National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-16T08:33:55.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Najdłuższa podróż pociągiem w UE stanie się możliwa. Nowa trasa połączy północ z południem Europy
items: To koniec bezmyślnego zwiedzania. Szwedzkie miasto mówi „stop” turystyce selfie
items: Europejski kraj rozdaje pięć ze swoich 267 570 wysp. Jak zdobyć jedną z nich?
items: Tam, gdzie Dania spotyka Szwecję. Pokonałam najbardziej ikoniczną przeprawę Europy
items: Poznaliśmy stylówkę ludzi sprzed 7 tysięcy lat. Nakrycia głowy były imponujące
items: Kulisy pradziejowej sztuki naskalnej. Wykonywali ją wpływowi mistrzowie
items: Przekręt doskonały? Korea Północna zamówiła 1000 samochodów Volvo i nigdy za nie nie zapłaciła
items: Ostatnia sowa śnieżna zniknęła ze Szwecji. Czy żegnamy „Hedwigę” na zawsze?
items: Szwedzka miłość do kawy niszczy środowisko bardziej niż wołowina. Co się dzieje w Skandynawii?
items: Niezwykła relacja ludzi i drapieżnika sprzed 3 tysięcy lat. Otoczyli opieką wilczycę
items: Szukał robaków, a znalazł skarb. Wędkarz odkrył tysiące monet sprzed wieków
items: Archipelag jak z książek Astrid Lindgren tuż obok stolicy Szwecji. Tu zaczyna się szwedzka sielanka
items: Pierwsze miejsce na świecie dostępne na receptę. Wyjazd do tego kraju ma działać jak terapia
items: Rekin nie do końca grenlandzki? Słynny polarny drapieżnik ma „przedszkole” znacznie bliżej nas
items: Midsommar – od wierzeń ludowych do ekranów kin. Co wiemy o skandynawskim przesileniu letnim?
items: Tak wyglądało życie w czasach wikingów. Pokazuje to najnowsze odkrycie w Szwecji
items: Archeolodzy odnaleźli dziwaczny sztylet. Wykonano go w czasach średniowiecza
items: Tak dbano o ciężko rannych w średniowieczu. Mamy przykład troskliwej opieki
items: Kiruna musiała ustąpić miejsca kopalni. Miasto stało się największym projektem relokacyjnym na świecie
items: Przełomowe odkrycie u wybrzeży Szwecji. „Klucz do zrozumienia ewolucji budowy okrętów”
items: Płynęłam nowym promem do Szwecji. Piękne widoki, ekologia i 100 schabowych
items: Muzeum Nagrody Nobla w Sztokholmie to emocjonująca podróż po historii ludzkich odkryć i przełomowych idei
items: Gotlandia – odkryj wyspę wikingów, festiwali i niesamowitych krajobrazów
items: W Szwecji odnaleziono ogromny cmentarz wikingów. W przeszłości został całkowicie zniszczony
items: Wycieczka po Skanii – atrakcje turystyczne, historia i kultura południowej Szwecji

Najdłuższa podróż pociągiem w UE stanie się możliwa. Nowa trasa połączy północ z południem Europy
type: item
date: 2026-04-16T07:39:57.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: europa
subject: finlandia
subject: pociągi
subject: skandynawia
subject: szwecja
description: Latem tego roku ma zostać uruchomione nowe połączenie kolejowe, które może otworzyć możliwość odbycia jednej z najdłuższych podróży pociągiem w Unii Europejskiej. Finlandia planuje bowiem pierwsze transgraniczne połączenie kolejowe, które połączy ją bezpośrednio z europejską siecią kolejową na kontynencie.
encoded: Choć coraz więcej podróżnych wybiera kolej jako alternatywę dla lotów, w przypadku Finlandii takie rozwiązanie przez lata było ograniczone. Brak bezpośrednich połączeń z resztą Europy sprawiał, że podróż pociągiem wymagała skomplikowanych przesiadek lub łączenia różnych środków transportu. Wkrótce ma się to jednak zmienić. Jak wskazują eksperci rynku kolejowego, nowe połączenie może umożliwić jedną z najdłuższych tras kolejowych w obrębie Unii Europejskiej, znacząco ułatwiając podróżowanie na północ kontynentu. Nowe połączenie Finlandia-Szwecja. Kluczowy krok dla kolei w UE Planowane uruchomienie połączenia kolejowego między fińskim Tornio a szwedzką Haparandą ma przełamać wieloletnią barierę infrastrukturalną, która dotąd uniemożliwiała płynne podróżowanie koleją między Finlandią a resztą Europy. Choć oba miasta dzieli zaledwie kilka kilometrów, a linia kolejowa istnieje od lat, różnice w rozstawie torów skutecznie blokowały bezpośrednie połączenia. W Finlandii obowiązuje bowiem szeroki rozstaw szyn (1524 mm), będący spuścizną czasów Imperium Rosyjskiego, podczas gdy w Szwecji – podobnie jak w większości Europy – stosuje się standard 1435 mm. Rozwiązaniem okazało się stworzenie sprawnego systemu przesiadkowego na granicy, który eliminuje konieczność kosztownej przebudowy całej infrastruktury. Kluczową rolę odgrywa tu zmodernizowana, historyczna stacja w Haparandzie, zlokalizowana pomiędzy torami obu systemów, pełniąca funkcję naturalnego węzła łączącego dwie sieci kolejowe. – Fińskie pociągi VR zatrzymają się na stacji Tornio C, a następnie zakończą bieg w Haparandzie – tłumaczył w rozmowie z fińskimi mediami Sampo Kangastalo, dyrektor ds. rozwoju w Tornio. Dodał również, że aby przesiąść się z pociągów VR do szwedzkich pociągów Norrtåg, „wystarczy przejść przez budynek stacji – to proste”. Dzięki temu podróżni będą mogli w praktyce kontynuować podróż bez większych utrudnień, mimo technicznych różnic między systemami. Porozumienie podpisane między Finlandią a Szwec…

pociag2-ede0848.jpg
width: 4016
height: 2816

To koniec bezmyślnego zwiedzania. Szwedzkie miasto mówi „stop” turystyce selfie
type: item
date: 2026-04-09T08:02:31.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: europa
subject: miasta
subject: szwecja
subject: turystyka
description: Turystyka selfie opanowała wiele najpopularniejszych miejsc na świecie. Podróżni potrafią spędzać godziny w kolejkach tylko po to, by zrobić zdjęcie, często bez głębszego zainteresowania odwiedzanym miejscem. Teraz jedno ze szwedzkich miast postanowiło odwrócić ten trend i zaproponować zupełnie inne podejście do podróżowania.
encoded: Współczesne inspiracje podróżnicze coraz częściej okazują się powierzchowne i powtarzalne, ponieważ opierają się na tych samych, starannie wyselekcjonowanych zdjęć krążących w mediach społecznościowych. To właśnie one w dużej mierze kształtują dziś wybory turystów, wyprzedzając tradycyjne przewodniki czy kampanie reklamowe. W efekcie wiele miejsc zaczyna wyglądać identycznie – nie dlatego, że takie są w rzeczywistości, lecz dlatego, że oglądamy je przez filtr tych samych kadrów i trendów. Coraz częściej podróże sprowadzają się do odtwarzania popularnych ujęć, a nie do autentycznego poznawania miejsca. W odpowiedzi na to zjawisko szwedzka Uppsala proponuje nową koncepcję turystyki, opartą na ciekawości, refleksji i realnym doświadczeniu, zamiast szybkiego oraz powierzchownego zwiedzania. Na czym polega „IQ tourism” w Uppsali i jak zmienia sposób podróżowania? Jeszcze nie tak dawno podróżowanie kojarzyło się przede wszystkim z odkrywaniem nowych miejsc, zdobywaniem wiedzy i poznawaniem kultury. Dziś coraz częściej sprowadza się do powielania tych samych kadrów znanych z mediów społecznościowych. Właśnie przeciwko temu zjawisku zaczęła działać szwedzka Uppsala, która wprowadziła program „IQ tourism”, czyli „turystyka IQ”. Inicjatywa, rozwijana przez Destination Uppsala, ma na celu odejście od modelu podróży opartego na szybkim „zaliczaniu” atrakcji i robieniu zdjęć, na rzecz bardziej świadomego i pogłębionego doświadczenia. Zamiast kierować turystów wyłącznie do najbardziej rozpoznawalnych punktów, miasto promuje miejsca i aktywności oferujące kontekst, wiedzę oraz możliwość refleksji. Symboliczne „IQ” ma podkreślać, że kluczowa staje się ciekawość, dociekliwość i chęć rzeczywistego zrozumienia odwiedzanego miejsca. – Chcemy, aby ciekawość była głównym powodem przyjazdu do Uppsali. To odejście od podróżowania polegającego na odhaczaniu atrakcji na rzecz doświadczeń, które niosą znaczenie, kontekst i pozwalają w pełni zrozumieć odwiedzane miejsce – podkreśla Helena Bovi…

