Giewont przyciąga tłumy turystów. Jak dostać się na szczyt Śpiącego Rycerza?
Giewont należy do najpopularniejszych miejsc w Tatrach i trudno się temu dziwić. Na najwyższy szczyt Śpiącego Rycerza prowadzi kilka szlaków, wśród których znajdą się też niezbyt wymagające ścieżki. Warto jednak pamiętać, że góry potrafią zaskoczyć i także na Giewoncie można napotkać kilka „pułapek”. Czy zatem jest to góra odpowiednia nawet dla osób, które nie mają jeszcze dużego doświadczenia górskiego? Którą drogę warto wybrać, by stanąć przy słynnym krzyżu? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Najwyższy szczyt w Tatrach Zachodnich? Geneza nazwy? Na Giewont prowadzi kilka dróg Dla każdego? Na wstępie warto uściślić pewne informacje. Gdy turyści mówią o Giewoncie, najczęściej mają na myśli Wielki Giewont. Nazwa bez poprzedzającego ją członu dotyczy nie samego szczytu, a całego masywu, na który, oprócz wymienionego już wierzchołka, składają się Długi Giewont (1868 m n.p.m.) i Mały Giewont (1728 m n.p.m.). Zdajemy sobie jednak sprawę, że gdy mowa o najwyższym szczycie masywu, większość osób używa uproszczonej formy. Dlatego gdy w tym artykule pojawią się informacje o wejściu na Giewont, będą one dotyczyć Wielkiego Giewontu. Najwyższy szczyt w Tatrach Zachodnich? Potężny masyw Giewontu mierzy 2,7 km długości i osiąga wysokość 1895 m n.p.m. Znajduje się w północnej grani Kopy Kondrackiej, w Tatrach Zachodnich i powszechnie jest uznawany za najwyższy szczyt tego pasma, który w całości wznosi się po polskiej stronie. To nie do końca prawda. Od Wielkiego Giewontu wyższa jest Twarda Kopa (2026 m n.p.m.) w Czerwonych Wierchach. Dlaczego zatem jest pomijana? Ze względu na niewielką wybitność. Przez pozostałe szczyty zachodniej części Tatr, których wysokość przekracza 2000 m n.p.m., przebiega polsko-słowacka granica, zatem nie można uznać ich za zlokalizowane po polskiej stronie. Geneza nazwy? Najstarsze źródła, w których wymieniona jest nazwa „Giewont”, pochodzą z XVI stulecia. Jej pochodzenie nie jest jednak jasne. Najprawdopodobniej wywodzi się z języka niemieckiego, od oznaczającego skałę słowa „wand”. Pierwotnie mogła brzmieć „Gewand”, czyli grupa skał, lub „Gähwand”, czyli stroma skała. Innego zdania był Mariusz Zaruski. Zdaniem założyciela i pierwszego naczelnika TOPR-u, u podstaw jej genezy leży góralskie nazwisko. Wiadomo natomiast, skąd wziął się przydomek masywu – Śpiący Rycerz. Nie trzeba być obdarzonym szczególnie bujną wyobraźnią, by w charakterystycznej sylwetce Giewontu dostrzec zarys postaci leżącego człowieka. To także nawiązanie do lokalnej legendy. Według jednej z jej wersji, w jaskiniach w ścianach Giewontu śpi armia rycerzy, która obudzi się, gdy Polska znajdzie się w niebezpieczeństwie. Na Giewont prowadzi kilka dróg Na Giewont prowadzi kilka dróg. Szlaki charakteryzują się różną długością i stopniem trudności, jednak należy wspomnieć, że wszystkie łączą się w najbardziej newralgicznym miejscu, które niedoświadczonym turystom sprawia najwięcej trudności. Mowa o Wyżniej Kondrackiej Przełęczy. To właśnie tam każdego roku ustawia się kolejka na Giewont. Dlaczego? Z przełęczy na szczyt prowadzi szlak niebieski. To bez wątpienia najbardziej wymagający odcinek drogi. Pojawiają się tam sztuczne ułatwienia w formie łańcuchów i metalowych stopni. Nie ma tam dużych trudności technicznych, ale sam widok tych elementów działa onieśmielająco na niedoświadczonych turystów. Rezultatem są ciągnące się przez setki metrów kolejki. Zanim jednak dotrzemy do newralgicznego miejsca, trzeba będzie pokonać jeden z kilku szlaków, prowadzących na Kondracką Przełęcz. Szlak niebieski Ten wariant szlaku jest najtłumniej oblegany. Pierwszy odcinek prowadzi z Kuźnic na Halę Kondratową. Droga jest szeroka i niewymagająca, ale musimy wspomnieć, że ponad schroniskiem PTTK zmienia się w pokrytą kamieniami ścieżkę, która wije się aż do Kondrackiej Przełęczy. Tam trasa skręca w prawo i za Kondracką Kopą dociera do Wyżniej Kondrackiej Przełęczy. Ta trasa mierzy około 6 kilometrów. Szlak przez Kopę Kondracką W innym wariancie, trasa pozwala zdobyć wierzchołek tatrzańskiego dwutysięcznika. Mowa o Kopie Kondrackiej (2005 m n.p.m.) – szczycie, który od wschodu otwiera Czerwone Wierchy, jeden z najpopularniejszych masywów w ciągu głównego grzbietu Tatr Zachodnich. Żeby wejść na tę górę, na Hali Kondratowej wystarczy zejść z niebieskiego szlaku i odbić na ścieżkę oznaczoną kolorem zielonym. Dalej, za Przełęczą pod Kopą Kondracką, należy wejść na szlak czerwony. Na szczycie obieramy żółty szlak i schodzimy nim do Kondrackiej Przełęczy, gdzie znowu kierujemy się niebieskimi znakami, by wejść na Giewont. Ten wariant mierzy około 8 kilometrów. Szlak czerwony Ścieżka w tym wariancie prowadzi przez Dolinę Strążyską. Przez dość długi czas przecina las, więc efektowne panoramy pojawią się dość późno, ale nie należy jej od razu skreślać. Powód? Bardzo prosty – szlak mija Siklawicę, niezwykle efektowny wodospad, który opada z dwóch niemal pionowych ścian. Obie części mierzą po 12 metrów wysokości. Za Polaną Strążyską przyjemna ścieżka zmienia się w dość pochyły szlak, więc trzeba będzie wysilić nieco nogi. Ponad granicą lasu droga wypłaszcza się, ale krótka to ulga, bo po kilku chwilach bardziej relaksującego marszu znów trzeba pokonać strome wzniesienie. Idąc dalej, mijamy Mały Giewont i Giewoncką Przełęcz. Dalej łączy się ze szlakiem niebieskim. Długość trasy to około 6 kilometrów. Szlak z Doliny Małej Łąki Ostatnia propozycja wcale nie jest tą najgorszą. Żółty szlak jest przyjemnie szeroki. W pierwszej kolejności dociera na Wielką Polanę Małołącką. Dalej ścieżka zwęża się i prowadzi przez las, za którego granicą spotykamy niezbyt wymagające podejście na Przełęcz Kondracką. Tam obieramy szlak niebieski. Trasa mierzy około 6 kilometrów. Który szlak warto wybrać? Każda droga na Giewont ma swoje zalety. Jeżeli priorytetem jest niski stopień trudności, mamy dobrą informację. Najkrótsza trasa, prowadząca przez Dolinę Strążyską, jest też tą najłatwiejszą. Czerwony szlak jest najmniej efektowny, ale pozwala zobaczyć imponujący wodospad. Droga przez Kopę Kondracką jest bardziej wymagająca kondycyjnie, ale za to daje satysfakcję wejścia na dwutysięcznik. Wszystkim, którzy chcą uniknąć tłumów (przynajmniej na początkowych odcinkach), polecamy szlak prowadzący z Doliny Małej Łąki. Z niejasnych przyczyn, panuje tam najmniejszy ruch, a przecież wspomniana dolina jest uznawana za jedną z najpiękniejszych w Tatrach. Dla każdego? Giewont bez wątpienia nie jest najbardziej wymagającym ze wszystkich tatrzańskich szczytów. Każdego roku można tam spotkać nawet rodziny z dziećmi, które świetnie sobie radzą. Żeby osiągnąć wierzchołek, nie trzeba mieć dużych umiejętności technicznych. Podstawą jest dobra kondycja. Warto jednak podkreślić, że ta wspaniała góra nie powinna być pierwszą zdobyczą w tatrzańskiej przygodzie. Najpierw warto zdobyć pierwsze szlify na łatwiejszych szlakach, by później ze spokojem przypuścić „szczytowy atak” na Śpiącego Rycerza. Giewont bywa niebezpieczny O ile Giewont nie stawia przed turystami dużych trudności technicznych, to nie można zapomnieć, że do każdej góry trzeba mieć szacunek. Największym zagrożeniem, które czyha na potencjalnych zdobywców, jest nieprzewidywalna tatrzańska pogoda. W tym miejscu warto przypomnieć o tragedii, która wydarzyła się tam w 2019 roku. 22 sierpnia, o godzinie 13.15, nad Giewontem rozpętało się istne piekło. Pioruny, jeden po drugim, uderzały w 14-metrowy krzyż i w okoliczne szczyty. W drodze na Giewont znajdowało się wówczas około 200 turystów. Zginęły 4 osoby, a 157 zostało rannych. Jednym z największych zagrożeń na Giewoncie jest... pokusa. Wielu turystów chce skrócić drogę powrotną i zamiast podążać oznakowanymi szlakami, wybiera drogę przez Żleb Szczerby, który schodzi między Wielkim a Długim Giewontem, lub opadający z Giewonckiej Przełęczy Żleb Kirkora. Wydaje się, że w ten sposób można łatwo dotrzeć do Doliny Strążyskiej, ale to tylko pozory. Nie bez powodu nie wyznaczono tam szlaku. Żleby pokonają tylko osoby dysponujące umiejętnościami wspinaczkowymi i odpowiednim sprzętem. Każdego roku ratownicy ewakuują stamtąd niejednego turystę, który porwał się z motyką na słońce. Niejednokrotnie, za nieostrożność i brak rozwagi zdobywcom Giewontu przyszło zapłacić najwyższą cenę. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Kolory szlaków nie wskazują na stopień trudności trasy. Warto jednak poznać ich znaczenie
Oznaczenia szlaków znacząco ułatwiają nawigację w terenie. Dzięki nim można łatwo zaplanować i zorganizować wędrówkę, a należy także wspomnieć, że mają niebagatelne znaczenie dla bezpieczeństwa wyprawy. Praktyka pokazuje jednak, że wiele osób błędnie interpretuje ich znaczenie. Co oznaczają kolory szlaków turystycznych? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Spis treści: Oznaczenia szlaków górskich w Polsce Jak wyglądają oznaczenia szlaków? Co oznaczają kolory szlaków turystycznych? Inne oznaczenia na szlakach turystycznych Czarny, czerwony, żółty, niebieski, zielony – kolorowe oznaczenia na trasach pieszych wydają się wskazywać na poziom trudności danego szlaku, prawda? Nic bardziej mylnego. Wbrew powszechnemu przekonaniu, kolory szlaków turystycznych nie oznaczają, jakie utrudnienia można napotkać w trakcie wędrówki. Oznaczenia szlaków górskich w Polsce Koncepcja tworzenia w Polsce szlaków turystycznych, ułatwiających zwiedzanie gór, sięga 1873 roku. Rok później Galicyjskie Towarzystwo Tatrzańskie rozpoczęło wyznaczanie ścieżek. Z czasem pojawiła się potrzeba umieszczenia na trasach znaków ułatwiających orientację i nawigację w terenie. W 1880 roku, za sprawą Leopolda Wajgela, pojawiły się drogowskazy na pierwszym szlaku. Mowa o trasie Krasny Łuh-Howerla. Zwyczaj znakowania szlaków ugruntował się w 1887 roku, kiedy Walery Eljasz-Radzikowski, członek Towarzystwa Tatrzańskiego (wcześniej GTT), umieścił czerwone paski na drodze prowadzącej do Morskiego Oka. Sześć lat później zaczęły powstawać znakowane trasy w Beskidach Zachodnich, gdzie działacze niemieckiej organizacji Beskidenverein wytyczyli szlaki w okolicach Magurki, Szyndzielni i Klimczoka. W 1894 powstał czerwony szlak na Babią Górę, w pierwszej kolejności od strony węgierskiej, a rok później – od galicyjskiej. Jak wyglądają oznaczenia szlaków? Podstawowe oznaczenia szlaków turystycznych mają formę prostokąta składającego się z dwóch białych pasów, pomiędzy którymi znajduje się jeszcze jeden – kolorowy (czerwony, niebieski, żółty, zielony lub czarny). Kolor biały nie ma żadnego znaczenia. Ma jedynie uczynić znak bardziej widocznym w terenie. Znaki są nanoszone na naturalne elementy krajobrazu – na drzewa lub głazy. W niektórych miejscach charakterystyczne oznaczenia pojawiają się na sztucznych elementach – słupkach czy tablicach. Zgodnie z instrukcją PTTK, powinny być umieszczane przynajmniej co 200 m, jednak na mniej uczęszczanych szlakach zdarza się, że trzeba pokonać znacznie większy dystans, by dotrzeć do kolejnego oznaczenia. Co oznaczają kolory szlaków turystycznych? Wcześniej wspomnieliśmy, że oznaczenia szlaków nie wskazują na poziom ich trudności. Jest to prawda ale tylko wtedy, gdy mówimy o trasach pieszych i rowerowych. W przypadku tras narciarskich jest odwrotnie. W tym przypadku, kolor czarny wskazuje na trasę bardzo trudną, czerwony – na trudną, niebieski – na łatwą, a zielony – na bardzo łatwą. Z pieszymi szlakami turystycznymi jest jednak inaczej. Kolor czerwony Znaki z czerwonym pasem najczęściej wskazują na główny, najważniejszy szlak na danym obszarze. Taka trasa najczęściej prowadzi wzdłuż miejsc ciekawych, atrakcyjnych krajobrazowo, a w wyższych górach z reguły wiedzie najwyższymi kulminacjami w danym paśmie. Kolor niebieski Szlaki niebieskie są drugimi najważniejszymi w danych regionach. Takie oznaczenie wskazuje na trasę dalekobieżną. Zatem kolor niebieski wskazuje na szlak ciągnący się na znacznej odległości, który jednak nie jest szlakiem głównym na danym obszarze. Kolor żółty W kontekście nawigacyjnym, żółte znaki są niezwykle istotne. Tym kolorem oznacza się szlaki łącznikowe. W tym miejscu nie można jednak nie wspomnieć, że w niektórych miejscach takie oznaczenie mają także trasy dojściowe. Kolor zielony Zielone znaki mają duże znaczenie dla osób, które chcą możliwie najlepiej poznać obszar, który przemierzają. Tym kolorem najczęściej oznaczane są trasy widokowe lub prowadzące do charakterystycznych punktów. Kolor czarny Zajmijmy się oznaczeniem, które u piechurów wzbudza największą grozę. Wbrew pozorom, znaki z czarnym pasem nie oznaczają dużych przewyższeń, stromizn, ekspozycji czy innych utrudnień. Tym kolorem znakuje się szlaki z najkrótszym dojściem do danego punktu lub trasy łącznikowe. Czy oznaczenia szlaków są ustandaryzowane? Teoretycznie oznaczenia szlaków turystycznych w każdym regionie powinny mieć takie same znaczenie. Łatwiej przecież nauczyć się jednej interpretacji niż kilku. Praktyka pokazuje jednak, że jest inaczej. Kolorowe oznaczenia na szlakach mają charakter umowny. W praktyce oznacza to, że na niektórych obszarach mogą pojawiać się pewne odstępstwa od przypisanego im znaczenia. Inne oznaczenia na szlakach turystycznych Na szlakach turystycznych często można się natknąć także na inne oznaczenia niż kolorowy pasek umieszczony pomiędzy dwoma białymi. Nie należy ich ignorować. Niektóre mają charakter czysto informacyjny, jednak większość znacząco ułatwia nawigację w terenie. Kropka w kolorze szlaku na białym tle Kropka w kolorze danego szlaku, umieszczona na białym, okrągłym tle, wyznacza początek lub koniec trasy. Takie oznaczenia są szczególnie ważne na szlakach długodystansowych. Załamana ścieżka Znak składający się z kolorowego i dwóch białych pasków, załamanych pod kątem 90 lub 135 stopni, informuje o skręcie. Takie oznaczenia są umieszczane przed miejscem, w którym następuje zmiana kierunku marszu. Na zadbanych trasach, tuż za zakrętem umieszczany jest kolejny znak (podstawowy), który pełni funkcję potwierdzającą. Strzałka Znak przedstawiający strzałkę wyznacza miejsce zmiany kierunku marszu. Wykrzyknik Biały wykrzyknik sugeruje wzmożenie uwagi. Takie znaki umieszczane są w miejscach, które mogą sprawiać trudności w nawigowaniu, np. przed skrętem w słabo widoczną ścieżkę. Kwadrat podzielony na dwa trójkąty W wielu miejscach można natknąć się na oznaczenia w formie kwadratu podzielonego na dwa trójkąty, z których jeden jest biały, a drugi ma kolor szlaku (czerwony, niebieski, żółty, zielony, czarny). W ten sposób oznaczane są ścieżki spacerowe. Takie trasy najczęściej przebiegają w pobliżu miejscowości turystycznych i mają formę pętli, zwykle o długości 5 km. Zdarza się, że pod takim znakiem znajduje się trójkąt. W ten sposób komunikowana jest zmiana kierunku, a wierzchołek wskazujący na lewo lub prawo komunikuje, w którą stronę należy skręcić. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Kraina salamandry i rysia. Gorczański Park Narodowy urzeka widokami, łąkami i niezwykłą bioróżnorodnością
Gorce przeważnie nie są naszym pierwszym wyborem, kiedy myślimy o wyjeździe w polskie góry. A szkoda. Są piękne i leży w nich Gorczański Park Narodowy – jeden z najcenniejszych przyrodniczo obszarów w kraju.
