Polacy już planują przyszłoroczne wakacje. Jeden kierunek bije rekordy rezerwacji
Choć wiele osób myśli dziś o zimowych wyjazdach, część Polaków wybiega już daleko w przyszłość. Rezerwacje na lato 2026 ruszyły wyjątkowo wcześnie, a dane pokazują, że zainteresowanie przyszłorocznymi wakacjami rośnie szybciej, niż ktokolwiek mógłby się spodziewać.
Wczesne planowanie letniego wypoczynku staje się coraz bardziej popularne wśród polskich podróżnych. Jak wskazuje Travelist.pl, liczba krajowych rezerwacji na lato 2026 jest już ponad dwukrotnie wyższa niż o tej samej porze rok wcześniej. Co ciekawe, towarzyszy temu spadek średnich cen noclegów o 13%, co dodatkowo zachęca do rezerwowania wyjazdów z wyprzedzeniem. Wszystko wskazuje na to, że Polacy coraz chętniej organizują wakacje z dużym wyprzedzeniem – a pierwsze dane pokazują wyraźnie, które kierunki cieszą się największym zainteresowaniem. Polacy stawiają na nadmorskie kurorty Najnowsze dane pokazują, że to Bałtyk przyciąga obecnie największą liczbę wczesnych rezerwacji na lato 2026, a kierunki nadmorskie odpowiadają już za połowę wszystkich krajowych wyjazdów first minute. Rosnący popyt wynika nie tylko z potrzeby wcześniejszego planowania wakacji, lecz także ze spadających cen. Eksperci podkreślają, że tegoroczna oferta wyróżnia się na tle poprzednich sezonów wyraźną obniżką stawek. – To jeden z pierwszych sezonów, w których obserwujemy spadek cen względem ubiegłego roku. Wynika to przede wszystkim z sytuacji nad Bałtykiem – minione lato przyniosło słabsze wyniki z powodu niepewnej pogody, dlatego hotele decydują się na bardziej konkurencyjne podejście cenowe – wyjaśnia Eliza Maćkiewicz, dyrektorka komercyjna Travelist.pl. Jak dodaje, niższe stawki mają pobudzić popyt i zachęcić podróżnych do rezerwacji z wyprzedzeniem. Największym zainteresowaniem cieszą się Międzyzdroje, łączące szeroką plażę, kultowe molo i bliskość Wolińskiego Parku Narodowego. Oferty first minute zaczynają się tu od 219 zł za parę i od 299 zł za rodzinę z 12-letnim dzieckiem. Kołobrzeg wybierają podróżni szukający zróżnicowanych atrakcji – od spacerów po bulwarach i wycieczek rowerowych po zaplecze uzdrowiskowe i rodzinne rozrywki. Noclegi na lato 2026 kosztują tam od 249 zł za parę i od 448 zł za rodzinę. Z kolei Mielno przyciąga zarówno spokojniejszymi okolicami Unieścia, jak i wakacyjnym centrum pełnym restauracji. Wczesne rezerwacje blisko plaży oferują w tej miejscowości stawki od 199 zł za parę oraz od 294 zł za rodzinę 2+1. Górskie miejscowości i Mazury rosną w siłę Po nadmorskich kierunkach drugie miejsce w rankingu popularności zajmują góry, które odpowiadają za 20% wszystkich rezerwacji. To efekt ubiegłorocznej niepewnej pogody nad Bałtykiem, która skierowała wielu turystów ku bardziej przewidywalnym, górskim rejonom. W planach na lato 2026 szczególnie wyróżnia się Biały Dunajec, wybierany przez osoby szukające spokoju i łatwego dostępu do Zakopanego, szlaków Tatrzańskiego Parku Narodowego czy term (ceny od 254 zł dla pary i od 382 zł dla rodziny). Zainteresowaniem niezmiennie cieszy się także Szklarska Poręba, znana z licznych tras trekkingowych oraz bliskości wodospadów Kamieńczyka i Szklarki. To kierunek idealny dla rodzin, a pobyt first minute zaczyna się od 244 zł dla pary i 364 zł dla rodziny. Podobnie Karpacz oferuje szeroki wybór letnich atrakcji (od wejścia na Śnieżkę, po parki linowe i muzea interaktywne) w cenach od 222 zł dla pary i od 398 zł dla rodziny. Wśród destynacji nad jeziorami, które odpowiadają za 12% rezerwacji, dominują Mikołajki, przyciągające rejsami, promenadą i pełną infrastrukturą wodną (noclegi od 416 zł dla pary i 470 zł dla rodziny). Popularnością cieszy się również Olsztyn, łączący dostęp do jezior i miejskich atrakcji (ceny od 349 zł i 514 zł). Alternatywą jest Żnin – spokojniejszy, kameralny kierunek z trasami rowerowymi i bliskością Parku Dinozaurów w Rogowie oraz Muzeum Kolei Wąskotorowej (noclegi od 386 zł i 490 zł). – Wczesne planowanie wyjazdów daje dziś realną przewagę: większy wybór lokalizacji i terminów, dostępność pokoi rodzinnych oraz korzystniejsze ceny przed sezonowymi podwyżkami. Coraz więcej osób traktuje rezerwacje first minute jako sposób na oszczędność i większy komfort – dodała Eliza Maćkiewicz z Travelist.pl. Źródło: Travelist.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Mamy to! Polskie miasto nagrodzone za najlepszy dworzec na świecie
Międzynarodowy Związek Kolei (UIC) właśnie nagrodził najlepsze rozwiązania kolejowe na świecie. Nie zabrakło Polski – jedną z głównych nagród zdobył nasz rodzimy, górski dworzec turystyczny. Szklarska Poręba Górna okazała się bezkonkurencyjna w swojej kategorii.
Wielka wygrana dla polskiego miasta! Dworzec kolejowy w Szklarskiej Porębie Górnej został uznany za najlepszy mały dworzec turystyczny na świecie, w prestiżowym konkursie „TopRail Tourist-Friendly Awards”, organizowanym przez Międzynarodowy Związek Kolei (UIC). To ogromne wyróżnienie i potwierdzenie, że nawet niewielkie obiekty mogą być światowym wzorem funkcjonalności i estetyki. Szklarska Poręba Górna – perełka na kolejowej mapie Europy Nagrodzony dworzec ma ponad sto lat – powstał w 1902 roku. Po gruntownej modernizacji w roku 2021 roku zyskał nowe życie. Modernizacja kosztowała prawie 5 mln złotych i była częścią ogólnopolskiego programu rewitalizacji dworców, prowadzonego przez PKP S.A Dworzec jest zabytkiem, więc zachowano jego charakter i historyczne detale, łącząc je z nowoczesnymi rozwiązaniami przyjazną przestrzenią dla pasażerów. Jest tu wszystko, czego im potrzeba: przestronna poczekalnia, bezpłatne Wi-Fi, stacje ładowania telefonów, automaty z przekąskami i napojami oraz ułatwienia dla osób z niepełnosprawnościami. To nie koniec – w budynku mieszczą się też apartamenty w stylu „Orient Expressu”, punkt informacji turystycznej, sklep z pamiątkami, Miejski Ośrodek Kultury z salą kinową i przestrzenią wystawową, stanowisko bookcrossingu i wiata na rowery. Dworzec z duszą i wizytówka regionu Położony na wysokości ponad 700 metrów nad poziomem morza dworzec jest jednym z najwyżej usytuowanych w Polsce. Obsługuje połączenia PKP Intercity, Kolei Dolnośląskich, POLREGIO oraz Czeskich Kolei Państwowych, co czyni go ważnym punktem na trasie turystycznej między Polską a Czechami. To nie tylko stacja, ale też wizytówka regionu. Budynek wzniesiono w stylu górskim, dopasowanym do krajobrazu Karkonoszy. Posiada kamienny cokół, drewniane elewacje i detale (m.in. witraże) z motywami kolejowymi. Nad peronem zachowano drewniane zadaszenia. Dzięki modernizacji zrobionej z głową dworzec zachował cały swój urok, a najpiękniej wygląda zimą. Konkurs UIC – na czym polega? UIC co roku nagradza obiekty i usługi, które w wyjątkowy sposób łączą funkcjonalność, przyjazność dla turystów oraz zrównoważony rozwój. W konkursie są dwie główne kategorie: stacje kolejowe i inicjatywy turystyczne. Ta druga dzieli się jeszcze na: Tabor i obsługa pokładowa – trasy krótko- i długodystansowe Przyjazna turystom linia kolejowa Przyjazny turystom mały oraz duży/główny dworzec Najlepsza poczekalnia Najlepsza inicjatywa lub produkt w zakresie turystyki kolejowej Szklarską Porębę Górną nagrodzono w kategorii „mały dworzec”. Serdecznie gratulujemy! Źródło: Onet, Wroclaw.pl, Portal Samorządowy Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Kilometry łagodnie wznoszących się i opadających szlaków zachęcają do pieszych i rowerowych wycieczek, a zima – do uprawiania narciarstwa biegowego.