zdj-55-3107f93.jpg
width: 4352
height: 2899

Europejski kraj rozdaje pięć ze swoich 267 570 wysp. Jak zdobyć jedną z nich?
type: item
date: 2026-04-08T08:56:01.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: europa
subject: konkursy
subject: szwecja
subject: wyspy
description: Własna wyspa przez lata pozostawała symbolem luksusu dostępnego wyłącznie dla najbogatszych. Tym razem jednak jeden z europejskich krajów postanowił odwrócić tę narrację i oddać kilka swoich wysp w ręce zwykłych ludzi. To nie konkurs dla milionerów, lecz nietypowa inicjatywa, która pozwala na pewien czas przejąć kontrolę nad fragmentem natury i doświadczyć życia w całkowitej izolacji.
encoded: W dobie nieustannego pośpiechu, nadmiaru bodźców i cyfrowego przeciążenia coraz więcej osób poszukuje miejsc, które pozwalają naprawdę się wyciszyć. Odpowiedzią na te potrzeby stają się nie tylko popularne wyjazdy typu wellness, lecz także bardziej nieoczywiste formy wypoczynku, skupione na prostocie i bliskości natury. Właśnie w tym kontekście pojawiła się inicjatywa ze Szwecji, która dysponuje setkami tysięcy wysp rozsianych wzdłuż swojego wybrzeża. Teraz pięć z nich ma zostać udostępnionych osobom, które chcą na własnej skórze przekonać się, czym jest prawdziwa cisza, odosobnienie i życie z dala od codziennego zgiełku. Szwecja rozdaje wyspy. Jak zdobyć jedną z nich na rok? Szwecja, która dysponuje aż 267 570 wyspami rozsianymi po Morzu Bałtyckim i Zatoce Botnickiej, postanowiła wykorzystać ten unikatowy potencjał w nietypowy sposób. W ramach inicjatywy promowanej przez Visit Sweden pięć osób otrzyma roczne prawo do korzystania z wybranych, bezludnych wysp. Nie chodzi jednak o przekazanie własności – zwycięzcy otrzymują certyfikat użytkowania, który pozwala im przez 12 miesięcy traktować wyspę jak swoją prywatną przestrzeń, bez ingerencji w jej naturalny charakter i bez prawa do jakiejkolwiek zabudowy czy ingerencji w środowisko. To propozycja skierowana nie do inwestorów czy kolekcjonerów nieruchomości, lecz do tych, którzy szukają doświadczenia całkowitego odosobnienia i kontaktu z dziką przyrodą. Program obejmuje również pokrycie kosztów podróży – laureaci wraz z osobą towarzyszącą otrzymają vouchery na przelot do Szwecji, ważne w okresie od czerwca 2026 do maja 2027 roku. Sama inicjatywa ma jednak wyraźnie symboliczny i skupiony na doświadczeniu charakter – udostępniane wyspy to w większości surowe, skaliste fragmenty lądu, pozbawione infrastruktury, wymagające odpowiedniego przygotowania oraz gotowości na życie w prostych warunkach, z dala od udogodnień cywilizacyjnych. Aby wziąć udział w konkursie, należy mieć ukończone 18 lat i przygotować jednominutowe nag…

szwecja-1-cd5fee5.jpg
width: 5416
height: 3534

Tam, gdzie Dania spotyka Szwecję. Pokonałam najbardziej ikoniczną przeprawę Europy
type: item
date: 2026-03-15T11:13:22.000Z
creator: Katarzyna Świerczyńska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dania
subject: mosty
subject: promy
subject: skandynawia
subject: szwecja
description: Most nad Sundem to ikona. Można traktować go jak zwykłą przeprawę, drogę do celu, ale można też zaplanować wokół niego zwiedzanie Malmö i Kopenhagi. Postanowiłam pójść tym tropem i część zimowego pobytu w tych dwóch skandynawskich miastach poświęcić Øresundsbron.
encoded: Spis treści: Most nad Sundem: nie było żadnego „serialowego” morderstwa 57 metrów nad wodą Most po duńsku, czyli długi spacer plażą Most po szwedzku, czyli urokliwe Sibbarp Most nad Sundem – co warto wiedzieć przed podróżą Jeszcze chwila i słynny most nad Sundem będę mieć niemal na wyciągnięcie ręki. Dzięki uprzejmości kapitana promu Finnlines moment przepłynięcia pod konstrukcją mogę obserwować z mostku kapitańskiego i górnego pokładu. Pozostali pasażerowie mają równie dobry widok z tarasu na niższym pokładzie. Mimo zimnego wiatru część z nich wyszła na zewnątrz. Most nad Sundem: nie było żadnego „serialowego” morderstwa Niespełna godzinę temu ruszyliśmy z Malmö i płyniemy w kierunku Świnoujścia. Załoga wygląda na zrelaksowaną. – To trudne? – dopytuję kapitana. – Przepłynięcie pod mostem? Nie. Częściej martwimy się, że głębokość w tym miejscu nie jest zbyt duża, niż tym, że nie zmieścimy się pod mostem – odpowiada z uśmiechem kapitan Henry Brandt. Zza gęstych, szarych chmur przebija słońce. Jakby na zamówienie, na chwilę promienie oświetlają most. Wychodzę na pokład. Zaledwie przedwczoraj siedziałam w pociągu, który wiózł mnie mostem z Kopenhagi do Malmö. Teraz oglądam ikoniczną przeprawę z zupełnie innej perspektywy. Widząc moją ekscytację, Birgitta Rosander z załogi pyta, czy kojarzę serial o moście. Oczywiście. Jestem nawet przygotowana. Wyciągam telefon i włączam muzykę. „Echoes start as a cross in you, Trembling noises that come too soon…” Na mostku kapitańskim rozbrzmiewają pierwsze takty utworu „Hollow Talk”, tytułowej piosenki serialu „Most nad Sundem”. Birgitta się uśmiecha i przyznaje, że uwielbia ten serial. Patrzę na most i myślę: magiczny moment. Fani skandynawskich kryminałów wiedzą, o co chodzi. W pierwszym odcinku serialu ciało zostaje znalezione dokładnie na granicy między Danią a Szwecją, przebiegającej przez środek mostu. Szwedzka policjantka i duński inspektor prowadzą wspólne śledztwo, a sama przeprawa – choć jest tylko tłem wydarzeń – stała si…

prom2-28804cd.jpg
width: 3307
height: 2208

Poznaliśmy stylówkę ludzi sprzed 7 tysięcy lat. Nakrycia głowy były imponujące
type: item
date: 2026-02-25T08:40:04.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: futra
subject: moda
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: szwecja
description: Czapa wykonana z piór sów oraz skór zajęcy, opaska z naszytymi rzędami kłów jelenia, kołnierz z piór ptaków wodnych i futro ze skór kun – tak ubrani byli mieszkańcy północnej Europy 7 tysięcy lat temu. W jaki sposób się tego dowiedzieliśmy, skoro garderobę wykonano z ulegających szybkiemu rozkładowi materiałów organicznych, a nie z „wiecznego” poliestru?
encoded: Przenosimy się do Skanii w południowej Szwecji u wybrzeżu Morza Bałtyckiego. Znajdują się tam stanowiska archeologiczne Skateholm I i II. Pochodzą z późnego mezolitu i były użytkowane w przybliżeniu między 5200 a 4800 rokiem p.n.e. Żyła tam społeczność łowców, zbieraczy i rybaków, która była bardzo jednorodna i doskonale przystosowana do zasobnego środowiska przybrzeżnej laguny. W tych miejscach archeolodzy odkryto łącznie 87 grobów, w których złożono zarówno ludzi, jak i psy. W jamach grobowych zachowały się szkielety ludzkie, narzędzia kamienne oraz liczne ozdoby wykonane z kości, poroża jelenia i zębów zwierząt. Tymczasem naukowcy opublikowali właśnie artykuł, w którym opisali kompletne ubiory wybranych zmarłych. Jak to możliwe, skoro nie zachowały się do naszych czasów? Dokumentacja to podstawa Obecne badania przeprowadzono na materiałach pozyskanych przez archeologów w czasie wykopalisk w latach 80. XX wieku. Szczęśliwie dokumentację wykonano wzorowo. Informacje o ubiorze pradziejowych ludzi pochodzą z analizy mikroskopijnych szczątków organicznych (włókien, włosów i piór), które przetrwały w osadach otaczających szkielety. Mimo że w magazynie była pokojowa temperatura, to materia organiczna przetrwała. Badano próbki wypełniska grobów, pobrane pierwotnie z myślą o analizach pyłkowych. Wybierano je z miejsc o ciemniejszym zabarwieniu lub skupiska pigmentu – ochry. Teraz naukowcy przyjrzeli się próbkom z wykorzystaniem nowoczesnej techniki separacji włókien wspomaganej wodą, która pozwoliła na wyodrębnienie z ziemi cząsteczek o wielkości zaledwie 0,2–2,9 mm. Dzięki temu, że archeolodzy w latach 80. zachowali próbki gleby, możliwe było „zobaczenie” ubrań, które dla gołego oka były całkowicie niewidoczne i uznawane za dawno rozłożone. – Ogólnie rzecz biorąc, futra, włókna roślinne i inne miękkie materiały organiczne były odnajdywane tylko w określonych warunkach, takich jak stanowiska podwodne lub lodowce. Na przykład futrzana odzież Ötziego, znaleziona we włoskich…

ubrania-71fde4d.jpg
width: 1575
height: 1050

Kulisy pradziejowej sztuki naskalnej. Wykonywali ją wpływowi mistrzowie
type: item
date: 2026-01-28T08:39:20.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: skandynawia
subject: sztuka
subject: szwecja
description: Ryty naskalne sprzed kilku tysięcy lat wykonane w Skandynawii to coś więcej niż sztuka. Archeolog ustalił, że tworzyli je wybrani mistrzowie należący do zamkniętych bractw. Miały one znaczący wpływ na społeczności zamieszkujące ten region. Co o nich wiemy?
encoded: Naukowcy od dawna badają skandynawskie ryty naskalne sprzed kilku tysięcy lat. Doszukują się w nich mitów i bogów. Jeden z archeologów postanowił jednak zmienić perspektywę i przyjrzeć się samym twórcom. Jego badanie odsłania świat wpływowych mistrzów, którzy kontrolowali nie tylko sztukę, ale i politykę dawnej Skandynawii. Przez ponad dwieście lat skandynawska sztuka naskalna z czasów epoki brązu (ok. 1700–500 r. p.n.e.) była w centrum debat o religii i wojnie. Badacze analizowali wyryte w skałach statki, ludzi i zwierzęta. Zapomnieli jednak o ich autorach. Tę lukę postanowił wypełnić Julián Moyano Di Carlo z Uniwersytetu w Göteborgu. Przy okazji warto wspomnieć, że w pieczęci tej uczelni widać pradziejowy motyw sztuki naskalnej. Di Carlo obronił właśnie doktorat na temat twórców takich dzieł. Analiza dzięki skanerom 3D W badaniu wykorzystano nowoczesną technologię. Archeolog użył dokumentacji 3D o wysokiej rozdzielczości paneli naskalnych z Aspeberget. Wyniki tych analiz zestawił z danymi archiwalnymi z całego regionu Bohuslän, aby lepiej zrozumieć działalność dawnych twórców sztuki naskalnej. Di Carlo zastosował zaawansowane metody statystyczne, by znaleźć wzorce w sztuce. Wyniki pokazały, że lokalizacja rytów nie była przypadkowa. Wybierano skały o konkretnych właściwościach geologicznych, często blisko wody. Kim byli twórcy sztuki naskalnej? Zdaniem archeologa skandynawska sztuka naskalna była wykonywana i zarazem kontrolowana przez mistrzów, którzy mieli działać w ramach specjalnych bractw rytualnych. Wiedza na temat ich fachu nie była dostępna dla każdego. Istniał surowy system czeladniczy. Uczniowie szkolili się pod okiem ekspertów, co ograniczało ich indywidualną kreatywność. Dlatego ta sztuka była tak konserwatywna i niezmienna przez wieki. Według Di Carlo mistrzowie byli strażnikami tradycji przodków. Dlatego bractwa, które tworzyli, nie były tylko grupami rzemieślników, ale tworzyły „sieci polityczne” na skalę całej Skandynawii. Dzięki roli pośredników m…

