National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-05T08:24:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Nie narzędzie, nie broń, a jednak bezcenne. Co widzieli w kryształach nasi przodkowie? Odpowiedź dały szympansy
items: Małpi podwieczorek udowodnił, że bonobo mają wyobraźnię. Kanzi bawił się „na niby”
items: Czy szympansy toczą wojny? Tak, ta trwała 10 lat i przyniosła ogromne zyski zwycięzcom
items: Nie tylko badaczka szympansów. Co Jane Goodall powiedziała nam o nas samych?
items: Szympansy „piją" 2,5 drinka dziennie. Naukowcy nie mają wątpliwości
items: Ziewanie jak wirus. Nawet robot potrafi zarazić nim szympansa
items: Medycyna to rzecz nie tylko ludzka. Szympansy w Ugandzie leczą i siebie i swoich kolegów
items: Goryle są świadome swojego istnienia. Naukowcy udowodnili to sprytnym badaniem
items: Szympansy to świetni perkusiści. Najbardziej lubią granie w grupach
items: „Mowa” bonobo jest zdumiewająco podobna do ludzkiego języka. Występują w niej „zdania”
items: Szympansy to świetni inżynierowie. Rozumieją mechanikę swoich narzędzi
items: Szympans Travis nie był słodką maskotką. Fascynacja dzikim zwierzęciem doprowadziła do tragedii
items: U szympansów ta czynność jest „zaraźliwa”. Nie chodzi o ziewanie
items: Nie miała przygotowania naukowego, nikt nie wróżył jej szczęścia. Jane Goodall stała się legendą
items: Szympansy lubią publiczność. Pomaga im w rozwiązywaniu trudnych zadań
items: Ile czasu potrzeba, by małpa wystukała na maszynie sztukę Szekspira? Naukowcy znaleźli odpowiedź
items: Te małpy szokują swoimi zachowaniami. Inne są nad wyraz ludzkie
items: Szympansy mogą mówić? Dowodzą tego stare nagrania znalezione w sieci
items: Szympansy rozpoznają dawnych przyjaciół nawet dekady po rozstaniu. Jednak pod pewnym warunkiem
items: Grupa szympansów uciekła ze szwedzkiego zoo. Trzy z nich zastrzelono
items: Szympansy mają ukryty język. Nikt o tym nie wiedział, dopóki nie przeanalizowano nagrań tysięcy nawoływań
items: Zaobserwowano niezwykły przykład empatii szympansów. Pomagają sobie nawzajem leczyć rany, wykorzystując przeżute owady
items: Kobieta wdała się w „romans” z szympansem. Pracownicy zoo musieli interweniować
items: Te małpy witają się i żegnają tak jak ludzie
items: Szympansie matki są jak ludzie: dbają o pielęgnację, przechodzą żałobę i potrzebują czasu dla siebie

Nie narzędzie, nie broń, a jednak bezcenne. Co widzieli w kryształach nasi przodkowie? Odpowiedź dały szympansy
type: item
date: 2026-03-05T08:23:19.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: geologia
subject: małpy
subject: szympansy
description: Gdy na wybiegu pojawił się przezroczysty kryształ kwarcu, szympansy zachowywały się tak, jakby trafiły na prawdziwy skarb. Samica Manuela oderwała go z postumentu, a inne osobniki nie chciały oddać z miejsc swojego spoczynku. Zwykły kamień nie wywołała takiej reakacji. Naukowcy sprawdzili, co tak bardzo zaintrygowało zwierzęta. Ma to związek z ewolucją człowieka.
encoded: Historia naszego zamiłowania do piękna zaczyna się zaskakująco wcześnie. Już 780 tys. lat temu nasi przodkowie, tacy jak Homo erectus, zbierali małe kryształy kwarcu i kalcytu. Znaleziska z Chin, Indii czy RPA potwierdzają, że te kamienie nie służyły jako narzędzia ani broń. Nie były zaostrzone ani przerobione na ozdoby. Przenoszono je jednak na duże odległości do jaskiń i schronień. Dlaczego to robiono? Dla wczesnych ludzi kryształy były zapewne czymś w rodzaju skarbów, również dzisiaj przypisuje się im czasem niezwykłe właściwości. Naukowcy od lat zastanawiali się, co dokładnie przyciągało wzrok naszych przodków do tych obiektów. Czy był to blask, czy może nietypowy kształt? Aby to sprawdzić, badacze postanowili przyjrzeć się naszym najbliższym żyjącym krewnym – szympansom. Na czele zespołu ekspertów stanął prof. Juan Manuel García-Ruiz, krystalograf z Międzynarodowego Centrum Fizyki Donostia w Hiszpanii. Wspólnie opublikowali na ten temat pracę w czasopiśmie „Frontiers in Psychology”. Podglądając małpy Badanie zostało przeprowadzone w ośrodku Rainfer, który jest rezerwatem dla małp położonym w Madrycie w Hiszpanii. Eksperymenty odbyły się w tym miejscu z udziałem dwóch grup uratowanych szympansów (Pan troglodytes), żyjących w środowisku półwolnym. Obserwacje prowadzono głównie z zewnątrz, korzystając z kamer monitoringu oraz specjalnej kryjówki dla badaczy. Małpy podziwiają piękno W pierwszym eksperymencie, nazwanym „Monolitem”, na wybiegu ustawiono dwa postumenty. Na jednym ustawiono duży, przezroczysty kryształ kwarcu o wadze ponad 3 kg. Na drugim umieszczono zwykły, brązowy kamień o podobnej wielkości. Reakcja szympansów była natychmiastowa i jednoznaczna. Zwierzęta poświęciły znacznie więcej czasu na badanie kryształu niż zwykłej skały. Samica alfa, Manuela, z wielkim trudem oderwała kwarc od podstawy i zabrała go na podest, by się nim bawić. Inne osobniki, jak samiec Yvan, zaniosły go nawet do swoich legowisk. Przez kolejne dwa dni małpy oglądały kryształ po…

kks-360d004.jpg
width: 5700
height: 3391

Małpi podwieczorek udowodnił, że bonobo mają wyobraźnię. Kanzi bawił się „na niby”
type: item
date: 2026-02-14T14:13:54.000Z
creator: Jack Tamisiea
subject: Przyroda
subject: bonobo
subject: eksperyment
subject: nauka
subject: przyroda
subject: szympansy
description: Podczas serii eksperymentów legendarny bonobo Kanzi udowodnił, że potrafi bawić się „na niby”. To przełomowe odkrycie sugeruje, że zdolność do fantazjowania i kreowania alternatywnej rzeczywistości towarzyszy nam od milionów lat.
encoded: Spis treści: Bonobo też potrafią udawać Wyobraźnia nie tylko u człowieka Jak naukowcy testowali wyobraźnię bonobo? Czy Kanzi był wyjątkiem? Zdolność do udawania i wyobrażania sobie sytuacji, które nie istnieją, do tej pory wydawała się cechą wyłącznie ludzką. Najnowsze badania pokazują jednak, że nasi najbliżsi żyjący krewni – bonobo – również rozumieją koncepcję zabawy „na niby”. Bonobo też potrafią udawać Naukowcy przeprowadzili serię eksperymentów przypominających zabawę w podwieczorek z udziałem Kanziego, genialnego bonobo wyszkolonego w komunikacji językowej. Przez dziesięciolecia Kanzi wnosił bezcenny wkład w naukę, umożliwiając badaczom lepsze poznanie umysłów naczelnych. Wyniki badań, opublikowane na łamach prestiżowego czasopisma „Science” dowodzą, że Kanzi potrafił wykazywać rozumienie udawanych przedmiotów. Według naukowców stanowi to niepodważalny dowód na to, że przynajmniej niektóre naczelne potrafią postrzegać świat przez pryzmat wyobraźni. – To pokazuje, że nie jesteśmy jedynymi zwierzętami o tak złożonym życiu umysłowym – mówi Christopher Krupenye, współautor publikacji i psycholog poznawczy z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa. Wyobraźnia nie tylko u człowieka Ludzie zaczynają eksperymentować z wyobraźnią poprzez zabawę w udawanie. Dziecko tworzy lub przywołuje stan umysłu zwany reprezentacją wtórną, który różni się od otaczającej je rzeczywistości. Przez długi czas badacze byli przekonani, że zdolność do kreowania wyobrażonych scenariuszy jest cechą wyłącznie ludzką. Zdarzało się, że naukowcy obserwowali, jak młode szympansy żyjące w niewoli przesuwają po podłodze wyimaginowane klocki, a dzikie samice kołyszą patyki lub kłody niczym niemowlęta. Jak jednak podkreśla Amalia Bastos, psycholożka z Uniwersytetu St. Andrews w Szkocji i współautorka nowego badania nad bonobo, takich osobliwych zachowań nigdy wcześniej nie badano w warunkach eksperymentalnych. Wraz z zespołem postanowiła więc raz na zawsze rozstrzygnąć, co naprawdę kryje się za tymi relacjami. …