Bramą do Izerów, najdalej na zachód wysuniętego pasma górskiego w Polsce, są dwa miasta uzdrowiskowe: Szklarska Poręba i Świeradów Zdrój na północnym zachodzie. Bazę wypadową można też założyć w jednym z trzech górskich schronisk: na Stogu Izerskim koło Świeradowa, w Orlu niedaleko Jakuszyc albo położonej między nimi samotnej Chatce Górzystów. Orle to dawna osada szklarska założona pod koniec XVIII w. Pierwotnie nosiła nazwę Karlsthal, produkowano tu różne rodzaje szkła białego i kolorowego. Po hucie zostały tylko fundamenty (otacza je drewniane ogrodzenie), ale z czasów świetności osady zachował się zabytkowy budynek, tzw. leśniczówka. Rzut oka wystarczy, by stwierdzić, że ten ładny kamienny dom zwieńczony charakterystyczną wieżyczką pochodzi z innej epoki. Teraz mieści się w nim baza turystyczna z barem i kominkiem. W Orlu krzyżują się ważne trakty. Najbardziej uczęszczany i obowiązkowy dla każdego, kto nigdy dotąd nie był w Izerach, jest szlak czerwony prowadzący do odległej około 5 km Chatki Górzystów. Pierwszym miejscem, w którym przystaje się z wrażenia, jest Kobyla Łąka – zakole Izery wyłania się tam nagle po lewej stronie drogi. Rzeka, od której góry wzięły swoją nazwę, ma tu kilkanaście metrów szerokości, wyznacza granicę między Polską a Czechami. Głazy w korycie i las uschniętych świerków po czeskiej stronie sprawiają, że krajobraz jest tu surowy, a późną jesienią fantastycznie posępny. Kikuty drzew są świadkami klęski ekologicznej, z której Góry Izerskie swego czasu „zasłynęły”. W latach 80. XX w. sztucznie zasadzone świerczyny w Izerach i Karkonoszach zaczęły masowo usychać z powodu opadu kwaśnych deszczy. Minęło sporo czasu, zanim stoki znowu się zazieleniły. Za rozstajem szlaków czerwonego i niebieskiego czeka nas kolejne niesamowity widok. Otwiera się tam panorama wspaniałej trawiastej przestrzeni upstrzonej świerkami i ciemnozielonymi łatami kosodrzewiny. To Łąka Izerska, uważana za najpiękniejsze miejsce w tych górach. Po prawej stronie wznosi się Grzbiet Wysoki, najwyższy w Izerach, po lewej wije się rzeka, a za nią widać czeski Střední hřeben. Niemal cała polana została objęta ochroną ścisłą. Rezerwat „Torfowiska Doliny Izery” chroni rozległe tereny porośnięte mchem torfowcem i roślinami typowymi dla tundry, np. bardzo rzadką w Polsce brzozą karłowatą. Tutejszy klimat rzeczywiście przypomina ten rodem z północnej Skandynawii. Droga urywa się nagle nad Jagnięcym Potokiem przecinającym Łąkę Izerską. Kilka lat temu woda zabrała most i teraz na przeciwległy brzeg przechodzi się po prowizorycznej konstrukcji z żerdzi. Po drugiej stronie potoku pojawia się asfalt, co w Izerach nie jest niczym niezwykłym. Sieć utwardzonych dróg ułatwiała kiedyś zwózkę drewna. I tu, i tam przy drodze wyłaniają się fundamenty budynków – pozostałości po osadzie Gross-Iser, Wielkiej Izerze, założonej przez czeskich uchodźców religijnych w XVII w. W czasach największej świetności stało tu m.in. ponad 40 domów, karczma, szkoła, schroniska, kawiarnia i młyn wodny. Po wojnie wieś opustoszała, a budynki, poza szkołą, popadły w ruinę. Widoczny z daleka samotny dom przy skrzyżowaniu szlaków przyciąga wędrowców jak magnes. Chatka Górzystów jest jedynym miejscem w promieniu kilku kilometrów, gdzie można coś zjeść. W dawnej szkolnej klasie turyści pałaszują miejscową specjalność – omlety z jagodami. Kuchnia i widoki rekompensują skromne warunki zakwaterowania – za oświetlenie służą świeczki, a łazienką jest strumień. Jeśli ktoś nie lubi wracać tą samą drogą, z Chatki może pójść do Orla stokami Grzbietu Wysokiego – z góry będzie miał jak na dłoni Łąkę Izerską. Trzeba iść żółtym szlakiem pod górę i tam, gdzie trasa odbija w lewo – skręcić w prawo. Mija się Jagnięcy Jar z ładnym kamiennym mostem na Jagnięcym Potoku i dochodzi do niebieskiego szlaku. Na Rozdrożu pod Cichą Równią należy skręcić w Starą Drogę Celną, która doprowadzi do Orla. Przed wiekami Izery i Karkonosze były intensywnie penetrowane przez Walończyków poszukujących złota i cennych kamieni. Oni jako pierwsi na górze Izerskie Garby (Biały Kamień) znaleźli kryształy górskie i ametysty. Wierzchołek, przez który przebiega żyła mlecznego kwarcu, został wygryziony w czasie wieków eksploatacji, ostatnio przez Kopalnię „Stanisław”. Z Rozdroża pod Cichą Równią do nieczynnego od kilku lat kamieniołomu, często odwiedzanego przez kolekcjonerów minerałów, prowadzą szlaki niebieski i zielony. Odkąd cztery lata temu na Izerze znowu pojawił się most graniczny, przejście z Orla do czeskiej Jizerki zajmuje około pół godziny. W tej szklarskiej osadzie zachowało się więcej budynków niż w Orlu, np. Panský dům – dom właściciela huty, Pyramida – dawna szlifiernia szkła, czy Sklárna – kiedyś huta. Zostały przekształcone na restauracje i hotele. Nad osadą góruje mający kształt piramidy Bukovec (1005 m). Z Jizerki można pójść zielonym szlakiem na Střední hřeben i z punktu widokowego na skałach Pytlácké kameny spojrzeć na polską stronę z Łąką Izerską. Nie ma co, trafił się nam naprawdę ładny kawałek Izerów.
Szklarska Poręba: Zawody w kajakarstwie górskim
W trakcie wiosennych roztopów koryto rzeki Kamiennej staje się areną widowiskowych Zawodów w Kajakarstwie Górskim „AMP Kamienna 2015” (18-19 kwietnia). Porrrywające!
XXXII Zawody w Kajakarstwie Górskim „AMP Kamienna 2015” zostaną rozegrane 18-19 kwietnia w Szklarskiej Porębie. Odbywają się tutaj od 1984 roku. To jedna z najstarszych cyklicznych imprez w mieście. Do Szklarskiej Poręby ściągają zarówno zawodowi kajakarze, jak i sympatycy tego sportu, członkowie klubów kajakowych oraz turyści. W Mistrzostwach w Kajakarstwie Górskim startują zawodnicy, którym nie straszny jest rwący nurt usianej wielkimi głazami rzeki Kamiennej. Rzeka została odkryta dla polskiego kajakarstwa górskiego podczas wyprawy w Karkonosze zorganizowanej w 1983 roku przez Uniwersytecki Klub Kajakowy "Habazie" z Warszawy i Akademicki Klub Turystyki "Watra" z Gliwic. Kamienna była najciekawszą rzeką przepłyniętą w ramach wyprawy. Tak zachwyciła wszystkich uczestników, że na jesieni 1983 roku na plenum Federacji Akademickich Klubów Kajakowych pojawił się pomysł, aby wszystkie kluby akademickie zrzeszone w Federacji (było ich wtedy kilkanaście) spotkały się wiosną przyszłego roku na zawodach w spłynięciu wybranego odcinka Kamiennej. Ten odcinek, zaczynający się nieco poniżej ujścia Szklarki, a kończący się przed pierwszym sztucznym progiem pozostał w programie zawodów do dziś. Ze względu na wysoki poziom wody w rzece Kamiennej tegoroczna edycja zawodów zapowiada się wyjątkowo ciekawie. fot. materiały prasowe
Długi weekend listopadowy: jak go spędzimy?