rock-art-8301451.png
width: 1575
height: 1050

Przekręt doskonały? Korea Północna zamówiła 1000 samochodów Volvo i nigdy za nie nie zapłaciła
type: item
date: 2026-01-25T09:45:05.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Technologia
subject: Traveler
subject: gospodarka
subject: korea północna
subject: pieniądze
subject: samochody
subject: szwecja
description: Choć dziś międzynarodowy handel opiera się na skomplikowanych zabezpieczeniach finansowych, gwarancjach bankowych i długich procedurach prawnych, kilkadziesiąt lat temu wymiana towarów między państwami bywała obarczona ogromnym ryzykiem. Szczególnie wtedy, gdy w grę wchodziły kraje pozostające poza globalnym systemem gospodarczym. Jedną z najbardziej spektakularnych lekcji na ten temat odebrali Szwedzi z firmy Volvo.
encoded: Na początku lat siedemdziesiątych władze Korei Północnej postanowiły unowocześnić państwową flotę samochodową i złożyły w Szwecji zamówienie na 1000 nowych, luksusowych (jak na tamte realia) aut marki Volvo. Samochody trafiły do Pjongjangu, były używane i widywane na ulicach stolicy, ale pieniądze nigdy nie dotarły do producenta. Należność nie została uregulowana ani wtedy, ani później, a niespłacony rachunek przez dekady narastał wraz z odsetkami. Ta historia, balansująca na granicy absurdu i geopolitycznej lekcji, do dziś uchodzi za jedną z najsłynniejszych afer handlowych XX wieku. Tło polityczne i gospodarcze lat 70., które doprowadziło do umowy z Koreą Północną Na przełomie lat 60. i 70. XX wieku Szwecja aktywnie poszukiwała nowych rynków zbytu poza Europą Zachodnią. Polityka neutralności, którą kraj konsekwentnie realizował w czasie zimnej wojny, sprzyjała nawiązywaniu relacji handlowych także z państwami pozostającymi poza zachodnim blokiem gospodarczym. W tym kontekście na radarze szwedzkiego rządu oraz krajowych koncernów przemysłowych znalazła się Korea Północna, rządzona wtedy przez Kima Ir Sena. Sprawiała wówczas wrażenie kraju szybko się rozwijającego, nowoczesnego i ambitnego, a jej władze chętnie demonstrowały industrialny potencjał oraz gotowość do współpracy międzynarodowej. Ten obraz był jednak w dużej mierze efektem zewnętrznego wsparcia. Po wojnie koreańskiej północna część półwyspu korzystała z szerokiego strumienia kredytów, preferencyjnych pożyczek oraz dostaw technologii ze strony Związku Radzieckiego i Chin. Dzięki temu w statystykach gospodarczych kraj przez pewien czas wyprzedzał nawet Koreę Południową. Dla zagranicznych partnerów handlowych był to sygnał stabilności i wypłacalności, choć w rzeczywistości północnokoreański model rozwoju opierał się niemal wyłącznie na zadłużeniu i politycznych gwarancjach sojuszników. Na ten rynek zdecydowały się wejść szwedzkie firmy, w tym m.in. Sandvik i SKF, a także Volvo, które – działając z ostrożnoś…

korea-pln-1d68096.jpg
width: 6000
height: 4000

Ostatnia sowa śnieżna zniknęła ze Szwecji. Czy żegnamy „Hedwigę” na zawsze?
type: item
date: 2025-12-22T13:48:12.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: arktyka
subject: ptaki
subject: sowa
subject: szwecja
subject: zmiany klimatyczne
subject: zwierzęta
description: W sowie śnieżnej zakochały się miliony ludzi: była wierną towarzyszką Harrego Pottera podczas jego przygód w Hogwarcie. Nie ma się co dziwić, to zachwycający ptak – doskonały, bezszelestny myśliwy o jadowicie żółtych oczach. Teraz jednak znika z Europy – nie ma już gniazd, nie ma już piskląt. Czy „Hedwiga” jeszcze do nas wróci?
encoded: Szwecja oficjalnie straciła sową śnieżną – po raz pierwszy od wielu lat kraj ogłasza regionalne wymarcie gatunku ptaka. Arktyczny drapieżnik przestał być w Europie mile widziany. Zachwycająca sowa śnieżna Sowa śnieżna (Bubo scandiacus) od wieków jest symbolem dzikiej północy, a jej obecność w szwedzkich górach stanowiła jeden z najważniejszych elementów arktycznego krajobrazu. Trudno pomylić ją z innym ptakiem: wielka, jasnobiała i pełna wdzięku. Uważa się ją za jednego z najdoskonalszych myśliwych całej Natury. „Hedwiga” jest w stanie usłyszeć ofiarę ukrytą głęboko pod śniegiem i precyzyjnie zanurkować w puchu, by zacisnąć na niej swoje pazury. Doskonale kamufluje się w zimowym krajobrazie, porusza się bezszelestnie i była w stanie przetrwać w jednych z najtrudniejszych warunków na Ziemi. Do czasu, aż nie pojawili się ludzie. Trudna historia sowio-ludzkiej współpracy Koegzystencja z ludźmi nigdy nie była dla sów zbyt łatwa. W XIX wieku sowa śnieżna była jednym z najczęściej prześladowanych ptaków – tysiące z nich odstrzeliwano, by myśliwi mogli je wypychać i prezentować jako trofea. Polowano na nie dla mięsa i jaj. Szacuje się, że obecnie na świecie pozostało zaledwie od 14 000 do 28 000 osobników, a gatunek jest wpisany na Czerwoną Listę Gatunków zagrożonych. Dlaczego sowa śnieżna zniknęła ze Szwecji? Jeszcze w latach 70. XX wieku sowy śnieżne dość regularnie zakładały gniazda w szwedzkich górach i były ważnym elementem tożsamości skandynawskiej przyrody. Ptaki te pojawiały się głównie w latach obfitości lemingów – niewielkich gryzoni – które stanowią podstawę ich diety. W 2015 roku populacja zaczęła się dramatycznie kurczyć – przestały pojawiać się nowe gniazda i pisklęta. W 2025 roku sowę śnieżną uznano za regionalnie wymarłą. Czy ludzie przyczynili się do zniknięcia sów? Chociaż od wielu lat staramy się chronić sowy śnieżne, a wątpliwa pasja zabijania ich i przerabiania na domowe ozdoby odeszła już do lamusa, to i tak mamy swój ogromny udział w zniknięciu tych …

sowa-sniezna-GettyImages-977669864-f376141.jpg
width: 3531
height: 2345

Szwedzka miłość do kawy niszczy środowisko bardziej niż wołowina. Co się dzieje w Skandynawii?
type: item
date: 2025-11-29T14:18:20.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: amazonia
subject: certyfikat
subject: ekologia
subject: kawa
subject: lasy deszczowe
subject: lasy tropikalne
subject: puszcza amazońska
subject: szwecja
description: Szwedzi przoduja w konsumpcji kawy na świecie. Średnio każdy z nich zużywa nawet 9 kg ziaren rocznie, co daje 3 kawy dziennie… to ponad trzykrotność tego, co pije przeciętny Polak. Wynika to ze skandynawskiej kultury fika, czyli rytualnej przerwy na kawę i przekąskę. Jednak raport WWF donosi, że ma ona większy wpływ na środowisko niż jedzenie wołowiny.
encoded: Kawa w Szwecji leje się litrami. W Sztokholmie na każdym kroku znajdziemy przytulną knajpkę zapraszającą ciepłym światłem, z której unosi się charakterystyczny zapach cynamonu i palonych ziaren. Okazuje się, że miłość Skandynawów do kawy wywiera ogromny, negatywny wpływ na lasy Amazonii, który do tej pory był pomijany. Szwedzi piją ogromne ilości kawy Mieszkańcy Sztokholmu słyną ze swojej kultury fika – przerw na kawę z ciastkiem, która jest ważnym elementem codziennego życia. Za tą sympatyczną tradycją kryje się jednak wyzwanie środowiskowe, bo większość kawy pochodzi z plantacji w Ameryce Południowej, gdzie ekspansja upraw stanowi jedno z największych zagrożeń dla ekosystemów leśnych. A Szwedzi wypijają dużo kawy. Tradycja ich przerwy kawowej wywodzi się ze szwedzkiej kultury pracy rolniczej – tamtejsi rolnicy mieli wyznaczone godziny, w których mogli odpoczywać od obowiązków, a wspólne celebrowanie tych przerw doprowadziło fikę do jej dzisiejszej formy. W spożyciu kawy Szwedów wyprzedzają jednak… inne skandynawskie nacje, np. Finlandia, gdzie spożycie wynosi 12 kg na osobę (przypomnijmy, że w Szwecji jest to około 8–9 kg). To jednak dane ze Szwecji pozwalają nam poznać dokładny wpływ spożycia kawy na środowisko. To także bardziej ludny kraj, więc ich sumaryczny wpływ jest większy. Kawa największym zagrożeniem dla Amazonii według raportu WWF Nowy raport WWF opracowany we współpracy z Chalmers University of Technology oraz Stockholm Environment Insitute ujawnił niepokojące dane: szwedzka konsupcja kawy wyprzedziła import wołowiny jako główny czynnik wpływający na wylesianie Amazonii. Dokument „Amazon Footprint Report 2025” został opublikowany w związku ze szczytem klimatycznym COP30 i prezentuje najdokładniejszą do tej pory analizę przyczyń niszczenia lasów tropikalnych. W raporcie podkreślono, że chociaż głównym czynnikiem wylesiania w regionie Amazonii jest lokalna hodowla bydła i uprawa soi, w przypadku Szwecji prym wiedzie importowana kawa. Jej konsumpcja przyc…