W tym artykule: Gorczański Park Narodowy – podstawowe informacje Polany gorczańskie – najpiękniejszy i najcenniejszy teren parku Fauna parku – kalejdoskop rzadkich gatunków Salamandra plamista – symbol Gorczańskiego Parku Narodowego Gorczański Park Narodowy – informacje praktyczne Gorczański Park Narodowy to idealne miejsce dla wędrowców, miłośników przyrody czy po prostu poszukiwaczy pięknych krajobrazów i spokoju. Wielka zaletą Parku i Gorców w ogóle jest to, że w przeciwieństwie do Tatr, Pienin i wielu części Beskidów, są to góry wciąż mało uczęszczane. Nawet przy dobrej pogodzie tłumów tam nie spotkamy. Na mniej popularnych szlakach można się cieszyć niemal niezakłóconym obcowaniem z przyrodą. Gorczański Park Narodowy – podstawowe informacje Utworzony w 1980 roku, obejmuje powierzchnię ponad 7 tys. hektarów, z czego 4 tys. (57% obszaru Parku) objęte są ochroną ścisłą. Leży w województwie małopolskim, najbliższe mu większe miasta to Nowy Targ, Rabka-Zdrój i Limanowa. Obejmuje centralne pasmo Gorców, gór formalnie należących do Beskidów Zachodnich. Ponad 94 proc. parku to lasy o naturalnym, a niekiedy nawet pierwotnym charakterze. To pozostałość niegdysiejszej Puszczy Karpackiej. Najwyższe punkty Parku to masywy Turbacza i Gorca. Ten pierwszy to jednocześnie najwyższy szczyt Gorców (1310 m n.p.m.). Park chroni nie tylko przyrodę, ale i dziedzictwo kulturowe. Te tereny przez wieki były kształtowane także przez człowieka i tradycyjny wypas owiec. Polany gorczańskie – najpiękniejszy i najcenniejszy teren parku Szczególną wartość dla krajobrazu i przyrody Gorców mają tzw. polany reglowe. Powstały w wyniku tradycyjnej gospodarki pasterskiej. Jej pozostałością są drewniane szałasy, w których rozpoznamy regionalne style: zagórzański i podhalański. Polany gorczańskie są piękne same w sobie – z wielu miejsc rozciągają się imponujące widoki, m.in. na nie tak dalekie Tatry. Polska atrakcja robi prawdziwą furorę. Tłumy turystów przyjeżdżają z całego kraju Brama w Gorce to zupełnie nowa atrakcja na turystycznej mapie Polski. Zlokalizowana na Podhalu ścieżka w koronie drzew jest tłumnie odwiedzana zarówno przez pobliskich mieszkańców, jak i odw... Na polanach występuje niezwykłe bogactwo roślin. Spośród 850 gatunków roślin naczyniowych stwierdzonych w Gorczańskim Parku Narodowym, około 130 rośnie wyłącznie na koszonych lub wypasanych polanach. Zajmują one tylko ok. 6% powierzchni Parku, ale występuje na nich ponad 35% flory roślin naczyniowych Gorców. Jednak pasterskie tradycje zanikają, a co za tym idzie, łąki i polany powoli zarastają roślinami z innych ekosystemów – krzewami, młodymi drzewami czy borówką czernicą. Choć może się to wydawać dziwne, a nawet sprzeczne z dbaniem o naturę, w Gorczańskim Parku Narodowym podejmuje się wysiłki, by nie dopuścić do zalesienia łąk i polan. W tym celu stosuje się odkrzewianie i mechaniczne koszenie, np. na Jaworzynie Kamienickiej. Na Hali Długiej na Turbaczu z powrotem wprowadzono wypas owiec. Wygląda więc na to, że przynajmniej niektóre polany reglowe zostaną uratowane. Może i nie są najwyższe na świecie, ale i tak zachwycają! Oto najpiękniejsze góry w Polsce Polska nie jest krajem górskim, jednak żeby móc przeżyć niezapomnianą przygodę w malowniczej okolicy, nie trzeba wyjeżdżać za granicę. Gdyby zsumować długość wszystkich szlaków pies... Fauna parku – kalejdoskop rzadkich gatunków Spośród występujących w Parku kręgowców aż 21 gatunków znajduje się w rejestrze Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. Księga zawiera listę gatunków zagrożonych i ginących. Gorczański Park Narodowy to dom m.in. dla: traszki karpackiej, orła przedniego, puszczyka uralskiego, niedźwiedzia brunatnego, rysia euroazjatyckiego, wilka szarego i żbika europejskiego. To dobitne świadectwo tego, jak cenne są tereny parku, wciąż pełne siedlisk dla wymagających i płochliwych zwierząt. Salamandra plamista – symbol Gorczańskiego Parku Narodowego Tego pięknego, czarno-żółtego płaza ogoniastego niełatwo spotkać, choć nie jest gatunkiem zagrożonym (w Polsce podlega ochronie częściowej). Gorczański Park Narodowy może się poszczycić stabilną populacją salamandry plamistej, która została wybrana na symbol parku i widnieje w jego logo. Salamandry plamiste prowadzą lądowy, samotniczy tryb życia. Żyją w lasach, w środowiskach wilgotnych i bogatych w próchniejące i murszejące drewno. Schronienia poszukują w butwiejących kłodach i w norkach ziemnych. Gęste, w większości bukowe lasy Gorczańskiego Parku Narodowego to dla niej idealne siedlisko. Kontrastowe ubarwienie dorosłych osobników pełni funkcje odstraszające – salamandra posiada gruczoły jadowe. Czarno-żółty wzór na ciele salamandry sprawia, że dawniej bywała nazywana jaszczurem plamistym lub ognistym, mimo że z jaszczurkami nie ma nic wspólnego (jest płazem, a nie gadem). Wiele nazw miejsc i miejscowości wzięło się właśnie stąd – np. Jaszczurówka w Tatrach. Żółte wzory mogą być u salamander bardzo różne, występować w formie plam lub pasów, może być ich więcej lub mniej. Nie ma dwóch osobników tak samo ubarwionych. Gorczański Park Narodowy – informacje praktyczne Wstęp do Gorczańskiego Parku Narodowego jest płatny. Całodniowy bilet kosztuje 8 zł (ulgowy – 4 zł). Jeśli jesteśmy w Gorcach na dłużej, możemy kupić bilet trzydniowy (16 zł) lub siedmiodniowy (40 zł). Wszystkie bilety kupimy: stacjonarnie – w punktach poboru opłat w Porębie Wielkiej-Koninkach i Lubomierzu-Rzekach, w Ośrodku Edukacyjnym GPN w Porębie Wielkiej 4 oraz w tzw. mobilnych punktach sprzedaży; online – przez internetowy system sprzedaży www.eparki.pl oraz w aplikacji mobilnej mPay. Warto wiedzieć, że dwa razy w roku wstęp do parku jest wolny: 1 stycznia, w dzień jego utworzenia oraz w drugą niedzielę sierpnia – Święto Ludzi Gór. Bez opłat możemy się poruszać także po szlakach turystycznych biegnących wzdłuż granic parku. Mapę szlaków znajdziemy na stronie: gpn.gov.pl. Poruszanie się pieszo jest tu łatwe – mamy do wyboru zarówno sieć znakowanych kolorami szlaków turystycznych, jak i mniej wymagających ścieżek spacerowych, a także 9 ścieżek edukacyjnych. Osobno przygotowano szlaki rowerowe i konne. Zimą, przy pokrywie śnieżnej przekraczającej 20 cm, na szlakach pieszych można uprawiać także turystykę narciarską. W nielicznych miejscach Gorczańskiego Parku Narodowego dozwolone jest biwakowanie: na polanach Oberówka i Trusiówka. Za nocleg pobierana jest opłata 10 zł od osoby. Na Trusiówce można także zaparkować (12 zł za dobę).
Duże zmiany w Tatrach. Nowe przepisy wejdą w życie jeszcze w tym roku
Wybierasz się w słowackie Tatry? Przed wyjazdem do naszych południowych sąsiadów zapoznaj się z najnowszym zasadami, które zaczną obowiązywać jeszcze w 2023 roku.
W tym artykule: Duże zmiany w słowackich Tatrach Słowackie Tatry mówią „nie” psom Słowacki Tatrzański Park Narodowy (Tatranský národný park) powstał w 1949 r. i jest najstarszym parkiem narodowym na terenie Słowacji. Jego powierzchnia wynosi obecnie ponad 74 tys. ha, a swoim obszarem obejmuje część Tatr Wysokich, Tatr Zachodnich i całość Tatr Bielskich. W trosce o ochronę i walory krajobrazowe władze TANAP już kilka lat temu rozpoczęły prace nad zmianą zasad zwiedzania słowackiej części Tatr. Finalnie po wielu miesiącach konsultacji udało się dojść do porozumienia zainteresowanych stron i przyjąć nowy regulamin. – Po ponad sześciu latach procesu wspólne wysiłki przyrodników zostały zakończone. Wynikiem jest powstanie jasnych zasad poruszania się zwiedzających w najstarszym parku narodowym na Słowacji. Może zmiany nie każdemu odpowiadają, ale faktem jest, że odzwierciedlają kompromis pomiędzy interesami ochrony przyrody a żądaniami grup korzystających z terenu parku narodowego – zaznaczaPeter Spitzkopf, zastępca dyrektora zarządu TANAP z siedzibą w Tatrzańskiej Łomnicy. Co ważne, przepisy wejdą w życie jeszcze przed końcem bieżącego roku. Szczegóły do sprawdzenia poniżej. Duże zmiany w słowackich Tatrach Polskich turystów wybierających się w słowackie Tatry czekają spore zmiany. Przede wszystkim czas zimowego zamknięcia dolin będzie skrócony o 15 dni – od 1 listopada do 31 maja, a nie jak dotąd do 15 czerwca. Dolina Juraniowa w Tatrach Zachodnich będzie zamykana od 1 listopada do 30 kwietnia. Natomiast od 15 grudnia do 30 kwietnia zamknięta będzie Dolina Mięguszowiecka do wysokości Cmentarza Symbolicznego pod Osterwą. Wprowadzane zmiany dotyczyć będą również wysokogórskich szlaków, na które zimą wejdą wyłącznie osoby posiadające specjalistyczny sprzęt wspinaczkowy i narty. Mowa o Dolinie Staroleśnej, Dolinie Kieżmarskiej, Łomnickiego Stawu, Baraniej Przełęczy, Czerwonej Ławce, Żlebie Kartarika czy Filmarskim Żlebie. 15 grudnia będzie pierwszym dniem obowiązywania nowych zasad. Zmiany nie ominą także miłośników narciarstwa zjazdowego. Od połowy grudnia tę formę białego szaleństwa można uprawiać wyłącznie na oznakowanych i wytyczonych trasach zjazdowych. Podobne zasady będą obowiązywać specjalistów od nart biegowych, którzy mogą oddawać się swojej pasji jedynie na ściśle wyznaczonych terenach. Z kolei zimowa wspinaczka i tzw. skialpinizm będą dostępne tylko dla narciarzy alpinistów po rejestracji na stronie Zarządu TANAP. Najwięcej na wprowadzonych zmianach skorzystają rowerzyści. Jak zapowiadają nasi południowi sąsiedzi, obecne ścieżki rowerowe zostaną rozbudowane, a ponadto planowana jest budowa kolejnych. Słynna toaleta w Tatrach uratowana. W październiku została zdmuchnięta przez halny W drodze na Rysy do niedawna można było korzystać z jednej z najwyżej położonych w Tatrach toalet. Drewniana konstrukcja nie oparła się jednak sile wiatru halnego i została uszkodzona. Słowackie Tatry mówią „nie” psom Słowacki TPN wprowadził także zakaz zabierania psów na wysokogórskie szlaki, gdzie występują gatunki zagrożone. Według wstępnych zapowiedzi miejsca te mają być oznaczane bezpośrednio w terenie. Przypomnijmy, że podobne ograniczenie już od kilku lat obowiązuje po polskiej stronie Tatr. Władze parku podkreślają, że przez pierwszy rok funkcjonowania nowych przepisów będą dla turystów wyrozumiałe. – Przed nami dużo ciężkiej pracy, która powinna doprowadzić do stopniowego wprowadzenia i stosowania nowych zasad. Dlatego też przez pierwszy rok funkcjonowania nowych przepisów będziemy się starać być tolerancyjni wobec turystów. I mamy nadzieję, że oni także będą wyrozumiali dla nas. Powtórzmy – zapowiadane zmiany będą obowiązywać od 15 grudnia 2023 r. Źródło: tanap.sk. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Żelazny Szlak Rowerowy pozwala odkryć piękno Śląska. Do niedawna tą trasą jeździły tylko pociągi
Niegdyś tą trasą jeździły pociągi, dziś ich miejsce zajęli miłośnicy dwóch kółek. Żelazny Szlak Rowerowy to jedna z największych atrakcji na Śląsku, którą upodobali sobie nie tylko mieszkańcy regionu, ale także amatorzy kolarstwa z całego kraju.
W tym artykule: Jak wygląda Żelazny Szlak Rowerowy? Skąd wziął się pomysł na Żelazny Szlak Rowerowy? Żelazny Szlak Rowerowy zatacza szeroką pętlę, przecinając polsko-czeską granicę i kreśląc na mapie niemal sześćdziesięciokilometrową nitkę. Da się go przejechać w trzy godziny, dużo lepiej jednak na wycieczkę przeznaczyć cały dzień i zaplanować po drodze kilka postojów przy największych atrakcjach regionu. Jak wygląda Żelazny Szlak Rowerowy? Ta trasa wygląda jak spełnienie marzeń większości rowerzystów. Jest świetnie oznakowana (choć trzeba wziąć pod uwagę, że logotypy są inne po obu stronach granicy), z gładką nawierzchnią, na której poradzą sobie nawet rowery szosowe (krótki odcinek szutrowany w razie konieczności łatwo ominąć) i w przeważającej większości odseparowana od ruchu samochodowego. Tam, gdzie zahacza o drogi publiczne, twórcy projektu wybrali najmniej ruchliwe ulice. Szlak jest trasą okrężną, więc da się wystartować w dowolnym miejscu (zazwyczaj Godów lub Jastrzębie Zdrój). I na tyle łatwy, że mogą się nie niego wybrać nawet najmłodsi rowerzyści. A gdyby jednak zabrakło sił, łatwo pominąć kilka odcinków i zredukować całkowity dystans do nieco ponad trzydziestu kilometrów. Skąd wziął się pomysł na Żelazny Szlak Rowerowy? Idea zrodziła się już w 2016 rokiem, a jej propagatorem był wójt gminy Godów, Mariusz Adamczyk. Prace trwały niemal pięć lat. Projekt w tzw. międzyczasie urósł do pokaźnych rozmiarów i wymagał ścisłej współpracy z Czechami. W efekcie powstała jednak jedna z najbardziej atrakcyjnych tras rowerowych na całym Śląsku i polsko-czeskim pograniczu. Strzałem w dziesiątkę okazało się wykorzystanie starych, nie pełniących już pierwotnej roli nasypów kolejowych. Śląsk, ze względu na znacznie przemysłowe, opleciony był niegdyś gęstą siecią torów. Z czasem jednak, wraz z rozwojem komunikacji drogowej, znaczenie kolei zmalało, a wiele połączeń zlikwidowano. Jednym z nich była linia Zebrzydowice-Wodzisław Śląski-Jastrzębie Zdrój. I to właśnie ją włączono w przebieg Żelaznego Szlaku Rowerowego. Nasypy, doskonale utwardzone i przygotowane do przenoszenia większych obciążeń, świetnie sprawdziły się jako podwalina ścieżki rowerowej i nowej nawierzchni mineralno-żywicznej. Dodatkową zaletą jest ich oddalenie od ruchu samochodowego, ale też kilkumetrowe wyniesienie nad poziom innych dróg. Dzięki temu ma się wrażenie, jakby sunęło się nad ziemią, z doskonałym widokiem na okolice. Ruptawa z rozległą panoramą na Beskidy, Pałac w Zebrzydowicach, nieczynna kopalnia Jas-Mos w Jastrzębiu, czeska Karvina, drewniany kościół św. Anny z XIX wieku w Gołkowicach, pałacyk angielski w Piotrowicach czy żelazny most kolejowy w Godowie (dziś oddany rowerzystom) to tylko część atrakcji na trasie. Oprócz nich jest też mnóstwo mniej oficjalnych miejsc: potoki i rzeki, pastwiska z soczystą zielenią, jeziora, rozległe pola, lasy i malownicze wsie. Dzięki nim ta wycieczka staje się przygodą kompletną i jeszcze przyjemniejszą. Żelazny Szlak Rowerowy to jeden z 16 laureatów wakacyjnego plebiscytu „Cuda Polski 2023”, organizowanego przez magazyn „National Geographic Traveler” i serwis National-Geographic.pl. Liczący niespełna 55 kilometrów szlak zdobył największą liczbę głosów spośród wszystkich nominowanych propozycji z województwa śląskiego. Dodajmy, że o tytuł nowego cudu Polski walczyły także Muzeum Zamkowe w Pszczynie oraz Trójwieś Beskidzka, czyli trzy malownicze wioski: Istebna, Koniaków i Jaworzynka. Pełna lista zwycięzców plebiscytu „Cuda Polski 2023”: Dolnośląskie – Miasto Bardo, Kujawsko-pomorskie – Wyspa Młyńska z Młynami Rothera, Lubelskie – Włodawa, Lubuskie – Park Książęcy Zatonie, Łódzkie – Monopolis, Małopolskie – Pustynia Błędowska, Mazowieckie – Park Nauki Torus w Ciechanowie, Opolskie – Twierdza Nysa, Podkarpackie – Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce, Podlaskie – Odkrywkowa Kopalnia Kredy w Mielniku, Pomorskie – Zagroda Inicjatyw Twórczych Swołowo, Śląskie – Żelazny Szlak Rowerowy, Świętokrzyskie – Geopark Świętokrzyski, Warmińsko-Mazurskie – Gołdap, Wielkopolskie – Antidotum Airshow Leszno, Zachodniopomorskie – Ogrody Hortulus w Dobrzycy.
Tatrzański Park Narodowy apeluje do turystów. Za takie zachowanie grozi wysoka grzywna
Tatrzański Park Narodowy poinformował o odnotowaniu kolejnych aktów wandalizmu. Niesforni turyści, lekceważąc liczne apele i ostrzeżenia, coraz częściej pozostawiają po sobie malunki na tamtejszych skałach i drzewach.
W tym artykule: Tatrzański Park Narodowy walczy z aktami wandalizmu Turyści dewastują słynne zbytki Wakacje w pełni, a popularne kurorty w tym okresie pękają w szwach. Już tradycyjnie największym zainteresowaniem polskich turystów cieszy się nadbałtyckie wybrzeże, które coraz chętniej odwiedzają nasi południowi i zachodni sąsiedzi. Przypomnijmy, że czeskie media okrzyknęły nasz kraj „nową Chorwacją”. Z kolei niemiecki dziennik „Die Welt” stworzył zestawienie najlepszych plaż w Polsce, mogących śmiało konkurować z włoskimi lub hiszpańskimi. Wyróżnione zostały plaże w Sopocie, Kołobrzegu, Ustce, Łebie, Międzyzdrojach i na Półwyspie Helskim. Ale nie tylko Bałtyk jest oblegany przez wczasowiczów. Dużą popularnością w sezonie letnim cieszy się również południowa Polska. Miłośnicy górskich wędrówek mogą tam odkrywać nowe szlaki i podziwiać piękno przyrody. Niestety, mimo nieustannych apeli nie każdy turysta potrafi się odpowiednio zachowywać. Potwierdzają to ostatnie wydarzenia w Tatrzańskim Parku Narodowym. Tatrzański Park Narodowy walczy z aktami wandalizmu „Nie dla takich widoków przychodzimy do parku narodowego!” – tymi słowami rozpoczyna się facebookowy wpis przedstawicieli Tatrzańskiego Parku Narodowego, którzy z niepokojem odnotowują kolejne akty wandalizmu na terenach, za które odpowiadają. Na opublikowanym w mediach społecznościowych nagraniu pracownicy parku pokazują, jakie „pamiątki” pozostawiają po sobie turyści. Mowa przede wszystkim o napisach i rysunkach malowanych na drzewach i skałach przez nieodpowiedzialnych wędrowców. „Niestety, coraz częściej w Tatrach możemy obserwować przykłady wandalizmu w postaci napisów/graffiti na skałach. Ich usunięcie wiąże się z wielkim nakładem pracy: wyniesieniem potrzebnych narzędzi (zniszczenia są choćby na szczycie Świnicy) i żmudnym, ręcznym ścieraniem napisów i malowideł ze skał. Często są one już nie do usunięcia” – czytamy dalej. Wielu ludzi nie zdaje sobie sprawy, że usuwanie farby i czyszczenie trwa godzinami, a nie zawsze przynosi oczekiwane skutki. Ponadto skandaliczne zachowanie turystów prowadzi do niszczenia organizmów żyjących na skalach. „Pracując w ten sposób, niestety niszczymy bezpowrotnie roślinność naskalną, a szybciej działających środków chemicznych użyć nie możemy, bo mogą one dostać się do środowiska... Być może nie wiecie, że jeden z naszych pracowników lub wolontariuszy będzie ciężko pracował nad usunięciem tych napisów” – zaznaczają pracownicy TPN. Osoby przyłapane na gorącym uczynku mogą spodziewać się konsekwencji. Za górski wandalizm turyście grozi mandat w wysokości 500 zł. Sprawa może nawet znaleźć swój finał w sądzie. „Wykryć sprawców niejednokrotnie jest trudno, jednak zapewniamy, że jest to możliwe. Nigdy nie wiadomo, czy czujne oko naszego leśniczego nie dostrzeże takiego artysty lub czy nie zostanie on uchwycony przez fotopułapkę lub na zdjęciach innych osób” – ostrzegają przedstawiciele Tatrzańskiego Parku Narodowego. Zwrócili się oni także z apelem do turystów, by ci natychmiast reagowali na takie haniebne zachowania i informowali o nich odpowiednie służby lub pracowników TPN. Sekretariat TPN, tel. +48 18 20 23 200 Informacja turystyczna TPN, tel. +48 18 20 23 300 Warto pamiętać również o tym, że po Tatrzańskim Parku Narodowym, podobnie jak po innych chronionych terenach, można się poruszać tylko wyznaczonymi szlakami. Unikniemy w ten sposób niebezpieczeństwa i nie będziemy stanowić potencjalnego zagrożenia dla rodzimej przyrody. Niezwykłe zwierzę widziane w polskim lesie. Taki widok to rzadkość Nadleśnictwo Trzebielino zamieściło za pośrednictwem Facebooka niecodzienne nagranie z polskiego lasu, które wywołało lawinę komentarzy. Uwieczniono na nim rzadko spotykanego nad Wisłą dr... Turyści dewastują słynne zbytki Tego typu wandalizm nie jest tylko polskim problemem. Światowe media coraz częściej donoszą o przypadkach dewastacji pomników przyrody i słynnych zabytków przez niesfornych turystów. Pod koniec czerwca informowaliśmy o poszukiwaniach młodego mężczyzny, który wyrył na ścianie rzymskiego Koloseum imiona swoje i swojej dziewczyny. Włoskiej policji ostatecznie udało się ustalić tożsamość mężczyzny. To obywatel Wielkiej Brytanii, który już niebawem usłyszy wyrok w tej sprawie. Brytyjczykowi grozi grzywna w wysokości co najmniej 15 tys. euro oraz kara pozbawienia wolności do pięciu lat. Źródło: Facebook/Tatrzański Park Narodowy. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Trasy motocyklowe na świecie, które zapierają dech w piersiach. Marzy o nich każdy fan ścigaczy
Miłośników szybkich jednośladów znajdziemy w każdym zakątku globu. Jeśli wy także należycie do tego grona, to dobrze trafiliście. Poniżej prezentujemy najpiękniejsze trasy motocyklowe z całego świata.