bonobo-3367210.jpg
width: 5120
height: 3413

Czy szympansy toczą wojny? Tak, ta trwała 10 lat i przyniosła ogromne zyski zwycięzcom
type: item
date: 2025-11-25T14:20:05.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dżungla
subject: ewolucja
subject: konflikty
subject: małpy
subject: szympansy
subject: wojna
description: W postapokaliptycznej serii Fallout słyszeliśmy na każdym kroku, że „wojna nigdy się nie zmienia”. Obecnie wiemy, że to stwierdzenie pasujące nie tylko do ludzi, ale także do zwierząt. Badacze udowodnili, że krwawa, 10-letnia wojna pomiędzy plemionami szympansów zakończyła się dominacją jednego stada, które odniosło z niej ogromne korzyści. Gloria victoribus, vae victis.
encoded: Zachowania społeczne szympansów – najbliżej spokrewnionych z nami naczelnych – od lat fascynują badaczy. Szczególne zainteresowanie budzi ich agresja oraz konflikty pomiędzy poszczególnymi społecznościami. Okazuje się, że szympansy nie tylko współpracują i okazją sobie empatię, ale potrafią także prowadzić zorganizowane i długotrwałe wojny przypominające ludzkie konflikty zbrojne, z których czerpią wymierne korzyści. Czemu szympansy nie mogą żyć w zgodzie? Szympansy są zwierzętami terytorialnymi i żyją w silnie zorganizowanych społecznościach. Terytorium każdej grupy jest nie tylko miejscem zamieszkania, ale przede wszystkim źródłem pożywienia i bezpieczeństwa. Konflikty wybuchają najczęściej na tle rywalizacji o zasoby – przede wszystkim o dostęp do pożywienia, wody czy atrakcyjnych miejsc do odpoczynku. Ważnym czynnikiem prowadzącym do konfliktów jest również struktura społeczna szympansów. Każda grupa ma ściśle określoną hierarchię z dominującymi samcami na czele. Walka o pozycję w grupie powoduje wzrost napięć i sprzyja wybuchom agresji. Liczba członków grupy także wpływa na prawdopodobieństwo rozpoczęcia wojny – większe grupy częściej angażują się w agresywne działania wobec sąsiadów. Tak jak ludzie. Krwawe wojny to domena nie tylko ludzi Jane Goodall, angielska antropolożka, prymatolożka i jedna najwybitniejszych na świecie badaczek dzikiej fauny, nieodłącznie kojarzona jest z naszymi najbliższymi kuzynami ze świata zwierząt. Sama jednak twierdziła, że szympansy zdecydowanie nie są jej ulubionymi zwierzętami – są zbyt podobne do ludzi. I nie miała na myśli naszej empatii czy kreatywności. W latach 70. XX w. opisała ona trwającą 4 lata wojnę między szympansami w Tanzanii, które podzieliły się na dwa wrogie obozy po śmierci dominującego samca. Jego odejście skutkowało do rywalizacji, a następnie otwartej wojny pomiędzy młodszymi zwierzętami. Ostatecznie konflikt zakończył się całkowitym wyniszczeniem jednej z grup, a zwycięzcy przejęli ich ziemię. Wojna dziesięc…

GettyImages-467572747-9c3e268.jpg
width: 3354
height: 2396

Nie tylko badaczka szympansów. Co Jane Goodall powiedziała nam o nas samych?
type: item
date: 2025-10-02T12:55:02.000Z
creator: Cathy Newman
subject: Ludzie
subject: jane goodall
subject: przyroda
subject: szympansy
description: Jane Goodall nie żyje. Zmarła w wieku 91 lat. Przez dekady była nie tylko badaczką szympansów, która odsłoniła przed nami ich świat i pokazała, jak bardzo są do nas podobne. Swoją rolę pojmowała znacznie szerzej. Wykorzystując własną popularność, przekonywała, że ochrona środowiska jest naszą powinnością i koniecznością. I była w tym autentyczna.
encoded: Spis treści: Od marzeń dziecka do badaczki Jane Goodall i National Geographic Fundamenty pracy Dziedzictwo, które wykracza poza naukę Jane Goodall przez dekady była nie tylko pionierką badań nad szympansami, ale też jedną z najważniejszych rzeczniczek praw zwierząt i natury. Swoją przełomową pracą z szympansami w Afryce pomogła ludziom zrozumieć, że zwierzęta są istotami czującymi i inteligentnymi. Od marzeń dziecka do badaczki Prymatolożka, etolożka, działaczka na rzecz ochrony przyrody, obrończyni zwierząt i edukatorka, dr Jane Goodall zmarła w wieku 91 lat. Instytut Jane Goodall 1 października 2025 r. ogłosił, że jego założycielka, Posłanka Pokoju ONZ, odeszła z przyczyn naturalnych. – Dr Jane Goodall wniosła w ten świat tyle światła, przepięknie pokazując, jak wiele może dokonać jedna osoba – mówi Jill Tiefenthaler, dyrektorka generalna National Geographic Society. – Poznać Jane to poznać niezwykłą naukowczynię, obrończynię przyrody, humanistkę, edukatorkę, mentorkę i, co może najważniejsze, niezmienną orędowniczkę nadziei. Jej wczesne badania terenowe nad zachowaniami szympansów w Rezerwacie Gombe Stream w Tanganice (dziś Tanzania) odsłoniły bogaty katalog wspólnych dla ludzi i małp zachowań społecznych oraz emocji. Biograf Dale Peterson pisał o niej jako o „kobiecie, która zdefiniowała człowieka na nowo”. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/10/2025-10-02-122211-Jane-Goodall-conservationist-and-chimpanzee-champion-dies-at-91--National-Geo-1e050ee.png" width="539" height="810" alt="Jane Goodall obserwuje rodzinę szympansów na drzewie w Gombe na początku lat 60. XX w. Gdy zaczynała badania, nie miała jeszcze formalnego wykształcenia naukowego. Zamiast numerów, jak było w zwyczaju, nadawała szympansom imiona: Fifi, Flo, Mr. McGregor czy David Greybeard. /Fot. Hugo Van Lawick/Nat Geo Image Collection" title="Jane Goodall obserwuje rodzinę szympansów na drzewie w Gombe na początku lat 60. XX w. Gdy zaczynała badania, nie miała …

GettyImages-1144621945-d925103.jpg
width: 3600
height: 2400

Szympansy „piją" 2,5 drinka dziennie. Naukowcy nie mają wątpliwości
type: item
date: 2025-09-27T13:17:15.000Z
creator: Tim Vernimmen
subject: Przyroda
subject: alkohole
subject: owoce
subject: przyroda
subject: szympansy
description: Szympansy spożywają równowartość ponad dwóch drinków dziennie – tak sugerują nowe badania. Dojrzałe, sfermentowane owoce które jedzą, zawierają naturalnie powstały alkohol.
encoded: Spis treść: Jakie owoce zawierają najwięcej alkoholu? Czy alkohol wpływa na zachowanie szympansów? Metabolizm alkoholu u naczelnych Alkohol a więzi społeczne u szympansów Wydawałoby się, że nasi najbliżsi krewni wolą raczej skakanie po drzewach niż po barach. Mimo to okazuje się, że z jedzeniem przyjmują całkiem sporo alkoholu. Prymatalodzy od dawna podejrzewali, że szympansy przyjmują znaczne ilości alkoholu. Lubią bowiem dojrzałe owoce, które naturalnie fermentują, gdy dzikie drożdże zamieniają cukry w alkohol. Jednak dopiero badanie opublikowane w tym tygodniu w „Science Advances” jako pierwsze konkretnie oszacowało ich dzienne "spożycie" szympansów. Zrobiono to na podstawie analizy kilku czynników: ponad 500 owoców znalezionych pod drzewami, na których szympansy niedawno żerowały, ich dziennego spożycia pokarmu oraz czasu spędzanego na jedzeniu różnych gatunków owoców. Na tej podstawie naukowcy wyliczyli, że biorąc pod uwagę masę ciała, szympansy spożywają średnio równowartość 2,5 ludzkiego drinka dziennie. — Zbiór danych jest miarodajny i obejmuje szeroki wachlarz owoców w diecie małp, zarówno w Afryce Wschodniej jak i Zachodniej. Te wyniki na pewno wywołają dyskusję i popchną naukę do przodu — mówi biolog ewolucyjny Nathaniel Dominy z Dartmouth, niezaangażowany w badanie. Jakie owoce zawierają najwięcej alkoholu? Autorzy pracy podejrzewają, że szympansy celowo wyszukują „alkoholowe” owoce. W dwóch różnych populacjach biolog Aleksey Maro z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley i jego współpracownicy odkryli, że najchętniej zjadane owoce miały jedne z najwyższych stężeń alkoholu: gatunek figi w Ngogo w Parku Narodowym Kibale w Ugandzie oraz gatunek śliwy w Parku Narodowym Taï na Wybrzeżu Kości Słoniowej. — Zawartość alkoholu może sygnalizować szympansom, że owoc ma dużo cukru. Może też świadczyć, że składniki odżywcze są bardziej dostępne — wyjaśnia Maro. — Niewykluczone jednak, że to sam alkohol jest dla nich atrakcyjny — dodaje. Czy alkohol wpływa na zachow…

GettyImages-1990397851-89be311.jpg
width: 3600
height: 2520

Ziewanie jak wirus. Nawet robot potrafi zarazić nim szympansa
type: item
date: 2025-06-08T10:15:29.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: szympansy
subject: zwierzęta
description: Szympansy ziewają nie tylko na widok innych małp czy ludzi. Nowe badania wykazały, że zaraźliwe ziewanie może zostać wywołane przez... humanoidalnego robota. To jednak nie wszystko – niektóre zwierzęta zareagowały jeszcze inaczej. Jak?
encoded: Spis treści: Ziewające roboty wpływają na małpy Robotyczne ziewy, czyli androidowa zaraza Zaraźliwość ziewania wydaje się dość powszechna nie tylko wśród ludzi, ale też zwierząt – potwierdzono takie przypadku lwów, wilków, ptaków, a nawet ryb! Czasem „infekcja” następuję nawet między gatunkami. Ziewające roboty wpływają na małpy Teraz badania naukowców nad zaraźliwością ziewania weszły w nową fazę. Naukowcy z Hiszpanii i Wielkiej Brytanii postanowili sprawdzić, czy szympansy będą ziewały, w kontakcie z androidem, czyli robotem humanoidalnym. Do badania zaproszono 14 dorosłych szympansów (Pan troglodytes spp.) w wieku od 10 do 33 lat. Znajdują się one pod opieką Fundació Mona w Hiszpanii – jest to organizacja zajmująca się naczelnymi, które wymagają rekonwalescencji, a trafiły do Europy np. w wyniku przemytu. Robotyczne ziewy, czyli androidowa zaraza Oto wnioski naukowców. Ponad połowa dorosłych szympansów (57,1%) wykazała „zakaźne” ziewanie w reakcji na ziewanie androida, który znajdował się przy nich. Głowa androida była wyposażona 33 silniki obrotowe, które działały jak mięśnie, generując mimikę twarzy – w tym ziewanie – przy czym każdy ruch twarzy trwał 10 sekund. Każdy szympans był poddawany czterem 15-minutowym sesjom, podczas których android demonstrował „ziewanie”, „otwieranie ust” i „neutralne” mimikę twarzy. Częstotliwość ziewania szympansów znacząco wzrosła, gdy android bardzo szeroko otwierał buzię. Co ciekawe ziewanie robota prowokowało szympansy do ułożenia się w pozycji leżącej. W niektórych przypadkach zaczęły nawet tworzyć dla siebie legowisko! Wygląda zatem na to, że robot był w stanie niemal uśpić małpy za pomocą mimiki! Według autorów wyniki te wydają się po raz pierwszy wykazywać zaraźliwe ziewanie spowodowane przez nieożywiony model. Dodają przy tym, że mechanizmy leżące u podstaw tej reakcji pozostają niejasne, a przyszłe badania mogą sprawdzić, czy inne działania wykonywane przez roboty są zaraźliwe dla zwierząt. Ewolucyjne pochodzenie ziewani…