Okazuje się, że w tym roku wyjazdy w listopadzie zyskały na popularności
Liczba rezerwacji apartamentów na długi weekend listopadowy wzrosła o 250% w porównaniu do roku ubiegłego. Najwięcej rezerwacji dotyczy Szklarskiej Poręby i Karpacza w górach, oraz Kołobrzegu i Trójmiasta nad morzem – wynika z danych Sun & Snow, firmy zarządzającej wynajmem blisko 1000 apartamentów Polsce. W tym roku Narodowe Święto Niepodległości, obchodzone 11 listopada, przypada we wtorek. Oznacza to, że wystarczy wziąć jeden dzień urlopu w pracy, by móc skorzystać z czterodniowego wypoczynku. Z tej okazji postanowiło skorzystać wielu Polaków. Ma na to wpływ nie tylko długość weekendu, ale i ciepła i słoneczna jesień. Większość Polaków liczy, że ładna pogoda utrzyma się jeszcze przez pewien czas. Dotychczas bowiem listopadowe wyjazdy nie cieszyły się takim powodzeniem jak długie weekendy w maju lub czerwcu. – W tym roku odnotowaliśmy zdecydowanie więcej rezerwacji na długi weekend listopadowy niż w roku poprzednim. Jest to bardzo duży wzrost, bo prawie o 250 proc. Do tej pory mieliśmy bardzo ładną aurę jesienną, co również ma wpływ na ilość zapytań od klientów. Myślę, że na podejmowanie decyzji o wyjeździe na ten długi weekend wpływają również ceny, jakie oferujemy w tych terminach – mówi Karolina Orłowska, kierownik biura obsługi klienta Sun & Snow. Biura podróży oferują w tym czasie ceny spoza głównego sezonu, a więc znacznie niższe niż wiosną i latem. Oznacza to, że dwupokojowy apartament w polskich górach przeznaczony dla czterech osób można wynająć w cenie 150 zł za dobę, czyli za niecałe 40 zł od osoby. Tego typu apartamenty są najchętniej wybierane na weekendowe wyjazdy. Zwykle składają się one z sypialni oraz salonu z aneksem kuchennym. – Największą popularnością na długi weekend listopadowy cieszą się apartamenty w miejscowościach górskich, w szczególności w Szklarskiej Porębie oraz w Karpaczu. Część klientów wybiera pobyt nad morzem. W tym roku najwięcej rezerwacji mamy w Kołobrzegu oraz w Sopocie i Gdańsku – mówi Karolina Orłowska. Na wyjazd w długi weekend listopadowy decydują się głównie rodziny z dziećmi oraz pary. Następny długi weekend czeka nas dopiero w 2015 roku. Biorąc urlop na 2 stycznia, można cieszyć się czterodniowym weekendem.
W październiku za hotele w polskich górach zapłacimy do 12% mniej niż w poprzednich miesiącach - wynika z raportu trivago.pl
Jesień to wbrew pozorom dobra pora, by odwiedzić południe kraju - choćby na weekend. Potrafi być przyjemna i fotogeniczna, a hotele w wielu miejscach tanieją. Październik tego roku wypada szczególnie korzystnie w porównaniu z zeszłorocznymi statystykami. Zestawienie średnich cen noclegów w górach opublikował serwis trivago.pl, zajmujący się porównywaniem cen hoteli na całym świecie. Z raportu wynika, że w październiku 2014 zapłacimy nawet do 15% mniej niż rok temu. Krynica Zdrój - w październiku za pokój dwuosobowy typu standard zapłacimy średnio 284 zł. To 12% mniej w porównaniu do poprzedniego miesiąca. Atrakcyjnymi cenami kuszą również inne miejscowości na południu kraju: 180 zł, czyli 11% mniej niż w zeszłym roku, zapłacimy na Podhalu w Poroninie, a o 6% mniej w Wiśle (184 zł). Według danych trivago.pl, w Karpaczu za nocleg dla dwóch osób zapłacimy o 10% mniej niż we wrześniu (209 zł), w Bukowinie Tatrzańskiej 7% mniej (209 zł), a w Krakowie 6% mniej (305 zł). Drożej niż rok temu, ale wciąż taniej niż w ubiegłym miesiącu, przenocujemy w Zakopanem (247 zł) oraz w Szklarskiej Porębie (218 zł). Jesienią ceny spadają z miesiąc do miesiąca.
Jadłam w życiu naprawdę przedziwne rzeczy, choć w warunkach domowych wcale nie jestem fanką eksperymentalnych posiłków. Wychodzę jednak z założenia, że jeśli częstują, nie wypada odmówić. Bo to niegrzeczne, bo komuś zależy, bo się starał… Moi gospodarze często odejmują sobie od ust najlepsze kąski, żebym ich spróbowała. Jakie to pyszności? Choćby tłusty barani kuper (w Mongolii), smażony wąż (w Chinach) czy chinchulines, krowie jelita wraz z zawartością (argentyńska pampa). Jak więc mogę nie spróbować tych specjałów?! W tym wydaniu Travelera nie zachęcamy do jedzenia obrzydliwości, a jedynie – do poznawania miejsc poprzez lokalną kuchnię. Głęboko wierzę, że jedzenie stanowi bardzo ważny element kultury i w niezwykły sposób oddaje klimat i specyfikę odwiedzanego kraju. Gdy myślę o powściągliwej kuchni japońskiej, od razu widzę też zamkniętych w sobie mieszkańców Kraju Kwitnącej Wiśni. Francja – wino, sery i dyskusje do białego rana. Gruzja pachnie mi czaczą i skłania do tańca… Znane przysłowie mówi: „Ci, którzy jedzą z jednego talerza, nigdy się nie zdradzą”. Sprawdźcie koniecznie! Smacznego.
SPIS TREŚCI: Fotoreportaż - Zapasy wielbłądów w Turcji Tanie podróżowanie - Sycylia na każdą kieszeń Polska jest najfajniejsza - Kozłówka – najcudowniejsze miejsce w Polsce (wg czytelników Travelera) Dariusz Załuski i Kinga Baranowska - Dwie szczere rozmowy o K2 Podróż życia - Pakistan. Taniec życia w Lahaur Alzacja. Jak stracić niewinność Podróże z gwiazdami - Tajlandia – nowe smaki odkrywa Maciej Nowak Adventure - Algieria Narodziny pustyni Śledztwo Travelera - Malaria, gryzący problem Pozdrowienia z... Grecji Igor Zalewski o tym, że wiejsko znaczy pysznie
Biegać na nartach można wszędzie: po śniegu w mazowieckich lasach, na Roztoczu, w dolinach Beskidu Niskiego czy we włoskich dolomitach
Przez torfy do domu magnata Z centrum Otwocka pod Warszawą ruszamy ulicą Andriollego. Warto zwrócić uwagę na leżący przy niej kirkut założony na początku XX w. Na cmentarzu macewy (płyty nagrobne) w dobrym stanie przetrwały czasy Holocaustu i okres powojennej dewastacji. Dalej suniemy ulicą Andriollego w rejon rezerwatu Na Torfach – w skutych lodem wodach jeziorka występuje kilkanaście gatunków ryb słodkowodnych, z rzadką szczeżują wielką, zaś w okolicznych lasach mieszkają łosie, kuny leśne i borsuki. Stamtąd, obierając kierunek zachodni, suniemy do Karczewa i dalej na południe, do Otwocka Małego i potem Otwocka Wielkiego, z jedną z najciekawszych barokowych rezydencji magnackich w Polsce. Trasa jest łatwa, nie ma na niej przewyższeń, należy przeznaczyć na nią około połowy dnia. Marszrutę można z powodzeniem wydłużyć, biegnąc na północ przez piękne starorzecza do ujścia Świdra. Następnie należy, trzymając się lewego brzegu rzeczki, sunąć do stacji kolejowej. Wycieczka zamieni się w całodniową – w tym wariancie pokonamy na śladówkach niemal 30 km. Długość trasy 13 km www.otwock.pl www.kirkuty.xip.pl Zapraszamy również do zapoznania się z tekstem naszego użytkownika szy_: Góry Stołowe otwierają sezon biegówkowy W pradolinie Wisły W krajobrazie Puszczy Kampinoskiej dominują pasy wydm i bagien – park leży w pradolinie Wisły, która niegdyś rozlewała się na szerokość niemal 20 km. Z sieci 360 km znakowanych szlaków wybieramy fragment Południowego Szlaku Krawędziowego. Pierwsze 4 