Podbiła Paryż i serca mężczyzn. Historia Maty Hari zakończyła się przed plutonem egzekucyjnym
Mata Hari bez wątpienia była jedną z najbardziej enigmatycznych postaci XX wieku. Dziś, ponad 100 lat po egzekucji, kobieta oskarżona o szpiegostwo na rzecz Niemiec, która miała przyczynić się do śmierci tysięcy francuskich żołnierzy, wciąż budzi kontrowersje. Czy była zimnokrwistą agentką H-21, która sprzedawała sekrety aliantów za futra i biżuterię? A może należy postrzegać ją jako kozła ofiarnego, który był potrzebny francuskiej armii do podniesienia morale w krytycznym momencie I wojny światowej?
Spis treści: Mała księżniczka tatusia. Dzieciństwo Maty Hari Nieszczęśliwa żona Paryż u stóp Maty Hari Pułapka wojny Aresztowanie i egzekucja Maty Hari Margaretha Zelle stworzyła Matę Hari, by uciec od szarej rzeczywistości nieszczęśliwej żony z holenderskiej prowincji. Ta kreacja dała jej sławę, pieniądze i miłość. Sprawiła, że stała się archetypem femme fatale. Ostatecznie stała się jednak przyczyną jej zguby. Mała księżniczka tatusia. Dzieciństwo Maty Hari Mata Hari, a właściwie – Margaretha Geertruida Zelle, urodziła się 7 sierpnia 1876 roku w Leeuwarden, w północnej holenderskiej prowincji Fryzja. Jej ojciec, Adam Zelle, był zamożnym kupcem, właścicielem dobrze prosperującego sklepu z kapeluszami. Matka, Antje van der Meulen, pochodziła z zamożnej fryzyjskiej rodziny. Adam rozpieszczał córkę ponad miarę. Nazywał ją swoją małą księżniczką, a Margaretha dorastała w przekonaniu o własnej wyjątkowości. Zaszczepił w niej przekonanie, że jest stworzona do wyższych celów, co w późniejszych latach stało się zarówno jej siłą napędową, jak i zgubą. Margaretha była świetnie przygotowana do bycia podziwianą, ale nie do pracy i trudów codziennego życia. Rozpad rodziny Zelle Beztroskie dzieciństwo Margarethy skończyło się gwałtownie w 1889 roku. Skłonny do ryzykownych inwestycji Adam ulokował cały majątek w wątpliwych operacjach giełdowych, co dla niego i jego rodziny okazało się katastrofą. Zelle zbankrutował, tracąc nie tylko majątek, ale i reputację w konserwatywnym społeczeństwie. Upadek finansowy pociągnął za sobą natychmiastowy rozpad rodziny. Antje rozwiodła się z mężem, a rodzina przestała istnieć. Największy cios nadszedł jednak w 1891 roku, kiedy zmarła matka Margarethy, prawdopodobnie wycieńczona stresem i chorobą. Dziewczynka, w wieku 15 lat, została sama. Ojciec ożenił się ponownie, a rodzeństwo zostało rozdzielone między krewnych. Skandal w Lejdzie Margaretha została wysłana do szkoły w Lejdzie, gdzie miała kształcić się na przedszkolankę. Był to jeden z niewielu szanowanych zawodów dostępnych dla kobiet z dobrego domu, które utraciły posag. Mieszkała tam u swojego chrzestnego, następnie przeniosła się do internatu. Wkrótce jej magnetyzm i niekonwencjonalne zachowanie sprowadziły na nią kłopoty. Dyrektor szkoły, Wybrandus Haanstra, zaczął okazywać jej niezdrowe zainteresowanie. Wybuchł skandal obyczajowy. Choć szczegóły pozostają niejasne, a wina prawdopodobnie leżała po stronie dorosłego mężczyzny, to Margaretha została usunięta z placówki. Zamieszkała wówczas u wujka w Hadze. Nieszczęśliwa żona Młoda, bo 18-letnia dziewczyna, zapragnęła wyrwać się z zależności od krewnych. Jedynym wyjściem z sytuacji, w której się znalazła, było zamążpójście. W marcu 1895 roku odpowiedziała na ogłoszenie matrymonialne zamieszczone w gazecie „Nieuws van den Dag”. Autorem anonsu był Rudolph MacLeod, oficer korpusu kolonialnego, starszy od niej o ponad 20 lat. MacLeod wydawał się idealną partią dla zubożałej panny z aspiracjami. Był oficerem, co gwarantowało pozycję towarzyską, i służył w Holenderskich Indiach Wschodnich (obecna Indonezja), co obiecywało podróże i ucieczkę z nudnej Holandii. Po krótkiej korespondencji i kilku spotkaniach, para zaręczyła się. Pobrali się w Amsterdamie 11 lipca 1895 roku. Piekło małżeńskiego życia W maju 1897 roku małżeństwo wyruszyło do Batawii, skąd udali się do garnizonu w Malang na wschodniej Jawie. Życie w koloniach nie miało w sobie jednak żadnego romantyzmu. Rudolph, choć pochodził z dobrej rodziny, okazał się alkoholikiem i hazardzistą, który nie potrafił utrzymać rąk na wodzy. Otwarcie zdradzał żonę, utrzymując kochankę. Co gorsza, zaraził Margarethę syfilisem – chorobą, która w tamtych czasach była wyrokiem, a jej leczenie oparte na rtęci było równie niebezpieczne co samo schorzenie. Śmierć Normana Para doczekała się dwójki dzieci – syna Normana-Johna i córki Louise Jeanne. W 1899 roku, gdy rodzina przebywała w Medanie na Sumatrze, doszło do tragedii, która ostatecznie zniszczyła ich małżeństwo. Dzieci ciężko zachorowały. Syn zmarł 27 czerwca 1899 roku. Córka cudem przeżyła, choć jej zdrowie zostało trwale nadszarpnięte. Narodziny „oka dnia” By złagodzić ból po stracie, Margaretha zaczęła szukać ukojenia w lokalnej kulturze. Uczyła się malajskiego, nosiła sarongi i – co najważniejsze – obserwowała lokalne tańce. To właśnie wtedy narodziła się w jej głowie postać, którą później miała przedstawić światu. Zafascynowana zmysłowością i religijnym wymiarem tańców indonezyjskich, przyjęła pseudonim Mata Hari, co dosłownie oznacza „oko dnia”. Bolesny rozwód W 1902 roku małżeństwo wróciło do Holandii. Ich związek de facto był już tylko fikcją. Wkrótce Margaretha odeszła od męża, zabierając córkę. Uzyskała separację, ale Rudolph odmówił płacenia alimentów. Dzięki swoim wpływom, odebrał jej Louise Jeanne. W 1906 roku oficjalnie orzeczono rozwód. Ale pozostawiona bez środków do życia kobieta już w 1903 roku zdecydowała o wyjeździe do Paryża. Paryż u stóp Maty Hari W tamtym czasie we francuskiej stolicy panowała obsesja na punkcie orientalizmu. W modzie było wszystko, co wschodnie, tajemnicze i zmysłowe. Margaretha, ze swoimi ciemnymi oczami, włosami i wspomnieniami z Jawy, idealnie wpisywała się w ten trend. Stała się Matą Hari, świętą tancerką ze świątyń Śiwy, która od dzieciństwa była wtajemniczana w arkana sakralnego tańca przez kapłanki na Jawie. Jej kostiumy były dziełami sztuki, zaprojektowanymi tak, by więcej odsłaniać niż zakrywać. Przełom w jej karierze nastąpił 13 marca 1905 roku, kiedy Émile Guimet, bogaty przemysłowiec i założyciel prestiżowego muzeum, zaprosił ją do występu w swojej bibliotece. W obecności dyplomatów, artystów i arystokracji, zaprezentowała swój zmysłowy taniec. Reakcja była natychmiastowa i euforyczna. Publiczność oszalała. Krytycy pisali o niej w samych superlatywach. Królowa kurtyzan Przez następną dekadę, Mata Hari występowała na najbardziej prestiżowych scenach Europy: w Berlinie, Wiedniu, Monte Carlo, Madrycie i Mediolanie. Jednak taniec był tylko częścią jej biznesu, a z czasem stał się jedynie pretekstem. Była przede wszystkim luksusową kurtyzaną, jedną z najsłynniejszych w Europie. Sypiała z arystokratami, bankierami, politykami i – co najważniejsze dla jej późniejszego losu – wysokiej rangi oficerami wojskowymi z różnych krajów. Pułapka wojny Wybuch I wojny światowej zastał ją w Berlinie. Granice zostały zamknięte, a atmosfera w Niemczech stała się wroga wobec cudzoziemców. Władze niemieckie zamroziły jej aktywa i skonfiskowały futra i biżuterię. W jednej chwili Mata Hari straciła wszystko. Udało jej się uciec pociągiem do neutralnej Holandii. W Amsterdamie zamieszkała w skromnym hotelu, daleko od luksusów, do których przywykła. Podejrzenia o szpiegostwo Wracając do Paryża, musiała wybrać drogę przez Wielką Brytanię i Hiszpanię. Samotna kobieta podróżująca z wieloma bagażami zwróciła uwagę brytyjskich służb wywiadowczych. W 1915 roku została zatrzymana i przesłuchana, ale zwolniono ją z braku dowodów. Brytyjczycy uznali ją za niegroźną kurtyzanę. Jednak Francuzi zaczęli gromadzić teczkę. Fatalna decyzja Jeszcze w tym samym roku odwiedził ją Karl von Kramer, niemiecki konsul w Amsterdamie i szef wywiadu na ten rejon. Zaoferował jej 20 tys. franków w zamian za dostarczenie informacji z Paryża. Mata Hari przyjęła pieniądze. W jej mniemaniu, była to rekompensata za straty poniesione w Niemczech, a nie zapłata za zdradę. Dla Niemców stała się jednak oficjalnie agentką o kryptonimie H-21. Francuski werbunek Wiedziała, że jest obserwowana. Sama zgłosiła się do francuskich władz. Georges Ladoux, szef francuskiego kontrwywiadu, zaproponował jej pracę dla Francji. Za swoje usługi zażądała miliona franków, nie wiedząc, że przebiegły oficer zastawia na nią pułapkę. Podczas misji w Hiszpanii miała zdobyć informacje od Arnolda Kalle, niemieckiego attaché. Ten szybko zorientował się, że ma do czynienia z podwójną agentką. Kalle wysłał do Berlina serię depesz radiowych. We wiadomościach szczegółowo opisywał „pożyteczne działania agentki H-21”. Co istotne, Niemcy użyli do transmisji starego szyfru, o którym doskonale wiedzieli, że został już złamany przez Francuzów. Była to celowa dekonspiracja. Aresztowanie i egzekucja Maty Hari Do Paryża wróciła w 1917 roku, ale zamiast obiecanego miliona franków czekało ją aresztowanie. Została zatrzymana 13 lutego. Proces odbył się 24 i 25 lipca 1917 roku. Mimo braku twardych dowodów na to, że Mata Hari przekazała jakiekolwiek istotne informacje, została uznana winną i skazana na śmierć przez rozstrzelanie. Wyrok wykonano 15 października 1917 roku. Stojąc przed plutonem egzekucyjnym, odmówiła założenia opaski na oczy. Zanim padły strzały, posłała całusa swoim oprawcom. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Życiodajne wodociągi sprzed tysiącleci przepadły bez wieści. Naukowcy znaleźli sposób, by je odkryć
Podziemne systemy nawadniające były użytkowane na Bliskim Wschodzie przez tysiąclecia. W większości zostały zniszczone. Jednak dzięki sztucznej inteligencji i zdjęciom szpiegowskim naukowcy potrafią je znaleźć. W ten sposób namierzą nieznane nauce miasta i osady.