szwecja-fika-kawa-889bf65.jpg
width: 2121
height: 1414

Niezwykła relacja ludzi i drapieżnika sprzed 3 tysięcy lat. Otoczyli opieką wilczycę
type: item
date: 2025-11-26T07:49:58.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: historia
subject: hodowla
subject: szwecja
subject: wilki
description: Na maleńkiej wyspie na Bałtyku archeolodzy odkryli szczątki wilczycy sprzed kilku tysięcy lat. Zwierzę chorowało i nie mogło samodzielnie funkcjonować. Pradziejowi mieszkańcy otoczyli wilczycę opieką i je dokarmiali. Ta historia wyczytana z kości zaskoczyła nawet naukowców.
encoded: Archeolodzy wykopują z ziemi tyle przedmiotów, że nie sposób ich wszystkich systematycznie badać. W magazynach znajdują się miliony zabytków, ale też szczątków kostnych ludzi i zwierząt. Wiele z tych artefaktów i ekofaktów jest przeglądanych przez ekspertów tylko w pobieżny sposób. Nie sposób jest wszystko dokładnie przeanalizować. Część z rzeczy składowanych w magazynach jest analizowanych wiele lat po wykopaliskach. Czasem badacze uzyskują na ten cel odpowiedni grant, a czasem pojawia się nowa metoda badawcza, która umożliwia pozyskanie z tego archeologicznego urobku wyciśnięcie nowych informacji. Tak było w tym przypadku. Mikrowyspa pełna niespodzianek W latach 1888-1893 archeolodzy prowadzili wykopaliska w jaskini Stora Förvar na wyspie Stora Karlsö. Położona jest na wodach Szwecji. Zajmuje powierzchnię zaledwie 2,5 km kwadratowych. A jednak dla archeologów stała się strzałem w dziesiątkę. Jaskinia okazała się być skarbnicą wiedzy o pradziejowych mieszkańcach tego odosobnionego miejsca. Warstwy kulturowe miały do 4 metrów grubości i obejmowały okres około 8000 lat. Pozyskane liczne zabytki i kości zwierząt. Teraz zespół szwedzkich badaczy z Wielkiej Brytanii i Szwecji opublikował wnioski z analiz kości odkrytych w jaskini na łamach „PNAS”. Część z nich należała do… wilków. Zagadką było, skąd się tam wzięły? Czy ludzie upolowali te zwierzęta i są to szczątki po uczcie? Dwa wielki – dwie zagadki Naukowcy przebadali dwa szkielety wilków. Starszy jest neolityczny i pochodzi sprzed 2800-2600 lat p.n.e., a drugi jest młodszy. Żył 1400-1100 lat p.n.e., czyli w epoce brązu. Już sama obecność wilków na tej wyspie jest niezwykła. Nie mogły się tam znaleźć bez pomocy ludzi. Wygląda więc na to, że zostały tam sprowadzone na łodziach. Kilka tysięcy lat temu żyli tam łowcy fok. Łowiono też ryby. A jaskinia Stora Förvar była dla mieszkańców wyspy ich „bazą”. Nawarstwienia świadczą, że obrabiano tam tusze i konsumowano zwierzęta. Wilki nie były jednak pokarmem ludzi – analiza i…

wolf-d41181a.jpg
width: 4651
height: 3101

Szukał robaków, a znalazł skarb. Wędkarz odkrył tysiące monet sprzed wieków
type: item
date: 2025-10-15T06:51:44.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: skarby
subject: średniowiecze
subject: szwecja
description: Zapalony wędkarz szukał w ogrodzie domku letniskowego robaków na przynętę. A znalazł wielki i świetnie zachowany srebrny skarb z wczesnego średniowiecza. Waży 6 kg i składa się głównie z monet. Dlaczego trafił do ziemi?
encoded: Do znaleziska doszło w okolicy Sztokholmu w Szwecji. Znalazca natychmiast zgłosił swoje odkrycie do Länsstyrelsen, czyli Rady Administracyjnej Hrabstwa. Zatrudnieni w tej instytucji eksperci orzekli: jest to prawdopodobnie jeden z największych skarbów srebrnych z początku średniowiecza, jakie znaleziono w tym kraju. Co wiemy o skarbie? Cały skarb waży około 6 kg. Składa się głównie ze srebrnych monet, ale zawiera także srebrne pierścienie i wisiorki. Wszystkie te cenne przedmioty zostały pierwotnie złożone w miedzianym naczyniu, które niestety nie przetrwało próby czasu równie dobrze jak jego zawartość. Archeolodzy ciągle opracowują znalezisko. Ze wstępnych szacunków wynika, że monety datowane są przede wszystkim na XII wiek, a ich łączna liczba może sięgać nawet 20 tysięcy. Niektóre z nich są opatrzone napisem „KANUTUS” – łacińskim imieniem króla Knuta Erikssona, który panował pod koniec XII wieku. Skarb zawiera również rzadkie tak zwane monety biskupie, wybijane w średniowiecznej Europie na zlecenie biskupów. Na takich monetach można zobaczyć postać duchownego trzymającego pastorał w prawej dłoni. Skarb trafił do ziemi w dość niespokojnych czasach w historii Szwecji. Jej władcy próbowali wówczas kolonizować fińskie terytoria. Być może właściciel sreber obawiał się, że je straci, i postanowił ukryć na lepsze czasy. Znalezione nie kradzione? Co mówi prawo Każdy kraj ma nieco inne prawo dotyczące zabytków znajdowanych pod ziemią. W Szwecji wszystkie starożytne odkrycia i miejsca automatycznie podlegają regulacjom Ustawy o Środowisku Kulturowym. Länsstyrelsen jest organem odpowiedzialnym za to, by te zabytki były zachowane i chronione przed uszkodzeniem. W momencie odkrycia skarbu w Szwecji należy go zgłosić władzom i zaoferować państwu jego wykupienie za stosowną opłatą. Odkrywca postąpił prawidłowo, kontaktując się z Radą Administracyjną Hrabstwa. W kolejnym kroku Rada Dziedzictwa Narodowego zdecyduje, czy skarb ma zostać wykupiony przez państwo, a znalazcy zostanie…

1-Silverskatten-Foto-Lansstyrelsen-Stockholm-8a3e603.jpg
width: 6016
height: 4016

Archipelag jak z książek Astrid Lindgren tuż obok stolicy Szwecji. Tu zaczyna się szwedzka sielanka
type: item
date: 2025-10-04T07:19:55.000Z
creator: Wiktoria Michałkiewicz
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: archipelagi
subject: podróże
subject: sztokholm
subject: szwecja
subject: traveler
description: Archipelag Sztokholmski to dla wielu ucieleśnienie letniej sielanki. W artykule opisujemy najciekawsze wyspy, lokalne zwyczaje, kulinarne hity i magiczne zakątki, które pokochała nawet Greta Garbo.
encoded: Spis treści: Krajobraz wysp jak z bajki Rytuały i język wyspiarzy Letnie rytuały Sztokholmu Magiczny sezon i Greta Garbo Tu będzie idealnie! – krzyczy kapitan motorówki, jednocześnie wyłączając silnik. W tym samym momencie budzę się z błogostanu zagwarantowanego przez podmuchy ciepłego wiatru i promienie słoneczne padające na twarz. To dwa składniki szwedzkiego lata, których nikt nie traktuje jako oczywistości, a jak już się pojawią, są okazją do prawdziwego świętowania. Zwłaszcza przez mieszkańców stolicy Szwecji – Sztokholmu. Mrużąc oczy wśród mieniącej się wody, staram się zidentyfikować naszą przystań, ale lekko oszołomiona absolutną ciszą zauważam jedynie kilka zaokrąglonych skałek wystających z wody. Andreas, kapitan łodzi i przewodnik wycieczki, chyba dostrzega zagubienie na mojej twarzy, bo zaraz wskazuje z dumą na najbardziej wypłaszczoną z nich. – Zobacz, tutaj jest i stół na piknik i doskonałe zejście do wody! – mówi. Chociaż w moich oczach to całkiem zwyczajna wysepka, wiem już, że Szwedzi mają jakiś szósty zmysł. Rzeczywiście, w ciągu kilku minut Andreas cumuje łódź, a kamienne formacje zamieniają się w stół, na którym pojawiają się morskie specjały. Krewetki, chrupkie pieczywo i kalles kaviar – pasta z kawioru, której smak każdy Szwed zna od dziecka. Po sjeście na wygrzanych skałach „schodkami” wyrzeźbionymi przez wodę komfortowo schodzimy do morza. Celebrujemy wielki dzień: pierwszą kąpiel na otwartym morzu, w sercu sztokholmskiego archipelagu. Krajobraz wysp jak z bajki Nasza wysepka to tylko jedna z tysięcy możliwości na spędzenie popołudnia w tych okolicach. Latem, gdy dzień jest tu niesamowicie długi, do późnych godzin wieczornych Szwedzi przesiadują na „prywatnych” wyspach. Tak jakby natura umówiła się z nimi, dostosowując się do ich potrzeby posiadania przestrzeni dla siebie. Każda grupa przyjaciół i każda rodzina mogą wybrać kamień na wolne popołudnie, nie zakłócając spokoju innym grupom, które tłumnie wypływają w morze. Sygnałem są zawsze pier…