km wiodą w poprzek pasa podmokłych łąk z Kampinosu do Granicy, gdzie znajduje się niewielkie muzeum przyrodnicze. Od tego miejsca będą już nas otaczać lasy. Mimo że trasa nie wkracza na tereny ściśle chronione, mamy spore szanse spotkać herbowe zwierzę Kampinoskiego Parku Narodowego – łosia. Zaledwie 1 km dalej zaczyna się założony w 1936 r. rezerwat Granica. Przeważają tu bory sosnowe z domieszką dębów, na terenach podmokłych szumią graby, czarne brzozy i osiki. Po kolejnych 2 km zaczyna się rezerwat Nart obejmujący najstarszy, mający ponad 200 lat drzewostan Kampinoskiego Parku Narodowego. Po kolejnych 3 km przystajemy u wejścia na wały wczesnośredniowiecznego grodziska. Wzniesiono je ponad tysiąc lat temu z drewna i ziemi w miejscu z natury obronnym – na granicy wydm i bagien. Za zamczyskiem teren wznosi się na grzbiet wydmowego pasa Karpat (1 km od grodziska), najwyższych w puszczy wydm, sięgających niemal 100 m n.p.m. Pasmo ciągnie się ponad 2 km. Opuszczamy wydmy krótkim, łatwym zjazdem na groblę, która przecina podmokłe łąki, dzielące puszczę od Leszna. Do miasta mamy około 4 km. Długość trasy 17 km Opisy szlaków i ciekawostki przyrodnicze: www.kampinoski-pn.gov.pl Droga przez Arkadię Startujemy na stacji kolejowej Rawka. Dawna wieś nazwana od przecinającej ją rzeki Rawki jest dziś peryferyjną dzielnicą Skierniewic. Jeśli później chcemy uniknąć poszukiwania przeprawy, najlepiej od razu biegnijmy lewym brzegiem rzeki w kierunku północnym. Uwaga, dolne odcinki dopływów, starorzecza i pasy gruntów na brzegach szerokości 10 m są objęte ochroną. Po 5 km, nasyciwszy oczy krajobrazem gąszczu nadrzecznych łęgów, zmieniamy kierunek na północno-zachodni. Lasami Puszczy Bolimowskiej docieramy do pałacu w Nieborowie (około 10 km od rzeki). Niestety, jest on nieczynny do końca lutego; można jedynie spacerować po parkach – otaczającym pałac ogrodzie francuskim i oddalonym 5 km parku angielskim Arkadia. W tym miejscu mamy dwie możliwości. Sportową (na nartach) – do Łowicza jest stąd około 7 km – albo rekreacyjną, pociągiem relacji Skierniewice–Łowicz. To drugie wyjście może się okazać konieczne, jeśli w Nieborowie zabawiliśmy dłużej w Oberży pod Złotym Prosiakiem, która kusi domową kuchnią. W Łowiczu, oprócz zabytków związanych z historią miasta i założonego w czasach napoleońskich Księstwa Łowickiego, warto obejrzeć dwie plenerowe ekspozycje dawnej kultury materialnej wsi łowickiej. Długość trasy ok. 27 km www.nieborow.art.pl www.muzeum.low.pl www.zlotyprosiak.pl Na świętą Górę Jawor Góry Hańczowskie to najbardziej „górski” region całego Beskidu Niskiego, teren niezwykle zróżnicowany pod względem kulturowym, religijnym i etnicznym. Na rozgrzewkę warto wybrać 2-kilometrową trasę z Wysowej na św. Górę Jawor. Do miasta dojeżdżamy samochodem, główna droga prowadzi obok drewnianej cerkwi św. Michała Archanioła, wzniesionej w 1779 r. By ją zwiedzić, wystarczy zapukać do męskiego domu zakonnego mieszczącego się naprzeciwko. Przy cerkwi znajduje się węzeł tras turystycznych. Zostawiamy auto i rozpoczynamy wędrówkę, kierując się w stronę wsi Blechnarka. Skręcamy w prawo, w drogę oznaczoną zielonym szlakiem. Przekraczamy rzekę Ropę i pokonujemy początkowo strome 700-metrowe podejście łąkami. Skręcamy w lewo, na szlak wytyczony czerwono-białymi kwadracikami. Trzeba wykazać się czujnością. Brakuje tu drzew, aby dobrze oznakować trasę, bo mała tabliczka z napisem „na Jawor” jest słabo widoczna, a zawiane śniegiem pola utrudniają odnalezienie drogi. Biegniemy pod górę, mijając po prawej stronie trzy samotne sosny. Po około 300 m docieramy do skrzyżowania tras, wybieramy drogę na wprost. Kierujemy się dalej w górę, wzdłuż głębokiego potoku. Od tego miejsca do kapliczki na górze Jawor pozostało do pokonania zaledwie 500-metrowe podejście. Spragnionym kolejnych wrażeń narciarzom można polecić nieco dłuższą trasę, prowadzącą spod cerkwi w Wysowej. Pierwsze kroki należy skierować na zielony szlak na Kozie Żebro, który pomoże trafić na drogę biegnącą przez Dolinę Łopacińskiego. Dalej trzymamy się już żółtych, rowerowych oznaczeń, które doprowadzą nas aż do wsi Hańczowa. Trasa kończy się nieopodal XVIII-wiecznej cerkwi i domu proboszcza łemkowskiej parafii. – Marcin Branas Długość trasy 2–20 km Warto dowiedzieć się, które drogi leśne i szlaki są otwarte Leśnictwo Hańczowa: 18 353 20 06. W Kotlinie Orawskiej Trasa biegnie przez wschodnie partie Podtatrza, pograniczem Podhala i polskiej części Spisza. Zaczynamy w centrum Nowego Targu, skąd dotrzemy do mostu na Białym Dunajcu i prawym brzegiem rzeki będziemy zmierzać na południe, do widocznej z daleka ściany lasu. Biegnąc wzdłuż niej na wschód, trafiamy na skraj torfowiska Bór na Czerwonem (z Nowego Tragu 3 km). Dalej przez łąki, utrzymując kierunek południowo-wschodni, zmierzamy do szosy nr 49 z Nowego Targu do Zakopanego. Przez mostek na Czerwonym Potoku przedostajemy się na drugą jej stronę i po kilku minutach stajemy w centrum Gronkowa (4 km od torfowiska; skrzyżowanie z drogą z Szaflar). Stąd polną drogą jedziemy na wschód. 2 km za Gronkowem ujrzymy porośniętą sosnami Cisową Skałę, wyrastającą 55 m ponad otaczające łąki. Stąd po 3 km dotrzemy przez łąki do Przełomu Białki. Na wierzchołek Obłazowej można wejść bez nart, ale bywa tu ślisko. W południowej ścianie góry znajduje się jaskinia, w której odkryto bumerang z ciosu mamuta mający 23 tys. lat, ludzki szkielet sprzed 20 tys. lat, krzemienne narzędzia oraz kości niedźwiedzia jaskiniowego i reniferów. Zmieniamy kierunek na południowy i biegniemy wzdłuż szosy z Nowej Białej do Trybsza. W 1567 r. wzniesiono tu niewielki kościół św. Elżbiety z polichromiami z 1647 r. Przekraczamy most na Białce i sunąc wzdłuż szosy do Łapsz i Niedzicy, docieramy do szerokiej polnej drogi, która prowadzi do dolinki Durścińskiego Potoku. Stąd możemy biec dalej na wschód, do Dursztyna (4 km z Trybsza). Ciekawiej jest jednak skręcić w dół potoku, na północ, i dobiec do wsi Krempachy (7 km z Trybsza). Centralne miejsce zajmuje XVI-wieczny kościół św. Marcina – świątynia o gotyckiej bryle z dzwonnicą ozdobioną renesansową attyką. Długość trasy ok. 25 km Połączenia PKS z Nowym Targiem: www.parafiatrybsz.bnx.pl Bieg z karabinkiem Jamrozowa Polana to jedno z najlepszych miejsc do uprawiania narciarstwa biegowego w Polsce. Można tu również postrzelać z karabinka sportowego na profesjonalnej strzelnicy. Zarzucam broń i ruszam w trasę. Na początek wybieram około 3-kilometrową pętlę wiodącą przez lasy za polaną. Pierwsze wyzwanie to podbieg do mostka nad rzeczką. Łatwizna. Dopiero wtedy dostrzegam, że czeka mnie kilkadziesiąt metrów stromego zjazdu. Staram się nie nabierać prędkości, ale to niemożliwe. Pędzę niczym Tomasz Sikora po medal. Na zakręcie próbuję hamować pługiem, ale drewniane deski bez metalowych okuć nie pozwalają zakrawędziować jak narty zjazdowe. Jazdę wzbogacam więc o