Nie wyróżnia go wysokość, ale jest najtrudniejszym szczytem Polski. W tym roku jego zdobycie będzie praktycznie niemożliwe
Nie jest ani wysoki, ani trudny – wyróżnia go za to położenie i niedostępność. Opołonek, najbardziej na południe wysunięty punkt Polski, w tym roku będzie praktycznie niemożliwy do zdobycia. Zwykle był celem garstki pasjonatów, ale rok 2025 przyniósł tak duże zainteresowanie, że Bieszczadzki Park Narodowy zdecydował o odwołaniu jedynego legalnego wejścia w roku.
Opołonek, wznoszący się na 1028 m n.p.m., to miejsce wyjątkowe na mapie Polski – najdalej wysunięty na południe punkt naszego kraju. Przez lata owiany aurą niedostępności, przyciągał nielicznych turystów, marzących o zdobyciu tego dziewiczego zakątka Bieszczadów Zachodnich, przez który przebiega granica z Ukrainą. Ze względu na brak oficjalnych szlaków, legalne wejście na szczyt od strony polskiej było możliwe tylko raz w roku, 11 listopada, w ramach zorganizowanego marszu. Jednak ogromne zainteresowanie zmusiło Bieszczadzki Park Narodowy do zmiany planów. Rok 2025 i szturm na Opołonek W 2025 roku zapisy na wspólną wędrówkę pobiły rekordy. Formularz zgłoszeniowy, udostępniony na stronie Parku o poranku 2 października, zapełnił się już po siedmiu minutach – tyle wystarczyło, by zgłosiło się 150 osób. Kolejnych 900 próbowało się dostać już po zamknięciu zapisów. Na Park spadła fala krytyki – turystom trudno było uwierzyć w tak błyskawiczne wyczerpanie limitu. BdPN w oficjalnym komunikacie stanowczo zaprzeczył tym zarzutom, tłumacząc, że limit jest niezbędny dla ochrony przyrody oraz zapewnienia bezpieczeństwa w trudnym terenie. Dla 150 szczęśliwców zorganizowano jednak alternatywną trasę. „(…) przebieg planowanej trasy został skrócony do udostępnionego fragmentu istniejącej ścieżki przyrodniczo-historycznej „W dolinie górnego Sanu”. W ramach zmienionej formuły wydarzenia dopuszczony został przejazd uczestników wydarzenia własnym transportem i na własną odpowiedzialność po trasie ścieżki pieszo-rowerowej od parkingu w Bukowcu do wiaty odpoczynkowej na trasie” – informuje Bieszczadzki Park Narodowy. Opołonek w 2026 roku – oświadczenie BPN W tym roku tradycyjny marsz na szczyt nie odbędzie się, a Park nie wydaje również zgód na wejścia indywidualne. „Obecnie nie ma możliwości indywidualnego dotarcia do tego miejsca, nawet po uzyskaniu zgody. Nie są również organizowane wyjścia grupowe ani wycieczki na ten teren. Dodatkowo należy zaznaczyć, że ze względu na zwiększony nacisk na ochronę granicy przez stronę ukraińską, prawdopodobieństwo dojścia do tego punktu od strony Ukrainy jest obecnie bardzo niewielkie. Niezmiennym priorytetem BdPN pozostaje zapewnienie bezpieczeństwa osób przebywających na obszarze Parku oraz ochrona najcenniejszych przyrodniczo terenów, w tym obszarów przyległych do granicy państwa” – pisze Park w nadesłanym do naszej redakcji oświadczeniu. Ale jest iskierka nadziei dla pasjonatów wędrówek. „Zachęcamy zatem do śledzenia aktualnych komunikatów, ponieważ mogą pojawić się nowe inicjatywy umożliwiające odwiedzenie tego rejonu” – poinformował BdPN. Pozostaje uzbroić się w cierpliwość. Źródła: BPN, Wprost Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Indonezja właśnie traci ostatnie tropikalne lodowce całej Azji. Mało prawdopodobne, że przetrwają do końca dekady
Indonezja kojarzy się z gęstą dżunglą, rajskimi plażami i wilgotnym upałem. Jednak wysoko nad linią palm, na szczycie Puncak Jaya w Papui, wciąż bieleją ostatnie tropikalne lodowce całej Azji. Dla rdzennych mieszkańców to „wieczny śnieg”, ale nazwa ta staje się bolesną ironią. Lodowce umierają i według badań najprawdopodobniej nie przetrwają nawet do końca obecnej dekady.
Według badań opublikowanych w czasopiśmie „Cold Regions Science and Technology”, proces degradacji lodu w Indonezji osiągnął punkt krytyczny. To, co jeszcze niedawno było potężną pokrywą lodową, dziś jest zaledwie cieniem dawnej wielkości. Majestatyczny i dziki Puncak Jaya, najwyższy szczyt Oceanii, zmienia się bezpowrotnie. A jest jednym z ostatnich miejsc, w którym można oglądać tropikalne lodowce. 3500 boisk zmieniło się w 40 Skala zniszczeń, jakiej doświadczył najwyższy szczyt Azji Południowo-Wschodniej, jest trudna do wyobrażenia. W ciągu ostatnich 44 lat Puncak Jaya (nie tak dawno zdobyty przez polskiego podróżnika-youtubera Jakuba Pateckiego) stracił aż 97% swojego lodu. Cztery z tamtejszych lodowców już przestały istnieć, a dwa pozostałe – Carstensz oraz East Northwall Firn – kurczą się w zastraszającym tempie. W 1850 roku powierzchnia tamtejszych lodowców wynosiła około 19,3 km2, co odpowiada powierzchni z grubsza 3500 boisk piłkarskich. Do okresu 2022–2024 obszar ten skurczył się do zaledwie 0,16–0,23 km2. Obecnie pozostałości lodu zajmują powierzchnię odpowiadającą zaledwie… 40 boiskom. El Niño może wydać wyrok już w 2026 roku To nie kolejna abstrakcyjna prognoza na koniec stulecia. Naukowcy, tacy jak dr Donaldi Permana z indonezyjskiej agencji meteorologicznej BMKG, alarmują, że śmierć lodowców przyspieszają zjawiska klimatyczne, które dzieją się tu i teraz. Kluczowym czynnikiem jest coraz bardziej gwałtowny El Niño, który w tym regionie przynosi suchą i gorącą aurę. Podczas silnego El Niño w latach 2015–2016 tempo pionowego topnienia lodu wzrosło niemal pięciokrotnie – z 1 metra do ponad 5 metrów rocznie. Zjawisko to powoduje, że granica zamarzania przesuwa się wyżej, przez co zamiast śniegu, który wzmacnia lodowiec, pada deszcz, który go rozpuszcza. – Z rosnącym prawdopodobieństwem wystąpienia silnego El Niño w drugiej połowie 2026 roku, zniknięcie indonezyjskich lodowców prawdopodobnie nastąpi w latach 2026–2027 – ostrzega dr Permana. Śmierć lodowca to koszmar dla lokalnej społeczności Dla świata nauki zniknięcie lodu to katastrofa ekologiczna, ale dla rdzennych społeczności Papui to tragedia kulturowa i duchowa. Szczyt góry jest uważany za miejsce święte, w którym przebywają duchy przodków. „Salju abadi”, czyli wieczny śnieg, był fundamentem tożsamości duchowej mieszkańców. Jego utrata oznacza dla nich erozję dziedzictwa kulturowego i dowód na to, że nawet to, co uważano za trwałe, jest bezbronne wobec zmian klimatycznych wywołanych przez człowieka. Lodowce jak kanarek w kopalni węgla Dr Mike Kaplan, geolog z Columbia Climate School, zauważa, że lodowce tropikalne są wyjątkowo wrażliwe ze względu na swoje niewielkie rozmiary. Pełnią one rolę „kanarka w kopalni” dla reszty świata, ostrzegając o nadchodzących zmianach – tych, których, tak jak górnicy, możemy jeszcze nie wyczuwać. Nawet jednak gdybyśmy dziś drastycznie ograniczyli emisję gazów cieplarnianych, bezwładność systemu klimatycznego sprawi, że temperatury będą rosły jeszcze przez pewien czas. Wkrótce Indonezja może dołączyć do Wenezueli i Słowenii na liście państw, które bezpowrotnie utraciły wszystkie swoje lodowce. To ostrzeżenie dla innych regionów wysokogórskich – proces, który dziś kończy się w Papui, jest zapowiedzią losu, jaki czeka lodowce niemal na całym globie. Jeśli oczywiście się nie zatrzymamy. Źródło: Cold Regions Science and Technology Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Polski youtuber jako 27. Polak zdobył Koronę Ziemi. Rozmawiamy z Kubą „Patecem” Pateckim o tym, co trzeba mieć w sobie, by sięgać szczytów
„Uważaj, o czym marzysz” – ostrzega mnie Kuba Patecki na początku naszej rozmowy. Ostrzeżenia tego trudno jednak nie traktować jako zachęty: podróż 28-latka – i zdobycie rozszerzonej Korony Ziemi w 1,5 roku – jest dowodem na to, jak daleko może zaprowadzić nas determinacja i pielęgnowana w sobie ciekawość świata. Czego możemy się od niego nauczyć?
Spis treści: Kuba w krainie Youtube'a O jednym takim, co zdobył Szczyt Świata Wszystko za Koronę Ziemi Jak się nie bać podróżowania? Co po Koronie Ziemi? Plany Pateca na przyszłość Podróżnik, turysta wysokogórski, „profesjonalny amator”. Tak sam siebie określa w naszej rozmowie Jakub Patecki, twórca treści internetowych (mówiąc bardzo szeroko), znany z hartu ducha i… robienia rzeczy pozornie niemożliwych. Ultramaratony, nurkowania w Oceanii, dokumenty o afrykańskich zwierzętach, zwiedzanie sowieckich baz kosmicznych czy w końcu… wspinaczka wysokogórska. Najświeższy zdobywca Korony Ziemi – najwyższych szczytów każdego z kontynentów – dokonał wyczynu, który w historii udał się tylko 26 Polakom. Patec dołączył do grona wielkich himalaistów i opowiada National Geographic Polska o tym, jak wyglądała jego podróżnicza droga, której część śledzić mogliśmy na Youtube. Kuba w krainie Youtube’a O „Patecu” w podróżniczym świecie zrobiło się naprawdę głośno w czerwcu 2024 roku, w którym na Youtube ukazała się jego seria na temat zdobywania Mount Everest. To wtedy w oczach wielu przeistoczył się z internetowego „śmieszka” w prawdziwego zdobywcę. Podróżowanie stało się częścią jego życia jednak dużo, dużo wcześniej. – Kochałem podróżować od dzieciaka. To wszystko zaczęło się chyba od mojej mamy i cioci, od których dostałem książki Alfreda Szklarskiego. No i zaczęliśmy czytać: od „Tomka w krainie kangurów”, po inne powieści […] rodzice wpoili we mnie ciekawość świata. W czasach liceum umawialiśmy się z chłopakami na wyzwania autostopowe, np. z Krakowa do Gdyni, a gdy tylko miałem możliwość jeździłem na wymiany uczniowskie: na Cypr gdy miałem 15 lat, potem do Japonii czy do Indii. Starsze rodzeństwo motywowało mnie, żebym – gdy tylko mogę – wybierał jak najbardziej egzotyczne kierunki – opowiada Kuba. Apetyt rośnie w miarę jedzenia. Podróże stawały się coraz bardziej ekstremalne, a w międzyczasie Kuba zaczął także tworzyć na Youtube. Kontent był z początku nieco mniej podróżniczy, ale wkrótce zew przygody wyszedł na pierwszy plan: ukazały się między innymi materiały z jego pełnego emocji i wyzwań, kilkudniowego zwiedzania opuszczonego sowieckiego kosmodromu w Kazachstanie. Jeśli ktoś jest ciekawy śladów myśli technicznej zza naszej wschodniej granicy, to zdecydowanie warto je nadrobić. – Trzeba uważać, o czym się marzy – śmieje się podróżnik. – Wkrótce zobaczyłem, jak wielkie mam ciągoty do „przeżywania”. Uświadomiłem sobie, że gdy tylko coś mi się spodoba, to nie ma siły, która mnie powstrzyma, by to mieć, zrobić, przeżyć. O jednym takim, co zdobył Szczyt Świata Alpinizm nigdy nie był jednak konikiem Pateca – twórca podróżował wcześniej po bardziej „płaskim” terenie, eksplorował naturę czy poznawał egzotyczne kultury. Przygotowywał się także do wielu wyzwań sportowych, np. do ultramaratonu. Skąd w takim razie pasja do gór? – Podczas jednego z wyjazdów, z moim przyjacielem Marcinem „Pawbeatsem” Pawłowskim zdobyliśmy górę Synaj (2285 m n.p.m.). Na szczycie pomyślałem, że… fajnie byłoby zdobyć Mount Everest. Do tej pory nie byłem jednak górołazem – chodziłem na wycieczki po Górach Sowich z PTTK czy w liceum, więc ta „zajawka” prawie nie istniała. Te góry pojawiły się trochę z tego, że uwielbiam sport i lubię podróżować, a ja postanowiłem to połączyć […] Szczyty znajdują się zwykle w tych miejscach, w których jest ciekawie, które są trochę odizolowane. Do takich zawsze mnie ciągnęło – wspomina Kuba. Jak przygotować się na najwyższą górę świata? – Nie od razu można wspiąć się na Mount Everest. Po Synaju wybraliśmy się na Island Peaka – sześciotysięcznik w Himalajach – oraz na Ama Dablam. Nie przygotowywałem się do tej wyprawy zbyt mocno: miałem dosyć solidną bazę kondycyjną z biegania, jednak nie wiedziałem wtedy jeszcze, że chodzenie po górach bardzo się od niego różni […] Mogę śmiało powiedzieć, że dostałem mocny „wycisk” podczas tej wyprawy. W tamtym momencie zrozumiałem, że koniec z „amatorskością” moich podróży. Ze szczytu Ama Dablam widziałem Mount Everest i wiedziałem, że samo szczęście nie pomoże mi się tam dostać. Należało rozpocząć treningi. Kuba współpracował ze specjalistami, którzy pomogli mu jak najlepiej przygotować się na wyzwanie, jakie stanowiły wysokie góry. Konieczne było też „pilnowanie michy”. Jednym z ciekawszych elementów przygotowań, o których od niego usłyszałem, było… trenowania jelita. Chodzi o to, by przyzwyczaić żołądek do pracy podczas wysiłku – na siłownianych „schodach” je się żelki, je się banany. Jak w górach. – Muszę powiedzieć o tym, że nie da rady wejść na Everest bez treningu. Nie nazwę siebie profesjonalnym sportowcem, ale trening i okres przygotowawczy trwał około 7–8 miesięcy. Trzeba było drastycznie zmienić tryb życia. Realnie, przez aktywność fizyczną, przygotowywałem się 6 lat – ostrzega Patecki. Czy w dzisiejszych