W tym artykule: Stany Zjednoczone – Highway nr 1 Argentyna – Ruta 40 Włochy – Wybrzeże Amalfi Stany Zjednoczone – Route 66 Chiny, Pakistan – Szosa Karakorumska Jak zaplanować podróż motocyklem? Które trasy motocyklowe powinien odhaczyć każdy posiadacz ścigacza? To pytanie zadaliśmy Tomaszowi Gorazdowskiemu, naszemu ekspertowi, który na motorze przejechał świat wzdłuż, wszerz i dookoła. Oto pięć najpiękniejszych i najciekawszych dróg na wycieczki motocyklem. Zakładajcie kaski, ruszamy w podróż! Stany Zjednoczone – Highway nr 1 Ta należąca do najsłynniejszych dróg w USA nadmorska trasa ciągnie się wzdłuż wybrzeża Pacyfiku przez blisko 1 tys. km. Nie ma tam serpentyn przyprawiających o zawrót głowy, są tylko widoki takie, że w głowie może się zakręcić. Trasę można zacząć w San Francisco i dojechać aż do Los Angeles, mijając po drodze San Jose, Monterey, Santa Barbara, Malibu czy Santa Monica. Najbardziej spektakularnym fragmentem jest 100-kilometrowy odcinek między Carmel-by-the-Sea a Heart Castle. Nikt nam nie powie, nic nam nie wskaże, że właśnie wjechaliśmy do Big Sur, regionu położonego przy centralnym wybrzeżu stanu Kalifornia. Poznamy to tylko po oszałamiających widokach. Czyste obcowanie z przyrodą. Miejscami nie ma nawet zasięgu telefonów komórkowych. W wielu zjawiskowych miejscach można się zatrzymać i zapatrzeć. Wysokie klify i plaże takie jak choćby ta najbardziej znana przy 30-metrowym wodospadzie McWay, gdzie woda z klifu spada wprost do Oceanu Spokojnego. Argentyna – Ruta 40 Jedna z najdłuższych dróg na świecie, licząca ponad 5 tys. km. Zaczyna się przy granicy z Boliwią i kończy się w Rio Gallegos, mało ciekawym mieście na południu. Zjeżdżając z boliwijskiego Altiplano, wjeżdżamy do mało zagospodarowanej części Argentyny. Po drodze mijamy m.in. 20 parków narodowych, 18 dużych rzek, 27 przełęczy w Andach i wjeżdżamy na wysokość ponad 5 tys. m. Wymagająca podróż. Trzeba uważać na pogodę, bo na południu potrafi być bardzo zimno. Włochy – Wybrzeże Amalfi Łatwo tutaj odnaleźć się w filmowych klimatach. „Utalentowany pan Ripley”, „Dobra kobieta”, „Pod słońcem Toskanii”, „Dekameron”. Wszystkie te filmy były częściowo kręcone właśnie na wybrzeżu Amalfi. I nic dziwnego, bo niewiele jest w Europie tak spektakularnych widoków, tak wspaniałego wybrzeża i takiej drogi. Właśnie droga tysiąca zakrętów przyciąga motocyklistów z całego świata. W sezonie jest, niestety, tak tłoczno, że bardziej niż na widoki trzeba zwracać uwagę na szaleńczo jeżdżące włoskie samochody. Ciekawostki o Włoszech. Wszystko, co warto wiedzieć przed wyjazdem do słonecznej Italii Co sprawia, że Italia rocznie przyciąga miliony turystów z całego globu? Jak się okazuje, nie tylko najlepsza na świecie pizza czy zapierające dech w piersiach zabytki. Oto ciekawostki o Wł... Stany Zjednoczone – Route 66 Na liście najbardziej pożądanych motocyklowych tras świata nie może zabraknąć słynnej Route 66, prowadzącej przez połowę Stanów Zjednoczonych. To podróż przez kontynent i podróż w czasie, która momentami przenosi nas w lata 20. XX w., kiedy powstawała. Oficjalnie otwarto ją w 1926 r. i łączyła wtedy Chicago z Los Angeles, licząc blisko 4 tys. km. Od razu cieplej się robi na duszy, jak pomyślimy, jadąc, że tym samym szlakiem za lepszym życiem podążały setki tysięcy podróżnych zasiedlających zachodnie wybrzeże USA. Swój status najważniejszej drogi w Ameryce Route 66 straciła w 1956 r., kiedy prezydent Eisenhower przeforsował Federal Highway Act. Na mocy ustawy powstał system nowych czteropasmowych autostrad. 30 lat później Route 66 praktycznie przestała istnieć, aż zabrali się do niej ci, którym historia nie jest obojętna. Asfalt zachował się w 80 procentach, ale długimi odcinkami jest zdecydowanie nie najlepszej jakości. Dlatego w trasę trzeba się wybrać dużym motocyklem, krążownikiem szos, co pozwoli nam na wygodne podróżowanie. 10 dni, których nigdy nie zapomni. Podróż na motocyklu przez Wietnam Jonathan Garber pisze: "W 2008 roku spędziłem lato w Chinach w ramach nauki. Gdy zakończyłem studia mogłem podróżować po południowowschodniej Azji, odwiedzić Tajlandię, Kambodżę i Wiet... Chiny, Pakistan – Szosa Karakorumska Piękna, wymagająca droga prowadząca z Kaszgaru w Chinach do okolic Rawalpindi w Pakistanie. Jedna z niewielu ciągnących się w poprzek najwyższych gór. Najwyżej położona na świecie asfaltowa droga takiej długości. Trasa raczej dla doświadczonych motocyklistów ze względu na nieprzyjazne rejony, przez które przebiega, dużą wysokość i spore odległości. Jednak widoki najwyższych gór – K2 czy Broad Peaku – zrekompensują wszystkie niedogodności. Zdjęcia najpiękniejszych tras motocyklowych na świecie znajdziecie w naszej galerii. Jak zaplanować podróż motocyklem? Warto pamiętać, by przed wyruszeniem w podróż zapoznać się ze wszystkimi wymogami, jakie obowiązują w danym kraju, który planujemy odwiedzić. Po szczegóły odsyłamy na stronę polskiego MSZ. Należy udać się na przegląd motocykla, spakować zapasowe części i zadbać o odpowiednie ubezpieczenie maszyny. Więcej o tym, jak przygotować do tego typu podróży piszemy tutaj, w artykule poświęconym turystyce motocyklowej. Nie pozostało nam nic innego, jak życzyć szerokiej drogi!
Podążaj śladami samurajów na starożytnym szlaku Tōkaidō
Po tym, jak Japonia ponownie otworzyła swoje granice, nastał najlepszy czas na odkrywanie Tōkaidō, głównego gościńca, który był inspiracją do stworzenia humorystycznych przewodników turystycznych w stylu mangi oraz jednego z najsłynniejszych dzieł sztuki w kraju.
W tym artykule: Ryōi Asai był prekursorem klasycznych japońskich przewodników Wielka droga ery Edo Kultura gościńca przetrwała dzięki stacjom pocztowym Tokaido kiedyś i dziś Niektóre odcinki Tōkaidō wciąż przywołują wspomnienia sprzed 400 lat W drugiej połowie XVII wieku buddyjski duchowny wraz ze swym towarzyszem wyruszyli z Tokio, miasta, które znane było wówczas jako Edo, na kilkusetkilometrowy spacer wzdłuż japońskiej drogi Tōkaidō, aż do Kioto. Tak, jak wielu pielgrzymów, para wędrowała najważniejszym szlakiem dawnej epoki, przez nierówne wybrzeża, zalesione góry oraz nad rwącymi rzekami. Po drodze próbowali lokalnych przysmaków i podziwiali słynne zabytki: świątynie, kapliczki, zamki oraz niezwykle symetryczne piękno góry Fuji. Nie zawsze było tak kolorowo i nie obyło się bez komplikacji. Pewnego razu ścigał ich agresywny pies z zakręconym ogonem... Jednak w przeciwieństwie do innych podróżników, ci dwaj mężczyźni... nie istnieli. Byli to główni bohaterowie składającego się z sześciu tomów fabularyzowanego przewodnika, „Tōkaidō Meishoki” (tłum. red. słynne miejsca wzdłuż Tōkaidō). Tokaido stało się inspiracją Hiroshige Utagawy do stworzenia drzeworytu „Pięćdziesiąt trzy stacje na gościńcu Tōkaidō” Ryōi Asai był prekursorem klasycznych japońskich przewodników Jego autor, Ryōi Asai, stworzył humorystyczną opowieść, aby w przystępny sposób pokazać czytelnikom lokalną kulturę, zwyczaje i historię, które związane są ze szlakiem. Ilustracją przewodnika były proste rysunki, które przypominają dzisiejszą mangę. Ryōi Asai chciał w ten sposób, aby czytelnicy zeszli z tatami i wyruszyli na szlak Tōkaidō. Wraz z rozwijającym się przemysłem drukarskim i wzrostem liczby piśmiennych Japończyków, Tōkaidō Meishoki wraz z resztą ówczesnych przewodników, jak Tōkaidōchū Hizakurige, przyczynił się do spopularyzowania podróżowania w epoce Edo (1603–1868). To zaś położyło podwaliny pod kolejne pokolenia utworów literackich, książek i dzienników podróżniczych. Kto tu raz przyjechał, będzie musiał wrócić. Japonia – kraj kwitnącej wiśni Japonia jest fascynującym i nie zawsze zrozumiałym krajem dla Europejczyków. Położenie geograficzne, cechy polityki państwa i starożytne tradycje jej mieszkańców doprowadziły do częścio... Jak pisał Nicole Fabricand-Person w swojej książce „The Tōkaidō Road: Journeys through Japanese books and prints in the collections of Princeton University” – ilustrowane powieści z okresu 300 lat oraz późniejsze drzeworyty, stworzyły i umocniły przekonanie, że Tōkaidō było czymś więcej niż jedynie drogą wzdłuż wschodniego wybrzeża kraju. Było celem samym w sobie. Chociaż Tōkaidō nie jest już jedynym, głównym szlakiem, to jego dziedzictwo kulturowe jest wciąż żywe. Wszystko to, co Tōkaidō przez lata stworzyło i rozwinęło, począwszy od kuchni, poprzez swoją gościnność i sztukę, aż po literaturę, wciąż możesz doświadczyć, wędrując tą drogą. Wielka droga ery Edo Tōkaidō było najważniejszą i najczęściej odwiedzaną spośród pięciu centralnie zarządzanych arterii epoki Edo. Wszystkie łączyły dawne Tokio z imperialnym Kioto i innymi ważnymi regionami Japonii. Te trasy miały kluczowe znaczenie dla handlu, pielgrzymek i komunikacji. Były to zresztą jedyne powody, dla których większość Japończyków mogła w ogóle podróżować. Drogi te ułatwiały politykę sankin-kōtai, dzięki której szogunowie rodu Tokugawa uważnie przyglądali się potencjalnym rywalom. Żądali od ponad dwustu daimyō, czyli panów feudalnych i władców ziemskich, aby co dwa lata osiedlali się w Edo. Ich rodziny pozostawały w stolicy jako „zakładnicy”, co było formą swoistego zabezpieczenia i kontroli. Wzdłuż Tōkaidō utworzono 53 stacje pocztowe (przypominających małe wioski lub przysiółki z tamtych czasów). Miały one obsłużyć cały ruch, zająć się końmi oraz pomóc podróżnym znaleźć schronienie, jedzenie, a być może nawet odrobinę rozrywki. Skromne zajazdy stały się prekursorami luksusowego, tradycyjnego ryokanu, który cieszy się dziś olbrzymią popularnością. To miejsca, w których goście zrzucają codzienny strój, aby przywdziać wygodną yukatę. Chodzą po przestrzeni wyłożonej tatami, zanurzają się w naturalnych gorących źródłach i delektują się wykwintnymi, wielodaniowymi posiłkami. Kultura gościńca przetrwała dzięki stacjom pocztowym Stacje pocztowe prawdopodobnie pomogły rozwinąć japońską kulturę omiyage (pamiątek). Fabricand-Person zauważa, że „każda z 53 stacji pocztowych miała swój własny charakter i oryginalne, lokalne specjały (meibutsu)”. Prawie każda wioska, miasteczko i duże miasto w Japonii ma swoje meibutsu. To właśnie dzięki przewodnikom, zarówno tym z epoki Edo, jak i współczesnym, podróżni doskonale wiedzą, jakie (niemalże obowiązkowe) pamiątki przywieść rodzinie i bliskim. Władze Japonii chcą, żeby młodzi ludzie pili więcej alkoholu. Dlaczego? Odpowiedź jest prosta Główny urząd podatkowy Japonii ogłosił konkurs, który ma zachęcić młodych Japończyków do picia alkoholu. Od początku pandemii w Kraju Kwitnącej Wiśni sprzedaje się dużo mniej napoj.. Llewelyn Thomas, dyrektor zarządzający Walk Japan, firmy, która organizuje wycieczki z przewodnikiem po szlaku Tōkaidō uważa, że meibutsu, które najbardziej zbliżają nas do czasów Asaia Ryōia, to lokalna kuchnia. – Kultura i dusza szlaku przetrwały dzięki sklepom i jedzeniu. W pewnym sensie Tōkaidō stało się miejscem postojowym, gdzie możesz próbować lokalnych przysmaków – twierdzi Thomas. – Gdy spojrzysz na część Tōkaidō – Yui (która w przeszłości była stacją pocztową nr 16) – w prefekturze Shizuoka, która dziś jest prawdopodobnie najlepszym miejscem na spacery do spacerów, zobaczysz, że słynie głównie z krewetek sakura-ebi – kontynuuje Thomas. – Natomiast jeśli ruszysz do następnej stacji pocztowej, Okitsu, skosztujesz tamamadai. Następnie zawitasz do Abekawy, gdzie zjesz ciastka ryżowe abekawa-mochi. Aż w końcu dotrzesz do Mariko i słynnej restauracji Choji-ya, w której od ponad 400 lat serwuje się tororojiru (zupę z tarty) – podsumowuje Thomas. Tokaido kiedyś i dziś W pobliżu Choji-ya widoczne jest również inne dziedzictwo szlaku. Billboard wyświetla jeden z 55 drzeworytów Hiroshige Utagawy z cyklu „Pięćdziesiąt trzy stacje na gościńcu Tōkaidō” z 1834 roku. Niezwykle wpływowa seria dzieł szczegółowo ukazuje chwile na każdej z 53 stacji pocztowych oraz punktów początkowych i końcowych Tōkaidō w Edo i Kioto. „Pięćdziesiąt trzy stacje na gościńcu Tōkaidō”, Hiroshige Utagawy W tym przypadku znak Mariko przedstawia dwóch podróżujących mężczyzn, którzy znajdują się w samotnej herbaciarni pokrytej strzechą (to oryginalna Choji-ya), w której pracuje kobieta niosąca na plecach dziecko. Obecna Choji-ya również jest pokryta strzechą oraz zachowała rustykalny wystrój. Z tą różnicą, że współcześnie dawna stacja pocztowa Mariko nie jest już miejscem, które wyróżnia tę okolicę. Dziś jest to spokojna i wiejska część przedmieść miasta Shizuoka, położna wzdłuż oryginalnej trasy Tōkaidō. W okolicy jest na tyle cicho, że gdy trasa na chwilę odbiegnie z dala od rzeki, dokładnie słychać bzyczenie owadów. Na niektórych domach wiszą torby i kosze z owocami i warzywami na sprzedaż w tzw. systemie zaufania. Wędrując trasą Tōkaidō na wschód od Mariko w kierunku Tokio, natkniesz się na zupełnie inne oblicza Japonii. Shizuoka to tętniące życiem miasto, ale idąc dalej, krajobraz znów zmienia się w malownicze szlaki przybrzeżne. A następnie przeobraża się w cytrusowe gaje na zboczach wzgórz i rozlewiska. W niektórych miejscach nowoczesna linia kolejowa Tōkaidō wraz z drogą ekspresową potrafią zagłuszać szum oceanu. Znajduje się tam więcej punktów widokowych rodem z drzeworytów Hiroshige’a. W tym m.in. góra Fuji pokryta chmurami i widziana z przełęczy Satta. To nic innego jak doświadczenie tradycyjnego szlaku turystycznego. Niektóre odcinki Tōkaidō wciąż przywołują wspomnienia sprzed 400 lat Najbliżej szlaku przyrodniczego Tōkaidō znajduje się Hakone Hachiri. To odcinek, który przez ok. 32 km łączy miasto Mishima (na wschód od Shizuoka) z miastem zamkowym Odawara w prefekturze Kanagawa (graniczącym z Tokio). Hakone jest znane w kraju ze względu na jezioro Ashinoko, kąpiele w onsenach, noclegi w ryokanie oraz bliskie widoki na górę Fudżi. To kwintesencja wycieczki do Tokio. Jednakże Hakone Hachiri znajduje się niejako poza typowym turystycznym szlakiem. To trzeba zobaczyć w Japonii! Las Bram w Kioto Tysiące portali stoją tak blisko siebie, że tworzą jaskrawoczerwony surrealistyczny tunel. Oplatają zbocza góry, na której rozpościera się Fushimi Inari Taisha, najpiękniejszy kompleks ś... Odcinki takie jak ten są tylko niewielkim fragmentem oryginalnego wielkiego gościńca, ale jest to wciąż podróż w czasie. – Tōkaidō jest pomieszaniem przeszłości i teraźniejszości. A Hakone – jednym z miejsc, które przywołują wspomnienia sprzed 400 lat – mówi urodzony w Hakone Shin Kaneko, dyrektor generalny i główny przewodnik firmy turystycznej Explore Hakone. – Nie znajdziesz tam dobrze zachowanych stacji pocztowych, ale niewielkie, tradycyjne wioski. Jezioro Ashi i góra Fuji praktycznie nie zmieniły się, odkąd ludzie przemierzali te tereny w epoce Edo – twierdzi Kaneko. – Gościniec nadal prowadzi przez wysoki las cedrowy oraz przez historyczne, brukowane fragmenty szlaku. Po stromej wspinaczce natrafisz na 400-letnią herbaciarnię Amazake-chaya – kontynuuje przewodnik. – Czujesz, że męczysz się i pocisz tak samo, jak wędrowcy z dawnych lat. Opracowanie: Jakub Rybski
Jesień w górach. Poznaj 10 najlepszych szlaków, na które warto wyruszyć w tym okresie
Jesień w górach często okazuje się strzałem w dziesiątkę. Bo choć pogoda nie zawsze w tym czasie rozpieszcza, chętnych na zdobywanie kolejnych szlaków nie brakuje.
