To będzie najdłuższa kolej linowa w Polsce. Krynica-Zdrój buduje 4,5-kilometrową rekordzistkę, która zawiezie na sam szczyt
To jedna z najbardziej wyczekiwanych inwestycji turystycznych w powojennej historii Beskidów. Po niemal sześciu dekadach planowania, Krynica-Zdrój przygotowuje się do uruchomienia gigantycznego systemu kolei gondolowej. Projekt ma połączyć centrum miasta z masywem Jaworzyny Krynickiej i stworzy najdłuższą trasę linową w Polsce, liczącą ponad 4,5 kilometra. Otwarcie już niedługo.
W ostatnich latach głośno było o otwarciu kolei nad zaporą w Solinie. Ta jednak mierzy „jedynie” 1,5 kilometra, a teraz koronę lidera – i to niekwestionowaną – zamierza przywdziać małopolska Krynica-Zdrój. Nowa inwestycja ma przyciągnąć turystów, ale także przeprowadzić rewolucję komunikacyjną – pozwoli przemieścić się z Hali Lodowej w centrum miasta na szczyt góry bez konieczności wsiadania w samochód. Inżynieryjny zryw po 60 latach Historia tego projektu sięga lat 60. XX wieku, jednak przez dekady brakowało funduszy i kluczowych pozwoleń. Dopiero rok 1997 przyniósł budowę pierwszego etapu – znanej wszystkim kolei z Czarnego Potoku na Jaworzynę Krynicką. Brakującym ogniwem pozostawał odcinek łączący centrum Krynicy z dolną stacją obecnej gondoli. Dziś inwestycja wartą około 50 mln złotych, realizowana przez Polskie Koleje Linowe (PKL), wchodzi w fazę finalną. Projekt posiada już niezbędne decyzje środowiskowe i geologiczne, a prace budowlane mają ruszyć jeszcze w te wakacje. – 7 stycznia nadałem klauzulę ostateczności decyzji środowiskowej dla projektu kolei gondolowej, która połączy centrum Krynicy-Zdroju z Czarnym Potokiem. To inwestycja, która realnie zmieni komunikację i atrakcyjność miasta – podkreśla w mediach społecznościowych Piotr Ryba, Burmistrz Krynicy-Zdroju. Ponad 4,5 km w powietrzu. Jak to będzie działać? Nowy system będzie składał się z dwóch połączonych odcinków: Odcinek I (nowy) – prowadzący z centrum Krynicy-Zdroju, przez malowniczą Górę Krzyżową, aż do Czarnego Potoku. Jego długość przekroczy 2 kilometry. Odcinek II (już istniejący) – prowadzący z Czarnego Potoku na szczyt Jaworzyny Krynickiej (2,2 kilometra). Łącznie turyści pokonają ponad około 4,5 kilometra, co uczyni ten kompleks najdłuższą górską koleją linową w kraju. Dla porównania, popularna kolej na Kasprowy Wierch (również dzielona na dwa odcinki) mierzy łącznie ok. 4,2 km. Nowa kolej linowa odciąży wąską drogę do doliny Zakończenie prac planowane jest na sezon 2027. Inwestycja ma na celu odciążenie wąskiej drogi prowadzącej do doliny Czarnego Potoku, która w sezonie zimowym regularnie paraliżowana jest przez korki. Dzięki gondoli, narciarze i kuracjusze zostawią auta na parkingach w centrum lub przyjadą pociągiem, wsiadając do wagonika niemal bezpośrednio po wyjściu z kwatery. Czy wiesz, że… Jaworzyna Krynicka (1114 m n.p.m.) jest najwyższym szczytem wschodniej części Beskidu Sądeckiego? Dzięki specyficznemu mikroklimatowi, pokrywa śnieżna utrzymuje się tu często przez około 150 dni w roku, co czyni nową kolej kluczowym elementem infrastruktury narciarskiej w tej części Europy. Źródło: portalsamorządowy.pl Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Słynny górski szlak na nowo. Wielka modernizacja podkarpackiego odcinka
Główny Szlak Beskidzki przejdzie gruntowną modernizację. Trasa zyska m.in. nowe oznaczenia, wiaty, a nawet platformy widokowe. Całość ma ułatwić użytkowanie najdłuższej ścieżki turystycznej w polskich górach.
Główny Szlak Beskidzki imienia Kazimierza Sosnowskiego to najdłuższa trasa turystyczna w polskich górach. Ten liczący prawie 500 kilometrów szlak przebiega przez niemal całe polskie Karpaty, łącząc Wołosate w Bieszczadach z Ustroniem w Beskidzie Śląskim. Wyjątkowe ścieżki górskie przez lata traciły jednak na atrakcyjności przez niewystarczającą infrastrukturę turystyczną – w szczególności poszkodowany był odcinek podkarpacki. Naprzeciw potrzebom odwiedzających wychodzi projekt modernizacji, który zakłada kompleksową renowację istniejących tras oraz budowę nowych obiektów. Inicjatywa ta kładzie szczególny nacisk na wdrożenie nowoczesnych rozwiązań, które zwiększą dostępność turystyczną dla zróżnicowanych grup użytkowników. Czego brakuje na podkarpackim szlaku? Podkarpacki odcinek GSB od lat pozostaje ubogi w schrony przeciwdeszczowe, których brak staje się wyjątkowo uciążliwy w obliczu zmiennej pogody. Podczas ulewnych opadów wędrujący turyści zmuszeni są do marznięcia na otwartej przestrzeni. Budowa dodatkowych wiat ułatwiłaby więc znacznie podróżowanie i delektowanie się widokami bez obaw o nadchodzącą aurę. Innym problemem wymagającym interwencji jest oznakowanie, którego na szlaku zdecydowanie brakuje. Część znaków uległa naturalnej degradacji, a część została zdewastowana. Inwestycja w nowoczesne tablice informacyjne i czytelne drogowskazy jest niezbędna, aby przywrócić wędrowcom poczucie pewności na każdym rozwidleniu dróg. Dzięki tym zmianom podkarpacki fragment trasy zyska profesjonalny standard, przyciągając jeszcze większą liczbę entuzjastów górskich wypraw. Projektowanie uniwersalne na Podkarpaciu Głównym celem wielomilionowej rewitalizacji jest stworzenie nowej jakości turystyki poprzez modernizację ponad 200 kilometrów podkarpackiego odcinka. Obiekty takie jak wieże widokowe i „chatki traperskie”, pełniące funkcję schronienia, zapewnią bezpieczeństwo oraz uatrakcyjnią przestrzeń. Ważnym punktem planu jest utworzenie Centrum Obsługi Turystów, które zadba o komfort odwiedzających. Ważną cechą nadchodzących działań jest ich uniwersalny charakter. Projekt przewiduje wdrożenie rozwiązań zwiększających dostępność, tak aby wyjątkowymi widokami mogli cieszyć się turyści o każdym stopniu sprawności ruchowej. Zasięg modernizacji Przedsięwzięcie o łącznej wartości ponad 18 mln zł zakłada gruntowną odnowę szlaków na Podkarpaciu. W ramach tych środków powstanie 14 nowych obiektów infrastruktury, a oferta sportowa wzbogaci się o blisko cztery kilometry tras narciarstwa biegowego. Inwestycja ta stanowi kompleksowy krok w stronę unowocześnienia regionu, dzięki któremu podkarpackie wzniesienia przyciągną kolejne rzesze turystów. Źródła: Wbieszczadach.pl, <a href="https://rzeszow.wyborcza.pl/rzeszow/7,34962,31030258,26-mln-zl-na-rewitalizacje-glownego-szlaku-beskidzkiego-nowe.html?_gl=1*hcrwen*_gcl_au*MTAyNDMxMDMzNS4xNzY4NDk1MTQxLjQ2MTUzMzk4Mi4xNzc1MTIwNTgxLjE3NzUxMjA1ODE.*_ga*MTg3MDI2OTMyNS4xNzY4NDk1MTQz*_ga_6R71ZMJ3KN*czE3NzUyMTM4OTMkbzE0JGcwJHQxNzc1MjEzODkzJGo2MCRsMCRoMA..#do_w=167&do_v=1470&do_st=RS&do_sid=2152&do_a=2152&s=S.related-K.C-B.1-L.1.zw" target="_blank" rel='"nofollow noopener'>Wyborcza.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
To jedna z najbardziej malowniczych części Podlasia. Wzgórza Sokólskie wybrane Cudem Polski 2025 wprost trzeba odwiedzić
Malowniczy pas łagodnych, polodowcowych wzgórz na Podlasiu zachwycił internautów. Nie chodzi jednak tylko o pofalowanie terenu: Wzgórza Sokólskie to teren zamieszkany przez wiele kultur, zachwycający drewnianą architekturą i podlaskim klimatem, który powoli odkrywają turyści z całej Polski. Nic dziwnego, że został Cudem Polski.
Wzgórza Sokólskie zostały „Cudem Polski 2025” w województwie podlaskim podczas corocznego plebiscytu organizowanego przez „National Geographic Traveler”. Mają wszystko: historię, piękną przyrodę i zaangażowaną społeczność. To teren, który nie zawsze jest na pierwszym miejscu u osób planujących odwiedzenie Podlasia, ale warto się nim zainteresować – dopóki nie ma w nim tłumów. Lodowiec, wiatraki i drewno Wzgórza Sokólskie należą do tych najbardziej charakterystycznych form krajobrazu północno-wschodniej Polski: regionu, który w malowniczy sposób został ukształtowany przez plejstoceński lodowiec i nabrał łagodnego, pagórkowatego charakteru. Szerokie panoramy, liczne doliny oraz mozaika pól, łąk i lasów tworzą widoki jak z obrazka. Za to kochamy Podlasie! Nieodłączną częścią tożsamości Wzgórz Sokólskich są jednak liczne wsie z tradycyjną, drewnianą zabudową – domy, stodoły i wyjątkowe wiatraki, które przez stulecia były budowane według lokalnych wzorców i z dostępnych surowców. Do dzisiaj można tu spotkać funkcjonujące wiatraki typu holenderskiego czy bogato zdobione sadyby. Autentyczność krajobrazu sprawia, że jest on wyjątkowy w skali kraju. Ludzie żyją tu normalnie, zgodnie z tradycją, jakby nieświadomi upływu czasu. Co robić na Wzgórzach Sokólskich? To wymarzony teren dla miłośników wycieczek – zarówno pieszych, jak i rowerowych. Zróżnicowane szlaki pomogą zaplanować krótkie i wielogodzinne wyprawy, które przeprowadzą przez najciekawsze miejsca (np. Nową Kamionkę czy Szudziałowo). Jeśli interesuje nas historia, to dobrze wybrać trasę pieszą „Śladami tradycji Podlasia”, podczas której obejrzymy drewniane cerkwie, zabytkowe cmentarze czy miejsca pamięci. Rowerzyści powinni poznać szlak rowerowy „Zielone Wzgórza” liczący sobie około 60 km. Prowadzi przez malownicze wsie, punkty widokowe oraz pozwala podziwiać zabytkowe wiatraki. Poza szlakiem warto odwiedzić także cerkiew w Bohonikach, która jest ważnym elementem kulturowego dziedzictwa regionu. Kiedy najlepiej odwiedzić Wzgórza Sokólskie? Wzgórza Sokólskie najlepiej prezentują się – naszym zdaniem – od późnej wiosny do wczesnej jesieni, kiedy przyroda zachwyca kolorami, malując pięknie na i tak urokliwym podlaskim płótnie. Lato sprzyja wycieczkom rowerowym, natomiast jesienne barwy lasów i panoramy podczas „golden hour” zachęcają do pieszych spacerów. Warto zaplanować wyjazd na kilka dni, by w pełni docenić urok regionu i odwiedzić najważniejsze atrakcje. I przede wszystkim – dać sobie czas, by w pełni chłonąć atmosferę Podlasia. Tak jak się powinno: na spokojnie. Tu czas płynie wolniej, a my płyńmy razem z nim. Sponsorem plebiscytu „Cuda Polski 2025” jest: Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Byłam w największym sadzie Europy. Przewodnik po jabłkowym sercu Polski
Największe skupisko sadów w Europie znajduje się tuż za progiem Warszawy. W rejonie Grójca i Warki odkryłam nie tylko jabłka, ale też wyjątkowy Szlak Jabłkowy, lokalne smaki i miejsca z historią.
Spis treści Jabłkowe serce Polski i ukryta turystyczna perełka Spojrzeć z góry na sady: królowa Bona i zamek w Czersku Nasza Tłocznia: sto ton jabłek z 6 hektarów i pyszne soki Chynów: przystanek na kaczkę z jabłkami Warka: szarlotka numer dwa i bohater Polonii Nie tylko jabłko: lokalne tradycje Warki Szarlotka numer trzy i pożegnanie z Warką „To są liczby które zwalają z nóg” – mówi Teresa Knyzio ze stowarzyszenia W.A.R.K.A., próbując opisać produkcję jabłek w regionie Grójca i Warki. Ta okolica, zwana największym sadem Europy, dostarcza aż 40% krajowej produkcji jabłek. Polska jest dziś liderem w Europie i czwartym producentem jabłek na świecie. Ale Szlak Jabłkowy oferuje znacznie więcej niż tylko owoce – to opowieść o tradycji, lokalnym smaku i historii. Jabłkowe serce Polski i ukryta turystyczna perełka Mazowieckie sady dziś są nowoczesnymi gospodarstwami na światowym poziomie, z czego region, i sami sadownicy, są coraz bardziej dumni. W całym kraju znamy pochodzące stąd jabłko grójeckie. To produkt tradycyjny, certyfikowany, z chronioną nazwą i pochodzeniem od 2008 roku. Ale nieco mniej znamy inny tutejszy flagowy produkt: turystyczny Szlak Jabłkowy. Ja sama, mimo że jestem Warszawianką, długo o nim nie wiedziałam. W tym roku nadrobiłam zaległości. Szlak Jabłkowy to nieodkryta turystyczna perełka, tuż „za progiem” Warszawy. Spojrzeć z góry na sady: królowa Bona i zamek w Czersku Przygodę ze Szlakiem Jabłkowym zaczęłam w miejscu na pierwszy rzut oka mało związanym z owocami: na zamku w Czersku. Ale jego monumentalne, ceglane mury mają zaskakujące „jabłkowe” konotacje. Królowa Bona Sforza, żona Zygmunta Starego, odegrała ważną rolę w rozwoju sadownictwa w Polsce. W Czersku, gdzie rezydowała, wprowadziła uprawę jabłek. Te pierwsze sady stały się wzorem dla okolicznych gospodarzy, a okolica z czasem stała się z nich słynna. Choć byłam tu już kilka razy, po raz pierwszy wchodzę na monumentalną zamkową wieżę. Widok z jej szczytu, na pradolinę Wisły i wieś Czersk – należy do najpiękniejszych w regionie. Trudno nie mieć wrażenia, że może wcale nie zmienił się od czasów królowej Bony. Dominuje w nim zieleń po horyzont, zabytkowa zabudowa Czerska i – oczywiście – sady. Nasza Tłocznia: sto ton jabłek z 6 hektarów i pyszne soki Właśnie – czas odwiedzić prawdziwy lokalny sad. Kilka kilometrów od Czerska, w Konarach, działa wyjątkowe gospodarstwo sadownicze. Nasza Tłocznia stawia na coś więcej niż produkcję świetnych owoców. Działa podobnie, jak najlepsze winnice w zachodniej Europie, z jedną podstawową różnicą: powstają tu nie wina, a ekologiczne soki, przeciery, zakwasy i lemoniady w kilkudziesięciu odmianach. Sad Naszej Tłoczni można zwiedzać, na miejscu działa też sklep firmowy z dziesiątkami soków, nie tylko jabłkowych. Podczas spaceru po sadach oglądam 4 odmiany jabłoni, w tym rzadkie odmiany tradycyjne, których nie znajdziemy w sklepach. Sad ma powierzchnię 6 hektarów, a zbiory jabłek sięgają stu ton! Najbardziej nietypowy produkt, jaki można tu kupić to chyba sok jabłkowy z dodatkiem chmielu i marakui. Do Naszej Tłoczni od maja do października, na zwiedzanie i warsztaty, ściągają wycieczki dzieci, rowerzystów, ale i turyści indywidualni. Dla tych, którzy nie mogą przyjechać, działa sklep internetowy. Chynów: przystanek na kaczkę z jabłkami Kręcąc się po Szlaku Jabłkowym w końcu czas na coś konkretnego do zjedzenia. Zatrzymuje się w niepozornym Chynowie, w połowie drogi między Warszawą a Grójcem. Lokalny Hotel Chynów słynie ze swojej kuchni, inspirowanej Mazowszem i oczywiście pełnej akcentów jabłkowych oraz lokalnych produktów. Zjadam świetną kaczkę confit z kopytkami, sosem wiśniowym i pieczonym jabłkiem. Owoc ten króluje tu w karcie, towarzyszy smażonej wątróbce, jest w pierogach na słodko i słynnej tutejszej szarlotce. Jeśli ktoś chciałby się w Hotelu Chynów zatrzymać, powinien pomyśleć o rezerwacji z dużym wyprzedzeniem. To miejsce bardzo popularne w okolicy. Warka: szarlotka numer dwa i bohater Polski i USA Czas na nieformalna stolicę regionu, czyli Warkę. Położona nad Pilicą, słynie z winiarskich i piwowarskich tradycji, a także jednego ze swoich mieszkańców: Kazimierza Pułaskiego, bohatera wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych. W Winiarach – dzielnicy miasta – stoi biały klasycystyczny pałacyk. Tu Pułaski spędził dzieciństwo. Dziś w pałacyku prężnie działa Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego. Warto do niego zajrzeć nie tylko z myślą ekspozycji przybliżającej życie Pułaskiego. A powody są co najmniej dwa. Przy Muzeum działa świetna kawiarnia „Café Savannah”, a otacza je ogromny park, założony w 2 połowie XVIII w., położony w starorzeczu Pilicy. W Savannach zjadam drugą szarlotkę tego dnia, plus sernik. Oba świetne. I nic dziwnego – w kawiarni dowiaduję się, że prowadzi regularną współpracę z lokalnym Kołem Gospodyń Wielskich „Babeczki z rodzynkami”. A – jak wiadomo – koła gospodyń to ostoja polskich tradycji kulinarnych. Z kolei 15-hektarowy park to część obszaru NATURA 2000, a jego wyjątkowa flora i fauna przyciągają nie tylko turystów, ale i przyrodników. Spacerując jego alejkami, można natknąć się na pomnikowe drzewa pamiętające jeszcze czasy Pułaskiego, romantyczną kolumnadę z XIX wieku czy legendarną kapliczkę w skarpie. Nie tylko jabłko: lokalne tradycje Warki O historii wareckiego winiarstwa i piwowarstwa można się przekonać m.in. na wystawie w Muzeum Pułaskiego. Ale znacznie lepiej – zapoznając się ze świetnymi produktami Browarki. Ten niewielki rzemieślniczy browar prowadzi jeden człowiek: Hubert Kurzepa. Zaczynał jako piwowar domowy i szybko zyskał uznanie w środowisku dzięki sukcesom w konkursach. Browarka słynie z autorskiego łączenia klasycznych stylów z lokalnymi inspiracjami – od polskich chmieli po nietypowe dodatki jak jałowiec, dziki chmiel znad Pilicy czy mniszek lekarski. Szarlotka numer trzy i pożegnanie z Warką Moją przygodę ze Szlakiem Jabłkowym kończę na rynku w Warce. Widać na nim, że miasto przygotowuje się do nadchodzącego wielkimi krokami Światowego Dnia Jabłka – na rynku trudno nie zauważyć jego zapowiedzi, ustawionej na samym środku. Impreza w tym roku odbędzie się 28 września. Wycieczkę wieńczy – oczywiście – kolejna szarlotka, warecka, na ciepło. Jem ją w bardzo klimatycznym miejscu. Kawiarnia-Galeria przy Rynku to nie tylko nazwa. To faktycznie świetna kawiarnia i galeria sztuki w jednym. Przytulne wnętrze wypełniają nie tylko stoliki, ale i cała gama rękodzieła, które można tu kupić. Są i filigranowe obrusy robione na szydełku i – a jakże – biżuteria z motywem jabłka. To miejsce prowadzą dwie siostry, a w samym lokalu kiedyś mieścił się warsztat rowerowy ich dziadka. Dziś ściągają tu na kawę kolarze-amatorzy z całego Mazowsza. Domowa atmosfera i świetna szarlotka sprawiają, że zupełnie nie mam ochoty kończyć swojej wycieczki po Szlaku Jabłkowym i wracać do Warszawy. Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Nie wejdziesz, nie wjedziesz. Najsłynniejszy szlak w Tatrach zamknięty
Tłumy turystów, szczyt sezonu lada dzień i nagła blokada. Tatrzański Park Narodowy zamknął jedną z najbardziej uczęszczanych tras w górach bez objazdu, bez wyjątków.
Spis treści: Morskie Oko odcięte od świata Popularna trasa w remoncie Polacy mają to szczęście, że w granicach naszego kraju znajduje się zarówno morskie wybrzeże, jak i wiele pasm górskich. Wśród piechurów największą popularnością cieszą się Tatry, co potwierdzają liczby. W 2024 roku Tatrzański Park Narodowy odnotował rekordową frekwencję. Szlaki przyciągnęły ponad 5 milionów odwiedzających. Największe natężenie ruchu turystycznego odnotowano w sierpniu. Po Tatrach wędrowało wtedy ponad 992 tysiące osób. Morskie Oko odcięte od świata W polskie góry przyjeżdżają nie tylko Polacy. Na Krupówkach można spotkać turystów z Europy, a nawet Bliskiego Wschodu. Ci najaktywniejsi nie wyobrażają sobie urlopu w Zakopanem bez odwiedzenia najpopularniejszych miejsc, takich jak Kasprowy Wierch czy Dolina Kościeliska. Absolutnym hitem od lat jest też Morskie Oko. W 2024 roku przez wejście na Palenicy Białczańskiej jezioro odwiedziło od stycznia do listopada 693,5 tysiąca turystów. Kto planuje wybrać się w najbliższym czasie nad Morskie Oko, musi liczyć się z utrudnieniami. Na początku czerwca władze TPN podjęły decyzję o zamknięciu najpopularniejszego szlaku prowadzącego do jeziora. Chodzi o odcinek drogi asfaltowej od leśniczówki Wanta do Włosienicy. Po tej trasie poruszają się zarówno piesi, jak i konne zaprzęgi oraz busy elektryczne. Trasa została wyłączona z ruchu z powodu konieczności gruntownej modernizacji nawierzchni. Jak informują przedstawiciele parku, prace mają charakter pilny i techniczny. Zły stan nawierzchni stanowił coraz większe zagrożenie dla bezpieczeństwa turystów, a także zwierząt wykorzystywanych do transportu. Remont obejmie około 2,5 km drogi i będzie prowadzony w sposób kompleksowy. Wymieniona zostanie podbudowa, odwodnienie oraz wierzchnia warstwa asfaltu. Popularna trasa w remoncie Szlak został zamknięty do odwołania. TPN zaznacza, że termin ukończenia prac zależy m.in. od warunków pogodowych. Obejście tej trasy nie jest możliwe. Zarówno osoby piesze, jak i korzystające z transportu konnego czy busów elektrycznych nie mają w tym czasie dostępu do Morskiego Oka od strony Palenicy Białczańskiej. Teoretycznie do Morskiego Oka można dotrzeć innymi trasami, jednak są to szlaki wysokogórskie i wymagające odpowiedniej kondycji i przygotowania. Alternatywą dla bardziej doświadczonych wędrowców może być na przykład trasa przez Dolinę Pięciu Stawów lub zejście z Rysów (zaczynając od słowackiej strony). Źródło: Tatrzański Park Narodowy Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Kaszmir to Szwajcaria subkontynentu indyjskiego. Czym ten położony w Indiach i Pakistanie region przyciągał turystów?
Majestatyczne szczyty, turkusowe górskie jeziora, doskonałe tereny narciarskie, żyzne zielone doliny i kulturowe bogactwo – trudno się dziwić że Dżammu i Kaszmir od dawna powoduje szybsze bicie serca u podróżników z całego świata.