czasach każdy może zdobyć Mount Everest? – Ja nie mam problemu z tym, że ludzie będą mówili, że mnie szerpowie „wnieśli”, że w dzisiejszych czasach „każdy to może”. Wiem realnie, że tak nie jest, że rzeczywiście jest bardzo ciężko. Widziałem na własne oczy ludzkie tragedie. Zależy mi na tym, żeby ludzie nie myśleli, że można „pójść” sobie bez przygotowania na górę: nawet taka Śnieżka może dać popalić. Ludzie mogą się śmiać, ale Szerpowie bardzo mi pomogli – bez ich wiedzy nie udałoby się zdobyć szczytu. Nawet jednak z nimi w górach trzeba bardzo uważać – podkreśla. – Ja zostawiam sportowy aspekt sportowcom. Jak najbardziej: wszedłem na Everest z tlenem, z pomocą szerpów, w zorganizowanej wyprawie. Widziałem w jej trakcie wiele osób, które musiało zawrócić: przez odmrożenia, nieprzygotowanie. Jedna osoba z mojej wyprawy niestety zginęła. Jak nie stracić motywacji wchodząc na szczyt? W górach ważne jest poczucie celu. Może to być próba przezwyciężenia własnych słabości, pragnienie udowodnienia czegoś światu, ale może też być – jak w przypadku Kuby – chęć przekucia zdobywania szczytu w coś dobrego. – Podczas zdobywania Everestu zorganizowaliśmy zbiórkę na Fundację Cancer Fighters. Wiedzieliśmy, że akcja zdobywania szczytu będzie dosyć głośna, więc chcieliśmy to wykorzystać, by pomóc dzieciom z nowotworem. Od jednej z podopiecznych fundacji – małej Mai – dostałem rysunek, który wziąłem na szczyt Everestu: przedstawiał naszą dwójkę na szczycie świata. Dodawał mi mnóstwo siły i otuchy, gdy myślałem, że już nie dam rady. Wiedziałem, że muszę to zrobić – jeśli nie dla siebie, to dla niej. Podczas wypraw zebraliśmy ponad milion złotych. Wszystko za Koronę Ziemi Mówi się, że ze szczytu Everestu widać cały glob. Kuba Patecki musiał zobaczyć z niej pozostałe góry innych kontynentów, bo to tam wpadł mu do głowy pomysł, by zdobyć Koronę Ziemi. – Po Evereście pomyślałem sobie, że chwila: kocham góry, kocham podróże, zróbmy ten projekt Korony Ziemi – uśmiecha się na wspomnienie młody podróżnik. Szczęśliwie wszystko się udało, i to w wyjątkowo szybkim tempie: wszystkie szczyty – poza Mount Everest – Patec zdobył w 2025 roku. Do zdobycia – w pełnym, tzw. „messnerowskim” wymiarze Korony Ziemi – został więc Mount Vinson na Antarktydzie (4892 m n.p.m.), Aconcagua w Ameryce Południowej (6961 m n.p.m.), Piramida Carstensza w Oceanii (4884 m n.p.m.), Kilimandżaro w Afryce (5895 m n.p.m.), Denali w Ameryce Północnej (6190 m n.p.m.), Mount Blanc w Europie (4805 m n.p.m.), Góra Kościuszki w Australii (2228 m n.p.m.) oraz Elbrus na granicy Azji z Europą (5642 m n.p.m.). Kuba na białym lądzie, czyli jak się zdobywa Antarktydę? – Mount Vinson wymaga ogromnych kosztów. Nie wynika to jednak z monopolu, ale problemów z logistyką. Antarktyda jest odrealniona, panuje tam iście laboratoryjny klimat. Codziennie był dzień: słońce nie zachodziło nawet na minutę. To utrudniało regenerację, odpoczynek. Trafiliśmy jednak wspaniałą pogodę: chociaż było bardzo zimno, to temperatury w bazie wynosiły −10 stopni. Idzie się przyzwyczaić – śmieje się Patec, dodając, że kalesony są jego ulubionym elementem garderoby. Sympatia do nich z pewnością pomaga. – Na Antarktydzie zachwyciły mnie także pingwiny. Na lądzie nie mają naturalnych wrogów, więc były ciekawskie, podchodziły do kamery. Od razu wskoczyły na podium moich ulubionych zwierząt. Cieszę się, że o nich rozmawiamy, bo przypomniałem sobie, jak bardzo je uwielbiam. Chciałbym, żeby każdy przeżył spotkanie z nimi – uśmiecha się podróżnik. Kuba w Ameryce Południowej, czyli latynoska lekcja pokory – Prosto z Vinsona poleciałem do Argentyny. Tam czekała na mnie Aconcagua. Co ciekawe, wydawało mi się, że po Evereście już każdy szczyt będzie prosty. Jak bardzo się myliłem! Dostałem kolejną lekcję, że to nie wysokość, a warunki grają główną rolę przy zdobywaniu szczytów. Gigantyczne wiatry sprawiły, że większość grup nie dotarła na górę. Tylko 3 grupom z około 15 udało się to zrobić, a nasza była jedną z tych, które zdobyły szczyt. Prowadzeni przez gauchos, argentyńskich kowbojów, weszliśmy na Aconcaguę. Po sukcesie świętowaliśmy w otoczeniu śpiewów, wina, tańca i steków. Kuba w indonezyjskiej dżungli, czyli wejście na Piramidę Carstensza – Piramida Carstensza to najbardziej niedostępna góra z całego zestawu Korony Ziemi. Znajduje się w indonezyjskiej części Papui i była zamknięta przez bardzo długi czas. Lokalne plemiona zdenerwowały się, że turyści nie korzystają z ich usług… i zaczęły porywać ludzi. Jedynym sposobem jest ich ominięcie i podlecenie do bazy, w której są żołnierze z bronią, helikopterem. To dosyć „nieładny” sposób zdobywania góry: lecisz z poziomu morza na niemal 4000 m n.p.m., a następnego dnia robisz 1000 metrów. To zaprasza do choroby wysokościowej. A to góra bardzo techniczna, wymaga „via ferratowego” podchodzenia. Mieliśmy dużo szczęścia, bo góra zaraz potem została zamknięta: zdobywający ją turyści zginęli. Kuba w Afryce, czyli turystyka wysokogórska w pełnej krasie – Kilimandżaro pokazało mi turystyczną część gór. Sam padłem tego trochę ofiarą: chciałem koniecznie zdobyć najwyższy szczyt na każdym kontynencie. Włączył się konsumpcjonizm, także przygodowy […] Zobaczyłem tam jednak, jak wygląda prawdziwa „turystyka wysokogórska. Widziałem jak przewodnicy „targają” nieprzytomnych ludzi na szczyt, robią im zdjęcie, a potem ich ściągają. Tam się sprzedaje zbyt krótkie, 6-dniowe wyprawy, które nie dają możliwości przyzwyczaić się do wysokości. Realnie warto podczas podejścia na Kilimandżaro zarezerwować sobie około dwóch tygodni. Ze względu na tempo wielu ludzi tam umiera. Bardzo ostrzegam przed tą górą. Kuba na tropie zimna, czyli Denali (lub Mount McKinley) – Denali jest uznawane za jedną z najtrudniejszych gór z Korony Ziemi właśnie przez swój ekspedycyjny charakter. Miałem okazję pojechać tam z Osawaldem Rodrigo Pereirą, czyli himalaistą przez duże „H”. Jedzie się tam na trzy tygodnie, przechodzimy przez lodowiec, taszczymy wszystkie ciężary na plecach czy na saniach. Nie dolatuje tam helikopter. Przez całą podróż musieliśmy nosić także swoje „kupki”. Na Denali jest przenikliwie zimno: wszystko przez wiatry i wilgotność. Na szczyt dociera tylko 25% osób. Kuba na szlaku Kordiana, czyli relaks w Alpach – Mount Blanc zdobyłem, by mieć czyste sumienie: chciałem zrobić tzw. Rozszerzoną Koronę Ziemi. Poszliśmy trasą 3M, która jest uznawana za ciekawszą, nie polega tylko na dreptaniu po śniegu. To bardzo przyjemna góra, a wejście na szczyt Europy miało wymiar symboliczny. Przepiękne miejsce. Kuba w krainie kangurów, czyli polski akcent Korony Ziemi – By zmierzać do celu pojechałem do Australii zdobyć Górę Kościuszki: szczególnie ciekawy był dla mnie Polski akcent, bo szczyt został nazwany w ten sposób przez naszego rodzimego podróżnika, Pawła Edmunda Strzeleckiego. Niewielką wysokość odkupiłem wspaniałymi widokami. Została jednak jeszcze jeden szczyt. Kuba na wojennej ścieżce, czyli szczyt w terytorium Rosji – Ostatnim ze szczytów Korony Ziemi został Elbrus. To najwyższy szczyt Europy, ale niefortunny ze względu na swoje położenie: znajduje się na terytorium Rosji. Polacy nie są przez nich szczególnie mile widziani: zwłaszcza w czasie panującej w Ukrainie wojny. Problemy pojawiły się już na granicy gruzińsko-rosyjskiej. Byliśmy tam przesłuchiwani, przetrzymywani przez wiele godzin – poważnieje Patecki. – Długo nas przepytywali, zabrali nam telefony: mieliśmy je do wymiany, bo na pewno zainstalowali nam jakieś rzeczy. Dość powiedzieć, że gdy nam je oddali, wszystkie aplikacje były w języku rosyjskim i ewidentnie je do czegoś podłączyli – uśmiecha się ponuro Patec. Wcześniej cała grupa skasowała w swoich telefonach wiele zdjęć, Kuba usunął także – na czas przejazdu przez granicę – z Youtube’a swój film o wizycie w Kazachstanie. Porozbierali i pochowali sprzęt do nagrywania, żeby wyprawa wyglądała jak najbardziej amatorsko. Jak się nie bać podróżowania? „Chciałbym, żeby ludzie sami zobaczyli świat” Patec to fenomen. Ma wyjątkowy dar do pokazywania świata takim, jaki jest – nie wymuskany i wyreżyserowany, tylko autentyczny, czasem szorstki, ale też życzliwy i przede wszystkim: niesamowicie ciekawy. Nie chodzi jednak tylko o to, by ludzie oglądali jego filmy. Chodzi o coś więcej. – Chciałbym, by ludzie, gdy poczują się w miarę gotowi – nie w pełni, bo gotowym się nigdy nie jest –sami spróbowali podróżować. Niektórym się wydaje, że musisz być nie-wiadomo-kim, żeby wyruszyć. Uważam, że żeby podróżować, nie trzeba mieć żadnych kompetencji. To jedna z prostszych rzeczy, które można robić. Oczywiście nie trzeba się rzucać na głęboką wodę, nie trzeba od razu wyjeżdżać na inny kontynent. Wystarczy nowe miasto w Polsce. Ciekawa wioska. Nawet jeśli cel jest nieznany, warto wyjść, spróbować. Powolutku. Ja pierwszą wyprawę zrobiłem z Krakowa nad morze, a skończyliśmy na Evereście – zachęca twórca. To tak jak pisał Tolkien: „niebezpiecznie jest wychodzić za własny próg. Trafisz na gościniec i jeśli nie powstrzymasz swoich nóg, ani się spostrzeżesz, kiedy Cię poniosą”. A droga wiedzie w przód i w przód… Co po Koronie Ziemi? Plany Pateca na przyszłość Podróżnik nie zamierza jednak osiadać na Koronie Ziemi. Wręcz przeciwnie – obecnie trwają kolejne projekty, które owiane są nutką tajemnicy. Czego dotyczą? Patec, zapytany o loty w kosmos, tylko lekko się uśmiecha – żartuje, że obecnie najłatwiej polecieć na orbitę wtedy, gdy samemu zbuduje się własną rakietę. Czyżby to była podpowiedź? – Nie chcę rezygnować z gór, ale będzie ich na pewno dużo mniej. Teraz leciutko „dotykam” się z morzem: mam taki projekt, podczas którego chciałbym przepłynąć Atlantyk. Próbuję różnych rozmiarów i typów łodzi. Skończenie Korony Ziemi trochę mnie uwolniło: będziemy chcieli zaopiekowywać egzotyczne tematy i łączyć je ze sportem. Pozostaje nam czekać i pozostaje nam kibicować. Chętni poznania kulis zdobywania Korony Ziemi przez Kubę znajdą z niej pieczołowicie – i pięknie – przygotowane relacje na jego kanale na Youtube. Warto śledzić „Pateca”, bo to podróżnik, który z pewnością nas jeszcze nie raz zaskoczy i natchnie narodową dumą. Polska górą! Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Korona Ziemi to wyzwanie dla najwytrwalszych. Podołało mu kilkuset podróżników
Korona Ziemi obejmuje najwyższe szczyty na wszystkich kontynentach. Przeciętnemu człowiekowi sprostanie wyzwaniu zdobycia ich wszystkich wydaje się niemożliwe do zrealizowania. A jednak nie brakuje zapaleńców, którzy tego dokonali lub którym wydaje się, że to zrobili. W tym miejscu należy bowiem podkreślić, że nie tylko kompletowanie wierzchołków, ale także dokładne określenie zakresu zadania przysparza ogromnych trudności. Dlaczego? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Jak to się zaczęło? Klejnoty w koronie, czyli lista najwyższych szczytów świata Zdobywcy Korony Ziemi Podróżnicy, wspinacze i ludzie ciekawi świata od zawsze szukali wyzwań, z którymi nie poradził sobie nikt lub którym sprostali tylko nieliczni. Dotrzeć szybciej, dotrzeć dalej, dotrzeć wyżej – niektórzy po prostu nie szukają dróg na skróty, a zamiast tego stawiają przed sobą maksymalne trudności. Jedną z największych prób dla takich niespokojnych duchów jest skompletowanie Korony Ziemi. Jak to się zaczęło? Ideę połączenia najwyższych szczytów na siedmiu kontynentach we wspólną grupę gigantów do zdobycia przypisuje się Richardowi Bassowi, amerykańskiemu biznesmenowi. Faktem jest, że to on jako pierwszy postawił stopę na wszystkich siedmiu wierzchołkach, ale twórcą samej koncepcji wyzwania jest ktoś inny. Pierwszy najprawdopodobniej był William Hackett. Pod koniec lat 40. XX wieku, amerykański wspinacz postawił przed sobą wyzwanie i konsekwentnie je realizował, ale tylko do czasu. Zdobył pięć z siedmiu szczytów. Niepowodzeniem zakończyła się próba zdobycia Mount Vinson, a na Mount Everest nigdy się nie wybrał. Powód? Prozaiczny – taka wyprawa znajdowała się poza jego zasięgiem finansowym. „Siedem Szczytów” Bassa Richard Bass miał do dyspozycji nieporównywalnie większe środki, a nie brakowało mu też zapału. To pierwsze było tak samo potrzebne, jak drugie. Nawet dziś, gdy zdobywanie najwyższych szczytów uległo komercjalizacji, skompletowanie Korony Ziemi dla wielu podróżników byłoby niemożliwe bez wsparcia sponsorów. Pięć dekad temu każda ekspedycja wiązała się z jeszcze większym wydatkiem. Bass przystąpił do realizacji swojego projektu w latach 80. Towarzyszył mu inny majętny biznesmen, Frank Wells. 