GettyImages-136151590-8864106.jpg
width: 5576
height: 3717

Pierwsze miejsce na świecie dostępne na receptę. Wyjazd do tego kraju ma działać jak terapia
type: item
date: 2025-09-25T08:31:35.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: aktywny wypoczynek
subject: szwecja
subject: Zdrowie
description: Sauna w Laponii, zimowe kąpiele w archipelagu czy spacery po lasach pełnych jagód – teraz takie doświadczenia mogą być częścią terapii. Szwecja stała się pierwszym krajem na świecie, którego podróż lekarze mogą „przepisać” pacjentom na receptę, wskazując naturę jako skuteczny sposób na redukcję stresu i poprawę samopoczucia.
encoded: Czy można dostać receptę na kraj? Szwedzi udowadniają, że tak. Jako pierwsi na świecie wprowadzają koncepcję „The Swedish Prescription” – inicjatywę, dzięki której lekarze mogą zalecać pacjentom wyjazd do Szwecji jako formę terapii. Idea opiera się na rosnącym przekonaniu, że kontakt z naturą i kulturą wspiera zdrowie psychiczne i fizyczne równie skutecznie, co tradycyjne metody leczenia łagodnych dolegliwości, takich jak stres czy bezsenność. Szwedzkie lasy, jeziora, archipelagi i unikatowy styl życia stają się nie tylko atrakcją turystyczną, lecz także narzędziem medycyny prewencyjnej, promującym równowagę, odpoczynek i poczucie przynależności. Innowacyjna inicjatywa Szwecji z udziałem lekarzy Inicjatywa „Recepta na Szwecję” zrodziła się z przekonania, że podróże i kontakt z naturą mogą realnie wspierać zdrowie psychiczne i fizyczne. Organizacja Visit Sweden, we współpracy z lekarzami i naukowcami, stworzyła program, który umożliwia pacjentom na całym świecie... otrzymanie recepty na pobyt w Szwecji. Dzięki temu kraj ten stał się pierwszym miejscem na świecie, gdzie podróż turystyczna może być formalnie zalecona jako element terapii. Każdy pacjent może pobrać odpowiedni formularz ze strony visitsweden.com i omówić go z lekarzem prowadzącym, a ci, którzy zdecydują się na wyjazd, otrzymują dostęp do zestawu starannie opracowanych aktywności. Program został przygotowany przez Visit Sweden we współpracy z profesor Yvonne Forsell z Instytutu Karolinska i obejmuje trzy główne obszary: naturę, styl życia i kulturę. Mają one pomóc w redukcji stresu, poprawie jakości snu, wzmocnieniu odporności oraz wspieraniu zdrowia psychicznego poprzez doświadczanie prostych, ale głęboko zakorzenionych w szwedzkiej tradycji praktyk. O co chodzi z „Receptą na Szwecję”? Nowa inicjatywa Visit Sweden nie ogranicza się do samego pomysłu „recepty na podróż”. Jej podstawą jest zestaw aktywności, których skuteczność w poprawie zdrowia psychicznego i fizycznego została potwierdzona naukowo. Obej…

szwecja-8cce25d.jpg
width: 7098
height: 4924

Rekin nie do końca grenlandzki? Słynny polarny drapieżnik ma „przedszkole” znacznie bliżej nas
type: item
date: 2025-07-16T10:41:33.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: arktyka
subject: badania naukowe
subject: dania
subject: norwegia
subject: rekiny
subject: szwecja
description: Rekin grenlandzki, uważany za jednego z najbardziej tajemniczych mieszkańców Arktyki, dorasta zupełnie gdzie indziej, niż dotąd sądzono. Nowe analizy naukowców rzucają światło na prawdziwe miejsce wychowu młodych osobników.
encoded: Spis treści Skagerrak – nieoczekiwane przedszkole polarnego olbrzyma Co wiemy o młodych rekinach grenlandzkich? Znaczenie badania dla ochrony gatunku Nowe badania opublikowane w czasopiśmie „Ecology and Evolution” dowodzą, że wody cieśniny Skagerrak są kluczowym dla rekina grenlandzkiego obszarem wychowu młodych. To zupełnie zmienia naszą dotychczasową wiedzę o tych długowiecznych, tajemniczych polarnych olbrzymach. Skagerrak – nieoczekiwane przedszkole polarnego olbrzyma Do tej pory uważano, że rekiny grenlandzkie rodzą się i dorastają w wodach Arktyki. Jednak analiza występowania 1610 osobników z całego północnego Atlantyku wykazała, że to w cieśninie Skagerrak występuje największy odsetek młodych osobników, mierzących od 90 do 200 centymetrów. Skagerrak to ważny akwen między Danią, Norwegią a Szwecją, stanowiący początek połączenia między Morzem Północnym z Bałtyckim. Kolejne to tzw. Cieśniny Bałtyckie: Kattegat, Sund i Wielki Bełt. Co wiemy o młodych rekinach grenlandzkich? Rekin grenlandzki (inaczej rekin polarny) jest znany z niezwykłej długowieczności (może żyć ponad 400 lat), powolnego metabolizmu i ogromnych rozmiarów (do 6,4 metra długości). Dotychczas niewiele wiedziano o miejscach rozrodu i młodzieńczych etapach życia tego gatunku rekina. Badania, które obejmowały przegląd muzealnych okazów i baz danych wskazują, że rekiny te rodzą się prawdopodobnie w głębokich wodach w pobliżu Grzbietu Śródatlantyckiego, na południe od Islandii. Nowonarodzone osobniki mierzą ok. 40 cm długości i rodzą się prawdopodobnie w spokojnych, głębokich rejonach, gdzie nie występuje intensywne rybołówstwo. W Cieśninie Skagerrak natomiast gromadzą się młode osobniki, określane przez badaczy jako „nastolatki”, znajdując tam odpowiednie warunki do dalszego wzrostu. Bogactwo biologiczne tego obszaru i różnorodność potencjalnych ofiar, jak ryby, ssaki morskie oraz padlina, przyciągają młode rekiny. Najgłębsze partie Skagerraku stanowią dla nich ważne żerowisko, co zmienia wcześniejsz…

new-study-points-to-sk-2-73bc2c3.jpg
width: 1920
height: 1080

Midsommar – od wierzeń ludowych do ekranów kin. Co wiemy o skandynawskim przesileniu letnim?
type: item
date: 2025-06-18T07:49:05.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: obyczaje
subject: szwecja
description: W roku 2019 do kin trafił film „Midsommar. W biały dzień”, przedstawiający szwedzką tradycję w niezwykle oryginalny sposób. Charakter święta pełnego kwiatów, muzyki i zabawy w połączeniu z horrorem od początku zszokował i przyciągnął widzów z całego świata. Jak w rzeczywistości wygląda święto będące pierwowzorem dla obrazu, w którym zakochały się miliony odbiorców?
encoded: Spis treści: Korzenie Midsommar Midsommar współcześnie Midsommar na świecie Słowo Midsommar w dosłownym tłumaczeniu oznacza „środek lata”. Święto odbywa się jednak w trakcie przesilenia letniego (około 21 czerwca), a nie, jak mogłaby sugerować nazwa, w trakcie kalendarzowego środka lata. Wybór daty wydarzenia wiąże się z najdłuższym dniem w roku, który przypada na czas przesilenia. Wtedy to następuje maksymalne wychylenie osi obrotu Ziemi w kierunku Słońca, a na półkuli północnej notuje się tzw. białą noc. Aura niekończącego się dnia nadaje Midsommar unikatowy charakter, który jest kluczową cechą tej skandynawskiej uroczystości. Korzenie Midsommar Najważniejszym symbolem przesilenia letniego jest Majstång (słup majowy), czyli drewniany pal przyozdabiany kwiatami, który stawiany jest w centralnym miejscu wioski na czas święta. Korzenia słupa wywodzą się jeszcze z pogańskich tradycji ludów germańskich, kiedy to w Niemczech i Anglii był elementem majowego rytuału agrarnego, mającego zapewnić płodność ziemi. W Szwecji nabrał on symboliki życia, odrodzenia i płodności, którą Majstång miał zwiastować świętującym. W tradycji wokół słupa rozpalano ogniska, czemu towarzyszyły rytuały taneczne i śpiewy mające na celu odpędzenie złych mocy. Do religijnej transformacji święta doszło w XIV w., kiedy Kościół katolicki ustanowił 21 czerwca dniem narodzin św. Jana Chrzciciela. Ruch ten wpisywał się w strategię chrystianizacji pogańskich terenów, których obrzędy miały zostać zaanektowane przez liturgiczną interpretację narzuconą przez Kościół. W ten sposób rozpalane ogniska nabrały nowego znaczenia – świateł Chrystusa oraz religijnej gorliwości św. Jana Chrzciciela. Mimo tych religijnych praktyk w wielu miejscach obchody Midsommar przetrwały w swoim oryginalnym kształcie zachowując np. element Majstång. Midsommar współcześnie Do formalizacji instytucjonalnej święta doszło w 1953 roku. Wtedy szwedzki parlament zdecydował o przesunięciu obchodów z dotychczasowej daty na piątek przypad…