Spis treści: Dżammu: świątynie, pałace i paralotnie Dolina Kaszmiru: wielokulturowość, górskie jeziora i domy na wodzie Gulmarg: narty w puchu z widokiem na Himalaje Leżący na pograniczu Indii, Pakistanu i Chin Dżammu i Kaszmir to region o niezwykłym bogactwie przyrodniczym i kulturowym, przez niektórych określany jako „raj na ziemi”. Jego spektakularny krajobraz – od malowniczych dolin po czterotysięczniki Małych Himalajów – słusznie przyciągał zarówno lokalnych turystów, jak i poszukiwaczy wrażeń z innych krajów. Dżammu: świątynie, pałace i paralotnie Region Dżammu leży w północnych Indiach. To obszar o dużym zróżnicowaniu geograficznym i kulturowym – zobaczymy tu zarówno nizinne równiny, jak i spektakularne tereny przedgórza Himalajów. Dżammu to też ważne centrum religijne hinduizmu. Świątynia Vaishno Devi, to jedno z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych w Indiach, odwiedzane co roku przez miliony wiernych. Stolica regionu, miasto Dżammu, kryje liczne zabytki, m.in. Raghunath – kompleks siedmiu świątyń poświęconych bogu Ramie, a także eklektyczny pałac Mubarak Mandi, dawną rezydencję maharadżów. To także centrum aktywnej turystyki. Malownicze miejscowości, takie jak jak Patnitop czy Sanasar przyciągają turystów szukających spokoju oraz entuzjastów paralotniarstwa i trekkingu. Miejscowość Bhaderwah i jej okolice zachwycają zielonymi dolinami i chłodnym klimatem. Dolina Kaszmiru: wielokulturowość, górskie jeziora i domy na wodzie Dolina Kaszmiru to prawdziwa turystyczna perła. Leżąca na wysokości około 1 600 m n.p.m., otoczona pasmami górskimi Pir Pandżal i Himalajami, urzeka zielenią, kwitnącymi sadami i turkusowymi jeziorami. Sercem doliny jest Śrinagar, stolica regionu, znana z malowniczego jeziora Dal, po którym można pływać tradycyjnymi łodziami shikara lub zatrzymać się w jednym z urokliwych domów na wodzie. Szlak jezior Kaszmiru to jeden z najbardziej spektakularnych trekkingów w tej części Azji. Trasa wiedzie przez wysoko położone doliny, przełęcze i łąki. Oferuje zapierające dech w piersiach widoki na kilkanaście górskich jezior, z których najbardziej znane to Vishansar, Krishansar, Gadsar, Satsar, Gangbal i Nundkol. Wszystkie leżą na wysokości od około 3 500 do 4 200 m n.p.m. Są otoczone lodowcami i krystalicznie czyste. Walory przyrodnicze Doliny Kaszmiru uzupełnia niezwykła kultura regionu, łącząca wpływy islamu, hinduizmu i buddyzmu. Gościnność mieszkańców, regionalne potrawy (np. rogan josh) i tradycyjna architektura drewniana tworzą wyjątkowy klimat. Gulmarg: narty w puchu z widokiem na Himalaje O każdej porze roku Dżammu i Kaszmir prezentuje inne oblicze. Zimą jego doliny zamieniają się w raj dla narciarzy i miłośników sportów zimowych. Zwłaszcza w Gulmarg – najbardziej znanym ośrodku narciarskim regionu, z jedną z najwyżej położonych kolejek linowych na świecie. Kurort leży na wysokości 2 650 m n.p.m. w zachodniej części Kaszmiru, z widokiem na potężny masyw górski Pir Pandżal – część masywu Małych Himalajów. Gulmarg słynie z obfitych opadów śniegu, długiego sezonu narciarskiego (od grudnia do marca), oraz doskonałych warunków do jazdy w puchu. To jednak tylko mała część atrakcji jakie oferuje Dżammu i Kaszmir. Niestety konflikt między Indiami a Pakistanem już nie tylko utrudnia, ale niemal uniemożliwia turystykę w tym zachwycającym regionie. Pozostaje mieć nadzieję, że w to miejsce szybko powróci pokój i bezpieczeństwo. Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Kolory szlaków nie wskazują na stopień trudności trasy. Warto jednak poznać ich znaczenie
Oznaczenia szlaków znacząco ułatwiają nawigację w terenie. Dzięki nim można łatwo zaplanować i zorganizować wędrówkę, a należy także wspomnieć, że mają niebagatelne znaczenie dla bezpieczeństwa wyprawy. Praktyka pokazuje jednak, że wiele osób błędnie interpretuje ich znaczenie. Co oznaczają kolory szlaków turystycznych? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Spis treści: Oznaczenia szlaków górskich w Polsce Jak wyglądają oznaczenia szlaków? Co oznaczają kolory szlaków turystycznych? Inne oznaczenia na szlakach turystycznych Czarny, czerwony, żółty, niebieski, zielony – kolorowe oznaczenia na trasach pieszych wydają się wskazywać na poziom trudności danego szlaku, prawda? Nic bardziej mylnego. Wbrew powszechnemu przekonaniu, kolory szlaków turystycznych nie oznaczają, jakie utrudnienia można napotkać w trakcie wędrówki. Oznaczenia szlaków górskich w Polsce Koncepcja tworzenia w Polsce szlaków turystycznych, ułatwiających zwiedzanie gór, sięga 1873 roku. Rok później Galicyjskie Towarzystwo Tatrzańskie rozpoczęło wyznaczanie ścieżek. Z czasem pojawiła się potrzeba umieszczenia na trasach znaków ułatwiających orientację i nawigację w terenie. W 1880 roku, za sprawą Leopolda Wajgela, pojawiły się drogowskazy na pierwszym szlaku. Mowa o trasie Krasny Łuh-Howerla. Zwyczaj znakowania szlaków ugruntował się w 1887 roku, kiedy Walery Eljasz-Radzikowski, członek Towarzystwa Tatrzańskiego (wcześniej GTT), umieścił czerwone paski na drodze prowadzącej do Morskiego Oka. Sześć lat później zaczęły powstawać znakowane trasy w Beskidach Zachodnich, gdzie działacze niemieckiej organizacji Beskidenverein wytyczyli szlaki w okolicach Magurki, Szyndzielni i Klimczoka. W 1894 powstał czerwony szlak na Babią Górę, w pierwszej kolejności od strony węgierskiej, a rok później – od galicyjskiej. Jak wyglądają oznaczenia szlaków? Podstawowe oznaczenia szlaków turystycznych mają formę prostokąta składającego się z dwóch białych pasów, pomiędzy którymi znajduje się jeszcze jeden – kolorowy (czerwony, niebieski, żółty, zielony lub czarny). Kolor biały nie ma żadnego znaczenia. Ma jedynie uczynić znak bardziej widocznym w terenie. Znaki są nanoszone na naturalne elementy krajobrazu – na drzewa lub głazy. W niektórych miejscach charakterystyczne oznaczenia pojawiają się na sztucznych elementach – słupkach czy tablicach. Zgodnie z instrukcją PTTK, powinny być umieszczane przynajmniej co 200 m, jednak na mniej uczęszczanych szlakach zdarza się, że trzeba pokonać znacznie większy dystans, by dotrzeć do kolejnego oznaczenia. Co oznaczają kolory szlaków turystycznych? Wcześniej wspomnieliśmy, że oznaczenia szlaków nie wskazują na poziom ich trudności. Jest to prawda ale tylko wtedy, gdy mówimy o trasach pieszych i rowerowych. W przypadku tras narciarskich jest odwrotnie. W tym przypadku, kolor czarny wskazuje na trasę bardzo trudną, czerwony – na trudną, niebieski – na łatwą, a zielony – na bardzo łatwą. Z pieszymi szlakami turystycznymi jest jednak inaczej. Kolor czerwony Znaki z czerwonym pasem najczęściej wskazują na główny, najważniejszy szlak na danym obszarze. Taka trasa najczęściej prowadzi wzdłuż miejsc ciekawych, atrakcyjnych krajobrazowo, a w wyższych górach z reguły wiedzie najwyższymi kulminacjami w danym paśmie. Kolor niebieski Szlaki niebieskie są drugimi najważniejszymi w danych regionach. Takie oznaczenie wskazuje na trasę dalekobieżną. Zatem kolor niebieski wskazuje na szlak ciągnący się na znacznej odległości, który jednak nie jest szlakiem głównym na danym obszarze. Kolor żółty W kontekście nawigacyjnym, żółte znaki są niezwykle istotne. Tym kolorem oznacza się szlaki łącznikowe. W tym miejscu nie można jednak nie wspomnieć, że w niektórych miejscach takie oznaczenie mają także trasy dojściowe. Kolor zielony Zielone znaki mają duże znaczenie dla osób, które chcą możliwie najlepiej poznać obszar, który przemierzają. Tym kolorem najczęściej oznaczane są trasy widokowe lub prowadzące do charakterystycznych punktów. Kolor czarny Zajmijmy się oznaczeniem, które u piechurów wzbudza największą grozę. Wbrew pozorom, znaki z czarnym pasem nie oznaczają dużych przewyższeń, stromizn, ekspozycji czy innych utrudnień. Tym kolorem znakuje się szlaki z najkrótszym dojściem do danego punktu lub trasy łącznikowe. Czy oznaczenia szlaków są ustandaryzowane? Teoretycznie oznaczenia szlaków turystycznych w każdym regionie powinny mieć takie same znaczenie. Łatwiej przecież nauczyć się jednej interpretacji niż kilku. Praktyka pokazuje jednak, że jest inaczej. Kolorowe oznaczenia na szlakach mają charakter umowny. W praktyce oznacza to, że na niektórych obszarach mogą pojawiać się pewne odstępstwa od przypisanego im znaczenia. Inne oznaczenia na szlakach turystycznych Na szlakach turystycznych często można się natknąć także na inne oznaczenia niż kolorowy pasek umieszczony pomiędzy dwoma białymi. Nie należy ich ignorować. Niektóre mają charakter czysto informacyjny, jednak większość znacząco ułatwia nawigację w terenie. Kropka w kolorze szlaku na białym tle Kropka w kolorze danego szlaku, umieszczona na białym, okrągłym tle, wyznacza początek lub koniec trasy. Takie oznaczenia są szczególnie ważne na szlakach długodystansowych. Załamana ścieżka Znak składający się z kolorowego i dwóch białych pasków, załamanych pod kątem 90 lub 135 stopni, informuje o skręcie. Takie oznaczenia są umieszczane przed miejscem, w którym następuje zmiana kierunku marszu. Na zadbanych trasach, tuż za zakrętem umieszczany jest kolejny znak (podstawowy), który pełni funkcję potwierdzającą. Strzałka Znak przedstawiający strzałkę wyznacza miejsce zmiany kierunku marszu. Wykrzyknik Biały wykrzyknik sugeruje wzmożenie uwagi. Takie znaki umieszczane są w miejscach, które mogą sprawiać trudności w nawigowaniu, np. przed skrętem w słabo widoczną ścieżkę. Kwadrat podzielony na dwa trójkąty W wielu miejscach można natknąć się na oznaczenia w formie kwadratu podzielonego na dwa trójkąty, z których jeden jest biały, a drugi ma kolor szlaku (czerwony, niebieski, żółty, zielony, czarny). W ten sposób oznaczane są ścieżki spacerowe. Takie trasy najczęściej przebiegają w pobliżu miejscowości turystycznych i mają formę pętli, zwykle o długości 5 km. Zdarza się, że pod takim znakiem znajduje się trójkąt. W ten sposób komunikowana jest zmiana kierunku, a wierzchołek wskazujący na lewo lub prawo komunikuje, w którą stronę należy skręcić. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Na trasie i poza nią: Wykorzystaj nieskończoność możliwości smartwatcha podczas zimowych przygód, nie tylko sportowych
Najnowsze modele smartwatchy Garmin to całkiem nowy poziom technologii zamkniętej w designerskim zegarku, który dba nie tylko o wyniki treningów, lecz także o bezpieczeństwo i komfort użytkownika.
Okres świąteczny czy ferie zimowe to okazje do przełamania codziennej rutyny i podbudowania kondycji fizycznej i formy psychicznej. Jeśli jesteś fanem sportów zimowych i rekreacji na stokach, zdobywania zaśnieżonych szczytów górskich lub długich wędrówek widokowymi szlakami, to nowy smartwatch kultowej amerykańskiej marki zapewni ci zaawansowane wsparcie na każdym kroku. Spis treści: Monitoruj swoje wyniki – od rekordów na stoku po zimowy trekking Bezpieczeństwo i nawigacja w trudnych zimowych warunkach Styl i funkcjonalność – smartwatch, który sprawdzi się także poza trasą Monitoruj swoje wyniki – od rekordów na stoku po zimowy trekking Wśród topowych smartwatchy warto wyróżnić nowe modele Garmin fēnix 8 AMOLED oraz Garmin fēnix 8 Solar. To niezrównane urządzenia do śledzenia aktywności nawet w trudnych warunkach. Odporne na uszkodzenia mechaniczne i zamoczenie (nawet podczas nurkowania na głębokości do 40 metrów), wyposażone w wytrzymałą baterię, kryją w sobie zaawansowane funkcje, niezawodne czujniki i przydatne aplikacje. Nowy model Garmin fēnix 8 może wspierać zimowe treningi i rekreację za pomocą m.in.: licznika kroków i spalonych kalorii, monitorowania tętna, rytmu oddychania i saturacji, kolorowych map (w tym tras w 2000 kurortów narciarskich na całym świecie), funkcji ClimbPro, która umożliwia szczegółową analizę podbiegów i podejść, a także nachylenia terenu i dystansu, trybów sportowych m.in. dla narciarzy alpejskich i biegowych, skitourów, snowboardzistów łyżwiarzy, a nawet amatorów chodzenia po śniegu w rakietach śnieżnych (pozwalają one m.in. rejestrować zjazdy, przewyższenia oraz czas spędzony na stoku), oceny gotowości do treningu, która informuje nas o wydolności organizmu oraz pomoże opracować trasę i plan treningowy. View Burdaffi on the source website Ponadto zimowe aktywności umilą nam: wygodne płatności zbliżeniowe GARMIN PAY™, głośnik i mikrofon, które umożliwiają prowadzenie rozmów telefonicznych (po sparowaniu ze smartfonem), aplikacja GARMIN MESSENGER™, która umożliwia dwukierunkową komunikację tekstową (po sparowaniu z komunikatorem satelitarnym inReach), odtwarzacz utworów i playlist z kont w serwisach, takich jak Spotify, Deezer lub Amazon Music (może być wymagana subskrypcja). Warto też przyjrzeć się bliżej tym możliwościom nowego modelu, które zapewniają bezpieczeństwo i nawigację. Bezpieczeństwo i nawigacja w trudnych zimowych warunkach Zima to wymagający czas dla miłośników outdooru, dlatego Garmin fēnix 8 AMOLED i Solar oferują wsparcie w zakresie bezpieczeństwa i nawigacji. Oba modele zostały wyposażone w funkcje, czujniki i aplikacje, które pomagają orientować się w terenie nawet w ekstremalnych warunkach, a także zapewniają maksymalną wygodę korzystania. W trudnym terenie i na dłuższym szlaku na pewno nie raz zauważyłeś, że korzystanie z nawigacji w smartfonie jest nie tylko męczące i niewygodne (szczególnie zimą, kiedy mamy założone rękawiczki), lecz także zawodne (problemy z transmisją danych, mała wytrzymałość baterii w smartfonie). View Burdaffi on the source website Wygodna i niezawodna nawigacja, jaką zapewnia smartwatch Garmin fēnix 8, to niezbędne wsparcie każdego turysty, globetrottera i miłośnika aktywności w terenie. Najnowsza generacja modelu kultowego amerykańskiego smartwatcha została wyposażona w: precyzyjny GPS, funkcję TracBack® umożliwiającą bezpieczny powrót do obozu lub początku szlaku, zaawansowaną latarkę LED (z regulowanym stopniem jasności i dodatkowym światłem czerwonym), 3-osiowy kompas elektroniczny, wysokościomierz i barometr, system wykrywania upadków, który automatycznie wyśle powiadomienie do wyznaczonego kontaktu. Ponadto Garmin fēnix 8 Solar wyróżnia się wbudowaną soczewką solarną, która wykorzystuje energię słoneczną do wydłużenia czasu pracy baterii. View Burdaffi on the source website Styl i funkcjonalność – smartwatch, który sprawdzi się także poza trasą Smartwatch Garmin fēnix 8 jest dostępny w różnych wersjach, co daje możliwość dopasowania ich do naszych preferencji. Do wyboru mamy: 3 rozmiary (43 mm, 47 mm, 51 mm), materiał soczewki, kolor ramki/bezela, kilka wersji kolorystycznych pasków, stylową wersję ze skórzanym paskiem. Paski są wymienne, więc gdybyśmy chcieli odmienić design naszego smartwatcha, możemy to zrobić w prosty sposób. Stylowy wygląd idący w parze z funkcjonalnością dają satysfakcję z codziennego użytkowania smartwatcha, nawet w te dni, kiedy mamy przerwę od treningów. Monitorowanie snu, analiza cyklu menstruacyjnego, monitorowanie nawodnienia czy analiza stresu sprawiają, że ten model sprawdzi się także w miejskim i biznesowym stylu życia. View Burdaffi on the source website Oczywiście Garmin fēnix 8 zapewnia wsparcie nie tylko w zimowych aktywnościach. Latem będzie niezastąpiony podczas surfingu, nurkowania rekreacyjnego, przejazdów rowerowych, joggingu, jogi, a nawet gry w golfa i wielu innych aktywności, których nie sposób wymienić jednym tchem. Bez względu na to, czy jesteś na górskim stoku, fotografujesz rafę koralową, eksplorujesz lasy tropikalne, osiągasz zen w azjatyckiej świątyni czy bijesz swoje rekordy w biurze, taki smartwatch będzie stale przydatny.
Na tropie tajemnic i cudów. Polski szlak rowerowy pełny zaskoczeń i pięknych widoków
Ze szlaku wzdłuż Odry rzadko kiedy widać rzekę, ale w niczym to nie umniejsza atrakcyjności trasy. Ten szlak rowerowy pokochasz od pierwszego wejścia na rower.
W tym artykule: Cuda natury Rzeka na horyzoncie Szczecińska... Toskania Perełki na trasie Burza przyszła nagle, jak to w sierpniu. Pociemniało, zaszumiało i zanim zdążyłem się ucieszyć z chwili ulgi od upału, nastąpiło oberwanie chmury. Nie bardzo było gdzie się skryć, bo jechałem po dawnej linii kolejowej, obecnie wyłożonej wygodnym asfaltem. Moknąc, myślałem sobie, że to w sumie jak na razie mój najbliższy kontakt z wodą na szlaku Blue Velo i że dziś już nie będę musiał brać prysznica. Odrzańska trasa rowerowa skusiła mnie obietnicą tajemnic, nieodkrytych skarbów, opuszczonych pałaców i bogactwa natury. Ponad 250 km szlaku od Bałtyku do ujścia Warty zwiastowało naprawdę różnorodne przygody, a miało mnie spotkać wiele zaskoczeń, większych niż letnia ulewa. Chwilę potem wyszło zresztą słońce, asfalt zaczął parować, a z pobocza jak na komendę zaczęły wypełzać ślimaki bez skorupek, zmuszając mnie do jazdy slalomem. Rowerem po Polsce. Oto 8 najciekawszych tras rowerowych, które musisz poznać Zima powoli dobiega końca, pora odkurzyć swój jednoślad i zacząć sezon kolarski. Nasuwa się zatem pytanie – gdzie się wybrać rowerem po Polsce? Prezentujemy 8 tras rowerowych o różnym ... Cuda natury Zaczynam w Świnoujściu, choć Odra uchodzi przecież do Zalewu Szczecińskiego, czyli w prostej linii jakieś 40 km na południe. Ominięcie tego odcinka byłoby jednak ogromnym błędem! Forty Świnoujścia, malowniczy odcinek nad Bałtykiem i osada wikingów na wyspie Wolin to najbardziej znane atrakcje na pierwszych kilometrach szlaku, choć z perspektywy siodełka większe wrażenie robi tutejsza przyroda. Na łąkach zarastających niską trzciną w rezerwacie Karsiborska Kępa gnieździ się do kilku procent światowej populacji wodniczki – rzadkiego ptaka wędrownego. Z kolei w Wolińskim Parku Narodowym gniazdują bieliki. Z ptakami jest jednak ten problem, że są dość płochliwe i trudno je dostrzec z oddali. Dlatego do gustu przypadł mi bardzo odcinek po wałach przeciwpowodziowych przy Parku Natury Zalewu Szczecińskiego. Szutrową drogę przebiegają dziki, na poboczu czają się bażanty, a parę metrów dalej pasą się włochate krowy rasy scottish highland. Widać też koniki polskie i masę wszelkiego rodzaju ptactwa. Na zalewie majaczy wyspa Śmięcka – jedna z dwóch najnowszych polskich wysp. Będzie ona uzupełniana urobkiem z pogłębiania toru wodnego przez najbliższe 30 lat. Rzeka na horyzoncie Odra pojawia się na horyzoncie po raz pierwszy, gdy dojeżdżam do jeziora Dąbie – czwartego największego akwenu w Polsce. Co prawda, by ją zobaczyć, trzeba zboczyć odrobinę ze szlaku, ale warto, bo zza szuwarów można dostrzec bardzo nietypowy wrak zwany betonowcem. Nazwa nie jest myląca – kadłub statku jest z betonu! Takie rzeczy mogli wymyślić tylko Niemcy, którym pod koniec wojny brakowało stali. Betonowy okręt długo nie popływał, bo został zbombardowany w Szczecinie w 1945 r. Po wojnie odholowano go do Inoujścia i zatopiono. Organizowane są na nim czasem koncerty, których publika dryfuje na łodziach wokół wraku. Szlak prowadzi przez centrum Szczecina i wreszcie przekraczam rzekę, a nawet dwie: Odrę Wschodnią i Zachodnią. Na niecałe 10 km wpadam do Niemiec – trasa biegnie dokładnie wzdłuż granicy, co kilkadziesiąt metrów mijam czarno-czerwono-żółte i biało-czerwone słupki graniczne. Ciężko uwierzyć, że w czasach, kiedy chodziłem do przedszkola, był to niedostępny teren, do którego nie można było się nawet zbliżać. Miało to też swoje dobre strony. Będąca strefą buforową rzeka miała czas na regenerację i stała się ostoją przyrody. Z wieży widokowej w niemieckim Mescherin rozciąga się piękny widok na Park Krajobrazowy Dolina Dolnej Odry. Warto było się tu wdrapywać na zachód słońca. Kilkadziesiąt kilometrów rozlewisk, bagien, łąk i torfowiska to tereny w sam raz dla ptaków wodno-błotnych, które występują tu w olbrzymich ilościach. Na jesiennym zlotowisku zbiera się nawet 9 tys. żurawi! Miał to być transgraniczny park narodowy, ale udało się go powołać tylko po stronie niemieckiej. Szczecińska... Toskania Śniadanie jem w Gryfinie, miasteczku znanym z rosnącego nieopodal Krzywego Lasu. Miejsce zawdzięcza swą nazwę i sławę specyficznie wygiętym sosnom. Nikt tak naprawdę nie wie, dlaczego las jest krzywy, choć hipotez nie brakuje. Za najbardziej prawdopodobną uchodzi ta, że było to celowe działanie niemieckich gajowych. Pytanie brzmi: po co wykrzywiać las? Może chodziło o uzyskanie zakrzywionego drewna, z którego można by wyrabiać poszycia łodzi, beczki albo płozy do sań rogatych? Radzę wybrać się tu raczej prędzej niż później – stare drzewa pomału znikają, ale leśnicy (tym razem polscy) postanowili posadzić nowy, równie krzywy zagajnik. Co z tego wyjdzie – przekonamy się za kilkadziesiąt lat. Wskakuję na nasyp dawnej kolei i właśnie na tym wygodnym odcinku łapie mnie burza. Zanim dojadę do „szczecińskiej Toskanii”, będę już suchy. Pagórkowaty krajobraz gwarantuje dobrze nasłonecznione południowe stoki obsadzone coraz gęściej winoroślą. Po raz kolejny utwierdzam się w przekonaniu, że Pomorze Zachodnie jest uczciwym regionem – nazwy nie zwodzą tu na manowce. Jeśli winnica nazywa się Turnau, to rzeczywiście zawiaduje nią rodzina słynnego muzyka, a on sam od czasu do czasu daje tu koncerty w miłych okolicznościach przyrody. Na pytanie, czy można robić zdjęcia, miły pan w stróżówce robi krótki wykład na temat budownictwa pruskiego w regionie i zaprasza na zwiedzanie posiadłości. Szkoda, że wino ciężko wozi się w sakwach, a ja mam do przejechania jeszcze sporo kilometrów do zamku zakonu joannitów w Swobnicy. W budce przy twierdzy czuwa pani Renata. – Tu, przy studni, często siedzieli Niemcy. Bardzo ich z jakiegoś powodu ciekawiła – opowiada. – Robili tu jakieś szemrane wykopaliska, dziedziniec rozkopywali, skrzynki jakieś wynosili. Co to było? Nie wiadomo. Skarby? Na pewno rozbudzona wyobraźnia wielu poszukiwaczy tajemnic przyczyniła się do ruiny średniowiecznej warowni – zauważa. Wojna oszczędziła wiele miejscowości leżących na szlaku rowerowym Blue Velo, a liczne dworki i pałace przetrwały PRL jako siedziby urzędów, domy pomocy społecznej czy szkoły. Gorsze okazały się lata 90., których skutki można oglądać na szlaku. Choć teoretycznie jadę cały czas wzdłuż Odry, to motywem przewodnim na południowym odcinku trasy są właśnie dawne rezydencje pruskie. Tą najbardziej okazałą jest właśnie zamek w Swobnicy zbudowany przez joannitów, którzy przejęli ten teren od templariuszy. Po wojnie mieścił się tu PGR, a potem nastały czasy „prywaciarza”. Gmina odzyskała zrujnowany obiekt dosłownie w ostatniej chwili, po zawaleniu się najstarszego skrzydła. Dziś budynek jest jako tako zabezpieczony, ma nowy dach, dostępną do zwiedzania wieżę i desperacko szuka nowego właściciela. – Ktokolwiek by go kupił, rezerwuję sobie pokój dla księżniczki, z widokiem na jezioro – śmieje się pani Renata, której za doglądanie zamku rzeczywiście należy się przynajmniej jedna komnata. Jezioro jest oczywiście zarośnięte, podobnie jak park, ale nietrudno wyobrazić sobie, że gdyby znalazł się ktoś z wizją i odpowiednimi środkami, mogłaby to być jedna z największych atrakcji województwa. Perełki na trasie Nadodrzańska trasa rowerowa pełna jest takich nieoczywistych perełek. Niekiedy zapomnianych, czasem wciąż nieodkrytych. Stąd szlak prowadzi od zamku do dworku, od folwarku do pałacu. Czuję się niczym pruski szlachcic udający się na herbatkę do sąsiadów. Jadę monumentalnymi alejami drzew albo wzdłuż szpalerów starych jabłoni. Mam wrażenie podróży w czasie, choć od wojny wiele się zmieniło. Niektóre pałace zniknęły (np. w Chełmie Dolnym), niektóre są w ruinie (jak w Warnicach i Grzymiradzu), inne jednak prezentują się jak za dawnych lat (jak w Chełmie Górnym) albo zostały niedawno uratowane i wyremontowane (np. w Gogolicach). Pałac w Smolnicy wciąż mieści Zespół Szkół Rolniczych. To senna, spokojna okolica niezbyt skażona nowoczesnym budownictwem. Nie ma tu billboardów i budek z kebabem. Dlatego trochę głodny docieram do Chwarszczan – dawnej siedziby zakonu templariuszy. Już na pierwszy rzut oka widzę, że coś tu nie pasuje. Nad maleńką wsią góruje strzelisty, gotycki budynek kościoła, jakby przeniesiony tu z wielkiego miasta. Okazuje się, że nie ma on odpowiedników na świecie. Dlaczego legendarnie bogaty zakon zbudował właśnie tu tak okazałą świątynię? Teorii jest wiele, a najbardziej podoba mi się ta, w której miałby być to skarbiec na relikwie przywiezione z Ziemi Świętej. To ostatnia zagadka na trasie, która nieuchronnie zmierza z powrotem nad Odrę. Kończę wycieczkę przy rozlewiskach Parku Narodowego Ujście Warty, znów wśród ptaków, żab i komarów. Żródło: National Geographic Traveler
Kraina salamandry i rysia. Gorczański Park Narodowy urzeka widokami, łąkami i niezwykłą bioróżnorodnością
Gorce przeważnie nie są naszym pierwszym wyborem, kiedy myślimy o wyjeździe w polskie góry. A szkoda. Są piękne i leży w nich Gorczański Park Narodowy – jeden z najcenniejszych przyrodniczo obszarów w kraju.