ziewanie-da223ec.png
width: 900
height: 600

Medycyna to rzecz nie tylko ludzka. Szympansy w Ugandzie leczą i siebie i swoich kolegów
type: item
date: 2025-05-15T09:02:23.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: dzikie zwierzęta
subject: małpy
subject: ssaki
subject: szympansy
subject: uganda
description: Biolodzy badający szympansy w lesie Budongo w Ugandzie zaobserwowali że potrafią leczyć nie tylko swoje własne rany – opatrują także kolegów. Używają do tego celu liści i kory roślin. Wygląda na to, że taki szympansi „gabinet lekarski” to prapoczątek medycyny ludowej.
encoded: Spis treści Szympansi „lekarze” leczą nie tylko siebie – przyjmują też pacjentów Medyczna i higieniczna wiedza szympansów z Ugandy Cztery miesiące obserwacji życia szympansów w lesie Budongo w Ugandzie dostarczyły naukowcom ekscytujących danych. Często obserwowano małpy opatrujące rany – i to nie tylko sobie, ale też swoim towarzyszom. Szympansy podczas takiej „praktyki lekarskiej” używały liści i kory określonych gatunków roślin. Okazało się, że mają one m.in. właściwości antyseptyczne i znieczulające. Szympansi „lekarze” leczą nie tylko siebie – przyjmują też pacjentów Podczas badań w Ugandzie zespół naukowców z Uniwersytetu w Oksfordzie, kierowany przez dr Elodie Freymann, zaobserwował łącznie 41 przypadków opieki zdrowotnej wśród szympansów: 34 przypadki samoleczenia i 7 przypadków troski o innych. Las Budongo od wielu lat jest miejscem obserwacji szympansów. Swoje pionierskie badania prowadziła tu m.in. Jane Goodall. Udokumentowano np. sytuację, w której dorosły szympans ostrożnie czyścił ranę innego osobnika, a następnie przykładał do niej przeżute fragmenty roślin, przypominające opatrunki. Tego rodzaju opieka sugeruje istnienie empatii i zrozumienia stanu zdrowotnego innych osobników, co do tej pory rzadko obserwowano w świecie dzikich zwierząt. Próby leczenia ran są wśród szympansów był udokumentowane już wcześniej, jednak te z lasu Budongo robiły to wyjątkowo często. Lecz dlaczego właściwie musiały to robić? Odpowiedzią są między innymi zwyczaje tych małp. Szympansy oczywiście czasem ulegają wypadkom, czasem za ich rany odpowiadają zastawione przez ludzi sidła, ale dość często walczą one między sobą. Konflikty w grupach są na porządku dziennym, a rękoczynów dokonują najczęściej samce między sobą. Medyczna i higieniczna wiedza szympansów z Ugandy Techniki stosowane przez szympansy to m.in.: lizanie ran, lizanie palców i przecieranie nimi ran, przykładanie części roślin, przeżuwanie, a potem przykładanie roślin. Wybór tych roślin nie był przypadkowy – wiele …

chimpanzees-use-medici-70e2a4e.jpg
width: 2880
height: 1920

Goryle są świadome swojego istnienia. Naukowcy udowodnili to sprytnym badaniem
type: item
date: 2025-05-12T09:02:47.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: goryl
subject: psychologia zwierząt
subject: szympansy
description: Goryle wzięły udział w nowym badaniu dotyczącym samoświadomości – innym niż dobrze znany test lustra. Eksperyment polegał na sprawdzeniu, czy zwierzę rozumie, jak działa jego własne ciało. Wyniki rzucają nowe światło na poznawcze zdolności zwierząt.
encoded: W tym artykule: Jak się przeprowadza test lustra? Wady testu lustra Nowy eksperyment w badaniach samoświadomości Sposób na zamknięte pudełko Wszystko zaczęło się od Karola Darwina i szympansicy o imieniu Jenny. Anegdota głosi, że gdy w 1838 roku Darwin odwiedził zoo w Londynie, zobaczył, jak jeden z pracowników ogrodu zoologicznego drażni się z małpą, udając, że chce jej dać jabłko. Jenny wpadła w szał, a Darwin zaczął się zastanawiać, jak sytuacja wyglądała z jej perspektywy. Obserwował dalej Jenny i spostrzegł, że małpa często przeglądała się w lustrze. Czyżby rozumiała, że widzi w nim siebie? Ponad stulecie później historyjka ta zainspirowała Gordona Gallupa Jr., amerykańskiego psychologa, do wymyślenia jednego z najbardziej znanych eksperymentów w psychologii zwierząt. To tzw. test lustra. Doświadczenie ma wykazać, czy dane zwierzę jest samoświadome – czyli, że rozumie, że istnieje jako jednostka. Jak się przeprowadza test lustra? Według protokołu opisanego przez Gallupa w latach 70. XX wieku zwierzę wpierw należy uśpić. Następnie w miejscu, którego nie może zobaczyć – np. na czole – należy mu namalować kolorowy znak. Farba musi być bezwonna. Po obudzeniu zwierzę dostaje do zabawy lustro. Kiedy po zobaczeniu swojego odbicia dostrzeże znak i zacznie dotykać miejsca na ciele, gdzie on się znajduje, jest to interpretowane jako dowód samoświadomości. Innymi słowy ma to oznaczać, że zwierzę rozumie, że „ten w lustrze” to ono samo. Z pomocą testu lustra przebadano dotychczas wiele gatunków zwierząt. Zdały go szympansy zwyczajne, bonobo, delfiny, słonie czy sroki. Nie udało się to m.in. psom czy pandom wielkim. W przypadku kilku gatunków wyniki były trudne do zinterpretowania. Dotyczy to np. goryli. Wady testu lustra Czy test lustra faktycznie jest wiarygodną metodą badania samoświadomości zwierząt? Zdania na ten temat są podzielone. Na pewno nie sprawdza się u gatunków, dla których wzrok nie jest najważniejszym zmysłem. Psy polegają w istotnym stopniu na węchu i słuch…

goryle-sa-samoswiadome-99fcc09.jpg
width: 4572
height: 3048

Szympansy to świetni perkusiści. Najbardziej lubią granie w grupach
type: item
date: 2025-05-09T15:00:28.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: bonobo
subject: dzikie zwierzęta
subject: małpy
subject: szympansy
description: Nowe badania dowodzą, że grupy szympansów wspólnie bębnią w tych samych rytmach. Różne populacje małp posługują się różnymi rytmami. Źródła muzykalności u ludzi są więc prawdopodobnie starsze niż nasz gatunek.
encoded: Spis treści: Różne grupy szympansów bębnią używając różnych rytmów Szympansy to też perkusiści indywidualni Badania zachowania małp człekokształtnych to niekończący się ciąg zaskoczeń. Nasi najbliżsi krewni, szczególnie szympansy, co i rusz okazują się mądrzejsi i bardziej skomplikowani, niż sądziliśmy. Jane Goodall ułożyła podwaliny pod nowoczesną etologię szympansów, ale od początków jej badań dowiadujemy się coraz więcej na temat osobowości, umiejętności, psychologii i socjologii tych małp. Okazuje się, że szympansy są także muzykalne. Nowe badania opisują ich zdolności do wybijania różnych rytmów. Różne grupy szympansów bębnią używając różnych rytmów Nowe badanie przeprowadził zespół kognitywistów i biologów ewolucyjnych z uniwersytetów St. Andrews w Wielkiej Brytanii i Sapienza w Rzymie. Wykazało ono, że szympansy potrafią rytmicznie bębnić, zachowując regularne odstępy między uderzeniami. Wyniki, opublikowane 9 maja w czasopiśmie „Current Biology” dowodzą że grupy szympansów bębnią w odmienny sposób, używając charakterystycznych dla siebie rytmów. Naukowcy sugerują, że podstawy ludzkiej muzykalności mogły pojawić się u wspólnego przodka ludzi i małp. Zdolności szympansów po raz kolejny okazują się wyjątkowe. Przeanalizowano 371 przypadków bębnienia w drzewa, w 11 społecznościach szympansów, obejmujących sześć populacji i dwa podgatunki. Okazało się, że szympansy bębnią w sposób rytmiczny, z nieprzypadkowymi, a często równymi odstępami między uderzeniami. Podgatunki różniły się stylem: szympansy z zachodu Afryki używały bardziej regularnych rytmów, a ze wschodu – zmiennych odstępów, raz krótszych, raz dłuższych. Zachodnie szympansy częściej też łączyły bębnienie z różnymi wokalizacjami. Muzycy powiedzieliby, że do sekcji rytmicznej dodawały wokal. Szympansy to też perkusiści indywidualni Wcześniejsze obserwacje tego samego zespołu naukowców dowiodły, że szympansy także indywidualnie bębnią w korzenie drzew. Wytwarzane w ten sposób dźwięki o niskich częstotliwoś…