niekontrolowany układ choreograficzny w postaci młynka rękami i wiatraka nogami. Dalej droga wiedzie przez las, potem wypadam na otwartą przestrzeń. Wreszcie dojeżdżam do strzelnicy. Na stanowiskach z miękkiej gumy czeka sprzęt gotowy do strzału. Trener nie spuszcza z oczu ćwiczących tu zawodników – we wprawnych rękach karabinkiem można z odległości 50 m dosięgnąć celu wielkości paznokcia. Ruszam na kolejną pętlę, tym razem 1250-metrową. W okresie międzywojennym polana tętniła życiem. Były tu tor saneczkowy, skocznia narciarska, a nawet tor bobslejowy. Potem ośrodek podupadł i dopiero pod koniec lat 80. XX w. wybudowano centrum narciarstwa klasycznego i biathlonu. Dziś władze pobliskich Dusznik inwestują w Jamrozową Polanę niemałe pieniądze. Ścieżki biegowe pokryto asfaltem, latem można tu jeździć na rolkach i rowerach.” – Paweł Kempa Długość trasy 12,5 km Wypożyczenie nart 20 zł za dzień, trasy sztucznie naśnieżane www.jamrozowapolana.hg.pl Jakuszyce O tej dzielnicy Szklarskiej Poręby słyszał każdy, kto choć odrobinę interesuje się narciarstwem biegowym. Jest tam rozgrywany Bieg Piastów (w tym roku 3–7 marca). Na Polanie Jakuszyckiej biorą początek szlaki wiodące stokami Gór Izerskich, m.in. do centrum Szklarskiej Poręby czy schroniska Orle. Narciarze mają do dyspozycji około 80 km przygotowanych tras (na wielu są założone tory do jazdy stylem klasycznym) o różnym stopniu trudności. Najbliżej polany znajdują się trasy wyczynowe, z homologacją Międzynarodowej Federacji Narciarskiej. Najbardziej malownicze trasy biegną wokół Cichej Równi. Dobry dla początkujących, a przy tym ładny widokowo jest np. szlak wiodący do Rozdroża pod Cichą Równią, a następnie do Jeleniej Łąki. Wypożyczenie nart, butów i kijków na Polanie Jakuszyckiej – 30 zł za dzień www.jakuszyce.info.pl Bieg Marcialonga Trasa prowadzi doliną rzeki Avisio, łącząc znane ośrodki narciarskie Dolomitów Val di Fiemme i Val di Fassa. W styczniu co roku ścigają się nią (w tę i z powrotem) setki uczestników biegu Marcialonga. Szlak przygotowany jest do biegu techniką klasyczną i krokiem łyżwowym. Startujemy w Cavalese, głównej miejscowości Val di Fiemme. Otaczające je gęste lasy są ozdobą doliny i źródłem dochodów (drewno i owoce leśne na owocowe likiery). Początkowo nad trasą wznosi się od północnej strony masyw postrzępionego, skalistego Latemaru (2814 m n.p.m.), pierwsze od tej strony wielkie gniazdo Dolomitów, z największym kompleksem narciarskim w dolinie. Stąd biegniemy w górę doliny, mijając Téséro. Warto tam zajrzeć, jednak by się dostać do wioski, trzeba się wdrapać pod górę. Następnie docieramy do miejscowości Ziano di Femme. Po 3,5 km dojedziemy do Predazzo – na tutejszej skoczni trenują również nasi zawodnicy z Adamem Małyszem na czele. Miasteczko ma przepiękne zaułki ze starymi kamienicami, których zewnętrzne ściany ozdobione są freskami. Najstarsze pochodzą nawet z XVI w. Za Predazzo wpadamy w węższy odcinek doliny. Po północno-zachodniej stronie wciąż mamy stoki Latemaru, od wschodu ograniczają dolinę stoki kolejnego gniazda Dolomitów, Cima Bocche (2745 m). Przed nami najdłuższy odcinek, do Moeny (9,5 km). Malownicza starówka jest niewielka, ale na rynku jest tak dużo lokali, że trudno się zdecydować, gdzie zjeść zasłużony obiad. Długość trasy 22 km www.visittrentino.it/pl www.dolomitisuperski.com Na słowackie pierogi Zaczynamy pod gospodą Spišský salaš nieopodal miasteczka Spišské Podhradie, przy szosie z Lewoczy do Preszowa (12 km za Lewoczą). Biegniemy na północ przez niewielki lasek na odkryty grzbiet z kaplicami kalwaryjskimi. Kierujemy się na wschód, do zachodniej bramy otoczonej murami Spišskej Kapituly, siedziby biskupów. Górują nad nią wieże katedry św. Marcina. Główną uliczką biskupiego zespołu suniemy do bramy po wschodniej stronie. Gdy ją przekroczymy, ujrzymy w dole miasteczko Spišské Podhradie i wznoszące się nad nim ruiny zamku Spišsky hrad, jednego z największych w środkowej Europie. Drogą albo łąkami podbiegamy stamtąd pod główną bramę. Zamczysko powstało na przełomie XI i XII w., później było przebudowywane. (Niestety, od 1 stycznia do 31 marca muzeum jest zamknięte). Spod bram zamkowych drogą na południe wychodzimy na Drevenik (609 m), rozległy płaskowyż najeżony wapiennymi skałkami i poprzecinany skalnymi rozpadlinami krasowymi. Klucząc między skałkami i wąwozami, biegniemy wzdłuż wschodniego skraju płaskowyżu. Zjeżdżamy wprost na wiejskie łąki. Wszystkie drogi prowadzą stąd do centrum wsi Žehra i kościoła (4 km od zamku). Do Spišskego Salašu możemy wrócić, obiegając Drevenik oraz zamek łąkami po wschodniej i północnej stronie. Budowla prezentuje się z tamtej strony szczególnie okazale. Tym wariantem do Podhradia jest około 7 km; wraca się przez kompleks Kapituly (3 km). Długość trasy 20 km www.spisskysalas.sk www.zehra.tym.sk Z pieca do łaźni Wycieczka na biegówkach czy śladówkach pozwoli z nieco innej perspektywy spojrzeć na najsłynniejszy zimowy region Czech.Trasa pokrywa się z fragmentem długiego, zorganizowanego specjalnie dla biegaczy szlaku zwanego Krkonoška cesta. Przygotowany ślad dla poruszających się krokiem klasycznym i wyrównana bieżnia dla jadących krokiem łyżwowym wyznaczają tablice z biało-czerwonymi rombami. Narty zapinamy w kurorcie Pec pod Snežkou. Jeśli chcemy sobie zaoszczędzić podbiegania, możemy skorzystać z wyciągu krzesełkowego na grzbiet Černej hory. Jedziemy odkrytym grzbietem, potem na wierzchołek. Trzymamy się głównego szlaku, aż trafimy na skraj lasów nad Janskimi Laznami. Niezbyt stromymi trasami zjedziemy w dół, do kurortu Janské Lázne (około 4 km). Dalej bieg przez kurort do miejscowości Černy Dul. (około 7 km) i doliną między szczytami Černá hora i Špicak (4 km, zjazd około 2 km). Trasa wcale nie jest monotonna, nie biegniemy po bezdrożach ani pustej okolicy. Na szlaku mijamy liczne boudy, schroniska z czeskimi daniami. Długość trasy około 15 km www.holidayinfo.cz www.cerna-hora.cz Harce w Górach Harzu W Wernigerode bierzemy narty w dłonie i wsiadamy w stuletnią parową ciuchcię Harzer Schmalspurbahn. Dotrzemy nią na szczyt Brockenu (1142 m n.p.m.). Niegdyś sądzono, że na tym osnutym chmurami wierzchołku goszczą czarownice. Teraz powstało tam muzeum z symulatorem lotu na miotle. Po zabawie w wiedźmy zielonym szlakiem jedziemy do kurortu Bad Harzburg (około 10 km). Tam zmieniamy szlak na niebieskie koła i już bardziej wyrównanym terenem na skraju lasów biegniemy na zachód, do miasteczka Goslar (około 12 km). Na rynku warto wsłuchać się w miejskie kuranty z korowodem historycznych postaci. Są tam i rycerze twórcy nowożytnego państwa niemieckiego Henryka I Ptasznika, i górnicy z Rammelsbergu. W Goslar zobaczyć też można najstarszą niemiecką rezydencję cesarską – Kaiserpfalz Długość trasy 30 km www.hsb-wr.de www.rammelsberg.de www.goslar.de www.nationalpark-harz.de
Dobre połączenie - Australia, Szwecja, Akropol...