W tym artykule: Gorczański Park Narodowy – podstawowe informacje Polany gorczańskie – najpiękniejszy i najcenniejszy teren parku Fauna parku – kalejdoskop rzadkich gatunków Salamandra plamista – symbol Gorczańskiego Parku Narodowego Gorczański Park Narodowy – informacje praktyczne Gorczański Park Narodowy to idealne miejsce dla wędrowców, miłośników przyrody czy po prostu poszukiwaczy pięknych krajobrazów i spokoju. Wielka zaletą Parku i Gorców w ogóle jest to, że w przeciwieństwie do Tatr, Pienin i wielu części Beskidów, są to góry wciąż mało uczęszczane. Nawet przy dobrej pogodzie tłumów tam nie spotkamy. Na mniej popularnych szlakach można się cieszyć niemal niezakłóconym obcowaniem z przyrodą. Gorczański Park Narodowy – podstawowe informacje Utworzony w 1980 roku, obejmuje powierzchnię ponad 7 tys. hektarów, z czego 4 tys. (57% obszaru Parku) objęte są ochroną ścisłą. Leży w województwie małopolskim, najbliższe mu większe miasta to Nowy Targ, Rabka-Zdrój i Limanowa. Obejmuje centralne pasmo Gorców, gór formalnie należących do Beskidów Zachodnich. Ponad 94 proc. parku to lasy o naturalnym, a niekiedy nawet pierwotnym charakterze. To pozostałość niegdysiejszej Puszczy Karpackiej. Najwyższe punkty Parku to masywy Turbacza i Gorca. Ten pierwszy to jednocześnie najwyższy szczyt Gorców (1310 m n.p.m.). Park chroni nie tylko przyrodę, ale i dziedzictwo kulturowe. Te tereny przez wieki były kształtowane także przez człowieka i tradycyjny wypas owiec. Polany gorczańskie – najpiękniejszy i najcenniejszy teren parku Szczególną wartość dla krajobrazu i przyrody Gorców mają tzw. polany reglowe. Powstały w wyniku tradycyjnej gospodarki pasterskiej. Jej pozostałością są drewniane szałasy, w których rozpoznamy regionalne style: zagórzański i podhalański. Polany gorczańskie są piękne same w sobie – z wielu miejsc rozciągają się imponujące widoki, m.in. na nie tak dalekie Tatry. Polska atrakcja robi prawdziwą furorę. Tłumy turystów przyjeżdżają z całego kraju Brama w Gorce to zupełnie nowa atrakcja na turystycznej mapie Polski. Zlokalizowana na Podhalu ścieżka w koronie drzew jest tłumnie odwiedzana zarówno przez pobliskich mieszkańców, jak i odw... Na polanach występuje niezwykłe bogactwo roślin. Spośród 850 gatunków roślin naczyniowych stwierdzonych w Gorczańskim Parku Narodowym, około 130 rośnie wyłącznie na koszonych lub wypasanych polanach. Zajmują one tylko ok. 6% powierzchni Parku, ale występuje na nich ponad 35% flory roślin naczyniowych Gorców. Jednak pasterskie tradycje zanikają, a co za tym idzie, łąki i polany powoli zarastają roślinami z innych ekosystemów – krzewami, młodymi drzewami czy borówką czernicą. Choć może się to wydawać dziwne, a nawet sprzeczne z dbaniem o naturę, w Gorczańskim Parku Narodowym podejmuje się wysiłki, by nie dopuścić do zalesienia łąk i polan. W tym celu stosuje się odkrzewianie i mechaniczne koszenie, np. na Jaworzynie Kamienickiej. Na Hali Długiej na Turbaczu z powrotem wprowadzono wypas owiec. Wygląda więc na to, że przynajmniej niektóre polany reglowe zostaną uratowane. Może i nie są najwyższe na świecie, ale i tak zachwycają! Oto najpiękniejsze góry w Polsce Polska nie jest krajem górskim, jednak żeby móc przeżyć niezapomnianą przygodę w malowniczej okolicy, nie trzeba wyjeżdżać za granicę. Gdyby zsumować długość wszystkich szlaków pies... Fauna parku – kalejdoskop rzadkich gatunków Spośród występujących w Parku kręgowców aż 21 gatunków znajduje się w rejestrze Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. Księga zawiera listę gatunków zagrożonych i ginących. Gorczański Park Narodowy to dom m.in. dla: traszki karpackiej, orła przedniego, puszczyka uralskiego, niedźwiedzia brunatnego, rysia euroazjatyckiego, wilka szarego i żbika europejskiego. To dobitne świadectwo tego, jak cenne są tereny parku, wciąż pełne siedlisk dla wymagających i płochliwych zwierząt. Salamandra plamista – symbol Gorczańskiego Parku Narodowego Tego pięknego, czarno-żółtego płaza ogoniastego niełatwo spotkać, choć nie jest gatunkiem zagrożonym (w Polsce podlega ochronie częściowej). Gorczański Park Narodowy może się poszczycić stabilną populacją salamandry plamistej, która została wybrana na symbol parku i widnieje w jego logo. Salamandry plamiste prowadzą lądowy, samotniczy tryb życia. Żyją w lasach, w środowiskach wilgotnych i bogatych w próchniejące i murszejące drewno. Schronienia poszukują w butwiejących kłodach i w norkach ziemnych. Gęste, w większości bukowe lasy Gorczańskiego Parku Narodowego to dla niej idealne siedlisko. Kontrastowe ubarwienie dorosłych osobników pełni funkcje odstraszające – salamandra posiada gruczoły jadowe. Czarno-żółty wzór na ciele salamandry sprawia, że dawniej bywała nazywana jaszczurem plamistym lub ognistym, mimo że z jaszczurkami nie ma nic wspólnego (jest płazem, a nie gadem). Wiele nazw miejsc i miejscowości wzięło się właśnie stąd – np. Jaszczurówka w Tatrach. Żółte wzory mogą być u salamander bardzo różne, występować w formie plam lub pasów, może być ich więcej lub mniej. Nie ma dwóch osobników tak samo ubarwionych. Gorczański Park Narodowy – informacje praktyczne Wstęp do Gorczańskiego Parku Narodowego jest płatny. Całodniowy bilet kosztuje 8 zł (ulgowy – 4 zł). Jeśli jesteśmy w Gorcach na dłużej, możemy kupić bilet trzydniowy (16 zł) lub siedmiodniowy (40 zł). Wszystkie bilety kupimy: stacjonarnie – w punktach poboru opłat w Porębie Wielkiej-Koninkach i Lubomierzu-Rzekach, w Ośrodku Edukacyjnym GPN w Porębie Wielkiej 4 oraz w tzw. mobilnych punktach sprzedaży; online – przez internetowy system sprzedaży www.eparki.pl oraz w aplikacji mobilnej mPay. Warto wiedzieć, że dwa razy w roku wstęp do parku jest wolny: 1 stycznia, w dzień jego utworzenia oraz w drugą niedzielę sierpnia – Święto Ludzi Gór. Bez opłat możemy się poruszać także po szlakach turystycznych biegnących wzdłuż granic parku. Mapę szlaków znajdziemy na stronie: gpn.gov.pl. Poruszanie się pieszo jest tu łatwe – mamy do wyboru zarówno sieć znakowanych kolorami szlaków turystycznych, jak i mniej wymagających ścieżek spacerowych, a także 9 ścieżek edukacyjnych. Osobno przygotowano szlaki rowerowe i konne. Zimą, przy pokrywie śnieżnej przekraczającej 20 cm, na szlakach pieszych można uprawiać także turystykę narciarską. W nielicznych miejscach Gorczańskiego Parku Narodowego dozwolone jest biwakowanie: na polanach Oberówka i Trusiówka. Za nocleg pobierana jest opłata 10 zł od osoby. Na Trusiówce można także zaparkować (12 zł za dobę).
Śnieżka z nową organizacją ruchu na szlakach. Tą drogą wejdziesz, ale nie zejdziesz z góry
Tego lata Śnieżka znów będzie zdobywana przez tysiące turystów z Polski i Czech. Polacy, którzy mają w planach wędrówkę na najwyższy szczyt Karkonoszy, muszą pamiętać o istotnych zmianach na szlakach. Jeden z najpopularniejszych prowadzi w tym roku tylko w jedną stronę.
W tym artykule: Śnieżka z nową organizacją ruchu na szlakach Popularne szlaki w Karkonoszach znów otwarte Położona na granicy Polski i Czech Śnieżka (1603 m n.p.m.) to najwyższy szczyt Karkonoszy. Góra przypominająca swoim kształtem wulkan jest celem wypraw nie tylko zdobywców Korony Gór Polski. Szczyt chętnie zdobywają zarówno Czesi, jak i turyści wypoczywający np. w położonym niedaleko Karpaczu. W tym roku górołazi planujący zdobycie Śnieżki muszą pamiętać o pewnych zmianach w organizacji szlaków. Jedna z popularniejszych tras jest teraz jednokierunkowa. Ponieważ Śnieżka to jeden z najwyższych, a tym samym najpopularniejszych szczytów górskich w naszym kraju, przyrodnicy monitorują, czy tłumy turystów nie szkodzą miejscowemu ekosystemowi. A ten jest wyjątkowy. Klimat w poszczególnych partiach góry różni się w zależności od ich wysokości, co sprzyja różnorodności biologicznej. Niższe zbocza porastają lasy świerkowe i bukowe, wyżej ustępują alpejskim łąkom i wrzosowiskom. Środowiska te są domem dla wielu dzikich zwierząt, w tym jeleni, lisów i różnych gatunków ptaków, takich jak cietrzew i sokół wędrowny. Śnieżka z nową organizacją ruchu na szlakach Pokłosiem popularności Śnieżki jest wprowadzenie nowej organizacji ruchu na pieszych szlakach. Od 15 czerwca 2024 r. czerwonym szlakiem, czyli tzw. zakosami, można jedynie wejść na Śnieżkę. Zejście będzie możliwe Drogą Jubileuszową, która pozostaje dwukierunkowa. O zmienionych zasadach turystom przypomina tablica informacyjna. Jednokierunkowy czerwony szlak na Śnieżkę ma swój start w Karpaczu przy skoczni narciarskiej „Orlinek”. Z kolei Droga Jubileuszowa zaczyna się na Przełęczy pod Śnieżką. Słynna toaleta w Tatrach uratowana. W październiku została zdmuchnięta przez halny W drodze na Rysy do niedawna można było korzystać z jednej z najwyżej położonych w Tatrach toalet. Drewniana konstrukcja nie oparła się jednak sile wiatru halnego i została uszkodzona. Popularne szlaki w Karkonoszach znów otwarte W miniony weekend w Karkonoszach otwarto cztery ostanie piesze szlaki turystyczne. Są to: szlak zielony od Jaworowej Łąki w Czarnym Kotle Jagniątkowskim do skrzyżowania ze szlakiem czarnym Petrówką, szlak niebieski od Domku Myśliwskiego do schroniska Samotnia, szlak zielony ścieżka nad reglami od Pielgrzymów przez Kocioł Smogorni do skrzyżowania ze szlakiem czerwonym przy schronisku Odrodzenie, szlak niebieski Grzbietem Kowarskim od Skalnego Stołu do Przełęczy Okraj. Przez pierwsze dwa tygodnie czerwca trasy były zamknięte z uwagi na ochronę cietrzewie i sokoła wędrownego. Władze Karkonoskiego Parku Narodowego apelują do turystów, aby, mimo otwarcia szlaków, zachowywali się tak, aby nie płoszyć młodych, wciąż niesamodzielnych ptaków. – W tej chwili apelujemy również o to, aby podczas wędrówki po Karkonoszach starać się zachowywać cicho, dać jeszcze przyrodzie troszeczkę swobody i spokoju. [...] Każdy czynnik, który będzie powodował jakieś płoszenie, jakieś niepokojenie zarówno cietrzewi, jak i sokołów wędrownych, jak i każdych innych zwierząt na terenie parku, nie jest wskazany – przekazała mediom Monika Rusztecka-Rodziewicz z KPN. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Najpiękniejsze szlaki w Tatrach. Adam Brzoza poleca 5 ulubionych tatrzańskich tras
Najwyższe polskie góry robią wrażenie o każdej porze roku. W których miejscach szczególnie dobrze wyglądają na zdjęciach? Najpiękniejsze szlaki w Tatrach rekomenduje Adam Brzoza, wielokrotnie nagradzany fotograf związany z „National Geographic Polska".
W tym artykule: Kasprowy Wierch – Kopa Kondracka Morskie Oko Dolina Chochołowska Szpiglasowa Przełęcz i Szpiglasowy Wierch Ciemniak od Doliny Kościeliskiej Na wycieczkę w poszukiwaniu najpiękniejszych szlaków w Tatrach wybieramy się z Adamem Brzozą. Niewielu ludzi w naszym kraju tak dobrze zna polskie góry jak fotograf „National Geographic Polska" z Zakopanego. Choć na swoich zdjęciach Adam Brzoza przybliża nam najdalsze zakątki świata, najlepiej czuje się w fotografii górskiej. Jak sam mówi: „Góry nigdy mi się nie znudzą, ponieważ za każdym razem są inne". Tatry zna jak własną kieszeń i doskonale wie, gdzie i kiedy ustawić się z aparatem, by oddać pełnię uroku najwyższych polskich gór. Oto najpiękniejsze szlaki w Tatrach wybrane i sfotografowane przez Adama Brzozę. Kasprowy Wierch – Kopa Kondracka Czerwony szlak na Kasprowy Wierch od strony Kopy Kondrackiej przebiega na granicy ze Słowacją. Szlak jest urozmaicony widokowo. Można tu oglądać zarówno skały, jak i zieleń. Czasami pojawiają się kozice. Co jednak szczególnie przyciąga wędrowców z aparatami fotograficznymi, to niezapomniany widok na Halę Kondratową – szczególnie urokliwy jesienią, kiedy dosłownie zapiera dech w piersiach. Warto wiedzieć, że na Hali Kondratowej znajduje się schronisko – najmniejsze w Polskich tatrach, choć wciąż bardzo przytulne. – Na Kopie Kondrackiej byłem setki razy. Nigdy nie napotkałem tu takich samych warunków – opowiada Adam Brzoza. Morskie Oko Mimo że Morskie Oko to najbardziej popularne miejsce w polskich Tatrach, nie można mu odmówić urody. Zwłaszcza o wschodzie i po zmierzchu, gdy w kadr nie wchodzą tłumy turystów. Warto wybrać się tu z aparatem jesienią i latem, choć zimowy widok zamarzniętej tafli stawu i ośnieżonych szczytów z oszronionej schroniskowej szyby również robi wrażenie. Morskie Oko jest skute lodem aż przez 5 miesięcy. Pętla spacerowa wokół Morskiego Oka liczy 2,5 km, co daje możliwość długiego spaceru w poszukiwaniu ulubionego kadru tej części Tatr. 15 najpiękniejszych tras pieszych w Polsce Dla aktywnych przygotowaliśmy przegląd najpiękniejszych szlaków pieszych na terenie Polski - tych jedno i kilkunastodniowych. Pakuj plecak i ruszaj! Dolina Chochołowska Pierwsza myśl? Słynne krokusy. Ale nie tylko taką – usłaną fioletem – Dolinę Chochołowską warto zapamiętać. Dolina jest stosunkowo łatwo dostępna. Właściwie w porównaniu do wypraw choćby do Pięciu Stawów, wycieczka do Chochołowskiej nie wymaga właściwie żadnego większego przygotowania sportowego. Jest tu sporo do fotografowania. Dolinę porastają lasy świerkowe. Można tu spotkać m.in. niedźwiedzie i świstaki tatrzańskie. Warto wiedzieć, że jest to najdłuższa i największa dolina w Tatrach Zachodnich. Swoją nazwę zawdzięcza pobliskiej wsi Chochołów. Szpiglasowa Przełęcz i Szpiglasowy Wierch Zapraszamy z aparatem w Tatry Wysokie. Przypominająca kształtem siodło Przełęcz Szpiglasowa znajduje się na wysokości 2 110 m n.p.m. Oddzielający przełęcz Szpiglasowy Wierch sięga 2 172 m n.p.m. i wzbija się na granicy polsko-słowackiej. Zarówno przełęcz, jak i szczyt gwarantują niezapomniane widoki. To stąd rozciąga się jedna z najpiękniejszych panoram na Tatry. W zasięgu wzroku są: Rysy, Mięguszowieckie Szczyty, Mnich, grań Orlej Perci. Przełęcz należy omijać zimą, kiedy występuje to duże zagrożenie lawinowe. Niespodzianki w Tatrach. To nie w drodze na Rysy widoki i wrażenia są najlepsze Wejście na „dach Polski” nie było dla mnie aż tak emocjonujące. Za to na Zawracie po raz kolejny zakochałem się w Tatrach. Ciemniak od Doliny Kościeliskiej To najdalej na zachód wysunięty szczyt masywu Czerwonych Wierchów. Wysokością sięga najprawdopodobniej 2 096 m. Ciemniak wznosi się ponad kilkoma dolinami: Kościeliską, Tomanową, Liptowską, Miętusią i Mułową. Dojście do dolin jest dość strome, jednak na fotografach może robić ogromne wrażenie. To tu spektakularnie opadają „Ciemniakowe" urwiska. Pobliska Dolina Kościeliska robi za to duże wrażenie zarówno skąpana letnim słońcem, jak i pokryta nieskończonym białym puchem zimą. Wszystkie zdjęcia wykorzystane w materiale zostały wykonane przez Adama Brzozę. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
To jedna z najbardziej spektakularnych pieszych tras na świecie. Czym zachwyca Szlak Licyjski?
Przecinający południową Turcję szlak prowadzi traktem sprzed 2,5 tys. lat. Łączy Antalyę z Ölüdeniz. Szlak Licyjski to ponad pół tysiąca kilometrów ekscytującej wędrówki przez bardzo ciekawe przyrodniczo tereny.