GettyImages-599334436-689502c.jpg
width: 5120
height: 3413

„Mowa” bonobo jest zdumiewająco podobna do ludzkiego języka. Występują w niej „zdania”
type: item
date: 2025-04-04T13:26:00.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: bonobo
subject: małpy
subject: szympansy
subject: zachowania
subject: zwierzęta
description: Naukowcy wykazali, że szympansy karłowate (bonobo) tworzą złożone z odgłosów „zdania”, łudząco podobne do kombinacji słów używanych przez ludzi. To pierwszy taki przypadek w świecie zwierząt.
encoded: Spis treści: Jak działa ludzki język? Tworzenie słownika bonobo Szympansy „mówią” całymi zdaniami Ludzie mogą rozmawiać bez końca na każdy temat, a nawet o przysłowiowym niczym. Pozwala nam na to elastyczność naszych języków – najbardziej złożonych systemów komunikacji, jakie wytworzyła natura. Wydawało się, że takie możliwości są poza zasięgiem zwierząt. Ale okazuje się że nasi najbliżsi genetyczni krewni, czyli szympansy karłowate bonobo (Pan paniscus) także to potrafią. Naukowcy pieczołowicie przeanalizowali komunikację bonobo żyjących w rezerwacie Kokolopori w Kongo w Afryce. Okazuje się, że małpy porozumiewają się kombinacjami dźwięków, czyli odpowiednikami słów ułożonych w zdania. Jak działa ludzki język? Istotną cechą języka ludzkiego jest zdolność do łączenia elementów. Na przykład morfemy można łączyć w słowa (np. „bio” + „logia”), a słowa – w zdania. Jest to możliwe dzięki tzw. kompozycjonalności. Mniejsze znaczące jednostki są łączone w większe struktury. Ich znaczenie jest określone przez znaczenia składowych, ale nie zawsze z nimi identyczne. Ważny jest m.in. także sposób połączenia. Kompozycjonalność daje językowi ogromne pole do tworzenia nowych pojęć i przekazywania nowych informacji. Istnieją dwa rodzaje kompozycjonalności. Ta prostsza jest asocjacją dwóch pojęć – np. „wysoki tancerz ” oznacza osobę, która posiada jednocześnie te dwie cechy. Ale „zły tancerz” nie oznacza już kogoś, kto jednocześnie jest tancerzem i złą osobą. Znaczenie tego wyrażenia jest czymś więcej niż sumą składowych. To kompozycjonalność bardziej złożona. Kompozycjonalność nie jest wyłącznie cechą ludzkich języków. Liczne badania ptaków i naczelnych wykazały, że zwierzęta są zdolne do łączenia wokalizacji w większe struktury. Jednak wciąż brakowało jednoznacznych dowodów na to, że zwierzęta potrafią tworzyć nowe pojęcia i znaczenia, łącząc elementy komunikacji. Nowe badanie na szympansach bonobo wreszcie to potwierdziło. Tworzenie słownika bonobo Naukowcy z uniwersytetu w Zuryc…

bonobos-combine-calls-2-d49751d.jpg
width: 1680
height: 945

Szympansy to świetni inżynierowie. Rozumieją mechanikę swoich narzędzi
type: item
date: 2025-03-26T13:21:40.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: dzikie zwierzęta
subject: małpy
subject: szympansy
subject: tanzania
description: Naukowcy z Uniwersytetu Oksfordzkiego odkryli, że szympansy w Parku Narodowym Gombe w Tanzanii świadomie wybierają gatunki roślin do tworzenia narzędzi. Umieją ocenić, która gałąź najlepiej się sprawdzi przy wyciąganiu termitów z ich kopca.
encoded: Spis treści Jak dobrać się do kopca termitów? Szympansy wiedzą, jak dobrać narzędzia Narzędzia szympansów a narzędzia człowieka O tym, że umiejętność posługiwania się narzędziami posiadają także zwierzęta, wiadomo od dawna. Szczególne zdolności wykazują tu ośmiornice, ptaki krukowate, słonie, wydry oraz małpy. Badacze zajmujący się zwyczajami szympansów odkryli jednak, że te potrafią nie tylko używać różnych przedmiotów, by osiągnąć swoje cele. Umieją także rozróżnić właściwości różnych materiałów, i to niezależnie od miejsca w którym żyje dana populacja. To wskazywałoby, że posiadają niezwykłą inżynierską intuicję, można by rzec – ludową mądrość. Jak dobrać się do kopca termitów? Multidyscyplinarny zespół badaczy pod przewodnictwem dr Alejandry Pascual-Garrido z Uniwersytetu Oksfordzkiego przebadał „narzędziowe” zwyczaje szympansów zamieszkujących Park Narodowy Gombe w Tanzanii. Ta antropolożka już od ponad dekady bada narzędzia używane przez szympansy. Pozostali autorzy badania byli związani z Instytutem Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka, Instytutem Jane Goodall w Tanzanii, Uniwersytetem w Algarve i Uniwersytetem w Porto w Portugalii oraz Uniwersytetem w Lipsku. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie naukowym „iScience”. Na terenie Gombe szympansy powszechnie żywią się termitami. Te owady to doskonałe źródło pokarmu – mają mnóstwo tłuszczu i białka. Ale aby je zjeść, trzeba się trochę napracować. Termity budują kopce, czyli gniazda z przeżutego materiału roślinnego, sięgające kilku metrów wysokości. Kopiec jest pełen krętych tuneli, z których szympansy próbują wydobyć owady, używając do tego celu długich narzędzi z gałęzi lub łodyg roślin. Żeby skutecznie wyciągnąć termity, taka gałązka nie może być ani zbyt miękka, ani twarda, musi mieć też określoną długość. Szympansy wiedzą, jak dobrać narzędzia Dr Pascual-Garrido zabrała przenośny tester mechaniczny do Gombe i zmierzyła elastyczność narzędzi używanych przez szympansy. Badania wykazały, że gatunki rośl…

shutterstock272104823-c4913d9.jpg
width: 2362
height: 1778

Szympans Travis nie był słodką maskotką. Fascynacja dzikim zwierzęciem doprowadziła do tragedii
type: item
date: 2025-03-18T08:01:47.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: małpy
subject: szympansy
description: Szympans Travis udowodnił, że dzikie zwierzęta powinny takimi pozostać. Uroczy tygrysek wyrośnie na jednego z najsprawniejszych lądowych drapieżników. Mały miś w końcu stanie się ogromnym niedźwiedziem. Także słodka małpka nie będzie przez całe życie uroczym pupilem. W końcu przemieni się w potężne zwierzę i, mimo socjalizacji, wciąż pozostanie w niej pierwiastek dzikości. To w połączeniu z nadludzką siłą i niebywałą inteligencją tworzy mieszankę wybuchową – bombę z opóźnionym zapłonem, która w końcu musi eksplodować.
encoded: Spis treści: Szympans Travis był traktowany jak członek rodziny Szympans Travis celebrytą Pierwszy incydent z udziałem Travisa Atak szympansa Travisa zakończył się tragicznie Miłość do szympansów ponad zdrowy rozsądek? Ważący ponad 90 kg szympans atakuje kobietę, którą doskonale zna. Interwencja opiekunki zwierzęcia nic nie daje. Rozwścieczona małpa nie odstępuje od swojej ofiary. Na miejsce przybywa policja. Zwierzę widzi w nich intruzów i przypuszcza wściekłą szarżę. Rzuca się na radiowóz i gdy jest już bliskie dostania się do środka, pada strzał. Ranny naczelny wycofuje się. Po chwili jest już martwy. Brzmi jak fabuła animal horroru? Być może, ale ta historia wydarzyła się naprawdę. Szympans Travis był traktowany jak członek rodziny Szympans Travis urodził się w 1995 roku. Na świat nie przyszedł w naturalnym dla tego gatunku środowisku, a w miejscu, które było czymś na kształt hodowli i działało w mieście Festus w stanie Missouri. Gdy miał zaledwie trzy dni, został oddzielony od matki. Małpkę kupiło amerykańskie małżeństwo, Sandra i Jerome Heroldowie, za kwotę ponad 60 tys. dolarów. Travis zamieszkał w domu swoich nowych opiekunów, w Stamford. Heroldowie traktowali go jak syna (zwłaszcza po tragicznym wypadku, w którym zginęła Suzan, ich jedyna córka). Obdarzony niebywałą inteligencją zwierzak szybko zaczął uczyć się ludzkich zachowań. Nosił ubrania. Jadł przy stole, pił herbatę, a nawet wino. Uwielbiał lody i inne frykasy przeznaczone dla ludzkiego podniebienia. Nauczył się obsługiwać pilota i stał się fanem bejsbolu. Podlewał domowe kwiaty i otwierał drzwi kluczami. Został maskotką firmy holowniczej Heroldów. Każdego dnia jeździł ze swoimi opiekunami do pracy. Mało tego, kilkukrotnie siedział za kierownicą samochodu. Szympans Travis celebrytą Znali go wszyscy w okolicy i mimo że Travis rósł „jak na drożdżach”, nikt nie czuł przed nim lęku. Jeden z sąsiadów Heroldów przyznał, że często bawił się ze zwierzęciem i nigdy nie stwierdził w jego zachowaniu niczego nie…