Spis treści: Kanaty – podziemne systemy nawadniające Archeolodzy dziękują agencji wywiadu Sztuczna inteligencja w kanale Reliktom archeologicznym nieustannie grozi zniszczenie. Są rozorywane przez maszyny rolnicze czy niszczone na skutek działań wojennych. Wiele z cennych stanowisk archeologicznych przepada bez wieści. W ten sposób badacze najstarszej historii człowieka tracą bezcenne informacje. Kanaty – podziemne systemy nawadniające Jednym z rodzajów pradawnych reliktów po działalności człowieka są kanaty. Były to podziemne kanały pobierające wodę z podziemnych warstw wodonośnych lub górskich strumieni. Drążono je w taki sposób, by miały regularny spadek. Było to ważne, by ten system mógł zapewniać czystą wodę, niezbędną dla funkcjonowania ludzkich siedzib i służącą też do nawadniania pól. Kanaty znane są w różnych częściach świata: od Ameryki Południowej po Japonię. Najbardziej rozpowszechnioną nazwą jest karez (kārēz) lub kanat (qanat, qanāt), pochodzący od arabskiego słowa oznaczającego kanał. To sugeruje, że szczególnie na Bliskim Wschodzie były ważne. Takie wodonośne żyły umożliwiały ludziom zamieszkiwanie w miejscach ubogich w wodę. Obecność takich kanałów świadczy o aktywności ludzi setki lub tysiące lat temu. Ze względu na rangę tego typu instalacji naukowcy postanowili opracować system umożliwiający ich zdalne wykrywanie. Udało się. Wynikami podzielili się na łamach „Journal of Archaeological Science”. Archeolodzy dziękują agencji wywiadu Archeolodzy z Katalońskiego Instytutu Archeologii Klasycznej wykorzystali odtajnione zdjęcia szpiegowskie HEXAGON z czasów zimnej wojny, które miały służyć namierzaniu obiektów wojskowych, by wyszukać kanaty m.in. na terenie Iranu, Afganistanu, Maroka czy Chin. W jaki sposób widać te wodociągi z lotu ptaka? Na powierzchni system kanatów to linia regularnie rozmieszczonych szybów (studni) używanych do usuwania gruzu podczas wykopów lub czyszczenia tunelu. Ta cecha umożliwia wykrywanie ich z lotu ptaka. – Odkrycie nieznanych instalacji nie było celem samym w sobie. Chcieliśmy wyszkolić sztuczną inteligencję w taki sposób, by na podstawie naszych wytycznych wyszukiwała kanaty w innych lokalizacjach, już bez naszej pomocy – mówi National Geographic Polska jeden z autorów artykułu, dr Nazarij Buławka. I dodaje, że inne modele AI koncentrowały się na namierzaniu pojedynczych studni, ograniczając ich zastosowanie do większych obszarów. – Nasz model natomiast skupia się na wykrywaniu szybów w linii – opisuje. Sztuczna inteligencja w kanale Badacze zastosowali model głębokiego uczenia YOLO (Patrzysz tylko raz (ang. You Only Look Once). Jak wyjaśnił dr Iban Berganzo-Besga, YOLO jest obecnie najnowocześniejszym modelem, dlatego został wybrany. Model został opracowany w ramach europejskiego projektu UnderTheSands. Eksperci są zadowoleni z efektów działania sztucznej inteligencji. Na zobrazowaniach ze zdjęć szpiegowskich z dużą dokładnością wykrywa podziemne tunele. YOLO namierzyło prawie 63% wszystkich szybów z precyzją 88% z obszarów testowych wskazanych przez naukowców. – System można stosować w różnych regionach świata – przekonuje dr Buławka. Na szpiegowskich zdjęciach satelitarnych widoczne są miejsca, które dziś mogą już nie istnieć. Dlatego analiza tych zobrazowań jest taka cenna dla archeologów, bo nawet najlepsze i najnowsze zdjęcia satelitarne mogą ich już nie odnotować. Kolejnym krokiem zespołu katalońskich badaczy będzie analiza setek tysięcy innych zdjęć wykonanych w różnych miejscach na świecie. Być może archeologów czekają niespodzianki i uda się wykryć nieznane instalacje, które powiodą ich w miejsca zasiedlane niegdyś przez nieznane ludy. Pytań jest sporo. Na przykład do dzisiaj nie jest jasne, które z tych kanałów są najstarsze. Zapewne te z obszaru dzisiejszego Iranu z czasów Imperium Achemenidów (650–330 p.n.e.). Być może przyszłe badania oparte o właśnie opracowany system przyniosą przełom. Źródło: Journal in Archaeologica Science, National Geographic Polska. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Znalazł sposób na ucieczkę z więzienia. Superszpieg potrzebne rzeczy otrzymywał w książkach
Francuski superszpieg Charles Lux, schwytany przy zbieraniu informacji o niemieckich sterowcach w 1910 r., wymknął się z więzienia dzięki drutom do dziergania i atramentowi sympatycznemu.
W tym artykule: Misja w zakładach Zeppelina Kontrabanda w książkach Pisuar jako alibi Ucieczka przez miasta W 1910 roku stosunki między Niemcami a Francją były tak napięte, że spodziewano się rychłego wybuchu wojny. Bronią, której szczególnie się obawiano, były sterowce. Miały wówczas miażdżącą przewagę nad samolotami. Po pierwsze szybciej wzbijały się w powietrze. Po drugie osiągały wyższy pułap. Po trzecie były w stanie wynosić w powietrze ciężary, o których pilot samolotu mógł tylko pomarzyć. Pierwsze sterowce powstały we Francji, jednak dzięki ekscentrycznemu hrabiemu Ferdynandowi von Zeppelinowi prym w tej dziedzinie szybko zaczęli wieść Niemcy. W 1908 r. we Friedrichshafen nad Jeziorem Bodeńskim von Zeppelin uruchomił wytwórnię sterowców własnej konstrukcji. Wkrótce zainteresowała się nimi armia. Miały być atutem cesarskich sił zbrojnych. Wtedy temat sterowców znów zaciekawił Francuzów, a dokładniej: ich służby wywiadowcze. Na małą wycieczkę do Friedrichshafen postanowił udać się kapitan Charles Lux. Misja w zakładach Zeppelina Oficjalnie kapitan był oficerem oddziału inżynierii przy sztabie okręgu wojskowego w Belfort. W rzeczywistości był szefem służby wywiadu wojskowego w strefie przygranicznej Belfort i zbierał informacje o armii niemieckiej. Często działał w terenie. Jedną z takich podróży odbył w grudniu 1910 r., gdy udał się do szwajcarskiej miejscowości uzdrowiskowej Rheinfelden. Tam 2 grudnia spotkał się na dworcu kolejowym z agentem francuskiego wywiadu Heinrichem Hirschem, znanym pod kryptonimem H.H. Miał przekazać istotne informacje o manewrach armii niemieckiej. Lux nie mógł wiedzieć, że Hirsch jest podwójnym agentem, pracującym dla komisarza Bauera – szefa wywiadu i kontrwywiadu Polizeibüro w Strasburgu. Po rozmowie z agentem H.H. kapitan Lux postanowił zbadać teren. Klucząc po okolicy, dotarł do Romanshorn nad Jeziorem Bodeńskim i zatrzymał się w hotelu Bodan pod nazwiskiem Lang. Zwierzchnicy zabraniali mu wypraw do Niemiec, ale Lux zakaz ten złamał. Po śniadaniu w hotelowej restauracji, o godzinie 7 rano przeprawił się statkiem na niemiecki brzeg jeziora. O godz. 7.45 zjawił się we Friedrichshafen. Celem kapitana była wytwórnia sterowców hrabiego von Zeppelina. Władając doskonale niemieckim, Lux chciał zasięgnąć na jej temat jakichś informacji, a może nawet obejrzeć zakład z zewnątrz. Ubrany jak turysta i zaopatrzony w przewodnik ruszył w drogę. Daleko nie uszedł. Krótko po zejściu na ląd został zatrzymany przez żandarma i jakiegoś cywila w pelerynie. Funkcjonariusz grzecznie, acz stanowczo zażądał, by udał się z nimi do najbliższego komisariatu. Pozostawiony sam w jednym z pomieszczeń, Lux pozbył się biletu powrotnego i ulotki hotelu, w którym się zatrzymał. Dzięki temu Niemcy długo nie mogli zorientować się, gdzie ulokował swoje rzeczy osobiste. A były wśród nich dowody jego szpiegowskiej działalności. Gdy się zorientowali, było już za późno. Z Friedrichshafen przewieziono kapitana do Stuttgartu, gdzie czekał już na niego komisarz Bauer. Zaczęły się przesłuchania, prowadzone zresztą w bardzo grzeczny sposób. Bauer starał się zorientować, gdzie Lux pozostawił bagaże. Gdy mu się to nie udało, polecił odstawić Francuza do miejscowego więzienia. Churchill nazwał ją swoim ulubionym szpiegiem. Kim tak naprawdę była Krystyna Skarbek? Miała urodę i seksapil dziewczyny Bonda, ale to ona była szpiegiem. Była pierwszą kobietą, która pracowała jako agentka brytyjskiego wywiadu. Krystyna Skarbek, znana też jako Christine Gra... Kontrabanda w książkach Tam superszpieg skrzętnie korzystał z prawa do korespondencji. Przesłał list do brata, a na kopercie umieścił zapisaną sokiem z cytryny informację dla zwierzchników, aby zajęli się jego bagażami z hotelu. Niemcy nigdy ich nie znaleźli. Zbliżał się wyznaczony przez sąd termin procesu, a wywiad niemiecki wciąż nie dysponował żadnymi dowodami szpiegowskiej działalności Luxa. 29 czerwca 1911 r. Francuz stanął przed sądem w Lipsku pod zarzutem szpiegostwa. Mimo braku jasnych dowodów skazano go na 6 lat twierdzy na podstawie, jak mówił, „sfałszowanych oskarżeń i zeznań podstawionych świadków”. Luxa osadzono w twierdzy w Kłodzku. Tam towarzyszami jego niedoli byli głównie oficerowie niemieccy skazani za pojedynki. Pierwsze dni upłynęły mu na rozpoznaniu twierdzy i jej otoczenia. Podczas spacerów wokół murów stwierdził, że najdogodniejsze przejście do fortecy biegnie od strony wschodniej. Na dodatek pewnego razu dostrzegł kobietę, która rozwieszała pranie u stóp twierdzy. Bez przeszkód dotarła aż w pobliże bramy. Lux zorientował się więc, że jest tam jakieś przejście niewidoczne z okien jego celi. Tak upatrzył sobie drogę ucieczki z fortecy. Wcześniej musiał jednak wydostać się jakoś z celi. Mieściła się na najwyższym, trzecim piętrze budynku. Choć w oknach nie było krat, trudno było tą drogą wyjść na zewnątrz. Odległość od ziemi była bowiem zbyt duża, a do tego łatwo dostrzegłby go któryś ze strażników. By wyjść z budynku, Lux musiał zejść na jedną z niższych kondygnacji. Jednak przejścia były strzeżone przez strażników, kraty oraz żelazne drzwi. Ale kapitan miał w zanadrzu swoją tajną broń: druty do dziergania i atrament sympatyczny własnej receptury. Dzięki