W tym artykule: Baba Daği – idealne miejsce na na paragliding Ruiny starożytnego miasta Myra w Demere Najpiękniejszy szlak w Turcji Stoimy pod żółtą tablicą. W tym miejscu zaczyna się szlak, który liczy sobie ponad 500 km. W myślach próbuję przełożyć to sobie na liczbę kroków. Wychodzi dobre 100 tys. stąpnięć! Nie potrafię sobie tego wyobrazić. Kroki, które zrobimy, będą kontynuacją. Powtórzeniem ruchów wykonywanych wieki temu. Szlak Licyjski – biegnący wzdłuż południowego wybrzeża Turcji, od Ölüdeniz do Antalyi – jest drogą wytyczoną ponad 2,5 tys. lat temu. Traktem przecinającym Licję, starożytną krainę na półwyspie Teke zamieszkaną przez ludzi potrafiących wykorzystać strategiczne położenie ich krainy w basenie Morza Śródziemnego. Te ziemie przemierzali niegdyś handlowcy, awanturnicy, poszukiwacze szczęścia. Śladem po tamtych czasach są dziesiątki kamiennych miast i grobowców, porty morskie, warownie, akwedukty. Przybijały tu greckie statki, później przywędrowały rzymskie legiony – Licja jako ostatni punkt śródziemnomorski została włączona do cesarstwa, nawet wówczas zachowała jednak sporą niezależność. Niedoceniane miejsca w Europie, które koniecznie trzeba zobaczyć. Poznaj 21 propozycji ze Starego Kontynentu – jest też polski akcent Gdzie pojechać na weekend czy dłuższy urlop? Poniżej przedstawiamy najbardziej niedoceniane miejsca w Europie, które warto odwiedzić chociaż raz w życiu. Na liście znalazła się jedna pro... Baba Daği – idealne miejsce na na paragliding Baba Dağı wprawia moje serce w niebezpieczny taniec. Mająca blisko 2 tys. m góra testuje wytrzymałość organizmu. W rozgrzanym powietrzu nasze płuca pracują jak umęczone miechy. Plecak zmienia się w kulę gorąca. Przesuwamy się w milczeniu, nasłuchując warkotu terenowych aut wiozących turystów pragnących spłynąć ku morzu, wisząc na kawałku mocnego materiału. Idziemy na betonową platformę, z której można zacząć lot. U celu, niczym spragnione niemowlęta, ssiemy końcówki butelek. Wlewamy w siebie litry wody, patrząc, jak piloci paralotni rozkładają kolorowe skrzydła oplecione niewiarygodną liczbą linek. Sprawdzają uprzęże, naciągają taśmy, objaśniają procedury lotu. Przypięty do siedziska, otoczony opieką profesjonalisty – loty odbywają się w tandemie – musisz jedynie pokonać nagły ścisk w żołądku, gdy biegniesz prosto w przepaść. Na zakończenie dobrze jest też nie połamać sobie nóg przy lądowaniu. Przez pozostały czas można się skupić na zachwycie. W kominach powietrznych lotnie wirują niczym stado ogromnych motyli. Baba Dağı jest jednym z bardziej cenionych spotów paralotniarskich w Turcji. Powietrzna droga prowadzi nad szmaragdową taflę morza przeciętą wąskim półwyspem piachu. U jego nasady rozlało się Ölüdeniz zmieniające się z wysokości kilkuset metrów w szachownicę rdzawych dachów. Powietrze jest tu łaskawe, pozwalając przedłużać lot niemal w nieskończoność. Niektórzy mają tyle szczęścia, że udaje im się wylądować wprost na słynnej Błękitnej Plaży. Droga idzie ostro do góry. Kluczy pomiędzy sosnami, w których koronach skryły się cykady. Wypełniają przestrzeń metalicznym jednostajnym dźwiękiem. Szlak wiedzie ku grani, zostawiając poniżej Dolinę Kabak. Rozgrzane kamienie wykorzystujemy jako punkty widokowe. Przysiadamy na nich, pogryzając ciasteczka energetyczne. Wiatr chłodzi skórę. Sięgamy wzrokiem granatowej linii morza stapiającego się z niebem. Ten widok towarzyszy nam do końca dnia. Panorama za panoramą. Nie mogąc się z nią rozstać, rezygnujemy z noclegu pod dachem i rozwieszamy lekkie hamaki. Zasypiam ukojony ruchem materiałowej kołyski, otulony zapachem żywicy spływającej po korze drzew. Nieustannie dokonujemy złych wyborów. Wciąż się gubimy. Brniemy w ślepe ścieżki, na których końcu czekają jedynie kozy o zdziwionych spojrzeniach. Ślęczymy nad papierową mapą i wpatrujemy się w ekran wyprowadzającego na manowce GPS-u. – Ile razy się zgubiliście? – to pytanie, którym piechurzy witają się na Szlaku Licyjskim. Słyszymy je częściej niż „dzień dobry”, sami je zadajemy. Czasami to nasza wina. Podziwiamy rozciągający się w dole atłas Morza Śródziemnego. Kłócimy na temat meandrów ewolucji lub sensowności koncepcji Boga, korzystając z tego, że mamy wreszcie czas, by rozmawiać o wszystkim. Próbujemy uspokoić walące serce podczas wspinaczki. Wtedy przegapiamy subtelne znaki, które mają nas prowadzić. Kręcimy się ukarani za brak uważności. Czasami jednak nasze dobre chęci nie wystarczają. Szlak jest wymagający. Kluczy po stokach, wykonuje niespodziewane skręty, szutrowane drogi zmienia nagle na ledwo widoczne ścieżki. W wielu miejscach oznakowanie sprowadza się do kropki farby zostawionej przez pędzel Kate Clow – mieszkającej w Turcji Brytyjki, twórczyni tej drogi, która dwie dekady temu opracowała przebieg szlaku i napisała o nim książkę przewodnik. Gdy udaje nam się w ciągu dnia pokonać 20 km, uznajemy to za sukces. W tym tempie na przemierzenie całego szlaku potrzebujesz minimum miesiąca. My chcemy przebyć jego połowę. Potrzebujemy ponad dwóch tygodni. To tutaj osiadła Arka Noego po potopie. Ararat skrywa wiele tajemnic Choć wejście na Ararat wymaga posiadania zezwolenia i wynajęcia przewodnika, wspinaczka na najwyższa górę Turcji to doświadczenie mistyczne. Przekonałem się o tym na własnej skórze. Ruiny starożytnego miasta Myra w Demere Za najbardziej spektakularne miejsce uchodzi Yediburunlar, wyniesiony ku niebu punkt, z którego widać zatokę. Skaliste półwyspy wcinają się w morze niczym palce potwora. Wieczorami krajobraz przybiera posępny charakter, wraz ze znikającym słońcem woda robi się dojmująco czarna. Patrzymy na ten spektakl przez okna pensjonatu Yediburunlar Lighthouse. Ulokowany na skraju klifu budynek jest znakiem nowych czasów – dekadę temu piechurzy zdani byli na siebie. Dziś mogą nocować w przybytkach oferujących wszystkie wygody. Zastanawiam się, czy korzystanie z nich nie jest zaprzeczeniem idei klasycznej pieszej wędrówki – spartańskiej, hipnotycznej, pradawnej. Po całym dniu maszerowania zanurzenie się w te oazy luksusu rozwiewa jednak wątpliwości. Z Islamaru aż do Patary – to ponad 22 km – idziemy po starożytnych kamieniach. Ciężkie kwadratowe bloki wiją się koślawą linią między drzewami oliwnymi. Każdy z nich ma otwór, przez który puszczono ceramiczną rurę. Ten pradawny akwedukt zadziwia precyzją wykonania. Kamienie przylegają do siebie na milimetry, tworząc wodociąg, który ponad 2 tys. lat temu niósł życiodajny płyn do królewskiej Patary. Starożytni inżynierowie wyposażyli urządzenie w odwrócony syfon ułatwiający zmienianie ciśnienia wody. Przez Demre, 7-tysięczne miasto, przemykają autokary z wycieczkami. Przystają w drodze do Kemer, by pasażerowie mogli spojrzeć na ruiny starożytnego miasta Myra. Założone ponad 2,5 tys. lat temu było jednym z ważniejszych punktów Licji, w czasach rzymskich cieszyło się przywilejami stolicy prowincji. Po tutejszych ulicach przechadzał się odpoczywający w drodze do Rzymu św. Paweł. Myrę zaszczycił obecnością cesarz Hadrian, żył tu również biskup Mikołaj – dziś ukazywany przez kulturę masową jako pocieszny grubasek w czerwonym kubraku rozdający wigilijne prezenty. Nad rzymskim amfiteatrem piętrzą się skalne grobowce. Wykute w kamieniu, pełne zdobień i płaskorzeźb, naśladują bogate domostwa lub świątynie. Powstały ok. V w. p.n.e., służąc zamożnym mieszkańcom metropolii. To oni przyczynili się do stworzenia Unii Licyjskiej, związku miast, który można chyba uznać za protoplastę dzisiejszej Wspólnoty Europejskiej. Wieki temu ktoś stwierdził, że lepiej żyć razem niż osobno. Powstała pierwsza znana nam organizacja demokratyczna w dziejach. Skupiająca 23 miasta. W XI w. Myra się w końcu poddała. Miasto, nękane trzęsieniami ziemi, powodziami i najazdami wrogów, opustoszało. Gdzie jechać na narty w Turcji? Najlepsze miejsca Szukasz ciekawego miejsca, w którym będziesz mógł aktywnie spędzić zimowy urlop? Narty w Turcji okażą się strzałem w dziesiątkę. Tamtejsze ośrodki narciarskie oferują wysoki standard,... Najpiękniejszy szlak w Turcji Ostatni odcinek naszej wyprawy jest płaski. Polną drogą przemierzamy zacieniony las. Zostało nam jeszcze 7 km. W równym tempie, wreszcie bez konieczności planowania każdego kroku na ścieżce wspinającej się po skałach. To ten moment, w którym każda długodystansowa wędrówka zamienia się w czynność hipnotyczną. Ciało, przyzwyczajone do codziennego rytmu, pracuje jak naoliwiona maszyna. Umysł odpuszcza, myśli płyną swobodnie, łamiąc wszelkie ograniczenia. Być może po to właśnie wyrusza się na szlak. Wieczorem jemy oliwki. Opieramy się plecami o ścianę latarni morskiej Gelidonya, niewielkiego świetlnego punktu porzuconego pośród oliwek, sosen i dębów ostrolistnych. Po zmroku pulsuje równym trzysekundowym rytmem. Sączymy zbyt ciepłe piwo. Hamaki tkwią rozpięte między drzewami. Skubiemy płaski turecki chleb. Pod nami słońce unosi się przez chwilę na powierzchni morza, aż topi się w nim, zostawiając po sobie jaskrawą łunę. Wybierasz się na wakacje do Turcji? Zobacz, jak możesz zaoszczędzić pieniądze podczas wyjazdu. Tekst ukazał się na łamach magazynu „National Geographic Traveler Extra – 26 miejsc w Turcji” (nr 03(06)/2021).
Raj dla włóczykijów i... dla rodzin z dziećmi. Bieszczady i Beskid Niski to wizytówki Podkarpacia
Te dwa pasma górskie nie tylko „odhaczają” większość pozycji na liście turystycznych potrzeb, ale są pełne niedającej się zdefiniować magii. Kto raz trafi w te strony, będzie chciał tu wracać.
W tym artykule: Beskid Niski i Bieszczady – perły Podkarpacia Bieszczady - najciekawsze trasy Beskid Niski - trasa na Kamień nad Jaśliskami Turystyka „widokowa” na Podkarpaciu Raj dla miłośników historii i dobrego jedzenia Bezkresne połoniny i góry, w których pod szczytami nie tworzą się kilometrowe korki. Krajobrazy, które koją i uskrzydlają. Przepiękne i gęsto zalesione parki narodowe. Rozrywki dla najmłodszych podróżników, a także dla dorosłych szukających bardziej ekstremalnych doznań. Świadectwa burzliwej i fascynującej historii. Klimatyczne knajpki z przepyszną lokalną kuchnią oraz prężnie rozwijające się winnice. To zaledwie ułamek atrakcji, które czekają na turystów w Bieszczadach i Beskidzie Niskim. Te krainy kochają zarówno samotni wędrowcy, jak i rodziny z dziećmi. Skąd ten fenomen? Beskid Niski i Bieszczady – perły Podkarpacia Mało kto mówi: „Rzuć wszystko i jedź w Beskid Niski”. W powszechnej świadomości ten teren jest trochę mniej gościnnym i charyzmatycznym podkarpackim rodzeństwem Bieszczad. Niesłusznie. Udała mu się bowiem trudna sztuka – dysponuje bardzo przyjazną turystom infrastrukturą, a jednocześnie nie zatracił swojego nieco dzikiego i nieokiełznanego charakteru. Pasmo górskie rozciągające się od Przełęczy Łupkowskiej na wschodzie, po Przełęcz Tylicką na zachodzie są mekką samotnych wędrowców, „karmiących” się jedynie ciszą i pięknymi krajobrazami, a jednocześnie z otwartymi ramionami witają rodziny z dziećmi, miłośników zabytków i smakoszy. Wieża widokowa na Cergowej, fot. Gabriela Joniec Bieszczady stały się z kolei ziemią obiecaną dla byłych „korposzczurów” zmęczonych zgiełkiem wielkich miast. To tu chętnie osiedlają się artyści, pisarze i ci, którzy szukają natchnienia w ciszy i pięknej przyrodzie. A tych ostatnich jest tu pod dostatkiem. Pomiędzy Przełęczą Łupkowską a Przełęczą Wyszkowską rozciągają się piękne bezkresne połoniny, a ryk żubra, niedźwiedzia czy jelenia to naturalne odgłosy tutejszych lasów. W Bieszczadach znajduje się dużo przystępnych szlaków o umiarkowanym stopniu trudności, m.in. ten prowadzący na Połoninę Wetlińską, Caryńską czy Tarnicę, ale nie brakuje też propozycji dla doświadczonych wspinaczy. Całodniowe wycieczki po dolinach lub szczytach, zapierające dech w piersiach widoki i niepowtarzalny klimat – właśnie z tego słyną Bieszczady. Bieszczady - najciekawsze trasy Trasy spacerowe – Torfowisko Tarnawa i Jeziorka Duszatyńskie Jeziorka Duszatyńskie w rezerwacie Zwiezło Zaczniemy przewrotnie, bo nie od gór, a od... wody. Bieszczady bogate są w wodospady (Wodospad Magurski), rzeki (San, Wetlina czy Solinka) i stawy, ale jezior nie ma tu wiele. Oprócz tego zdecydowanie najsłynniejszego, czyli Jeziora Solińskiego, zwanego też Bieszczadzkim morzem, godne uwagi są właściwie dwa - Jeziorka Duszatyńskie. Położone są one przy Głównych Szlaku Beskidzkim (szlak czerwony), na odcinku biegnącym z Komańczy na Chryszczatą, oraz na terenie pięknego rezerwatu przyrody „Zwiezło”. Powstały one na skutek oderwania się i obsunięcia zachodniego zbocza Chryszczatej w 1907 roku. Obrosły one wieloma legendami. Niektórzy uważali to miejsce za zaczarowane i wierzyli, że osuwisko było dziełem diabła, który rzucił tu ognistą kulę. Inni - że to efekt upadku meteorytu. Jeziorka Duszatyńskie, fot. Norbert Nazarkiewicz Na wysokości 683 m.n.p.m. znajduje się mniejsze z jeziorek, zwane Dolnym, 18 metrów wyżej położone jest Jeziorko Górne. Spacer rozpoczynamy we wsi Duszatyn, a oba jeziorka obchodzimy od lewej strony. Warto o tym pamiętać szczególnie nad Jeziorkiem Górnym, bo ścieżka jest tu słabo oznakowana. Przy symbolicznym grobie młodego leśnika, szlak czerwony zaczyna wspinać się na Chryszczatą, na którą dojdziemy w mniej więcej 45 minut. Jeziorka Duszatyńskie są świetnym celem wycieczki, ale warto je również połączyć z wędrówką czerwonym szlakiem z Komańczy do Wołosatego. Torfowisko Tarnawa i Worek Bieszczadzki Zanim wespniemy się w wyższe partie gór, zatrzymajmy się na chwilę na... mokradłach. W Bieszczadach znajduje się kilkanaście torfowisk, ale tylko kilka z nich udostępniono zwiedzającym. Najlepszą infrastrukturę ma to położone na terenie nieistniejącej już wsi Tarnawa Wyżna. Ścieżka przyrodnicza nad bagienno-łąkowymi terenami prowadzi po poddanych niedawno renowacji kładkach. Torfowisko podzielono na dwie części. Większa z nich (po lewej stronie od parkingu) zajmuje obszar około 20 hektarów, a długość kładek to około 1800 metrów. Mniejsza ma powierzchnię około 6 hektarów, a pomosty ciągną się przez 600 metrów. To świetne miejsce na spacer z rodziną i idealna okazja, aby dokształcić się na temat flory i fauny terenów bagiennych. Najłatwiej dotrzeć tu samochodem, który zostawić można na dużym parkingu. Aby wejść na torfowiska trzeba wykupić jednodniowy bilet wstępu na teren Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Torfowisko Tarnawa, fot. Anna Żuchlińska Torfowiska Tarnawa znajduje się w tzw. Bieszczadzkim Worku, najdalej na południowy wschód wysuniętym skrawku Polski. Wciśnięty jest on między Bieszczady Wysokie i granicę z Ukrainą, którą wyznacza rzeka San. To jeden z rzadziej odwiedzanych rejonów w Bieszczadach, więc ściągają tu wędrowcy spragnieni dzikiej przyrody, ciszy i spokoju. Zabudowania Tarnawy Wyżnej, obok której położone jest torfowisko, zniszczono po II wojnie światowej, a jej ludność została wysiedlona. Trasa górska na Połoninę Wetlińską (z Wetliny przez Przełęcz Orłowicza na Połoninę Wetlińską i jej najwyższy szczyt Osadzki Wierch, powrót przez Hasiakową Skałę i Przełęcz Wyżną) Jeśli jesteś w Bieszczadach, w twoim grafiku nie może zabraknąć Połoniny Wetlińskiej. Świetną bazą wypadową do wędrówek po tym jednym z najsłynniejszych bieszczadzkich masywów są miejscowości Wetlina i Smerek. Jego znak rozpoznawczy to zbocza porośnięte bardzo gęstym lasem bukowym oraz goły szczyt. Z powodu przepięknych widoków i ciągnącej się po horyzont otwartej przestrzeni, spacer grzbietem Połoniny Wetlińskiej to niewyczerpane źródło inspiracji i zachwytów. Tras na Połoninę Wetlińską jest wiele, ale najpiękniejsza z nich swój początek ma w Wetlinie – Starym Siole. Szlak żółty na początku prowadzi drogą asfaltową, aby następnie przerodzić się w szeroką polną drogę. Na granicy lasu znajduje się kasa Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Po ok. 2 km, za wiatą turystyczną, naszym oczom ukaże się grzęda skalna, przy której postawiono barierkę. Idąc dalej ścieżką dojdziemy do Przełęczy Orłowicza, na której nasza trasa łączy się z Głównym Szlakiem Beskidzkim (szlak czerwony). Kierujemy się na wschód i idziemy granią przez Szare Berdo. Przed sobą widzimy grzbiet Hnatowego Berda, a za nim najwyższy punkt trasy – Osadzki Wierch (1253 m n.p.m.). Za szczytem mijamy bacówkę, w której okresowo wypasa się owce. Dochodzimy do Hasiakowej Skały, z której żółtym szlakiem idziemy na południe do Przełęczy Wyżnej. Rozpoznamy ją po dwóch pomnikach: jednemu poświęconemu Jerzemu Harasymowiczowi, a drugiemu - ofiarom gór i ratownikom. Beskid Niski - trasa na Kamień nad Jaśliskami Trasa górska z Lipowca przez Garbki na Kamień nad Jaśliskami, powrót przez cmentarze z okresu I wojny światowej, przełęcz Beskid nad Czeremchą i wieś Czeremcha Trasa zaczyna się we wsi Lipowiec. Zielony szlak prowadzi do lasu bukowego, a za Garbkami łączy się z żółtym (dydaktycznym). Przechodzimy obok osuwiska Nad Sinym Wirem, mijamy kamieniołom Okrągła Wyspa, aż w końcu docieramy do rozwidlenia szlaków. Odbijamy na północ i po 500 m dochodzimy do szczytu Kamienia (857 m n.p.m.), który rozpoznamy po sporym usypisku... kamieni. 50 m od szczytu znajduje się natomiast pomnik upamiętniający Karola Wojtyłę. Schodzimy znowu na rozwidlenie szlaków i zmierzamy w stronę granicy polsko-słowackiej. Idąc na wschód niebieskim szlakiem, mijamy po drodze cmentarze, na których spoczywają ofiary I wojny światowej. Nie przekraczając granicy, podążamy na zachód słowackim czerwonym szlakiem granicznym do przełęczy Beskid nad Czeremchą. Drogą szutrową udajemy się na północ przez nieistniejącą miejscowość Czeremcha. Po drodze mijamy ruiny strażnicy niemieckiej oraz cerkwisko. Wycieczkę kończymy w Lipowcu. Przejście całej trasy powinno zająć około 5 godzin. Samochód da się zostawić przy początku trasy w Lipowcu, ale można również dojść tam na nogach z Jaślisk (3 km), które zasłynęły ostatnio jako miejsce akcji dwóch polskich filmów - „Wina truskawkowego” i „Bożego ciała”. Turystyka „widokowa” na Podkarpaciu Przepiękne krajobrazy to drugie imię zarówno Bieszczadów, jak i Beskidu Niskiego. I chociaż właściwie wystarczy się odwrócić, żeby zobaczyć tam coś zapierającego dech w piersiach, to my szczególnie polecamy dwie miejscówki - wieże widokowe na Cergowej w Beskidzie Niskim i na Korbani w Bieszczadach. Najwyższy z trzech szczytów masywu Cergowa, zwanego też Wielką Górą, wznosi się na wysokość 716 m n.p.m. i to właśnie na nim znajduje się wieża. Turyści mogą z niej podziwiać Beskid Niski, Pogórze Karpackie z Dołami Jasielsko-Sanockimi, Karpaty Słowackie oraz Tatry. Cergowa jest wyjątkowo ciekawa geologicznie - znajdują się na niej liczne osuwiska i jaskinie (które, według legend, były kryjówkami zbójników), a także oczko wodne zwane „Morskim Okiem” oraz źródełko „Złota Studzienka”. Na wieżę widokową na Cergowej można wyruszyć np. z Dukli żółtym szlakiem przez wieś Cergowa. Świetny punkt widokowy znajduje się też na wieży widokowej na Korbani (894 m n. p. m.), z której obejrzeć można Bieszczadzkie Morze oraz panoramę Bieszczadów Wysokich wraz z najwyższym bieszczadzkim szczytem Tarnicą. Samochód warto zostawić na parkingu w Bukowcu, a potem należy udać się zieloną ścieżką do celu. Zajmuje to około godziny. Raj dla miłośników historii i dobrego jedzenia Swój niepowtarzalny klimat Beskid Niski zawdzięcza m.in. dawnym mieszkańcom tego regionu, czyli Łemkom. Świadectwem ich obecności są dawne wsie, które miejscowa ludność musiała opuścić w ramach przymusowych przesiedleń ludności pod koniec II wojny światowej. Niewielu z nich powróciło do swoich dawnych domów, a pozostałości po tętniących życiem miejscach stanowią swoiste echo historii. Odwiedź nieistniejące już łemkowskie wsie, np. osadę Żydowskie. Chcąc dokładniej poznać dawne życie rdzennych mieszkańców Beskidu Niskiego, odwiedź Skansen Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej. Cerkiew Św. Michała Archanioła w Świątkowej Wielkiej, fot. Jakub Rybicki Najwspanialszymi śladami kultury łemkowskiej w Beskidzie Niskim są cerkwie wchodzące w skład Szlaku Architektury Drewnianej. Przy trasie Bartne-Krempna znajdują się aż cztery z nich: Świątkowa Mała, Świątkowa Wielka, Kotań i Krempna. Szlak Architektury Drewnianej przechodzi również m.in. przez Bieszczady - szczególnie cennym zabytkiem jest znajdująca się na liście Światowego dziedzictwa UNESCO bojkowska cerkiew w Smolniku n. Sanem. Beskid Niski i Bieszczady to nie tylko historia, ale też bogate tradycje kulinarne. Dzięki położeniu województwa podkarpackiego przy pograniczu polsko-ukraińskim, miejscowa kuchnia to prawdziwy kulturowy i etniczny miszmasz. Składniki serwowanych w tutejszych restauracjach lokalnych przysmaków pochodzą z gospodarstw ekologicznych oraz podkarpackich łąk i lasów. Spróbujesz tu najlepszych proziaków, rozmaitych konfitur i kozich serów. Sery Kozie w Dzikim Winie, fot. Norbert Nazarkiewicz W Dzikim Winie w Daliowej można spróbować kozich serów także w tartach, pierogach i sałatkach, a w menu znajdziemy też koźlęcinę na różne sposoby, pieczone i wędzone pstrągi, proziaki i chały z czosnkiem niedźwiedzim, ziołową zupę rybną, żur grzybowy, domowe ciasta i chleby z ziołowymi pastami oraz przepiórki i jajka przepiórcze z hodowli w obiekcie. Ciekawą propozycją jest też zupa z pokrzywy. Wszystkie produkty pochodzą z sąsiedzkich gospodarstw ekologicznych i dzikiej beskidzkiej łąki. Można tu też kupić na wynos lub zamówić rozmaite przetwory i kozie sery. Menu zmienia się co tydzień, wśród serwowanych potraw znajdują się też potrawy kuchni łemkowskiej, np. fuczki, bandurki, czy ryzanki i bohar. Beskid Niski słynie też ze wspaniałego wina. To Jasłu polskie winiarstwo zawdzięcza swój renesans. Nic więc dziwnego, że właśnie Podkarpacie jest obecnie najprężniej rozwijającym się regionem winiarskim w kraju. Funkcjonuje tu także Jasielski Szlak Winny. W Jaśle znajduje się pierwsza w Polsce miejska winnica, która powstała na zielonych terenach okalających miasto. W Winnicy Sztukówka (w Gliniku Średnim) powstają wina o wdzięcznych nazwach dawnych instrumentów muzycznych: Lira Korbowa, Maryna, Bazuna, Suka, Cymbały, Fidel czy Złóbcoki. Z kolei w Bieszczadach wybornej regionalnej kuchni można spróbować w Karczmie „Paweł Nie Całkiem Święty” w Smereku. Bieszczady, fot. Gabriela Joniec Będąc w Bieszczadach i Beskidzie Niskim warto skorzystać z bogatej oferty lokalnych biur podróży, które proponują m.in. wycieczki jednodniowe. Z Biurem Podróży Bieszczader można przejść się do Jeziorek Duszatyńskich w ramach wycieczki „Traperska przygoda”. Pod nazwą "Bieszczadzki klasyk" kryje się natomiast organizowany przez Biuro Podróży PAWUK dobry dla rodzin z dziećmi oraz seniorów spacer do schroniska pod Małą Rawką (z którego można podziwiać Połoninę Caryńską, Wetlińską i gniazdo Tarnicy) oraz wycieczka na punkt widokowy w Polańczyku – bieszczadzkim uzdrowisku. Ze wzgórza Kiczera widać meandry Zalewu Solińskiego i Bieszczady Wysokie. Z biurem podróży Dzikie Bieszczady można z kolei wybrać się na wycieczkę „Bieszczadzkie smaki połonin”, w ramach której można zdobyć Połoninę Wetlińską oraz kupić lokalne sery w Bacówce. Bieszczady i Beskid Niski to miejsca, w których zmysły karmi się niezapomnianymi widokami i wyjątkową kuchnią, a historią się oddycha. Obie krainy stanowią idealny cel wakacyjnych podróży, zarówno tych w duchu slow, jak i active. #OdkryjNaturęPrzygody na Podkarpaciu! Działanie promocyjne zostało sfinansowane z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2014-2020. Więcej informacji o atrakcjach Podkarpacia znajdziesz na stronach https://podkarpackie.travel/ i https://podkarpackie.eu/
Pieszo przez kraj. 5 najlepszych szlaków długodystansowych w Polsce
Szlaki długodystansowe w Polsce nie należą do najdłuższych ani najtrudniejszych, porównując inne na świecie. Dzięki temu mogą być każdego miłośnika turystyki górskiej czy aktywnego spędzania czasu w naturze. Mogą być idealnym rozwiązaniem na wakacje i poznaniem wielu ciekawych miejsc w Polsce.