Szympans-Travis-8d43d1c.jpg
width: 1000
height: 667

U szympansów ta czynność jest „zaraźliwa”. Nie chodzi o ziewanie
type: item
date: 2025-01-23T08:02:02.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: japonia
subject: przyroda
subject: ssaki
subject: szympansy
description: Zarówno ludzie, jak i szympansy częściej ziewają, gdy przedstawiciele ich gatunku robią to samo. Okazuje się, że w przypadku szympansów „zaraźliwa” jest inna czynność: oddawanie moczu.
encoded: Spis treści: „Zaraźliwe oddawanie moczu” – tego jeszcze nie było Wspólne sikanie z liderem Kto nie sika wspólnie – ten szpieg Wydawać by się mogło, że oddawanie moczu jest jedynie czynnością fizjologiczną. Nic bardziej błędnego. Obejmuje też wymiar społeczny, który dla naukowców jest w dużej mierze nierozpoznany. „Zaraźliwe oddawanie moczu” – tego jeszcze nie było Zespół japońskich badaczy przyjrzał się grupie 20 szympansów trzymanych na uwięzi w Kumamoto zachodniej części wyspy Kiusiu w Japonii. Badacze chcieli sprawdzić, czy podobnie jak w przypadku ziewania, oddawanie moczu również jest „zaraźliwe”, bo zwrócili uwagę na specyficzne zachowania szympansów. Chcieli mieć jednak twarde dane. Naukowcy spędzili w sumie ponad 600 godzin wśród szympansów. Wówczas zarejestrowali 1328 przypadków oddawania moczu przez te zwierzęta. Następnie przeanalizowali swoje obserwacje i sprawdzili, czy na tę czynność miały wpływ zachowania innych osobników. Wnioski z tego niezwykłego badania opublikowano właśnie na łamach prestiżowego czasopisma „Current Biology”. Wspólne sikanie z liderem – Odkryliśmy, że szympansy, nasi najbliżsi krewni, mają tendencję do oddawania moczu w odpowiedzi na oddawanie moczu przez pobliskie osobniki – mówi główna autorka badania, Ena Onishi, która jest doktorantką na Uniwersytecie w Kyoto. Szympansy nie sikały w przypadkowych miejscach i w przypadkowym czasie. Z obserwacji wynika, że gdy mocz oddawały osobniki o wyższej randze w grupie, następnie robiły to samo te o niższej pozycji. Prawdopodobieństwo „zaraźliwego oddawania moczu” wzrosło również wraz z fizyczną bliskością z osobnikiem oddającym mocz. Wygląda na to, że taka prawidłowość nie jest tylko związana z grupą szympansów żyjących w niewoli, ale też tymi na wolności. Zwierzęta te wykonują bowiem wiele czynności wspólnie i w tym samym czasie. Zdaniem badaczy, odkrycie to sugeruje, że na wzorce oddawania moczu wpływa hierarchia społeczna, a nie bliskość i empatia osobników, tak jak ma to miejsce w prz…

Szympansy-sikaja-wspolnie-1f69ad8.jpg
width: 700
height: 526

Nie miała przygotowania naukowego, nikt nie wróżył jej szczęścia. Jane Goodall stała się legendą
type: item
date: 2024-12-11T14:51:00.000Z
creator: M. Liczbarski
subject: Ludzie
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: jane goodall
subject: szympansy
subject: zwierzęta
description: Jane Goodall, dziś uważana za symbol ochrony swoich ukochanych małp, nie od razu cieszyła się uznaniem. Jej historia zaczęła się w 1960 roku, gdy jako pełna pasji miłośniczka zwierząt, ale bez formalnego wykształcenia naukowego, rozbiła obóz w Tanganice, by obserwować szympansy. Co wydarzyło się potem?
encoded: Spis treści: Jane Goodall – biografia Jak Jane Goodall została naukowczynią Tragiczne kulisy badań w Afryce Co grozi szympansom? Dziedzictwo Jane Goodall Jane Goodall kojarzą nie tylko osoby pasjonujące się życiem dzikich zwierząt. Przez kilkadziesiąt lat działalności badawczej w Afryce Brytyjka doczekała się statusu autorytetu w tym zakresie. W szczególności ukochała sobie małpy, a konkretnie szympansy. Do dziś, mimo sędziwego wieku – w 2024 r. skończyła 90 lat – pozostaje aktywna zawodowa. Co prawda nie prowadzi już działalności badawczej, ale cały czas udziela się publicznie w roli ekspertki. Goodall jest znana przede wszystkim z pionierskiej pracy nad badaniem szympansów w środowisku naturalnym. Jednym z jej najważniejszych odkryć jest zaobserwowanie, że szympansy używają narzędzi, co wcześniej uważano za cechę wyłącznie ludzką. To odkrycie miało ogromne znaczenie dla nauki, ponieważ zmieniło definicję narzędzi jako „czegoś wytworzonego przez człowieka”. Jane Goodall – biografia Niewiele osób może powiedzieć, że ich życie diametralnie zmieniło się w konkretnej chwili. A właśnie tak było z Jane Goodall. Rankiem 14 lipca 1960 r. stanęła na kamienistej plaży jeziora Tanganika. To była jej pierwsza wizyta w tym miejscu. Wtedy jeszcze nazywało się Gombe Stream Game Reserve (ustanowiony przez brytyjski kolonialny rząd obszar chroniony, na którym jednak można było polować) i zajmowało niewielki obszar. Jane miała ze sobą namiot, kilka talerzy, starą lornetkę i afrykańskiego kucharza imieniem Dominic. Za namową osób, które obawiały się o jej bezpieczeństwo w głuszy, towarzyszyła jej matka. Goodall przyjechała badać, a przynajmniej spróbować badać szympansy. Prawie wszyscy byli przekonani, że jej się nie uda. W powodzenie przedsięwzięcia wierzył chyba tylko paleontolog Louis Leakey, który zlecił jej to zadanie. Jane Goodall witali tubylcy, którzy pomogli jej rozbić obóz na plaży w pobliżu swoich sieci rybackich. Około godz. 17 ktoś powiedział, że widział szympansa. Tego …

jane-goodall-b08167b.jpeg
width: 1000
height: 728

Szympansy lubią publiczność. Pomaga im w rozwiązywaniu trudnych zadań
type: item
date: 2024-11-08T16:00:15.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: eksperyment
subject: gry
subject: japonia
subject: ludzie
subject: małpy
subject: szympansy
description: Szympansy osiągają lepsze wyniki w rozwiązywaniu trudnych zadań komputerowych, gdy mają publiczność. Szło im tym lepiej, im większa była ich ludzka publika.
encoded: Spis treści: Czy szympansy lubią publikę? Interakcje ludzi z szympansami – jak przebiegał eksperyment? Efekt publiczności i inne zagadki szympansów. Nadal jest sporo niejasności Ludzie obserwowani przez publiczność osiągają lepsze lub gorsze wyniki. Na przykład sportowcy uwielbiają wsparcie widzów. Lekkoatleci wykorzystują publikę do wyklaskiwania rytmu. Z kolei piłkarze nie lubią grać przy pustych trybunach. Czasem jednak publika powoduje dyskomfort i w konsekwencji gorsze wyniki. Czy szympansy lubią publikę? Japońscy naukowcy z Kyoto University i Akita Prefectural University opublikowali właśnie na łamach czasopisma „iScience” intrygujące wyniki badań, z których wynika, że na wydajność szympansów w zadaniach komputerowych wpływa liczba obserwujących je osób. Badacze chcieli dowiedzieć się, czy „efekt publiczności” może również występować u naczelnych innych niż ludzie. Naukowcy wiedzieli, że ludzie zwracają uwagę na to, kto ich obserwuje, czasem nawet podświadomie, w sposób, który wpływa na ich wyniki. Podczas gdy szympansy żyją w hierarchicznych społeczeństwach, nie było jasne, w jakim stopniu one również mogą być pod wpływem tych, którzy je obserwują. – Można by się spodziewać, że szympansy nie będą szczególnie dbać o to, czy inny gatunek obserwuje wykonywane przez nie zadania. Ale fakt, że wydają się być pod wpływem ludzkiej publiczności, nawet w zależności od trudności zadania, sugeruje, że ta relacja jest bardziej złożona, niż początkowo się spodziewaliśmy – mówi jeden z autorów badania Christen Lin z Uniwersytetu Kyoto w Japonii. Interakcje ludzi z szympansami – jak przebiegał eksperyment? Japońscy naukowcy przyznają, że szympansy lubią wchodzić w interakcję w ludźmi i cieszą się ich towarzystwem. Aby zbadać efekty wpływu publiczności u szympansów, w eksperymencie wzięło udział sześć osobników w trzech różnych numerycznych zadaniach na ekranach dotykowych. Różniły się trudnością i wymaganiami poznawczymi. Badania trwały sześć lat w obecności różnych członków…