Midsommar-a9ef524.jpg
width: 1000
height: 667

Tak wyglądało życie w czasach wikingów. Pokazuje to najnowsze odkrycie w Szwecji
type: item
date: 2025-06-05T05:54:44.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: szwecja
subject: wikingowie
description: Szwedzcy archeolodzy odnaleźli na północ od Sztokholmu w Täby olbrzymią osadę, nekropolię, a także skarb. Został zakopany ponad 1000 lat temu, czyli w czasach wikingów.
encoded: Spis treści: Duża osada i skarb wikingów Przybysz z daleka? Kim byli wikingowie? Naukowcy ze szwedzkiej instytucji Arkeologerna prowadzili wykopaliska archeologiczne w Täby, na północ od Sztokholmu. Prace te odbywały się w latach 2020–2021, po czym rozpoczęto badania i analizy, które dopiero niedawno się zakończyły. W ciągu tych 5 lat badaczom udało się zidentyfikować m.in. dużą osadę wikingów, cmentarzysko, a także szereg artefaktów, które pochodziły z okresu od 500 do 1050 r. n.e. Duża osada i skarb wikingów Archeolodzy znaleźli w sumie pozostałości 34 budynków i około 1450 przedmiotów, w tym wyjątkowy srebrny skarb, który składał się z wikińskich pierścieni, bransolet i naszyjników, pereł, a także wisiorków wykonanych z monet. Skarb został ukryty w naczyniu, który owinięto tkaniną. Zakopano go w ziemi i ukryto pod dużym kamieniem. Badacze twierdzą, że monety, z których wykonano naszyjniki pochodziły z różnych krajów europejskich, głównie z Czech, Francji, Niemiec i Anglii, ale także z Persji i datowane są na lata 904–997 n.e. Oprócz kosztowności badacze zidentyfikowali także pyłki roślin i zbóż, które wykazała dokładna analiza bioarcheologiczna, co potwierdza, że lokalna ludność zajmowała się rolnictwem. – Znalezisko jest wyjątkowe zarówno ze względu na wikińskie artefakty ze srebra, ale także przez dowody, które wskazują na konkretny związek osady z cmentarzyskiem. Skarb mógł zostać zakopany jako zakończenie długiej i wspaniałej ceremonii ku czci wysoko postawionej zmarłej kobiety. W tym samym czasie ówczesne gospodarstwo prawdopodobnie przestało istnieć – twierdzi John Hamilton, kierownik projektu z Narodowego Muzeum Historycznego Przybysz z daleka? Nieopodal miejsca, w którym odnaleziono skarb, odkryto także wiele wyrobów ceramicznych, które przypominają przedmioty i naczynia znane po drugiej stronie Morza Bałtyckiego. – Niektóre były wykonane z rodzimej gliny, ale przypominają rodzaj ceramiki, który jest powszechny z krajów Europy kontynentalnej – mówi Hamilt…

skarb-5e2e287.png
width: 900
height: 600

Archeolodzy odnaleźli dziwaczny sztylet. Wykonano go w czasach średniowiecza
type: item
date: 2025-05-26T07:56:29.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: broń
subject: odkrycia archeologiczne
subject: średniowiecze
subject: szwecja
description: Nieopodal twierdzy Gullberg w szwedzkim Göteborgu archeolodzy odnaleźli szereg znalezisk z czasów średniowiecza. Wśród nich odkryto sztylet, którego rękojeść przypominała męskie przyrodzenie. Analiza wykazała, że nie był tylko ozdobą, ale wykorzystywano go także w trakcie bitew.
encoded: Spis treści: W szwedzkim Göteborgu odnaleziono niezwykły sztylet Bogactwo znalezisk na terenie dawnego fortu Dlaczego w dawnych czasach czczono fallusy? Ostrze sztyletu było złamane mniej więcej w połowie i już mocno wyszczerbione. Jednak drewniana rękojeść była bardzo dobrze zachowana, a jej falliczny kształt bardzo zaskoczył archeologów. Jelec broni przypominał męskie jądra, a rękojeść przyrodzenie. I naukowcy przyznają, że nie był to wypadek przy pracy, a celowa robota kowala, który w ten sposób wykonał tę broń. W szwedzkim Göteborgu odnaleziono niezwykły sztylet Co ciekawe, sztylet został odkopany w tej samej warstwie archeologicznej, co bełty kuszy i kilka mieczy. To sugeruje, że był używany najprawdopodobniej przez rycerza, który na wzgórzu w Göteborgu stoczył bitwę, prawdopodobnie między XIV a XVII wiekiem. Tamtejsza twierdza Gullberg miała w średniowieczu ogromne znaczenie strategiczne przez wiele stuleci. Był to jedyny bezpośredni punkt dostępu Szwecji do Morza Północnego, podczas gdy reszta zachodniego wybrzeża należała do Danii i Norwegii. Tamtejsze wzgórze zostało ufortyfikowane w XIV wieku. – Wczesnośredniowieczna twierdza została zbudowana jako obrona przed pobliskimi duńsko-norweskimi potencjalnymi agresorami, którzy stacjonowali na Hisingen oraz w czasie, gdy Duńczycy kontrolowali zamek Älvsborg – powiedział Anders Altner, kierownik wykopalisk i archeolog z Państwowego Muzeum Historycznego. W oświadczeniu zamieszczonym przez szwedzkich archeologów napisano, że wykopaliska na terenie wzgórza i twierdzy prowadzone były w latach 2014–2023 przy okazji budowy nowej trasy kolejowej. W ciągu tych kilku lat odnaleziono ogromną ilość średniowiecznych artefaktów, które rzuciły światło na historię tego regionu. Bogactwo znalezisk na terenie dawnego fortu Kilka spośród tych fascynujących obiektów, jak również trójwymiarowy model twierdzy Gullberga z XVII wieku, można zobaczyć na mini-wystawie Current Archaeology w Muzeum Historycznym w Sztokholmie. – Nie sądzili…

falliczny-sztylet-aca27c2.jpg
width: 2000
height: 1125

Tak dbano o ciężko rannych w średniowieczu. Mamy przykład troskliwej opieki
type: item
date: 2025-05-17T08:46:57.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: średniowiecze
subject: szwecja
description: Ten dwudziestolatek, żyjący w średniowieczu, miał szczęście w nieszczęściu. Doznał ciężkiego urazu kolana. Otoczono go jednak opieką. Naukowcy wyczytali to z jego szkieletu. Jak działał ówczesny NFZ?
encoded: Spis treści: Kości pod trójwymiarową lupą Troskliwa opieka w średniowieczu? To historia osoby, która zmarła w wieku około 30 lat. Mężczyzna został pochowany na cmentarzu w Lund w południowej Szwecji. Żył w okresie późnego średniowiecza (w latach 1300–1536). Na jego szczątki natknęli się archeolodzy. Ich uwagę przykuły kości zmarłego. Okazało się, że doznał za życia poważnego złamania kolana. Jak sobie z nim poradził i czy ktoś się o niego zatroszczył? Kości pod trójwymiarową lupą Pechowy mężczyzna został zapewne kopnięty przez konia, albo na jego nogę spadł z wysokości ciężki przedmiot – to ustalenia zespół badaczy pod kierunkiem Blaira Nolana z Uniwersytetu Lund w Szwecji i współpracowników, które opublikowano na łamach „Open Archaeology”. Zastosowano szerokie spektrum metod badawczych – metody antropologiczne i modelowanie trójwymiarowe. Z analiz wynika, że w momencie urazu mężczyzna miał około dwudziestu lat. Z niepełnosprawnością żył jeszcze około dekady. Naukowcy ustalili, że uraz musiał spowodować poważną zmianę w życiu mężczyzny. Nie mógł chodzić bez wspomagania, na przykład w postaci średniowiecznych kul lub jakiejś podpórki na nogę. Troskliwa opieka w średniowieczu? Często gdy myślimy o średniowieczu, stają nam przed oczami dramatyczne obrazki. Wówczas rządzić miały zabobon i zacofanie. Tymczasem z analizy szkieletu wynika, że poważnie ranny mężczyzna otrzymał znaczącą opiekę krótko- i długoterminową. Chociaż doszło do niepoprawnego zrostu kości i wdała się infekcja. Badacze uważają, że po doznaniu urazu prawdopodobnie podano różnego rodzaju stosowane w średniowieczu środki uśmierzające ból (dziś mogą one nas nieco zaskoczyć): maści z olejkiem lawendowym, opium, alkohol. Aby przetrwać, bez zakażenia rany i dalszych powikłań, mężczyzna wymagał również regularnego leczenia zapalenia szpiku kostnego, co było związane z odprowadzaniem ropy. Wówczas to klasztory były głównymi dostawcami zinstytucjonalizowanej opieki medycznej. Dlatego zapewne z niej korzystał ra…

kosci-859dcc6.png
width: 900
height: 600

Kiruna musiała ustąpić miejsca kopalni. Miasto stało się największym projektem relokacyjnym na świecie
type: item
date: 2025-04-06T07:54:56.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: kopalnie
subject: miasta
subject: środowisko
subject: szwecja
description: Kiruna to swoisty paradoks. Miasto narodziło się i żyje dzięki kopalni, ale przez kopalnię nie może dalej funkcjonować, przynajmniej nie w lokalizacji, w której znajduje się obecnie. Przemysłowy moloch nieustannie się rozrasta, co stwarza coraz większe zagrożenie dla mieszkańców. Jakie plany wobec Kiruny ma rząd Szwecji? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Informacje o Kirunie Decyzja o przeniesieniu Kiruny Plan przeprowadzki Ciekawostki o Kirunie Wiele miast, miasteczek i wsi musiało przepaść, by giganci przemysłu mogli kontynuować swoją działalność. Przykładów nie trzeba szukać daleko. Weźmy choćby Ujków Stary, niewielką wieś w województwie małopolskim, która dosłownie zniknęła z powierzchni ziemi w następstwie wydobycia metodą na zawał rud cynkowo-ołowiowych. Takich miejscowości jest znacznie więcej, ale szwedzka Kiruna nie podzieli ich losu. Informacje o Kirunie Kiruna jest największym miastem w szwedzkiej części Laponii i najdalej wysuniętym na północ zamieszkanym obszarem Szwecji. Tereny miasta rozpościerają się w regionie Norrbotten, w malowniczym sąsiedztwie jeziora Luossajärvi i gór Kiirunavaara i Luossavaara. Na pierwszy rzut oka nic nie wskazuje, że Kiruna jest też siedzibą największej podziemnej kopalni rudy żelaza. Panuje tam typowo skandynawski ład i porządek. W mieście działa duży ośrodek sportów zimowych. Centrum stanowi skupisko ciekawych zabytków, a w pobliżu miasta znajduje się Park Narodowy Abisko. Oprócz mieszkańców, na ulicach można spotkać turystów, którzy w Kirunie chcą doświadczyć życia za kołem podbiegunowym, gdzie czas płynie inaczej niż na innych szerokościach geograficznych. A jednak przemysłowy moloch działa tam od początku XX wieku i właśnie przez to do miasta przylgnęło jeszcze jedno „naj”. W 2004 roku Kiruna stała się największym i najradykalniejszym przedsięwzięciem relokacyjnym na świecie. Naturalne bogactwo Kiruny Pod górami Kiirunavaara i Luossavaara znajdują się jedne z największych na świecie złóż rudy żelaza. Znajdują się na głębokości około 2 km i mierzą około 4 km długości i do 120 m grubości. Roczne wydobycie surowca przekracza 27 mln ton, co stanowi około 80 proc. produkcji w całej Unii Europejskiej. Eksploatacją podziemnych pokładów zajmuje się szwedzki koncern LKAB (Luossavaara Kiirunavaara Aktiebolag). Pierwsze górnicze osady utworzono tam już pod koniec XIX …