W tym artykule: Dla kogo szlaki długodystansowe Najpopularniejsze szlaki w Polsce Główny Szlak Beskidzki (GSB) Główny Szlak Sudecki (GSS) Szlak Karpacki / Graniczny Główny Szlak Świętokrzyski Szlak Nadmorski Bałtycki Najdłuższe szlaki długodystansowe w Polsce mają setki kilometrów i ciągną się przez kilkanaście pasm górskich. Przejście takiej trasy może zająć kilkanaście dni, a po drodze będzie się miało okazje nocować w schroniskach i podziwiać widoki ze szczytów po dłuższym wspinaniu na kolejną górę. Warto wyruszyć na szlak i podjąć się dosyć ekstremalnego turystycznego wyzwania. Ługasz Supergan, polski podróżnik, fotograf i organizator pieszych wypraw długodystansowych stworzył listę około 135 długodystansowych szlaków w Polsce. Każdy z tych szlaków liczy co najmniej 50 km i pozwala wędrować nimi dłużej niż tydzień. Łączna ich długość to 18 500 kilometrów. Łukasz Supergan tym zestawieniem rozpoczął inicjatywę #SzlakiPolski i wydał książkę pt. „Szlaki Polski. 30 najpiękniejszych tras długodystansowych”, która jest przewodnikiem po szlakach. Dla kogo szlaki długodystansowe Przed wejściem na szlak należy ocenić swoje możliwości fizyczne i odpowiednio się przygotować. O przygotowaniach przeczytasz w innym naszym artykule na ten temat. Wybierając konkretny szlak należy zwrócić uwagę na kilka szczegółów związanych z dystansem, przewyższeniami oraz poziomem technicznym. Poza tym warto być nie tylko przygotowanym sprzętowo, ale przede wszystkich fizycznie i mentalnie, by mieć pozytywne nastawienie i cieszyć się drogą. Dodatkowo trzeba mieć doświadczenie minimum w weekendowych wędrówkach, podczas których można m.in. testować sprzęt, budować swoją kondycję czy uczyć się orientacji i nawigowania w terenie. Na szlakach oprócz wędrowców można spotkać również ultra biegaczy, którzy chcą pokonać dystans w biegu. Na przykład rekordzistą najszybszego biegu bez wsparcia przez Główny Szlak Beskidzki jest Roman Ficek, który dokonał tego w ciągu 107 godzin i 25 min. Roman jest ultra biegaczem, który ma na swoim koncie wiele projektów biegowych, jak m.in. Rysy Sky 24 h, który polegał na zdobyciu Rysów jak najwięcej razy w ciągu doby. Roman opowiedział też National-Geographic.pl, dlaczego warto podejmować wyzwania, takie jak np. przejście jednego szlaku długodystansowego. – Chcąc przejść szlak długodystansowy, podejmujesz wyzwanie i stawiasz sobie cel. Podczas takiej wędrówki poznajesz siebie, swoje granice oraz wytrzymałość fizyczną i mentalną. Możesz przeżyć też niezwykłą przygodę, poznać ciekawe miejsca i innych wędrowców. W przypadku, gdy szukam jeszcze pasji i hobby to przejście takiego dystansu może zainspirować do dalszego działania w świat sportu i gór. Będąc na szlaku możesz też poczuć prawdziwą wolność, bo często jest się samemu z górami. Najpopularniejsze szlaki w Polsce By przeżyć prawdziwą przygodę nie trzeba szukać odległych miejsc, a wiele wspaniałych tras szlaków może zaczynać się bardzo niedaleko. Najbardziej znane szlaki długodystansowe w Polsce to: Główny Szlak Beskidzki (GSB), Mały Szlak Beskidzki, Główny Szlak Sudecki (GSS), Szlak Karpacki (Graniczny), Główny Szlak Świętokrzyski, Szlak Nadmorski Bałtycki. Z pewnością mogą zainspirować do rozpoczęcia pierwszej, dłuższej wędrówki i odkryć uroki polskich gór czy morza. Główny Szlak Beskidzki (GSB) Główny Szlak Beskidzki (GSB) to najdłuższy szlak w Polsce, liczący ponad 500 km. Szlak jest oznaczony w kolorze czerwonym i biegnie przez Bieszczady, Beskid Niski, Beskid Sądecki, Beskid Żywiecki oraz Beskid Śląski. Wędrówkę można zacząć w Wołosatym (Bieszczady) i zakończyć w Ustroniu (Beskid Śląski) lub odwrotnie. Jest szlakiem stosunkowo popularnym, o czym świadczy m.in. ostatnia liczba śmiałków dzielących się swoim doświadczenie GSB na grupach mediów społecznościowych. To idealny szlak dla każdego kto ma za sobą weekendowe i kilkudniowe wypady w góry i chciałby się zmierzyć się z dłuższym dystansem. Wielu turystów górskich dzieli sobie szlak na pół, a kolejną częścią pokonują np. w następnym roku. Wyzwanie z przejściem szlaku długodystansowego często łączą z celem np. charytatywnym i społecznym. Tak zrobiła również Joanna Brzozowska z koleżanką, które przeszły GSB prowadząc zbiórkę dla Fundacji Marka Kamińskiego. GSB to była prawdziwa przygoda, ale też pewne wyzwanie. Szlak przeszłyśmy w 15 dni, codziennie pokonując ponad 35 km. Mimo tego, że w wielu miejscach byłyśmy już wcześniej, to też poznałyśmy nowe, szczególnie w Beskidzie Niskim. Na GSB można poczuć się jak prawdziwy podróżnik czy podróżniczka, opowiedziała Asia. Alternatywą do GSB jest Mały Szlak Beskidzki, liczący 134 km i prowadzi przez pasma górskie, które są pomijane przez GSB, czyli Beskid Mały, Makowski i Wyspowy. Mimo, że jest krótszy to suma podejść licząca 6000 m wymaga dobrej kondycji fizycznej. Szlak zaczyna się w Bielsku Biała a kończy na Luboniu Wielkim. Bory Tucholskie rowerem. Czeka 200 km leśnych tras To nie tylko jeden z największych w Polsce kompleksów leśnych, ale też jedyna w kraju sieć leśnych dróg. Kaszubska marszruta to w sumie blisko 200 km tras rowerowych: dzieli się na cztery... Główny Szlak Sudecki (GSS) GSS przecina główne partie Sudetów i liczy 440 km. Zaczyna się w Świeradowie Zdrój i kończy w Prudniku (wędrówkę można zacząć też w innym kierunku z Prudnika). Szlak biegnie przez wiele sudeckich pasm górskich m.in. Góry Izerskie, Karkonosze, Rudawy Janowickie czy Góry Stołowe. Szlak jednak ma wiele płaskich odcinków i prowadzi asfaltem, co może być korzystne dla początkujących turystów górskich. Szlak Karpacki / Graniczny Szlak o kolorze niebieskim biegnie przez Podkarpacie i wschodnią Małopolskę i liczy 428 km. Prowadzi z Rzeszowa na południe przez piękne, a mało znane pogórza, a potem przez Góry Sanocko-Turczańskie dociera w Bieszczady i następnie w Beskid Niski. Na długich odcinkach przebiega wzdłuż granicy polsko-słowackiej, a pomiędzy Wielką Rawką i Krzemieńcem w Bieszczadach – również polsko-ukraińskiej. Główny Szlak Świętokrzyski Jest to jeden z najkrótszych szlaków górskich i mniej wymagający, bo liczy 95 km, a startuje w Gołoszycach a kończy w Kuźniakach. Trasę można przejść przez weekend, gdy ma się dobrą kondycję fizyczną. Szlak Nadmorski Bałtycki Wędrować można nie tylko w górach, ale również wzdłuż polskiego wybrzeża. Nie ma tutaj dużych przewyższeń, ale można podziwiać plaże, wydmy czy latarnie morskie. Szlak ma 378 km i zaczyna się w Świnoujściu a kończy w Żarnowcu. Wielodniowe wędrówki to nie tylko świetny sposób na aktywne spędzenie czasu, sprawdzenie się w wymagających warunkach, ale również okazja na poznanie jeszcze nieodkrytych miejsc w górach, ale również wzdłuż wybrzeża Bałtyku. Nasz ekspert Magdalena Bryś Entuzjastka biegania ultra, szlaków długodystansowych i fotografii sportowej. Lubi pisać i rozmawiać z osobami, które podejmują różne wyzwania m.in. sportowe i te dosyć ekstremalne, by poznać ich motywacje i działanie.
Adrenalina w śniegu. Ski-touring – co to jest i jak zaplanować wyjazd?
Ski-touring to turystyka wysokogórską, która łączy narciarstwo zjazdowe z elementami biegowego i pokonywaniem stromych wzniesień. Nasz ekspert przypomina, o czym warto pamiętać, przygotowując się do wyprawy ski-tourowej.
W tym artykule: Ski-touring – Co to jest? Ski-touring – Od czego zacząć? Ski-touring dla zaawansowanych Schronisko zamiast namiotu Trasy ski-tourowe w Europie Trasy ski-tourowe w Polsce Narciarstwo skiturowe – Informacje praktyczne Sprzęt na ski-touring Foki skiturowe Kiedy założyć rakiety zamiast nart? Kiedy po raz pierwszy zobaczyłem ski-tourowców sunących w górę stoku narciarskiego, czekałem w długiej kolejce do wyciągu. Chwilę potem zniknęli między kosodrzewiną. Poczułem ukłucie zazdrości. Zachwyciła mnie ich wolność i obietnica przygody. Przez resztę dnia czułem się głupio, jadąc na podgrzewanej kanapie. Następnego ranka wypożyczyłem narty ski-tourowe i wziąłem lekcję poruszania się poza trasami. To był strzał w dziesiątkę. Wprawdzie podczas pierwszych podejść zmęczyłem się jak koń przy wyrębie lasu i zgrzałem bardziej niż po wypiciu góralskiej herbaty z prądem, ale przyjemności z jazdy po pustych przestrzeniach nie sposób porównać z doznaniami dostępnymi na ratrakowanym stoku. To jedna z najciekawszych zimowych aktywności, oczywiście pod warunkiem, że kocha się adrenalinę w ośnieżonych górach. – Frajda polega na kontakcie z przyrodą, zjazdach po dziewiczych stokach i zmęczeniu się na podejściach – mówi Adam Gomola, przewodnik tatrzański i beskidzki, instruktor narciarstwa. Ski-touring – Co to jest? Ski-touring można określić jako turystykę wysokogórską, która łączy narciarstwo zjazdowe z elementami biegowego i pokonywaniem stromych wzniesień. Wiązania ski-tourowe umożliwiają podnoszenie pięty podczas podchodzenia i przemieszczania się po płaskim terenie (jak w biegówkach) dzięki specjalnej, ruchomej szynie, w której umieszczono but. Przed rozpoczęciem zjazdu wystarczy zablokować piętę. Jest jeszcze jeden kluczowy element pozwalający wchodzić na strome wzniesienia. To foki skiturowe, czyli specjalne pasy z materiału przyklejane do spodu nart i zaczepiane na ich końcach. Nazwa pochodzi z czasów, kiedy myśliwi i traperzy przytwierdzali do ślizgów skórę fok, która ograniczała obsuwanie się nart do tyłu. Współczesne włókna syntetycznego materiału ustawione są pod takim kątem, że uniemożliwiają cofanie się desek. Gdzie na narty w Polsce? Oto najlepsze stoki w Polsce! 13 najlepszych lokalizacji Polska nie jest krajem górskim, ale zimowych kurortów jest u nas pod dostatkiem. Malownicze krajobrazy i bogata, świetnie rozbudowana infrastruktura - to właśnie te dwa czynniki sprawiają, ż... Ski-touring – Od czego zacząć? – Musisz dobrze jeździć na nartach, żeby zacząć przygodę ze ski-tourami. Oczywiście można uczyć się narciarstwa również na ski-tourach, ale jest to dużo trudniejsze – przekonuje Adam Gomola. Pierwsze kroki w tej dyscyplinie warto stawiać pod okiem instruktora, który pokaże, jak balansować ciałem. Nauka samego podchodzenia nie jest specjalnie trudna: narty prowadzi się nie jodełką, lecz równolegle, przesuwając je po śniegu bez podnoszenia (dodatkowy wysiłek!). Jedynie przy dużych nachyleniach trawersuje się zbocze. Tempo wejścia zależy wyłącznie od kondycji. Podjazd kolejką z Kuźnic na Kasprowy trwa ok. 20 min, rekord podejścia na fokach ok. 59 min, ale początkującemu może zająć 2–3 godz. – Najlepiej oswoić się z techniką na ubitym stoku, jeszcze przed wyruszeniem w teren. Trzeba kilka razy podejść poboczem trasy i zjechać, żeby później, poza szlakiem, nie zabić się na pierwszym drzewie – radzi Adam Gomola. Foki dają możliwość podchodzenia pod wzniesienia o nachyleniu do 40 stopni, ale trzeba wiedzieć, kiedy podjąć decyzję o wycofaniu się z trasy. – Najważniejszy jest zdrowy rozsądek, obserwowanie pogody i terenu. Lepiej sto razy zawrócić, niż raz dać się zaskoczyć przez lawinę i zginąć – mówi taternik Wojciech Szatkowski, autor książki „Tatry. Przewodnik ski-tourowy". Narciarz ski-tourowy bezwzględnie musi opanować umiejętność asekuracji wysokogórskiej, czyli posługiwanie się uprzężą, linami, czekanem, rakami, detektorem lawinowym, sondą oraz łopatą lawinową. – Trzeba dostosować stopień trudności trasy do kondycji. Najlepiej wyjść bardzo wcześnie, ok. 6 rano, by mieć kilka godzin w zapasie. Oprócz sprzętu lawinowego warto mieć apteczkę z plastrami na otarcia, środkami przeciwbólowymi, nasercowymi, bandażami i folię NRC. Do tego koniecznie kask – podpowiada Wojciech Szatkowski. [skitouring co to jest] Wyjazd na narty: jak się przygotować? Narciarstwo należy do tych sportów zimowych, których grono miłośników powiększa się z roku na rok. Coraz więcej Polaków rezygnuje z biernego wypoczynku przed ekranem telewizora na rzecz a... Ski-touring dla zaawansowanych Ski-touring doczekał się swoich bardziej ekstremalnych odmian. Należą do nich ski-alpinizm i ski-tourowy free-ride. – Różnica polega na tym, że ski-tourowcy chodzą cały dzień po to, żeby chodzić, zaś free-ride’owcy pną się do góry, często cały dzień, tylko po to, żeby raz zjechać z niedostępnego szczytu – tłumaczy Andrzej Lesiewski, instruktor narciarstwa i free-ride’owiec. O ile bowiem dla ski-alpinistów ważna jest zarówno wspinaczka z wykorzystaniem lin, raków i czekana, jak i sam zjazd, to cel free-ride’owca stanowi karkołomny zjazd dziewiczym stokiem, a wiązania ski-tourowe mają mu jedynie pomóc dostać się na górę. Na pierwszy rzut oka narty ski-tourowe nie różnią się od zjazdowych, ale z przodu mają charakterystyczne wcięcie do montowania niektórych rodzajów fok. Są też bardziej wytrzymałe i słabiej taliowane od nart zjazdowych. Z tego ostatniego powodu łatwiej się w nich przemieszczać po płaskim terenie i pod górę, ale niestety trzeba włożyć więcej siły, by skręcić w czasie zjazdu (ich promień skrętu jest bardzo duży, nawet do 20 m). Na nartach z zablokowanymi wiązaniami do ski-touringu można od biedy jeździć po ratrakowanym stoku, ale to trochę jakby samochód terenowy poruszał się po torze dla Formuły 1. Zadaniem twardych butów typu skorupy (nieco lżejszych niż do narciarstwa zjazdowego) jest ustabilizowanie kostki podczas szusowania, ale też lekkie ugięcie w okolicach palców potrzebne do chodzenia. Klasyczne wiązania są nieco cięższe od tych używanych w ski-alpinizmie, ale za to bardziej uniwersalne i wytrzymałe, a co najważniejsze, pasują do wielu typów butów. Do poruszania się po płaskim lub pagórkowatym terenie, np. w niskich partiach Beskidów lub w Bieszczadach, dobre będą narty back-country, czyli skrzyżowanie biegówek i nart ski-tourowych. Od tych ostatnich są lżejsze, węższe, a zamiast fok mają w środkowej części ślizgu łuskę umożliwiającą odbicie. Schronisko zamiast namiotu W Polsce klasycznie rozumiany ski-touring i ski-alpinizm można uprawiać w Tatrach i wysokich partiach Karkonoszy, w Bieszczadach, Gorcach, Beskidach, na Babiej Górze, w Pilsku. Najlepszy czas na narciarstwo skiturowe dla początkujących trwa od połowy marca do maja. Pokrywa śniegu jest wtedy stabilna i zwykle nie trzeba torować szlaku. Strażnicy Tatrzańskiego Parku Narodowego przymkną oko na tych, którzy nieznacznie zjadą ze szlaku – najwyżej skończy się na pouczeniu. Mandat dostaną jednak narciarze z szerokimi deskami free-ride’owymi za zjazd dziką trasą. Ulubionym miejscem „łapanek” jest free-ride’owy odcinek z Kasprowego do Kuźnic. Poza parkami ski-tourowców ograniczają jedynie wyobraźnia i czas. Godne polecenia są weekendowe wypady w góry z przemarszem od schroniska do schroniska. Wyprawa z namiotem i spanie na śniegu to już wyzwanie dla zaawansowanych ski-tourowców. Ciężki plecak zdecydowanie odbiera przyjemność z pokonywania trasy. Biwakowanie na śniegu, popularne w Skandynawii (nawet w parkach narodowych, co u nas jest zabronione), w Polsce to ciągle rzadkość. Gdzie na narty za granicę – przegląd tras dla amatorów i doświadczonych narciarzy Polskie kurorty narciarskie stają się coraz nowocześniejszymi ośrodkami, które oferują masę atrakcji. Mimo to, wiele osób decyduje się na spędzenie zimowego urlopu w jednej z zagranicznyc... Trasy ski-tourowe w Europie SZWAJCARIA – Dolina Saﬁental Dobre miejsce dla stawiających pierwsze kroki ski-tourowe. Przemarsz romantyczną doliną i wspinanie się na niewielkie wzniesienia (ok. 1000 m) będzie dobrą zaprawą przed wyzwaniami w wyższych górach. Noclegi w schroniskach i klimatycznych pensjonatach. W miejscowości Kaltbrunn można wynająć przewodnika. SZWAJCARIA – Zermatt Centrum zimowej turystyki, alpinizmu, wspinaczki lodowej, a także baza wypadowa dla narciarzy ski-tourowych. Warto wybrać się na trasy z panoramą na Matterhorn i masyw Monte Rosa. Możliwe wejścia i zjazdy z Breithorn (4165 m), Furggsattell (3365 m) i Castor (4176 m) oraz lodowcami Grenz, Zwillings. WŁOCHY – Alta Pusteria w Południowym Tyrolu Trasę zaczyna się w Val Campo di Dentro Valley, następnie wspina się na Cima Piatta Bassa (2581 m). Zawodowcy mogą się pokusić o wejście na szczyt Cima Piatta Alta Mountain (2905 m; ok. 1 godz. z Cima Piatta Bassa). Do pokonania jest odpowiednio ponad 1200 i ponad 1500 m przewyższeń. Kontakt z przewodnikami: www.hochpustertal.info AUSTRIA – Dobratsch (2 166 m) Odkąd zawieszono działanie wyciągów, góra stała się mekką dla fanów ski-tourów. Początek trasy to położony na wysokości 900 m Heiligengeist. Można też podjechać samochodem na parking Rosstrattenparkplatz (1750 m) i stamtąd przebyć ok. 400 m na szczyt. Rozciąga się z niego wspaniały widok na masyw Karawanki i graniczące z Karyntią Włochy. AUSTRIA – Sankt Anton am Arlberg Jeden z najciekawszych ski-tourowo regionów Austrii położony na granicy Tyrolu i Vorarlbergu, na przełęczy Arlberg. Początkujący mogą spróbować swoich sił zjazdem z Maroi do doliny Verwalltal. Jest to prosty wariant bez podejścia z grani Albona w miejscowości Stuben. Długość trasy 7,2 km, różnica wysokości wynosi 1050 m. AUSTRIA – Wildspitze (3 768 m) Dzięki możliwości skorzystania z wyciągów drogę na najwyższy szczyt Tyrolu można pokonać za dnia. Technicznie podejście jest średnio wymagające. Po osiągnięciu wierzchołka ski-tourowców czeka fantastyczny zjazd lodowcem Taschachferner 2000 m w dół, aż do parkingu przy stacji gondoli. Klasyczny początek trasy to wioska Vent w dolinie Ötztal. Trasy ski-tourowe w Polsce W naszym kraju najwięcej amatorów ski-touringu można spotkać w Tatrach i w Beskidach. Oto 4 najpopularniejsze trasy ski-tourowe w polskich górach. Gęsia Szyja, Tatry (1 489 m) Czas: około 4 godzin Wycieczkę ski-tourową na ten szczyt najlepiej zaplanować w okresie, gdy jest dużo świeżego puchu. Przy dobrej pogodzie z Gęsiej Szyi widać fantastyczną panoramę Tatr Wysokich. Ze szczytu ciekawy zjazd dość szeroką przecinką na Rusinową Polanę, a następnie dalej drogą leśną i szlakiem na Wierch Poroniec. TATRY Jarząbczy Wierch (2 137 m) Czas: 8 godzin Polecam na wiosnę. Z Jarząbczego Wierchu zjeżdża się granią, a następnie przez Czubik i Trzydniowiański Wierch dociera na polanę Trzydniówka lub do Jarząbczej. Dlaczego ten szlak? Długa grań, szereg trudniejszych technicznie miejsc i sześciokilometro- wy zjazd o przewyższeniu ok. 1100 m, a na Polanie Chochołowskiej łany krokusów – czegóż chcieć więcej? Najdogodniejszą bazą na tę wyprawę jest schronisko PTTK na Polanie Chochołowskiej. TATRY Zawrat (2 159 m) i Kozi Wierch (2 291 m) Czas: 10 godzin Wejście na nartach z Hali Gąsienicowej na Zawrat, potem zjazd do Doliny Pięciu Stawów Polskich, a następnie jeszcze jedno długie podejście na szczyt Koziego Wierchu i zjazd Szerokim Żlebem do „piątki”. A na koniec? Herbata lub piwo w schronisku w Pięciu Stawach. Najlepszy termin to koniec kwietnia albo początek maja. W Tatrach zalegają wtedy najlepsze śniegi – słynne tatrzańskie firny – gwarantują znakomitą jazdę, a wysokie słońce – brąz opaleniznę. BESKID ŻYWIECKI Złatna–Trzy Kopce–Pilsko i powrót Czas: 6 godzina Start ze Złatnej Huty czarnym szlakiem do polany pod Halą Rysianka. Tam czerwonym szlakiem w stronę Trzech Kopców i dalej Palenicy, Muńczolika. Stamtąd widać panoramę gór słowackich i polskich Beskidów. Na Hali Cebulowej niebieskim szlakiem kierujemy się przez Kopiec na szczyt Pilska. Z niego zjazd nartostradą na Halę Miziową do schroniska PTTK. Powrót z Hali Mizowej bezpośrednio do czerwonego szlaku. TATRY Kiry–Ciemniak–Mało-łączniak–Kopa Kondracka –Hala Kondratowa–Kuźnice Czas: 6 godzina Start z Kir zielonym szlakiem, później czarnym na Polanę Zahradziska. Tam odbijamy na szlak czerwony i pniemy się na Ciemniak. Następnie granią bez ściągania fok przez Krzesanicę i Małołączniak kierujemy się w stronę Kopy Kondrackiej. Przy dobrej pogodzie widać Tatry Niskie, Beskidy, Gorce i Tatry Wysokie. Z Kopy Kondrackiej zjeżdżamy ku Hali Kondratowej. Tam krótki odpoczynek w schronisku i zjazd do Kuźnic. Narciarstwo skiturowe – Informacje praktyczne Polskie Tatry są otwarte dla turystów przez cały rok bez względu na pogodę z wyjątkami. Od 1 grudnia do 15 maja zamykane są dla ruchu turystycznego, a więc również dla turystyki narciarskiej poniższe odcinki szlaków turystycznych: Przełęcz w Grzybowcu – Wyżnia Kondracka Przełęcz Dolina Tomanowa – Chuda Przełączka Dolina Pięciu Stawów Polskich – Świstówka Roztocka – Morskie Oko W okresie od 1 marca do 30 listopada wszystkie szlaki turystyczne są zamknięte od zmierzchu do świtu. Na Słowacji szlaki wysokogórskie są zamknięte poza okresem letnim. Najczęściej TANAP (Tatrzański Park Narodowy na Słowacji) zamyka się z listopadzie i są na nowo otwiera w połowie czerwca. Nie dotyczy to dojść do schronisk wysokogórskich, co uzasadnia się względami bezpieczeństwa i ochrony przyrody. Należy pamiętać, że na szlakach turystycznych obowiązuje pierwszeństwo ruchu pieszego. W Alpach grupy osób bez doświadczenia mogą chodzić w wyższych partiach wyłącznie w towarzystwie licencjonowanego przewodnika, i to bez względu na porę roku. Pojedyncze osoby mogą poruszać się wszędzie swobodnie same. Sprzęt na ski-touring Najpierw odpowiedz sobie na pytanie, jaki styl uprawiania ski-touringu najbardziej cię kręci: klasyczna turystyka wysokogórska, ski-alpinizm, free-ride czy back-country, a następnie kup lub wypożycz określony typ nart. Początkujący muszą pamiętać nie tylko o specjalnych nartach, kijach i wiązaniach, ale również o butach. Podstawowa narta z grupy allround, czyli łatwo skrętna, a do tego wybaczająca błędy. Średniozaawansowani mogą sobie pozwolić na narty ze rdzeniem drewnianym. Dzięki temu narty zachowują elastyczność nawet w bardzo niskich temperaturach. Można w nich śmiało szusować po nieprzygotowanych stokach. Bardziej zaawansowani decydują się technologicznie narty ski-tourowe z rdzeniem aramidowym i włóknami węglowymi, dzięki czemu narty są jednocześnie wytrzymałe i elastyczne. W połączeniu z mocnymi wiązaniami i butami sprawdzą się na wielodniowych eskapadach w wysokich górach, w klasycznym ski-alpinizmie i zjazdach na dziewiczym śniegu. Ważne! Ciężar ma znaczenie. Podstawowy błąd początkujących to kupowanie zbyt ciężkiego sprzętu. Zamiast czerpać przyjemność ze zjazdu i przebywania w dziewiczym terenie, nowicjusze są zwykle tak zmęczeni, że po pierwszych dwóch wyprawach albo na koniec sezonu mają serdecznie dość ski-touringu. Rada: zwracaj uwagę na każdy gram. Na 1000 m przewyższenia, czyli na przykład na drodze z Kuźnic na Kasprowy, człowiek, który ma o 750 gram cięższy sprzęt, musi wnieść na szczyt 6 ton więcej. Ciężki sprzęt sprawdza się w przypadku free-tourowców, którzy mogą większość trasy pokonać wyciągiem lub dolecieć helikopterem, a do przejścia pozostaje im tylko krótki odcinek. Foki skiturowe Szerokość fok dopasowuje się do długości i szerokości, czyli ślizgu narty (nie powinny zakrywać krawędzi!) oraz do własnych umiejętności. Im wyższy poziom, tym węższe i szybsze foki. Generalnie foki moherowe z naturalnego włosia uważa się za szybsze i mniej trwałe, a syntetyczne (nylonowe) za wolniejsze, ale bardziej odporne na uszkodzenia. Kompromisem są foki syntetyczno-moherowe. Kupuje się je na metry. Do zjazdu na krótkich odcinkach nie trzeba fok zdejmować, ale przed długimi dystansami jest to konieczne, bo łatwo je uszkodzić (założenie czy zdjęcie zajmuje kilkadziesiąt sekund). Wilgoć i niskie temperatury na spodniej warstwie foki, tej z klejem, zmniejszają ich przyczepność do ślizgu, dlatego ski-tourowcy chowają je pod ubranie, by je ogrzać i wysuszyć. Podczas wycieczek warto mieć jedną fokę w zapasie – czasem silny wiatr może ją wyrwać z rąk albo materiał uszkodzi się na kamieniu, a wtedy foka jest do wyrzucenia. Kiedy założyć rakiety zamiast nart? Choćby w lesie, gdzie trudno manewruje się deskami. Te z aluminiową ramą i brezentem lepiej sprawdzą się na równinach, w góry lepiej wziąć rakiety ze sztucznego tworzywa. Mają sztywniejszą konstrukcję i możesz w nich pokonywać większe nachylenia. Wybieraj modele z ruchomą stopką i asymetrycznymi zębami, które zapobiegną ślizganiu się na stoku. Kupując rakiety, pamiętaj, by do ciężaru własnego ciała dodać wagę odzieży i wyposażenia. Jeśli ważysz 75 kg, odpowiedni będzie model o nośności do 110 kg. Ulubioną rakietą ratowników GOPR-u i żołnierzy jednostek specjalnych był przez lata model TSL 418 Acces. Dzięki licznym kolcom i zębom umożliwia schodzenie po stromych zboczach bez konieczności ich trawersowania.