Propozycje dla podróżujących w najdalsze zakątki świata.
W Australii taniej we dwoje. Surfing w zatoce Byron, obserwacja wielorybów w zatoce Hervey, wspinaczka po moście zatokowym w Sydney – wszędzie tam można dotrzeć autokarem. Najmilej i najtaniej będzie jednak we dwoje. Podróży w parach sprzyja oferta firmy Greyhound, największego w Australii przewoźnika. Za towarzysza podróży płaci się połowę ceny biletu. Jeśli w drogę wyrusza paczka przyjaciół – każdy otrzyma 25 proc. rabatu. Podczas dłuższej wyprawy korzystniej jest kupić karnet wieloprzejazdowy. Nocny do Szklarskiej Poręby. Warszawa ma wreszcie połączenie z górską stolicą Dolnego Śląska. Autokary na trasie Warszawa–Wrocław–Szklarska Poręba kursują codziennie w nocy. Odjeżdżają z przystanku przy Dworcu Zachodnim o godz. 20.45, a kilka minut po 7.00 są już w Szklarskiej Porębie. W drogę powrotną do stolicy wyruszają o godz. 19.35. Bilet na całej trasie kosztuje 60 zł. Pasażerowie mogą wsiadać i wysiadać na przystankach w: Mszczonowie, Rawie Mazowieckiej, Tomaszowie Mazowieckim, Piotrkowie Trybunalskim, Bełchatowie, Wieluniu, Kępnie, Wrocławiu, Legnicy, Jaworze, Bolkowie, Mysłowie, Jeleniej Górze oraz Piechowicach. www.polskielinieautokarowe.pl Do Szwecji na narty lub spływ kajakowy. Marzysz o spędzeniu kilku dni na nartach lub… w kajaku? Pomyśl o Szwecji, tam nie ma kolejek do wyciągu. Ciekawym miejscem wypoczynku jest Isaberg – piękny kurort narciarski, a latem raj dla kajakarzy, miłośników pieszych wycieczek i turystyki rowerowej. Znajduje sie zaledwie 216 kilometrów od Karlskrony, gdzie dopływają promy Stena Line. Bilet w obie strony na prom Stena Baltica dla 4 osób (2 dorosłych i 2 dzieci) plus samochód kosztuje od 700 zł. Promy wypływają z Gdyni. W poniedziałek i piątek odbywają się tylko rejsy nocne (godz. 19.30 i 20.00), natomiast w pozostałe dni tygodnia promy kursują dwa razy dziennie o godz. 9.00 i 21.00. Szybciej do Szkocji. Stolica Szkocji, Edynburg, w sierpniu i wrześniu gości liczne festiwale. Do półmilionowego miasta przyjeżdża wówczas ponad 2 miliony turystów. Dotychczas perspektywa długiej podróży samochodem z Polski zniechęcała wielu z nas do odwiedzenia tego miasta. Od maja część trasy będzie można pokonać promem. Wiodący operator Norfolk Line uruchamia bowiem nowe połączenia z portu Zeebruge w Belgii do Rosyth koło Edynburga. Inauguracyjny rejs odbędzie się 18 maja. Czteroosobowa rodzina z samochodem za podróz w obie strony zapłaci co najmniej 480 euro (w kabinie bez okna). Promy beda kursowac trzy razy w tygodniu: z Belgii – w poniedziałki, srody i piatki o godz. 18.00, natomiast ze Szkocji – we wtorki, czwartki i soboty o godz. 17.00. Rejs trwa 16 godzin. Rejs na Maltę. Malta to przede wszystkim raj dla nurków. W nadchodzącym sezonie można tam popłynąć liniami Grimaldi Ferries bezpośrednio z Genui, Civitavecchia (70 km od Rzymu) i Katanii na Sycylii. Z Civitavecchia prom wypływa w każdy wtorek o godz. 23.00 (bilety od 318 euro), z Katanii – w środy i piątki o północy (bilety od 225 euro), z Genui w soboty o 18.00 (bilety od 318 euro). Ceny biletów obejmują rejs w obie strony osoby dorosłej podróżującej poza kabiną. www.grimaldi-ferries.com Z Wawelu na Akropol. Aby spod Wawelu przenieść się do antycznych Aten i podziwiać Partenon, teatr Dionizosa, świątynię Zeusa Olimpijskiego, nie potrzeba wehikułu czasu. Od 16 kwietnia dzięki nowemu połączeniu realizowanemu przez LOT dystans dzielący Kraków z Atenami skróci się do 150 minut lotu na pokładzie Embraera 170. Na razie planuje się połączenie sezonowe, do 14 września. Samoloty będą kursować dwa razy w tygodniu w czwartki i niedziele (lot do Aten – godz. 23.45, lot do Krakowa – godz. 4.30). Bilet w dwie strony kosztuje od 1 220 zł. Szczecin–Oslo i dalej. Linia Norwegian przeniosła szczecińskie rejsy na lotnisko Gardemoen w Oslo. Dzięki czemu ze Szczecina przez Oslo można polecieć do ośmiu miast w Norwegii: Alesund (1 115 zł), Bergen (1 172 zł), Bodo (1 247 zł), Harstad/Narvík (1 247 zł), Kristiansund (913 zł), Stavanger (1 149 zł), Tromso (1 207 zł) i Trondheim (1 088 zł). Podane ceny obejmują najtańsze połączenia w obie strony wraz z opłatami w ofercie promocyjnej. Tanie linie do Azji. Rewolucja w lotnictwie cywilnym – zdecydowanie tańsze bilety na Daleki Wschód. Przełomową ofertę w ramach tanich przewozów przygotowały Malezyjskie linie AirAsia. Od 11 marca rejsy między londyńskim lotniskiem Stansted (docierają tu tanie linie z Polski) a Kuala Lumpur są obsługiwane przez airbusy A340, zabierające na pokład 286 pasażerów. Bilet kosztuje ok. 2 000 zł, a ma być jeszcze tańszy. www.airasia.com
Nad wejściem do kamiennego budynku widniały słowa Mente et maleo, czyli myślą i młotem. Brama główna była zamknięta. Postanowiłam więc poszukać wejścia.