dzierganiu Lux miał rzekomo wyciszać się i relaksować. Jednak później wyjawił, że odpowiednio wygięte druty były doskonałym wytrychem. Dzięki temu mógł otworzyć kraty i drzwi, które oddzielały jego celę od pomieszczeń na niższych kondygnacjach. Z kolei atrament sympatyczny okazał się niezastąpiony w kontaktach z Francją. Wypisał nim w listach do brata przedmioty potrzebne do ucieczki. Krótko potem otrzymał je ukryte w okładkach przysyłanych z Francji książek. W ten sposób zaopatrzył się w trzy małe lekkie piły do metalu, 240 marek w złotych monetach, mapę okolic Kłodzka, kalendarz ścienny i paszport na fałszywe nazwisko. Kapitanowi sprzyjało szczęście. Przypadkiem por. Schmidt pozwolił zapoznać mu się z rozkładem jazdy pociągów, a nowy ordynans nie grzeszył zbytnio inteligencją. Niczego nie podejrzewał, gdy pewnego dnia Lux kazał mu kupić małą latarkę i pół kilograma pieprzu. Nie zaniepokoiło go też, gdy 27 grudnia kapitan polecił mu, by dzień później pod żadnym pozorem nie budził go przed jedenastą. Pisuar jako alibi Noc na ucieczkę Lux wybrał bardzo starannie. Były święta, więc w twierdzy brakowało kilku oficerów, a strażnicy stali się mniej czujni. O godzinie 23.30 kapitan ułożył na łóżku przygotowaną wcześniej kukłę, przykrył ją kocem i wyszedł z celi. Pozostawił ironiczny list, informujący, że postanowił skrócić czas pobytu w tak nieprzyjemnym miejscu. Przyświecając sobie latarką, otworzył masywne drzwi i kratę, które oddzielały go od niższych kondygnacji. W jednym z okratowanych okien przepiłował pręt. Potem po linie z ręczników zszedł 6 m w dół. Na dworze było dużo śniegu i minus 18 stopni. Lux zdjął więzienny uniform i założył czyste ubranie. Teraz musiał już tylko minąć strażnika, który strzegł bramy. Dochodziła piąta, a pociąg odjeżdżał o 5.40. Lux dotarł do pokrytego śniegiem żywopłotu, rozsypując po drodze pieprz. W ten sposób chciał zmylić psy z ewentualnej pogoni. Kiedy wartownik przy bramie odwrócił się do niego plecami, niepostrzeżenie wyszedł na oświetloną ulicę. Strażnik go dostrzegł, ale nie wszczął alarmu, widząc „poważnego mężczyznę, który dostojnie kierował się w stronę pisuaru”. Lux zagadnął wartownika: „Es ist kalt” („Jest zimno”), ale ten był tak zdumiony, że nic nie odpowiedział. Była jedyną kobietą uwielbianą przez Hitlera i Stalina. Jej szpiegowska kariera jest wspominana do dziś Była kobietą, której udało się pogodzić rzeczy niemożliwe. Uwielbiali ją zarówno Hitler, jak i Stalin. Pierwszy jako aktorkę, drugi – jako swoją agentkę. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/byla-jedyna-kobieta-uwielbiana-przez-hitlera-i-stalina-jej-szpiegowska-kariera-jest-wspominana-do-dzis-1b39285.jpg" width="517" height="700" alt="Była jedyną kobietą uwielbianą przez Hitlera i Stalina. Jej szpiegowska kariera jest wspominana do dziś" title="Była jedyną kobietą uwielbianą przez Hitlera i Stalina. Jej szpiegowska kariera jest wspominana do dziś" /> Ucieczka przez miasta Po opuszczeniu twierdzy kapitan skierował się w stronę dworca. Wcześniej jednak przyciął wąsy zgodnie z obowiązującą wtedy modą na tzw. szczotkę. Z Kłodzka dojechał pociągiem do Dittersbach (czyli Podgórza). Stamtąd udał się do Chotzen, a potem nadał telegram do Paryża. Była to wiadomość dla bliskich, że szczęśliwie przekroczył granicę austriacką. Do Wiednia dojechał ekspresem około 22.30. Następnie przez Innsbruck, Weronę, Mediolan, Lozannę i Pontarlier dotarł do Paryża. Znalazł się tam 31 grudnia 1911 roku o godzinie 7.21. W stolicy Francji na Luxa czekały gratulacje, ordery i niemała satysfakcja. Wziął odwet na wywiadzie niemieckim, a do tego Francuzi zdobyli rzecz bardzo cenną. Pełny tekst wyroku sądowego z nazwiskami agentów niemieckich, którzy zeznawali w procesie kapitana.
Łotry z Polski Ludowej. Polscy przeciwnicy Bonda
Jeden sprzedawał informacje podczas II wojny światowej. Drugi był wcielonym diabłem. Trzeci miał zęby ostre jak brzytwa. Nie tylko Rosjanie byli czarnymi charakterami w powieściach o Jamesie Bondzie. Ian Fleming na drodze agenta 007 stawiał też kilku Polaków.
W tym artykule: Polscy przeciwnicy Bonda Lucyfer z historią Tajemnica kobaltowych zębów James Bond to literacki i filmowy wymysł. Owoc wyobraźni, ale także życiowych doświadczeń Iana Fleminga. Ten autor powieści szpiegowskich o Bondzie był też oficerem wywiadu brytyjskiej marynarki wojennej podczas II wojny światowej oraz kochankiem słynnej polskiej agentki Special Operation Executive Krystyny Skarbek. Zamordowano ją 7 lat po wojnie. Najprawdopodobniej to jej tragiczną postać uwiecznił w 1953 roku w powieści „Casino Royale” pod osobą Vesper Lynd, wielkiej miłości Bonda. Lecz w filmach i książkach o agencie 007 polskie korzenie wypatrzymy także u czarnych charakterów! Oto najsłynniejsi polscy przeciwnicy Bonda. Polscy przeciwnicy Bonda Najsłynniejszy przeciwnik Bonda to Ernst Stavro Blofeld. Fleming opisał go jako syna Polaka z Pomorza i matki Greczynki. Urodził się 28 maja 1908 roku w... Gdyni. Fleming chyba przekombinował, bo była to wówczas tylko wioska. Tak czy inaczej Blofeld studiował ekonomię i historię na Uniwersytecie Warszawskim, a następnie inżynierię i elektronikę na Politechnice Warszawskiej. Pracę zaczął w Ministerstwie Poczt i Telegrafów. Tam spostrzegł, jaką potęgą jest informacja, więc zaczął sprzedawać pozyskaną tajną korespondencję. Grał na giełdzie i zawarł znajomość z obcymi szpiegami. Bliski dekonspiracji, uciekł do Szwecji, a potem Turcji. Podczas II wojny światowej sprzedawał informacje wszystkim stronom. Po 1945 roku założył zaś własną międzynarodową organizację terrorystyczną SPECTRE. To życiorys tak wymyślny, że aż nierealny. Warto jednak zauważyć, że równie nieprawdopodobne były np. losy Stefana Witkowskiego, znajomego Skarbek z konspiracyjnej organizacji „Muszkieterowie”. Urodził się w Moskwie, wychował w Gnieźnie. Studiował na Politechnice Warszawskiej. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej i w kampanii 1939 roku. Wynalazca i biznesmen, pracował m.in. nad uniwersalnym silnikiem, który mógłby być napędzany rozmaitym paliwem, oraz nad fantastycznymi tajemniczymi „promieniami śmierci”. Podczas walk z Niemcami korzystał z autentycznej polskiej superbroni: karabinów przeciwpancernych wz. 35 „Ur”. Założył własną konspiracyjną organizację „Muszkieterzy”. Działał na rzecz Brytyjczyków. Witkowski współdziałał, ale też kłócił się, z polskimi władzami podziemnymi. Miał dostać order Virtuti Militari, jednak rozeszła się wieść o jego niejasnych kontaktach z Niemcami. Witkowskiemu zarzucano kolaborację. Skończył zastrzelony w 1942 roku przez egzekutorów Armii Krajowej. Do ubrania zabitego przypięto kartkę z napisem „Największy polski bandyta”. Jeśli Fleming słyszał od Skarbek o losach Witkowskiego, bez wątpienia mogły go zainspirować. Lucyfer z historią Innym obok Bloefelda znanym bondowskim szwarccharakterem był Le Chiffre – arcyłotr i karciarz z „Casino Royale”. Dziś bondolodzy uważają, że jego pierwowzorem był okultysta Aleister Crowley. Sam Fleming pisał, że Le Chiffre miał mieszane korzenie: śródziemnomorskie i pruskie bądź... polskie. Zwracał uwagę jego pseudonim. Notabene podobny nosił później Louis Cypher z czarnego kryminału „Harry Angel”. Oba w oczywisty sposób kojarzą się z Lucyferem. Nic dziwnego, Fleming interesował się okultyzmem. James Bond był agentem numer 007. Symbolem przypominającym 007 podpisywał się w XVI wieku czarnoksiężnik i szpieg angielskiej królowej Elżbiety I – John Dee. W 1585 roku w Krakowie usiłował on urobić sobie króla Stefana Batorego, ale władca odesłał go z kwitkiem. W tych hotelach spał James Bond. Będziecie wstrząśnięci, nie zmieszani Jak podają brytyjskie media, niebawem zostanie ogłoszone nazwisko nowego aktora, który wcieli się w postać agenta 007. Oto 10 hoteli, które gościły Jamesa Bonda w poprzednich ekranizacjach ... Tajemnica kobaltowych zębów Wśród drugorzędnych, lecz rzucających się w oczy postaci z opowieści o Bondzie są też prof. Krutze (Kotze) oraz płatny zabójca Zbigniew Krycsiwiki (sic!). Ten pierwszy pojawia się w „Operacji Piorun” jako polski fizyk nuklearny – aczkolwiek tylko w filmie, bo w książce Fleminga jest naukowcem z NRD. Krycsywiki zaś to legendarny „Szczęki” lub „Buźka”, olbrzym o kobaltowych zębach znany z filmów „Szpieg, który mnie kochał” i „Moonraker”. Nie wymyślił go Fleming, lecz autorzy scenariuszy do filmów i ich książkowych nowelizacji. Według nich Krycsiwiki urodził się w Krakowie. W młodości, na początku lat 70., wziął udział w antypaństwowych demonstracjach wywołanych przez zdesperowanych, głodujących robotników. Został wtedy zatrzymany i skatowany przez PRL-owskich tajniaków. Połamali mu szczękę, spałowali i porzucili bliskiego śmierci w kałuży krwi. On jednak nie umarł, uciekł na Zachód i został najemnikiem. Jego znakiem rozpoznawczym stała się potężna kobaltowa sztuczna szczęka, ostra jak brzytwa. Flerming miał bogatą wyobraźnię, ale takich bzdur nigdy by nie wymyślił... ŹRÓDŁA: Ian Fleming, „Casino Royale”, Znak 2006, Ian Fleming, „Operacja Piorun”, Przedsiębiorstwo Wydawnicze „Rzeczpospolita” S.A. 2008, Jerzy Rostkowski, „Świat Muszkieterów. Zapomnij albo zgiń”, Księgarnia Rostkowski 2014, Adam Węgłowski, „Bardzo polska historia wszystkiego”, Znak 2015. Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Polska i Japonia miały wspólnego wroga. Ten sojusz został jednak wystawiony na próbę
Chociaż Polska i Japonia znalazły się w czasie II wojny światowej w przeciwnych obozach, służby wywiadowcze obu państw wciąż współdziałały! Obydwa kraje miały bowiem wspólnego wroga – ZSRR.