1 stycznia 1983 roku dwaj pasjonaci gór zaczęli spełniać swoje marzenie. Do końca roku zapisali na swoim koncie sześć z siedmiu wierzchołków. Wtedy zatrzymał ich prawdziwy potwór – Everest. Pierwsze dwie próby zakończyły się niepowodzeniem. To zniechęciło Wellsa. Bass został sam „na placu boju”, ale nie zamierzał odpuszczać. Udało się za trzecim razem. 30 kwietnia 1985 roku skompletował siedem najwyższych szczytów na siedmiu kontynentach. Czy jednak na pewno? Lista wymagała korekty? Jeszcze zanim Bass dokonał tego niewiarygodnego wyczynu pojawiły się głosy, że na liście pominął dwa istotne szczyty. Najgłośniej oponował Reinhold Messner. Włoski alpinista uznał, że najwyższy szczyt Australii – Góra Kościuszki – nie stanowi żadnego wyzwania. Stwierdził, że najmniejszy ze wszystkich kontynentów należy umownie połączyć z Oceanią i za najwyższy uznać Piramidę Carstensza, czyli szczyt Puncak Jaya. Wątpliwości wzbudziła także obecność na liście szczytu Elbrus jako najwyższego wierzchołka Europy. Powszechnie uznawana (ale jednak umowna) granica, oddzielająca Stary Kontynent i Azję, przebiega przez Kaukaz. Jeżeli więc pominie się różnice kulturowo-cywilizacyjne, które na tym obszarze zarysowują się już bardzo wyraźnie, należy uznać, że najwyższy w Europie jest właśnie Elbrus. W tym temacie Messner zgodził się z Bassem, ale wielu innych wspinaczy sprzeciwiło się temu. Przeciwnicy podkreślili, że szczyty Kaukazu mają więcej wspólnego z Azją niż z Europą. W ich opinii, Stary Kontynent powinien być reprezentowany przez Mont Blanc. Klejnoty w koronie, czyli lista najwyższych szczytów świata Kto ma rację? Najwyraźniej trudno to rozstrzygnąć, bo istnieją dwie listy szczytów, składających się na Koronę Ziemi, Bassa i Messnera. Zatem Elbrus stanowi obowiązkowy punkt wyprawy, ale każdy zdobywca decyduje sam, czy postawi stopę na wierzchołku Góry Kościuszki, czy Piramidy Carstensza. Niektórzy zdobywcy decydują się na skompletowanie ośmiu, a nawet dziewięciu szczytów. Najpowszechniej realizowana jest jednak wersja Korony Ziemi według listy Messnera. Składają się na nią następujące góry: Mount Everest w Azji (8849 m n.p.m.), Aconcagua w Ameryce Południowej (6961 m n.p.m.), Denali w Ameryce Północnej (6190 m n.p.m.), Kilimandżaro w Afryce (5895 m n.p.m.), Elbrus w Europie (5642 m n.p.m.), Mount Vinson na Antarktydzie (4892 m n.p.m.), Piramida Carstensza w Australii i Oceanii (4884 m n.p.m.). Zdobywcy Korony Ziemi Skompletowanie najwyższych szczytów na wszystkich kontynentach wymaga przygotowania kondycyjnego, sprzętowego i finansowego. Pozornie ta misja wydaje się niemal niemożliwa do zrealizowania. A jednak setkom poszukiwaczy przygód udało się tego dokonać. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/475a00ed91db16ce559912129af0c3885747bbbf-cf5452c.jpeg" width="938" height="625" alt="Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat (fot. Getty Images)" title="Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat (fot. Getty Images)" /> Oficjalny globalny rejestr zdobywców nie istnieje, a dane z poszczególnych źródeł nieco różnią się od siebie. Strona 7summits.com, aktualizowana do sierpnia 2016 roku, wymienia 416 nazwisk. W nowszych zestawieniach jest mowa o ponad 500, choć można także natrafić na listę obejmującą ponad 700 zdobywców. Ci byli pierwszymi Jak już wspomnieliśmy, jako pierwszy siedem szczytów skompletował Richard Bass. Koronę Ziemi w wersji Messnera po raz pierwszy zdobył natomiast Pat Morrow w 1986 roku. Rok później jego wyczyn powtórzył sam Messner, ale jako pierwszy zrobił to w starym stylu, bez wspomagania tlenem. Pierwszą kobietą, która postawiła stopę na wszystkich siedmiu wierzchołkach, była Junko Tabei. Pierwszy Polak, który zdobył Koronę Ziemi Na liście zdobywców gigantów świata nie brakuje także polskich nazwisk. Jako pierwszy podołał temu wyzwaniu Leszek Cichy, ten sam, który wraz z Krzysztofem Wielickim zapisał na swoim koncie pierwsze w historii himalaizmu zimowe wejście na Mount Everest. Pamiętne wejście odbyło się 17 lutego 1980 roku. W latach 90. XX wieku miał już na koncie cztery klejnoty z Korony Ziemi: Everest, Elbrus (a także Mont Blanc), Aconcaguę i Denali. W 1998 roku, wraz z Markiem Kamińskim, wszedł na Mount Vinson. Kolejne były Kilimandżaro i Góra Kościuszki. W 1999 roku dopiął listę, zdobywając Piramidę Carstensza. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
102-latek zdobył najwyższy szczyt Japonii. Pobił rekord i przeszedł do historii
Nie poddał się zmęczeniu ani ograniczeniom wieku. Japoński senior przeszedł do historii światowej alpinistyki i udowodnił, że marzenia można spełniać nawet po setce, zdobywając legendarną górę Fudżi.
Media na całym świecie obiegła wiadomość o niezwykłym wyczynie 102-letniego Kokichiego Akuzawy. Japończyk ustanowił nowy rekord, zostając najstarszym człowiekiem, który zdobył szczyt Fudżi – najwyższej góry Japonii, wpisanej w 2013 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jego dokonanie trafiło do Księgi Rekordów Guinnessa. 102-latek zdobył Fudżi Jak podano, Kokichi Akuzawa rozpoczął wspinaczkę w towarzystwie swojej 70-letniej córki Motoe, wnuczki, jej męża oraz przyjaciół. Grupa spędziła na szlaku dwie noce, zanim 5 sierpnia podjęła ostateczne podejście na szczyt Fudżi, wznoszący się na 3776 metrów n.p.m. – Naprawdę miałem ochotę się poddać w połowie drogi. Dotarcie na szczyt było trudne, ale przyjaciele mnie wspierali i ostatecznie wszystko poszło dobrze. Udało mi się to osiągnąć dzięki pomocy tak wielu osób – przyznał Akuzawa w rozmowie z Associated Press. Do wyprawy przygotowywał się przez trzy miesiące. Codziennie wstawał o 5:00 rano, by odbywać godzinne marsze, a raz w tygodniu zdobywał jedną górę, najczęściej w prefekturze Nagano, położonej na zachód od rodzinnej Gunmy w środkowej Japonii. – Jestem pod wrażeniem, że tak dobrze mi poszło – wyznał, odpowiadając na pytania przekazywane przez 75-letnią córkę Yukiko, która powtarzała mu je do ucha z powodu problemów ze słuchem. Dodał też, że w jego wieku żadna góra nie jest oczywistością. – Lepiej wspinać się, póki jeszcze można – stwierdził. Co istotne, nie było to pierwsze rekordowe wejście Akuzawy na Fudżi. Już w wieku 96 lat został uznany za najstarszego człowieka, który zdobył najsłynniejszą górę Japonii. W kolejnych latach musiał zmierzyć się z problemami z sercem, półpaścem oraz kontuzją po upadku podczas wspinaczki, a mimo to wrócił na szlak. – Fudżi nie jest trudną górą, ale tym razem była trudniejsza niż sześć lat temu. Trudniejsza niż jakakolwiek inna góra wcześniej. Nigdy nie czułem się tak słaby. Nie odczuwałem bólu, ale wciąż zastanawiałem się, dlaczego jestem taki powolny, dlaczego brakuje mi wytrzymałości. Już dawno przekroczyłem swoje granice i tylko dzięki sile wszystkich innych udało mi się to osiągnąć – przyznał. Kim jest Kokichi Akuzawa? Kokichi Akuzawa mieszka w Maebashi, około 240 kilometrów na północny zachód od Tokio. W góry wyruszył po raz pierwszy 88 lat temu i od tamtej pory wracał tam wielokrotnie. Jak sam przyznał, choć magia zdobywania szczytów jest niepowtarzalna, to przede wszystkim ludzie sprawili, że nigdy nie porzucił pasji. – Wspinam się, bo to lubię. Łatwo w górach nawiązać przyjaźnie – podkreślił. Był zdolnym studentem i przez wiele lat pracował jako inżynier projektujący silniki, a później jako inseminator zwierząt gospodarskich. Jak wspomniała rodzina, wykonywał ten zawód aż do 85. roku życia. – Niezależnie od tego, czy lubiłeś się uczyć, czy nie, góry i tak dają radość. Inteligencja nie ma tam znaczenia – wszyscy są równi i razem idą naprzód – ocenił. Dawniej wspinał się samotnie, lecz z biegiem lat, wraz ze spadkiem sił, coraz bardziej polegał na wsparciu innych. Jego rekordowe wejście w ubiegłym miesiącu także było możliwe dzięki pomocy towarzyszy. Jednak odpowiadając, czy spróbuje ponownie zdobyć Fudżi, odparł: „Chciałbym wspinać się wiecznie, ale chyba już nie mogę”. Dziś Akuzawa poranki spędza jako wolontariusz w ośrodku opieki nad seniorami, a wolne chwile poświęca malarstwu w swoim domowym studiu. – Chcę namalować kilka scen ze szczytu Fudżi, miejsc, które niosą ze sobą szczególne wspomnienia, ponieważ to prawdopodobnie był mój ostatni raz na górze – podsumował. Źródła: Fox News, CNN, Associated Press Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
„Jak Tatry skrzyżowane z Bieszczadami”. Góry Fogaraskie to mało znana perełka Rumunii
Góry Fogaraskie to najwyższe pasmo w całej Rumunii. Szczyty przekraczają tu 2500 metrów, a szlaki wiodą przez polodowcowe jeziora, owcze pastwiska i surowe górskie przełęcze.
W tym artykule: Owce w Górach Fogaraskich Najwyższy szczyt Rumunii Przewodnik po Górach Fogaraskich Rumuńskie przysmaki Góry Fogaraskie – co warto wiedzieć? Czy są tu niedźwiedzie? – pytamy szefową schroniska, przy którym chcemy rozstawić nasz namiot. – Czasem przychodzą. Ale turystów raczej nie ruszają, bo wolą polować na owce – pada odpowiedź. Słowo „raczej” nie uspokaja, bo czytaliśmy w prasie o przypadkach atakowania ludzi przez rumuńskie miśki, ale szczęście w nieszczęściu stado pasących się owiec mamy w pobliżu. Nasze pytanie nie jest wcale bezzasadne – 50 proc. europejskiej populacji niedźwiedzi brunatnych, czyli ok. 6,2 tys. osobników, żyje właśnie w Rumunii, w dużej mierze w Górach Fogaraskich. A i tak jest ich tu dużo mniej niż w latach 80. XX w. Polowania na te zwierzęta uwielbiał rumuński dyktator Nicolae Ceauşescu. Za jego sprawą o niedźwiedzie specjalnie dbano – nie dość, że ich liczba doszła wówczas do 8 tys., to jeszcze – dla lepszego wyglądu – serwowano im witaminy i proteiny. Na razie tutejsze niedźwiedzie instytucjonalnej ochrony wciąż się nie doczekały. Ale bez wątpienia czują się panami okolicy. Na własne oczy widzę zdjęcia wielkiego miśka, który rozsiadł się tuż przy ruchliwej drodze i nie zamierza się nigdzie ruszać. Nie dziwią porozwieszane w wielu miejscach tablice z prośbą, by nie zostawiać w koszach na śmieci żadnej żywności, a w razie spotkań ze zwierzętami – ich nie dokarmiać. Owce w Górach Fogaraskich Nocujemy nad malowniczym jeziorkiem przy cabanie Podragu (cabana to rumuńskie określenie schroniska). To dobra baza wypadowa na Moldoveanu (2544 m) – najwyższą górę Rumunii. Mamy do przejścia ok. 4 godz. w każdą stronę, ale droga się nie dłuży, bo widoki są wyjątkowe. Popularna nazwa tych gór to Alpy Fogaraskie, co rzecz jasna jest mocno nobilitujące, aczkolwiek określenie „Alpy” jest trochę na wyrost. Choćby dlatego, że nie ma tu żadnych lodowców. Mnie Góry Fogaraskie przypominają Tatry skrzyżowane z Bieszczadami. W liczącym 72 km paśmie jest aż 40 szczytów osiągających pułap 2,4 tys. m n.p.m., z kolei 107 przekracza 2 tys. m. Mimo całkiem imponujących wysokości góry te aż do samych wierzchołków porośnięte są trawą, co przywodzi na myśl połoniny. No a jak trawa, to i tereny wypasów – w ciągu prawie tygodnia, jaki spędzamy w Górach Fogaraskich, nie ma dnia, żebyśmy nie zaliczyli spotkań z owcami. Czasem są zupełnie daleko, przypominając białe pędraki na zielonym dywanie, czasem zaś z bliska podziwiamy, jak zaganiane przez kudłate psy karnie i w szyku zmierzają do jeziorek będących wodopojami. Zdarza się też, że pojawiają się wprost na naszej drodze – uwagę na siebie zwracają zwłaszcza nieufnie spoglądające na nas rogate barany. Turystów jest mało, może dlatego, że daleko stąd do jakiejkolwiek cywilizacji – zdobycie Moldoveanu to dla przeciętnego wędrowca wycieczka minimum dwudniowa. Ale jeśli ktoś już się na szlaku trafi, jest oczywiście wymiana pozdrowień. „Buna!”, czyli rumuńskie „cześć!”, to jedno ze słówek, które najszybciej nam się utrwala. Drugim jest „dupa”, co oznacza niewinne „po”, w znaczeniu: „później”. Jak dobrać buty trekkingowe? Najważniejsze wskazówki Jak dobrać buty trekkingowe? Czym się kierować przy wyborze odpowiedniego modelu? Które sprawdzą się najlepiej podczas górskich wędrówek? Odpowiedzi na te pytania i wiele innych znajdzieci... Najwyższy szczyt Rumunii Główny czerwony szlak, którym idziemy mniej więcej w linii wschód-zachód, w dużej mierze prowadzi granią stanowiącą granicę między dwiema historycznymi krainami Rumunii. Rozciągającą się od strony południowej Wołoszczyzną oraz Siedmiogrodem, zwanym też Transylwanią, po stronie przeciwnej. Różnica widoczna jest w ukształtowaniu terenu – stoki południowe są łagodniejsze, podczas gdy od północy trudniej dostępne, skaliste, bardziej strome. Ale oto wyłania się Moldoveanu, nasz cel, zwany potocznie Wielkim