W tym artykule: Szlaki górskie na jesień Gdzie jechać w góry jesienią? Najpiękniejsze szlaki w Tatrach jesienią Szlaki górskie na jesień Zdania na temat chodzenia w góry podczas kiepskiej pogody są podzielone. Niektórzy wolą spędzać czas w domu przy planszówkach, inni lubią ekstremalne przygody. – Jesienią Polacy wracają do miast. Najpopularniejsze są te duże, takie jak Zakopane, Kraków czy Wrocław. W mieście jest więcej atrakcji we wnętrzach, co sprzyja podróżowaniu nawet podczas gorszej pogody – mówi Karolina Solis z portalu Nocleg.pl. Z drugiej strony, trudno oprzeć się tajemniczości i pięknie gór w czasie deszczu. Niezwykłym zjawiskiem są unoszące się nad drzewami mgły. Spacer w pozbawionej słońca pogodzie ma też inny atut – na szlaku trudno spotkać przypadkowych ludzi. Schroniska nie są zatłoczone i nie trzeba długo stać w kolejce do jadalni. Żadnych krzyczących dzieci czy turystów w klapkach. Wybierając się w polskie góry jesienią – mając na uwadze zmienne warunki atmosferyczne – szczególnie warto zadbać o bezpieczeństwo. Buty z antypoślizgową podeszwą to podstawa. Należy również dokładnie przemyśleć trasę. Im bardziej odsłonięta przestrzeń, tym bardziej zrobi się nieprzyjemnie, mokro i wietrznie. Warto również zwiedzić takie zakamarki gór, w które nie wybralibyśmy się podczas ładnej pogody. Poniżej prezentujemy szlaki górskie na jesień, dzięki którym odkryjcie Polskę z zupełnie innej strony. Jak dobrać buty trekkingowe? Najważniejsze wskazówki Jak dobrać buty trekkingowe? Czym się kierować przy wyborze odpowiedniego modelu? Które sprawdzą się najlepiej podczas górskich wędrówek? Odpowiedzi na te pytania i wiele innych znajdzieci... Gdzie jechać w góry jesienią? Małe Pieniny, Palenica Na liczący zaledwie 722 m.n.p.m. szczyt w Szczawnicy można dostać się wyciągiem krzesełkowym, a później zjeść ciepły obiad w schronisku „Groń”. Z tej opcji można szczególnie skorzystać podczas deszczowej pogody i chęci spędzenia czasu na świeżym powietrzu z rodziną. Gorce, Turbacz Turbacz to jeden z najpopularniejszych celów turystów górskich. Trasa nie wymaga dobrej kondycji, w wielu miejscach prowadzi przez zadrzewiony szlak. Na drodze prowadzącej na szczyt jest Polana Rusnakowa. W górnej części polany znajduje się Kaplica Matki Boskiej Królowej Gorców, nazywana także Kaplicą Papieską. Wybudowana została w 1979 roku z okazji pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II do Polski. W kaplicy znajduje się rzeźba Bogurodzicy, a nad nią trzy hełmy różnych formacji armii polskiej. Od maja do października codziennie odbywają się tutaj msze. Gorce, Lubań Wycieczka w Gorce sprawdza się przede wszystkim wtedy, kiedy ze względu na złą pogodę nie są dostępne wysokie partie Tatr. Lubań jest mocno zalesiony, ma dwa wierzchołki. Jeden z nich, Średni Groń, jest pozbawiony widoków i porośnięty lasem. Pomiędzy wierzchołkami znajduje się hala widokowa, czyli punkt widokowy na Pieniny, Beskidy i Tatry. Cisna, Przysłup Trasa z Cisnej do Jasła i Przysłupia jest krótka i niewymagająca dobrej kondycji. W sam raz nadaje się na niedzielny spacer z całą rodziną. Na drodze do zdobycia szczytu Jasła jest jeszcze Małe Jasło (1097 m. n. p. m) i Szczawnik (1098 m.n.p.m.). Bieszczady, Połonina Wetlińska Położona w Bieszczadach połonina jest popularna wśród turystów, bo w żadnych innych polskich górach nie występuje pasmo połonin. Poza tym, aby ją zdobyć, wystarczy tylko godzina. Miejsce jest polecane do odwiedzin w czasie jesieni, gdyż na szczycie zachodzi wówczas zjawisko inwersji. Polega ono na zwiększeniu widoczności nawet do 200 km. Dobrym puntem obserwacyjnym jest „Chatka Puchatka”, schronisko znajdujące się na szczycie Połoniny. Przy odrobinie szczęścia można z niej dostrzec Tatry. Beskid Mały, Czupel Jak często odwiedzacie Beskid Mały? Jest to ciekawa alternatywa, szczególnie dla osób, które ze względu na niepewną pogodę odrzucają Tatry. Czupel ma co prawda jedynie 930 metrów i w porównaniu do wysokich szczytów Tatr może wydawać się niewielki. Jego urok polega jednak w dużej mierze na zalesionym szlaku. Dominuje tutaj buk z domieszką świerka, występuje rzadka naparstnica purpurowa i gatunek chrząszcza – biegacz pomarszczony. Beskid Niski, Krynica-Hańczowa Krynica wchodzi w skład wachlarza górskich uzdrowisk. To stąd rozpoczynają się najciekawsze w Beskidzie Niskim trasy wycieczkowe. Po około dwóch godzinach od startu i przejściu przez Mochnaczkę, można znaleźć się wśród najwyższych szczytów pasma. W Mochnacze można poznać fragment kultury łemkowskiej – postawione przez Łemków drewniane krzyże i cerkwie. Cuda natury w Polsce – 15 miejsc wartych zobaczenia Cuda natury w Polsce, czyli miejsca, które każdy powinien odwiedzić chociaż raz w życiu. Przyjrzyjmy się tym propozycjom! Najpiękniejsze szlaki w Tatrach jesienią Kasprowy Wierch i Gubałówka Wiele osób zdobywa te szczyty w czasie ładnej pogody, ale czy ktoś był tam podczas deszczu? Zamglone wierzchołki i wrażenie bujania w obłokach może powodować niezwykłe doznania. W te miejsca można wyjechać kolejką, dlatego tym bezpieczniej wybrać je podczas kiepskiej pogody. Po dotarciu na samą górę można pobyć przez chwilę w samotności, delektując się ciszą. Dolina Gąsienicowa Tutejsze Stawy Gąsienicowe w czasie deszczu wyglądają jeszcze bardziej tajemniczo niż podczas ładnej pogody (musicie nam uwierzyć na słowo, dysponujemy tylko letnim zdjęciem – sprawdźcie naszą galerię). Miejsce uchodzi za najbardziej zagospodarowaną tatrzańską dolinę m.in. ze względu na liczbę miejsc noclegowych (przede wszystkim w schronisku Murowaniec) i kilometry szlaków. Gęsia Szyja Do tego miejsca zmierzamy od przystanku na Wierchu Porońcu. Później ok. 45 minut idziemy na Rusinową Polanę. Szlak jest zaliczany do prostych, w dużej mierze prowadzi lasem. Przedzierając się przez niego, od czasu do czasu można zobaczyć szczyty np. Tatry Bielskie i Wysokie. Na Rusinowej Polanie można odpocząć z całą rodziną. Znajduje się tam wiele ławek i stolików, a także bacówka z ciepłymi oscypkami. Na Gęsią Szyję wchodzimy nadal zalesionym szlakiem po szerokich schodach. ###gallery-end###
Pieszo przez kraj. 5 najlepszych szlaków długodystansowych w Polsce
Szlaki długodystansowe w Polsce nie należą do najdłuższych ani najtrudniejszych, porównując inne na świecie. Dzięki temu mogą być każdego miłośnika turystyki górskiej czy aktywnego spędzania czasu w naturze. Mogą być idealnym rozwiązaniem na wakacje i poznaniem wielu ciekawych miejsc w Polsce.
W tym artykule: Dla kogo szlaki długodystansowe Najpopularniejsze szlaki w Polsce Główny Szlak Beskidzki (GSB) Główny Szlak Sudecki (GSS) Szlak Karpacki / Graniczny Główny Szlak Świętokrzyski Szlak Nadmorski Bałtycki Najdłuższe szlaki długodystansowe w Polsce mają setki kilometrów i ciągną się przez kilkanaście pasm górskich. Przejście takiej trasy może zająć kilkanaście dni, a po drodze będzie się miało okazje nocować w schroniskach i podziwiać widoki ze szczytów po dłuższym wspinaniu na kolejną górę. Warto wyruszyć na szlak i podjąć się dosyć ekstremalnego turystycznego wyzwania. Ługasz Supergan, polski podróżnik, fotograf i organizator pieszych wypraw długodystansowych stworzył listę około 135 długodystansowych szlaków w Polsce. Każdy z tych szlaków liczy co najmniej 50 km i pozwala wędrować nimi dłużej niż tydzień. Łączna ich długość to 18 500 kilometrów. Łukasz Supergan tym zestawieniem rozpoczął inicjatywę #SzlakiPolski i wydał książkę pt. „Szlaki Polski. 30 najpiękniejszych tras długodystansowych”, która jest przewodnikiem po szlakach. Dla kogo szlaki długodystansowe Przed wejściem na szlak należy ocenić swoje możliwości fizyczne i odpowiednio się przygotować. O przygotowaniach przeczytasz w innym naszym artykule na ten temat. Wybierając konkretny szlak należy zwrócić uwagę na kilka szczegółów związanych z dystansem, przewyższeniami oraz poziomem technicznym. Poza tym warto być nie tylko przygotowanym sprzętowo, ale przede wszystkich fizycznie i mentalnie, by mieć pozytywne nastawienie i cieszyć się drogą. Dodatkowo trzeba mieć doświadczenie minimum w weekendowych wędrówkach, podczas których można m.in. testować sprzęt, budować swoją kondycję czy uczyć się orientacji i nawigowania w terenie. Na szlakach oprócz wędrowców można spotkać również ultra biegaczy, którzy chcą pokonać dystans w biegu. Na przykład rekordzistą najszybszego biegu bez wsparcia przez Główny Szlak Beskidzki jest Roman Ficek, który dokonał tego w ciągu 107 godzin i 25 min. Roman jest ultra biegaczem, który ma na swoim koncie wiele projektów biegowych, jak m.in. Rysy Sky 24 h, który polegał na zdobyciu Rysów jak najwięcej razy w ciągu doby. Roman opowiedział też National-Geographic.pl, dlaczego warto podejmować wyzwania, takie jak np. przejście jednego szlaku długodystansowego. – Chcąc przejść szlak długodystansowy, podejmujesz wyzwanie i stawiasz sobie cel. Podczas takiej wędrówki poznajesz siebie, swoje granice oraz wytrzymałość fizyczną i mentalną. Możesz przeżyć też niezwykłą przygodę, poznać ciekawe miejsca i innych wędrowców. W przypadku, gdy szukam jeszcze pasji i hobby to przejście takiego dystansu może zainspirować do dalszego działania w świat sportu i gór. Będąc na szlaku możesz też poczuć prawdziwą wolność, bo często jest się samemu z górami. Najpopularniejsze szlaki w Polsce By przeżyć prawdziwą przygodę nie trzeba szukać odległych miejsc, a wiele wspaniałych tras szlaków może zaczynać się bardzo niedaleko. Najbardziej znane szlaki długodystansowe w Polsce to: Główny Szlak Beskidzki (GSB), Mały Szlak Beskidzki, Główny Szlak Sudecki (GSS), Szlak Karpacki (Graniczny), Główny Szlak Świętokrzyski, Szlak Nadmorski Bałtycki. Z pewnością mogą zainspirować do rozpoczęcia pierwszej, dłuższej wędrówki i odkryć uroki polskich gór czy morza. Główny Szlak Beskidzki (GSB) Główny Szlak Beskidzki (GSB) to najdłuższy szlak w Polsce, liczący ponad 500 km. Szlak jest oznaczony w kolorze czerwonym i biegnie przez Bieszczady, Beskid Niski, Beskid Sądecki, Beskid Żywiecki oraz Beskid Śląski. Wędrówkę można zacząć w Wołosatym (Bieszczady) i zakończyć w Ustroniu (Beskid Śląski) lub odwrotnie. Jest szlakiem stosunkowo popularnym, o czym świadczy m.in. ostatnia liczba śmiałków dzielących się swoim doświadczenie GSB na grupach mediów społecznościowych. To idealny szlak dla każdego kto ma za sobą weekendowe i kilkudniowe wypady w góry i chciałby się zmierzyć się z dłuższym dystansem. Wielu turystów górskich dzieli sobie szlak na pół, a kolejną częścią pokonują np. w następnym roku. Wyzwanie z przejściem szlaku długodystansowego często łączą z celem np. charytatywnym i społecznym. Tak zrobiła również Joanna Brzozowska z koleżanką, które przeszły GSB prowadząc zbiórkę dla Fundacji Marka Kamińskiego. GSB to była prawdziwa przygoda, ale też pewne wyzwanie. Szlak przeszłyśmy w 15 dni, codziennie pokonując ponad 35 km. Mimo tego, że w wielu miejscach byłyśmy już wcześniej, to też poznałyśmy nowe, szczególnie w Beskidzie Niskim. Na GSB można poczuć się jak prawdziwy podróżnik czy podróżniczka, opowiedziała Asia. Alternatywą do GSB jest Mały Szlak Beskidzki, liczący 134 km i prowadzi przez pasma górskie, które są pomijane przez GSB, czyli Beskid Mały, Makowski i Wyspowy. Mimo, że jest krótszy to suma podejść licząca 6000 m wymaga dobrej kondycji fizycznej. Szlak zaczyna się w Bielsku Biała a kończy na Luboniu Wielkim. Bory Tucholskie rowerem. Czeka 200 km leśnych tras To nie tylko jeden z największych w Polsce kompleksów leśnych, ale też jedyna w kraju sieć leśnych dróg. Kaszubska marszruta to w sumie blisko 200 km tras rowerowych: dzieli się na cztery... Główny Szlak Sudecki (GSS) GSS przecina główne partie Sudetów i liczy 440 km. Zaczyna się w Świeradowie Zdrój i kończy w Prudniku (wędrówkę można zacząć też w innym kierunku z Prudnika). Szlak biegnie przez wiele sudeckich pasm górskich m.in. Góry Izerskie, Karkonosze, Rudawy Janowickie czy Góry Stołowe. Szlak jednak ma wiele płaskich odcinków i prowadzi asfaltem, co może być korzystne dla początkujących turystów górskich. Szlak Karpacki / Graniczny Szlak o kolorze niebieskim biegnie przez Podkarpacie i wschodnią Małopolskę i liczy 428 km. Prowadzi z Rzeszowa na południe przez piękne, a mało znane pogórza, a potem przez Góry Sanocko-Turczańskie dociera w Bieszczady i następnie w Beskid Niski. Na długich odcinkach przebiega wzdłuż granicy polsko-słowackiej, a pomiędzy Wielką Rawką i Krzemieńcem w Bieszczadach – również polsko-ukraińskiej. Główny Szlak Świętokrzyski Jest to jeden z najkrótszych szlaków górskich i mniej wymagający, bo liczy 95 km, a startuje w Gołoszycach a kończy w Kuźniakach. Trasę można przejść przez weekend, gdy ma się dobrą kondycję fizyczną. Szlak Nadmorski Bałtycki Wędrować można nie tylko w górach, ale również wzdłuż polskiego wybrzeża. Nie ma tutaj dużych przewyższeń, ale można podziwiać plaże, wydmy czy latarnie morskie. Szlak ma 378 km i zaczyna się w Świnoujściu a kończy w Żarnowcu. Wielodniowe wędrówki to nie tylko świetny sposób na aktywne spędzenie czasu, sprawdzenie się w wymagających warunkach, ale również okazja na poznanie jeszcze nieodkrytych miejsc w górach, ale również wzdłuż wybrzeża Bałtyku. Nasz ekspert Magdalena Bryś Entuzjastka biegania ultra, szlaków długodystansowych i fotografii sportowej. Lubi pisać i rozmawiać z osobami, które podejmują różne wyzwania m.in. sportowe i te dosyć ekstremalne, by poznać ich motywacje i działanie.
Rowerem po Polsce. Oto 8 najciekawszych tras rowerowych, które musisz poznać
Zima powoli dobiega końca, pora odkurzyć swój jednoślad i zacząć sezon kolarski. Nasuwa się zatem pytanie – gdzie się wybrać rowerem po Polsce? Prezentujemy 8 tras rowerowych o różnym stopniu trudności na terenie całego kraju. Szerokiej drogi!
W tym artykule: Gdzie na rower w Polsce? Trasy rowerowe w Polsce: Białowieski Park Narodowy Trasy rowerowe w Polsce: Pustynia Błędowską Warszawa i okolice na rowerze Rowerem po Dolinie Bugu Szlaki rowerowe w Wielkopolsce Trasy rowerowe Hel – Ustka Trasy rowerowe w Polsce i Niemczech Beskid Niski na rowerze Gdzie na rower w Polsce? Opracowane szlaki turystyczne został podzielone ze względu na poziom trudności – od bardzo łatwych do bardzo trudnych odcinków. Dzięki temu każdy, zarówno początkujący miłośnik dwóch kółek, jak i profesjonalny kolarz, znajdzie coś dla siebie. Dodatkowo na rowerowych turystów czekają atrakcje i zabytki, z których słyną dane regiony. Oto 8 tras rowerowych na terenie Polski, na których połączysz przyjemne z pożytecznym, czyli aktywność fizyczną z odkrywaniem kraju. Wyprawa rowerem wzdłuż Wisły. 500 km przygody życia A gdyby tak pojechać rowerem z Warszawy do Gdańska? 500 km w sześć dni, bez specjalistycznego sprzętu. "Mój rower ma prawie 30 lat. Wygrzebałem go z piwnicy. Nikt, komu zależy na osiągach,... Trasy rowerowe w Polsce: Białowieski Park Narodowy Odległość: 22 km Czas: 1 dzień Stopień trudności: bardzo łatwy Szlak rowerowy znajduje się w Białowieskim Parku Narodowym, który zaskakuje licznymi okazami fauny i flory – znajduje się tam aż 12 tysięcy gatunków niezwykłych roślin i zwierząt. To prawdziwy raj dla miłośników przyrody. Rowerową wyprawę warto rozpocząć w Narewce, gdzie jeszcze przed podróżą możemy zwiedzić cerkiew św. Mikołaja. Kolejny przystanek to Kosy Most, gdzie z platformy widokowej można podziwiać żubry. Finałem podróży jest Stare Masiewo – wieś otoczona pierwotną białowieską przyrodą. Idealne miejsce na odpoczynek od codzienności! Trasy rowerowe w Polsce: Pustynia Błędowską Odległość: 26 km Czas: 1 dzień Stopień trudności: łatwy Szlak o długości ponad 26 km prowadzi przez jedyną w Polsce Pustynię Błędowską, gdzie można doświadczyć… fatamorgany. Poza pustynią na rowerzystów czekają też inne atrakcje. Po starcie z miejscowości Chechło, już na pierwszym postoju w Rodakach i Ryczówku znajduje się drewniany kościół pw. św. Marka z XVI/XVII wieku, a przy Księżej Górze skała zwana lokalnie „Paluszek”, ponieważ przypomina dłoń z … odpowiedź na szlaku! Na mecie w Kluczy znajduje się Czubatka, czyli punkt widokowy na całą Pustynię Błędowską. Warszawa i okolice na rowerze Odległość: 83 km Czas: 1–2 dni Stopień trudności: średni W południowo-wschodniej części stolicy zaczyna się trasa idealna na weekendowe wycieczki rowerowe. Podróż mazowieckim szlakiem rozpoczyna się w Wawrze i również tam się kończy. Na trasie o długości 83 km warto zatrzymać się w: Otwocku i poznać tajemniczą historię „czarnej dziury”, Karczewie i znaleźć kapliczkę ufundowaną przez rowerzystów oraz w Czersku, gdzie można zwiedzić zamek i zobaczyć turniej rycerski. Dodatkowo, wracając do Warszawy, swoją rowerową wyprawę można urozmaicić zwiedzaniem parku zdrojowego w Konstancinie-Jeziornie oraz ogrodu botanicznego w Powsinie. Rowerem po Mazowszu. Wielka pętla podwarszawska Jedziemy wzdłuż Wisły najpopularniejszą pętlą Warszawy. Trasa liczy 65 km. Gotowi? Rowerem po Dolinie Bugu Odległość: 90 km Czas: 1–2 dni Stopień trudności: średni Szlak turystyczny Green Velo to prawdziwa rowerowa perełka – szlak o długości ponad 2 tys. km przechodzi przez 5 województw tj. lubelskie, podlaskie, podkarpackie, świętokrzyskie i warmińsko-mazurskie. My proponujemy jednak fragment tej trasy między miejscowościami Mielniki i Jabłeczna. Na rowerzystów już na samym starcie czekają liczne atrakcje: synagoga, cerkiew Narodzenia Bogurodzicy czy kościół Przemienienia Pańskiego. Następnie, po przepłynięciu promem rzeki Bug (prom kursuje jedynie w nieparzyste dni miesiąca), warto zatrzymać się w Janowie Podlaskim, gdzie mieści się najpopularniejsza stadnina koni. Tutaj można zrobić sobie przerwę i skorzystać z atrakcji stadniny. Szlaki rowerowe w Wielkopolsce Odległość: 99 km Czas: 2 dni Stopień trudności: średni Wielkopolski szlak rowerowy o długości prawie 100 km to połączenie jezior i zabytków turystycznych. Podróż warto rozpocząć z samym sercu województwa, czyli Poznaniu – najlepiej obok jeziora Malta. To jednak dopiero początek wodnych atrakcji. Na trasie turyści mogą podziwiać zbiorniki wodne: Jezioro Strzeszyńskie, Jezioro Kierskie, Jezioro Pamiątkowskie oraz 52 inne jeziora znajdujące się na tym odcinku. Miłośnicy zwiedzania znajdą w Szamotułach unikatowe zabytki – Zamek Górków oraz pierwszą w Wielkopolsce drukarnię. Warto zatrzymać się w Sierakowie, gdzie znajduje się Sierakowski Park Krajobrazowy, a zaraz obok najstarsza stadnina koni gorącokrwistych w Polsce. Trasy rowerowe Hel – Ustka Odległość: 170 km Czas: 2 dni Stopień trudności: średni Szlak rowerowy od Helu do Ustki to podróż śladami polskich latarni morskich. Już w Helu znajduje się pierwsza latarnia, kilka kilometrów dalej kolejna – w Jastarni (warto zboczyć z trasy i zobaczyć helskie fokarium lub najdalej wysunięty na północ punkt Polski w Jastrzębiej Górze). Następne latarnie znajdują się w Sasinie (latarnia na wydmie) oraz Ustce, gdzie podobno ukazuje się duch. Wartymi uwagi są również atrakcje w Świnoujściu – największa latarnia nad Bałtykiem, muzeum latarnictwa i ratownictwa morskiego oraz Woliński Park Narodowy. Trasy rowerowe w Polsce i Niemczech Odległość: 339 km Czas: 5 dni Stopień trudności: średni Szlak o długości około 339 km łączący dwa kraje – Polskę i Niemcy. Kilkudniowa podróż swój start ma w Szczecinie, a pierwszy ważny punkt na odpoczynek we Frankfurcie nad Odrą (na trasie czeka też na rowerzystów duży podjazd o wysokości 110 m). Jednak atrakcje tego miasta, jezioro Helenesee, kościół Mariacki i muzeum Kleista, są warte rowerowego wysiłku. Trasę warto urozmaicić przeprawami w Gubinie (Baszt Bramy Ostrowskiej) oraz Parku Mużakowskim. Beskid Niski na rowerze Odległość: 83 km Czas: 2 dni Stopień trudności: bardzo trudny Szlak w Beskidzie Niskim to prawdziwe rowerowe wyzwanie, ponieważ trasa prowadzi przez tereny górzyste – nawet 600-metrowe wzniesienia. Podkarpackie tereny to również kraina dawniej zamieszkiwana przez Łemków, gdzie zwiedzić można liczne zabytkowe cerkwie: greckokatolicką pw. św. Kosmy i Damiana, cerkiew św. Paraskewy, cerkiew pw. Narodzenia Bogurodzicy. Cała trasa rozpoczyna się w Gorlicach – mieście, w którym zapłonęła pierwsza uliczna lampa naftowa, a kończy w magicznej Dukli, której walory opisywał Andrzej Stasiuk. Dokładną mapę szlaków rowerowych oraz wszystkie dodatkowe informacje niezbędne przed podróżą można znaleźć na blogu HRS. Polak wjechał rowerem na 5900 m n.p.m. To jedna z najwyższych wysokości, jaką osiągnął rowerzysta Marcin Korzonek swojego wyczynu dokonał na zboczach leżącego w Chile wulkanu Ojos del Salado. Wyprawa Kross The Record zakończona sukcesem! ###gallery-end###
Wolontariusze zebrali ponad pół tony śmieci na tatrzańskich szlakach
Za nami kolejna, dziesiąta już edycja akcji Czyste Tatry ekoMałopolska. W sobotę na górskie szlaki wyszło ponad 2 tys. wolontariuszy.