Wielka Brytania na piechotę. TOP 5 najpiękniejszych szlaków dla wędrowców
Wielka Brytania ma do zaoferowania znacznie więcej niż tętniące życiem miasta. Z dala od nich znajdziemy malownicze plaże i ciągnące się przez setki kilometrów piesze szlaki turystyczne.
W tym artykule: Wielka Brytania za miastem West Highland Way – Szkocja South West Coast Path – Anglia Coast to Coast Walk – Anglia Wyspa Skye – Szkocja Sileve Donard– Irlandia Północna Kilka lat temu, jeszcze na samym początku mojej przygody z dziennikarstwem podróżniczym często słyszałem pytania o to, które kraje czy regiony na świecie interesują mnie najbardziej. Nadal nie lubię być o to pytany, bo to wiąże się z jakimś ograniczeniem i wyborem, a tego w podróżowaniu i pisaniu nie lubię. Oczywiście mam swoją listę miejsc do zobaczenia i miejsc, w których byłem, ale chętnie do nich wrócę. Na tej drugiej wysokie miejsce zajmuje Anglia. Tym razem podróż rozszerzę jednak o Wielką Brytanię i skupię się na pieszych szlakach turystycznych. Wielka Brytania za miastem W Polsce Wielka Brytania często kojarzy się przede wszystkim z Londynem i wyjazdami zarobkowymi. To bardzo krzywdzące uproszczenie. W Anglii znajdziemy jedne z najpiękniejszych plaż na świecie, jeśli nie w Europie. W tym roku w czołówce najpopularniejszych plaż na Instagramie na drugim miejscu znalazła się plaża Durdle Door – jedna z najbardziej znanych na brytyjskim wybrzeżu. To zasługa między innymi charakterystycznej formacji skalnej w kształcie łuku. Wybrzeże to jeden z kierunków do odczarowania Wysp Brytyjskich. Zarówno turyści, jak i sami Brytyjczycy są zachwyceni countryside. Można to tłumaczyć jako wieś, ale w tym wypadku chodzi o rozległe zielone tereny położone z dala od miast. Przecinają je malownicze trasy dla pieszych turystów. Gdzie uprawiać hiking w Wielkiej Brytanii? Oto propozycje ciekawych szlaków. Angielskie śniadanie bez mięsa? Brytyjskie hotele wprowadzają roślinne zmiany w menu Roślinne angielskie śniadanie ma być odpowiedzią na rosnące zainteresowanie Brytyjczyków ekologią oraz zdrowym odżywianiem. West Highland Way – Szkocja To najpopularniejszy długodystansowy szlak w Szkocji. Rozciąga się na ponad 150 kilometrów od Milngavie do Fort William, obejmując po drodze ogromną różnorodność krajobrazów, od wiejskich bezdroży, przez jeziora i rozległe wrzosowiska, po strome zbocza gór. West Highland Way można pokonać na wiele sposobów. Jednak w przewodnikach czytam, że najlepiej wybrać wariant z południa na północ. Wówczas wycieczka trwa około 6–7 dni. South West Coast Path – Anglia Najdłuższy szlak turystyczny w Wielkiej Brytanii to propozycja dla piechurów z dobrą kondycją i dużymi możliwościami urlopowymi. South West Coast Path ma 1014 km długości, a na jego przejście trzeba przeznaczyć około 50 dni. Szlak biegnie od Minehead w hrabstwie Somerset aż do Poole (hrabstwo Dorset). Większość trasy wiedzie wzdłuż wybrzeża. Po drodze mija się urwiste klify, urokliwie wioski rybackie i oczywiście ulubione miejscówki surferów. W tym roku North Devon – dystrykt w hrabstwie Devon – został pierwszym Światowym Rezerwatem Surfingu w Wielkiej Brytanii i drugim w Europie. Wolontariusze odsłonili neolityczny krąg henge w Wielkiej Brytanii. Co łączy go ze Stonehenge? Henge znaleziono w Kornwalii. Powstało ono prawie 2700 lat p.n.e. Podobnych kręgów jest w Anglii więcej. Coast to Coast Walk – Anglia Szlak wytyczył w 1973 r. Alfred Wainwright, brytyjski wędrowiec i pisarz. Długa na 293 km trasa łączy zachodnie wybrzeże Anglii ze wschodnim. Droga zaczyna się w St Bees Head nad Morzem Irlandzkim i prowadzi do Robin Hood's Bay na Morzu Północnym. Po drodze mija się trzy parki narodowe: Lake District, Yorkshire Dales i North York Moors. Nie tylko przyroda jest atrakcją na szlaku. Warto zatrzymać się chociażby w wiosce Lakeland Grasmere z XII-wiecznym Opactwem Shap. Wyspa Skye – Szkocja Skye to już nie pojedynczy szlak, a cała wyspa – druga co do wielkości w Szkocji – idealna na trawersy. Zielone krajobrazy ze wzniesieniami o nieregularnych kształtach mogą przywodzić na myśl Wyspy Owcze czy nawet Islandię. Największą osadą na wyspie jest Portree, znana z malowniczego portu. Wyspa Skye jest połączona z innymi promem. Od lat 90. ubiegłego wieku ze stałego lądu prowadzi na nią także most. Sileve Donard– Irlandia Północna Przyroda Irlandii Północnej również cieszy się uznaniem turystów. Przyjezdnych piechurów jest tu jednak mniej niż w Anglii czy Szkocji. Szlaki są bardziej opustoszałe i krótsze. W trakcie kilkudniowego wyjazdu możemy więc przejść nie jedną trasę, a więcej. Które wybrać? Dobrym początkiem będzie wejście na Slieve Donard, najwyższy szczyt w Irlandii Północnej. Najwyższy, ale ma tylko 850 m. Nie musimy więc być w szczytowej formie. Trasa z Newcastle ma łącznie około 9 km długości i prowadzi wzdłuż rzeki Glen i przez bujny sosnowy las. Przy dobrej pogodzie ze szczytu Slieve Donard można zobaczyć Szkocję i wyspę Man na Morzu Irlandzkim. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Łukasz Supergan o zimowym przejściu gór Polski. „To jest wyzwanie dla ciała”
Łukasz Supergan udowadnia, że w górach nie zawsze chodzi o to, żeby być jak najwyżej. Czasem ważniejsze jest, aby po prostu iść dalej, a najlepiej jak najdalej. Podróżnik dwukrotnie przeszedł samotnie Łuk Karpat, pokonał długodystansowe trasy na Islandii, w Izraelu czy Himalajach, a zimą 2021 roku najprawdopodobniej jako pierwszy człowiek przeszedł 1100 km w polskich górach.
Za nami kolejna, 26. już edycja Festiwalu Górskiego im. Andrzeja Zawady w Lądku-Zdroju. Przez ponad tydzień ludzie gór mogli brać udział w licznych prelekcjach, wykładach, seansach filmowych i warsztatach. W wydarzeniu wzięli udział najbardziej znani i utytułowani polscy wspinaczce. Łukasz Supergan – specjalista od pokonywania pieszo długich dystansów – opowiadał m.in. o zimowym przejściu gór Polski (1110 km). Jak przygotować się do takiej wyprawy? Czy w lutym noce pod chmurką mogą być ciepłe? O wszystko spytaliśmy eksperta. Mateusz Łysiak: Lubimy wyjeżdżać za granicę i chwalić się zdobywaniem najwyższych gór lub pokonywaniem najbardziej wymagających szlaków. Czy w Polsce też jest miejsce na robienie rzeczy spektakularnych? Łukasz Supergan: Oczywiście. Choćby moje zimowe przejście gór Polski – najprawdopodobniej pierwsze takie w historii. Wolę być jednak ostrożny, bo być może ktoś mnie uprzedził i o tym nie wiem. To też pokazuje, że możesz wejść na ten sam szlak i zrobić na nim coś nowego. Już po wydaniu mojej książki („Szlaki Polski. 30 najpiękniejszych tras długodystansowych” – przyp. red.) dowiedziałem się na przykład, że ktoś próbuje pobić rekord czasowy na mniej znanej nizinnej trasie. Można zatem robić ciekawe, nowe rzeczy nie tylko w górach. Każdy z nas może znaleźć nowy sposób na opisanie znanych szlaków. Wytyczając nowe trasy, zachęcamy też innych do podążania naszymi śladami. To chyba działanie z korzyścią dla wszystkich? Tak, i tu przydają się media społecznościowe, choć wiadomo, że mają dwie strony medalu. Kiedy robiłem zimowe przejście gór Polski, relacjonowałem to w social mediach. Wtedy dużo osób pisało do mnie, że ich inspiruję, a dla mnie to była po prostu próba odpowiedzi na pytanie: „czy potrafię?”. Podejrzewam, że cała masa ludzi też je sobie zadaje. Mam nadzieję, że któraś z moich wędrówek rzeczywiście zmotywuje kogoś do konfrontacji z wątpliwościami, bo to jest moment, kiedy zazwyczaj zaczynamy działać. Dlaczego zdecydowałeś się przejść polskie góry właśnie zimą? Chciałeś być pierwszy? Na początku wcale o tym nie myślałem. Tak naprawdę pomysł zrodził się już w 2016 r. i najpierw planowałem, że przejdę cały szlak latem. Zabrakło mi jednak czasu, ale na komputerze zostały mapy i schematy, a w głowie niedosyt. Kiedy przez pandemię nie wypaliły moje zagraniczne wyjazdy zimowe, wróciłem do tego projektu. Nie zastanawiałem się wtedy, czy ktoś już to zrobił, tylko czy ja dam radę. Wcześniej przechodziłem trudniejsze trasy, przykładowo na Islandii, ale tym razem miałem iść 50-60 dni z małą liczbą odpoczynków. Do tego atrakcje w postaci śniegu i mrozu. To jest wyzwanie dla ciała. Dałem radę – to dla mnie ogromny osobisty sukces i cenne doświadczenie. Zastałeś w górach tzw. prawdziwą zimę? W obliczu zmian klimatycznych niestety coraz trudniej zdefiniować pory roku, ale rzeczywiście była taka zima, jakiej nie było od kilku lat. Kiedy wszedłem w Karkonosze, byłem jednak świadomy tego, że śniegu powinno być jeszcze więcej. Półmetrowe warstwy leżały w miejscach, gdzie puchu powinno być 4 razy tyle. Na pierwszy rzut oka zima wydawała się mocna, ale tak naprawdę była normalna. I krótka. Pierwszy większy opad przypadł na początek mojej trasy, a jakieś 2-3 dni po zejściu z gór nastała odwilż. Często spałeś pod chmurką, ale zapewniasz, że nie było Ci zimno. Jak to możliwe? Myślę, że to nie kwestia przyzwyczajenia do niskich temperatur, a doświadczenie. Z czasem nauczyłem się, jak dobierać właściwy sprzęt i chodzić w taki sposób, żeby nie zmarznąć – rzecz banalna, ale bardzo ważna zimą w górach. Często myślimy, że jak jest zimno, to trzeba się grubo ubrać, a przecież ogrzewamy się też, jedząc i pijąc. Kluczowe jest również wypracowanie najlepszego dla nas systemu biwakowania. Oczywiście najważniejsze to się nie zmoczyć. Taką strategię przygotowuje się na podstawie poprzednich doświadczeń. Niekiedy przydaje się też po prostu szczęście. Na taką wyprawę łatwiej przygotować się fizycznie czy psychicznie? Trudno powiedzieć. Jeśli chodzi o przygotowanie w górach, to było pięć miesięcy regularnych treningów z elementami biegania i chodzenia. Miałem też na sobie różne obciążenia. Ważne, żeby takie treningi były ułożone rosnąco. Moje nastawienie psychiczne było bardzo dobre. Nie bałem się tej wyprawy. Spytałem o przygotowanie psychiczne, bo wiem, że na trasie mijałeś dom. Nie bałeś się, że będzie Cię kusiło, aby przerwać wyprawę i w nim zostać? Dom rzeczywiście kusił, ale nie aż tak bardzo, jak się tego obawiałem. Kiedy startowałem w Świeradowie, myślałem, że po przejściu 800 km zalegnę we własnym łóżku i nie będę chciał iść dalej, ale tak się nie stało. Okazało się jednak, że miałem zapas sił, który sprawił, że podszedłem do tego zadaniowo. Wysłałem sobie jedzenie na kilka dni wprzód, zrobiłem pranie, wyczyściłem sprzęt i sprawdziłem, czy niczego mi nie brakuje. Po 1,5 dnia ruszyłem dalej. Jak wspominasz Babią Górę? Wielu turystów trochę lekceważy ten masyw, a przecież potrafi zmęczyć. Wejście na Babią Górę rzeczywiście było trudne przez śnieg na tzw. Małej Babiej. Potem szło się już przyjemniej po wydeptanym szlaku, ale na szczycie znowu przywitał mnie śnieg i wiatr. Po zejściu był natomiast jedyny moment na trasie, kiedy musiałem zmodyfikować szlak. Po prostu zaczęło padać, a deszcz przy temperaturze powyżej zera nie tylko moczy, ale też wyziębia. Żeby ratować siebie i bagaż, musiałem się ewakuować. W tym przypadku zostawiłem Główny Szlak Beskidzki i zszedłem na stronę Orawy. Na Babiej Górze byłem w sumie już z 10 razy i zawsze podchodzę do niej ostrożnie. Wtedy znowu pokazała, że jest nieprzewidywalna. Zaskoczyła nie śnieżycą, a odwilżą, co zimą w górach może być bardziej niebezpieczne. Pamiętam relacje mediów z Twojej wyprawy. Mówiło się wtedy, że idziesz przez góry samotnie… To była wyprawa samodzielnie przygotowana, ale nie przeprowadzona samodzielnie. Gdybym zaczął liczyć wszystkich ludzi, których spotkałem na trasie i którzy mi pomogli, to pewnie byłoby ich kilkadziesiąt. Musiałbym policzyć gospodarzy schronisk – część z nich mnie przenocowała, u niektórych miałem depozyty jedzenia i gazu. Mam też wielu znajomych w polskich górach, zwłaszcza w Kotlinie Kłodzkiej, więc na tym etapie wyprawy spałem u nich. W Beskidach również udawało mi się znaleźć nocleg pod dachem. Ważne było dla mnie też wsparcie osób, które towarzyszyły mi na trasie nawet przez jeden dzień. Do tego wszyscy, którzy okazywali wsparcie w mediach społecznościowych. I oczywiście trójka fotografów z operatorem – dzięki nim udało mi się udokumentować to przejście. Twoja wyprawa trwała kilka tygodni. Ile zajmuje powrót do siebie, do codzienności? U mnie to jest już łatwiejsze. Po przejściu Łuku Karpat wracałem do ludzi przez kilka tygodni. Po mojej najdłuższej wyprawie, która trwała 2 lata, prawie miesiąc spędziłem w lesie, pracując nad zdjęciami – wtedy też na nowo przyzwyczajałem się do Polski. Teraz trasy są trochę krótsze, ale też przyzwyczaiłem się do powrotów. Scenariusz zawsze wygląda mniej więcej tak samo: wracam do domu, zrzucam z siebie rzeczy, robię pranie, segreguję filmy i zdjęcia. Zazwyczaj po dwóch dniach wracam do rytmu życia domowego, ale to nigdy nie jest na długo. W weekendy często znowu wyskakuję w góry. Można się przyzwyczaić.
15 najpiękniejszych tras pieszych w Polsce
Dla aktywnych przygotowaliśmy przegląd najpiękniejszych szlaków pieszych na terenie Polski - tych jedno i kilkunastodniowych. Pakuj plecak i ruszaj!