Namiotem. Faktycznie, kiedy patrzymy na niego z dala, z perspektywy naszego szlaku, jego kształt może się kojarzyć z pasterskim namiotem. Ciekawa jest jego szczytowa grań, z oddali niemalże płaska, bo łącząca go z trzecim pod względem wysokości rumuńskim szczytem – Viștea Mare (2527 m). Obie te góry przedziela niewielki uskok, jak się potem okaże – najtrudniejszy na trasie moment, w którym ci, co mają lęk wysokości, mogą mieć nieco problemów. Na ich szczęście są tam łańcuchy. Na szczyt wchodzimy dość szybko. Nie jest to typowa góra wspinaczkowa, raczej trekkingowa. Choć w paru miejscach trzeba użyć nie tylko nóg, ale i rąk. U celu widzimy mnóstwo ludzi. Trochę jesteśmy zdziwieni, ale w sumie niesłusznie. Dochodzą tu szlaki od kilku stron, a zdjęcie z flagą powiewającą na najwyższej w Rumunii (tym samym zaliczanej do Korony Gór Europy) górze chce mieć każdy, kto wybrał się na trekking po Górach Fogaraskich. Przy okazji warto wyjaśnić, skąd wzięła się nazwa szczytu. Według legendy stosowana obecnie na mapach wersja nawiązuje do niejakiego Iona Moldoveanu, mołdawskiego pasterza, który w połowie XIX w. pasał w tych okolicach owce. Ale jest też inna wersja. Wcześniej mówiono o tej górze: Cioaca Moldoveanului, czyli Szczyt Mołdawii. Mołdawia to nie tylko kraj, ale też jedna z krain geograficzno-historycznych. Należy obecnie po części do Rumunii, a po części do Ukrainy i Republiki Mołdawii. Po powrocie do namiotu postanawiamy uczcić zdobycie szczytu kupionym w schronisku winem. Rumuńskim rzecz jasna. Podpytujemy szefową cabany, jak transportują zaopatrzenie do schroniska? – Ano tak! – śmiejąc się, wskazuje na „zaparkowane” na zewnątrz osiołki. Przewodnik po Górach Fogaraskich Następnego dnia wracamy już do cywilizacji, co oznacza, że mamy jakieś pięć godzin całkiem wymagającej wędrówki. W kilku miejscach obserwujemy kozice – sporo ich tutaj. Potem przerzucam się na wyszukiwanie co ciekawszych egzemplarzy miejscowej flory. Zwracam uwagę zwłaszcza na różowe goździki lodowcowe, które w Polsce są bardzo rzadkie, a tutaj rosną na pęczki. Przerwę na batony energetyczne robimy przy Smoczym Oknie (rum.: Fereastra Zmeilor). Okno to nic innego jak stworzony przez naturę skalny łuk, w którym zamiast smoka chętnie pozują do zdjęć turyści. Kolejny przystanek to Lacul Capra, czyli Jeziorko Kozy czy raczej Kozicy. Urocze miejsce, ze szmaragdową wodą i w otoczeniu wzgórz, jest też skupiskiem namiotów – w sumie to aż się prosi, by zatrzymać się tutaj na noc. Po sąsiedzku stoi obelisk wykonany z białego marmuru – smutna pamiątka po czwórce speleologów, którzy zginęli tu w 2002 r. w śnieżnej lawinie. Niestety okolica zimą jest dość lawinowa. Trochę dalej, na stokach, gdzie są wyciągi, 17 kwietnia 1977 r. życie straciło aż 26 osób, głównie z grona młodzieży, która przyjechała na obóz narciarski. Sudety nie gorsze niż Karpaty! Sprawdź, dlaczego warto tu przyjechać Przygotowaliśmy dziesięć sudeckich propozycji. Od szlaków, po karczmy! Bo jak na żurek to... najlepiej tutaj. Naszą wędrówkę kończymy w kolejnym dniu nad jeziorem Bâlea (2034 m n.p.m.). To takie tutejsze Morskie Oko, chociaż Rumunii na tego typu pozostałości po dawnych lodowcach używają określenia: Błękitne Oko (w tym przypadku: raczej ciemnogranatowe). Przy ładnej pogodzie są tu prawdziwe tłumy. Od strony północnej można tu łatwo dojechać wagonikiem kolejki linowej, poza tym dosłownie obok przebiega trasa słynnej Drogi Transfogaraskiej. Jej liczący ok. 90 km główny odcinek w różnych rankingach zaliczany jest do najbardziej spektakularnych dróg Europy. Rzeczywiście, serpentyny które wiją się, docierając docelowo na wysokość 2042 m n.p.m., zapierają dech chyba każdemu. Wolę nie myśleć, jaka to zmora dla kolarzy pokonujących je w ramach rozgrywanych tu wyścigów kolarskich. Wbrew temu, co można by dziś sądzić, Drum National 7C (tak jest opisywana na mapach) powstała wcale nie na potrzeby turystów, ale dla celów militarnych. Wybudowano ją w latach 1970–1974 na polecenie Nicolae Ceaușescu, który, obawiając się inwazji ZSRR, chciał mieć możliwość szybkiego przerzucenia wojsk przez Karpaty. Nie trzeba dodawać, że przedsięwzięcie było karkołomne. Problemem było nawet nie tyle położenie asfaltu na takiej wysokości, ale w ogóle przygotowanie skalistego terenu pod całe przedsięwzięcie. Wiązało się to również z postawieniem ponad 800 mostów, kilkudziesięciu wiaduktów i wydrążeniem 5 tuneli (jeden z nich, liczący 884 m, do tej pory jest najdłuższym tunelem Rumunii). Koszty budowy były monstrualne, zginęło kilkaset osób (oficjalnie 40), a o skali ingerencji w naturę świadczy to, że zużyto 6 mln kg dynamitu. Dziś malownicza trasa przecinająca Karpaty nazywana jest Szaleństwem Ceaușescu i stanowi jedną z najsłynniejszych rumuńskich atrakcji turystycznych. Choć trzeba pamiętać, że otwarta jest jedynie latem – śnieg w jej górnych partiach zalega nawet do końca czerwca. Rumuńskie przysmaki Zanim zjedziemy Drogą Transfogaraską w dół, dajemy sobie jeszcze czas na zakupy. Koło parkingu przy jeziorze stoją stragany. Pełno na nich produktów domowej roboty. Jest kolorowo, pachnąco, no i smacznie – zanim się coś kupi, wszystkiego można spróbować. Na ladach: sery, wędliny, soki, dżemy, wszelkiego rodzaju nalewki i obowiązkowo – sztandarowa w Rumunii śliwowica. I wreszcie zakuski (rum. zacuscă), czyli fantastyczne przeciery z papryki, pomidorów czy bakłażanów. Zawartość jednego z kupionych słoiczków razem ze świeżym, ciepłym jeszcze chlebem zjadamy na finiszu Drogi Transfogaraskiej, na pikniku urządzonym nad sztucznym jeziorem powstałym po wybudowaniu potężnej tamy, przez którą przejeżdżamy. Okoliczne wzgórza tu już są niskie, zalesione, ale hen na horyzoncie majaczą gdzieś jeszcze łyse, wyniosłe, budzące respekt wierzchołki naszych – teraz już dobrych znajomych – Gór Fogaraskich. Diabeł tkwi w szczegółach, czyli jak przygotować się do wyjazdu w góry Na pytanie, kiedy najlepiej jechać w góry, bez wahania odpowiada: latem. Z Anną Szczepaniak, licencjonowaną trenerką CrossFitu i organizatorką górskich obozów, rozmawiamy między innymi o t... Góry Fogaraskie – co warto wiedzieć? Dojazd: Najwygodniej autem; z Warszawy w Góry Fogaraskie jest 1,1 tys. km, co przekłada się na 16 godz. jazdy. Góry Fogaraskie to góry dość dzikie, polecane raczej doświadczonym turystom. Zdarzają się odcinki eksponowane, z łańcuchami, a w razie konieczności wezwania pomocy trzeba pamiętać,że nie wszędzie jest zasięg telefonii komórkowej. Dużo wypadków zdarza się zimą (lawiny), zaś latem problemem są burze, zwłaszcza na szlakach biegnących graniami. Tekst ukazał się na łamach magazynu „National Geographic Traveler Extra. Rumunia + Bułgaria – 19 podróży życia” (nr 02/maj-lipiec 2022).
Najwyższy szczyt Gruzji to wymagający wierzchołek. Zdobędą go tylko profesjonaliści
Najwyższy szczyt Gruzji, Szchara, należy do najbardziej wymagających gór Kaukazu. Wspaniały pięciotysięcznik jest częścią majestatycznego Muru Bezengi. Niewielu wspinaczy zdołało zdobyć wierzchołek od strony gruzińskiej. Na liście nielicznych, którzy dokonali tej sztuki, znajdują się polskie nazwiska. O ile sam szczyt jest dostępny tylko dla profesjonalnych wspinaczy, to do jego podnóża może dotrzeć każdy.
Spis treści: Gdzie znajduje się najwyższy szczyt Gruzji? Charakterystyka najwyższego szczytu Gruzji Historia wejść na Szcharę Południowy filar najwyższego szczytu Gruzji Wycieczka pod najwyższy szczyt Gruzji Gruzja słynie nie tylko z wybornego wina, wyśmienitej kuchni, różnorodności kulturowej i słynnej na całym świecie gościnności, ale także ze wspaniałych gór. Przez kraj zlokalizowany na europejsko-azjatyckim pograniczu przebiega łańcuch Kaukazu, jedna z największych tamtejszych atrakcji turystycznych. Nic dziwnego. Liczne doliny, przełęcze i szczyty tworzą niesamowity krajobraz. Nie brakuje tam dość łatwych, idealnych na trekking tras, ale z wielu skorzystają tylko doświadczeni wspinacze. do takich należy zaliczyć drogi prowadzące na najwyższy szczyt Gruzji. Gdzie znajduje się najwyższy szczyt Gruzji? Szchara wznosi się w regionie Górna Swanetia, na granicy gruzińsko-rosyjskiej. Jest częścią wielkiej ściany skalnej, znanej jako Mur Bezengi. Znajduje się w granicach Kabardyjsko-Bałkarskiego Rezerwatu Przyrody, rozpościerającego się w środkowej części Wielkiego Kaukazu i obejmującego najwyższą część Pasma Głównego. Od Kutaisi, drugiego największego miasta w Gruzji, szczyt jest oddalony o około 90 kilometrów. Charakterystyka najwyższego szczytu Gruzji Szchara jest szczytem granicznym oddzielającym Gruzję od Rosji. Trudno powiedzieć, jaka jest dokładna wysokość wierzchołka. Za najbardziej prawdopodobny uznaje się pomiar wykonany przez Petera Schoena, który wykazał wysokość wynoszącą 5193 m n.p.m. Wiele źródeł wymienia jednak inne wartości: 5198 m n.p.m., 5158 m n.p.m., 5068 m n.p.m., a nawet 5201 m n.p.m. Faktem jest, że rzeczywista wysokość szczytu jest zmienna i zależy od grubości pokrywy śnieżnej. Tak czy inaczej, Szchara jest najwyższym szczytem Gruzji i trzecim wierzchołkiem w łańcuchu Kaukazu. Skoro Szchara jest pięciotysięcznikiem, dlaczego nie jest zaliczana do Korony Gór Europy? Przecież wznosi się wyżej niż Mont Blanc, najwyższy szczyt Włoch i Francji, Dufourspitze, najwyższy szczyt Szwajcarii. Wynika to z faktu, że nie ma jednomyślności w kwestii lokalizacji wierzchołka. O ile nie podlega dyskusji, że znajduje się w granicach europejskiego kraju, to nie wszystkie środowiska uznają najwyższy szczyt Gruzji za europejską górę. Historia wejść na Szcharę Pierwsze udokumentowane wejście na najwyższy szczyt Gruzji miało miejsce w 1888 roku. Dokonał tego Brytyjczyk John Garford Cockin w asyście szwajcarów Christiana Rotha i Ulricha Almera. Pierwszymi Polakami na wierzchołku Szchary byli Jakub Bujak i Stefan Bernadzikiewicz, którzy zdobyli szczyt 18 sierpnia 1935 roku, podczas wyprawy KWPTT w Kaukaz. Południowy filar najwyższego szczytu Gruzji Za jedną z najbardziej wymagających dróg na szczyt uznaje się trasę po stronie gruzińskiej, tzw. południowy filar. W rosyjskiej skali trudności, obejmującej poziomy od 1B do 6B, droga wyznaczona w 1952 roku przez zespół Kheriganiego ma ocenę 5B. Dotarcie na wierzchołek wiąże się z koniecznością pokonania 2200 metrów przewyższenia, a należy wspomnieć, że całkowita deniwelacja szczytu względem doliny Inguri wynosi 3000 metrów. Istnieje niewiele udokumentowanych powtórzeń tej trasy. Pojedyncze przejścia są datowane na 1952, 1958 i 1974 rok. Współcześnie tego wyczynu dokonali Peter Schoen, Marcus Stadler, a także polski zespół w składzie: Agnieszka Adamczyk, Bruno Józefczyk i Paweł Pieńkowski. Grupa zdobyła wierzchołek 22 sierpnia 2016 roku. Wycieczka pod najwyższy szczyt Gruzji Bez względu na obraną drogę, najwyższy szczyt Gruzji jest dostępny wyłącznie dla profesjonalistów. Należy jednak podkreślić, że majestatyczną górę może zobaczyć każdy, kto jest choć trochę zaprawiony w górskich trekkingach. Trasa z Uszguli pod Szcharę Wspaniały widok na najwyższy szczyt Gruzji rozpościera się z Uszguli – najwyżej położonej w Europie wsi (2100 m n.p.m.). W miejscowości składającej się z pięciu osad (Chazhashi, Murkmeli, Chvibiani, Zhibiani i Lamajurushi) zachowało się wiele średniowiecznych zabudowań (najstarsze pochodzą z IX stulecia). Malownicza osada jest świetną bazą wypadową, z której można się dostać pod samą górę. Czerwony szlak pod najwyższy szczyt Gruzji wiedzie w większości utwardzoną drogą, przecinającą płaską dolinę. Nie napotyka się tam żadnych utrudnień technicznych. Ścieżka jest wyznaczona wzdłuż potoku Inguri i nie brakuje tam widocznych oznaczeń, więc właściwie nie da się zgubić drogi. Punkt początkowy jest wyznaczony na wysokości 2100 m n.p.m. By dostać się pod czoło lodowca, trzeba pokonać 400 m przewyższenia. Niezbyt dużo, zwłaszcza jeżeli weźmie się pod uwagę fakt, że cała trasa mierzy ok. 10 km długości (w jedną stronę). Po drodze mija się lokal gastronomiczny, w którym można zjeść ciepły posiłek i odpocząć. Dalej ścieżka zaczyna robić się nieco bardziej stroma, ale to już ostatni etap wycieczki. Od restauracji do lodowca trzeba pokonać niecałe trzy kilometry. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
„Wielki Dzwonnik” to najwyższy szczyt Austrii. Mimo statusu łatwej góry, budzi respekt
Najwyższy szczyt Austrii uważany jest za łatwy do zdobycia. Podczas wspinaczki wymaga jednak największego skupienia. Do pokonania jest lodowiec i eksponowane ścieżki. Początkujący wspinacze muszą mieć asystę przewodnika z licencją.