W tym artykule: Japoński konsulat w Kownie był placówką szpiegowską Holenderskie wizy uratowały uciekinierów z Polski Japończyk ocalił tysiące Polaków Japończycy wspierali polskich szpiegów Wpadka polskich szpiegów w Berlinie Polsko-japońska współpraca w Sztokholmie Kontakty po wojnie Japonia nie chciała wojny z Polską Przyjaźń narodów polskiego i japońskiego ma tradycję sięgającą jeszcze czasów wojny Kraju Wschodzącego Słońca z Rosją w latach 1904–1905. Wówczas do Tokio przybył Józef Piłsudski szukający poparcia politycznego i funduszy dla Polskiej Partii Socjalistycznej. W dwudziestoleciu międzywojennym braterstwo narodów zamieszkujących dwa krańce świata umocniło się. Powód kordialnych stosunków był prosty. Miały wspólnego wroga: ZSRR, który z niechęcią odnosił się do japońskiej ekspansji w Azji. Nawet gdy Japonia zaczęła flirt z nazistowskimi Niemcami, nie zmieniło to propolskiego stanowiska jej rządu. Jak mówi staropolskie przysłowie: „Prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie”. Kiedy zaś w 1939 r. Rzeczpospolita znikła z mapy Europy. Japończycy mimo nacisków ze strony III Rzeszy nadal okazywali Polakom życzliwość. Aż do października 1941 r. w Tokio działała polska ambasada. Rzecz jasna władze Krainy Kwitnącej Wiśni nie wspomagały Polski tylko z dobroci serca. Wręcz przeciwnie. Japończycy nadal uważali ZSRR za jedno z największych zagrożeń dla swej ojczyzny i dostrzegali interes we współpracy z darzącym ich sympatią, nastawionym antykomunistycznie narodem, którego wywiad miał duże doświadczenie w sprawach sowieckich. Japoński konsulat w Kownie był placówką szpiegowską Zawarcie paktu Ribbentrop–Mołotow nadwyrężyło wiarę Japończyków w dobre intencje ich niemieckiego sojusznika. Jeszcze przed podpisaniem tego układu, w Tokio zdecydowano o utworzeniu placówki wywiadowczej na pograniczu stref wpływów III Rzeszy i ZSRR. Jak to często bywa, przykrywkę dla szpiegowskiej działalności stanowiła misja konsularna. W sierpniu 1939 r. na Litwie pojawił się specjalista do spraw sowieckich, do niedawna tłumacz poselstwa w Helsinkach Sugihara Chiune. W listopadzie jako wicekonsul oficjalnie otworzył on w Kownie japoński konsulat. Z całym szacunkiem dla wywiadu Kraju Kwitnącej Wiśni trzeba stwierdzić, że jego delegatura nie była zbyt dobrze zakonspirowana. Na Litwie Japończyków można było ze świecą szukać, a z reprezentowaniem Japonii w krajach bałtyckich dotąd radziło sobie poselstwo w Łotwie. Innymi słowy, nie potrzeba było asa wywiadu, żeby zorientować się, że nowa placówka ma z opieką nad obywatelami Japonii niewiele wspólnego. Od samego początku konsulat cieszył się zainteresowaniem działającej na Litwie polskiej konspiracji. Podziemie rychło umieściło w otoczeniu Sugihary swojego człowieka – kamerdynera Bolesława Rózińskiego. Wiosną 1940 r. kontakty z wicekonsulem nawiązali również dwaj polscy wywiadowcy: kpt. Alfons Jakubianiec z przedwojennej Ekspozytury II Oddziału Sztabu Głównego Wojska Polskiego w Grodnie i por. Leszek Daszkiewicz z przedwojennego Referatu Informacyjnego przy Dowództwie Okręgu Korpusu nr III w Grodnie. Polacy przekazywali Sugiharze informacje na temat sytuacji na granicy niemiecko-sowieckiej. W zamian za co ten umożliwił im przesyłanie korespondencji japońską pocztą dyplomatyczną i wydawał polskim agentom fałszywe dokumenty. Największego wyczynu w swojej karierze wicekonsul dokonał jednak na własny rachunek: ocalił kilka tysięcy ludzi. Trudno uwierzyć, że przetrwały 80 lat. Nieznane wcześniej kolorowe zdjęcia z II wojny światowej Kolorowe zdjęcia z czasów II wojny światowej to prawdziwa rzadkość. Dlatego każda zachowana w kolorze fotografia z tego okresu wywołuje ogromne emocje i pozwala, choć na chwilę, poczuć du... Holenderskie wizy uratowały uciekinierów z Polski W początkowym okresie II wojny światowej zachowująca neutralność Litwa stała się celem ucieczki dla tysięcy Polaków. Znaczny odsetek uciekinierów stanowili Żydzi. Większość uchodźców nie zamierzała pozostać we wciśniętym pomiędzy dwa molochy państewku i starała się z niego wydostać i ruszyć dalej w poszukiwaniu azylu. Niestety, wiosną 1940 r. na skutek niemieckich zwycięstw w Europie droga na Zachód przez Szwecję, Danię, Holandię i Belgię przestała istnieć. Jedyną możliwą trasą stała się ta przez ZSRR. Aby jednak wyruszyć w podróż, potrzebne były wizy tranzytowe. Sowieci nie przepuszczali przez swoje imperium nikogo, kto ich nie posiadał. Końcowy punkt Kolei Transsyberyjskiej stanowił port we Władywostoku, więc następnym państwem, przez które przejechać musieli uchodźcy, była Japonia. Dlatego japońska wiza stała się pożądanym dobrem. Przed emigrantami stał jednak jeszcze jeden problem: chcąc wyrwać się z Litwy, musieli mieć jakiś punkt docelowy. Wielu marzyło o ucieczce do USA, ale amerykański konsul w Kownie nie krył się z tym, że ma za zadanie jak najbardziej utrudnić życie wszystkim starającym się o dokumenty umożliwiające wyjazd do jego ojczyzny. Prawdopodobnie nieszczęśni uciekinierzy znaleźliby się w pułapce, gdyby na scenę nie wkroczył Jan Zwartendijk. Konsul Holandii zaczął wydawać wizy wjazdowe do holenderskich kolonii w Ameryce Środkowej. Wkrótce do Kowna przybywały tłumy interesantów po wizy na Karaiby. Zwartendijk wydawał je do 2 sierpnia 1940 r., po czym wyjechał z Litwy. Szacuje się, że dzięki niemu papiery zdobyło 2400 osób. Swoim szlachetnym czynem konsul puścił w ruch machinę, która miała ocalić jeszcze więcej ludzi. Japończyk ocalił tysiące Polaków Wyposażeni w holenderskie dokumenty Polacy i Żydzi zaczęli ustawiać się teraz w kolejkach pod japońskim konsulatem, chcąc uzyskać wizy tranzytowe przez Japonię. Sugihara Chiune, poruszony ich desperacją, postanowił im pomóc i zaczął wydawać wizy każdemu, kto o to poprosił. Szczęśliwi posiadacze wiz biegli czym prędzej kupić bilety w sowieckim biurze podróży, a potem pakowali walizki i ruszali na Daleki Wschód. Warto przy tym podkreślić, że wicekonsul działał na własną rękę. Japońskie MSZ kazało mu ograniczyć działalność, a w związku z aneksją Litwy przez ZSRR w czerwcu 1940 r. poleciło zamknąć konsulat. Sugihara jednak nie przejmował się instrukcjami ze stolicy i przybijał pieczątkę w kolejnych paszportach. Pomagał mu w tym sekretarz konsulatu Wolfgang Gruze, jak na ironię volksdeutsch i konfident gestapo. Ostatecznie 1 września 1940 r. Sugihara wraz z rodziną opuścił Kowno. Na dworcu żegnał go tłum przerażonych perspektywą przymusowego przyjęcia sowieckiego obywatelstwa ludzi, błagających go o wystawienie wiz. Japończyk do ostatniej chwili starał się im pomóc: rozdawał prowizoryczne dokumenty przez okno pociągu. Sugihara Chiune umożliwił ucieczkę z piekła około 5000–6000 Polaków i Żydów. Zapłacił jednak wysoką cenę za nieposłuszeństwo wobec przełożonych: po wojnie zwolniono go z pracy w MSZ. Przez wiele lat były wicekonsul nie wracał do przeszłości, jednak ocaleni przez niego nigdy o nim nie zapomnieli. W roku 1985 jako jedyny Japończyk został uhonorowany tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Japończycy wspierali polskich szpiegów Na krótko przed likwidacją konsulatu Sugihara wyposażył Jakubiańca i Daszkiewicza w odpowiednio mocne papiery, dzięki którym mogli pojechać do samej paszczy lwa: stolicy III Rzeszy. Stamtąd obaj szpiedzy udali się do Sztokholmu, by spotkać się z przełożonym majorem Michałem Rybikowskim z Biura Studiów Niemieckich II Oddziału Sztabu Generalnego, który kierował wywiadem polskim na terytorium krajów bałtyckich. W Szwecji ustalono, że kapitan Jakubianiec powróci do Berlina, a porucznik Daszkiewicz uda się wraz z Sugiharą do Pragi, gdzie Japończyk miał zostać zastępcą konsula generalnego. Dzięki wstawiennictwu dyplomaty Kraju Kwitnącej Wiśni Jakubianiec zyskał posadę tłumacza berlińskiego ataszatu wojskowego Japonii stanowiącą świetną przykrywkę dla jego działalności wywiadowczej. Co więcej, w poselstwie będącego faktycznie japońską kolonią marionetkowego państewka Mandżukuo na stanowisku gospodyni umieszczono polską agentkę Sabinę Łapińską. Niestety, gestapo szybko przejrzało tę grę i przystąpiło do obserwacji japońskich placówek dyplomatycznych. Przez jakiś wywiadowcy oddawali jednak nieocenione usługi Rzeczypospolitej. Tymczasem Sugihara dokonał kolejnego wyczynu, który zaskarbił mu polską wdzięczność: przywiózł do Berlina uhonorowany orderem Virtuti Militari sztandar 81. Pułku Strzelców Grodzieńskich, który na początku wojny przewieziono dla bezpieczeństwa z Grodna do Wilna. A także uszyty w tajemnicy przez wileńskie kobiety sztandar – dar dla walczących w Anglii polskich lotników. Niezwykle cenna przesyłka została następnie przemycona przez przebywającego w Berlinie w listopadzie 1940 r. Rybikowskiego do Sztokholmu, skąd wysłano ją do Wielkiej Brytanii. Wkrótce japońskiego urzędnika skierowano z Pragi do Królewca, gdzie miał pełnić funkcję zastępcy konsula, a przy okazji wraz ze swymi ludźmi zbierać informacje o ZSRR. Wyjeżdżając do Prus, Sugihara zabrał ze sobą Daszkiewicza, który w nowym terenie kontynuował działalność wywiadowczą. Członkami utworzonej przez niego siatki byli m.in. pracujący w japońskim konsulacie jako lokaj Stanisław Kossko i jego żona. Niestety, niemieckie służby wywiadowcze uważnie patrzyły Sugiharze na ręce. Zaczęły naciskać na japoński MSZ, by ten przeniósł kłopotliwego wicekonsula na inną placówkę. Ostatecznie w Boże Narodzenie 1941 r. zasłużony dla sprawy polskiej Japończyk został zmuszony do opuszczenia Królewca i udania się do Bukaresztu, gdzie podjął pracę tłumacza w tamtejszej ambasadzie Kraju Kwitnącej Wiśni. Wpadka polskich szpiegów w Berlinie Z likwidacją japońsko-polskiej delegatury wywiadowczej w Królewcu związane było jeszcze jedno dramatyczne wydarzenie. W lipcu 1941 r. w Berlinie nastąpiła wielka wsypa, w której wyniku Jakubianiec