Kiedy spojrzysz na mapę z najpiękniejszymi szlakami pieszymi w Polsce, dostrzeżesz, że rozmieszczone są one głównie wzdłuż granic. Przypominają zatem obwarzanek, ze swoimi najsmaczniejszymi kęsami na brzegach. Pewnie, że najlepiej przejść Polskę dookoła. Można jednak konsumować trasy piesze szlak po szlaku, zaczynając od tych krótkich i prostych, a kończąc na wieloetapowych, jak Główny Szlak Beskidzki i jego 524 km. Są też takie przeboje jak szlak wzdłuż wybrzeża Bałtyku, ale też mniej znane i z całą pewnością zaskakujące, np. na ziemi lubuskiej. 1. TATRY ZACHODNIE Fot. Getty Images DLA KOGO I JAK DŁUGO Trasa dla tych, którzy chcą uniknąć tłumów w Wysokich Tatrach. Do pokonania 31 km i niby jeden, ale bardzo intensywny dzień tatrzańskiego trekingu. Szlak dla ambitnych początkujących lub średnio zaawansowanych piechurów. Start o świcie, powrót ok. godz. 21. ATRAKCYJNOŚĆ Polska część Tatr Zachodnich idealnie nadaje się do pieszych wędrówek. Czuć przestrzeń Tatr, a zarazem nie ma zbyt wielu osób na szlaku i można skupić się na widokach, a nie wymijaniu osób na trasie. Latem zbocza niezbyt wysokich szczytów są soczyście zielone, a jesienią czerwienią się trawy lub przebarwiają na rudo. Ze szczytu Grzesia (1653 m n.p.m.) rozpościera się niezwykła panorama na poszarpane szczyty Tatr Wysokich i łagodne Zachodnich. TRUDNOŚCI Po podejściu na szczyt Grześ trasa prowadzi granią. Podejście czeka również na Kończysty Wierch, a przy szczycie Łopata trzeba uważać na luźne kamienie. Opracuj sobie drogi wycofu ze szlaku, gdyby załamała się pogoda, np. z Wołowca można zejść w dolinę i zakończyć wędrówkę granią. WARTO WIEDZIEĆ W Tatrach Zachodnich spotkasz wiele kozic górskich i niewielu turystów. Wystartuj z Doliny Chochołowskiej o świcie. Po wędrówce granią nie przegap zejścia przez Zadni Ornak do schroniska Ornak (można tu ewentualnie zanocować). Stamtąd wiedzie szlak do przystanku autobusowego w miejscowości Kiry, skąd można wrócić do Zakopanego lub Kościeliska. 2. SZLAKIEM ORLICH GNIAZD Fot. AdobeStock DLA KOGO I JAK DŁUGO Czeka cię piesza wędrówka plus dawka historii Polski na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Długość 164 km. Czas przejścia: 4 do 6 dni. Trasa dobra dla początkujących i rodzin z dziećmi. ATRAKCYJNOŚĆ Trasę można zacząć z Częstochowy i kierować się do Krakowa lub na odwrót. Największym atutem szlaku są mijane wapienne skały, tereny wspinaczkowe i stare warownie. Szlak wiedzie także przez Ojcowski Park Narodowy. TRUDNOŚCI Lekkie podejścia na Jurze nie powinny sprawić trudności piechurom. Do nawigowania wystarczy mapa Google, ale warto mieć papierową w razie wyładowania baterii. Trasa za zamkiem Ogrodzieniec (idąc od Częstochowy) odbija na wschód i wiedzie tak przez kilkanaście kilometrów. Potem jednak znów prowadzi na południe. Po deszczu wapienne skały są śliskie. WARTO WIEDZIEĆ Szlak Orlich Gniazd oznaczono kolorem czerwonym. W sezonie letnim lepiej zarezerwować wcześniej nocleg w okolicy popularnych miejscowości takich jak Ogrodzieniec czy Ojców, bo może brakować miejsc. Na trasie raczej nocuje się w kwaterach prywatnych i schroniskach PTTK. Namiot lepiej rozbić na polu namiotowym niż na dziko. 3. GÓRY IZERSKIE I KARKONOSZE Fot. Shutterstock DLA KOGO I JAK DŁUGO Idealny szlak dla początkujących i średnio zaawansowanych piechurów. Czas: dwa i pół dnia (intensywny weekend). Do przejścia ok. 60 km. ATRAKCYJNOŚĆ Karkonosze i Góry Izerskie nie imponują może wysokością, ale za to urozmaicony teren, zmieniające się widoki świetnie nadają się na lekką odmianę trekingu, czyli hiking w czystej postaci. Trasa ze Świeradowa, przez Jakuszyce, Halę Szrenicką, szczyt Śnieżki, z metą na przełęczy Okraj, to Góry Izerskie i Karkonosze w pigułce, ale trzeba dodać – pigułce najpiękniejszej. TRUDNOŚCI Start w Świeradowie. Podejście pod Stóg Izerski, potem nocleg w przydrożnej drewnianej chatce. Dalej szlak wiedzie do Orlego, a następnie trzeba zejść do Jakuszyc. Stamtąd zaczyna się wymagające podejście na Szrenicę. Następny nocleg w chatce na Czarnej Przełęczy na granicy z Czechami. Tego dnia do przejścia jest ok. 40 km i ten odcinek daje nieźle w kość. Następnego dnia podejście pod Śnieżkę, zejście do schroniska Odrodzenia i meta na przełęczy Okraj. WARTO WIEDZIEĆ Dwie proste drewniane chatki na trasie są dostępne dla każdego. Nie ma tam obsługi. Można w nich zanocować za darmo. Trzeba mieć swój śpiwór i matę. 4. GŁÓWNY SZLAK ŚWIĘTOKRZYSKI Fot. AdobeStock DLA KOGO I JAK DŁUGO Do przejścia 105 km rozłożonych na trzy dość intensywne dni lub pięć dni spokojnego marszu. Zaprawieni piechurzy określają ten szlak najkrótszym z najdłuższych szlaków pieszych w Polsce. Trasa dobra dla tych, którzy chcą w przyszłości zmierzyć się z Głównym Szlakiem Beskidzkim. ATRAKCYJNOŚĆ Szlak wiedzie przez Góry Świętokrzyskie – najstarsze góry w Polsce, mocno zerodowane, ale za to z dawką historii i natury. Przechodzi się przez Świętokrzyski Park Narodowy i mityczną górę Łysicę, gdzie ponoć odbywały się sabaty czarownic. Start z miejscowości Kuźniaki, meta w Gołoszycach. TRUDNOŚCI Lekkie podejścia, np. pod Łysicę, nie sprawią problemu. Nie ma schronisk na trasie, ale w mijanych miasteczkach znajdą się pokoje gościnne i pensjonaty. Poza Świętokrzyskim Parkiem Narodowym znajdzie się sporo miejsc na rozbicie namiotu. WARTO WIEDZIEĆ Warto zajrzeć do klasztoru na Św. Krzyżu – najstarszego polskiego sanktuarium, tropić ślady po hutnictwie i dawnych osadach. 5. GŁÓWNY SZLAK BESKIDZKI Fot. Shutterstok DLA KOGO I JAK DŁUGO Najdłuższy ze szlaków pieszych w Polsce liczy wedle różnych szacunków 496–524 km. Wiedzie z Ustronia w Beskidzie Śląskim do Wołosatego w Bieszczadach. Czas 16 do 21 dni. ATRAKCYJNOŚĆ Szlak poprowadzono przez sześć pasm górskich: Beskid Śląski, Beskid Żywiecki, Gorce, Beskid Sądecki, Beskid Niski oraz Bieszczady. Dla każdego, kto kocha polskie góry, będzie to przeżycie niemal mistyczne. TRUDNOŚCI Wyzwaniem będzie tu długość szlaku, bo żeby przejść 500 km po górach, trzeba mądrze rozplanować siły. WARTO WIEDZIEĆ Czasem ze względu na prace leśne, wycinki drzew, trzeba zbaczać z kursu. 6. TRZCIEL – PSZCZEW Fot. Shutterstock DLA KOGO I JAK DŁUGO „Kraina mchu, paproci i trzciny” – jak mówią o województwie lubuskim jego mieszkańcy – należy do mało znanych części Polski. Szlak przebiegający z Trzciela do Pszczewa wiedzie przez obszar Pszczewskiego Parku Krajobrazowego. Pętla o długości 36 km jest do pokonania w jeden dzień. ATRAKCYJNOŚĆ Trasa wiedzie w dużej części wąskimi ścieżkami nadjeziornymi. Punkt wypadowy – np. Willa Zgoda w Trzcielu. Miniesz liczne jeziora (Jezioro Konińskie, Proboszczowskie, Głębokie, Wędromierz, Chłop), strumienie, wydmy, drzewa o pomnikowych rozmiarach. Podczas wędrówki natkniesz się na pamiątki historii – ukryte w lesie pozostałości po prasłowiańskim grodzisku, kirkut znajdujący się tuż za Trzcielem, nad Jeziorem Żydowskim, kapliczki spotykane na rozstajach dróg. TRUDNOŚCI Weź zapas wody i prowiantu, ponieważ nie ma możliwości uzupełnienia ich po drodze. Do pokonania zwalone drzewa, miejscami podmokły teren. WARTO WIEDZIEĆ Szlak dobrze oznakowany (niebieski i czarny). Nad jeziorami polują orły bieliki, rybołowy. Przy jeziorach znajdują się miejsca biwakowe i pola namiotowe. 7. BRZEGIEM BAŁTYKU Fot. iStock DLA KOGO I JAK DŁUGO Piechurzy zakochani w Bałtyku będą wniebowzięci. Długość ok. 350 km. Czas: 11–12 dni. Nie trzeba mieć doświadczenia trekingowego, idąc ze Świnoujścia na Hel lub w odwrotnym kierunku. Trasa dobra dla początkujących. ATRAKCYJNOŚĆ Polskie wybrzeże z pieszej perspektywy wydaje się całkiem dzikie. Mijane plaże, tłumy rozwrzeszczanych turystów, wydają się już po kilku dniach miejscami jak z innej planety. Urzekają spokojem za to wioski takie jak Dąbkowice leżące na Mierzei Bukowskiej czy Gąski obok Sarbinowa. TRUDNOŚCI Będzie łatwo i przyjemnie, bo po plaży, choć sporo kilometrów do przedeptania. Nie musisz mieć nawet mapy. Spakuj minimum rzeczy (koszulki termoaktywne, nakrycie głowy, kurtkę, polar, lekki namiot). Wystarczą buty do biegania. Przez ujścia rzek do morza poprowadzone są mosty, więc nie trzeba zwykle odbijać mocno od plaży. Teoretycznie nie można biwakować na dziko, ale poza parkami narodowymi znajdziesz miejsca w nadmorskich laskach (nie na wydmach). Zawsze istnieje opcja noclegu na napotkanym polu namiotowym i wzięcia prysznica. WARTO WIEDZIEĆ Nie idź boso długich odcinków. Kusi bycie bliżej natury, ale po kilkunastu kilometrach marszu bez butów pojawią się pęcherze. 8. SZLAK KASZUBSKI DLA KOGO I JAK DŁUGO Co cię czeka? 138 km i cztery do pięciu dni marszu po zachodniej części Pojezierza Kaszubskiego, czyli po najdłuższym, ale uważanym za najpiękniejszy, szlaku na Kaszubach. ATRAKCYJNOŚĆ Start z Sierakowic przez Lasy Mirachowskie. Najpiękniejsze na trasie będą okolice Chmielna. Zajrzyj tam do Muzeum Ceramiki Kaszubskiej Neclów, gdzie można kupić lokalne wyroby. Koniec szlaku w Gołuniu. TRUDNOŚCI Do trudnych miejsc można jedynie zaliczyć fragment trasy nad brzegiem Jeziora Wieprznickiego. WARTO WIEDZIEĆ Szlak oznakowano kolorem czerwonym, ale lepiej mieć mapę papierową lub w smartfonie z oznaczoną trasą. 9. PĘTLA „BIESZCZADZKA KORONKA” Fot. Shutterstock DLA KOGO I JAK DŁUGO Najdłuższy jednodniowy szlak w formie pętli prowadzący oznakowanymi szlakami w Bieszczadach. Wprawny piechur pokona go w 12 godz. z dużym plecakiem. ATRAKCYJNOŚĆ Pętla rozpoczyna się w Wetlinie, potem wiedzie na Jawornik, Riabą Skałę (Riaba Skała), Czerteż, Kremenaros, Małą i Wielką Rawkę i kończy się w Wetlinie. Szlak zwany jest często „Bieszczadzką koronką”. Do najciekawszych miejsc na trasie należy urwisko na Riabej Skale tuż po słowackiej stronie granicy (1167 m n.p.m.). Na szczycie urwiska Słowacy postawili taras widokowy ze wspaniałą panoramą na słowackie i ukraińskie Bieszczady. Na szczycie Kremenaros (krzemień) łączą się granice Polski, Słowacji i Ukrainy. TRUDNOŚCI Bieszczady nie należą do wysokich gór, ale na tej trasie czeka kilka podejść, np. pod Wielką Rawkę (1307 m n.p.m.), więc im lżejszy plecak, tym lepiej. WARTO WIEDZIEĆ Wiosną i późną jesienią może być miejscami sporo błota na trasie. Szlak oznaczono kolorami żółtym, niebieskim (szlak graniczny) i zielonym. 10. ROZTOCZE – SZLAK CENTRALNY Fot. Shutterstock DLA KOGO I JAK DŁUGO 195 km przygody dla tych, którzy chcą poczuć wschód Polski pełną piersią. Czas przejścia to 5 do 7 dni. Start w miejscowości Szastarka, a potem Zwierzyniec – wzgórze Wapielnia – Bełżec – Lubycza Królewska – Huta Lubycka – Wola Wielka i koniec w Horyńcu-Zdroju. ATRAKCYJNOŚĆ Najatrakcyjniejszy szlak pieszy na wschodzie Polski. Trasa prowadzi przez wzniesienie zwane Góra Czubatka (305 m), potem mija się labirynty wąwozów lessowych o nazwie Piekiełko. Ze Słonej Góry (403 m n.p.m.) roztacza się niezwykły widok na dolinę Wieprza. TRUDNOŚCI Po deszczu lessowe, rozmiękłe drogi staną się trudne do przejścia. WARTO WIEDZIEĆ Gratką dla entuzjastów botaniki będzie odcinek od Szperówki do Kawęczynka prowadzący przez Szczebrzeszyński Park Krajobrazowy. Las Cetnar dawał schronienie partyzantom AK, a dziś dzikiej zwierzynie. 11. WOKÓŁ LUBUSKICH JEZIOR Fot. Shutterstock DLA KOGO I JAK DŁUGO Trasa dla wszystkich w najbardziej zalesionym zakątku Polski. Długość ok. 80 km. Czas przejścia 3–4 dni. ATRAKCYJNOŚĆ Start i meta we wsi Gościkowo, gdzie można zwiedzić klasztor Cystersów. TRUDNOŚCI Brak. WARTO WIEDZIEĆ Szlak z Gościkowa oznaczono kolorem zielonym i prowadzi przez Łagów, wokół jeziora Niesłysz, do Świebodzina, ale za jeziorem warto odbić na Lubrzę, gdzie nie ma szlaku oznaczonego. 12. GORCE – NAJPIĘKNIEJSZE POLANY Fot. AdobeStock DLA KOGO I JAK DŁUGO Trasy w Gorczańskim Parku Narodowym są dzikie i spokojne. Przejście przez polany w jedną stronę z postojem na Turbaczu zajmuje ok. 5 godz. Powrót ok. 4. ATRAKCYJNOŚĆ Szlak rozpoczyna się Lubomierzu, na przełęczy Przysłop, potem Jaworzynka, Kudłoń, przełęcz Borek i szczyt Turbacz. Nazywano go szlakiem 10 polan, a wyznaczył go w latach 20. XX w. twórca Orlej Perci ksiądz Walenty Gadowski. Z polan można podziwiać panoramę Tatr. TRUDNOŚCI Brak. WARTO WIEDZIEĆ Szlak ma kolor żółty. Na terenie parku nie rozbijesz namiotu. 13. DROGA ŚW. JAKUBA DLA KOGO I JAK DŁUGO To polski odcinek Camino de Santiago, czyli słynnego szlaku pątniczego do Santiago de Compostela w Hiszpanii. Ciekawym fragmentem będzie część wiodąca przez Warmię i Mazury o długości ok. 300 km. Czas: 12–15 dni. ATRAKCYJNOŚĆ Szlak zaczyna się na Pojezierzu Suwalskim. Start w miejscowości Ogrodniki, koniec np. w Iławie. TRUDNOŚCI Brak. WARTO WIEDZIEĆ Trasa czasem prowadzi przy jeziorach, ale głównie to pola i łąki. 14. WILCZY SZLAK W PUSZCZY BIAŁOWIESKIEJ Fot. AdobeStock DLA KOGO I JAK DŁUGO Łączy miejscowości Narewka i Masiewo, dł. ok. 22 km. Prowadzi przez Białowieski Park Narodowy. Szlak dla każdego sprawnego piechura. Czas: ok. 6 godz. ATRAKCYJNOŚĆ Idzie się niemal cały czas przez las, co daje możliwość spotkania dzikich zwierząt. Niedaleko tzw. Kosego Mostu na rzece Narewce stoi wieża widokowa. TRUDNOŚCI Trzeba mieć dużo wody i prowiantu na cały dzień. WARTO WIEDZIEĆ Najlepiej wyjść o świcie, wtedy są większe szanse zaobserwowania zwierząt. 15. DOOKOŁA KOTLINY KŁODZKIEJ Fot. iStock DLA KOGO I JAK DŁUGO 240-kilometrowa pętla dla wytrawnych piechurów, którzy chcą się zmierzyć z niewytyczonym formalnie szlakiem. Czas przejścia: 6–8 dni. Trasę można zacząć z dowolnego punktu na obrzeżach Kotliny Kłodzkiej. Jest świetną alternatywą dla zadeptanego Głównego Szlaku Sudeckiego. ATRAKCYJNOŚĆ Z jednej strony mija się popularne miejscowości turystyczne jak Kudowa czy Lądek-Zdrój, a z drugiej strony Kotlina Kłodzka z perspektywy szlaku jawi się jako bardzo urozmaicony teren, z Górami Stołowymi, poniemieckimi pałacami, uroczyskami i zmieniającym się krajobrazem. TRUDNOŚCI Dookoła Kotliny Kłodzkiej nie prowadzi oznakowany szlak. Trzeba korzystać z innych wytyczonych szlaków i opracować sobie trasę. Nie ma problemu z noclegami. WARTO WIEDZIEĆ Najlepiej skorzystać z mapy i trasy dostępnej na stronach Dolnośląskiego Festiwalu Biegów Górskich, dfbg.pl, a tam zapoznać się ze szczegółowym trackiem Biegu 7 Szczytów, który wiedzie wokół Kotliny Kłodzkiej. ###gallery-end###
Bory Tucholskie rowerem. Czeka 200 km leśnych tras
To nie tylko jeden z największych w Polsce kompleksów leśnych, ale też jedyna w kraju sieć leśnych dróg. Kaszubska marszruta to w sumie blisko 200 km tras rowerowych: dzieli się na cztery szlaki po kilkadziesiąt kilometrów.
W tym artykule: Nawrócony myśliwy INFORMACJE PRAKTYCZNE Ruszamy w Bory Tucholskie trasami Kaszubskiej Marszruty. Wiodą one przez okolice Chojnic, Czerska, Charzyków i Brus. Rozpoczynamy w Brusach. A ledwie kilkanaście kilometrów dalej stoimy już na zaporze na Brdzie w Mylofie – jednej z najstarszych tego rodzaju konstrukcji w Polsce, wybudowanej 170 lat temu, by zasilić wodami Brdy 30-kilometrowy Wielki Kanał Brdy. Nieopodal znajduje się popularna restauracja Aga – miejsce słynące z pysznych pstrągów z miejscowej hodowli i... weekendowych kłopotów ze znalezieniem wolnego stolika. W okolicach Brus czy Mylofu znajdują się ogromne połacie wiatrołomów. To skutki huraganu, jaki przeszedł nad Pomorzem w sierpniu 2017 r. Trzy lata po dramatycznych wydarzeniach uprzątnięto połamane drzewa i wywieziono je z Borów. Wciąż jednak można natknąć się na sterty korzeni. Obok w eleganckich rządkach rośnie już zupełnie nowy las. Przejazdy szutrowymi drogami rowerowymi przez zniszczone huraganem lasy były kiedyś atrakcją samą w sobie. Strzeliste sosny pięły się w górę, a między nimi biegły wąskie nitki szlaku poprowadzone po pasach przeciwpożarowych. Innowacja polegająca na wykorzystaniu leśnych ciągów przeciwpożarowych była możliwa dzięki uczestnictwu w projekcie dwóch nadleśnictw Lasów Państwowych: Przymuszewa i Rytla. To dzięki niej borowiackie drogi rowerowe zyskały jedną ze swoich największych zalet – odsunięcie od hałasu i spalin emitowanych przez auta jadące po okolicznych szosach. Niedaleko Mylofu, nieco z boku Kaszubskiej Marszruty, podziwiamy budynek wyłuszczarni szyszek w Klosnowie. Stojące tu maszyny przez prawie stulecie odpowiadały za długotrwały proces wyłuszczania nasion różnych gatunków drzew. Mimo że dziś już nie pracują, wciąż znajdziemy tu dawne wyposażenie, w tym silnik Diesla z 1913 r., o którym z dumą i zaangażowaniem opowiada nam pracownik miejscowej stacji oceny nasion. Gdy wiele lat temu zaczynał pracę w tym miejscu, selekcja odbywała się jeszcze za pomocą tradycyjnych, wtedy niemal stuletnich metod. Może kiedyś powstanie tu unikalne muzeum leśnej techniki? Na dłuższą przerwę, posiłek lub punkt końcowy dziennego etapu warto wybrać Chojnice, które Jan Długosz nazwał kiedyś kluczem i bramą Pomorza. To jedno z tych miast, które znacząco odmieniły swój wizerunek zaraz po zmianach ustrojowych w Polsce. W bogatej historii miasta, które przez wieki nazywało się Konitz, znajdziemy i wojnę trzynastoletnią, i potop szwedzki, i procesy czarownic. Oryginalna, zaprojektowana przez berlińskich architektów bryła neogotyckiego ratusza góruje nad pochyłym rynkiem z fontanną pośrodku, wzrok przyciągają też odnowione kamienice wokół. Jeszcze niedawno tuż obok chojnickiego rynku przebiegała gwarna „berlinka” z Gorzowa do Elbląga, doskonale znana kierowcom z powodu betonowych płyt, którymi została wyłożona przez niemieckich budowniczych. Dziś głośny tranzyt samochodowy omija miasto dzięki niedawno oddanej obwodnicy. Od kilku lat także z Trójmiasta do Chojnic można dojechać bezpośrednio pociągiem. Nawrócony myśliwy 60 km odizolowanych od spalin odcinków Kaszubskiej Marszruty sprawia, że wspólnym, aktywnym wypoczynkiem na łonie borowiackiej natury mogą się bezpiecznie cieszyć także rodziny z małymi dziećmi. W tym miejscu warto wspomnieć, iż niestety zdarzają się odcinki trasy, gdzie delikatna szutrowa nawierzchnia wymaga pilnego remontu, by tworzące się koleiny i zarastające pobocza nie odbierały przyjemności z jazdy. Szutrowymi leśnymi duktami docieramy do Parku Narodowego Bory Tucholskie. To drugi najmłodszy i czwarty najmniejszy park narodowy w Polsce – zajmuje jedynie ok. 2 proc. powierzchni całych Borów. Szlaki Kaszubskiej Marszruty omijają jego zasadniczą część, warto więc jeden z rowerowych dni poświęcić na osobną wycieczkę w to miejsce. Naprawdę warto! Piękno leśnego boru sąsiaduje tu z krajobrazem sandrowo--pojeziernym. Co więcej, w 2021 r. w oddalonym o kilka kilometrów od parku Chocińskim Młynie planowane jest otwarcie Centrum Edukacji Przyrodniczej PNBT. Trend edukacyjny w lesie dostrzegamy też podczas jednego z noclegów. Właściciel gospodarstwa agroturystycznego w Swornegaciach, gdzie się zatrzymujemy, okazuje się „nawróconym” myśliwym. Kiedyś dużo polował, dzięki czemu doskonale zna okoliczne lasy i zwyczaje mieszkającej tu zwierzyny. Teraz korzysta z tej wiedzy, prowadząc swoich gości na bezkrwawe łowy z lornetkami i aparatami fotograficznymi. I mimo że wciąż z sentymentem opowiada o wiszących na ścianach gabinetu myśliwskich trofeach, w tym pięknych jelenich porożach, to wszyscy zauważamy, że dzisiaj ogromnie cieszy go, że do ukochanej zwierzyny już nie strzela. W okolicach parku narodowego, nad jeziorami Charzykowskim i Karsińskim, znajdują się dwie znane miejscowości wypoczynkowe tej części Borów Tucholskich: Charzykowy i Swornegacie. Obydwie w sezonie dysponują sporą ofertą noclegową i gastronomiczną, choć – będąc uczciwym – atmosfera, jaką latem tu zastajemy, nie zachęca do spędzania czasu w tych miejscach. Dmuchane zabawki i chińszczyzna na straganach nie są dla nas, więc nasz pobyt tutaj ograniczamy zwykle do rybnej obiadokolacji w ulubionej restauracji. Na koniec, przed powrotem do czekającego w Brusach auta, zaglądamy ponownie do może najbardziej wyjątkowej atrakcji przy szlakach Kaszubskiej Marszruty. To tajemniczy, choć jednocześnie kameralny i ciepły ogród rzeźb zmarłego w 2013 r. lokalnego artysty. Józef Chełmowski pozostawił po sobie niezwykłą artystyczną schedę, dowodząc, że określenie „Leonardo da Vinci z Kaszub” nie wzięło się znikąd. Rzeźby, obrazy i oryginalne instalacje zgromadzone w stodole i w domu twórcy zdradzają niezwykłą osobowość autora. Nie można być w Borach Tucholskich i nie zajrzeć do niewielkiego gospodarstwa prowadzonego przez wdowę po artyście. Warto przy okazji odwiedzić galerię miejscowej sztuki i centrum informacji turystycznej w Chacie Kaszubskiej – tuż obok gospodarstwa państwa Chełmowskich. INFORMACJE PRAKTYCZNE Start Najlepszymi miejscami do rozpoczęcia wycieczki są Chojnice i Czersk – do których można dotrzeć pociągiem, a także Brusy i Swornegacie – większe miejscowości, gdzie można pozostawić samochód na kilka dni. n W punktach informacji turystycznej w Chojnicach i Brusach, a także niektórych obiektach na trasie, można otrzymać bezpłatną mapę Kaszubskiej Marszruty. Rower Najlepszym rowerem na weekend w Borach Tucholskich będzie ten crossowy, trekkingowy lub jedna z odmian tzw. roweru górskiego – na szerszych oponach. To ze względu na odcinki szutrowe i bardziej piaszczyste boczne drogi leśne, o które można przedłużyć trasy Kaszubskiej Marszruty. Nocleg W każdej z miejscowości w Borach są gospodarstwa agroturystyczne o różnym standardzie. Najwięcej w Swornegaciach, Charzykowach i Czersku, ale też w Brusach i Męcikale. Ceny: 25–100 zł za noc. Do dyspozycji gości są też obiekty o wyższym standardzie: pensjonaty i hotele w Chojnicach i Swornegaciach. Od 150 zł w górę za pokój. Inna opcja to kempingi; od kilkunastu złotych za dobę. Np. na Campingu Tamowa w Chmielnie zapłacimy 14 zł od osoby plus 12 zł za parking samochodu. Postawienie przyczepy lub jej wynajem to koszt: 13–18 zł, zależnie od jej wielkości. Warto wiedzieć Na trasach Kaszubskiej Marszruty można spędzić nawet kilka dni. Rozrzucenie miejscowości i punktów dojazdowych ułatwia planowanie wycieczek. Dzięki łatwemu transportowi w okolice Chojnic, bez trudu można zorganizować również jednodniowy wypad. W tak trudnych (po huraganie) dla Borów Tucholskich czasach warto zachować się odpowiedzialnie i wspomóc miejscowych przedsiębiorców. Zakupy na drogę zróbcie u kaszubskich sklepikarzy, tam też kupcie pamiątki z wyjazdu. W miejscowych domach można też przenocować.
Szlaki turystyczne w Polsce. Miejsca, które warto zobaczyć
Najpopularniejsze szlaki turystyczne w Polsce to te przeznaczone do górskich wędrówek. Szlaki zostały wyznaczone dla turystów w celu ułatwienia im zwiedzania danego terenu. Pozwalają już na starcie oszacować odległość do pokonania i czas przejścia planowanej trasy.