W tym artykule: 10. edycja akcji Czyste Tatry ekoMałopolska Czysta Polska W niedzielę organizatorzy corocznej akcji ze stowarzyszenia Czysta Polska ogłosili, że wolontariusze zebrali 589 kilogramów śmieci. Odpady zostały następnie posegregowane na zmieszane (187,4 kg), papier (89,5 kg), plastik i tworzywa sztuczne (161,2 kg), odpady bio (20,6 kg) oraz szkło (130,4 kg). Wydarzenie oficjalnie rozpoczęło się w Kuźnicach, miejscu dobrze znanym turystom. To właśnie stąd ruszają szlaki między innymi na Kasprowy Wierch, Nosal czy do Doliny Pięciu Stawów. Na miejscu wśród chętnych stawili się też współtwórca akcji Rafał Sonik, Jan Krzeptowski-Sabała z Tatrzańskiego Parku Narodowego i wicemarszałek Małopolski Tomasz Urynowicz. Choć liczba zebranych śmieci może smucić i słusznie, to Rafał Sonik podkreśla, że w ubiegłych latach odpadów na tatrzańskim szlakach było jeszcze więcej. Wówczas obok papierków czy butelek zdarzały się też stare opony i porzucone obuwie. – Z roku na rok jest lepiej. Dziś, kiedy wychodzimy w Tatry, jest to już niemal czysta przyjemność. Nasze worki są ledwie zapełnione, ale wciąż mamy wiele do zrobienia w kontekście śmiecenia w przyrodzie – mówi współtwórca akcji. Plastik w oceanach zabija małe żółwie. „Niewiele z nich dożywa roku” Naukowcy prześwietlili brzuchy ponad 100 małych żółwi morskich. U większości z nich znaleziono niepokojące ilości plastiku. 10. edycja akcji Czyste Tatry ekoMałopolska W sprzątaniu Tatr wzięło udział ponad 2 tys. chętnych. O połowę mniej, niż zakładali organizatorzy. Powodem mniejszej frekwencji była niesprzyjająca aura. – Niebo co rusz zaciągało się ciemnymi, deszczowymi chmurami, a momentami mocno grzmiało. Rzęsisty deszcz odstraszył wielu turystów, ale na wielkie sprzątanie i tak ruszyło w góry ponad 2 tys. wolontariuszy, którzy za swoje zaangażowanie zostali wynagrodzeni pięknym, popołudniowym słońcem – informują organizatorzy. Celem akcji Czyste Tatry eko Małopolska jest nie tylko sprzątanie górskich szlaków, ale też szerzenie społecznej świadomości w dziedzinie ekologii. – Edukacja ekologiczna to sprawa priorytetowa, podobnie, jak odpowiednie przepisy, regulacje, a także finansowanie programów ochrony środowiska. To ogromna przyjemność zobaczyć tak wielu zaangażowanych, pełnych pasji ludzi, którzy wiedzą, jak ważny jest przykład, który dają całemu społeczeństwu – tłumaczy wicemarszałek Małopolski Tomasz Urynowicz. Ekstremalne topnienie Grenlandii. Stopiony lodowiec mógłby pokryć Florydę Eksperci od lat powtarzają, że następstwa globalnego ocieplenia są coraz bardziej odczuwalne. To, co wydarzyło się na Grenlandii, nie napawa optymizmem. Czysta Polska W tym roku członkowie stowarzyszenia Czyta Polska rozszerzają swoje działania poza Podhale. W dniach 27-28 sierpnia na Półwyspie Helskim oraz w Trójmieście odbędzie się bliźniacza akcja Czysty Bałtyk. W tym samym czasie United Nations Global Compact Network Poland zorganizuje konferencję poświęconą ochronie klimatu i morskim ekosystemom. Już teraz rusza również wielkie sprzątanie całego kraju pod hasłem #CzystaPolska #OdTatrPoBałtyk. W sumie we wszystkie akcje stowarzyszenia w 2021 r. zaangażuje się ok. 13 tys. wolontariuszy.
Najpiękniejsze szlaki w polskich górach. Zobacz zdjęcia, które naprawdę oddają ich urodę [GALERIA]
Tak dobre zdjęcia mogły powstać tylko dzięki komuś, kto od lat pielęgnuje w sobie wrażliwość na przyrodę.
Połączyć pasje Jak mówi, od kiedy pierwszy raz chwycił aparat w dłoń, tematem przewodnim jego fotografii są góry. Wiktor Baron fotografią zajmuje się od kilku lat, wędrowaniem - od dzieciństwa. Pierwsze kroki na beskidzkich szlakach stawiał jeszcze z rodzicami. Z biegiem lat zaczął wędrować sam przez setki kilometrów górskich ścieżek. - Beskidy to całe moje dzieciństwo oraz czasy liceum - tłumaczy. - W latach późniejszych mieszkałem w Łodzi, i właśnie dzięki temu wiem, że życie w dużym mieście nie jest dla mnie. Poza miastem odnajduję spokój i harmonię. Góry są moim życiem i nie wyobrażam sobie odpoczynku i pracy w innym miejscu. Baron górskiej fotografii Teraz na szlak zawsze wyrusza z aparatem - w poszukiwaniu wschodów i zachodów słońca, w czasie złotej godziny i pełni księżyca. Na jego zdjęciach widać pielęgnowaną od lat wrażliwość na przyrodę i dojrzewający podziw wobec tego, co stworzyła natura. Tak dobre zdjęcia mogły powstać tylko dzięki komuś, kto darzy szacunkiem swoich majestatycznych "modeli". - Na początku dokumentowałem swoje wyprawy prostym aparatem z telefonu komórkowego. Po jakimś czasie w moich rękach pojawiała się pierwsza lustrzanka cyfrowa. Wtedy dopiero powoli zacząłem rozumieć, czym jest fotografia i byłem pewny że będzie mi towarzyszyć przez całe życie. Brzmi jak dobra wróżba i zapowiedź jeszcze wielu zdjęć, które oddają urodę polskich szlaków. ###gallery-end###
5 najpiękniejszych pieszych szlaków na świecie
Chcesz zachwycić się światem, westchnąć z podziwu i... satysfakcjonującego zmęczenia? Wybierz się na któryś z najpiękniejszych szlaków. Poleca Łukasz Supergan, który specjalizuje się w wędrówkach długodystansowych.
Świat zwiedzamy zgodnie z zasadą "im większy wysiłek, tym większa potem euforia". Proponujemy zestawienie 5 najpiękniejszych pieszych szlaków >>>, które poleca Łukasz Supergan, nasz ekspert w dziedzinie pieszych, długodystansowych wędrówek.
Oto jeden z najpiękniejszych szlaków wędrownych w Europie [ZDJĘCIA]
Najlepszy termin na wyprawę to okres od września do czerwca ze względu na chłodniejszą, sprzyjającą długim wędrówkom aurę. W czasie portugalskiego lata na Rota Vincentina może być po prostu za gorąco.
Portugalia to oczywiście wspaniałe plaże i miasta, ale też mniej popularna Rota Vicentina - sieć pieszych szklaków turystycznych w zachodniej i południowej części kraju. Trzy lata temu uzyskała międzynarodowy certyfikat, dzięki czemu więcej osób dostało szansę poznać ten wyjątkowy szlak. Rota Vincentina nagrodzono europejskim certyfikatem jakości „Leading Quality Trails – Best of Europe”, który przyznawany jest najlepszym szlakom turystycznym w Europie. Pod uwagę brano piękno krajobrazu, lokalne atrakcje przyrodnicze i kulturowe (np. wodospady, jaskinie, wąwozy, zamki, historyczne budowle), bezpieczeństwo, dostęp do infrastruktury turystycznej (punkty gastronomiczne, transport publiczny, miejsca piknikowe, noclegi itd.), rodzaj drogi (ziemna, asfaltowa, z kostki itp.) oraz jakość oznakowania szlaku. Oceny szlaku dokonało Europejskie Stowarzyszenie Turystyki Wędrownej (European Ramblers Association – ERA), które zrzesza 61 organizacji turystycznych z 34 krajów, w tym Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze (PTTK). Dotychczas w całej Europie wyróżniono tym certyfikatem kilkanaście tras. Znajdują się one m.in. w Danii, Niemczech, Austrii, Luxemburgu i w Grecji. Na koniec świata Portugalska trasa wiedzie przez region Alentejo i wybrzeże Costa Vicentina. Otwarto ją w 2012 roku, w ubiegłym - wzbogacono o dodatkowe szlaki. Obejmuje obecnie 400 km oznakowanych tras, ciągnących się od Santiago do Cacém na zachodzie Portugalii do Przylądka Świętego Wincentego na południowo-zachodnim wybrzeżu, uznawanego w średniowieczu za prawdziwy koniec świata! Można poczuć tu autentyczną atmosferę portugalskich wiosek, podziwiać okoliczną przyrodę, zaskakująco dzikie wybrzeże Alentejo, w tym naturalny park Parque Natural do Sudoeste Alentejano e Costa Vicentina. Sieć Rota Vincentina tworzą 3 trasy: Historical Way (Caminho Histórico) – odtwarza dawny szlak, którym wędrowali niegdyś pielgrzymi i podróżnicy. Wiedzie przez miasteczka i wioski, lasy drzew korkowych (charakterystyczne dla regionu Alentejo), łańcuchy górskie, wzdłuż rzek. Można ją pokonać pieszo lub na rowerze górskim. Cały szlak liczy 230 km i jest podzielony na 12 odcinków (od 12 do 25 km długości). Fishermen’s Trail (Trilho dos Pescadores) – biegnie wzdłuż wybrzeża Atlantyku, często klifami i plażami, z pięknym widokiem na ocean. Szlak nie jest wskazany dla osób z lękiem wysokości, wieje tu też silny wiatr. Składa się z 4 odcinków oraz 5 dodatkowych tras startujących z Historical Way. W sumie to 7 tras (od 6 do 22 km długości), do pokonania wyłącznie na piechotę. Circular Routes (Percursos Circulares) – to 5 krótkich tras na pół dnia spaceru (od 3,5 do 13 km długości), które rozpoczynają się i kończą w tym samym miejscu. Docenią je ci, którzy dopiero rozpoczynają piesze wędrówki. Pozawalają doświadczyć zarówno spokoju przyrody, jak i podpatrzeć życie tutejszych mieszkańców. Prawie wszystkie trasy można przejechać rowerem. Zobacz szlak na filmie: Rota Vicentina - Full Version 5m30s from Rota Vicentina on Vimeo. Zrób to sam Trekking przez region Alentejo spodoba się wszystkim, którzy cenią aktywny wypoczynek. Najlepszy termin na wyprawę to okres od września do czerwca ze względu na chłodniejszą, sprzyjającą długim wędrówkom aurę. W czasie portugalskiego lata na Rota Vincentina może być po prostu za gorąco.
Meandrujące rzeki, gęste lasy, do tego wszechobecna cisza. Z dala od telewizora, samochodu, klimatyzacji, za to w bliskim kontakcie z naturą. Kajaki to świetny pomysł na weekend!
W tym artykule: Poznaj 6 najlepszych tras kajakowych w Polsce >>> Poznaj 6 najlepszych tras kajakowych w Polsce >>> ###gallery-end###
15 najpiękniejszych tras pieszych w Polsce
Dla aktywnych przygotowaliśmy przegląd najpiękniejszych szlaków pieszych na terenie Polski - tych jedno i kilkunastodniowych. Pakuj plecak i ruszaj!
Kiedy spojrzysz na mapę z najpiękniejszymi szlakami pieszymi w Polsce, dostrzeżesz, że rozmieszczone są one głównie wzdłuż granic. Przypominają zatem obwarzanek, ze swoimi najsmaczniejszymi kęsami na brzegach. Pewnie, że najlepiej przejść Polskę dookoła. Można jednak konsumować trasy piesze szlak po szlaku, zaczynając od tych krótkich i prostych, a kończąc na wieloetapowych, jak Główny Szlak Beskidzki i jego 524 km. Są też takie przeboje jak szlak wzdłuż wybrzeża Bałtyku, ale też mniej znane i z całą pewnością zaskakujące, np. na ziemi lubuskiej. 1. TATRY ZACHODNIE Fot. Getty Images DLA KOGO I JAK DŁUGO Trasa dla tych, którzy chcą uniknąć tłumów w Wysokich Tatrach. Do pokonania 31 km i niby jeden, ale bardzo intensywny dzień tatrzańskiego trekingu. Szlak dla ambitnych początkujących lub średnio zaawansowanych piechurów. Start o świcie, powrót ok. godz. 21. ATRAKCYJNOŚĆ Polska część Tatr Zachodnich idealnie nadaje się do pieszych wędrówek. Czuć przestrzeń Tatr, a zarazem nie ma zbyt wielu osób na szlaku i można skupić się na widokach, a nie wymijaniu osób na trasie. Latem zbocza niezbyt wysokich szczytów są soczyście zielone, a jesienią czerwienią się trawy lub przebarwiają na rudo. Ze szczytu Grzesia (1653 m n.p.m.) rozpościera się niezwykła panorama na poszarpane szczyty Tatr Wysokich i łagodne Zachodnich. TRUDNOŚCI Po podejściu na szczyt Grześ trasa prowadzi granią. Podejście czeka również na Kończysty Wierch, a przy szczycie Łopata trzeba uważać na luźne kamienie. Opracuj sobie drogi wycofu ze szlaku, gdyby załamała się pogoda, np. z Wołowca można zejść w dolinę i zakończyć wędrówkę granią. WARTO WIEDZIEĆ W Tatrach Zachodnich spotkasz wiele kozic górskich i niewielu turystów. Wystartuj z Doliny Chochołowskiej o świcie. Po wędrówce granią nie przegap zejścia przez Zadni Ornak do schroniska Ornak (można tu ewentualnie zanocować). Stamtąd wiedzie szlak do przystanku autobusowego w miejscowości Kiry, skąd można wrócić do Zakopanego lub Kościeliska. 2. SZLAKIEM ORLICH GNIAZD Fot. AdobeStock DLA KOGO I JAK DŁUGO Czeka cię piesza wędrówka plus dawka historii Polski na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Długość 164 km. Czas przejścia: 4 do 6 dni. Trasa dobra dla początkujących i rodzin z dziećmi. ATRAKCYJNOŚĆ Trasę można zacząć z Częstochowy i kierować się do Krakowa lub na odwrót. Największym atutem szlaku są mijane wapienne skały, tereny wspinaczkowe i stare warownie. Szlak wiedzie także przez Ojcowski Park Narodowy. TRUDNOŚCI Lekkie podejścia na Jurze nie powinny sprawić trudności piechurom. Do nawigowania wystarczy mapa Google, ale warto mieć papierową w razie wyładowania baterii. Trasa za zamkiem Ogrodzieniec (idąc od Częstochowy) odbija na wschód i wiedzie tak przez kilkanaście kilometrów. Potem jednak znów prowadzi na południe. Po deszczu wapienne skały są śliskie. WARTO WIEDZIEĆ Szlak Orlich Gniazd oznaczono kolorem czerwonym. W sezonie letnim lepiej zarezerwować wcześniej nocleg w okolicy popularnych miejscowości takich jak Ogrodzieniec czy Ojców, bo może brakować miejsc. Na trasie raczej nocuje się w kwaterach prywatnych i schroniskach PTTK. Namiot lepiej rozbić na polu namiotowym niż na dziko. 3. GÓRY IZERSKIE I KARKONOSZE Fot. Shutterstock DLA KOGO I JAK DŁUGO Idealny szlak dla początkujących i średnio zaawansowanych piechurów. Czas: dwa i pół dnia (intensywny weekend). Do przejścia ok. 60 km. ATRAKCYJNOŚĆ Karkonosze i Góry Izerskie nie imponują może wysokością, ale za to urozmaicony teren, zmieniające się widoki świetnie nadają się na lekką odmianę trekingu, czyli hiking w czystej postaci. Trasa ze Świeradowa, przez Jakuszyce, Halę Szrenicką, szczyt Śnieżki, z metą na przełęczy Okraj, to Góry Izerskie i Karkonosze w pigułce, ale trzeba dodać – pigułce najpiękniejszej. TRUDNOŚCI Start w Świeradowie. Podejście pod Stóg Izerski, potem nocleg w przydrożnej drewnianej chatce. Dalej szlak wiedzie do Orlego, a następnie trzeba zejść do Jakuszyc. Stamtąd zaczyna się wymagające podejście na Szrenicę. Następny nocleg w chatce na Czarnej Przełęczy na granicy z Czechami. Tego dnia do przejścia jest ok. 40 km i ten odcinek daje nieźle w kość. Następnego dnia podejście pod Śnieżkę, zejście do schroniska Odrodzenia i meta na przełęczy Okraj. WARTO WIEDZIEĆ Dwie proste drewniane chatki na trasie są dostępne dla każdego. Nie ma tam obsługi. Można w nich zanocować za darmo. Trzeba mieć swój śpiwór i matę. 4. GŁÓWNY SZLAK ŚWIĘTOKRZYSKI Fot. AdobeStock DLA KOGO I JAK DŁUGO Do przejścia 105 km rozłożonych na trzy dość intensywne dni lub pięć dni spokojnego marszu. Zaprawieni piechurzy określają ten szlak najkrótszym z najdłuższych szlaków pieszych w Polsce. Trasa dobra dla tych, którzy chcą w przyszłości zmierzyć się z Głównym Szlakiem Beskidzkim. ATRAKCYJNOŚĆ Szlak wiedzie przez Góry Świętokrzyskie – najstarsze góry w Polsce, mocno zerodowane, ale za to z dawką historii i natury. Przechodzi się przez Świętokrzyski Park Narodowy i mityczną górę Łysicę, gdzie ponoć odbywały się sabaty czarownic. Start z miejscowości Kuźniaki, meta w Gołoszycach. TRUDNOŚCI Lekkie podejścia, np. pod Łysicę, nie sprawią problemu. Nie ma schronisk na trasie, ale w mijanych miasteczkach znajdą się pokoje gościnne i pensjonaty. Poza Świętokrzyskim Parkiem Narodowym znajdzie się sporo miejsc na rozbicie namiotu. WARTO WIEDZIEĆ Warto zajrzeć do klasztoru na Św. Krzyżu – najstarszego polskiego sanktuarium, tropić ślady po hutnictwie i dawnych osadach. 5. GŁÓWNY SZLAK BESKIDZKI Fot. Shutterstok DLA KOGO I JAK DŁUGO Najdłuższy ze szlaków pieszych w Polsce liczy wedle różnych szacunków 496–524 km. Wiedzie z Ustronia w Beskidzie Śląskim do Wołosatego w Bieszczadach. Czas 16 do 21 dni. ATRAKCYJNOŚĆ Szlak poprowadzono przez sześć pasm górskich: Beskid Śląski, Beskid Żywiecki, Gorce, Beskid Sądecki, Beskid Niski oraz Bieszczady. Dla każdego, kto kocha polskie góry, będzie to przeżycie niemal mistyczne. TRUDNOŚCI Wyzwaniem będzie tu długość szlaku, bo żeby przejść 500 km po górach, trzeba mądrze rozplanować siły. WARTO WIEDZIEĆ Czasem ze względu na prace leśne, wycinki drzew, trzeba zbaczać z kursu. 