i jego współpracownicy trafili do katowni gestapo. Daszkiewicz podejrzewał nawet, że to właśnie ta sprawa była głównym powodem, dla którego Niemcy wymusili dymisję Sugihary. Aresztowania nastąpiły z powodu karygodnego zaniedbania środków bezpieczeństwa przez szefa siatki. Jakubianiec nie dość, że niezbyt się krył ze szpiegowską działalnością, to jeszcze wdał się w romans z Anną Martinkus, żoną litewskiego kapitana, który po aneksji swej ojczyzny przez ZSRR zbiegł do Niemiec. Pechowo dla naszego „asa wywiadu” mąż jego wybranki był agentem Abwehry. I tak przez chuć Jakubiańca posypała się berlińska współpraca wywiadów polskiego i japońskiego. Litwin, któremu kapitan przyprawił rogi, z wielką radością złożył na niego donos swym niemieckim przełożonym, i zaczęły się aresztowania. Na wieść o unicestwieniu siatki Sugihara, żywiący ciepłe uczucia względem jej szefa, czym prędzej przybył do Berlina. Liczył na to, że uratuje Jakubiańca. Niestety, pechowy kapitan zapłacił życiem za swe przygody erotyczne. W tej sytuacji japoński dyplomata postanowił ocalić chociaż Daszkiewicza i nakazał swoim ludziom wywieźć Polaka z Prus i przetransportować go do Stambułu. Stamtąd szpieg odpłynął do Palestyny. Polsko-japońska współpraca w Sztokholmie Podczas gdy Jakubianiec doprowadzał do ruiny sprawnie działającą maszynę wywiadowczą, jego zwierzchnik major Rybikowski przebywał w Sztokholmie. Oodając się za białego Rosjanina, zatrudnił się w wydziale prasowym japońskiego ataszatu. Swe zadania realizował w ścisłej współpracy ze szwedzkim attaché wojskowym Kraju Kwitnącej Wiśni pułkownikiem (a od roku 1943 generałem brygady) Onoderą Makoto, z którym polskiego oficera połączyła przyjaźń. Major dostarczał swojemu japońskiemu sojusznikowi informacji wywiadowczych na temat przygotowań Niemiec do wojny z ZSRR, a Onodera na ich podstawie przygotowywał analizy, które następnie słał do Tokio. Niestety, jego raporty były lekceważone. Japończycy woleli ufać komunikatom przychodzącym z Berlina i przez długi czas nie wierzyli w możliwość wybuchu walk między III Rzeszą a Związkiem Sowieckim. Kiedy zaś rozpoczęła się operacja „Barbarossa”, centrala wciąż nie dowierzała Onoderze, który na podstawie dyskusji z Rybikowskim doszedł do wniosku, że Niemcy przegrają to starcie. Jak widać, również w Japonii sprawdza się powiedzenie, że nikt nie jest prorokiem we własnym kraju. Tymczasem polskim szpiegiem zainteresowali się Niemcy, którzy mieli nadzieję, że japoński attaché wyda go w ich ręce. Sprawa zwróciła uwagę samego Himmlera, którego niepokoił fakt, że za pośrednictwem japońskiego ataszatu polski wywiad może przekazywać na Zachód informacje z kraju. Onodera nie miał jednak najmniejszej ochoty zdradzać przyjaciela, co więcej, załatwił mu japoński paszport. Kontakty po wojnie Od tej pory Polak występował pod nazwiskiem Iwanobu Heita. Podczas gdy agenci gestapo i Abwehry gotowali się z wściekłości, dwóch niezwykłych kompanów chadzało razem do opery i jeździło na narty. Dopiero w roku 1944 pod naciskiem szwedzkiego rządu generał był zmuszony zrezygnować z dalszych usług swego druha. Rybikowski, który stał się w Szwecji persona non grata, wyjechał do Londynu. Nawet stamtąd major słał jednak Japończykowi listy zawierające cenne informacje na temat ZSRR. Po wojnie generał Onodera zrzucił mundur i zajął się biznesem. Jego przyjaźń z „Iwanobu Heitą” przetrwała lata. W uznaniu zasług na rzecz Polski został pośmiertnie, w 1996 r., odznaczony Krzyżem Orderu Zasługi RP. Michał Rybikowski podzielił los wielu polskich żołnierzy i po zakończeniu działań wojennych nie powrócił do kraju. Wyemigrował do Kanady, gdzie pracował w fabryce samolotów. Pamiętając o dobrodziejstwach, których on i jego ojczyzna doznali ze strony Kraju Kwitnącej Wiśni, udzielał się w towarzystwie przyjaźni kanadyjsko-japońskiej. Japonia nie chciała wojny z Polską Choć przyjaźń pomiędzy Polską a Japonią została wystawiona na ciężką próbę – przetrwała. Nie zaszkodziło jej nawet formalne wypowiedzenie przez Rzeczpospolitą wojny Krajowi Kwitnącej Wiśni w roku 1941. Deklaracja ta pozostała zresztą tylko na papierze. Żeby nadać całej sytuacji posmak absurdu, strona japońska nie przyjęła jej do wiadomości, co nawet oficjalnie potwierdził premier Tōjō Hideki. Stwierdził, że Japończycy wyzwania Polaków nie przyjmują, gdyż wiedzą, że naród ten rzucił je wyłącznie na skutek przymusu ze strony aliantów. Niestety, po zakończeniu działań wojennych Polacy i ich japońscy przyjaciele ponownie znaleźli się w przeciwnych obozach. Podczas gdy Kraj Kwitnącej Wiśni po epizodzie amerykańskiej okupacji stał się częścią wolnego świata, Polska znalazła się w kajdanach kierowanego z Kremla czerwonego reżimu.
Była jedyną kobietą uwielbianą przez Hitlera i Stalina. Jej szpiegowska kariera jest wspominana do dziś
Była kobietą, której udało się pogodzić rzeczy niemożliwe. Uwielbiali ją zarówno Hitler, jak i Stalin. Pierwszy jako aktorkę, drugi – jako swoją agentkę.
W tym artykule: Kim była Olga Czechowa? Życie w Europie po I wojnie światowej Niemieckie kino nieme i początek kariery Czechowej Jak Olga Czechowa została szpiegiem? Filmowa diwa III Rzeszy Szpieg, który uwiódł Hitlera Olga Czechowa przekazywała informacje o planach Hitlera Sowietom Willa Czechowej pod Berlinem Nowe życie w RFN Pod koniec 1941 r. sytuacja ZSRR wydawała się tragiczna. Niemcy stali pod bramą Moskwy. Mińsk, Kijów i Charków były okupowane przez wroga. Wokół Leningradu zacisnęła się pętla blokady. Życie straciło około 3 mln czerwonoarmistów, do niewoli trafiło już ponad 2,5 mln. Wówczas kierownictwo NKWD doszło do wniosku, że jedynym sposobem na powstrzymanie niemieckiej wojennej machiny jest zabójstwo Hitlera. Kim była Olga Czechowa? To zadanie powierzono agentowi bezpieki Lwowi Knipperowi. Mężczyzna pochodził ze zruszczonej niemieckiej rodziny, wyglądał jak rasowy Aryjczyk. Perfekcyjnie mówił po niemiecku, posiadał nienaganne maniery i szlachecki rodowód. Lew miał przedostać się do Berlina i udawać tam prześladowanego przez Sowietów artystę, a potem wejść do najbliższego kręgu Hitlera – w czym Knipperowi miała pomóc starsza siostra Olga Czechowa. Kobieta mieszkała w Berlinie, uchodziła za największą gwiazdę niemieckiego kina i ulubienicę Hitlera, który nadał jej oficjalny tytuł „aktorki państwowej Rzeszy”. Olga Czechowa trafiła do Berlina w sierpniu 1920 r. jako 23-letnia uciekinierka z bolszewickiej Rosji. Miała za sobą ciężkie przeżycia w kraju rozbitym wojną domową. Zimą temperatura w moskiewskim mieszkaniu Olgi i jej siostry spadała poniżej zera. Kobiety cudem uniknęły zbiorowego gwałtu, gdy im dokwaterowano grupę czerwonoarmistów. Zdarzało im się głodować po kilkanaście dni, a największym przysmakiem były ugotowane mrożone ziemniaki. O ludzkich losach decydowali wówczas arbitralnie czerwoni komisarze: jeśli ktoś trafiał przed sąd, a nie miał spracowanych rąk, sędziowie często wydawali na niego wyrok śmierci. Olga była szczególnie zagrożona, gdyż należała do stanu szlacheckiego, wobec którego Lenin zalecał stosowanie „bezwzględnego rewolucyjnego terroru”. Życie w Europie po I wojnie światowej Kobieta znosiła trudy codziennego życia, dopóki istniała szansa na obalenie bolszewików. Armia „białego” generała Denikina odnosiła kolejne zwycięstwa i powoli posuwała się w kierunku Moskwy. Ale w październiku 1919 r., po dotkliwej klęsce „białych” pod Orłem, nadzieje na zniszczenie barbarzyńskiego reżimu prysły. Czechowa zaczęła myśleć o wyjeździe do Berlina, gdzie osiedlały się tysiące rosyjskich emigrantów. W rozpoczęciu nowego życia Oldze miała pomóc koleżanka mieszkająca w stolicy Niemiec. Zezwolenie na opuszczenie kraju Czechowa otrzymała dzięki fikcyjnemu małżeństwu z węgierskim oficerem. W sierpniu 1920 r.wyjechała na Zachód. W Rosji pozostawiła córkę Adę (którą zamierzała sprowadzić, gdy już się urządzi w Berlinie), eksmęża Miszę, rodziców i rodzeństwo. Koleżanka czekająca na Olgę na berlińskim dworcu ledwo ją rozpoznała w wychudzonej kobiecie odzianej w workowaty płaszcz, chustę i walonki. Jedyny kapitał startowy, z jakim Czechowa rozpoczęła nowe życie, stanowił przeszmuglowany z Moskwy pierścionek z brylantem. Sprzedała go, by kupić sobie przyzwoite buty, wynająć pokój i zacząć poszukiwania pracy. Lecz jedynym zajęciem, jakie znalazła, a które nie wymagało znajomości niemieckiego, było rzeźbienie figur szachowych. A jednak już wkrótce, 7 kwietnia 1921 r., zaledwie 8 miesięcy po wyjeździe z kraju, Olga Czechowa została gwiazdą. W Berlinie odbyła się wówczas premiera filmu „Zamek Vogelöd” F.W. Murnaua z Rosjanką w roli głównej. To miejsce wciąż przyciąga badaczy tajemnic historii. Kwatera Hitlera Od początku sprawowania władzy wielki führer nie umiał pozbyć się lęku o własne życie. Najbezpieczniej czuł się w żelbetowych konstrukcjach bunkrów. Niemieckie kino nieme i początek kariery Czechowej Jak biedna emigrantka to osiągnęła? Dzięki nazwisku i koligacjom rodzinnym: jej eksmąż Misza był bratankiem Antoniego Czechowa, a ciotka Olga – wdową po pisarzu i wybitną aktorką Moskiewskiego Teatru Dramatycznego. Wykorzystując to, Olga szybko weszła do rosyjskiej socjety Berlina. Na jednym z przyjęć spotkała pewnego członka rodziny Romanowów (jego tożsamości w swoich wspomnieniach nie ujawniła), który uznał, że „ma twarz wprost wymarzoną dla kinematografii”. Następnie przedstawił ją producentowi Erichowi Pommerowi, czołowej postaci w wielkim studiu filmowym UFA Universum-Film. Aby dostać rolę, Rosjanka skłamała, że w ojczyźnie występowała w Moskiewskim Teatrze Dramatycznym (w istocie rzeczy jej doświadczenie sceniczne ograniczało się tylko do oglądania prób spektakli, w których grał jej eksmąż). Okazało się jednak, że dobrze prezentowała się przed kamerą, a próby wypadły wręcz znakomicie. Brak znajomości niemieckiego