W tym artykule: Czy Grossglockner jest trudny do zdobycia? Wyprawa na Grossglockner, czyli najwyższy szczyt Austrii Grossglockner – informacje praktyczne Ponoć trzask pękających lodowców dochodzi do wioski Heiligenblut, a potężny huk lawin schodzących ze zboczy odbija się echem w dolinie Ködnitztal niczym dźwięk wielkiego dzwonu. Dodając do tego regularny kształt przypominający dzwon, staje się jasne, dlaczego mieszkańcy Tyrolu Wschodniego nazwali tę górę Grossglockner, czyli Wielki Dzwonnik. Mnie ten alpejski szczyt przypominał jednak ząb rekina z drobnymi kolcami, kiedy wyłonił się zza chmur, odsłaniając swoje poszarpane granie przyprószone śniegiem. Był środek lata. Szedłem przepiękną doliną Ködnitztal i zastanawiałem się, czy góra okaże się łaskawa, czy pokaże zęby. Czy Grossglockner jest trudny do zdobycia? Legenda głosi, że na szczycie tej najwyższej góry Austrii (3798 m n.p.m.) koncentruje się moc, rodzaj naturalnej energii występującej w przyrodzie. Kto stanie na jej wierzchołku, może zaczerpnąć odrobinę z tej siły. Nie trzeba bać się Grossglocknera. Wystarczy mieć przed nim respekt i nie lekceważyć go, jak każdej alpejskiej góry otoczonej lodowcami i strzelistymi skałami. Wielki Dzwonnik mimo swojego rozmiaru i spektakularnego kształtu ma status łatwej góry, choć raczej dla osób obeznanych z technikami wspinaczkowymi. Kierowca podwiózł mnie z Kals do pensjonatu Lucknerhaus na 1918 m (prawie wysokość Kasprowego). Idąc doliną Ködnitztal, mijałem alpejskie łąki, słychać było świst świstaków, a po zboczach przemykały kozice. Niby sielanka, ale w pogodny dzień przez całą drogę do schroniska Stüdlhutte na 2801 m (ok. 4 godz. spokojnego marszu z Lucknerhaus) towarzyszył mi widok na majestatyczny szczyt Wielkiego Dzwonnika omiatany chmurami. W myślach pokonywałem poszarpaną grań prowadzącą na szczyt. Schronisko Stüdlhutte jest bardzo ekologiczne – ma swoją oczyszczalnię ścieków, a dach pokrywają panele słoneczne. To stąd rozpoczyna się wspinaczka granią Stüdlgrad lub trekking przez lodowiec drogą „normalną” i schronisko Erzherzog-Johann-Hütte. O świcie w Stüdlhutte czekał już przewodnik Matthias Wurzer. Dzwonił jeszcze do znajomych meteorologów, żeby potwierdzić prognozę pogody. Nie była idealna, ale meteorolodzy dali zielone światło. Glock był cały we mgle, zacinał do tego drobny śnieg. Jednak przewodnik upewnił mnie, że z jego pomocą dam radę wspiąć się trudniejszą drogą przez grań Stüdlgrad. Nie polecam jednak tego wariantu początkującym ze względu na trudności wspinaczkowe na poziomie IV w VII-stopniowej skali alpejskiej. Matthias zarzucił na ramię plecak szturmowy. – Czeka nas prawdziwa alpejska wspinaczka w trudnym terenie – mówił przed wyjściem. Mimo środka lata grań pokrywała mieszanka lodu i skał, a do tego cała góra przyprószona była śniegiem. Po stromym, kamienistym podejściu i pokonaniu krawędzi lodowca Tei­schnitz rozpoczęła się wspinaczka na grani. Raki dawały dobre tarcie na pokrytych śniegiem i lodem blokach skalnych. Asekurowaliśmy się nawzajem liną, a przewodnik bezbłędne odnajdywał w skałach gotowe punkty asekuracyjne – sam nigdy bym ich nie znalazł. „Jeżeli do tego miejsca dotarłeś w więcej niż 3 godz., zawróć!”– głosiła tabliczka na występie skalnym. Uff, nasz czas do tej pory wyniósł 2 godz. Na szczyt nie wiedzie szlak, a skał nie znaczą malunki, dlatego przy złej pogodzie łatwo zgubić drogę. W pewnym momencie Matthias wskazał na przesmyk w skałach. – Zobacz, to miejsce wygląda, jakby prowadziła tędy droga, ale to pułapka, bo kilka metrów dalej jest przepaść. Tutaj zgubili się polscy wspinacze. Uczestniczyłem w tej akcji ratowniczej, ale niestety trójka zginęła. Poszli mimo złej pogody – powiedział. Po tej lekcji pokory koncentrowałem się jeszcze bardziej na tym, żeby moje kroki i chwyty były pewne. Wyprawa na Grossglockner, czyli najwyższy szczyt Austrii We wspinaczkę po ośnieżonych i pokrytych lodem skałach włożyłem wszystkie zdobyte umiejętności. Dałem radę, ale dzięki asyście naprawdę świetnego przewodnika. Nigdy widok kopuły szczytowej wyłaniającej się z mgły nie sprawił mi tyle radości. 3798 m – wyżej w Austrii nie można. Na szczyt zwieńczony wielkim krzyżem weszliśmy w 4 godz. i 40 min, licząc od schroniska Stüdlhutte. Delektowałem się czystym, rozrzedzonym powietrzem, ale wewnątrz rozsadzała mnie petarda radości. Tej euforii nie można z niczym porównać. Schodziliśmy drogą „normalną”, której najtrudniejszym punktem było pokonanie siodła Małego Dzwonnika ubezpieczonego jednak na stałe liną. Kolejne metry na eksponowanej grani Małego Dzwonnika to najbardziej malowniczy odcinek trasy, choć prowadzący nad przepaścią po lewej i prawej stronie. Zejście po lodowcu było już samą przyjemnością, choć dla bezpieczeństwa byliśmy związani liną. Najwięcej wypadków zdarza się przy zejściu, kiedy z braku sił i z powodu dekoncentracji dochodzi do tragedii. Dla nas ta góra okazała się jednak łaskawa i nie pokazała zębów. Grossglockner – informacje praktyczne Dojazd Najszybciej samolotem do Innsbrucka lub Monachium. Stamtąd transfer do miejscowości Kals (kilkadziesiąt euro) lub wynajętym autem. Parking jest u podnóża doliny Ködnitztal, przy pensjonacie Lucknerhaus na 1918 m. Ile czasu zajmuje wejście na Grossglockner? Wspinaczka na Grossglockner zajmuje od 2 do 3 dni przy dobrej pogodzie. Początkujący powinni wybrać drogę tzw. normalną (Normalnstieg). Wejście granią Stüdlgrad dla zaawansowanych turystów górskich w asyście przewodnika. Kiedy najlepiej wejść na Grossglockner? Sezon letni rusza w czerwcu, ale sprawdź, czy schroniska wysokogórskie Stüdlhutte i Erzherzog-Johann-Hütte są otwarte. Dogodnymi miesiącami do wspinaczki są sierpień, wrzesień i początek października, ale przez całe lato mogą zdarzyć się opady śniegu. Źródło: National Geographic Traveler.
Pierwsza Polka w historii zdobyła Koronę Himalajów i Karakorum! Mówią o niej „Speedy Lady”​
Dorota Rasińska-Samoćko zapisała się na kartach historii. Jako pierwsza kobieta z Polski wspięła się na wszystkie 14 ośmiotysięczników świata. Jej imponujące wyczyny, szybkość i determinacja zyskały uznanie nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie. To pierwsza Polka z Koroną Himalajów i Karakorum.
Spis treści: Dorota Rasińska-Samoćko z historycznym sukcesem Polka z Koroną Himalajów i Karakorum Odległość między Polską a Himalajami wynosi około 6 000 km. Dystans ten nie powstrzymał Polaków przed osiąganiem spektakularnych sukcesów w najwyższych górach świata. Nasi rodacy nieraz zapisali się już w historii światowego himalaizmu. Zdobywanie Himalajów zaczęli w latach 30. XX wieku, ale największe osiągnięcia przypadły na tzw. złotą erę polskiego himalaizmu, czyli lata 70. i 80. Wówczas polscy wspinacze dawali wzór innym swoimi pierwszymi zimowymi wejściami na ośmiotysięczniki, w tym na Mount Everest (w 1980 r. dokonali tego Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki). Dorota Rasińska-Samoćko z historycznym sukcesem Polki i Polacy nadal zapisują się na kartach historii himalaizmu. Od kilku dni środowisko wspinaczy świętuje sukces Doroty Rasińskiej-Samoćko. To pierwsza Polka, która zdobyła Koronę Himalajów i Karakorum, czyli wszystkie 14 najwyższych szczytów ośmiotysięcznych na świecie. 9 października 2024 roku zakończyła ten projekt, wspinając się na Sziszapangmę (8027 m n.p.m.), ostatni brakujący szczyt. Tempo, w jakim zdobywała kolejne góry, przyniosło jej wśród nepalskich Szerpów przydomek „Speedy Lady”. Rasińska-Samoćko, znana ze swojej niezwykłej determinacji i szybkości, w 2022 roku wspięła się na 7 ośmiotysięczników, w tym na owiane złą sławą K2 oraz Nanga Parbat. Obie te góry są uznawane za jedne z najtrudniejszych technicznie na świecie. W jednym miesiącu 2022 roku zdobyła 4 ośmiotysięczniki w Nepalu, a w kolejnym wspięła się na 3 w Pakistanie, ustanawiając rekord świata. Wszystko to bez wsparcia sponsorów i komercyjnego zespołu. Dorota Rasińska-Samoćko wspina się z butlą tlenową i wsparciem szerpów. Co ciekawe, pierwszy raz wspinała się w Himalajach zaledwie trzy lata temu – w 2021 r. Polka z Koroną Himalajów i Karakorum Korona Himalajów i Karakorum, którą zdobyła Dorota Rasińska-Samoćko, to tytuł przyznawany osobom, które zdobędą wszystkie 14 ośmiotysięczników na Ziemi, w tym m.in. Mount Everest, K2, Lhotse czy Makalu. Dotychczas zdołało to osiągnąć jedynie kilkadziesiąt osób na świecie, w tym trzech Polaków: Jerzy Kukuczka, Krzysztof Wielicki i Piotr Pustelnik. Dorota jest pierwszą Polką z tym tytułem. Osiągnięcia Doroty Rasińskiej-Samoćko stawiają ją w jednym szeregu z innymi polskimi himalaistkami, które zapisały się na kartach historii. Wcześniej na ośmiotysięcznikach triumfowały m.in. Wanda Rutkiewicz, pierwsza kobieta na K2 i trzecia na Mount Everest oraz Kinga Baranowska, która zdobyła dziewięć ośmiotysięczników. Poza wysokogórskimi szlakami Rasińska-Samoćko nurkuje, jeździ na nartach i podróżuje. Do tej pory odwiedziła ponad 100 państw. Wyprawy do Azji opisała w książce „Moja Azja. Dora na szlaku”. Himalaistka ukończyła studia prawnicze. W przeszłości pracowała jako dyplomatka i rzeczniczka prasowa w Ambasadzie RP w Serbii. Źródło: National Geographic Polska. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Moldoveanu to najwyższy szczyt Rumunii. Jest wymagający, ale widoki wynagradzają trud podejścia
Moldoveanu, potocznie nazywany „wielkim namiotem”, to najwyższy szczyt Rumunii. Monumentalny wierzchołek budzi respekt i słusznie. Mimo że droga na szczyt nie obfituje w techniczne trudności, to nie każdy będzie w stanie zdobyć tę górę. Gdzie znajduje się Moldoveanu? Jak wejść na szczyt? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Gdzie znajduje się Moldoveanu? Jak wysoki jest Moldoveanu? Geneza nazwy Kto zdobędzie najwyższy szczyt Rumunii? Trasy na szczyt Moldoveanu Jeziora polodowcowe, kręte drogi, szczyty sięgające na wysokość przekraczającą 2000 m n.p.m. i dzika przyroda, w tym jeden jej przedstawiciel, które nie chce się oglądać z bliska. Oto najkrótsza charakterystyka Gór Fogaraskich. W tej pięknej scenerii wznosi się dach Rumunii, czyli Moldoveanu. Gdzie znajduje się Moldoveanu? Moldoveanu to szczyt górski w Rumunii. Wznosi się w Górach Fogaraskich, najwyższym pasmie Karpat Południowych (i całej Rumunii), znajdującym się pomiędzy Niziną Wołoską na południu i Wyżyną Transylwańską na północy. Najbliżej położonymi miastami są Victoria (na północy) i Câmpulung (na południu). Jak wysoki jest Moldoveanu? Najwyższy szczyt Rumunii wznosi się na 2544 m n.p.m. W Koronie Europy, w której pierwszą trójkę otwiera Dufourspitze, najwyższy szczyt Szwajcarii, a zamyka włoski i francuski Mont Blanc, uplasował się na piętnastym miejscu. Dwie pozycje niżej znalazły się polskie Rysy (2499 m n.p.m.). Najpiękniejsze miasto Rumunii i serce Transylwanii. Ciekawostki o Braszowie i okolicy Otoczony Karpatami, położony w samym sercu Siedmiogrodu, świetnie zachowany. Takich miejsc jest w Rumunii, a nawet w całej Europie, tylko kilka. Oto zaskakujące ciekawostki o Braszowie, które... Moldoveanu nie jest jedynym wysokim szczytem w Górach Fogaraskich. W pasmie mierzącym 72 km długości aż 107 wierzchołków wznosi się powyżej 2 tys. metrów n.p.m. 40 szczytów osiąga wysokość przekraczającą 2400 metrów n.p.m. Geneza nazwy Skąd wzięła się nazwa „Moldoveanu”? W języku rumuńskim to słowo oznacza „mołdawski”. Jak głosi legenda, nawiązuje ona do Iona Moldoveanu – mołdawskiego pasterza, który w połowie XIX stulecia wypasał tam stada owiec. Warto jednak wspomnieć, że wcześniej stosowano nazwę „Cioaca Moldoveanului”, co można przetłumaczyć jako „szczyt Mołdawii”. Mołdawia to także kraina historyczna, obecnie podzielona między Rumunię, Mołdawię i Ukrainę. Jest więc bardziej