low-res-f197a6a.jpg
width: 700
height: 467

Ile czasu potrzeba, by małpa wystukała na maszynie sztukę Szekspira? Naukowcy znaleźli odpowiedź
type: item
date: 2024-11-04T11:51:26.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: małpy
subject: matematyka
subject: szympansy
description: Dwóch australijskich matematyków podważyło twierdzenie, którego korzeni szuka się w czasach Arystotelesa. W plastyczny sposób ujmuje ono zagadnienia związane z nieskończonością. Nazywa się twierdzeniem o nieskończonej liczbie małp: według niego, gdyby posadzić małpę przed klawiaturą na odpowiednio długi czas, to prędzej czy później, losowo stukając w klawisze, zwierzę najprawdopodobniej wygeneruje nam dowolny tekst. Na przykład wybrany utwór Szekspira.
encoded: Historia twierdzenia o nieskończonej liczbie małp Wątpliwości co do starego twierdzenia Co może zrobić małpa do końca istnienia Wszechświata? Twierdzenie o nieskończonej liczbie małp to przykład eksperymentu myślowego. Pozwala nam on głębiej zastanowić się nad tym, co tak naprawdę oznacza nieskończoność. Wyobraźmy sobie następującą sytuację. Siadamy przed komputerem i zupełnie przypadkowo uderzamy w klawisze (może to też robić przysłowiowa małpa albo program komputerowy generujący losowe ciągi liter). Robimy to bez przerwy przez nieskończenie długi czas. Pytanie brzmi: jaka jest szansa że prędzej czy później losowo wygenerujemy sonet Szekspira, „Rotę” Marii Konopnickiej albo jakikolwiek inny tekst? Według tego twierdzenia – bardzo duża. Historia twierdzenia o nieskończonej liczbie małp Eksperyment myślowy może mieć również inne wersje. Może się w nim pojawiać nie jedna małpa, ale ich nieskończona liczba. Jednak wniosek, jaki z niego płynie, pozostaje taki sam. W nieskończonym czasie może zdarzyć się nawet to, co na zdrowy rozum wydaje się całkiem niemożliwe. Po raz pierwszy z metafory małpy w swoich pracach skorzystał Émile Borel, francuski matematyk, w 1913 roku. Jednak rozważania na temat czasu i prawdopodobieństwa różnych zdarzeń snuto znacznie wcześniej – już w epoce Arystotelesa, a następnie Cycerona. Podobnym problemem interesował się również Błażej Pascal. Na początku XX wieku twierdzenie wykorzystywano przy tworzeniu podstaw mechaniki statystycznej. Niewiele później przybrało ostateczną postać – z małpą oraz maszyną do pisania w rolach głównych. Wątpliwości co do starego twierdzenia Czy to twierdzenie jest poprawne? Takie pytanie zadali sobie matematycy Stephen Woodcock i Jay Falletta na łamach czasopisma naukowego „Franklin Open”. Następnie zaś uznali je za „prawdziwe, ale mylące”. Wyliczyli bowiem, że w warunkach określonych przez twierdzenie wynik byłby nieco inny. Mianowicie: gdyby wszystkie szympansy na świecie siedziały przed maszynami do pisania do sa…

shutterstock2352439269-e51addc.jpg
width: 1000
height: 491

Te małpy szokują swoimi zachowaniami. Inne są nad wyraz ludzkie
type: item
date: 2024-08-07T13:09:26.000Z
creator: Magdalena Tilszer
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: dżelady
subject: Edukacja
subject: goryl
subject: magot
subject: makak
subject: małpy
subject: orangutan
subject: Sport
subject: szympansy
subject: Travel
subject: zwierzęta
description: Małpy są zwierzętami najbliżej spokrewnionymi z człowiekiem. Dlatego warto lepiej poznać ich poszczególne gatunki. Gdzie żyją, co jedzą i wreszcie: która płeć przewodzi grupom? Te gatunki małp potrafią zaskoczyć nawet zoologów.
encoded: W tym artykule: Gatunki małp azjatyckich Gdzie żyje nosacz sundajski? Gatunki małp afrykańskich Najciekawsze gatunki małp Małpy to potoczna nazwa całego rzędu ssaków łożyskowych – naczelnych. Zalicza się do nich małpy właściwe liczące 175 gatunków oraz małpiatki (60 gatunków). Te pierwsze wywodzą się z Afryki, ale na skutek wędrówki kontynentów trafiły do Ameryki Południowej i Środkowej, gdzie ewoluowały niezależnie od gatunków rodzimych. Są to małpy szerokonose (zwane też małpami Nowego Świata), należą do nich m.in. uakari szkarłatny i saimiri wiewiórcza. Małpy wąskonose, żyjące w Afryce i Azji, dzielą się na zwierzokształtne – jak np. dżelady, duki, makaki, mandryle – oraz człekokształtne. Do tych ostatnich zalicza się: gibony, orangutany, goryle oraz szympansy. Małpy nie występują na północnych kontynentach i w Australii. Gatunki małp azjatyckich W Azji żyje wiele różnorodnych gatunków małp. Kontynent jest domem dla naczelnych, które można podzielić na dwie główne grupy: koczkodanowate oraz małpy człekokształtne. Jedną z najbardziej rozpowszechnionych grup małp w Azji są makaki. Duk wspaniały To smukła, nieduża (8 kg) małpa z rodziny makakowatych. Występuje w Wietnamie, Laosie i Kambodży. Żywi się głównie liśćmi. Choć drugi człon nazwy odnosi się raczej do „eleganckiego” wyglądu, niecodzienną cechą duka jest dzielenie się z innymi osobnikami pożywieniem, mimo iż członkowie grupy nie są ze sobą spokrewnieni. Każda z płci ma w ramach grupy osobną hierarchię, ale samce dominują nad samicami. Zwyczaje rozrodcze dziko żyjących duków są słabo poznane. Większość obserwacji pochodzi z zoo. Samica rodzi jedno młode (co ciekawe, poród odbywa się na drzewie). Opiekuje się nim matka i inne samice z grupy. Makak japoński Żyje na wyspach Japonii (to najbardziej na północ wysunięte tereny zamieszkane przez małpy). Szybko uczy się nowych zachowań i przekazuje je z pokolenia na pokolenie. Najbardziej znanym przykładem są zimowe kąpiele w gorących wulkanicznych źródłach. W grupie …

niektore-malpy-szokuja-zachowaniami-ccafd43.jpg
width: 1000
height: 667

Szympansy mogą mówić? Dowodzą tego stare nagrania znalezione w sieci
type: item
date: 2024-07-30T10:05:37.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: badania
subject: język
subject: małpy
subject: szympansy
subject: Wolny czas
subject: zoo
description: Czy szympansy można nauczyć słów z ludzkiego języka? Naukowcy znaleźli publicznie dostępne nagrania, które potwierdzają tę tezę. Występujące na nich zwierzęta wypowiadają proste słowa typu „mama”.
encoded: W tym artykule: Jak porozumieć się ze zwierzętami Czy małpy mogą mówić? Nagrania z YouTube’a Jedyne naczelne, które stworzyły język, to Homo sapiens. Choć inne wielkie małpy wydają odgłosy i porozumiewają się z ich pomocą, nie potrafią używać słów, których uczyłyby się w rezultacie interakcji społecznych. Dotychczas tak właśnie naukowcy myśleli o nas i o szympansach czy gorylach. Jednak to może nie być do końca prawda. Niewielki zespół badaczy ze Szwecji, Wielkiej Brytanii i Szwajcarii przestudiował stare nagrania szympansów znalezione na YouTube. Okazało się, że kryją one niespodziankę. Pokazują szympansy, które wypowiadają proste słowa, których najwyraźniej nauczyli ich opiekunowie. Jak porozumieć się ze zwierzętami Ludzie od zawsze marzą o rozmawianiu ze zwierzętami. W XX wieku wielu badaczy chciało być jak doktor Dolittle z książek dla dzieci Hugh Loftinga – czyli znaleźć sposób na porozumienie się ze zwierzętami. Najłatwiej było to zrobić tak jak tytułowy bohater tej książkowej serii, czyli próbować nauczyć się zwierzęcych sposobów komunikacji. Jednak niektórzy wybierali również trudniejszy sposób i chcieli nauczyć mówić zwierzęta. W 1966 roku naukowe małżeństwo Gardnerów – Beatrix T. Gardner i Robert Gardner – przygarnęło 10-miesięczną szympansicę Washoe. Gardnerowie postanowili wychować ją w takich warunkach, jakie miałoby ludzkie dziecko głuchych rodziców. Porozumiewali się z małpą za pomocą amerykańskiego języka migowego. Szympansica nauczyła się kilkudziesięciu znaków i stosowała je z powodzeniem. Później jeszcze kilkukrotnie przeprowadzano takie i podobne eksperymenty. Małpy – nie tylko szympansy, ale i goryle – opanowywały dostosowany do nich język migowy. Gorylica Koko nauczyła się aż 1000 znaków. Tworzyła własne związki frazeologiczne i umiała odpowiadać na proste pytania opiekunów. 8 lat temu w zoo zastrzelono goryla Harambe. Śmierć zwierzęcia do dziś wzbudza kontrowersje Goryl Harambe został zastrzelony na oczach gości zoo. Tragiczna śmierć zwierzęci…

szympansy-moga-mowic-dowodza-tego-stare-nagrania-znalezione-w-sieci-8c9a859.jpg
width: 1000
height: 667

Szympansy rozpoznają dawnych przyjaciół nawet dekady po rozstaniu. Jednak pod pewnym warunkiem
type: item
date: 2023-12-19T13:09:25.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: Edukacja
subject: małpy
subject: pamięć
subject: przyroda
subject: psychologia zwierząt
subject: szympansy
description: Szympansy zwyczajne i bonobo mają znakomitą pamięć długotrwałą. Naukowcy odkryli, że reagują na fotografie swoich przyjaciół i krewnych nawet wówczas, gdy nie widziały ich latami. Jednak wcześniej zwierzęta musiały być w dobrych stosunkach.
encoded: W tym artykule: Dobra pamięć szympansów Po co dobra pamięć ssakom naczelnym Przyjaźń wśród małp Samica bonobo o imieniu Louise urodziła się w zoo w San Diego. Jako dziecko żyła w grupie razem ze swoją siostrą Lorettą i kuzynem Erinem. W 1992 r. została przeniesiona do Japonii. Od tej pory mieszkała w ośrodku Kumamoto Sanctuary. Prawie trzy dekady później, w 2019 r., Louise wzięła udział w badaniach naukowych. Pokazywano jej dwa zdjęcia – nieznajomego zwierzęcia oraz dawno niewidzianej siostry. Jednocześnie badacze śledzili ruch jej gałek ocznych. Jak się okazało, Louise zignorowała obcego szympansa. Wpatrywała się za to w fotografię Loretty. Następnie podobny test przeprowadzono z fotografią Erina. Wynik był taki sam. Louise nieszczególnie interesowała się nieznajomym. Przyglądała się za to uważnie dawno niewidzianemu krewniakowi. Dobra pamięć szympansów Przypadek Louise jest najbardziej ekstremalny ze wszystkich opisanych w artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „PNAS”. „W momencie przeprowadzania testu Louise nie widziała swojej siostry Loretty ani siostrzeńca Erina przez ponad 26 lat” – napisali badacze w pracy redagowanej przez słynnego prymatologa Fransa de Waala. „Co uderzające, wykazywała silną skłonność do skupiania uwagi zarówno na Loretcie, jak i Erinie”. Szympansy bonobo potrafią zaskoczyć. Do pracy? Narzędzia. Na kłopoty? Seks Szympansy karłowate bonobo potrafią wytwarzać i używać prostych narzędzi do zdobywania pokarmu oraz do atakowania – czytamy na lamach "American Journal of Physical Anthropology". W sumie w testach wzięło udział 26 zwierząt. Były to żyjące w zoo szympansy zwyczajne oraz bonobo. Za każdym razem naukowcy pokazywali im dwa zdjęcia przedstawiające inne zwierzęta ich gatunku. Na jednym zawsze był nieznajomy, na drugim – dawny członek grupy badanego szympansa. Taki, którego uczestnik eksperymentu nie widział przynajmniej od dziewięciu miesięcy. Jak się okazało, małpy średnio patrzyły dłużej na te zwierzęta, które kiedyś znały. Taka…

szympansy-rozpoznaja-dawnych-przyjaciol-nawet-dekady-po-rozstaniu-jednak-pod-pewnym-warunkiem-fot-shutterstock-78d8b0e.jpg
width: 3000
height: 2000