Szlaki turystyczne Trasy turystyczne oznaczone są symbolami, które wyznaczają jej kierunek, wskazują drogę i pozwalają na odnalezienie właściwej ścieżki. Symbole szlaków turystycznych mogą być umieszczone na drzewach, kamieniach, słupach, czy drogowskazach. Znakowanie szlaków turystycznych w Polsce jest zgodne z instrukcją Polskiego Towarzystwa Turystyczno – Krajobrazowego (PTTK). Ze względu na sposób w jakim turysta porusza się po wyznaczonej trasie można wyróżnić szlaki: piesze, rowerowe, kajakowe, narciarskie i jeździeckie. Mogą być to także wytyczone ścieżki: szlaki przyrodnicze, historyczne, pielgrzymkowe lub inne szlaki turystyczne (na przykład ścieżki dydaktyczne). Wśród tras pieszych wyróżniamy szlaki górskie i nizinne. Na obszarze parków narodowych i rezerwatów przyrody najczęściej można się poruszać wyłącznie po wyznaczonych szlakach pieszych. Infrastruktura turystyczna przygotowana jest specjalnie w celu ułatwienia przejścia danego szlaku. Bardzo ważnym elementem tras są symboliczne oznaczenia szlaków, mapy, tablice poglądowe. Pojawiają się także ławki, ławostoły, zadaszone miejsca do odpoczynku i ochrony przed niekorzystną pogodą. Do ułatwienia przejścia trudniejszej trasy, przygotowywane są: schody, poręcze, kładki, drabinki i łańcuchy. Najpopularniejsze szlaki turystyczne w Polsce Najbardziej popularne polskie trasy turystyczne wyznaczone są w pasmach górskich: Bieszczadów, Karkonoszy, Beskidów i Tatr. Bieszczady są pasmem górskim Beskidów położonym na południowo – wschodnim krańcu Polski. Najwyższym szczytem po stronie polskiej jest Tarnica (1346 m n.p.m.). Cechuje je bogactwo tras. Występują tu znakowane ścieżki z tabliczkami i opisami miejsc oraz walorów krajobrazowych. Znaleźć można także trasy do jazdy konnej i piesze szlaki turystyczne. Bieszczady wyróżniają się w krajobrazie charakterystycznymi połoninami, czyli stokami górskimi porośniętymi wysoką trawą, niskimi krzewinkami, i nielicznymi, karłowatymi drzewami. W Bieszczadach warto wędrować następującymi trasami: Tarnica z Wołosatego to niebieski szlak i zarazem ścieżka przyrodnicza. Czas przejścia wynosi 3h 30` w obie strony. Jest to wymagająca, ale i najpopularniejsza trasa piesza prowadząca na najwyższy szczyt Bieszczadów. Ustrzyki Górne – Szeroki Wierch – Tarnica to czerwony, długi szlak również prowadzący na najwyższy szczyt Bieszczadów. Biegnie nią ścieżka przyrodnicza. Trasa poprzez połoniny, z których rozpościerają się malownicze widoki na różne strony Parku Narodowego. Halicz z Wołosatego – szlak czerwony i niebieski, a także ścieżka przyrodnicza „Rozsypaniec – Krzemień”. Przejście w 6 godzin. Bukowe Berdo to szlak żółty i niebieski, prowadzący z Mucznego. Wiedzie tędy także ścieżka przyrodnicza. Skalisty grzbiet Bukowego Berda uznawany jest za najpiękniejsze miejsce w Bieszczadach Zachodnich, skąd można podziwiać niezwykłe widoki. Połonina Caryńska – wejście na nią szlakiem czerwonym prowadzącym z Brzegów Górnych. Biegnie tam także ścieżka przyrodnicza. Połonina Wetlińska to często odwiedzany szczyt Bieszczadów. Jest to trasa z którą poradzą sobie nawet rodziny z dziećmi. Szlak czarny, najkrótszy wiedzie z Górnej Wetlinki. Żółty szlak rozpoczyna się na przełęczy Wyżnej. Na szczyt Połoniny Wetlińskiej prowadzi również ścieżka przyrodnicza, na końcu której dociera się do Schroniska „Chatka Puchatka”. Wielka Rawka – Mała Rawka – to dwa szczyty na które wiedzie kilka ścieżek turystycznych. Jedną z nich jest szlak niebieski z Ustrzyków Górnych. Czas wejścia na Wielką Rawkę to 3 h 30`. Stamtąd wiedzie dwudziestominutowy szlak łącznikowy żółty który prowadzi na Małą Rawkę. Karkonosze są najwyższym pasmem Sudetów. Po stronie Czeskiej znajduje się szczyt Śnieżki o wysokości 1603 m n.p.m. Karkonoski Park Narodowy przygotował dla odwiedzających liczne szlaki turystyczne. Karpacz to miasto z którego rozpoczyna się kilka tras prowadzących w góry. Są to jednak długie trasy, dlatego zostały wytyczone także ścieżki przyrodnicze prowadzące przez fragmenty szlaków turystycznych Karkonoszy. Najczęściej wybierane przez turystów trasy prowadzą z Karpacza na Śnieżkę lub ze Szklarskiej Poręby na Szrenicę. Śląską drogą na Śnieżkę prowadzi z Karpacza czarnym szlakiem przez Kopę, Przełęcz Pod Śnieżką, skąd dociera się do szlaku niebieskiego i wchodzi na najwyższy szczyt – Śnieżkę. Szlakiem czerwonym z Karpacza dojdzie się do krawędzi kotłów Wielkiego i Małego Stawu. Na skały Pielgrzymy i Słonecznik prowadzi szlak żółty. Natomiast chcąc dojść nad Mały Staw, należy wejść na szlak niebieski. Ścieżka przyrodnicza na Szrenicę ze Szklarskiej poręby, czarnym szlakiem przy Wodospadzie Kamieńczyka. Na Halę Szrenicką wiedzie szlak czerwony i czarny. Zielony szlak prowadzi na odsłonięcia skalne: Końskie Łby i Trzy Świnki. Szlaki turystyczne – Beskidy Beskidy to góry w paśmie Karpat, są to najmłodsze polskie wypiętrzenia. Góry mają łagodne, kopulaste szczyty i piętrowe pasmo roślinności. Główny Szlak Beskidzki rozciąga się aż na 500 km. Pasmo to obejmuje swym zasięgiem: Beskid Śląski, Beskid Żywiecki, Kotlinę Żywiecką, Gorce, Beskid Sądecki, Beskid Wyspowy, Beskid Niski, Beskid Mały. Na Skrzyczne wiedzie niebieski szlak ze Szczyrku – 2h 30` lub zielony szlak - 2h 15`. Pozwala zdobyć najwyższy szczyt Beskidu Śląskiego o wysokości 1257 m n.p.m. Na Babią Górę (1725 m.n.p.m.) czyli najwyższy szczyt Beskidu Żywieckiego prowadzi czerwony szlak ze schroniska Markowe Szczawiany. Trasa na 1 h 30`. Trudny szlak żółty można przejść w 1h przez Perć Akademików. W Gorcach można wejść na Turbacz (1310 m.n.p.m.) startując w Nowym Targu i podążając żółtym szlakiem od lasu Kowańca. Trasa trwa 2 h 30`. Najciekawsze szlaki turystyczne w Tatrach Najwyższe pasmo Karpat to Tatry. Znajduje się tam wiele szczytów: Kasprowy Wierch, Świnica, Czerwone Wierchy, Wołowiec, Giewont, Mnich, Rysy, Kościelec, czy Kozi Wierch, na które prowadzą szlaki turystyczne. Zakopane jest miastem z którego wychodzą liczne trasy turystyczne, wiodące przez doliny i przełęcze. Są to następujące trasy: Giewont przez Dolinę Strążyską – szlak czerwony – czas przejścia 3 h 15` - malownicza trasa prowadzi na najwyższy szczyt polskich Tatr – Giewont (1894 m n.p.m.) Kasprowy Wierch z Kopy Kondrackiej – szlak czerwony o długości 4,2 km i czasie przejścia 1 h 55`. Jest to trasa stosunkowo łatwa do przejścia. Na Gubałówkę wiedzie z Zakopanego czarny, łatwy i przyjemny szlak. Do Doliny Pięciu Stawów Polskich znad Morskiego Oka przez Szpiglasową przełęcz – szlak 8,5 km wiedzie szlakiem żółtym i niebieskim. Popularna i przyjemna trasa. Zimą niebezpieczna. Na Rysy wejść można szlakiem czerwonym – 5 km – 3 h 50`. Tłumnie odwiedzany szlak, ukazujący panoramę Tatr. Wymaga jednak dobrej kondycji. Na Kasprowy Wierch prowadzi szlak czerwony i żółty o długości 4,2 km. W czasie całej wędrówki są piękne widoki, a przejście jest krótkie, trasa prosta. Co oznaczają kolory szlaków turystycznych? Szlak pieszy oznaczany jest symbolem składającym się z trzech poziomych linii. Zewnętrzne paski są białe. Środek między nimi wypełnia konkretny kolor – czarny, czerwony, niebieski, żółty lub zielony, oznaczający właściwy szlak. Powinny one pojawiać się na trasie nie rzadziej niż co 50 metrów. Kolor szlaków pieszych nie odzwierciedla stopnia trudności na trasie. Jedynie znaczenie kolorystyczne w stopniu trudności trasy mają szlaki narciarskie. Od reguł znakowania czasem się odchodzi i trasy wyznaczane są specyficznie do danego regionu. Główny szlak w rejonie turystycznym, paśmie górskim oznaczany jest kolorem czerwonym. Prowadzi się go po miejscach ukazujących największe walory krajobrazowe. Czasem kolorem tym oznaczane są także inne szlaki w danym miejscu, cechujące się jednak bogactwem przyrodniczym i cennymi do obejrzenia atrakcjami. Szlak niebieski oznacza trasę dalekobieżną. Rozciągnięty jest on na dużą odległość. Żółta trasa to szlak dojściowy do innej - łącznikowa. Zielony szlak doprowadza do charakterystycznych miejsc na danym terenie. Szlak turystyczny czarny to krótki szlak dojściowy, najczęściej jest bardzo wymagający, ze względu na to, że najkrótszy. Na szlakach turystycznych mogą się także pojawić dodatkowe tablice z oznaczeniami tras, czasem przejścia i opisem.
Pomysł na weekend: Szlak Piastowski. Poznaj atrakcje najstarszej trasy turystycznej w Polsce
Jeśli uwielbiasz podróże z pomysłem, Szlak Piastowski to propozycja dla Ciebie. Najstarsza w Polsce trasa turystyczna to aż 600 km historii i przygody.
Szlak Piastowski w muzeach, skansenach, rezerwatach archeologicznych i zabytkowych budowlach skrywa dziedzictwo pierwszych Piastów. Dwie trasy przebiegające przez Wielkopolskę i województwo kujawsko-pomorskie łączą najważniejsze miejsca związane z początkami państwa polskiego. To właśnie tu powstawały pierwsze grody i rodziła się nasza państwowość. I choć początki Słowian do dziś owiane są tajemnicą, to Szlak Piastowski przeniesie was do odległej historii. Kalisz. W domach Piastów Jak się żyło w czasach piastowskich, zobaczycie w najstarszej części Kalisza – Zawodziu, w rezerwacie archeologicznym pełnym drewnianych fortyfikacji i dawnych budynków mieszkalnych. Panowanie pierwszych Piastów wiąże się też z chrystianizacją państwa polskiego. Idąc tym tropem, warto odwiedzić gotycką katedrę św. Mikołaja w Kaliszu, w której zachwycają sklepienia krzyżowo-żebrowe i kolorowe freski. Poznań. Region w pigułce Fot. Shutterstock Najważniejszym miejscem na piastowskiej mapie jest Poznań, a w nim Ostrów Tumski. To wyspa na Warcie, która ponad tysiąc lat temu była jedną z głównych siedzib pierwszych władców Polski. Książę Mieszko I wzniósł tutaj gród z potężnymi wałami obronnymi. Dla siebie i swojej żony Dąbrówki zbudował palatium z przyległą kaplicą. W grodzie w 968 r. powstało pierwsze w Polsce biskupstwo i katedra. Stała się ona nekropolią władców. Mauzoleum Mieszka Ii Bolesława Chrobrego znajduje się obecnie w Złotej Kaplicy. Pozostałe piastowskie zabytki można obejrzeć, spacerując turystycznym traktem królewsko-cesarskim i po Starym Mieście po drugiej stronie Warty. Na promenadzie znajdują się kamienne płyty z obrazkami nawiązującymi do legend. Są tam opowieści o dziewczętach, które były mewami, opowiastka o tym, jak Maciek został rybakiem, o dziurawej łodzi i mówiącym morzu, o pannie wodnej, o Klabaterniku (opiekuńczy duszek statku), bajka o ościach, o zaklętym podwodnym grodzie, o królu ryb, o krzywym rybim pysku i opowiadanie starego raka. W miniaturze. Między Gnieznem a Poznaniem Jeśli nie macie czasu, żeby zwiedzić wszystkie punkty na Szlaku Piastowskim, wybierzcie się do Skansenu Miniatur w Pobiedziskach. Zobaczycie 30 najważniejszych budowli wykonanych w skali 1:20. Ich dokładność i wierność oryginałom robi imponujące wrażenie. Tuż obok jest gród Pobiedziska z rekonstrukcjami machin oblężniczych. Świetna atrakcja dla fanów średniowiecznej myśli technicznej. Zrekonstruowano fortyfikację i machiny wojenne, takie jakich używano w czasach Piastów, m.in. taran na kółkach, wieżę oblężniczą, trebusza i ogromną kuszę. Gniezno. Śladami Słowian z królikami Fot. Shutterstock Gniezno to centrum szlaku. Historia miasta splata się z losami św. Wojciecha, które przedstawiają gotyckie drzwi w katedrze gnieźnieńskiej. W mieście wytyczony jest Trakt Królewski, na którym historię opowiadają nam pomniki królów i… królików, które stają się przewodnikami. To świetna zabawa i to nie tylko dla dzieci. W połowie drogi między Gnieznem a Pobiedziskami zatrzymajcie się w Lednicy. Położona na jeziorze Lednica wyspa – Ostrów Lednicki – bywa nazywana chrzcielnicą Polski, bo to właśnie tutaj mógł odbyć się chrzest Mieszka I. Odnajdziecie w tym miejscu ślady budowli z czasów panowania Mieszka I i Bolesława Chrobrego, relikty kaplicy z basenami chrzcielnymi, pozostałości domostw, mostów i wał grodu. Jednym słowem: kawał historii.
Wyprawa rowerem wzdłuż Wisły. 500 km przygody życia
A gdyby tak pojechać rowerem z Warszawy do Gdańska? 500 km w sześć dni, bez specjalistycznego sprzętu. "Mój rower ma prawie 30 lat. Wygrzebałem go z piwnicy. Nikt, komu zależy na osiągach, nawet by na niego nie spojrzał" - pisze Michał Głombiowski.
Jadę rowerem wzdłuż Wisły, z Warszawy do Gdańska. Mam do przebycia 500 km w sześć dni. Mój rower, szosówka z oponami zmienionymi na 2,8-centymetrowe „przełajówki”, ma prawie 30 lat. Wygrzebałem go z piwnicy. Nikt, komu zależy na osiągach, nawet by na niego nie spojrzał. GPS stara się wybrać jak najmniej uczęszczane drogi. Uciekam na lewy brzeg, omijając drogę krajową. Na wiejskich asfaltowych ulicach jest pusto i można jechać środkiem jezdni. W niedzielę brzegi rzeki przejmują ludzie spragnieni słońca. Teren jest płaski, a Wisła leje się delikatnie, rozdzielając na warkocze piaszczystych łach. W Wyszogrodzie zdaje się być punktem odniesienia codzienności. Patrzę na rzekę ze skarpy, jak znika pod stalowym mostem. U podnóża góry, tuż przy wodzie, biegnie promenada, na której skupia się niedzielne życie miasta. Rzeka-jezioro Jadąc, szukam wzrokiem Wisły. Skrzy się pomiędzy drzewami. Czasami o jej obecności świadczą jedynie przeciwpowodziowe wały. Chwilami oddalam się od niej na kilkadziesiąt kilometrów. Wjeżdżam w rozpalone upałem sosnowe lasy. Dukty są suche jak pieprz i zasypane piachem. Rower w nim grzęźnie i muszę go prowadzić. Trwa to w nieskończoność. Za Płockiem rzeka zmienia się w jezioro. W 1970 r., gdy zbudowano zaporę we Włocławku, Wisła na długości niemal 60 km stała się największym sztucznym zbiornikiem w Polsce. Pod wieczór stoję na molo przy hotelu i patrzę na rozhuśtaną wiatrem powierzchnię wody. Wiślana rzeczywistość, której byłem wcześniej świadkiem – łagodny nurt, piaszczyste łachy, zarośnięte brzegi – zmieniła się w akwen otoczony ośrodkami wypoczynkowymi, żeglarską infrastrukturą i nowoczesnymi portami. Z Torunia do Chełmna jest jedynie 50 km. To najkrótszy odcinek na trasie. Kręcę bez pośpiechu, korzystając z drogi rowerowej do Unisławia. To szlak wytyczony po nasypie kolei wąskotorowej, w oddaleniu od dróg i ulic, przecinający asfaltem olchowe lasy, pastwiska z oczkami wody, nad którym stoją w bezruchu, rozrzucone niczym na obrazie Breughla, krowy przeżuwające trawę. Przystaję na peronach i dworcach zamienionych w altanki dla rowerzystów i gryzę energetyczne batony. By wjechać do Chełmna, muszę się wspiąć na strome zbocze, lawirując między przechodniami. Gdy zsiadam z roweru na głównym placu miasta, nogi nawykłe do obrotowego ruchu nie do końca rozumieją, czemu mają teraz stawiać kroki – idę więc pokracznie i wolno. W Grudziądzu pogoda gwałtownie się zmienia. Nadciąga burza. Ciemne chmury zalewają miasto potokami wody. Przeczekuję w kawiarni, śledząc w aplikacji pogodowej ruchy frontów atmosferycznych. Kolejne godziny – gdy kieruję się na Kwidzyn – przypominają ruchy skoczka szachowego na planszy. Staram się wpasować pomiędzy burzami. Koryguję trasę, szukając okienek pogodowych, ale to na nic – przed kolejnymi deszczami chowam się na przystankach autobusowych. Rzeka kryje się za wałem. Jego szczytem biegnie droga wyłożona nierównymi płytami, wybieram więc idącą niżej gruntówkę. To błąd. Nagle ziemia zmienia się w czerwoną glinę. Zeskakuję z roweru, chcąc go przeprowadzić, ale jest już za późno. Lepka maź oblepia koła. W ciągu kilkudziesięciu sekund kilogramy błota zapychają napęd i koła, które przestają się kręcić. Rower staje się nieruchliwym żelastwem, które zbiera każdy centymetr gliny. Przebycie trzystu metrów tej ścieżki zajmuje mi pół godziny. Kolejne pół schodzi na oddłubywaniu zwałów błota, uwalnianiu ramy i kół na tyle, by można było w ogóle ruszyć. Do końca dnia słucham pisków i trzasków dobiegających z napędu, łańcucha, hamulców... Wodna symbioza Do Tczewa sunę drogami kreślącymi linie po rozlewisku Wisły. W mieście przysiadam nad wodą. Wisła jest tu już szeroka, a jej nurt spokojny, jakby wydoroślała i się ustatkowała. Brzegi spina nieczynny od lat most. Zaczęto go budować w 1851 r. i wówczas był najdłuższym mostem w Europie (837,3 m). Wsparty na sześciu przęsłach został przyozdobiony neogotyckimi wieżami. Ekipy remontowe stopniowo przywracają mu świetność. Samo miasto wydaje się jednak wciąż od Wisły odseparowane, oddzielone od niej ruchliwymi ulicami i torami. To pęknięcie sprawia nienaturalne wrażenie – przeznaczeniem nadrzecznych miast jest przecież symbioza z naturą. Prowadzi mnie jednostajny szum wody. Gdy decyduję się jechać lewym brzegiem, zastępuje go ryk samochodów. Sugerowana droga rowerowa okazuje się paskiem pobocza na zatłoczonej jezdni. Z perspektywy siodełka ruch samochodowy jest szaleństwem. Rozpędzona masa metalu mija mnie o centymetry. Uciekam w bok, przez co wjeżdżam do Gdańska jakimiś zapomnianymi groblami, o których istnieniu nie miałem pojęcia, mimo że znam to miasto jak własną kieszeń. Przejechałem 500 km. Spłynąłem na rowerze z głębi kraju, przez równiny obsiane żytem, rozpalone słońcem sosnowe lasy, nitki ciemnego asfaltu, wprost do naszego największego portu handlowego. Tuż obok Wisła z cichym pluskiem znika w Bałtyku.
Gorce - tu wciąż są schroniska, gdzie zaproponują ci darmową herbatę
Jedna z największych zalet Gorców? Oprócz najbardziej uczęszczanych szlaków są to góry raczej puste.
Polska stolica salamandry plamistej Idziemy kamienistą drogą przez bukowy las. Słońce prześwieca przez liście, zgromadzona przez noc w poszyciu wilgoć paruje. Srebrne pnie drzew lśnią jak wypolerowane. Las stopniowo rzednie, a naszym oczom ukazuje się świeżo skoszona łąka. To Polana Chowańcowa, moje najulubieńsze miejsce w Gorcach. Stoją tu dwa spore szałasy, a wyżej, nad samym Pucołowskim Stawkem, wiata dla turystów. Choć jest dopiero 7 rano, na polanie już mocno grzeje. Jest o kilka stopni cieplej niż w lesie, z którego właśnie wyszliśmy. Tatr, które zwykle stąd widać, jeszcze nie dostrzegamy zza snujących się po dolinie Dunajca mgieł. Ale i tak jest pięknie. Pachnie sianem i rozgrzaną ziemią. Oprócz nas nie ma tu nikogo. I to jest właśnie jedna z największych zalet Gorców: oprócz najbardziej uczęszczanych szlaków są to góry raczej puste. W szczycie sezonu w czasie ładnej pogody nie jesteście oczywiście w górach sami, ale turystów w Gorcach jest znacznie mniej niż w Tatrach czy Pieninach. A są miejsca, gdzie nadal można spotkać ledwie kilka osób w czasie wycieczki. Tak jest choćby na czarnym szlaku z Łopusznej na polanę Jankówki, przy którym leży Polana Chowańcowa. A miejsce jest przecież urokliwe i dojść tam naprawdę nietrudno. Od szosy asfaltowej biegnącej doliną Łopuszanki, w górze wsi Łopuszna, zajmuje to około godziny. Nie ma tu nikogo oprócz salamandry plamistej, powinnam była napisać. Ten największy w Europie płaz ogoniasty szczególnie ukochał sobie Gorce. Być może dlatego, że lubi wilgotne lasy, zwłaszcza bukowe, a takich tutaj dostatek. Salamandra ta jest czarna z pomarańczowymi plamkami, trudno jej nie zauważyć, kiedy przecina błotnistą drogę. Mamy szczęście, bo salamandry zwykle polują w nocy, a dnie spędzają zaszyte pod konarami drzew. To tylko fragment artykułu "Bohater drugiego planu". Czytaj więcej we wrześniowym wydaniu National Geographic Traveler (9/2020).
Z plecakiem przez Bałkany. Szlak Peaks of the Balkans to punkt obowiązkowy na trekkingowej mapie świata
Transgraniczna trasa w Górach Dynarskich, biegnąca przez Albanię, Kosowo i Czarnogórę powstała z myślą o łączeniu zwaśnionych narodów. Dziś to przygoda w czystej postaci!
Nie powinna nas dziwić taka sytuacja: spomiędzy drzew wypada ni stąd, ni zowąd kobieta, krzycząc coś po albańsku i energicznie machając rękami. Nie bardzo wiadomo, o co jej chodzi, ale ciągnie nas do wioski składającej się z kilkunastu drewnianych chałup krytych drewnianym gontem. Nie prowadzi tu żadna droga prócz naszego szlaku, a dojechać można tu co najwyżej konno. Zostajemy usadzeni na honorowych miejscach, gospodarz pędzi wydoić owce, gospodyni znika robić kawę, a na stole lądują sery, owoce i warzywa. Zostaliśmy „upolowani’. Później okaże się, że podobnych punktów gastronomiczno-noclegowych, określanych dumnie z europejska jako „guesthouse”, jest na trasie sporo, a piechurów mało, trzeba się więc samemu o nich zatroszczyć. Inna sprawa, że Albańczycy gościnność mają zapisaną nie tylko w genach, ale również w kanunie – tradycyjnym kodeksie honorowym, który wprawdzie nie funkcjonuje już oficjalnie jako prawo, ale gdzieniegdzie wciąż jest od niego ważniejszy. A kanun powiada: „Dom Albańczyka należy do Boga i gościa”. Ukłonem w stronę współczesnych realiów jest pobieranie za taką gościnę całkiem sowitej opłaty. Góry przeklęte Szlak, po którym wędrujemy, powstał oficjalnie w 2012 r. i na początku podobno ciężko było wytłumaczyć przywiązanym do tradycji góralom ideę pobierania opłat od wędrowców, ale te czasy odeszły ewidentnie do przeszłości wraz ze wzrostem ruchu turystycznego. A trzeba przyznać, że Peaks of The Balkans ma wszystko, by stać się punktem obowiązkowym na trekkingowej mapie Europy i świata. To 192 km pętli przez górskie pogranicze Albanii, Kosowa i Czarnogóry, z oszałamiającymi szczytami przypominającymi nieco włoskie Dolomity, ale z początku XX w., zanim powstały tam pierwsze via ferraty, a ludzie wciąż zajmowali się głównie wypasem owiec, a nie obsługą turystów. Wioska, w której jemy obiad, również wygląda, jakby zatrzymała się w czasie, choć na trasie trafimy też na kurorty nawiązujące stylem do architektury Szwajcarii. Co najlepsze, Góry Północnoalbańskie (zwane też górami Przeklętymi), w które się kierujemy, są wciąż „nieodkryte”. Oficjalne statystyki mówią o blisko tysiącu osób rocznie przemierzających cały szlak, a wydają się dość wiarygodne, ponieważ przekroczenie zielonej granicy trzeba zgłosić służbom granicznym – i to co najmniej kilka dni wcześniej. W ciągu dziewięciu dni wędrówki spotykamy w sumie kilkunastu piechurów, ale faktem jest, że omijamy najbardziej uczęszczany tu odcinek: Theth–Valbona, albański odpowiedniki drogi na Morskie Oko. Choć trzeba przyznać, że skala jest nieporównywalnie mniejsza – przemierzają go codziennie raczej dziesiątki niż tysiące ludzi. To tylko fragment artykułu " Szczyty Bałkanów". Czytaj więcej we wrześniowym wydaniu National Geographic Traveler (9/2020).