prawdopodobne, że nazwa wierzchołka nawiązuje do niej, nie do osoby pasterza. Kto zdobędzie najwyższy szczyt Rumunii? Na szlakach prowadzących na wierzchołek Moldoveanu nie ma zbyt wielu technicznych utrudnień. Najbardziej wymagający jest końcowy etap, tuż przed szczytem. Reszta trasy ma charakter górskiego trekkingu. Nie oznacza to jednak, że Moldoveanu jest dostępny dla każdego miłośnika wypraw w góry. Przeciwnie. Wejście na dach Rumunii powinni planować wyłącznie doświadczeni turyści górscy. Wynika to z dużej zmienności pogody na tym obszarze. Samo podejście jest długie, a co za tym idzie – także wymagające kondycyjnie. Trzeba też pamiętać, że niewielka ilość technicznych trudności nie oznacza, że nie ma ich w ogóle. Poza tym Góry Fogaraskie wciąż pozostają dość dzikim obszarem, gdzie nie wszędzie dociera zasięg telefonii komórkowej. W takich warunkach ewentualne wezwanie pomocy może być utrudnione lub niemożliwe. Jak zaplanować wejście? Wejście w jeden dzień jest jak najbardziej możliwe. Jednak ci miłośnicy trekkingu, którzy wybiorą dłuższe podejście (np. szlakiem z jeziora Balea) powinni podzielić wyprawę na dwa dni. Zanocować można w cabanie (czyli w schronisku), albo na dziko. Drugą opcję polecamy wyłącznie odważnym. Dlaczego? Ponieważ Rumunia jest domem największej europejskiej populacji niedźwiedzi brunatnych. Żyje tam ponad osiem tysięcy osobników, a najwięcej tych zwierząt występuje w Górach Fogarskich. Przypadki ataków największego europejskiego drapieżnika na ludzi są tam znacznie częstsze niż w Polsce. U nas mają charakter incydentalny, w Rumunii – niekoniecznie. Warto mieć to na uwadze. Trasy na szczyt Moldoveanu Na najwyższy szczyt Rumunii prowadzi pięć szlaków: Lacul Balea-Cabana Podragu-Moldoveanu, Victoria-Cabana Turnuri-Moldoveanu, Visitsoara-Valea Viseti-Moldoveanu, Sambetei-Cabana Sambetei-Moldoveanu, Stana Iui Burnei-Moldoveanu. Na który wariant warto się zdecydować? Każdy szlak jest niezwykle urokliwy. Najbardziej widokową opcją jest trasa prowadząca od jeziora Balea, przez schronisko Podragu. Ścieżka wiedzie z parkingu przy Drodze Transfogarskiej, przez przełęcz Caprei i dalej główną granią Gór Fogaraskich. Trzeba jednak pamiętać, że jest dość długa. Mierzy około 14 km, a wracać trzeba tą samą ścieżką. W tym przypadku rozsądnie będzie rozłożyć wyprawę na dwa dni. Osoby nastawiające się na jednodniową wycieczkę powinny wyruszyć z polany Stana Iui Burnei. Odchodzą stamtąd dwa szlaki, czerwony i niebieski. To dobra informacja dla osób chcących zrobić pętlę. Podejście oznaczone czerwonymi trójkątami jest nieco krótsze i lepiej oznakowane. Szlak z Stana Iui Burnei Kierując się oznaczeniami, z parkingu dociera się do wodospadu na rzece Valea Rea, będącej prawym dopływem Turu. Nie jest tak okazały jak największy wodospad w Tatrach, ale nie można odmówić mu uroku. Stamtąd wychodzi się na rozległy płaskowyż, z którego rozciąga się widok na okoliczne szczyty. Po ok. 2–3 godz. dochodzi się do rozwidlenia dróg. Szlak za drogowskazem staje się stromy i coraz bardziej wymagający. Zwiększa się ekspozycja. Droga wiedzie przez szczyt Vistea Mare. Za nim prowadzi wprost na Moldoveanu. Wybierając inną drogę powrotną, należy wejść na szlak oznaczony kolorem żółtym, który wkrótce dochodzi do niebieskiego. Ścieżka prowadzi przez kolejne dwa szczyty: Piscul Rosu i Varful Galbena. Trzeba jednak pamiętać, że wybierając tę opcję zejścia, trzeba będzie zmierzyć się z dość stromym ostatnim odcinkiem. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Najwyższy szczyt Szwajcarii to czterotysięcznik. Stanowi wyzwanie nawet dla doświadczonych wspinaczy
Najwyższy szczyt Szwajcarii jest jednocześnie jednym z najwyższych szczytów Europy. Wznosi się w alpejskim masywie Monte Rosa. Mówimy tu o czterotysięczniku, zatem o zdobyciu tej góry mogą myśleć wyłącznie doświadczeni wspinacze. Który ze szczytów Alp Szwajcarskich jest najwyższy? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
W tym artykule: Jaki jest najwyższy szczyt Szwajcarii? Gdzie znajduje się najwyższy szczyt Szwajcarii? Geneza nazwy Pierwsze wejście na najwyższy szczyt Szwajcarii Czy każdy może zdobyć najwyższy szczyt Szwajcarii? Jak dostać się na szczyt Dufourspitze? Jak przygotować się do wejścia na najwyższy szczyt Szwajcarii? Szwajcaria kojarzy się z bankami, zegarkami i oczywiście z Alpami. Najwyższy łańcuch górski Europy zajmuje aż 60 proc. powierzchni kraju. Tamtejsze kurorty są tłumnie oblegane w sezonie narciarskim, a latem, gdy panują dobre warunki do górskich wędrówek, najwyższe wierzchołki stanowią cel miłośników wspinaczki. Który z tamtejszych czterotysięczników sięga najwyżej? Jaki jest najwyższy szczyt Szwajcarii? Najwyższy szczyt Szwajcarii to Dufourspitze. Mierzy aż 46340 m n.p.m. Ta wartość stawia szwajcarski wierzchołek na trzecim miejscu w Koronie Europy. Przed nim znalazł się tylko Mont Blanc, włoski i francuski (odpowiednio 4748 m n.p.m. i 4808 m n.p.m.). Dufourspitze to prawdziwy kolos. Żeby lepiej zobrazować jego ogrom, wystarczy wspomnieć, że Mitikas, najwyższy szczyt Grecji, który cieszy się opinią niełatwego do zdobycia wierzchołka, mierzy „zaledwie” 2917 m n.p.m. Gdzie znajduje się najwyższy szczyt Szwajcarii? 7 szwajcarskich szczytów, na które dotrzesz kolejką Podziwianie alpejskich widoków w Szwajcarii jest niezwykle proste – na wiele szczytów wjedziesz wygodnie kolejką. Dufourspitze wznosi się w kantonie Valaris. Jest położony w pobliżu granicy z Włochami, ale w całości na terenie Szwajcarii. To najwyższy spośród piętnastu czterotysięczników potężnego masywu Monte Rosa, zlokalizowanego w Alpach Pennińskich. Najwyższy szczyt Szwajcarii znajduje się w pobliżu pięciu dolin: Mattertal, Saastal, Val di Gressoney, Valle Anzasca i Valsesia. Geneza nazwy Nazwa „Dufourspitze” znaczy „Szczyt Dufoura”. Góra otrzymała ją na cześć Guillaume'a Henriego Dufoura, szwajcarskiego generała, inżyniera i kartografa. Dufour opracował dokładną mapę topograficzną Szwajcarii. Był też współzałożycielem i pierwszym przewodniczącym Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża. Zanim najwyższy wierzchołek Szwajcarii przemianowano na „Szczyt Dufoura”, nosił nazwę Höchste Spitze, czyli „Najwyższy Szczyt”. Pierwsze wejście na najwyższy szczyt Szwajcarii Pierwsze odnotowane próby zdobycia szczytu były podejmowane już w XIX stuleciu, ale przez długi czas wszystkie kończyły się niepowodzeniem. Najbliżej celu była wyprawa, która w 1847 roku dotarła do zlokalizowanej na wysokości 4517 m n.p.m. przełęczy Silbersattel („Srebrne Siodło”), rozdzielającej grań najwyższego szczytu Szwajcarii i Nordend. W 1848 lub1854 roku (w źródłach historycznych pojawiają się różne daty) kolejni wspinacze jeszcze bardziej zbliżyli się do najwyższego szczytu. Dotarli na wierzchołek Ostspitze (dziś Dunantspitze), osiągający wysokość 4632 m n.p.m. Pierwsze odnotowane wejście na Dufourspitze jest datowane na 1 sierpnia 1855 roku. Dokonała tego wyprawa w składzie: Charles Hudson, John Birkbeck, James Smyth, Christopher Smyth, Edward Stephenson, której przewodzili: Johannes i Matthäus Zumtaugwald i Ulrich Lauener. Czy każdy może zdobyć najwyższy szczyt Szwajcarii? Nie istnieje coś takiego jak „łatwy czterotysięcznik”. Wyprawa w najwyższe partie Alp wymaga doskonałego przygotowania kondycyjnego, znajomości technik alpejskich, umiejętności posługiwania się specjalistycznym sprzętem i doskonałej organizacji. Po lodowcu najlepiej poruszać się w grupie. O szybkim jednodniowym wypadzie można zapomnieć. To zupełnie inny kaliber wyzwania. Droga prowadząca na szczyt jest oceniana w skali alpejskiej na stopień PD+, czyli jako „nieco trudna”. Po drodze napotyka się trudności techniczne do II+. Znaczna część trasy wiedzie lodowcem, ale śliskość lodu nie jest jedynym wyzwaniem. Na wspinaczy czekają strome i eksponowane fragmenty, wymagające użycia specjalistycznego sprzętu. Jak dostać się na szczyt Dufourspitze? Na najwyższy wierzchołek Szwajcarii można dostać się na dwa sposoby: od strony włoskiej i szwajcarskiej. Wiele osób wybiera drugą z wymienionych opcji, mimo że trasa włoska uznawana jest za nieco mniej wymagającą, a po drodze mija się więcej schronów i schronisk. Zwyczajową bazą wypadową jest luksusowy kurort Zermatt. Trzeba pamiętać, że miasteczko jest wolne od ruchu samochodowego, więc pojazd trzeba zostawić na jednym z płatnych parkingów poza jego granicami. Droga z Zermatt do schroniska Monte Rosa Hut Atak szczytowy przypuszcza się ze schroniska Monte Rosa Hut (2883 m n.p.m.). Wytrwali wspinacze rozpoczynają wędrówkę w Zermatt, na wysokości ok. 1600 m n.p.m. Można też wsiąść do kolejki i na jej pokładzie dostać się prawie na sam szczyt Gornergrat (3135 m n.p.m.). Ostatnia stacja znajduje się na wysokości 3100 m n.p.m. Warto rozważyć tę opcję, bo trasa do schroniska jest naprawdę wymagająca. Żeby dojść do Monte Rosa Hut, trzeba przeprawić się na drugą stronę lodowca Gornergletscher. Część szlaku do schroniska wiedzie ku górze, część prowadzi w dół. Nie brakuje tam stromych fragmentów, a lód jest mocno spękany (trzeba uważać na szczeliny). Za lodowcem rozpoczyna się wspinaczka po skałach. Schronisko Monte Rosa Hut Historia schroniska zaczyna się w XIX wieku, ale obecny futurystyczny budynek wybudowano niedawno, bo w 2009 roku. Monte Rosa Hut w niczym nie przypomina polskich schronisk. to jeden z najnowocześniejszych tego typu obiektów na świecie. Woda jest tam pozyskiwana z topniejących lodowców, a energia elektryczna w całości pochodzi ze źródeł odnawialnych. 10 najbardziej niebezpiecznych gór świata [RANKING] Majestatyczne, niedostępne, a przez to jeszcze bardziej kuszące. Te wysokie szczyty zbierają wśród wspinaczy największe żniwo. Nowoczesna bryła budynku jest asymetryczna. Pomaga to zminimalizować napór śniegu i wiatru, a przy tym zwiększa przestrzeń wewnętrzną. Wnętrze wykończone drewnem świerkowym i jodłowym jest nieco bardziej tradycyjne w swojej formie, ale i tam nie zabrakło nowoczesnych rozwiązań. Przykładem niech będą trapezowe materace w części hostelowej, które dopasowują się do ludzkiego ciała. Obiekt może zmieścić 120 gości, ale poza sezonem otwierany jest jedynie pokój zimowy ze znacznie skromniejszą ilością łóżek. Atak szczytowy Za schroniskiem dociera się do lodowca Monte Rosa. Tam na wspinaczy czekają kolejne niebezpieczeństwa w postach szczelin. Kolejny charakterystyczny punkt to przedwierzchołek, wznoszący się na wysokości ok. 4500 m n.p.m. Stamtąd już niedaleko do szczytu. Zależnie od warunków i indywidualnych predyspozycji, dojście na Dufourspitze może zająć od 8 do 14 godzin. Jak przygotować się do wejścia na najwyższy szczyt Szwajcarii? Nie można wybrać się w Alpy bez specjalistycznego sprzętu. Specjalistyczna odzież i buty to jeszcze nie wszystko. Niezbędne okażą się raki (raki, nie raczki), więc podeszwy butów muszą być odpowiednio sztywne. Raki trzeba będzie kilkukrotnie zakładać i zdejmować, bo tereny skaliste przeplatają się na szlaku z lodowcami. Niezbędny jest też czekan, a najlepiej dwa. Przydadzą się na końcowym fragmencie i podczas zejścia. Nie wolno zapomnieć też o kasku chroniącym głowę przed spadającymi odłamkami skalnymi. Do plecaka warto włożyć linę. Na szlaku wyznaczono miejsca pod obozowiska. Niektóre oferują platformę pod namiot. Trzeba jednak pamiętać, że w Alpach nie zawsze można biwakować. Przed wyruszeniem na szlak trzeba koniecznie sprawdzić aktualne przepisy. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich nie imponuje wysokością. Zalicza się go jednak do Korony Gór Polski
614 m n.p.m. to niezbyt dużo. Łysicę, czyli najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich można zdobyć w godzinę. Podobnie jak pobliską Łysą Górę, czyli Święty Krzyż.