6. TRZCIEL – PSZCZEW Fot. Shutterstock DLA KOGO I JAK DŁUGO „Kraina mchu, paproci i trzciny” – jak mówią o województwie lubuskim jego mieszkańcy – należy do mało znanych części Polski. Szlak przebiegający z Trzciela do Pszczewa wiedzie przez obszar Pszczewskiego Parku Krajobrazowego. Pętla o długości 36 km jest do pokonania w jeden dzień. ATRAKCYJNOŚĆ Trasa wiedzie w dużej części wąskimi ścieżkami nadjeziornymi. Punkt wypadowy – np. Willa Zgoda w Trzcielu. Miniesz liczne jeziora (Jezioro Konińskie, Proboszczowskie, Głębokie, Wędromierz, Chłop), strumienie, wydmy, drzewa o pomnikowych rozmiarach. Podczas wędrówki natkniesz się na pamiątki historii – ukryte w lesie pozostałości po prasłowiańskim grodzisku, kirkut znajdujący się tuż za Trzcielem, nad Jeziorem Żydowskim, kapliczki spotykane na rozstajach dróg. TRUDNOŚCI Weź zapas wody i prowiantu, ponieważ nie ma możliwości uzupełnienia ich po drodze. Do pokonania zwalone drzewa, miejscami podmokły teren. WARTO WIEDZIEĆ Szlak dobrze oznakowany (niebieski i czarny). Nad jeziorami polują orły bieliki, rybołowy. Przy jeziorach znajdują się miejsca biwakowe i pola namiotowe. 7. BRZEGIEM BAŁTYKU Fot. iStock DLA KOGO I JAK DŁUGO Piechurzy zakochani w Bałtyku będą wniebowzięci. Długość ok. 350 km. Czas: 11–12 dni. Nie trzeba mieć doświadczenia trekingowego, idąc ze Świnoujścia na Hel lub w odwrotnym kierunku. Trasa dobra dla początkujących. ATRAKCYJNOŚĆ Polskie wybrzeże z pieszej perspektywy wydaje się całkiem dzikie. Mijane plaże, tłumy rozwrzeszczanych turystów, wydają się już po kilku dniach miejscami jak z innej planety. Urzekają spokojem za to wioski takie jak Dąbkowice leżące na Mierzei Bukowskiej czy Gąski obok Sarbinowa. TRUDNOŚCI Będzie łatwo i przyjemnie, bo po plaży, choć sporo kilometrów do przedeptania. Nie musisz mieć nawet mapy. Spakuj minimum rzeczy (koszulki termoaktywne, nakrycie głowy, kurtkę, polar, lekki namiot). Wystarczą buty do biegania. Przez ujścia rzek do morza poprowadzone są mosty, więc nie trzeba zwykle odbijać mocno od plaży. Teoretycznie nie można biwakować na dziko, ale poza parkami narodowymi znajdziesz miejsca w nadmorskich laskach (nie na wydmach). Zawsze istnieje opcja noclegu na napotkanym polu namiotowym i wzięcia prysznica. WARTO WIEDZIEĆ Nie idź boso długich odcinków. Kusi bycie bliżej natury, ale po kilkunastu kilometrach marszu bez butów pojawią się pęcherze. 8. SZLAK KASZUBSKI DLA KOGO I JAK DŁUGO Co cię czeka? 138 km i cztery do pięciu dni marszu po zachodniej części Pojezierza Kaszubskiego, czyli po najdłuższym, ale uważanym za najpiękniejszy, szlaku na Kaszubach. ATRAKCYJNOŚĆ Start z Sierakowic przez Lasy Mirachowskie. Najpiękniejsze na trasie będą okolice Chmielna. Zajrzyj tam do Muzeum Ceramiki Kaszubskiej Neclów, gdzie można kupić lokalne wyroby. Koniec szlaku w Gołuniu. TRUDNOŚCI Do trudnych miejsc można jedynie zaliczyć fragment trasy nad brzegiem Jeziora Wieprznickiego. WARTO WIEDZIEĆ Szlak oznakowano kolorem czerwonym, ale lepiej mieć mapę papierową lub w smartfonie z oznaczoną trasą. 9. PĘTLA „BIESZCZADZKA KORONKA” Fot. Shutterstock DLA KOGO I JAK DŁUGO Najdłuższy jednodniowy szlak w formie pętli prowadzący oznakowanymi szlakami w Bieszczadach. Wprawny piechur pokona go w 12 godz. z dużym plecakiem. ATRAKCYJNOŚĆ Pętla rozpoczyna się w Wetlinie, potem wiedzie na Jawornik, Riabą Skałę (Riaba Skała), Czerteż, Kremenaros, Małą i Wielką Rawkę i kończy się w Wetlinie. Szlak zwany jest często „Bieszczadzką koronką”. Do najciekawszych miejsc na trasie należy urwisko na Riabej Skale tuż po słowackiej stronie granicy (1167 m n.p.m.). Na szczycie urwiska Słowacy postawili taras widokowy ze wspaniałą panoramą na słowackie i ukraińskie Bieszczady. Na szczycie Kremenaros (krzemień) łączą się granice Polski, Słowacji i Ukrainy. TRUDNOŚCI Bieszczady nie należą do wysokich gór, ale na tej trasie czeka kilka podejść, np. pod Wielką Rawkę (1307 m n.p.m.), więc im lżejszy plecak, tym lepiej. WARTO WIEDZIEĆ Wiosną i późną jesienią może być miejscami sporo błota na trasie. Szlak oznaczono kolorami żółtym, niebieskim (szlak graniczny) i zielonym. 10. ROZTOCZE – SZLAK CENTRALNY Fot. Shutterstock DLA KOGO I JAK DŁUGO 195 km przygody dla tych, którzy chcą poczuć wschód Polski pełną piersią. Czas przejścia to 5 do 7 dni. Start w miejscowości Szastarka, a potem Zwierzyniec – wzgórze Wapielnia – Bełżec – Lubycza Królewska – Huta Lubycka – Wola Wielka i koniec w Horyńcu-Zdroju. ATRAKCYJNOŚĆ Najatrakcyjniejszy szlak pieszy na wschodzie Polski. Trasa prowadzi przez wzniesienie zwane Góra Czubatka (305 m), potem mija się labirynty wąwozów lessowych o nazwie Piekiełko. Ze Słonej Góry (403 m n.p.m.) roztacza się niezwykły widok na dolinę Wieprza. TRUDNOŚCI Po deszczu lessowe, rozmiękłe drogi staną się trudne do przejścia. WARTO WIEDZIEĆ Gratką dla entuzjastów botaniki będzie odcinek od Szperówki do Kawęczynka prowadzący przez Szczebrzeszyński Park Krajobrazowy. Las Cetnar dawał schronienie partyzantom AK, a dziś dzikiej zwierzynie. 11. WOKÓŁ LUBUSKICH JEZIOR Fot. Shutterstock DLA KOGO I JAK DŁUGO Trasa dla wszystkich w najbardziej zalesionym zakątku Polski. Długość ok. 80 km. Czas przejścia 3–4 dni. ATRAKCYJNOŚĆ Start i meta we wsi Gościkowo, gdzie można zwiedzić klasztor Cystersów. TRUDNOŚCI Brak. WARTO WIEDZIEĆ Szlak z Gościkowa oznaczono kolorem zielonym i prowadzi przez Łagów, wokół jeziora Niesłysz, do Świebodzina, ale za jeziorem warto odbić na Lubrzę, gdzie nie ma szlaku oznaczonego. 12. GORCE – NAJPIĘKNIEJSZE POLANY Fot. AdobeStock DLA KOGO I JAK DŁUGO Trasy w Gorczańskim Parku Narodowym są dzikie i spokojne. Przejście przez polany w jedną stronę z postojem na Turbaczu zajmuje ok. 5 godz. Powrót ok. 4. ATRAKCYJNOŚĆ Szlak rozpoczyna się Lubomierzu, na przełęczy Przysłop, potem Jaworzynka, Kudłoń, przełęcz Borek i szczyt Turbacz. Nazywano go szlakiem 10 polan, a wyznaczył go w latach 20. XX w. twórca Orlej Perci ksiądz Walenty Gadowski. Z polan można podziwiać panoramę Tatr. TRUDNOŚCI Brak. WARTO WIEDZIEĆ Szlak ma kolor żółty. Na terenie parku nie rozbijesz namiotu. 13. DROGA ŚW. JAKUBA DLA KOGO I JAK DŁUGO To polski odcinek Camino de Santiago, czyli słynnego szlaku pątniczego do Santiago de Compostela w Hiszpanii. Ciekawym fragmentem będzie część wiodąca przez Warmię i Mazury o długości ok. 300 km. Czas: 12–15 dni. ATRAKCYJNOŚĆ Szlak zaczyna się na Pojezierzu Suwalskim. Start w miejscowości Ogrodniki, koniec np. w Iławie. TRUDNOŚCI Brak. WARTO WIEDZIEĆ Trasa czasem prowadzi przy jeziorach, ale głównie to pola i łąki. 14. WILCZY SZLAK W PUSZCZY BIAŁOWIESKIEJ Fot. AdobeStock DLA KOGO I JAK DŁUGO Łączy miejscowości Narewka i Masiewo, dł. ok. 22 km. Prowadzi przez Białowieski Park Narodowy. Szlak dla każdego sprawnego piechura. Czas: ok. 6 godz. ATRAKCYJNOŚĆ Idzie się niemal cały czas przez las, co daje możliwość spotkania dzikich zwierząt. Niedaleko tzw. Kosego Mostu na rzece Narewce stoi wieża widokowa. TRUDNOŚCI Trzeba mieć dużo wody i prowiantu na cały dzień. WARTO WIEDZIEĆ Najlepiej wyjść o świcie, wtedy są większe szanse zaobserwowania zwierząt. 15. DOOKOŁA KOTLINY KŁODZKIEJ Fot. iStock DLA KOGO I JAK DŁUGO 240-kilometrowa pętla dla wytrawnych piechurów, którzy chcą się zmierzyć z niewytyczonym formalnie szlakiem. Czas przejścia: 6–8 dni. Trasę można zacząć z dowolnego punktu na obrzeżach Kotliny Kłodzkiej. Jest świetną alternatywą dla zadeptanego Głównego Szlaku Sudeckiego. ATRAKCYJNOŚĆ Z jednej strony mija się popularne miejscowości turystyczne jak Kudowa czy Lądek-Zdrój, a z drugiej strony Kotlina Kłodzka z perspektywy szlaku jawi się jako bardzo urozmaicony teren, z Górami Stołowymi, poniemieckimi pałacami, uroczyskami i zmieniającym się krajobrazem. TRUDNOŚCI Dookoła Kotliny Kłodzkiej nie prowadzi oznakowany szlak. Trzeba korzystać z innych wytyczonych szlaków i opracować sobie trasę. Nie ma problemu z noclegami. WARTO WIEDZIEĆ Najlepiej skorzystać z mapy i trasy dostępnej na stronach Dolnośląskiego Festiwalu Biegów Górskich, dfbg.pl, a tam zapoznać się ze szczegółowym trackiem Biegu 7 Szczytów, który wiedzie wokół Kotliny Kłodzkiej. ###gallery-end###
Bory Tucholskie rowerem. Czeka 200 km leśnych tras
To nie tylko jeden z największych w Polsce kompleksów leśnych, ale też jedyna w kraju sieć leśnych dróg. Kaszubska marszruta to w sumie blisko 200 km tras rowerowych: dzieli się na cztery szlaki po kilkadziesiąt kilometrów.
W tym artykule: Nawrócony myśliwy INFORMACJE PRAKTYCZNE Ruszamy w Bory Tucholskie trasami Kaszubskiej Marszruty. Wiodą one przez okolice Chojnic, Czerska, Charzyków i Brus. Rozpoczynamy w Brusach. A ledwie kilkanaście kilometrów dalej stoimy już na zaporze na Brdzie w Mylofie – jednej z najstarszych tego rodzaju konstrukcji w Polsce, wybudowanej 170 lat temu, by zasilić wodami Brdy 30-kilometrowy Wielki Kanał Brdy. Nieopodal znajduje się popularna restauracja Aga – miejsce słynące z pysznych pstrągów z miejscowej hodowli i... weekendowych kłopotów ze znalezieniem wolnego stolika. W okolicach Brus czy Mylofu znajdują się ogromne połacie wiatrołomów. To skutki huraganu, jaki przeszedł nad Pomorzem w sierpniu 2017 r. Trzy lata po dramatycznych wydarzeniach uprzątnięto połamane drzewa i wywieziono je z Borów. Wciąż jednak można natknąć się na sterty korzeni. Obok w eleganckich rządkach rośnie już zupełnie nowy las. Przejazdy szutrowymi drogami rowerowymi przez zniszczone huraganem lasy były kiedyś atrakcją samą w sobie. Strzeliste sosny pięły się w górę, a między nimi biegły wąskie nitki szlaku poprowadzone po pasach przeciwpożarowych. Innowacja polegająca na wykorzystaniu leśnych ciągów przeciwpożarowych była możliwa dzięki uczestnictwu w projekcie dwóch nadleśnictw Lasów Państwowych: Przymuszewa i Rytla. To dzięki niej borowiackie drogi rowerowe zyskały jedną ze swoich największych zalet – odsunięcie od hałasu i spalin emitowanych przez auta jadące po okolicznych szosach. Niedaleko Mylofu, nieco z boku Kaszubskiej Marszruty, podziwiamy budynek wyłuszczarni szyszek w Klosnowie. Stojące tu maszyny przez prawie stulecie odpowiadały za długotrwały proces wyłuszczania nasion różnych gatunków drzew. Mimo że dziś już nie pracują, wciąż znajdziemy tu dawne wyposażenie, w tym silnik Diesla z 1913 r., o którym z dumą i zaangażowaniem opowiada nam pracownik miejscowej stacji oceny nasion. Gdy wiele lat temu zaczynał pracę w tym miejscu, selekcja odbywała się jeszcze za pomocą tradycyjnych, wtedy niemal stuletnich metod. Może kiedyś powstanie tu unikalne muzeum leśnej techniki? Na dłuższą przerwę, posiłek lub punkt końcowy dziennego etapu warto wybrać Chojnice, które Jan Długosz nazwał kiedyś kluczem i bramą Pomorza. To jedno z tych miast, które znacząco odmieniły swój wizerunek zaraz po zmianach ustrojowych w Polsce. W bogatej historii miasta, które przez wieki nazywało się Konitz, znajdziemy i wojnę trzynastoletnią, i potop szwedzki, i procesy czarownic. Oryginalna, zaprojektowana przez berlińskich architektów bryła neogotyckiego ratusza góruje nad pochyłym rynkiem z fontanną pośrodku, wzrok przyciągają też odnowione kamienice wokół. Jeszcze niedawno tuż obok chojnickiego rynku przebiegała gwarna „berlinka” z Gorzowa do Elbląga, doskonale znana kierowcom z powodu betonowych płyt, którymi została wyłożona przez niemieckich budowniczych. Dziś głośny tranzyt samochodowy omija miasto dzięki niedawno oddanej obwodnicy. Od kilku lat także z Trójmiasta do Chojnic można dojechać bezpośrednio pociągiem. Nawrócony myśliwy 60 km odizolowanych od spalin odcinków Kaszubskiej Marszruty sprawia, że wspólnym, aktywnym wypoczynkiem na łonie borowiackiej natury mogą się bezpiecznie cieszyć także rodziny z małymi dziećmi. W tym miejscu warto wspomnieć, iż niestety zdarzają się odcinki trasy, gdzie delikatna szutrowa nawierzchnia wymaga pilnego remontu, by tworzące się koleiny i zarastające pobocza nie odbierały przyjemności z jazdy. Szutrowymi leśnymi duktami docieramy do Parku Narodowego Bory Tucholskie. To drugi najmłodszy i czwarty najmniejszy park narodowy w Polsce – zajmuje jedynie ok. 2 proc. powierzchni całych Borów. Szlaki Kaszubskiej Marszruty omijają jego zasadniczą część, warto więc jeden z rowerowych dni poświęcić na osobną wycieczkę w to miejsce. Naprawdę warto! Piękno leśnego boru sąsiaduje tu z krajobrazem sandrowo--pojeziernym. Co więcej, w 2021 r. w oddalonym o kilka kilometrów od parku Chocińskim Młynie planowane jest otwarcie Centrum Edukacji Przyrodniczej PNBT. Trend edukacyjny w lesie dostrzegamy też podczas jednego z noclegów. Właściciel gospodarstwa agroturystycznego w Swornegaciach, gdzie się zatrzymujemy, okazuje się „nawróconym” myśliwym. Kiedyś dużo polował, dzięki czemu doskonale zna okoliczne lasy i zwyczaje mieszkającej tu zwierzyny. Teraz korzysta z tej wiedzy, prowadząc swoich gości na bezkrwawe łowy z lornetkami i aparatami fotograficznymi. I mimo że wciąż z sentymentem opowiada o wiszących na ścianach gabinetu myśliwskich trofeach, w tym pięknych jelenich porożach, to wszyscy zauważamy, że dzisiaj ogromnie cieszy go, że do ukochanej zwierzyny już nie strzela. W okolicach parku narodowego, nad jeziorami Charzykowskim i Karsińskim, znajdują się dwie znane miejscowości wypoczynkowe tej części Borów Tucholskich: Charzykowy i Swornegacie. Obydwie w sezonie dysponują sporą ofertą noclegową i gastronomiczną, choć – będąc uczciwym – atmosfera, jaką latem tu zastajemy, nie zachęca do spędzania czasu w tych miejscach. Dmuchane zabawki i chińszczyzna na straganach nie są dla nas, więc nasz pobyt tutaj ograniczamy zwykle do rybnej obiadokolacji w ulubionej restauracji. Na koniec, przed powrotem do czekającego w Brusach auta, zaglądamy ponownie do może najbardziej wyjątkowej atrakcji przy szlakach Kaszubskiej Marszruty. To tajemniczy, choć jednocześnie kameralny i ciepły ogród rzeźb zmarłego w 2013 r. lokalnego artysty. Józef Chełmowski pozostawił po sobie niezwykłą artystyczną schedę, dowodząc, że określenie „Leonardo da Vinci z Kaszub” nie wzięło się znikąd. Rzeźby, obrazy i oryginalne instalacje zgromadzone w stodole i w domu twórcy zdradzają niezwykłą osobowość autora. Nie można być w Borach Tucholskich i nie zajrzeć do niewielkiego gospodarstwa prowadzonego przez wdowę po artyście. Warto przy okazji odwiedzić galerię miejscowej sztuki i centrum informacji turystycznej w Chacie Kaszubskiej – tuż obok gospodarstwa państwa Chełmowskich. INFORMACJE PRAKTYCZNE Start Najlepszymi miejscami do rozpoczęcia wycieczki są Chojnice i Czersk – do których można dotrzeć pociągiem, a także Brusy i Swornegacie – większe miejscowości, gdzie można pozostawić samochód na kilka dni. n W punktach informacji turystycznej w Chojnicach i Brusach, a także niektórych obiektach na trasie, można otrzymać bezpłatną mapę Kaszubskiej Marszruty. Rower Najlepszym rowerem na weekend w Borach Tucholskich będzie ten crossowy, trekkingowy lub jedna z odmian tzw. roweru górskiego – na szerszych oponach. To ze względu na odcinki szutrowe i bardziej piaszczyste boczne drogi leśne, o które można przedłużyć trasy Kaszubskiej Marszruty. Nocleg W każdej z miejscowości w Borach są gospodarstwa agroturystyczne o różnym standardzie. Najwięcej w Swornegaciach, Charzykowach i Czersku, ale też w Brusach i Męcikale. Ceny: 25–100 zł za noc. Do dyspozycji gości są też obiekty o wyższym standardzie: pensjonaty i hotele w Chojnicach i Swornegaciach. Od 150 zł w górę za pokój. Inna opcja to kempingi; od kilkunastu złotych za dobę. Np. na Campingu Tamowa w Chmielnie zapłacimy 14 zł od osoby plus 12 zł za parking samochodu. Postawienie przyczepy lub jej wynajem to koszt: 13–18 zł, zależnie od jej wielkości. Warto wiedzieć Na trasach Kaszubskiej Marszruty można spędzić nawet kilka dni. Rozrzucenie miejscowości i punktów dojazdowych ułatwia planowanie wycieczek. Dzięki łatwemu transportowi w okolice Chojnic, bez trudu można zorganizować również jednodniowy wypad. W tak trudnych (po huraganie) dla Borów Tucholskich czasach warto zachować się odpowiedzialnie i wspomóc miejscowych przedsiębiorców. Zakupy na drogę zróbcie u kaszubskich sklepikarzy, tam też kupcie pamiątki z wyjazdu. W miejscowych domach można też przenocować.