Rozglądałam się wśród labiryntu przeszklonych gablot wypełnionych różnokolorowymi kamieniami. Schylając się, weszłam w niski kamienny tunel, który doprowadził mnie do dużego, mrocznego pomieszczenia z tlącym się paleniskiem pośrodku. Z jednej strony stał drewniany tron z oparciem zakończonym trzema demonicznymi twarzami i siedziskiem wymoszczonym skórą , u powały suszyły się zioła. Wokół ani żywego ducha. Poczułam się trochę nieswojo. Nagle pojawił się mężczyzna w płaszczu i skórzanym kapeluszu i rzekł: – Za chwilę spotkanie z Wielkim Mistrzem Walońskim. Wielki Mistrz, czyli Juliusz Naumowicz, ciągle rozbudowuje swoją Starą Chatę Walońską, położoną na terenie dawnej osady leśnej z XVI w. Wraz z podobnymi sobie zapaleńcami z Sudeckiego Bractwa Walońskiego kreuje Szklarską Porębę na mineralogiczną stolicę Polski. O bogactwach tej okolicy wie chyba wszystko, a obróbka kamieni nie ma przed nim żadnych tajemnic. – Bogactwa naturalne Sudetów objawiają się po każdym kataklizmie – podkreśla. – Wystarczy większa ulewa, by odsłoniły się gniazda minerałów. Gdy przyjrzeć się bliżej niepozornym białym kamieniom, które turyści depczą na ścieżce prowadzącej do chaty, okazuje się, że to kwarc górski. Szklarska Poręba i jej okolice to prawdziwe eldorado dla wielbicieli geologii, kolekcjonerów minerałów, radiestetów. W potokach i skałach można odnaleźć: fioletowe, fioletowo-czerwone i purpurowe ametysty, kryształy górskie i złocistobrunatne kwarce dymne, żółtawe o metalicznym połysku piryty (często mylone ze złotem ze względu na barwę i dlatego nazywane „złotem głupców”). Niegdyś płukano tu również: szafiry, szmaragdy, rubiny i cyrkony. – Dziś można natrafić na ich okruchy – mówi Naumowicz i snuje opowieści o minerałach i Walonach, którzy przyczynili się do powstania tego miasta. Poszukiwacze skarbów i szlachetnych kamieni przybyli z terenów dzisiejszej Belgii i Francji na przełomie XII i XIII w., by je odnaleźć i wydobywać w Karkonoszach i Górach Izerskich. Dzięki swoim umiejętnościom często byli zapraszani na królewskie i książęce dwory. Na średniowiecznych rycinach są przedstawiani jako postawni brodaci mężczyźni w spodniach do kolan i kubrakach oraz okrągłych czapkach, kapeluszach lub kapturach. Posługiwali się hermetycznym językiem zrozumiałym jedynie wtajemniczonym, odprawiali też dziwne rytuały. Drogę do skarbów znaczyli sekretnymi znakami wyrytymi na skałach, przedstawiającymi m.in. ludzkie twarze, ręce, krzyże, i opisywali w specjalnych Księgach Walońskich – stanowiących rodzaj przewodników po Karkonoszach. Niespecjalnie lubiani przez miejscowych, otoczeni nimbem tajemniczości, pokpiwali z wieśniaków, twierdząc, że rzucają za swoimi krowami kamieniami wartymi więcej niż ich stada. Najważniejszym skupiskiem Walonów były tereny dzisiejszej Poręby Dolnej, leżącej przy starym szlaku ze Śląska do Czech przy tzw. Czeskiej Ścieżce. Tam właśnie na niewielkim wyniesieniu w lesie stoi związany z walońskimi podaniami zadziwiający kamień – Chybotek. Zachęcona opowieściami, że podparty tylko w dwóch miejscach głaz kilkumetrowej średnicy można łatwo rozkołysać, postanowiłam to sprawdzić. Moje początkowe wysiłki nie przyniosły rezultatu. Dopiero gdy wspięłam się na głaz, zaczął się delikatnie „chybotać”, co było doskonale widać w dwóch misowatych zagłębieniach na jego powierzchni – dziś wypełnionych wodą, dawniej może krwią ofiarną. Jak podają legendy, odbywały się tu pogańskie uroczystości. W pobliżu Chybotka natrafiam na granitową płytę z wyrytym jeszcze przez Niemców napisem Rübezahl. To jeden z grobów Ducha Karkonoszy. O wszechpotężnym władcy tych gór od setek lat opowiadano tu rozliczne historie. Matematyk i kartograf Martin Helwig przedstawiał go na swojej mapie z 1561 r. jako ni to zwierzę, ni to gryfa o orlej głowie z jelenim porożem oraz o lwim tułowiu na nogach kozła i z dwoma ogonami. W lwich łapach trzymał kostur. Legendy przekazywane ustnie zebrał i opisał Johann Praetorius, uczony i poeta, w swoich XVII-wiecznych dziełach o wymownie brzmiących tytułach: Demonologia Rubenzaalii Silesii czy Satyrus etymologicus oder der Ruben Zahl. Znany pod nazwami – Karkonosz, Duch Gór, Liczyrzepa, Rzepiór, Pan Jan – ukazywał się ludziom pod rozmaitymi postaciami: myśliwego, bogatego szlachcica, a to znów kupca. Potrafił przemieniać się w smoka albo kozła. Raz przedstawiany jako demon i siła nieczysta, kiedy indziej jako sprawiedliwy władca Karkonoszy. Zamieszkiwał wnętrze gór i strzegł dostępu do mitycznych skarbów. Być może sami Walonowie i tzw. laboranci penetrujący góry w poszukiwaniu ziół i magicznego korzenia mandragory oraz mistrzowie szklarscy zaczęli kreować postać ducha, aby odstraszyć śmiałków pragnących pójść w ich ślady. Popularna do dziś legenda Rübezahla należy do kręgu kulturowego i tradycji trzech narodów: Polaków, Czechów i Niemców. Podążam ścieżką do małej prywatnej Leśnej Huty, która jako jedyna kontynuuje z dumą chlubne tradycje tutejszego szklarstwa. Właściciel – mistrz Henryk Łubkowski, za pomocą dawnych narzędzi i form wytwarza szkło barwione i przezroczyste. Przy hucie działa niewielki sklepik-wzorcownia, gdzie można nabyć stworzone tutaj wazony, świeczniki, wisiorki. Przechodzę do części produkcyjnej i z podziwem obserwuję jak jeden z hutników z rozżarzonej ognistej i bezkształtnej grudki za pomocą czegoś w rodzaju szczypiec formuje szklane figurki – delfiny, słoniki i koty. Wszystko to ku uciesze kilkorga wpatrujących się w te przeobrażenia dzieci. Od hutnika dowiaduję się, że zanim powstanie takie dzieło, trzeba około pół roku zapoznawać się z samym surowcem, reszta zależy od pojętności i cierpliwości ucznia. Zbogatych tradycji pozostało już niewiele, a to właśnie produkcja szkła dała Szklarskiej Porębie nazwę, ale też podstawy rozwoju oraz rangę. W XIII w. Wenecjanie podnieśli ceny szkła do granic nieprzyzwoitości. Szklarska Poręba miała wszystko, co potrzebne do jego produkcji – złoża kwarcu, gęste lasy i wodę. Prawdopodobnie właśnie tutaj została założona pierwsza huta szkła w Sudetach. Huty zużywały duże ilości drewna – wykorzystywano je do produkcji węglanu potasu, czyli potażu niezbędnego do wytworzenia szkła – i z tego powodu były często „przesuwane” na nowe, przeważnie wyżej położone miejsce. Tereny pohutnicze zajmowali pasterze i rolnicy, zakładając osady na leśnych polanach – czyli „szklarskich porębach”. W średniowieczu produkowano tzw. szkło leśne – słabej jakości, mocno zanieczyszczone, o zielonkawym lub szarawym odcieniu. Dopiero w XVI w. miejscowi hutnicy poznali technikę wyrobu czystego, przezroczystego szkła. Najbardziej znana, a zarazem ostania z wielkich hut Szklarskiej Poręby – Józefina – zaczęła swoją działalność w 1842 r. Przemianowana na hutę Julia, pracowała jeszcze kilkanaście lat temu, wytwarzając szkło kryształowe. Teraz nie jest nawet udostępniona do zwiedzania. Ze szkłem związany jest też wodospad Szklarki, już w XVIII w. chętnie odwiedzany przez turystów. Nad rzeką Kamienną działała witrolejnia Pana Prellera, czyli wytwórnia kwasu siarkowego stosowanego do produkcji szkła. Można było tam coś przekąsić, wynająć przewodnika, posłuchać muzyki. Preller zbudował ścieżkę turystyczną prowadzącą od jego zakładu do wodospadu (używamy jej do dzisiaj), zabezpieczoną i wyposażoną w ławeczki. Tędy kroczył orszak królewski Fryderyka Wilhelma III, który wraz z księżną Luizą w 1800 r. odwiedził wodospad. Izabela Czartoryska przybyła w te okolice w 1816 r. i tak wspominała swój pobyt: Dotarliśmy do Szklarki, która spada z wysokości 30 stóp na żywą skałę. Wyszliśmy z lektyk, był to bowiem cel naszej małej wycieczki. Dzisiaj również ta 13-metrowa kaskada przyciąga zwiedzających, którzy fotografują się na jej tle. Szklarska Poręba słynie z