W tym artykule: Najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich – Łysica Stefan Żeromski i Łysica Święty Krzyż, czyli Łysa Góra Mumia Wiśniowieckiego Najwyżej położonym punktem województwa świętokrzyskiego jest szczyt Łysicy – 614 m n.p.m. Najniżej zaś – dolina Wisły w gminie Tarłów – 127,5 m n.p.m. Oznacza to, że Łysica to także najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich. Czyli najstarszych gór w Polsce. Łysogóry to najwyższe, liczące 25 km pasmo Gór Świętokrzyskich (jednych z najstarszych w Europie). Można je umownie podzielić na: część zachodnią, która jest niższa, słabo zalesiona, część wschodnią, wchodzącą w skład Świętokrzyskiego Parku Narodowego. To w tej części znajdują się najwyższe szczyty: Łysica oraz Łysa Góra. Najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich – Łysica Łysica, inaczej Góra Świętej Katarzyny, jest zaliczana do Korony Gór Polski. Jest jej najniższym szczytem. Łysica znajduje się na terenie Świętokrzyskiego Parku Narodowego niedaleko Kielc. To obszar ochrony ścisłej. Za wstęp do parku obowiązuje opłata. Dojść na Łysicę można czerwonym szlakiem z miejscowości Święta Katarzyna. To tylko 2 km trasy, ale wejście może zająć 1 godz. Po drodze mijamy: klasztor bernardynek, drewnianą kapliczkę z XIX w., liczne pomniki pamięci narodowej (lasy świętokrzyskie były miejscem kryjówki powstańców styczniowych i oddziałów partyzanckich AK), źródełko św. Franciszka, z którego płynie woda mająca – według ludowych legend – moc leczenia oczu. Po drodze drewniane pomosty zamieniają się w wychodnie skalne i twarde kamienie, które mają 500 mln lat. Na zachodnim szczycie Łysicy znajduje się replika krzyża z 1930 r. Najwyższy punkt to wschodni wierzchołek – tzw. Agata, zwana też Skałą Agaty lub Zamczyskiem. Stefan Żeromski i Łysica Przed laty dwaj uczniowie kieleckiego gimnazjum postanowili uczcić swoją górską wycieczkę na Łysicę, podpisując się na białym tynku kapliczki cmentarnej. Czyn godny potępienia? Wręcz przeciwnie. Przynajmniej według przewodników, którzy z entuzjazmem o tym opowiadają. Na murze widnieje blady napis: Stefan Żeromski/ D. 2 Sier. 1882/ Jan Strożecki. Najsłynniejszy literat z Gór Świętokrzyskich nie dość, że nie dostał reprymendy za ten akt wandalizmu, to jeszcze dziś powszechnie mówi się o tym miejscu „kapliczka Żeromskiego”. Całkiem zapominając o leżącym tu fundatorze: Wincentym Fekleriuszu Dysmie Janikowskim. Święty Krzyż, czyli Łysa Góra Łysa Góra (594 m n.p.m.) to drugi najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich. Na jej szczyt prowadzi m.in. Droga Królewska z Nowej Słupi. Przy wejściu na szlak stoi kamienna figura Emeryka. Legenda głosi, że ów rycerz był równie waleczny co pyszny. Przybył tu przed wiekami, by odwiedzić klasztor. Kiedy dotarł na skraj puszczy, rozległo się bicie dzwonów, chociaż nie był to czas nabożeństwa. Pielgrzym rzekł, że dzwony same biją na jego powitanie, oddając mu cześć. Gdy tylko wypowiedział te słowa, zmienił się w kamienny posąg, pokutując za grzech zarozumiałości. Jeśli ktoś się spodziewa, że Droga Królewska będzie wygodnym wyasfaltowanym chodnikiem, to może się zdziwić. W zasadzie niewiele się różni od ścieżki, którą ponad 600 lat temu król Władysław Jagiełło wspinał się do sanktuarium. Władca chciał pomodlić się do relikwii św. Krzyża przed wydaniem Krzyżakom bitwy w 1410 r. Trzeba się nieźle napocić, by od Nowej Słupi podejść na szczyt. Niewygody rekompensuje żywiczny zapach jodłowego lasu. Ciekawe, czy pobożny, choć świeżo ochrzczony Litwin wiedział, że miejscowi rzadko o tym miejscu mówią Święty Krzyż. Dużo częściej mówili Łysa Góra albo Łysiec. Bo choć to najstarsze święte miejsce w Polsce, z tradycją sięgającą aż XI w., to przecież wcześniej czczono tu słowiańskich bogów. Ślady liczącego 1,5 km długości kamiennego wału, oddzielającego pogańskie sacrum, są widoczne nawet po dziesięciu wiekach. Dzisiaj na szczycie Łyśca wznosi się potężny kościół oblatów. Krótki spacer dzieli mury kościoła twierdzy od pokrytego nagimi głazami gołoborza. Czyli efektu wietrzenia późnokambryjskich piaskowców kwarcytowych. Według legendy to ślady działania diabłów, obrzucających głazami kościół. Dlatego Łysa Góra jest uznawana za nawiedzone miejsce. Mumia Wiśniowieckiego Przewodnicy oprowadzający wycieczki po opactwie na Św. Krzyżu z dumą pokazują zmumifikowane ciało księcia Jeremiego Wiśniowieckiego. Kieruje nimi siła tradycji, a także bezwładu. Już od jakiegoś czasu historycy są zgodni co do tego, że w klasztornej krypcie nie spoczywają zwłoki księcia, tylko kompletnie nieznanej osoby. Zasłużony dla Polski ruski kniaź zmarł niespodzianie w wojskowym obozie w Ukrainie na skutek gorączki i biegunki niewiadomego pochodzenia. Podejrzewano m.in. otrucie. Dlatego przeprowadzono szczegółową sekcję jego zwłok, która niestety niczego nie wyjaśniła. Tak jak ze śmiercią, tak i z pogrzebem księcia wiążą się liczne zagadki. Dlaczego księżna Gryzelda nie pochowała męża w Wiśniczu, choć sobie tego życzył? Dlaczego zalała ciało smołą i wywiozła do Sokala, a po dwóch latach zawiozła aż na Święty Krzyż? Dlaczego syn Michał Korybut – już jako król Polski – nie sprawił ojcu ceremonialnego pogrzebu? I gdzie się podziało ciało księcia? Jedynie na ostatnie pytanie można odpowiedzieć z dużą dozą prawdopodobieństwa. Zostało mianowicie strawione przez pożar, który wybuchł w klasztorze pod koniec XVIII w. Kto jednak i dlaczego postanowił ulokować w kaplicy nowe zwłoki w miejsce spopielonych? Czy stało się to w wyniku błędu, czy było celowym działaniem? O tym, że świętokrzyska mumia nie ma nic wspólnego z wybitnym wodzem, świadczą bezsporne fakty. Badania radiologiczne wykazały, że zmarły miał 50–55 lat (Wiśniowiecki zmarł jako 39-latek). Na zasuszonym ciele nie wykryto żadnego śladu sekcji. Ponadto okazało się, że trumna była otwierana, zwłoki nagie, rozkawałkowane, przykryte przypadkowymi tkaninami, m.in. kawałkiem kobiecego gorsetu. Z grubsza zgadza się jedynie data śmierci, liczona w przybliżeniu do lat kilkudziesięciu. Źródło: archiwum NG.
Najwyższy szczyt Niemiec jest dostępny dla każdego. Jednak pieszo zdobędą go tylko doświadczeni turyści
Najwyższy szczyt Niemiec jest dostępny dla każdego, ale ci, którzy zdecydują się zdobyć go szlakami pieszymi, muszą być gotowi na niemały wysiłek. Nic dziwnego. Mówimy tu przecież o górze, która w Koronie Europy plasuje się na szóstym miejscu. Warto jednak podjąć trud, choćby dla samych widoków, które rozpościerają się z wierzchołka. Jak nazywa się najwyższy szczyt w Niemczech? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Jaki jest najwyższy szczyt Niemiec? Ile mierzy najwyższy szczyt w Niemczech? Gdzie leży najwyższy szczyt Niemiec? Jak dostać się na najwyższy szczyt w Niemczech? Wjazd na szczyt Wejście na szczyt Atrakcje najwyższego szczytu Niemiec Korona Europy obejmuje najwyższe szczyty w państwach leżących w granicach Starego Kontynentu. Ta lista to nie tylko wysokie góry, ale także niskie wzniesienia (jak choćby mierzące 75 m n.p.m. Wzgórze Watykańskie), które w spisie znalazły się wyłącznie dla formalności. To także średniej wysokości szczyty, jak plasujący się na 32. miejscu Kékes. To najwyższy szczyt Węgier, który mierzy 1014 m n.p.m. Choć nie imponuje wysokością, to na szlaku może zaskoczyć stromymi podejściami. Trzecia dziesiątka jest już znacznie bardziej wymagająca. Najwyższy szczyt Ukrainy, plasująca się na 24. miejscu Howerla (2061 m n.p.m.), wymaga od piechura choćby minimalnego doświadczenia i dobrej formy. Druga dziesiątka obejmuje już wyłącznie szczyty powyżej 2300 m n.p.m. Jednak ale crème de la crème to oczywiście pierwsza dziesiątka rekordowych gór Europy. Właśnie w tej części listy uplasował się najwyższy szczyt Niemiec. Jaki jest najwyższy szczyt Niemiec? Najwyższy szczyt Niemiec uplasował się tuż za pierwszą piątką europejskich kolosów – na szóstym miejscu. Mowa o Zugspitze, wierzchołku pasma Wettersteingebirge. Swoją nazwę góra zawdzięcza stromej północnej ścianie. Ze względu na znaczną pochyłość lawiny, czyli lawinenzüge, są tam częstym zjawiskiem. Ile mierzy najwyższy szczyt w Niemczech? Przez długi czas wysokość Zugspitze była określana na 2960 m n.p.m. Niektóre źródła wskazywały na 2970 m. Najnowsze ustalenia Bawarskiego Krajowego Urzędu Pomiarowego wskazują jednak, że dokładna wysokość najwyższego szczytu w Niemczech to 2962,06 m n.p.m. Gdzie leży najwyższy szczyt Niemiec? Mierząca niemal trzy tysiące metrów góra wznosi się na granicy niemiecko-austriackiej, w okręgu Garmisch-Partenkirchen. Szczyt Zugspitze należy do Alp Bawarskich, a konkretnie – do pasma Wettersteingebirge. 10 najbardziej niebezpiecznych gór świata [RANKING] Majestatyczne, niedostępne, a przez to jeszcze bardziej kuszące. Te wysokie szczyty zbierają wśród wspinaczy największe żniwo. To wyjątkowo malownicza okolica. Wschodnie granie masywu rozdzielają podgórski obszar na Dolinę Reintal i Dolinę Piekielną, znaną jako Höllental. Najpiękniejsze krajobrazy rozpościerają się jednak na północ od Zugspitze. Mowa o dolinie Loisach i jeziorze Eibsee. Z kolei na zachodzie i południu rozciąga się austriacki Tyrol. Jak dostać się na najwyższy szczyt w Niemczech? Najwyższy szczyt Niemiec to ogromna atrakcja turystyczna, nie mniej popularna niż najdłuższy most w Czechach. Trzeba jednak pamiętać, że wysokość przekraczająca 2900 m n.p.m. to już nie przelewki. Każdy, kto decyduje się zdobyć szczyt własnymi siłami, musi być pewny swojej kondycji. Oczywiście, najwyższy szczyt w Niemczech nie może równać się z rekordowym na Starym Kontynencie Mont Blanc. Należy jednak podkreślić, że zdobycie wierzchołka wymaga pokonania piargów, skalnych ścian, moren, lodowca i kilku via ferrat, czyli dróg w obrębie skał zaopatrzonych w stalowe okucia. Na szczęście Zugspitze jest górą dostępną dla każdego, bo można ją zdobyć także na pokładzie jednej z kolejek. Wjazd na szczyt Kolejki docierają do partii szczytowej, ale żadna nie sięga samego wierzchołka. W sumie jest ich aż trzy: kolej zębata Bayerische Zugspitzbahn, kolej linowa (od strony niemieckiej) Eibsee-Seilbahn i tyrolska kolej linowa Tiroler Zugspitzbahn. Bayerische Zugspitzbahn Linia Bayerische Zugspitzbahn została wybudowana w latach 1928–1930 i ma długość 19,5 km. Na odcinku podgórskim jest to kolej wąskotorowa, dopiero wyżej staje się linią kolei zębatej. Sama koncepcja stworzenia linii prowadzącej na Zugspitze sięga końca XIX wieku. Problemy z finansowaniem projektu, a później wybuch I wojny światowej doprowadziły jednak do porzucenia projektu. Powrócono do tego dopiero w 1928 roku. 1 kwietnia konsorcjum, w skład którego wchodziły berlińskie AEG i Allgemeinen Lokalbahn- und Kraftwerke AG oraz monachijskie Treuhandgesellschaft AG otrzymało zgodę na rozpoczęcie budowy linii o mieszanej trakcji. Trasa rozpoczyna bieg na stacji Garmisch, zlokalizowanej na wysokości 705 m n.p.m. Dawniej na tym odcinku znajdował się przystanek osobowy Rießersee B.Z.B. Obecnie działa tylko przystanek Hausberg, usytuowany przy dolnej stacji kolei linowej Hausbergbahn. Dalej trasa wznosi się i dociera do przystanków Kreuzeck-/Alpspitzbahn i Hammersbach. Na stacji Grainau kończy się odcinek klasyczny, a zaczyna górski, wyposażony w szynę zębatą. Po ponad trzech kilometrach kolej dociera do stacji Eibasee. Dalej nachylenie zwiększa się, a pociąg wjeżdża w krótki, bo mierzący 70 metrów tunel. Dociera do stacji Riffelriß, za którą znajduje się ponad 4-kilometrowy tunel Zugspitztunnel, wydrążony pod szczytem. Stacja końcowa Gletscher-Bahnhoff jest położona na wysokości 2588 m n.p.m. Stamtąd odjeżdża kolejka linowa Seilbahn Gletscherbahn, która dociera pod sam szczyt. Eibsee-Seilbahn Kolejka Eibsee-Seilbahn pierwszy kurs odbyła w 1962 roku. Pod koniec 2017 roku przeszła istotną modernizację, dzięki której stała się jedną z najnowocześniejszych kolei kabinowych. Dolna stacja znajduje się przy jeziorze Eibsee, na wysokości 1000 m n.p.m. Pokonanie odcinka mierzącego 4,5 km zajmuje ok. 7 minut. Tiroler Zugspitzbahn Kolej linowa Tiroler Zugspitzbahn, kursująca od strony austriackiej, jest najstarszą docierającą na najwyższy szczyt Niemiec. Została wybudowana w 1926 roku, a 65 lat później przeszła istotną modernizację. Stacja dolna jest zlokalizowana w Ehrwaldzie, na wysokości 1225 m n.p.m. Trasa mierzy 3600 metrów, a czas przejazdu nieznacznie przekracza siedem minut. Wejście na szczyt Bardziej wytrwali, doświadczeni i wyposażeni w odpowiedni sprzęt turyści mogą skorzystać z jednego z kilku szlaków pieszych, prowadzących na sam wierzchołek zwieńczony czterometrowym złotym krzyżem. Każda z nich jest wymagająca, nie tylko pod względem kondycyjnym. Szlakiem od strony austriackiej Najłatwiejszym wariantem wejścia jest trasa wiodąca Ehrwaldu. W tym miejscu należy jednak podkreślić, że słowo „najłatwiejszy” nie powinno być utożsamiane ze słowem „łatwy”. Przewyższenie na trasie wynosi 2172 m, a całkowita długość szlaku to niemal 16 km. Szlakiem z Grainau Szlak prowadzący z położonego na wysokości 758 m n.p.m. parkingu w Grainau jest znacznie trudniejszy. Nawet doświadczeni górołazi potrzebują minimum 8 godzin (bardziej prawdopodobny scenariusz to ok. 10 godzin) na jego pokonanie. Nic dziwnego, bo deniwelacja wynosi aż 2204 m. Trasa z parkingu prowadzi przez Piekielną Dolinę. Na wysokości 1387 m n.p.m. znajduje się schronisko Höllentalangerhütte. Na końcu doliny trzeba odbyć wspinaczkę po pierwszej via ferracie. Dalej rozpoczyna się podejście na morenę i odcinek wiodący piargiem. Potem na wysokości 2250 m n.p.m. trzeba pokonać lodowiec Höllentalferner. Na szczyt prowadzi via ferrata na 400-metrowej ścianie. Graniówką Graniówka, czyli przejście Granią Jubileuszową, rozpoczyna się na górnej stacji kolei na Alpspitze. Trudność trasy jest oceniana na III w tatrzańskiej skali UIAA. Wspinaczka odbywa się po słabo ubezpieczonym terenie, więc na pokonanie trasy trzeba zarezerwować 12–15 godzin. Na grani znajduje się bezobsługowy schron Höllentalgrat-Hütte, w którym można przenocować w awaryjnej sytuacji. Atrakcje najwyższego szczytu Niemiec Infrastruktura turystyczna na szczycie Zugspitze jest dobrze rozwinięta. W pobliżu wierzchołka znajdują się restauracje, schronisko Münchner Haus i strefa zabaw dla najmłodszych górołazów. Ciekawostką jest kaplica wybudowana na zboczu szczytu, zlokalizowana na wysokości 2690 m n.p.m. To najwyżej położony kościół w Niemczech. Narty tylko dla najbogatszych? Zdaniem uczonych w 90 proc. kurortów narciarskich Europy zabraknie śniegu W czarnym scenariuszu naturalny biały puch stanie się absolutną rzadkością w ośrodkach narciarskich w Europie. Jeśli średnia temperatura na planecie wzrośnie o 3 st. C., na nartach w ogól... Największą tamtejszą atrakcją są ośrodki narciarskie. Najsłynniejszym jest Garmisch-Partenkirchen, gdzie każdego roku odbywa się konkurs w ramach prestiżowego Turnieju Czterech Skoczni. Inne ciekawe ośrodki ze świetnie przygotowanymi trasami to: Mittenwald, Grainau, Ehrwald, Erhwalder Arm, Obermoos i Grubigstein. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Najwyższy szczyt Bieszczad to wyjątkowe miejsce. Co można z niego zobaczyć?
Jej nazwa wcale nie jest polska, a w jej szczycie znajduje się ukryta jaskinia. Przy odrobinie szczęścia można z niej dostrzec pięć krajów. Tarnica, czyli najwyższy szczyt Bieszczad, to wyjątkowa góra.