Szlaki turystyczne w Polsce. Miejsca, które warto zobaczyć
Najpopularniejsze szlaki turystyczne w Polsce to te przeznaczone do górskich wędrówek. Szlaki zostały wyznaczone dla turystów w celu ułatwienia im zwiedzania danego terenu. Pozwalają już na starcie oszacować odległość do pokonania i czas przejścia planowanej trasy.
Szlaki turystyczne Trasy turystyczne oznaczone są symbolami, które wyznaczają jej kierunek, wskazują drogę i pozwalają na odnalezienie właściwej ścieżki. Symbole szlaków turystycznych mogą być umieszczone na drzewach, kamieniach, słupach, czy drogowskazach. Znakowanie szlaków turystycznych w Polsce jest zgodne z instrukcją Polskiego Towarzystwa Turystyczno – Krajobrazowego (PTTK). Ze względu na sposób w jakim turysta porusza się po wyznaczonej trasie można wyróżnić szlaki: piesze, rowerowe, kajakowe, narciarskie i jeździeckie. Mogą być to także wytyczone ścieżki: szlaki przyrodnicze, historyczne, pielgrzymkowe lub inne szlaki turystyczne (na przykład ścieżki dydaktyczne). Wśród tras pieszych wyróżniamy szlaki górskie i nizinne. Na obszarze parków narodowych i rezerwatów przyrody najczęściej można się poruszać wyłącznie po wyznaczonych szlakach pieszych. Infrastruktura turystyczna przygotowana jest specjalnie w celu ułatwienia przejścia danego szlaku. Bardzo ważnym elementem tras są symboliczne oznaczenia szlaków, mapy, tablice poglądowe. Pojawiają się także ławki, ławostoły, zadaszone miejsca do odpoczynku i ochrony przed niekorzystną pogodą. Do ułatwienia przejścia trudniejszej trasy, przygotowywane są: schody, poręcze, kładki, drabinki i łańcuchy. Najpopularniejsze szlaki turystyczne w Polsce Najbardziej popularne polskie trasy turystyczne wyznaczone są w pasmach górskich: Bieszczadów, Karkonoszy, Beskidów i Tatr. Bieszczady są pasmem górskim Beskidów położonym na południowo – wschodnim krańcu Polski. Najwyższym szczytem po stronie polskiej jest Tarnica (1346 m n.p.m.). Cechuje je bogactwo tras. Występują tu znakowane ścieżki z tabliczkami i opisami miejsc oraz walorów krajobrazowych. Znaleźć można także trasy do jazdy konnej i piesze szlaki turystyczne. Bieszczady wyróżniają się w krajobrazie charakterystycznymi połoninami, czyli stokami górskimi porośniętymi wysoką trawą, niskimi krzewinkami, i nielicznymi, karłowatymi drzewami. W Bieszczadach warto wędrować następującymi trasami: Tarnica z Wołosatego to niebieski szlak i zarazem ścieżka przyrodnicza. Czas przejścia wynosi 3h 30` w obie strony. Jest to wymagająca, ale i najpopularniejsza trasa piesza prowadząca na najwyższy szczyt Bieszczadów. Ustrzyki Górne – Szeroki Wierch – Tarnica to czerwony, długi szlak również prowadzący na najwyższy szczyt Bieszczadów. Biegnie nią ścieżka przyrodnicza. Trasa poprzez połoniny, z których rozpościerają się malownicze widoki na różne strony Parku Narodowego. Halicz z Wołosatego – szlak czerwony i niebieski, a także ścieżka przyrodnicza „Rozsypaniec – Krzemień”. Przejście w 6 godzin. Bukowe Berdo to szlak żółty i niebieski, prowadzący z Mucznego. Wiedzie tędy także ścieżka przyrodnicza. Skalisty grzbiet Bukowego Berda uznawany jest za najpiękniejsze miejsce w Bieszczadach Zachodnich, skąd można podziwiać niezwykłe widoki. Połonina Caryńska – wejście na nią szlakiem czerwonym prowadzącym z Brzegów Górnych. Biegnie tam także ścieżka przyrodnicza. Połonina Wetlińska to często odwiedzany szczyt Bieszczadów. Jest to trasa z którą poradzą sobie nawet rodziny z dziećmi. Szlak czarny, najkrótszy wiedzie z Górnej Wetlinki. Żółty szlak rozpoczyna się na przełęczy Wyżnej. Na szczyt Połoniny Wetlińskiej prowadzi również ścieżka przyrodnicza, na końcu której dociera się do Schroniska „Chatka Puchatka”. Wielka Rawka – Mała Rawka – to dwa szczyty na które wiedzie kilka ścieżek turystycznych. Jedną z nich jest szlak niebieski z Ustrzyków Górnych. Czas wejścia na Wielką Rawkę to 3 h 30`. Stamtąd wiedzie dwudziestominutowy szlak łącznikowy żółty który prowadzi na Małą Rawkę. Karkonosze są najwyższym pasmem Sudetów. Po stronie Czeskiej znajduje się szczyt Śnieżki o wysokości 1603 m n.p.m. Karkonoski Park Narodowy przygotował dla odwiedzających liczne szlaki turystyczne. Karpacz to miasto z którego rozpoczyna się kilka tras prowadzących w góry. Są to jednak długie trasy, dlatego zostały wytyczone także ścieżki przyrodnicze prowadzące przez fragmenty szlaków turystycznych Karkonoszy. Najczęściej wybierane przez turystów trasy prowadzą z Karpacza na Śnieżkę lub ze Szklarskiej Poręby na Szrenicę. Śląską drogą na Śnieżkę prowadzi z Karpacza czarnym szlakiem przez Kopę, Przełęcz Pod Śnieżką, skąd dociera się do szlaku niebieskiego i wchodzi na najwyższy szczyt – Śnieżkę. Szlakiem czerwonym z Karpacza dojdzie się do krawędzi kotłów Wielkiego i Małego Stawu. Na skały Pielgrzymy i Słonecznik prowadzi szlak żółty. Natomiast chcąc dojść nad Mały Staw, należy wejść na szlak niebieski. Ścieżka przyrodnicza na Szrenicę ze Szklarskiej poręby, czarnym szlakiem przy Wodospadzie Kamieńczyka. Na Halę Szrenicką wiedzie szlak czerwony i czarny. Zielony szlak prowadzi na odsłonięcia skalne: Końskie Łby i Trzy Świnki. Szlaki turystyczne – Beskidy Beskidy to góry w paśmie Karpat, są to najmłodsze polskie wypiętrzenia. Góry mają łagodne, kopulaste szczyty i piętrowe pasmo roślinności. Główny Szlak Beskidzki rozciąga się aż na 500 km. Pasmo to obejmuje swym zasięgiem: Beskid Śląski, Beskid Żywiecki, Kotlinę Żywiecką, Gorce, Beskid Sądecki, Beskid Wyspowy, Beskid Niski, Beskid Mały. Na Skrzyczne wiedzie niebieski szlak ze Szczyrku – 2h 30` lub zielony szlak - 2h 15`. Pozwala zdobyć najwyższy szczyt Beskidu Śląskiego o wysokości 1257 m n.p.m. Na Babią Górę (1725 m.n.p.m.) czyli najwyższy szczyt Beskidu Żywieckiego prowadzi czerwony szlak ze schroniska Markowe Szczawiany. Trasa na 1 h 30`. Trudny szlak żółty można przejść w 1h przez Perć Akademików. W Gorcach można wejść na Turbacz (1310 m.n.p.m.) startując w Nowym Targu i podążając żółtym szlakiem od lasu Kowańca. Trasa trwa 2 h 30`. Najciekawsze szlaki turystyczne w Tatrach Najwyższe pasmo Karpat to Tatry. Znajduje się tam wiele szczytów: Kasprowy Wierch, Świnica, Czerwone Wierchy, Wołowiec, Giewont, Mnich, Rysy, Kościelec, czy Kozi Wierch, na które prowadzą szlaki turystyczne. Zakopane jest miastem z którego wychodzą liczne trasy turystyczne, wiodące przez doliny i przełęcze. Są to następujące trasy: Giewont przez Dolinę Strążyską – szlak czerwony – czas przejścia 3 h 15` - malownicza trasa prowadzi na najwyższy szczyt polskich Tatr – Giewont (1894 m n.p.m.) Kasprowy Wierch z Kopy Kondrackiej – szlak czerwony o długości 4,2 km i czasie przejścia 1 h 55`. Jest to trasa stosunkowo łatwa do przejścia. Na Gubałówkę wiedzie z Zakopanego czarny, łatwy i przyjemny szlak. Do Doliny Pięciu Stawów Polskich znad Morskiego Oka przez Szpiglasową przełęcz – szlak 8,5 km wiedzie szlakiem żółtym i niebieskim. Popularna i przyjemna trasa. Zimą niebezpieczna. Na Rysy wejść można szlakiem czerwonym – 5 km – 3 h 50`. Tłumnie odwiedzany szlak, ukazujący panoramę Tatr. Wymaga jednak dobrej kondycji. Na Kasprowy Wierch prowadzi szlak czerwony i żółty o długości 4,2 km. W czasie całej wędrówki są piękne widoki, a przejście jest krótkie, trasa prosta. Co oznaczają kolory szlaków turystycznych? Szlak pieszy oznaczany jest symbolem składającym się z trzech poziomych linii. Zewnętrzne paski są białe. Środek między nimi wypełnia konkretny kolor – czarny, czerwony, niebieski, żółty lub zielony, oznaczający właściwy szlak. Powinny one pojawiać się na trasie nie rzadziej niż co 50 metrów. Kolor szlaków pieszych nie odzwierciedla stopnia trudności na trasie. Jedynie znaczenie kolorystyczne w stopniu trudności trasy mają szlaki narciarskie. Od reguł znakowania czasem się odchodzi i trasy wyznaczane są specyficznie do danego regionu. Główny szlak w rejonie turystycznym, paśmie górskim oznaczany jest kolorem czerwonym. Prowadzi się go po miejscach ukazujących największe walory krajobrazowe. Czasem kolorem tym oznaczane są także inne szlaki w danym miejscu, cechujące się jednak bogactwem przyrodniczym i cennymi do obejrzenia atrakcjami. Szlak niebieski oznacza trasę dalekobieżną. Rozciągnięty jest on na dużą odległość. Żółta trasa to szlak dojściowy do innej - łącznikowa. Zielony szlak doprowadza do charakterystycznych miejsc na danym terenie. Szlak turystyczny czarny to krótki szlak dojściowy, najczęściej jest bardzo wymagający, ze względu na to, że najkrótszy. Na szlakach turystycznych mogą się także pojawić dodatkowe tablice z oznaczeniami tras, czasem przejścia i opisem.
Jako pierwsi Polacy przeszli Wielki Szlak Himalajski. To jeden z najtrudniejszych szlaków górskich na świecie
Nepalski odcinek Wielkiego Szlaku Himalajskiego, liczący około 1700 km, to jeden z najtrudniejszych i najwyżej położonych szlaków górskich na świecie. "To było wyzwanie w sam raz dla naszej dwójki" - mówią Joanna Lipowczan i Bartosz Malinowski, którzy w 2015 roku jako pierwsi Polacy przeszli ten szlak.
ZOBACZ GALERIĘ >>> Urozmaicony terenowo i przyrodniczo szlak prowadzi przez dżunglę, lodowce, głębokie doliny, suche płaskowyże, wioski i tereny zupełnie odludne. Poza popularnymi wśród turystów regionami Everestu czy Annapurny szlak nie jest wytyczony ani oznakowany i trzeba nieustannie pracować z mapą i kompasem. Na wielu odcinkach nie ma też żadnej infrastruktury turystycznej, co zmusza do niesienia wszystkiego ze sobą na plecach: żywności, gazu i górskiego ekwipunku. Dlatego miesiące przed rozpoczęciem naszej wyprawy upływają pod znakiem żmudnych przygotowań: zbieranie informacji, szczepienia, treningi kondycyjne, kompletowanie sprzętu i wykonywanie masy innych czynności, bez których wyjazdy nie mogą się obejść. Mniej więcej na półmetku przygotowań dociera do nas informacja: Nepal nawiedziło potężne trzęsienie ziemi (2015 rok). Zginęły tysiące ludzi, miliony straciły dach nad głową. Setki wiosek zostały zmiecione. Do Nepalu spływa międzynarodowa pomoc. Odpływają turyści. Wahamy się, co robić. W końcu podejmujemy decyzję: wyprawa musi się odbyć! Nasza obecność w tym kraju to sposób na ekonomiczną pomoc dla mieszkańców żyjących w głównej mierze z turystyki oraz pokazanie, że Nepal nadal posiada wspaniałe bogactwo – najwyższe góry świata. Im bliżej wyjazdu, tym robi się bardziej nerwowo i chaotycznie. A potem – 3… 2… 1... 0… Start! Wschód Symbolicznym początkiem Wielkiego Szlaku Himalajskiego jest północna baza pod Kangczendzongą. Zanim się tam znajdziemy, miną prawie dwa tygodnie marszu z wioski Taplejung. Idziemy w soczystej zieleni lasów, bananowców, mijając wodospady, strumienie górskie i niewielkie wsie położone na zboczach gór. Jest strasznie: upał i ulewne deszcze na zmianę, pijawki, ciężkie plecaki. Nie spotykamy prawie żadnych turystów, początek września to jeszcze nie sezon w tej części Himalajów. Miejscowa ludność, głównie mężczyźni, entuzjastycznie reaguje na Bartka. Jego fryzura złożona po części z dredów wzbudza zainteresowanie, a postura i wzrost – podziw. Bartek zostaje zaklasyfikowany jako zawodnik amerykańskich zapasów. W moim przypadku największym zainteresowaniem cieszy się... mój plecak. Gdy po ośmiu dniach docieramy do sporej wioski Ghunsa, przeżywamy pierwsze logistyczne zaskoczenie. Mnóstwo tu sklepów z artykułami dla turystów. Półki uginają się pod żywnością liofilizowaną, kartuszami z gazem i linami wspinaczkowymi – zupełnie niepotrzebnie nieśliśmy je na własnych plecach. Zostawiamy rzeczy w Ghunsie, gdyż wrócimy tu za cztery dni. Zabieramy tylko namiot i trochę jedzenia i na lekko idziemy do bazy pod Kangczendzongą. Wreszcie pojawia się radość wędrowania – przekroczyliśmy już wysokość 3500 m, i granicę lasu, i wreszcie otwierają się przed nami widoki na przyprószone śniegiem szczyty. Ekipy wspinające się na Kangczendzongę wchodzą od strony południowej, dlatego północna baza (Pangpema) pod tym ośmiotysięcznikiem jest bardzo niepozorna. To dwie drewniane chatki i kamienny kopczyk opleciony flagami modlitewnymi. Robimy pamiątkowe zdjęcie na starcie Wielkiego Szlaku Himalajskiego i czekamy bezskutecznie, żeby wiatr rozpędził chmury. Potem wracamy do Ghunsy i rozpoczynamy wędrówkę na zachód, w kierunku Makalu Base Camp. Trasa w tym regionie przebiega blisko granicy z Tybetem, dokąd nadal wędrują z Nepalu karawany. Ze względu na gęstą mgłę tylko odgłos dzwonków jaków i pokrzykiwania poganiaczy sygnalizują jej nadejście. Karawana objawia się nam dopiero w odległości kilku metrów od nas. Ważnym punktem tego etapu jest przełęcz Lumba Sumba (5177 m) stanowiąca granicę pomiędzy dwoma regionami. Na wschód roztacza się widok na masyw Kangczendzongi, a na zachód – na Makalu. Kolejne dni wędrówki to walka z wyjątkowo gęstą roślinnością i pijawkami (po zejściu z przełęczy znów idziemy przez dżunglę, na wysokości ok. 2500 m). Opis trasy w przewodniku jest niedokładny i poszczególne odcinki pokonujemy średnio o 3 godz. dłużej. Na dodatek podane charakterystyczne punkty nawigacyjne (wielkie głazy, chatki pasterskie) są trudne do zidentyfikowania w terenie kompletnie zarośniętym kilkumetrowymi chaszczami. Gubimy drogę, tracimy orientację i zrezygnowani, wściekli i zmęczeni zaliczamy dwa dni przymusowego postoju. W rozwalającej się bambusowej chatce obmyślamy sposoby wydostania się z zielonego piekła. W końcu udaje się nam dotrzeć do pobliskiej wioski Hongon, gdzie zmywamy z siebie trudy ostatnich 15 dni, jakie minęły od wyjścia z Ghunsy. Po opuszczeniu Hongonu powoli zbliżamy się do najtrudniejszego i najwyżej położonego odcinka trasy – przełęczy Sherpani Col (6180 m) oraz West Col (6190 m). Zanim je przekroczymy, aklimatyzujemy się w Makalu Base Camp. W momencie dotarcia do bazy uświadamiamy sobie kolejny popełniony przez nas błąd logistyczny: przez 40 dni zupełnie niepotrzebnie nieśliśmy sprzęt wspinaczkowy. Dużo lepszym rozwiązaniem byłoby zorganizowanie przesyłki z Katmandu do wioski znajdującej się dwa dni drogi od Makalu BC. Od bazy wędrujemy z ekipą holendersko-belgijską, razem pokonujemy wysokie przełęcze. Ten odcinek to kwintesencja wysokogórskiego szlaku: lodowce, pokryte śniegiem wypłaszczenia, konieczność użycia sprzętu asekuracyjnego, ciągnące się kilometrami piargi i bloki skalne. Przez kilka dni towarzyszy nam widok Everestu i Lhotse. Po przejściu przełęczy decydujemy się na zejście do Lukli i krótki wypad do Katmandu. Musimy wyrobić zezwolenia i przedłużyć wizę, która na wjeździe wydawana jest tylko na 90 dni, a planowany przez nas czas przejścia szlaku to ok. 130 dni. Środek Powracamy na szlak w rejonie Solo Khumbu, na trasę prowadzącą do bazy pod Everestem. Po prawie dwóch miesiącach wędrówki przez słabo zamieszkałe tereny trafiamy do himalajskiej wersji ośrodka turystyki masowej w Namche Bazar – hoteliki, bary, puby, bankomaty, masa sklepów z dobrami wszelkimi. Trasa z Lukli do Namche przypomina ciągnącą się kilometrami wioskę, po której spacerują turyści. Właściciele hotelików narzekają jednak na słaby sezon spowodowany trzęsieniem ziemi, którego skutki są widoczne w tej części Nepalu. Kiedy z Namche odbijamy na zachód, na szlaku znów robi się pusto. Przejście przełęczy Tashi Labsta (5760 m) i dwóch lodowców (Drolambu i Trakarding) to kolejny test wytrwałości oraz tolerancji dla błędów na mapie i w przewodniku. Oprócz raków nie mamy już sprzętu wspinaczkowego – został w Katmandu, bo nie jest potrzebny, jak sugeruje autor przewodnika. Gdy utykamy na półce skalnej, z której nie możemy zejść z braku liny, ratuje nas kilka taśm asekuracyjnych i karabinków, jakie mamy ze sobą. Kolejne dni to przedzieranie się przez kamienną pustynię, walka z głodem i pragnieniem (nie ma wody, nie możemy przygotować jedzenia ani herbaty) i prawdopodobnie największy kryzys podczas całego przejścia. Obawiamy się, że nie uda się nam znaleźć właściwej drogi albo wpadniemy do jednej z wielu szczelin. Poza tym w nocy jest bardzo zimno (–20°C) i wieje huraganowy wiatr. Dzięki górskiemu doświadczeniu Bartka udaje się nam zejść z lodowca i trafić do właściwej doliny w regionie Rolwaling, który dość mocno ucierpiał podczas trzęsienia ziemi. Co rusz napotykamy opuszczone i zniszczone wioski, co stanowi dość przygnębiający widok. Z drugiej strony jest pięknie i nostalgicznie – jesień w górach, szerokie doliny, szlaki trawersujące wysokie zbocza oraz serdeczność i pogoda ducha ludzi zamieszkujących te strony. W jednej z wiosek, po rozmowie z napotkanym nepalskim przewodnikiem, podejmujemy decyzję, że opuszczamy kolejny region, czyli