nie stanowił zaś przeszkody, ponieważ ówczesne filmy były nieme. „Zamek Vogelöd” okazał się sukcesem. Olga występowała w kolejnych produkcjach i zaczęła dobrze zarabiać. Krytycy chwalili ją za kunszt aktorski i wyrazistość. Czechową zaprzątał tylko jeden problem: jak sprowadzić z Rosji córkę Adę? Jak Olga Czechowa została szpiegiem? Pomoc przyszła z niespodziewanej strony. W zamian za deklarację współpracy z GPU (poprzedniczką NKWD i KGB) władze radzieckie zgodziły się na wyjazd do Niemiec córki i matki aktorki. Pośrednikiem w kontaktach pomiędzy Olgą a bezpieką stał się jej brat Lew Knipper. Sam został agentem GPU pod przymusem. Jako oficer armii Denikina i były emigrant, który wrócił do Rosji w 1921 r. z tęsknoty za ojczyzną, był postrzegany jako wróg nowego ustroju. „Białych” carskich oficerów i ich bliskich prześladowano. O skali represji świadczy fakt, że 10 lat później – jak pisze rosyjski historyk Siergiej Wołkow – prawie wszyscy oficerowie zostali zgładzeni lub wysłani do Gułagu. Zastraszony Lew zgodził się na współpracę z GPU. Bezpieka zaangażowała go do jednej ze swoich flagowych operacji – zniszczenia opozycyjnego środowiska „białych” w Europie. Sowieci potrzebowali ludzi potrafiących zaskarbić zaufanie emigrantów i zdobyć informacje na temat ich stowarzyszeń. Szlacheckie pochodzenie oraz siostra – wschodząca gwiazda niemieckiego kina – czyniły Knippera idealnym kandydatem do tych zadań. Pod koniec 1922 r. Lew wyjechał do Berlina – jakoby na leczenie w jednej z tamtejszych klinik. Wtedy zwerbował Olgę. Aktorka została nieopłacanym agentem tzw. śpiochem, który miał uaktywnić się dopiero na rozkaz swoich mocodawców. Filmowa diwa III Rzeszy Czechowa przez kilkanaście lat nie była niepokojona przez Sowietów i skoncentrowała się na karierze. Tylko w latach 20. aktorka wystąpiła w 40 niemych filmach. Opanowała język niemiecki i zaczęła grać w produkcjach dźwiękowych oraz na deskach teatrów. Gościła też w USA. Jej twarz pojawiała się na pocztówkach i zdobiła okładki magazynów. Gdy w 1933 r. do władzy doszli naziści, kariera Olgi przyśpieszyła, ponieważ nowi włodarze mieli wręcz obsesję na punkcie kina: minister propagandy Goebbels obejrzał ponad 1100 filmów, a w prywatnej siedzibie Hitlera w Berghofie urządzono salę projekcyjną. W III Rzeszy kino spełniało funkcję propagandową, nie szczędzono więc wydatków na finansowanie produkcji o heroicznych wyczynach Niemców podczas I wojny światowej czy o Fryderyku Wielkim. Co najważniejsze – jak pisze biograf Rosjanki Antony Beevor – od obejrzenia pierwszego filmu z udziałem Czechowej w 1927 r. wielkim fanem Rosjanki stał się sam Hitler. Aktorzy byli często zapraszani na przyjęcia z udziałem zagranicznych dyplomatów, bo żony nazistowskich notabli były kiepsko wykształcone, brakowało im elegancji i stylu. Poza tym artyści pokazywali światu ludzką twarz nowego reżimu. Czechowa niejednokrotnie bywała na prywatnych przyjęciach u Goebbelsa, który określał aktorkę mianem „czarującej damy”, a jej grę w teatrze uważał za „fantastyczną”. Gdy w maju 1939 r. Ribbentrop zorganizował garden party dla korpusu dyplomatycznego, Oldze przypadło miejsce w pierwszym rzędzie, obok Hitlera. Wspólne zdjęcie Czechowej i Führera opublikowano w wielu europejskich gazetach, potwierdzając uprzywilejowany status Olgi w III Rzeszy. Szpieg, który uwiódł Hitlera Jak uważa Antony Beevor, to właśnie pod koniec lat 30., gdy kontakty Czechowej z nazistowską wierchuszką stały się bardzo intensywne, o swoją uśpioną agentkę upomniał się radziecki wywiad. Sowieci oczekiwali, że m.in. poprzez swojego brata Olga będzie dostarczać im najnowsze wiadomości i plotki krążące w towarzyskich sferach Berlina. Poza tym Czechowa miała odkryć „źródła siły Hitlera” w Niemczech: Rosjanie pragnęli wiedzieć, jak udało mu się zdobyć władzę i powszechne poparcie. Trzecie zadanie zlecone przez samego Stalina polegało na wysondowaniu, kto w otoczeniu Hitlera jest przeciwny atakowi na ZSRR. Radziecki lider zdawał sobie sprawę z zagrożenia wojną oraz ze słabości swojej armii wywołanej czystkami z lat 1937–1938. Wiedza o nastrojach wśród nazistowskiej wierchuszki pozwoliłaby Sowietom grać na zwłokę poprzez wsparcie niemieckich przeciwników wojny. Po wybuchu II wojny światowej Olga często występowała w stacjonujących w Belgii i Francji jednostkach Wehrmachtu, podnosząc morale niemieckich żołnierzy. Jak wynika z jej własnych wspomnień – dopiero niemiecki atak na ZSRR nią wstrząsnął. Wrażenie na niej zrobiła zarówno sama agresja, jak i tempo niemieckiej ofensywy. Olga Czechowa przekazywała informacje o planach Hitlera Sowietom Czechowa (podobnie jak wielu innych rosyjskich emigrantów, np. generał Anton Denikin) nie akceptowała władzy bolszewickiej, ale wciąż traktowała Związek Radziecki jako swoją byłą ojczyznę. Dlatego podjęła się kolejnego zadania. Ułatwiła dostęp do Hitlera swojemu bratu Lwowi. Notabene, równolegle z Rosjanką dojścia do Führera poszukiwał zwerbowany przez NKWD książę Janusz Radziwiłł, dobry znajomy marszałka Rzeszy Hermanna Göringa. Sowieci aresztowali Polaka w 1939 r. i wsadzili do więzienia na Łubiance. Księcia zwolniono za wstawiennictwem włoskiej rodziny królewskiej, jednak przed powrotem do Warszawy zgodził się na współpracę z radziecką bezpieką. Zgodnie z sowieckim planem ataku na Führera Polak miał ułatwić Knipperowi dostęp do Hitlera, gdyby Olga nie zdołała wywiązać się z tego zadania. Ostatecznie wyjazd Lwa do Berlina jednak nie doszedł do skutku. Moskwa odwołała operację w obawie, że po śmierci Hitlera Zachód podpisze separatystyczny pokój z Niemcami. Potem sytuacja na froncie zmieniła się na korzyść ZSRR. Kwestia separatystycznego pokoju Niemców z Zachodem powróciła w 1945 r. Zgodnie ze zleceniem Moskwy Olga miała dowiedzieć się, czy nazistowska wierchuszka nie rozpoczęła negocjacji z aliantami. Czechowa zameldowała, że w neutralnej Szwajcarii faktycznie odbyło się spotkanie szefa amerykańskiego wywiadu w Europie Allena Dullesa z wysokiej rangi dowódcami Rzeszy. Zbulwersowany Stalin wystosował notę protestacyjną do prezydenta USA Franklina Delano Roosevelta. Ów zapewnił radzieckiego przywódcę, że „ten incydent należy do przeszłości”, a między oboma mocarstwami „nie powinno być żadnych wątpliwości co do wzajemnej lojalności”. Amerykański lider również wyraził nadzieję, że „nasze armie połączą się w Niemczech i wspólnymi siłami zniszczą nazistowski świat”. Po kilkudziesięciu latach misja Czechowej stała się kanwą dla kultowego radzieckiego serialu „Siedemnaście mgnień wiosny”, w którym zwiadowca Maksim Isajew – znany jako Stirlitz – tropił nazistowskich notabli prowadzących rozmowy o separatystycznym pokoju. Willa Czechowej pod Berlinem Nie był to koniec szpiegowskiej kariery Czechowej. Po tym jak Armia Czerwona zajęła kraje Europy Wschodniej, NKWD aresztowało tysiące rosyjskojęzycznych mieszkańców tych ziem postrzeganych jako niedobitki „białych” (z samej tylko Łodzi na Wschód wywieziono 2 tys. osób, zaledwie trzynaścioro z nich wróciło do domu po śmierci Stalina). Poza tym do Gułagu wysłano tysiące radzieckich wojskowych, którzy podczas pobytu w Europie mogli „skazić się” liberalnymi ideami. Czechowa także znalazła się w Moskwie. Jednak trafiła tam nie w bydlęcym wagonie, ale na pokładzie rządowego samolotu. W radzieckiej stolicy aktorkę ulokowano w jednym z tajnych mieszkań NKWD. Urządzano w nim spotkania m.in. z szefem NKWD Ławrientijem Berią i kierującym Smierszem (kontrwywiadem wojskowym) Wiktorem Abakumowem. Po 8 tygodniach Czechową odwieziono do Berlina. Olga wybrała na mieszkanie piękną podmiejską willę, która została gruntownie wyremontowana przez radzieckich żołnierzy. Funkcjonariusze NKWD zaopatrywali ją w żywność, pieniądze i węgiel opałowy. Rosjanka wróciła do filmów, choć przekroczywszy pięćdziesiątkę, grała już mniej. Od roku 1947 Czechowa utrzymywała kontakty z jednym z najlepszych agentów NKWD Aleksandrem Demianowem. To on według wszelkiego prawdopodobieństwa był jej oficerem prowadzącym w latach powojennych. O jej misjach pod skrzydłami Demianowa wiadomo niewiele, bo Rosjanie będą mogli odtajnić archiwa swojego wywiadu najwcześniej po siedemdziesięciu latach od wydarzeń. Zresztą – jak zauważa Antony Beevor – mimo obowiązującej ustawy władze Federacji Rosyjskiej niechętnie otwierają te zbiory, więc jest prawdopodobne, że informacje na temat Czechowej nie ujrzą światła dziennego. Nowe życie w RFN Tak czy inaczej, szefowie Rosjanki byli raczej zadowoleni ze świadczonych przez nią usług, skoro pod koniec lat 40. zezwolili jej na przenosiny do Niemiec Zachodnich. Ponoć radzieccy mocodawcy sfinansowali nawet otwarcie firmy „Olga Tschechowa Kosmetik”, gdy filmowa kariera Czechowej powoli dobiegała końca. Gwiazda była bliska dekonspiracji, gdy pod koniec lat 40. brytyjski tygodnik „People” opublikował artykuł „Szpieg, który uwiódł Hitlera”, wkrótce przedrukowany przez niemiecki „Kurier”, będący zbiorem plotek na temat Czechowej. Ta jednak pisemnie zdementowała informacje, np. o schadzkach z Ribbentropem i otrzymanym od Stalina orderze Lenina. Nawet zamieszczone w artykule zdjęcie przedstawiało nie berlińską aktorkę, lecz jej ciotkę oraz imienniczkę, wdowę po Antonim Czechowie! „Kurier” pokornie więc przeprosił Czechową. W 1962 r. za „wkład w rozwój niemieckiej kinematografii” Olga otrzymała nagrodę „Deutscher Filmpreis”. Dziesięć lat później rząd RFN odznaczył ją Krzyżem Orderu Zasługi. Zmarła na białaczkę w roku 1980. Już po śmierci aktorki powstawały kolejne legendy na temat jej burzliwego życia. Na przykład o tym, że w czasie wojny usiłowała uratować przetrzymywanego w niemieckiej niewoli syna Stalina. Prezydent Jelcyn stwierdził nawet, że bunkier, w którym znajduje się skradziona przez Niemców Bursztynowa Komnata, nosi kryptonim „Olga”.