kiruna-b0b9170.jpg
width: 1000
height: 667

Przełomowe odkrycie u wybrzeży Szwecji. „Klucz do zrozumienia ewolucji budowy okrętów”
type: item
date: 2025-03-07T09:20:08.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: średniowiecze
subject: szwecja
subject: wrak statku
description: Archeolodzy morscy ze Sztokholmu dokonali analizy wraku statku, który początkowo uważany był za okręt wikingów. Okazało się, że była to jednostka zbudowana w XV wieku wyjątkową metodą karawelową.
encoded: Spis treści: Wielki statek z okresu późnego średniowiecza Statek pierwotnie uważano za wikiński Kadłuby karawelowe miały wytrzymać ostrzał armatni Naukowcy z Muzeum Vrak w Sztokholmie podjęli się próby badania wraku, który znaleziony został u wybrzeży Szwecji. Pierwotnie archeolodzy morscy zidentyfikowali go jako należący do wikingów. Analiza wykazała jednak, że jednostka była znacznie młodsza, ale to nie jedyne zaskoczenie. Kadłub statku został zbudowany metodą poszycia stykowego, zwaną także karawelową lub klepkową. Wielki statek z okresu późnego średniowiecza To rodzaj poszycia kadłubów drewnianych, który znany jest od czasów prehistorycznych. Polega na układaniu desek kadłuba na styk, a nie na zakładkę. Ta metoda była charakterystyczna przede wszystkim dla karawel, które były jednymi z najważniejszych statków w epoce wielkich odkryć geograficznych. To statki znane ze swojej wytrzymałości, zdolności do żeglowania na otwartym morzu. Ich konstrukcja umożliwiała pokonywanie długich dystansów i przetrwanie trudnych warunków. Wrak odnaleziony został u wybrzeży szwedzkiego Landfjärden, w pobliżu Häringe, na południe od Sztokholmu. Wstępne datowanie wykazało, że statek został zbudowany w latach 60. lub 80. XV wieku. Miał ok. 35 metrów długości i 10 metrów szerokości, co czyniło go bardzo dużą jednostką. – W przeciwieństwie do dominujących wówczas statków budowanych metodą klinkierową, w których deski zachodzą na siebie, ten statek zbudowano metodą karawelową, w której deski układano krawędź do krawędzi na ramie, aby uzyskać gładki kadłub – wyjaśnia Håkan Altrock, kustosz muzeum Vrak i kierownik badań. Statek pierwotnie uważano za wikiński Wrak jest jednym z pięciu, które odkryto w Landfjärden. Pierwotnie uważano, że wszystkie należały do wikingów i związane były z legendarną bitwą morską króla Norwegii. Dopiero ostatnio rozpoczęto badania mające na celu wyjaśnienie ich dokładnego pochodzenia. – Rok temu datowaliśmy trzy z czterech największych wraków na lata 1600 i 1700…

wrak-szwecja-a7fab3f.jpg
width: 700
height: 448

Płynęłam nowym promem do Szwecji. Piękne widoki, ekologia i 100 schabowych
type: item
date: 2025-01-20T09:35:29.000Z
subject: Adventure
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: morze bałtyckie
subject: polska
subject: promy
subject: rejsy
subject: szwecja
description: Byłam na mostku kapitańskim, zajrzałam do maszynowni, rozmawiałam z szefem kuchni i poznałam słodki sposób na chorobę morską. Prom Varsovia to najnowszy nabytek Polferries. Każdego dnia wypływa ze Świnoujścia do Ystad, a potem nocą wraca do Polski.
encoded: Spis treści: Varsovia gotowa do odcumowania! Z mórz włoskich do polskich Promem do Szwecji Poranna kawa ze wschodem słońca 100 schabowych i włoska pizza z pieca Na skrzydłach przez Bałtyk Prom roku 2024, czyli wyróżnienie dla Varsovii – Strzała! – powiedział bez zastanowienia kapitan ż.w. Wojciech Grajek, kiedy zapytałam go o pierwsze wrażenie na widok Varsovii. Moje odczucie było nieco inne. Pierwsza myśl: „Ogromny statek!”. A po rejsie do Ystad i z powrotem mogę dodać, że komfortowy i bardzo przyjazny dla pasażera. Varsovia gotowa do odcumowania! Wojciech Grajek zgodził się, abym mogła część rejsu spędzić na mostku i zobaczyć m.in. jak wyglądają te najbardziej newralgiczne momenty, czyli początek i koniec każdego rejsu. – Varsovia gotowa do odcumowania! – zakomunikował Wojciech Grajek i cała procedura ruszyła punktualnie o 12.30. To dla załogi moment największego skupienia, który wymaga wiedzy i doświadczenia. Zachwycałam się widokami na port i najwyższą w kraju latarnię morską, ciekawym widokiem na gazoport, ale przede wszystkim na atrakcje w Świnoujściu: wyjątkowo malownicze ujście Świny ze słynnym wiatrakiem Stawa Młyny i piękną plażą (miasto chwali się, że najszerszą w Polsce). W tym czasie kapitan razem z załogą gładko wyprowadzili gigantyczny statek na Morze Bałtyckie. – W Świnoujściu jest dużo miejsca, ale już zupełnie inaczej będzie w Ystad. Taki statek trzeba poznać, a ja już przed manewrami planuję i myślę, co trzeba zrobić w danym dniu. Nie ma takich samych manewrów, pogoda jest zmienna, w Świnoujściu dochodzą jeszcze prądy. Trzeba to wszystko przemyśleć, wziąć pod uwagę zanurzenie statku, ilość ładunku – tłumaczył Wojciech Grajek. Z mórz włoskich do polskich Varsovia to największy prom z najdłuższą linią ładunkową (aż 3775 m), jaki kiedykolwiek operował we flocie Polferries. A także pierwszy zupełnie nowy od ponad 20 lat. Varsovia w inauguracyjny rejs wyruszyła 27 lipca i o tego momentu nieprzerwanie pokonuje trasę między Polską a Szwecją. – Varsovia j…

Prom-Varsovia-do-Ystad-c8f013d.png
width: 1200
height: 630

Muzeum Nagrody Nobla w Sztokholmie to emocjonująca podróż po historii ludzkich odkryć i przełomowych idei
type: item
date: 2024-12-06T11:53:10.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kierunki
subject: Nauka
subject: Traveler
subject: muzeum
subject: nagroda nobla
subject: sztokholm
subject: szwecja
description: Najbardziej prestiżowa nagroda świata, ustanowiona testamentem Alfreda Nobla w 1895 roku, pokazuje, że idee mogą zmieniać świat. A niewielkie Muzeum Nagrody Nobla, znajdujące na sztokholmskim starym mieście pozwala zbliżyć się do ludzi, którzy stali za tymi ideami. Podczas Tygodnia Noblowskiego jest to jedno z głównych miejsc tego międzynarodowego wydarzenia.
encoded: Spis treści: Historia Nagrody Nobla Muzeum Nagrody Nobla Nieduży, wydawałoby się, że wręcz niepozorny budynek, w którym mieści się Muzeum Nagrody Nobla w Sztokholmie, znany jako Stora Börshuset, pierwotnie był siedzibą Sztokholmskiej Giełdy Papierów Wartościowych (Stockholms Börs). Jego historia sięga XVI wieku. Został zaprojektowany przez architekta Hedviga Elgotta i otwarty w 1773 roku. W latach 1999–2001, po kompleksowej renowacji, budynek został przekształcony w muzeum. Obecnie pełni funkcję edukacyjną i wystawienniczą, celebrując historię Nagrody Nobla i jej laureatów. Historia Nagrody Nobla Przed budynkiem znajduje się niewielki placyk, który w grudniu zajmują kramiki jarmarku świątecznego. Charakterystyczny zapach ciepłego glöggu (od słowa glöd, czyli żar) rozchodzi się po okolicy, rozgrzewając czekających na wejście do Muzeum Nagrody Nobla. Nagrodę ustanowił w 1895 roku Alfred Nobel – szwedzki chemik, inżynier i wynalazca, znany m.in. z wynalezienia dynamitu. Zapisał w swoim testamencie fundusze na nagrody dla osób, które wniosą największy wkład w rozwój fizyki, chemii, medycyny (lub fizjologii), literatury oraz działań na rzecz pokoju. W 1968 roku dodano szóstą kategorię – Nagrodę Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii, choć nie jest ona finansowana z pierwotnego funduszu Alfreda Nobla. Nagrody przyznawane są od 1901 roku. A pierwszymi laureatami byli m.in. Wilhelm Conrad Roentgen – za odkrycie promieni X (rentgenowskich). Emil von Behring – za opracowanie metody leczenia błonicy, znanej jako surowica Behringa. Henry Dunant (Szwajcaria) – za inicjatywę stworzenia Czerwonego Krzyża i jego działalność humanitarną, a także Frédéric Passy (Francja) – za jego działania na rzecz pokoju, w tym za pracę w Międzynarodowym Stowarzyszeniu Pokoju. Szwedzki wynalazca i przemysłowiec Alfred Nobel (1833–1896) miał jasną wizję nagrody, którą stworzył. W swoim testamencie napisał, że chce nagradzać tych, którzy „przynieśli ludzkości największe korzyści”. Nagr…