Langtang, który praktycznie został zmieciony z powierzchni ziemi. Pod zwałami błota i skał w dalszym ciągu leżą ciała ludzi i naszym zdaniem przejście przez Langtang byłoby niemoralne i nieetyczne. Dlatego kolejnym etapem jest Manaslu i Annapurna, przez które praktycznie przebiegamy. Trasa jest oczywista i na dodatek oznaczona, co stanowi dla nas pewną zagadkę, gdyż oba odcinki są nawigacyjnie bardzo łatwe i mocno uczęszczane. Zachód Wejście w region Dolpo na zachodzie to ulga – po kilku tygodniach na trasach turystycznych tęsknimy za dzikimi i odludnymi terenami. Przed nami znów biwaki, spanie pod namiotem, uczty z liofilizatów, wizyty w wioskach. A przynajmniej taki jest plan. Szybko jednak okazuje się, że na wysokościach powyżej 4500 m o tej porze roku (początek grudnia) prawie nie ma wody. Zbieramy resztki brudnego śniegu, topimy, gotujemy, przecedzamy przez pieluchę. Wioski są puste – ludzie zeszli na zimę w doliny. Jest pięknie i przerażająco równocześnie. Błękitne niebo, brunatne, pozbawione roślinności zbocza, szmaragdowe rzeki, stare gompy, kompletna pustka i świadomość, że na chwilę mamy góry na wyłączność. Ta część Nepalu bardzo długo pozostawała w izolacji, jeszcze nie jest popularna turystycznie, więc miejscowi nie są przyzwyczajeni do widoku cudzoziemców, trudno się z nimi porozumieć po angielsku, a nepalski w naszym wydaniu budzi ogólną wesołość. Śpimy u miejscowych, wieczory spędzamy na rozmowach za pomocą rąk i wymianie uśmiechów. Ze względu na trudne warunki panujące w wyższych partiach szlaku podejmujemy decyzję, że do samego końca wędrujemy głównie wariantem prowadzącym przez doliny i wioski. Pokonaniu zachodniej części towarzyszy istna mieszanka emocji – zachwyt krajobrazami, zniecierpliwienie nadmiernym zainteresowaniem nami ze strony spotykanych ludzi. Zmęczenie czwartym miesiącem wędrówki, tęsknota za bliskimi w czasie Bożego Narodzenia. Wdzięczność wobec ludzi przyjmujących nas pod swój dach, wreszcie niepewność, gdyż mapa i przewodnik po raz kolejny mijają się z rzeczywistością. A potem nagle jest 4 stycznia 2016 r. i dokładnie w południe wchodzimy do wioski Simikot. Wszystko się kończy. Jesteśmy na mecie zbyt zmęczeni, żeby się cieszyć, i chyba nie bardzo zdajemy sobie sprawę, że to koniec. Satysfakcja miesza się z poczuciem pustki – cel został osiągnięty, więc nie mamy w tej chwili żadnego celu. Gdy samolot z Simikotu odrywa się od pasa startowego, milczymy. Każde z nas próbuje podsumować to, co zrobiliśmy, i odpowiedzieć sobie na pytanie, jak będzie wyglądać nasze życie po Wielkim Szlaku Himalajskim? Kiedy pojawi się chęć wyruszenia na kolejny szlak? Bo w tej chwili w głowie kołacze się zdecydowana deklaracja: „No more trekking!”. Ciekawe, jak długo wytrwamy w tym postanowieniu? Joanna Lipowczan WARTO WIEDZIEĆ ■ Formalności Można wyrobić na lotnisku w Katmandu (maksymalnie na 90 dni pobytu – koszt 100 dol. Wiza na 30 dni kosztuje 40 dol. Przedłużenie wizy możliwe jest o kolejne 60 dni w urzędzie imigracyjnym w Katmandu po uiszczeniu 2 dol. za każdy dodatkowy dzień pobytu. Na większości szlaków w Nepalu potrzebne są różne dokumenty i zezwolenia: Trekking Permit, Conservation Area Project, National Park, Trekkers’ Information Management System TIMS. Wyrabia je większość agencji trekkingowych w Katmandu. Waluta – rupia nepalska (NPR); 104 rupie = 1 dol. ■ Kiedy Latem i wczesną jesienią wiele lotów wewnętrznych jest zawieszonych ze względu na złą pogodę (monsun). ■ Transport Lot do Katmandu to koszt od 2000 do 3800 zł. Najlepiej kupować bilet z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem np. w Qatar Airways. Na terenie kraju lata kilka linii wewnętrznych. Przelot na trasie Katmandu – Biratnagar 144 dol., Biratnagar – Taplejung 130 dol., Simikot– Nepalgunj 188 dol., Nepalgunj – Katmandu 160 dol. Ceny i połączenia na yetiairlines.com/home oraz gomaair.com. Autobusy są znacznie tańsze niż samoloty, ale przejazdy trwają bardzo długo i mogą się przedłużać z powodu strajków, awarii, osuwisk ziemi, braku benzyny. ■ Nocleg Na popularnych trasach trekkingowych noclegi w lokalnych hotelikach lub guesthousach, ceny od jednego do kilku dolarów. W rejonie Annapurny jeśli zamawiamy jedzenie w hoteliku, nie płacimy za nocleg. Menu jest zwykle bogate. Śniadanie 5–10 dol, lunch 5–8 dol., dal bhat – ryż, zupa z soczewicy, warzyw, czasem mięsa – od 3 do 8 dol. Wyprawa w liczbach: ■ 1700 km na nogach ■ 120 dni w drodze ■ 150 tys. m – suma różnicy wysokości na trasie ■ 35 kg sprzętu na plecach na starcie szlaku Więcej na: taan.org.np i timsnepal.com.
Jak przygotować się do wędrówki po górach? Poradnik dla początkujących
Ważne, by do pierwszego po dłuższej przerwie wyjścia w góry dobrze się przygotować. Wyprawa w góry to wyzwanie, niezależnie od pory roku. Poza tym: nie daj się zwieść kolorom szlaków.
Zobacz, jak przygotować się do wyprawy w góry >>>
Gorce - tu wciąż są schroniska, gdzie zaproponują ci darmową herbatę
Jedna z największych zalet Gorców? Oprócz najbardziej uczęszczanych szlaków są to góry raczej puste.
Polska stolica salamandry plamistej Idziemy kamienistą drogą przez bukowy las. Słońce prześwieca przez liście, zgromadzona przez noc w poszyciu wilgoć paruje. Srebrne pnie drzew lśnią jak wypolerowane. Las stopniowo rzednie, a naszym oczom ukazuje się świeżo skoszona łąka. To Polana Chowańcowa, moje najulubieńsze miejsce w Gorcach. Stoją tu dwa spore szałasy, a wyżej, nad samym Pucołowskim Stawkem, wiata dla turystów. Choć jest dopiero 7 rano, na polanie już mocno grzeje. Jest o kilka stopni cieplej niż w lesie, z którego właśnie wyszliśmy. Tatr, które zwykle stąd widać, jeszcze nie dostrzegamy zza snujących się po dolinie Dunajca mgieł. Ale i tak jest pięknie. Pachnie sianem i rozgrzaną ziemią. Oprócz nas nie ma tu nikogo. I to jest właśnie jedna z największych zalet Gorców: oprócz najbardziej uczęszczanych szlaków są to góry raczej puste. W szczycie sezonu w czasie ładnej pogody nie jesteście oczywiście w górach sami, ale turystów w Gorcach jest znacznie mniej niż w Tatrach czy Pieninach. A są miejsca, gdzie nadal można spotkać ledwie kilka osób w czasie wycieczki. Tak jest choćby na czarnym szlaku z Łopusznej na polanę Jankówki, przy którym leży Polana Chowańcowa. A miejsce jest przecież urokliwe i dojść tam naprawdę nietrudno. Od szosy asfaltowej biegnącej doliną Łopuszanki, w górze wsi Łopuszna, zajmuje to około godziny. Nie ma tu nikogo oprócz salamandry plamistej, powinnam była napisać. Ten największy w Europie płaz ogoniasty szczególnie ukochał sobie Gorce. Być może dlatego, że lubi wilgotne lasy, zwłaszcza bukowe, a takich tutaj dostatek. Salamandra ta jest czarna z pomarańczowymi plamkami, trudno jej nie zauważyć, kiedy przecina błotnistą drogę. Mamy szczęście, bo salamandry zwykle polują w nocy, a dnie spędzają zaszyte pod konarami drzew. To tylko fragment artykułu "Bohater drugiego planu". Czytaj więcej we wrześniowym wydaniu National Geographic Traveler (9/2020).
Ukraina dla górskich piechurów. Po nitce na szczyt Czarnohory
Przejście 40-kilometrowym grzbietem Czarnohory pozwala na chwilę zapomnienia o świecie.
Dwa tysiące dwadzieścia metrów nad poziomem morza. Czterysta siedemdziesiąt przewyższenia na odcinku niecałego półtora kilometra. Stroma kamienista ścieżka pod moimi stopami sprawia, że te cyfry zamieniają się w twardą rzeczywistość. To wysokości bliższe Tatrom niż Beskidom, dla wytrawnych górskich piechurów to jednak wciąż bardziej rozgrzewka niż wielkie wyzwanie. Ja jednak jestem człowiekiem nizin i morskiego wybrzeża. Na strome stoki wspinam się niepewnie. Próbuję się rozeznać, o co w tym świecie chodzi. To głównie z tego powodu decyduję się co jakiś czas na górskie trekkingi – chcę poznać przestrzeń, która jest mi obca. Pojechałem więc na Ukrainę. Stoki są dość łagodne. Nie wymagają sprzętu ani kurczowego trzymania się podpiętych łańcuchów. Wdrapując się na Petrosa, pierwszą z gór pasma, obracam w myślach nie tylko tutejsze wysokości, ale też wagę mojego plecaka. 12, 13 kg? To niewiele, ale w górach komfort zapewnia bagaż mający poniżej 10 kg. Każde kolejne 100 g odczuwasz boleśnie podczas wspinaczki. Czarnohora jednak wciąż osamotniona. Zanim szlak przetnie kotlinę i osiągnie grań, przeciska się przez senne wioski drewnianych domów i lasy. Oprócz kilku symbolicznych sklepików z podstawowym asortymentem, na nic więcej nie można liczyć. Brak restauracji, wygodnych hoteli, gęstej sieci transportu. Ukraińskie Karpaty – których częścią jest Czarnohora – wymuszają samodzielność. Wszystko, co potrzebne podczas wyprawy, trzeba nosić ze sobą. Namiot, śpiwór, ubrania na zmienną pogodę, prowiant, kuchenkę, karimatę. Ograniczenie bagażu jest w tych warunkach wyzwaniem. To tylko fragment artykułu "Po nitce na szczyt". Czytaj więcej we wrześniowym wydaniu National Geographic Traveler (9/2020).
Z plecakiem przez Bałkany. Szlak Peaks of the Balkans to punkt obowiązkowy na trekkingowej mapie świata
Transgraniczna trasa w Górach Dynarskich, biegnąca przez Albanię, Kosowo i Czarnogórę powstała z myślą o łączeniu zwaśnionych narodów. Dziś to przygoda w czystej postaci!
Nie powinna nas dziwić taka sytuacja: spomiędzy drzew wypada ni stąd, ni zowąd kobieta, krzycząc coś po albańsku i energicznie machając rękami. Nie bardzo wiadomo, o co jej chodzi, ale ciągnie nas do wioski składającej się z kilkunastu drewnianych chałup krytych drewnianym gontem. Nie prowadzi tu żadna droga prócz naszego szlaku, a dojechać można tu co najwyżej konno. Zostajemy usadzeni na honorowych miejscach, gospodarz pędzi wydoić owce, gospodyni znika robić kawę, a na stole lądują sery, owoce i warzywa. Zostaliśmy „upolowani’. Później okaże się, że podobnych punktów gastronomiczno-noclegowych, określanych dumnie z europejska jako „guesthouse”, jest na trasie sporo, a piechurów mało, trzeba się więc samemu o nich zatroszczyć. Inna sprawa, że Albańczycy gościnność mają zapisaną nie tylko w genach, ale również w kanunie – tradycyjnym kodeksie honorowym, który wprawdzie nie funkcjonuje już oficjalnie jako prawo, ale gdzieniegdzie wciąż jest od niego ważniejszy. A kanun powiada: „Dom Albańczyka należy do Boga i gościa”. Ukłonem w stronę współczesnych realiów jest pobieranie za taką gościnę całkiem sowitej opłaty. Góry przeklęte Szlak, po którym wędrujemy, powstał oficjalnie w 2012 r. i na początku podobno ciężko było wytłumaczyć przywiązanym do tradycji góralom ideę pobierania opłat od wędrowców, ale te czasy odeszły ewidentnie do przeszłości wraz ze wzrostem ruchu turystycznego. A trzeba przyznać, że Peaks of The Balkans ma wszystko, by stać się punktem obowiązkowym na trekkingowej mapie Europy i świata. To 192 km pętli przez górskie pogranicze Albanii, Kosowa i Czarnogóry, z oszałamiającymi szczytami przypominającymi nieco włoskie Dolomity, ale z początku XX w., zanim powstały tam pierwsze via ferraty, a ludzie wciąż zajmowali się głównie wypasem owiec, a nie obsługą turystów. Wioska, w której jemy obiad, również wygląda, jakby zatrzymała się w czasie, choć na trasie trafimy też na kurorty nawiązujące stylem do architektury Szwajcarii. Co najlepsze, Góry Północnoalbańskie (zwane też górami Przeklętymi), w które się kierujemy, są wciąż „nieodkryte”. Oficjalne statystyki mówią o blisko tysiącu osób rocznie przemierzających cały szlak, a wydają się dość wiarygodne, ponieważ przekroczenie zielonej granicy trzeba zgłosić służbom granicznym – i to co najmniej kilka dni wcześniej. W ciągu dziewięciu dni wędrówki spotykamy w sumie kilkunastu piechurów, ale faktem jest, że omijamy najbardziej uczęszczany tu odcinek: Theth–Valbona, albański odpowiedniki drogi na Morskie Oko. Choć trzeba przyznać, że skala jest nieporównywalnie mniejsza – przemierzają go codziennie raczej dziesiątki niż tysiące ludzi. To tylko fragment artykułu " Szczyty Bałkanów". Czytaj więcej we wrześniowym wydaniu National Geographic Traveler (9/2020).
Jeśli kilka dni na rowerze, to właśnie tutaj. Przez Suwalszczyznę szlakiem Green Velo
Trasa Green Velo wiedzie przez lasy, między jeziorami, po łagodnych wzgórzach Suwalszczyzny. Ten sielski obrazek można oglądać bez końca!
Sielski obrazek Startuję we wsi Bolcie. Wieje chłodny, przyjemny wiatr. Teren trudno określić płaskim, jednak rower z wypożyczalni w Starym Folwarku okazuje się w mojej wyprawie solidnym partnerem. Co ważne, zwłaszcza na trasie takiej jak ta wiodąca przez lasy, między jeziorami Suwalszczyzny. Przede mną kilka zakrętów i nieco wzniesień. Droga wije się po łagodnych odkrytych wzgórzach, a na horyzoncie urzeka malownicza mozaika pól i widok kilku człapiących bocianów, które nie zdążyły jeszcze wyruszyć w daleką podróż do Afryki. Choć znam na pamięć ten sielski obrazek, mogę oglądać go bez końca. Dojeżdżam do Wiżajn, w których nad jeziorem wygrzewa się kilku turystów. Idealny punkt na krótki wypoczynek. W okolicy, w kilku wiejskich gospodarstwach, własną i niepowtarzalną metodą miejscowi produkują sery zagrodowe. Śmietankowe, mieszane z ziołami, o głębokim smaku i zapachu. Zresztą nad tutejszą kuchnią warto pochylić się nieco dłużej. Ponieważ okolica zamieszkała jest przez mniejszość litewską (w gminie Puńsk Litwini stanowią ponad 80 proc. mieszkańców), serwowane w okolicznych restauracjach potrawy nierzadko zaskakują różnorodnością i nawiązaniami do wielu wschodnich tradycji. Na większy głód polecam czebureki (tatarskie pierogi z mięsnym nadzieniem), na mniejszy – kibiny (karaimskie pierożki z kruchego ciasta). W mieście Konopnickiej Skraj Suwalskiego Parku Krajobrazowego i zachodni brzegi jeziora Hańcza, najgłębszego jeziora w Polsce, którym wiedzie Green Velo, zapewniają wyjątkowe obrazy. Ot, choćby taka „polska Fudżijama”, czyli Góra Cisowa, stożkowate wzgórze o wysokości 256 m. Miejscowi wierzą, że wieki temu została usypana przez ludzi. Doświadczeni cykliści mogą spróbować wjechać na nią swym jednośladem. Ja daję za wygraną – zeszłam z roweru, wybierając spacer. Widok ze szczytu na niemal cały park krajobrazowy wręcz onieśmiela. Wracam na właściwą trasę. Stąd już tylko kilkanaście minut pedałowania do opanowanych przez krasnoludki Suwałk. Nietrudno spotkać małych gospodarzy rodzinnego miasta Marii Konopnickiej. Wystarczy schylić głowę i dobrze się rozglądać. Stoją przed wejściem do aquaparku, w pobliżu fontanny przed Suwalskim Ośrodkiem Kultury, chowają się w parku w samym sercu miasta. Jeden z nich wdrapał się nawet na słup latarni przy ul. Chłodnej. Figurek jest w sumie 10. Przejechanie Szlaku Krasnali z bajki O sierotce Marysi i Krasnoludkach to nie tylko frajda dla dzieci. Dorosłym daje możliwość poznania najciekawszych miejsc na tutejszej mapie. Choć Suwałki są największym miastem północnej części województwa podlaskiego, nie mają nic wspólnego z metropolią czy betonową dżunglą. Pozostają kameralnym, przyjemnym miastem, w którym czas płynie raczej leniwie. Wigry Jeszcze spokojniej jest nad Wigrami, do których prowadzi mnie mój rowerowy szlak. Otoczone ramionami Wigierskiego Parku Narodowego jezioro przy bezchmurnej pogodzie przypomina zwierciadło, w którym odbija się zgrabna sylwetka klasztoru Kamedułów. Na wodzie bujają się kolorowe kajaki. Zewsząd słychać rytmiczny, uspokajający niczym mantra plusk wioseł. Nad taflą jeziora jak małe latawce krążą ważki, a na gałęziach zwalonych drzew siedzą kormorany. Rozstawione przy zielonym pomoście stragany uginają się pod ciężarem słoików ze świeżym miodem, marynowanymi kurkami z okolicznych lasów czy butelek z lokalnym piwem. Paleta barw, zapachów i smaków jest ogromna. Na kolację wracam do Starego Folwarku. Czekają na mnie świeżo złowiona sielawa i wielkie niczym pociski kartacze. Nie należą do dań dietetycznych, ale kto by się tym przejmował. Po to mam rower, aby spalić nadprogramowe kalorie. Warto wiedzieć ■ Nocleg Zacisze nad Wigrami, Rosochaty Róg 14 k. Krasnopola. Dla gości gospodarze przygotowują domowy chleb na zakwasie, wędzą ryby, pieką sękacza i smażą naleśniki. ■ Jedzenie Nie można stąd wyjechać bez spróbowania kartaczy. To pękate ziemniaczane kluski nafaszerowane mięsem i skąpane w skwarkach. W kartach dań znajdziemy też ryby (sieja i sielawa), chłodnik w wielu odsłonach, barszcz z kibinem i świńskie uszy na ciepło – do piwa. ■ Green Velo Wschodni Szlak Rowerowy to ponad 2 tys. km specjalnie wytyczonej i oznakowanej trasy, która wiedzie przez pięć województw: warmińsko-mazurskie, podlaskie, lubelskie, podkarpackie i świętokrzyskie. 141 km szlaku prowadzi przez Suwalszczyznę. Marta Legieć