Churchill nazwał ją swoim ulubionym szpiegiem. Kim tak naprawdę była Krystyna Skarbek?
Miała urodę i seksapil dziewczyny Bonda, ale to ona była szpiegiem. Była pierwszą kobietą, która pracowała jako agentka brytyjskiego wywiadu. Krystyna Skarbek, znana też jako Christine Granville i Pauline Armand, nie zapominała nigdy o szmince i nożu.
W tym artykule: Młodość Krystyny Skarbek Czym zasłynęła Krystyna Skarbek? Działalność szpiegowska Krystyny Skarbek Urodziła się nocą, podczas burzy, dlatego ojciec nazywał ją Vésperale, wieczorną gwiazdeczką. W powieści Iana Fleminga Casino Royale Vesper Lynd, dziewczyna Bonda, jest piękną brunetką o włosach, które zawijają się na końcach, ujmując twarz jakby w ramę. Tak też na czarno-białych zdjęciach wygląda zawsze promiennie uśmiechnięta Krystyna Skarbek. Zwykło się uważać, że to jej brawurowe wojenne akcje zainspirowały Iana Fleminga do napisania powieści o agencie z licencją na zabijanie. To jej wdzięk, urok i seksapil połączone z odwagą i siłą przejęła dziewczyna Bonda. Podobno Krystynę łączył z pisarzem płomienny romans, któremu oddawali się w rezydencji Fleminga Goldeneye na Jamajce. Nie ma jednak na to żadnych dowodów oprócz tych literackich. Dobry mąż nie zostawia śladów, podobnie jak dobry szpieg, a Skarbek była jednym z najlepszych. Mówiono, że z dynamitem umie zrobić wszystko, a Churchill nazwał ją swoim ulubionym szpiegiem. Młodość Krystyny Skarbek Dzieciństwo Krystyny Skarbek upłynęło na Mazowszu, w majątku Trzepnica, który jej ojciec Jerzy kupił za pieniądze swojej żony de domo Goldfeder. Stefania – wykształcona i bogata córka żydowskich bankierów, która koronkową bieliznę zamawiała w Wenecji, a wody toaletowe u Lubina w Paryżu, nie była ukochaną żoną. Mąż z hrabiowskim tytułem gardził zarówno nią samą, jak i całą jej żydowską rodziną, natomiast korzystał, zarówno chętnie, jak i bez umiaru, z ich majątku. Kupował konie, grywał w ruletkę, bawił damy na salonach. Rzadko bywał w domu, a wrażliwa i opuszczona Stefania posępniała coraz bardziej i coraz rzadziej opuszczała swoje pokoje. Krystyna – córeczka tatusia i oczko w jego głowie – w odróżnieniu od swego starszego brata wychowana została tak, by godnie reprezentować prastary ród Skarbków. Najlepiej w okolicy jeździła konno, najwyżej wspinała się na drzewa, była wysportowana i zwinnością przewyższała brata, po francusku mówiła bez akcentu. Konie, psy, trzepnickie dęby i lasy – to był jej świat. „Trzepnica sprzedana” – tak mawiała później w obliczu nieszczęść. Jerzy przehulał majątek żony, a Krystyna straciła wówczas wszystko, a przede wszystkim własne korzenie. Wyrwana z Trzepnicy nigdzie już nie znalazła swojego miejsca, a jakakolwiek stabilizacja budziła w niej paniczny lęk. Dlatego uciekała przed nią, jakby w obawie, że gdy tylko coś stanie się jej światem, będzie musiała to stracić. Eugeniusz Bodo był jednym z najwybitniejszych przedwojennych artystów. 80 lat temu zmarł w sowieckim łagrze Eugeniusz Bodo przed wojną zachwycał jako gwiazda kina i estrady. Potem aresztowało go NKWD. 7 października 1943 roku umarł z wycieńczenia i głodu. – Szlachta i arystokracja łączyła się z Żydami, żeby pozłocić swoje korony. Ale nigdy te związki nie przestały zawstydzać, nigdy owe nieszczęsne istoty zrodzone z tych mariażów nie zostały zalegalizowane na salonach – pisał właśnie o Krystynie, którą poznał w Zakopanem, Witold Gombrowicz. Krystyna była Żydówką, ale i hrabianką, była również młodą rozwódką, która przyjaźniła się z mężczyznami, a w dodatku działała na nich jak magnes. Lubiła ryzyko, ruch, szybką jazdę na nartach, a dla rozrywki przemycała papierosy z góralską kontrabandą. Nie pasowała nigdzie, dlatego znakomicie odnajdywała się w ruchu, w ciągłej zmianie, w podróży. Czym zasłynęła Krystyna Skarbek? Wiadomość o wybuchu wojny zastała ją w Kenii, dokąd pojechała u boku swego drugiego męża, podróżnika i dyplomaty Jerzego Ordon-Giżyckiego. Natychmiast wróciła do Europy i w Londynie zgłosiła się do biura wywiadu. Brytyjczycy opisali ją jako poszukiwaczkę przygód, świetną narciarkę (w Zakopanem zdobyła tytuł miss nart) i patriotkę, ale o angażu zadecydowały inteligencja i wdzięk. Już pierwsza misja, jakiej się podjęła, zdawała się samobójcza. Miała z Budapesztu przedostać się przez góry do Warszawy, by dostarczyć brytyjskie materiały propagandowe, skontaktować się z podziemiem i drogą powrotną dostarczyć dane o dyslokacji wojsk. Przez góry prowadził ją znajomy, słynny narciarz Janek Marusarz, a narciarskie umiejętności i doświadczenie przemytniczki pozwoliło jej przedrzeć się przez ośnieżone i mroźne Karpaty i dotrzeć do Polski. Był to prawdziwy sportowo-szpiegowski wyczyn, ale w Polsce członkowie podziemia nie ufali jej. Wszyscy tajni agenci pracowali wówczas dla rządu na uchodźstwie, a Krystyna jako agentka brytyjska wydawała się podejrzana, znów obca. Udało jej się jednak nawiązać kontakty z Muszkieterami – podziemną organizacją wywiadowczą, która później została oskarżona przez AK o kolaborację z Niemcami. Te kontakty zostawiły liczne ślady w polskiej teczce Krystyny. Według donosów była podwójną agentką. Była zbyt piękna, zbyt odważna, zbyt inteligentna i zbyt skuteczna, by jej ufać. O rzekomej kolaboracji doniesiono również Brytyjczykom, którzy zesłali ją na banicję do Kairu. Krystyna miała już za sobą przerzuty polskich lotników do Budapesztu i internowanych żołnierzy do obozów aliantów w Europie i Afryce Północnej. Wiele razy była kurierką między Warszawą i Budapesztem, a średnia życia kuriera wynosiła wówczas dwa miesiące. Potrafiła nawet wymknąć się z rąk gestapo. Ugryzła się w język, pluła krwią i jako chora w ostatnim stadium gruźlicy została uwolniona i ocaliła również życie swojemu partnerowi i kochankowi Andrzejowi Kowerskiemu, bo Niemcy bali się gruźlicy bardziej nawet niż obcych szpiegów. Innym razem rozsypała sznur rzekomych diamentów i kiedy Niemcy rzucili się na kosztowności, ona wraz z innym swym towarzyszem rzuciła się do ucieczki. Kiedy mężczyźni zastanawiali się, jak podać jej tabletkę z cyjankiem, którą pracownicy wywiadu dostawali, by uniknąć tortur, ona wydostawała ich na wolność. To dzięki Skarbek Churchill dowiedział się o gromadzeniu wojsk niemieckich przy granicy ZSRR i szykowanej operacji Barbarossa oraz o produkcji broni w polskich fabrykach. Ale w Polsce Krystyna była spalona, jej zdjęcie miał każdy posterunek gestapo, a ze strony Polaków też groziło jej rozstrzelanie. Ostatni jeniec II wojny światowej. Do domu wrócił 55 lat po zakończeniu wojny 11 sierpnia 2000 roku na Węgry powrócił András Toma uznany za ostatniego jeńca II wojny światowej. Mężczyzna przez 53 lata przebywał w rosyjskim szpitalu psychiatrycznym. Na Węgrzech uzn... Działalność szpiegowska Krystyny Skarbek Krystyna zaczęła pracować jako agentka stworzonych przez Churchilla jednostek SOE – Special Operation Executive (Kierownictwa Operacji Specjalnych), specjalizujących się w dywersji, sabotażu i wszelkich innych działaniach, których dżentelmeni nie podejmują. Ulubioną bronią Krystyny był nóż, potem sznur, a na końcu granat. Pistolet uważała za broń bezrefleksyjną i dlatego niebezpieczną. Pewnej nocy zrzucona została na francuski płaskowyż Vercors. Zakopała spadochron i pistolet, otrzepała potłuczone lądowaniem kolana i jak Francuzka na zakupy, umalowała usta i poszła na spotkanie z ruchem oporu. Nie dość, że zdemobilizowała tam i uprowadziła cały garnizon wcielonych do niemieckiej armii polskich żołnierzy, którzy poszli za nią półnadzy, zrzuciwszy faszystowskie mundury, to jeszcze uratowała życie swoim przełożonym z SOE, którzy wpadli w ręce gestapo. Gdy londyńskie dowództwo tajnej agencji uznało, że jakakolwiek próba odbicia więźniów byłaby akcją samobójczą, Krystyna, choć sama była wówczas poszukiwana, podjechała na rowerze prosto na posterunek i wypertraktowała uwolnienie skazanych na rozstrzelanie. Życie całej trójki uratował blef – Krystyna przedstawiła się jako kuzynka marszałka Montgomery’ego – duża łapówka, szantaż, brawura, spryt i niezwykła odwaga jednej kobiety. Krystyna była najwyżej odznaczoną ze wszystkich tajnych agentów SOE. Po wojnie od rządu brytyjskiego otrzymała ordery, podziękowania i sto funtów. Christine Granville, bo taki miała pseudonim, kochała wielu mężczyzn, wielu podbiła serce i wielu ocaliła życie, narażając własne, ale gdy wojna dobiegła końca, znów się okazało, że nie pasowała nigdzie i nigdzie nie mogła znaleźć swojego miejsca. Zginęła w hotelowym hallu, ugodzona w samo serce nożem przez byłego kochanka. Mówiła wielu osobom, pisała w listach, że zaczyna się go bać, że jest szalony, ale nikt jej nie uratował.