muzeum-nagrody-nobla-108cb63.jpg
width: 1000
height: 667

Gotlandia – odkryj wyspę wikingów, festiwali i niesamowitych krajobrazów
type: item
date: 2024-11-05T09:29:41.000Z
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: morze bałtyckie
subject: RPWNG
subject: skandynawia
subject: średniowiecze
subject: szwecja
subject: wikingowie
subject: wyspy
description: Gotlandia, największa wyspa na Bałtyku, to miejsce pełne historii, pięknych krajobrazów i unikatowego klimatu, który przyciąga turystów szukających spokoju i autentycznych doświadczeń. Owa "wyspa bogów" oferuje coś więcej niż tylko malownicze widoki – jej bogata historia, związana z wikingami, średniowiecznymi miastami oraz unikatowym stylem życia, czyni ją jedną z najbardziej intrygujących destynacji w Szwecji.
encoded: Spis treści: Atrakcje Gotlandii – co zobaczyć? Najlepsze plaże na Gotlandii Festiwale i wydarzenia na Gotlandii Historia i dziedzictwo Gotlandii Podsumowanie Gotlandia to jedna z najpiękniejszych wysp na Bałtyku, zwana także „wyspą bogów". Z fascynującą historią wikingów, średniowiecznym miastem Visby, magicznymi plażami i unikatowymi formacjami skalnymi, Gotlandia przyciąga turystów z całego świata. Dowiedz się, co zobaczyć na Gotlandii, jakie atrakcje czekają na wyspie Fårö, oraz jakie wydarzenia, jak festiwal średniowieczny, są warte uwagi. To miejsce pełne spokoju, dzikiej przyrody i niepowtarzalnego klimatu, idealne na wypoczynek. Atrakcje Gotlandii – co zobaczyć? Gotlandia oferuje turystom niesamowitą różnorodność atrakcji, które pozwalają zarówno na relaks, jak i eksplorację historycznych oraz naturalnych miejsc. Poniżej przedstawiamy najważniejsze z nich. Średniowieczne miasto Visby Visby, stolica Gotlandii, jest jednym z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast w Europie, wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Miasto otacza potężny mur obronny o długości ponad 3 kilometrów, z 36 wieżami i trzema bramami. Jest jedną z najlepiej zachowanych średniowiecznych fortyfikacji w regionie bałtyckim. Spacerując po Visby, można odkryć urokliwe uliczki, historyczne budynki oraz liczne kościoły, takie jak Katedra św. Marii, która pochodzi z XIII wieku. Na szczególną uwagę zasługuje także Muzeum Gotlandii, które przybliża historię i kulturę wyspy, w tym życie wikingów, którzy przez wieki zamieszkiwali tę wyspę. Raukary – formacje skalne Gotlandii Jedną z najważniejszych atrakcji naturalnych Gotlandii są tzw. raukary – unikatowe formacje wapiennych ostańców. Zostały wyrzeźbione przez wodę i wiatr na przestrzeni milionów lat. Te magiczne skały, przypominające gigantyczne figury, można znaleźć w różnych częściach wyspy, szczególnie na wyspie Fårö oraz w rezerwacie przyrody Folhammar. Legenda głosi, że raukary chronią wyspę przed złymi mocami i są źródłem siły d…

shutterstock2302961813-733b9e4.jpg
width: 1000
height: 652

W Szwecji odnaleziono ogromny cmentarz wikingów. W przeszłości został całkowicie zniszczony
type: item
date: 2024-10-30T16:50:45.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: odkrycia archeologiczne
subject: średniowiecze
subject: szwecja
subject: wikingowie
description: Archeolodzy z Narodowego Muzeum Historycznego Szwecji dokonali zaskakującego odkrycia. Znaleźli pozostałości cmentarzyska wikingów, o którego istnieniu nikt nie wiedział.
encoded: Spis treści: Olbrzymi cmentarz wikingów Kurhan przypominający olbrzymi statek Enigmatyczna wioska w pobliżu cmentarzyska Archeolodzy dokonali właśnie kolejnego odkrycia, które rzuca światło na historię i kulturę wikingów. W niewielkiej wsi Tvååker w południowo-zachodniej Szwecji prowadzone były wykopaliska ratunkowe, które poprzedzają rozbudowę lokalnej infrastruktury drogowej. Naukowcy mieli podejrzenia, że w tym miejscu mogła znajdować się osada z epoki kamienia. Po kilku miesiącach prac odnaleziono jedynie kilka śladów z tego okresu, ale trafili również na coś znacznie większego. Olbrzymi cmentarz wikingów Początkowo badacze odnaleźli 5 grobów, ale wszystkie były bardzo zniszczone. Udało im się jednak ustalić, że były to pochówki ciałopalne, a analiza wykazała, że złożono w nich zarówno ludzi, jak i zwierzęta. Szybko się okazało, że jest to część większej nekropolii, która może mieć ponad 1200 lat. Każdy kolejny grób wykazywał podobny schemat pogrzebowy. Naukowcy stwierdzili, że jest to zatem cmentarz, na którym grzebano wikingów. Badacze zidentyfikowali w sumie 139 grobów. Co ciekawe, uczeni uważają, że wykopali dopiero niewielki fragment tego cmentarza. – To zaledwie sześć procent całej nekropolii – mówi Petra Nordin, archeolog i kierownik wykopalisk. W trakcie badań autorzy odkrycia doszli do interesujących wniosków. Według nich, miejsce pochówku wikingów zostało wybrane nie przez przypadek. Był to punkt położony w strategicznym miejscu, na przecięciu dwóch ważnych szlaków transportowych. Kurhan przypominający olbrzymi statek – Problem polega na tym, że ziemia tutaj została niemal całkowicie zaorana i wyrównana. Oznacza to, że musieliśmy interpretować wszystko na podstawie mocno zniszczonych pozostałości. Na szczęście udało się ustalić, gdzie znajdowały się stosy kremacyjne – mówi Nordin. Na podstawie wszelkich śladów i artefaktów znalezionych wśród grobów archeologom udało się ustalić coś jeszcze. Na terenie nekropolii prawdopodobnie złożono ciała wikingów, k…

cmntarz-wikingow-2c151d6.jpg
width: 650
height: 366

Wycieczka po Skanii – atrakcje turystyczne, historia i kultura południowej Szwecji
type: item
date: 2024-10-13T12:27:37.000Z
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: aktywny wypoczynek
subject: atrakcje turystyczne
subject: morze bałtyckie
subject: RPWNG
subject: skandynawia
subject: skania
subject: szwecja
description: Skania to malowniczy region w południowej Szwecji, który oferuje turystom bogactwo atrakcji – od średniowiecznych zamków, przez urokliwe miasteczka, po trasy rowerowe wzdłuż wybrzeża. Odkryj najważniejsze miejsca i dowiedz się, dlaczego warto spędzić tu wakacje.
encoded: Spis treści: Atrakcje turystyczne Skanii Trasy rowerowe i piesze w Skanii – odkrywanie natury Kultura i sztuka w Skanii – centrum kreatywności Średniowieczne zamki i twierdze Skanii Podsumowanie Skania to region, który oferuje turystom unikatową mieszankę dramatycznej historii, zapierających dech w piersiach krajobrazów i bogatych doświadczeń kulturalnych. Położona na południu Szwecji, Skania jest miejscem, gdzie każda podróż staje się odkryciem – zarówno dla miłośników historii, jak i tych, którzy poszukują bliskiego kontaktu z naturą. Region ten słynie z pięknych wybrzeży, malowniczych miasteczek i niezliczonych atrakcji dla miłośników aktywnego wypoczynku. Świetnie przygotowane trasy rowerowe oraz piesze szlaki, takie jak Skåneleden, zachęcają do odkrywania uroków południowej Szwecji na świeżym powietrzu. Atrakcje turystyczne Skanii Cytadela w Landskronie – strażniczka historii Landskrona to miasto, które zachwyca zarówno swoją historią, jak i wyjątkowym położeniem. Niezwykle istotnym zabytkiem tego regionu jest Cytadela z XVI wieku – imponująca forteca, która przetrwała liczne konflikty między Szwecją a Danią. Cytadela, nazywana czasem „średniowiecznym okrąglakiem”, zachowała się w niemal nienaruszonym stanie. Stanowi wspaniały przykład architektury obronnej tamtego okresu​. To idealne miejsce na rozpoczęcie wycieczki po Skanii – pełne historii i majestatu. Wyspa Ven – śladami Tycho Brahe Nieopodal Landskrony znajduje się malownicza wyspa Ven, będąca jedną z największych atrakcji regionu. To tutaj, na tej niewielkiej wyspie, Tycho Brahe – słynny duński astronom – prowadził swoje obserwacje nieba, które przyniosły mu międzynarodową sławę. Obecnie wyspa jest miejscem, gdzie można odwiedzić ośrodek astronomiczny Uraniborg i poczuć atmosferę naukowych odkryć z przeszłości. Wyspa Ven, ze swoimi niesamowitymi widokami na morze i spokojem, stanowi idealne miejsce na relaksujący spacer lub wycieczkę rowerową​. Trasy rowerowe i piesze w Skanii – odkrywanie natury Skania …

shutterstock1496287916-675c1e9.jpg
width: 1000
height: 396