jeszcze jednego, bardziej efektownego wodospadu, Kamieńczyka. To najwyższy wodospad polskiej części Sudetów (27 m). Izabela Czartoryska podczas swojej podróży po Dolnym Śląsku również wspomina wycieczkę do tego miejsca: zbieraliśmy ametysty znalezione wśród skał. Powróciliśmy do Cieplic objuczeni kamieniami, kwiatami, ametystami, pełni podziwu i wrażeń. Ametyst miał przynosić szczęście w interesach, łowach, igrzyskach i, oczywiście, miłości. Szczerze ofiarowany, jak zapewniali mnie znawcy, świeci ponoć niesamowitym fioletowym blaskiem. Wody Kamieńczyka spadają do malowniczego i mrocznego wąwozu. Można go podziwiać w całej krasie ze specjalnej platformy. Ze względów bezpieczeństwa należy jednak założyć kask. Przez długi czas wodospad był niedostępny – spadający głaz zabił kiedyś turystę. Nazwę wodospadu tłumaczy piękna legenda o miłości rusałki Łabudki i drwala Bronisza, który w górach poszukiwał szlachetnych kamieni. Nazywano go kamieńczykiem, czyli zbieraczem kamieni. Pewnego dnia drwal nie przyszedł na umówione spotkanie. Zaniepokojona rusałka poczęła go szukać. Nagle oniemiała z przerażenia – w dole leżał martwy jej ukochany. Zrozpaczona rzuciła się w przepaść i na zawsze została ze swoim umiłowanym. Inne rusałki tak obficie płakały, że ich łzy zamieniły się w strumienie, a te w wartki potok. W miejscu wypadku potok utworzył wodospad, który ludzie nazwali Kamieńczykiem. Jak twierdzą niektórzy, raz na sto lat pojawiają się tam rusałki odwiedzające swoją siostrę. Szklarska Poręba to wręcz wymarzone miejsce dla pieszych i rowerowych wycieczek. Przygotowano tu około 100 km tras dla mniej oraz bardziej zaawansowanych kondycyjnie piechurów. Już w około 3 godziny można pokonać szlak widokowy nad Śnieżne Kotły przez wodospad Kamieńczyka i Halę Szrenicką. Grzegorz Sokoliński ze Stowarzyszenia Cyklistów Szklarska Poręba na Dwóch Kółkach uważa, że tereny wokół miasta, a szczególnie Góry Izerskie, to jedne z najlepszych miejsc w Europie do uprawiania turystyki rowerowej. – Nasze trasy wiodą szutrowymi drogami, na których nie ma ruchu samochodowego – podkreśla Sokoliński. – Ich łączna długość to ponad 450 km. Zwolennicy sportów ekstremalnych też znajdą coś dla siebie. U podnóża Kruczych Skał spotkałam grupę gapiów przyglądających się wyczynom kilku młodych ludzi. Na linie rozwieszonej nad rzeką zjeżdżała przerażona dziewczyna w kasku. Swoich sił można też spróbować we wspinaczce i na tzw. wahadle – huśtawce rozpiętej nad przepaścią. – Wszystko jest dostosowane do indywidualnych możliwości – zapewnia Jerzy Borys ze Szkoły Górskiej Quasar, prowadzącej szkolenia i kursy wspinaczkowe, m.in. dla instruktorów oddziałów specjalnych policji i wojska, oraz imprezy towarzyszące wyjazdom firmowym. Zimą Szklarska Poręba staje się prężnym i obok Karpacza największym ośrodkiem narciarskim w Sudetach Zachodnich. Miłośnicy białego szaleństwa mają w czym wybierać. W Marysinie, dzielnicy tego miasta, już w XIX w. zaczęły wyrastać hotele i pensjonaty dzięki właściwościom leczniczym tutejszego klimatu. Dziś zaczyna się tu wyciąg krzesełkowy na górującą nad miastem Szrenicę (1 362 m). – W ciągu godziny możemy wwieźć na górę 1 200 osób, a na narciarzy czeka tu 20 km tras o różnej skali trudności, w tym Lolobrygida – najdłuższa nartostrada w Polsce licząca 4 444 metry – mówi Jan Dębkowski, dyrektor techniczny spółki Sudety Lift będącej właścicielem obiektu. Ze szczytu Szrenicy można podziwiać Karkonosze, Góry Izerskie i Kotlinę Jeleniogórską. Zimą srebrzystobiała szadź oblepia kosodrzewinę, skałki, gałęzie drzew, przydrożne tyczki, tworząc baśniowe kształty. Najwięcej tego lodowo-śnieżnego osadu występuje w Karkonoszach Zachodnich. Prawdopodobnie stąd wzięła się nazwa Szrenicy. Amatorzy sportów zimowych nie poprzestaną na Szrenicy. W Jakuszycach – kolejnej dzielnicy Szklarskiej Poręby – panują idealne warunki do uprawiania narciarstwa biegowego. Od 1976 r. jest organizowany Bieg Piastów, największa impreza narciarstwa klasycznego w Polsce, która przyciąga uczestników nawet z tak egzotycznych krajów jak Singapur czy Nowa Zelandia. Jej pomysłodawca, Julian Gozdowski, mówi, że zrealizował swoje marzenia jeszcze z dzieciństwa. Trasy długości ponad 100 km wiodą wśród lasów i pięknych panoram, na co uwagę zwracają zwłaszcza obcokrajowcy. – Przyzwyczaili się, że u nich szlaki bywają przecięte szosami albo częściowo biegną wzdłuż dróg – opowiada Gozdowski. Od kilku lat Jakuszyce opanowują marszerzy – ludzie powożący psimi zaprzęgami. Oglądając widowiskowe gonitwy psów ras północnych – husky, samojedów, malamutów – można poczuć klimat powieści Jacka Londona i Jamesa Curwooda. Nie jest to jednak sport dla każdego. Dlatego wieczorami na turystów czekają tradycyjne sanie. Barbara Głębocka prowadząca osadę jeździecką mówi, że zimą organizuje kuligi z pochodniami. W lutym w pobliżu dolnej stacji linowej kolejki na Szrenicę odbywa się konkurs Śniegolepy. Śnieżnymi pryzmami wysokości półtora metra zajmują się rzeźbiarze amatorzy, którzy zamieniają je w ciągu jednego dnia w lodowe figury. Powstają trony, łoża, samochody, zwierzęta, postaci króla, Ducha Gór i inne. – Wszystko zależy od pomysłowości uczestników – mówi Krystian Bromblik z Urzędu Miasta. Szklarska Poręba oczarowuje nie od dziś, przyciąga nie tylko turystów, ale i artystyczne dusze. Gerhart Hauptmann (1862–1946), laureat literackiej Nagrody Nobla, tak wspominał po latach: Pewnego dnia podczas górskiej wędrówki dostrzegłem z wysoka ową dolinę i pomyślałem sobie, że dobrze byłoby wybudować tutaj dom. Zachwycony i olśniony tym pomysłem zszedłem w dół przez lasy, zbiegłem ścieżką wśród łąk i w ciągu kilku godzin załatwiłem kupno wiejskiego domu z przynależnym gruntem, łąką, bukowym gajem i źródełkami. Chociaż Gerhart wyprowadził się do pobliskiego Jagniątkowa, dom ten przez wiele lat zamieszkiwał jego brat Karl, autor Księgi Ducha Gór. Po wojnie mieszkał tu poeta i satyryk Jan Sztaudynger, którego słynna fraszka „Myjcie się dziewczyny, bo nie znacie dnia ani godziny” powstała – jak twierdzą złośliwi – na skutek obserwacji młodych kuracjuszek przybywających do Szklarskiej Poręby. NO TO W DROGĘ ■ Miasto zajmuje 76 km2 i dzieli się na część Dolną, Środkową i Górną. Liczy ok. 7 300 mieszkańców. ■ Główny atut Szklarskiej Poręby to dogodne położenie między Karkonoszami a Górami Izerskimi, w dolinie Kamiennej, pozwalające na uprawianie różnych sportów przez cały rok. ■ Miasto leży ok. 130 km na południowy zachód od Wrocławia. Niezmotoryzowani mogą dotrzeć pociągiem lub autobusem z Wrocławia albo Jeleniej Góry. ■ Pensjonat Polon, ul. Górna 6, cena za łóżko 35–100 zł. www.szklarskaporeba.com.pl/polon ■ Osada jeździecka Barbara i Tadeusz Głęboccy, ul. Wolności 19, pokój 55–120 zł. www.osadabata.pl ■ Farma 69, Kopaniec, ul. Kopaniec 69a, cena za łóżko 35–65 zł. www.farma69.wkarkonoszach.pl ■ Złota Jamka, ul. 1 Maja 16a, ■ Roma, ul. Turystyczna 23a, ■ Restauracja-Dyskoteka Julia, ul. Sikorskiego 5a, ■ Disco-pub Bosman, Morcinka 2. ■ Wstęp do Karkonoskiego Parku Narodowego jest płatny. Bilet jednodniowy normalny kosztuje 4 zł, ulgowy 2 zł, trzydniowe są dwukrotnie droższe. Trzeba także zapłacić za wejście do wąwozu Kamieńczyka – bilet jednorazowy normalny 4 zł, ulgowy 2 zł (w cenie biletów wypożyczenie kasku). ■ Karkonoska Grupa GOPR – tel. alarmowy 985, 0601 100 300, Stacja ratunkowa Szklarska Poręba, tel. 075 717 33 93, gopr.karkonosze.net.pl www.szklarskaporeba.pl – oficjalna strona miasta www.sudetylift.com.pl – informacja o wyciągach na Szrenicę, aktualny cennik i warunki śniegowe. www.kpnmab.pl – Karkonoski PN www.karkonosze.pl ■ Joanna Lamparska, Dolny Śląsk, jakiego nie znacie – książka o najbardziej niezwykłych i tajemniczych miejscach Dolnego Śląska.