ABW w polskich oddziałach Huawei i Orange. Wysoko postawieni pracownicy podejrzani o szpiegostwo
Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego zatrzymała dwóch mężczyzn podejrzanych o szpiegostwo. Pierwszy z nich, Weijing W. jest dyrektorem sprzedaży w polskim oddziale Huawei, drugi to Piotr D., związany do niedawna z Orange Polska.
Służby przeszukały biura oraz domy mężczyzn, a w informacjach dotyczących tych wydarzeń gęsto bada termin „szpiegostwo”. Wijing W. jest dyrektorem sprzedaży marki w Polsce. Dla ułatwienia komunikacji posługiwał się często imieniem Stanisław. Firma Huawei przekonuje w komunikatach do prasy, że przestrzega polskiego prawa i tego wymaga od swoich pracowników. Elektroniczny gigant ma jednak od pewnego czasu bardzo zły PR na całym świecie. W ubiegłym roku wiceprezes i dyrektor finansowa Meng Wanzhou została aresztowana przez służby Kanady. Chodziło o nieprzestrzeganie sankcji nałożonych na Iran. Rząd USA niedawno ostrzegał swoich politycznych sojuszników przed firmą mówiąc, że jej urządzenia mogą służyć do inwigilacji obywateli Ameryki i innych krajów na rzecz służb specjalnych Chin. Sprawa jest kolejnym odcinkiem trudnych relacji USA-Chiny, które rozpoczęły się wraz z wystąpieniami prezydenta Donalda Trumpa i oskarżeniami wobec Chin między innymi o szpiegostwo, włamywanie się na konta polityków i manipulowanie kursami walut. Jak podają Wirtualne Media Piotr D. miał wcześniej związki ze służbami. Do 2011 związany był z ABW, gdzie zajmował się bezpieczeństwem teleinformatycznym. Później jako ekspert bezpieczeństwa cyfrowego pracował w WAT i UKE. W tych instytucjach także pojawili się już agenci ABW. W 2011 pojawiły się w mediach informacje o nieprawidłowościach przy przetargach na sprzęt i oprogramowanie. ABW zwolniło wtedy D., który był podejrzany o udział w niezgodnych z prawem działaniach. Stanowisko firmy Orange przesłał nam rzecznik firmy Wojciech Jabczyński: „We wtorek funkcjonariusze ABW przeprowadzili czynności polegające na wydaniu rzeczy jednego z pracowników. Nie mamy żadnej wiedzy czy ma to jakikolwiek związek z pełnionymi przez niego obowiązkami służbowymi. Pozostajemy do dyspozycji ABW i jesteśmy gotowi udzielić wszelkich informacji, o jakie wystąpi do firmy". Źródło: Wirtualne Media / Bezprawnik
"Kryptonim legalizacja" w Muzeum Powstania Warszawskiego
Muzeum Powstania Warszawskiego wspólnie z Polską Wytwórnią Papierów Wartościowych S.A. zaprasza na wystawę „Kryptonim Legalizacja”, której celem jest pokazanie systemu, kierunków działania oraz technik pracy legalizacyjnej Polskiego Państwa Podziemnego w czasie II wojny światowej.
Wystawę będzie można obejrzeć od 3 października do 31 grudnia 2012 r. w Muzeum Powstania Warszawskiego. Na wystawie pokazane zostaną autentyczne obiekty m.in. fałszywe dokumenty osobowe i banknoty oraz pieczątki i matryce, zestaw do podrabiania dokumentów, laska-skrytka do przenoszenia tajnej dokumentacji, bibularz. Specjalnie na potrzeby wystawy skonstruowano maszynę, przy pomocy której zwiedzający będą mogli odczytać dokumenty pomniejszone do wielkości kilku milimetrów. Na wystawie będzie można również wysłuchać wywiadów z osobami związanymi z działalnością legalizacyjną, a także obejrzeć fragmenty filmów dokumentalnych: „Dawno temu cichociemny. Stanisław Jankowski” (1990, realizacja Ludwik Perski, zdjęcia Zbigniew Skoczek) i „Andrzej Heidrich wielki człowiek małej grafiki” (2011, scenariusz i reżyseria Beata Hyży-Czołpińska), poświęcony twórcy polskich banknotów. Uzupełnieniem tematu są dwie prezentacje multimedialne przedstawiające fałszywe dokumenty i banknoty. Oryginalną, nowoczesną oprawę scenograficzną wzbogaca światło i dźwięk. Narrację wystawy stanowią losy konkretnych osób związanych z legalizacją, m.in. Mieczysława Chyżyńskiego „Pełki”, Stanisława Jankowskiego „Agatona”, Kazimierza Leskiego „Bradla” czy Piotra Biegańskiego „Pawła”. Wystawa nawiązuje do obecnej działalności Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych S.A. oraz nowoczesnych technik produkcji i zabezpieczania papierów wartościowych.
Foto-agenci na tropie: weź udział w grze miejskiej!
22 września mieszkańcy Wrocławia, a 29 września mieszkańcy Krakowa zostaną zwerbowani do tajnej akcji detektywistycznej.
Portal ZwalczNudę.pl organizuje fotograficzną grę miejską „Foto-Agenci: Kryptonim Olympus”. Gra dedykowana jest osobom w każdym wieku (poczynając od sześcioletnich dzieci). Pieniądze zebrane podczas gry zostaną przekazane lokalnym fundacjom charytatywnym. Najlepsza drużyna ma szansę wygrać aparat fotograficzny. Uczestnicy gry będą mogli poczuć się niczym agenci, rozwiązując detektywistyczne zagadki. Zadania będą dopasowane do wieku, a scenariusze gry owiane są tajemnicą aż do rozpoczęcia zabawy, by wszyscy mogli poczuć dreszczyk szpiegowskiej profesji. Drużyny (2-6 osób) należy rejestrować pod adresem e-mail gra@zwalcznude.pl. Udział w grze jest bezpłatny! Więcej informacji znaleźć można na stronie http://zwalcznude.pl/gra_miejska_fotoagenci_22092012_wroclaw.html i http://zwalcznude.pl/gra_miejska_fotoagenci_29092012_krakow.html. Miejsce gry: Wrocław, 22.09.2012 Start gry: 15:00, Klub „Pod kolumnami” Plac Świętego Macieja 21 i Kraków, 29.09.2012 Start gry: 15:00, Klub Drukarnia Nadwiślańska 1 ZOBACZ FILM Z WARSZAWSKIEJ EDYCJI GRY MIEJSKIEJ YouTube! Gry odbyły się już w czterech miastach: Warszawie, Gdańsku, Poznaniu i w Łodzi. Więcej o grze: Przyjemne z pożytecznym Udział w grze miejskiej to nie tylko dobra zabawa, ale także dobry uczynek. Podczas gry uczestnicy będą mogli wrzucić do puszki symboliczną złotówkę na pomoc fundacjom charytatywnym. Pieniądze zebrane podczas gry we Wrocławiu zostaną przeznaczone dla podopiecznego Fundacji „Promyk Słońca” – pięcioletniego Michałka, chłopca ze sprzężoną niepełnosprawnością. Pieniądze zebrane w Krakowie zostaną przekazane dla podopiecznych Fundacji „Mam Marzenie”. Od testów IQ po zdjęcia szpiegowskie Jak w każdej z organizowanych na terenie Polski gier, uczestnicy wrocławskiej i krakowskiej edycji przejdą szereg testów sprawnościowych i intelektualnych. W lipcowych grach były to: testy IQ, zjazd na linie połączony z rzutem kulą do celu, przeszkolenie ze sportów walki i samoobrony, pokonanie trasy na ściance wspinaczkowej, test prędkości podczas gry we frisbee, zadanie na zaufanie w grupie oraz zadania związane z fotografią (zdjęcie podwodne, zdjęcie szpiegowskie, fotografia studyjna). Każda edycja jest jednak wyjątkowa i dostarcza nowych wrażeń. - Wszystkie gry miejskie mają swój z góry określony, wspólny scenariusz. Każde nowe miasto i każde nowe miejsce dostarczają jednak nowych wyzwań, przeszkód, nowych wrażeń i doświadczeń. Uczestnicy kolejnych edycji będą mieli okazję spróbować swoich sił w takich dziedzinach jak np. frisbee, zagadka ornitologiczna, stara fotografia stylizowana na XIX wiek, fotografia studyjna, fotografia detektywistyczna - mówi Krystyna Radkowska z portalu ZwalczNudę.pl, organizatorka gry miejskiej. ZOBACZ FILM Z WARSZAWSKIEJ EDYCJI GRY MIEJSKIEJ YouTube! Rób zdjęcia pod okiem specjalistów Seria fotograficznych gier miejskich zaprojektowana została jako połączenie konwencji gry z hobby wykonywania zdjęć. Zarejestrowane drużyny staną do konkurencji o zdobycie tytułu najlepszego foto-agenta, który musi sprawdzić się w różnych warunkach i sytuacjach fotograficznych. Dla uczestników przygotowana jest seria konkurencji, przeszkód i łamigłówek. Na każdym punkcie gry na adeptów czekać będą specjaliści Olympus i kursfoto.pl, którzy poprowadzą krótkie szkolenia z wykorzystania aparatu w różnych warunkach. Dodatkowo każda z zarejestrowanych drużyn będzie musiała wybrać jedną osobę, której zostanie przekazany na czas gry aparat fotograficzny. Zadaniem tej osoby będzie zebranie materiału do najlepszego fotoreportażu z gry. Fotoreportaż ten stanie do konkursu o najlepszą serię zdjęć ze wszystkich edycji gier miejskich "Foto-agenci: Kryptonim Olympus", w którym wygraną jest aparat Olympus TG-620. – Większość gier miejskich polega na bieganiu z wywieszonym językiem od punktu do punktu, czasem bez zastanowienia i przyjemności. Liczy się to, kto wygra, kto pierwszy wbiegnie na metę. Nasza gra jest przeznaczona dla osób aktywnych zarówno umysłowo, jak i fizycznie, oraz dociekliwych i przede wszystkim ceniących dobrą i ambitną zabawę. Stawiamy na edukację, współpracę oraz kreatywność. W naszych grach uczestniczą osoby w różnym wieku, grupy przyjaciół, koledzy i koleżanki z pracy, prezesi firm, fotografowie, gimnazjaliści, studenci. Każdy, kto aktywnie próbuje zwalczyć nudę – komentuje Krystyna Radkowska. Wyzwania dla małych agentów Gra przeznaczona jest także dla rodzin z dziećmi powyżej szóstego roku życia. Wśród specjalnie przygotowanych dla dzieci zadań, dopasowanych do ich zainteresowań, wieku i możliwości, każdy rodzic znajdzie coś odpowiedniego dla swojej pociechy. Dorośli otrzymają legitymacje tajnych foto-agentów, na których punkty zbierać będą także ich dzieci, pokonując przeszkody i rozwiązując zadania. Bez względu na wynik gry, wszystkie dzieci do dwunastego roku życia otrzymają upominki.