Grupa szympansów uciekła ze szwedzkiego zoo. Trzy z nich zastrzelono
type: item
date: 2022-12-16T18:00:55.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: małpy
subject: szwecja
subject: szympansy
subject: zoo
subject: zwierzęta
description: Z ogrodu zoologicznego w Furuvik w pobliżu miasta Gavle uciekło siedem szympansów. Władze zoo stwierdziły, że sytuacja była bardzo niebezpieczna. Ludzi ewakuowano, a trzy szympansy zostały zastrzelone. Cztery osobniki wciąż pozostają na wolności.
encoded: W tym artykule: Dlaczego służby zdecydowały się zastrzelić szympansy? Cztery szympansy wciąż są na wolności To nie pierwsza sytuacja, gdy ze szwedzkich ogrodów zoologicznych, uciekają zwierzęta W ogrodzie zoologicznym w Furuvik ok. 180 km na północ od Sztokholmu doszło do niezwykle niebezpiecznej sytuacji. Siedem szympansów uciekło ze swojego wybiegu. Władze od razu ewakuowały wszystkich zwiedzających. Na miejsce przybyła policja i służby, które rozpoczęły obławę za uciekinierami. Trzy osobniki zostały zastrzelone. Dlaczego służby zdecydowały się zastrzelić szympansy? Sytuacja ta wywołała poruszenie całego świata. Specjaliści, którzy zajmują się ochroną zwierząt, skrytykowali drastyczne działania wobec szympansów. Eksperci uważają, że można było spróbować uśpić zwierzęta. Przedstawiciele zoo twierdzą jednak, że inna reakcja nie była możliwa. – Usypianie nie wchodzi w grę, gdy szympans wychodzi poza swoje pomieszczenia, ryzykując bezpieczeństwo człowieka. Aby strzelać pociskami usypiającymi, trzeba być bardzo blisko zwierzęcia – przekazały władze ogrodu w oświadczeniu na Facebooku. – Kiedy zwierzę ucieka z wybiegu, przede wszystkim myślimy o bezpieczeństwie ludzi, którzy znajdują się na terenie zoo – czytamy w komunikacie. Cztery szympansy wciąż są na wolności Cztery pozostałe szympansy uciekły i do tej pory pozostają na wolności. Jeden z nich został ranny w wyniku akcji poszukiwawczej, ale chwilę później wrócił do swojego wybiegu. Na razie nie wiadomo, w jakim jest stanie, bo w tej chwili nikt nie może wchodzić do małpiarni w ogrodzie zoologicznym. – W tej chwili skupiamy się się na odnalezieniu reszty szympansów, abyśmy mogli zamknąć je z powrotem w wybiegach – przyznają władze ogrodu. Szympansy mają ukryty język. Nikt o tym nie wiedział, dopóki nie przeanalizowano nagrań tysięcy nawoływań Czy to prawda, że wyłącznie my, ludzie, potrafimy posługiwać się skomplikowanym językiem? I że jedynie my mamy zdolność składania ze słów różnych wyrażeń, a z wyrażeń – zdań? ...…

szympansy-52a1cee.jpg
width: 2119
height: 1414

Szympansy mają ukryty język. Nikt o tym nie wiedział, dopóki nie przeanalizowano nagrań tysięcy nawoływań
type: item
date: 2022-05-24T11:41:12.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Dom
subject: dzikie zwierzęta
subject: język
subject: małpy
subject: przyroda
subject: ssaki
subject: szympansy
subject: zwierzęta
description: Czy to prawda, że wyłącznie my, ludzie, potrafimy posługiwać się skomplikowanym językiem? I że jedynie my mamy zdolność składania ze słów różnych wyrażeń, a z wyrażeń – zdań? Najnowsze badania wykazały właśnie, że coś podobnego robią również szympansy. I – jak się okazuje – mają sobie całkiem sporo do powiedzenia!
encoded: W tym artykule: Gdzie żyły badane szympansy? Ile może powiedzieć szympans? Potrzebne dalsze badania nad szympansami Próby nauczenia szympansów ludzkiej mowy były podejmowane wielokrotnie. Najsłynniejszy przypadek to szympansica Washoe, która po treningu komunikowała się prostym językiem migowym. Washoe opanowała ok. 200 znaków (niektórzy twierdzili, że nawet 350). Posługiwała się nimi elastycznie w różnych sytuacjach. Opiekunowie Washoe – zoologowie Allen i Beatrix Gardnerowie – byli przekonani, iż szympansy nie są w stanie wydawać dźwięków, z których powstaje ludzka mowa. Dlatego nauczyli szympansicę języka migowego. W latach 60. XX w., kiedy przeprowadzali swój eksperyment, nikomu nie przyszło jeszcze do głowy, że szympansy w ogóle nie potrzebują imitować dźwięków stosowanych przez Homo sapiens do komunikacji. Mlaskanie szympansów to zalążek ludzkiej mowy Jest bardziej prawdopodobne, że ludzka mowa wyewoluowała z mimiki twarzy niż wokalizacji. Za neurobiologiczne źródło naszej metody komunikowania się przez wiele lat uważano dźwięki wydawa... Dopiero w XXI w. naukowcy opisali, jak szympansie nawoływania – składające się z warknięć, posapywań, chrząknięć, szczeknięć, różnego rodzaju okrzyków – mogą być składane przez zwierzęta w ciągi dźwięków. Jak skomplikowane mogą być takie „wypowiedzi”? Naukowcy właśnie znaleźli absolutnie zaskakującą odpowiedź na to pytanie. Gdzie żyły badane szympansy? W zeszłym tygodniu w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Nature” ukazała się przełomowa praca, która jest w istocie odkryciem języka szympansów. Opisuje ona dokonanie naukowców z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej Maksa Plancka w Niemczech. Badacze wpierw nagrali prawie 900 godzin szympansich „rozmów”. Potem wyróżnili w nich 390 oddzielnych „zdań”. Te małpy witają się i żegnają tak jak ludzie Do tej pory naukowcy byli przekonani, że jedynie ludzie potrafią sygnalizować początek i koniec interakcji społecznych. Ostatnie badania wyprowadziły ich jednak z błędu. Naukowcy pracowali w…

szympansy-maja-ukryty-jezyk-nikt-o-tym-nie-wiedzial-dopoki-nie-przeanalizowano-nagran-tysiecy-nawolywan-fot-avalon-universal-images-group-via-getty-images-457fbf2.jpeg
width: 1024
height: 678

Zaobserwowano niezwykły przykład empatii szympansów. Pomagają sobie nawzajem leczyć rany, wykorzystując przeżute owady
type: item
date: 2022-02-15T11:04:07.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: małpy
subject: psychologia zwierząt
subject: ssaki
subject: szympansy
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Naukowcy pierwszy raz w historii zaobserwowali tę nietypową metodę lecznictwa wśród szympansów. To niesamowite odkrycie rzuca nowe światło na relacje pomiędzy naczelnymi i ich rozumienie stanu własnego organizmu.
encoded: W tym artykule: Nietypowe lekarstwo pomaga szympansom w gojeniu ran Pierwszy przypadek lecznictwa owadami wśród szympansów W ciągu 15 miesięcy badań aż 76 szympansów leczyło się w ten sposób Dalsze badania pomogą wyjaśnić, co kryje się za tym zachowaniem Uczucie empatii wśród zwierząt od setek lat jest przedmiotem badań naukowców i behawiorystów. Niekiedy nie jest ona tak jednoznaczna, jak u ludzi. Często cechuje ją prostota, która objawia się w bardzo prozaicznych sytuacjach. Jednakże ta łatwość pomagania sobie w świecie zwierząt jest niezwykła i budzi podziw. Szczególnie, że w podobnych sytuacjach, ludzie nie zawsze dostrzegają cierpienie innych. Nietypowe lekarstwo pomaga szympansom w gojeniu ran Najnowsze badania o zachowaniu szympansów zostało opublikowane w czasopiśmie naukowym "Current Biology". Naukowcy zaobserwowali, że szympansy nakładają na swoje rany specjalne „lekarstwo”. Wyłapują niektóre owady, przeżuwają je, a następnie nakładają w zranione miejsce. Co więcej, jeden osobnik potrafi pomóc drugiemu, któremu nie udało się jeszcze zastosować medykamentu. Badacze twierdzą, że taki rodzaj wsparcia jest przykładem typowej empatii, którą obserwujemy w świecie ludzi. Młoda samica makaka japońskiego przeprowadziła pucz i stanęła na czele stada. Jak doszło do zwierzęcego matriarchatu? Młoda samica makaka japońskiego, 9-letnia Yakei, przeprowadziła pucz, podczas którego w brutalny sposób obaliła samca alfa. Tym samym została pierwszą w historii rezerwatu Takasakiyama kró... Za projekt naukowy odpowiada prymatolog Tobias Deschner i biolog kognitywny Simone Pike. Przez ponad półtora roku w Parku Narodowym Loango w Gabonie przebadali ok. 76 szympansów i obserwowali ich naturalne zachowania. Ich celem była obserwacja wzajemnych relacji i integracji wszystkich osobników. Pierwszy przypadek lecznictwa owadami wśród szympansów Autorzy najnowszych badań zwracają uwagę na to, że przykłady tak zwanego samo-leczenia były znane wśród wielu gatunków roślin i zwierząt. – Przy…

samica-szympansa-suzee-przyklada-przezutego-owada-na-rane-swojego-dziecka-fot-tobias-deschner-ec1a57c.jpeg
width: 620
height: 372

Kobieta wdała się w „romans” z szympansem. Pracownicy zoo musieli interweniować
type: item
date: 2021-08-31T12:31:23.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: małpy
subject: szympansy
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: zoo
subject: zwierzęta
description: W filmach wielokrotnie mogliśmy oglądać wyjątkowe przyjaźnie między ludźmi a dzikimi zwierzętami. Takie relacje w rzeczywistości mogą bardziej szkodzić niż pomagać.
encoded: W tym artykule: Nietypowy „romans” w zoo Zdrowie najważniejsze Przez ostatnie cztery lata Adie Timmermans co tydzień odwiedzała szympansa Chitę w zoo w Antwerpii. W tym czasie między kobietą i zwierzęciem nawiązała się wyjątkowa więź, co zaniepokoiło pracowników obiektu. – Kocham go, a on kocha mnie. Powiedzmy, że mamy romans. Dlaczego chcą nam to zabrać? – ubolewała Timmermans w wywiadzie dla „Newsweeka”. Te małpy witają się i żegnają tak jak ludzie Do tej pory naukowcy byli przekonani, że jedynie ludzie potrafią sygnalizować początek i koniec interakcji społecznych. Ostatnie badania wyprowadziły ich jednak z błędu. Nietypowy „romans” w zoo Belgijka regularnie odwiedzała szympansy, jednak najwięcej uwagi poświęcała Czicie. Machała do niego i wysyłała całusy. Z czasem zwierzę zaczęło odwzajemniać czułe gesty kobiety. Pracownicy zauważyli, że coraz bliższa relacja małpy z kobietą, zaczęła źle wpływać na kontakty z innymi szympansami. – Kiedy Chita stale skupia swoją uwagę na ludziach, inne małpy go ignorują i nie uważają za członka grupy. Poza godzinami odwiedzin szympans siedzi samotny – tłumaczą pracownicy ogrodu zoologicznego. Fascynacja Chity odwiedzającymi jest naturalna. Przed sprowadzeniem do zoo 30 lat temu szympans spędzał wiele czasu między ludźmi. Opiekunowie małp z zoo w Antwerpii postanowili nauczyć go na nowo wejść w interakcje z innymi osobnikami. Do 2050 r. małpy w Afryce stracą większość środowisk naturalnych Na skutek zmian klimatycznych różne rodzaje roślinności stopniowo przemieszczają się coraz wyżej. Zmiana naturalnych środowisk w niedalekiej przyszłości będzie dotyczyć wielu gatunków ... Zdrowie najważniejsze A co z Adie Timmermans? Media obiegła wiadomość o tym, że dostała zakaz wstępu do zoo. Szybko okazało się jednak, że to fake news. Kobieta została za to poproszona o to, by zmienić swoje zachowanie i nie nawiązywać kontaktów z Chitą. Belgijka nie kryje oburzenia. – Inni mogą to robić, a ja nie. Dlaczego? – pytała. W rozmowie z magazynem „P…

szympans-w-zoo-0cf715d.jpeg
width: 4000
height: 2304

Te małpy witają się i żegnają tak jak ludzie
type: item
date: 2021-08-23T12:54:43.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: bonobo
subject: małpy
subject: szympansy
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Do tej pory naukowcy byli przekonani, że jedynie ludzie potrafią sygnalizować początek i koniec interakcji społecznych. Ostatnie badania wyprowadziły ich jednak z błędu.
encoded: W dobrym tonie jest rozpocząć spotkanie od przywitania, a zakończyć od pożegnania. Według ostatnich badań zwyczaje te pielęgnują nie tylko ludzie, ale też szympansy bonobo. To jedyne zwierzęta, u których zaobserwowano takie zachowania. Orangutany instynktownie wiedzą, jak używać młotka. Nie trzeba ich tego uczyć Stosowanie narzędzi uważa się za jedno z najbardziej złożonych zachowań, jakie można zaobserwować u zwierząt. Umiejętność ta często postrzegana jest jako przejaw wysokiej inteligencji.... Małpie uprzejmości Naukowcy przeanalizowali ponad 1200 interakcji zachodzących w grupach szympansów bonobo z ogrodów zoologicznych. Jak odkryli, małpy bardzo często wymieniają się spojrzeniami i gestami, takimi jak dotyk, trzymanie za ręce czy nawet wzajemne stukanie się głowami. W 90 proc. przypadków bonobo sygnalizowały przywitanie przed rozpoczęciem wspólnej zabawy. Podobne zachowania przejawiało 69 proc. badanych szympansów. Jeszcze częstsze były symboliczne pożegnania. Badacze tłumaczą, że zdolność małp do witania się i żegnania wskazuje na coś więcej niż uprzejmość. To pokazuje, że bonobo potrafią komunikować wzajemnie poczucie zobowiązania względem siebie. U ludzi to świadczy o wspólnych zobowiązaniach i stanowi podstawę wszystkich rodzajów wspólnych interakcji, w tym tych na małą skalę, na przykład, gdy jesz lunch ze znajomymi lub tych na większą skalę, takich jak duże projekty – dodaje główna autorka badania, Raphaela Heesen z Uniwersytetu Durham w Wielkiej Brytanii. Autorzy badań sugerują, że zobowiązania małp wobec siebie wynikają nie tylko z poczucia obowiązku, ale są też efektem procesu wzajemnego zawierania umowy i jej wypełniania. Dynamika relacji i zażyłość między dwoma osobnikami również miała wpływ na to, jak wyglądały przywitania i pożegnania. Kiedy bawili się ze sobą dwaj dobrzy znajomi, komunikacje w fazie wejścia i wyjścia były krótsze. Czasem rozchodzili się bez słowa. – Znamy to z życia codziennego, prawda? W gronie najbliższych przyjaciół nie zawsze…

czulosci-bonobo-f65e7e8.jpeg
width: 2121
height: 1269

Szympansie matki są jak ludzie: dbają o pielęgnację, przechodzą żałobę i potrzebują czasu dla siebie
type: item
date: 2021-05-10T14:17:29.000Z
creator: Katarzyna Mazur
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: dna
subject: matka
subject: szympansy
subject: Travel
description: Całodobowa opieka nad niemowlęciem przez rok. Pielęgnacja przez okres do pięciu lat. Intensywny, czasochłonny związek, który trwa ponad dekadę. Brzmi znajomo? Nowe badania ujawniają, że podobnie jak ludzkie matki, samice szympansów poświęcają bardzo wiele, by wychować swoje potomstwo. Nowe ustalenia mogą pomóc w ochronie zagrożonego gatunku.
encoded: W tym artykule: Więź matka-syn Nie tylko ludzie potrzebują czasu dla siebie Wspólne przeżywanie żałoby Społeczności szympansów, które rozciągają się od tropikalnych lasów deszczowych Ugandy po lasy sawannowe Tanzanii, są zróżnicowane i mają własne dziwactwa, to wszystkie powstały na tym samym fundamencie – silnej więzi matek z młodymi. – mówi Rachna Reddy, doktorantka z Uniwersytetu Harvarda, która przez lata obserwowała zwierzęta na wolności. Więź matka-syn Pokolenia prymatologów udokumentowały silne związki między szympansimi matkami i ich dorosłymi synami, ale dopiero badanie z zeszłego roku wykazało, że taki stan rzeczy jest u tych zwierząt normą. Rachna Reddy i współautor badania Aaron Sandel spędzili trzy lata, obserwując jak 29 dorastających i młodych dorosłych samców w społeczności szympansów Ngogo w ugandyjskim Parku Narodowym Kibale wchodziło w interakcje z innymi szympansami. Samce szympansów nie widywały swoich mam tak często, jak kiedyś, ale kiedy ich drogi się krzyżowały, synowie szukali swoich mam i pielęgnowali je przez długi czas, prawdopodobnie powtarzając zachowania z dzieciństwa. – wyjaśnia Reddy. Ten rodzaj trwałej relacji między matką a synem prawdopodobnie występuje w różnych grupach szympansów. Jest to również bardzo rzadkie wśród ssaków, ponieważ większość samców opuszcza swoją grupę urodzenia, gdy osiągną dojrzałość. W przypadku szympansów to samice znajdują nową grupę, dlatego też najbliższymi krewnymi samicy szympansa są prawdopodobnie jej synowie. Badanie wykazało również, że matki odgrywają kluczową rolę na tym etapie życia potomków, broniąc swoich synów podczas konfliktów ze starszymi samcami, a także oferując pocieszenie poprzez dotyk. Nie tylko ludzie potrzebują czasu dla siebie Niedawno naukowiec z Uniwersytetu George'a Waszyngtona Sean Lee na nowo przyjrzał się konwencjonalnej wiedzy o codziennym życiu samic szympansów i odkrył pewne nieprawidłowości dotyczące socjalizacji wśród tych zwierząt. Przez długi czas naukowcy uważali, że …

szympansy-1e47148.jpeg
width: 1006
height: 530