W tym artykule: Swoją nazwę Tarnica zawdzięcza językowi rumuńskiemu Tarnica należy do Korony Gór Polski Wewnątrz szczytu Tarnicy znajduje się jaskinia Najwyższy szczyt Bieszczad to wyjątkowy punkt widokowy Z Tarnicy można zobaczyć 5 krajów Szlak na Tarnicę z Wołosatego jest najpopularniejszy Szlak na Tarnicę z Mucznego – dla samotników Najwyższy szczyt całego pasma Bieszczad leży na Ukrainie Wznosząca się na wysokość 1346 m.n.p.m. Tarnica to najwyższy szczyt polskiej części Bieszczad. Geograficznie należy do Bieszczad Zachodnich, a bardziej szczegółowo – do tzw. Pasma Połonin. Obok połonin Caryńskiej i Wetlińskiej to właśnie Tarnica jest najpopularniejszym turystycznym punktem Bieszczad. I nie bez powodu – należy do najpiękniejszych i najbardziej atrakcyjnych widokowo miejsc w całym paśmie. Swoją nazwę Tarnica zawdzięcza językowi rumuńskiemu Najwyższy szczyt Bieszczad to góra o charakterystycznym kształcie. Jej grzbiet jest wydłużony, ale nierównomiernie. Widać w nim wyraźne wgłębienie, przypominające siodło. To Przełęcz pod Tarnicą, zwana też Przełęczą Siodło lub Siodłem pod Tarnicą. Po rumuńsku „tarnița” (czytane „tarnica”) opisuje właśnie takie „siodłowate” miejsce w górach. Niższy koniec tego siodła to szczyt zwany Tarniczką. Może i nie są najwyższe na świecie, ale i tak zachwycają! Oto najpiękniejsze góry w Polsce Polska nie jest krajem górskim, jednak żeby móc przeżyć niezapomnianą przygodę w malowniczej okolicy, nie trzeba wyjeżdżać za granicę. Gdyby zsumować długość wszystkich szlaków pies... Tarnica należy do Korony Gór Polski Oprócz Tarnicy tworzy ją jeszcze 27 najwyższych szczytów wszystkich pasm górskich naszego kraju. Koronę Gór Polski zatwierdzono w 1997 roku. Inicjatorami przedsięwzięcia byli Marek Więckowski i Wojciech Lewandowski z miesięcznika „Poznaj Swój Kraj”. Aby wejść na wszystkie jej szczyty, trzeba pokonać ponad 30 tysięcy metrów deniwelacji. To przy okazji doskonały sposób na poznanie także tych mniej znanych polskich pasm górskich – np. Gór Złotych czy Gór Bardzkich. Wewnątrz szczytu Tarnicy znajduje się jaskinia „Jaskinia w Tarnicy” zaczyna się kilkanaście metrów od szczytu, przy żółtym szlaku turystycznym. Ma długość 16 metrów i schodzi na 6 metrów w dół. Odkryto ją bardzo niedawno, bo w 2003 roku. Naturalne procesy erozji otworzyły wtedy wejście do tzw. studzienki otwierającej jaskinię. W roku 2008 dyrekcja Bieszczadzkiego Parku Narodowego zdecydowała o zasypaniu wejścia do jaskini, ze względu na bezpieczeństwo turystów. Najwyższy szczyt Bieszczad to wyjątkowy punkt widokowy Z Tarnicy niemal we wszystkich kierunkach rozpościerają się zachwycające widoki na Bieszczady. Widać zarówno polską, jak i ukraińską część pasma. Doskonale widoczne są przede wszystkim najbliższe szczyty: Krzemień, Kopa Bukowska, Szeroki Wierch i Halicz. Nieco dalej w kierunku północno-zachodnim – nasze dwie najpiękniejsze połoniny: Caryńska i Wetlińska, a także Wielka i Mała Rawka oraz Krzemieniec. Poza tym szczyty ukraińskie, m.in. Pikuj, Kiczera i Czeremcha. Przy dobrej widoczności dostrzeżemy też Tatry, leżące w odległości ponad 220 km oraz szczyty Beskidu Niskiego (140 km). Nieco łatwiej jest dostrzec bliżej położne ukraińskie pasmo Gorganów. To jedne z najdzikszych gór Europy. Z Tarnicy można zobaczyć 5 krajów To jednak nie wszystko. Pasjonat dalekich obserwacji Sławomir Cyzio na swoim blogu h300.pl opisał, jak z Tarnicy udało mu się dostrzec i sfotografować góry położone w 5 krajach. Przy dobrej pogodzie z Tarnicy oprócz polskiej i ukraińskiej części Bieszczad można dostrzec ich część słowacką, a także pasma w Rumunii oraz słynną z upraw winorośli wulkaniczną górę Tokaj na Węgrzech. Tak dalekich obserwacji autor bloga dokonał zimą 2020, przy słonecznej pogodzie z cyrkulacją przejrzystego, arktycznego powietrza. Atrakcje Podkarpacia – sprawdź, jakie miejsca warto zobaczyć w południowo-wschodniej Polsce Atrakcje Podkarpacia to zdecydowanie więcej niż tylko zamki, kościoły czy skanseny. To także górskie szczyty, szlaki turystyczne i parki narodowe. Odkryj z nami piękno tego regionu! Szlak na Tarnicę z Wołosatego jest najpopularniejszy Zdobywanie Tarnicy można rozpocząć z dwóch miejsc. Pierwsze to Wołosate, wioska stanowiąca punkt wypadowy na wiele popularnych bieszczadzkich szlaków. Stąd na najwyższy szczyt Bieszczad prowadzi szlak niebieski. To najkrótszy pieszy szlak na Tarnicę. Jego przejście zajmuje około 2,5 godziny. Pokonujemy w tym czasie przewyższenie wynoszące 610 m. Można też wybrać się nieco dłuższą trasą, z lepiej skomunikowanych Ustrzyk Górnych. To szlak czerwony, z przewyższeniem 741 m i czasem przejścia około 3 godzin. Są i bardziej ambitne możliwości. Z Wołosatego prowadzi na Tarnicę także szlak czerwony, przez okoliczne szczyty: Rozsypaniec i Halicz. Ta trasa ma długość ponad 14 km, przewyższenie 841 m. Na jej pokonanie trzeba zarezerwować aż 8 godzin. Szlak na Tarnicę z Mucznego – dla samotników Ciekawą opcją jest rozpoczęcie wędrówki w Mucznem. Ta położona na końcu utwardzonych dróg osada kiedyś była miejscem niedostępnym dla zwykłych obywateli. Stał tu bowiem ośrodek wypoczynkowy dla komunistycznych dygnitarzy. Budynek stoi do dziś, ale stał się Centrum Promocji Leśnictwa. Teraz nocleg może zarezerwować tu każdy. Maleńkie Muczne oferuje także inne opcje noclegowe. W wioseczce tej rozpoczyna się szlak oznaczony kolorem żółtym, który następnie przechodzi w niebieski. To świetny wybór dla turystów nie lubiących tłumów. Droga na Tarnicę z Mucznego jest znacznie rzadziej uczęszczana. Co prawda szlak jest dość długi – ma ponad 8 km i przewyższenie 841 m. Ale przez dłuższy czas prowadzi górskimi grzbietami, a nie lasem. Mamy więc możliwość podziwiania widoków dużo dłużej. Po drodze zdobywamy także dwa inne bieszczadzkie szczyty – Krzemień i Bukowe Berdo. Na tę wycieczkę trzeba przeznaczyć przynajmniej 4 godziny. Najwyższy szczyt całego pasma Bieszczad leży na Ukrainie Bieszczady to pasmo górskie leżące w trzech krajach: Polsce, Ukrainie oraz na Słowacji. Potraktowane jako całość Bieszczady mają inny najwyższy punkt. Jest nim ukraińska góra Pikuj o wysokości 1408 m.n.p.m. To jednocześnie najwyższy punkt Bieszczadów Wschodnich, leżących w całości w Ukrainie. Pikuj to także bardzo atrakcyjny turystycznie szczyt. Wystaje kilkaset metrów ponad otaczające go doliny, więc oferuje niezapomniane widoki. Może właśnie dzięki swojej wybitności (czyli wysokości wobec otoczenia) od wieków jest szczytem granicznym. Do rozbiorów biegła przezeń granica między Polską a Węgrami. Potem – między Monarchią Habsburgów a Austro-Węgrami. Tuż przed II wojną światową znajdowała się na nim z kolei granica polsko-czechosłowacka.
Najwyższy szczyt Ukrainy jest popularnym celem wycieczek. Kiedyś przebiegała tędy granica Polski
Czarnohora to bez wątpienia najpopularniejsze pasmo górskie u naszych wschodnich sąsiadów. Nic dziwnego, bo to właśnie tam wznosi się najwyższy szczyt Ukrainy. Przed laty przebiegała tam granica polsko-czechosłowacka, a dziś miejsce to jest obiektem pielgrzymek rzeszy górołazów, którzy pragną postawić stopę na wierzchołku Howerli. Ile metrów mierzy najwyższa góra Ukrainy? Jak dostać się na sam szczyt? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Ile metrów mierzy Howerla? Gdzie znajduje się najwyższy szczyt Ukrainy? Historia najwyższego szczytu Ukrainy Historia wejść na Howerlę Wejście na Howerlę Howerla, najwyższy szczyt Ukrainy, to obowiązkowa góra do zdobycia dla wszystkich, którzy chcą „posiąść” Koronę Europy. Nie jest tak wysokim wierzchołkiem jak choćby najwyższy szczyt Niemiec, ale czy należy to rozpatrywać w kategoriach wady? Niekoniecznie. Mniejsza wysokość to łatwiejsze podejście, a to czyni Howerlę bardziej dostępną. Mimo że wierzchołek tylko nieznacznie przekracza granicę dwóch tysięcy metrów, ze szczytu i tak rozpościerają się fantastyczne widoki. Ile metrów mierzy Howerla? Howerla jest nie tylko najwyższym szczytem Ukrainy, ale także najwyższym wierzchołkiem Beskidów. Wznosi się na wysokość 2061 m n.p.m. Stoki góry mają ok. 1100 metrów wysokości. Gdzie znajduje się najwyższy szczyt Ukrainy? Howerla należy do Beskidów Wschodnich. Znajduje się w północno-zachodniej części pasma Czarnohory (obszar Karpackiego Parku Narodowego). Malownicze zbocza góry są porośnięte lasami bukowymi i iglastymi, powyżej których rozpoczyna się piętro łąk subalpejskich. Historia najwyższego szczytu Ukrainy Zanim omówimy szlaki wiodące na sam szczyt Howerli, najpierw rzućmy okiem na bogatą historię góry. W tym miejscu trzeba bowiem wspomnieć, że Howerla przez długi czas stanowiła naturalną granicę. Pierwsze samotne zimowe pokonanie Trasy Zakarpackiej przez Ukrainkę 14 lutego 2022 r. Alina Kosovska dokonała pierwszego zimowego przejścia w pojedynkę przez największą atrakcję ukraińskich Bieszczadów. Kilka dni później, ruszyła do walki o swój kraj. Do 1772 roku roku przebiegała tam linia graniczna oddzielająca Koronę Królestwa Polskiego od Królestwa Węgier, a przed II wojną światową obszar ten był naturalną granicą polsko-czechosłowacką. Po aneksji Rusi Podkarpackiej góra była granicą polsko-węgierską, do 28 września 1939 roku (formalnie do 31 grudnia 1945 roku). Na szlakach do dziś można natknąć się na dawne słupki graniczne. Historia wejść na Howerlę Pierwsze udokumentowane wejście na najwyższy szczyt Ukrainy jest datowane na 16 marca 1897 roku. Zdobywcą tej niewymagającej góry był Józef Schneider, pionier narciarstwa w Karpatach Wschodnich. Swoje wejście na szczyt opisał w pierwszym polskim podręczniku narciarstwa. Wiele zimowych wejść zapisali na swoim koncie także bracia Tadeusz i Marian Smoluchowscy. Wejście na Howerlę Istnieje kilka szlaków prowadzących na szczyt, dzięki czemu w drodze powrotnej nie trzeba powtarzać trasy wejścia. Najczęściej wybierane są szlaki zielony i niebieski, ale bardziej wytrwali piechurzy mogą wybrać szlak żółty, który dalej przechodzi w czerwony. Każdy rozpoczyna bieg przy bazie turystycznej Zaroślak. W 1881 roku stanęło tam schronisko o nazwie „Schronisko w Czarnych Górach pod Howerlą”. W 1909 roku budynek spłonął. Odbudowano go w 1912 roku, ale cztery lata później rozpętał się kolejny pożar. Kolejna odbudowa jest datowana na 1927 rok, jednak w czasie II wojny światowej schronisko kolejny raz zostało strawione przez ogień. Po 1970 roku władze ZSRR utworzyły tam bazę sportową, a obiekt przestał spełniać swoją pierwotną funkcję. Obecnie na miejscu znajdują się domki letniskowe, hotel, a w sezonie działają tam stoiska gastronomiczne i stragany z pamiątkami. Dojazd do Zaroślaka Do bazy turystycznej, będącej punktem wypadowym do dalszej wędrówki, bez problemu można dojechać samochodem. Wystarczy tylko uiścić opłatę za wjazd do Karpackiego Parku Narodowego. Wypada jednak wspomnieć, że droga prowadząca na parking pod Zaroślakiem jest w fatalnym stanie. Dla niżej zawieszonych pojazdów końcowy odcinek może okazać się zbyt dużym wyzwaniem, warto o tym pamiętać. Punkt, w którym uiszcza się opłatę, jest zlokalizowany w miejscowości Zawojela. Przed wjazdem, strażnik spisuje numer rejestracyjny auta i liczbę podróżujących w nim osób. Udziela też ostrzeżenia o ewentualnych utrudnieniach i zagrożeniach, jakie można napotkać na szlakach (zimą szlak zielony często jest zamykany ze względu na zagrożenie lawinowe). Szlak żółty i czerwony Ścieżka oznaczona kolorem żółtym rozpoczyna się przy Zaroślaku i prowadzi w stronę Jeziora Niesamowitego. Polodowcowy zbiornik rozlewa się na wysokości 1750 m n.p.m. Do samego jeziora droga wiedzie gęstym lasem. Nie ma tam stromych podejść, ale też nie da się podziwiać górskich widoków. Na szczęście dalej szlak żółty zmienia się w czerwony i prowadzi granią masywu. Po drodze na Howerlę trzeba zdobyć kilka wysokich szczytów. Pierwszym jest wznoszący się na 1933 m n.p.m. Turkuł. Dalej grzbiet prowadzi na wierzchołek Dancerza (1855 m n.p.m.). Kolejna góra to Pożyżewska (1822 m n.p.m.). Następny punkt na mapie to Breskuł (1911 m n.p.m.). Dalej szlak prowadzi prosto na szczyt Howerli. Szlak zielony Szlak oznaczony kolorem zielonym jest nieco dłuższy od niebieskiego, ale za to łagodniejszy. Początkowo obie trasy biegną jedną drogą. Początkowy odcinek wiedzie lasem świerkowym. Nie powinno to jednak nikogo zniechęcać, bo już po kilkunastu minutach gęste zarośla ustępują polanie. Stamtąd wychodzi się na niczym nieosłoniętą grań. To nie scena z bajki - tak wygląda jedno z kijowskich osiedli Comfort Town w Kijowie to przykład, jak można w ciekawy sposób odświeżyć radziecką architekturę. Jedni uważają, że budynki przypominają klocki Lego, a inni porównują kijowskie osiedle... Pod Małą Howerlą (1762 m n.p.m.) niewymagające dotąd podejście staje się coraz bardziej strome. Za przedwierzchołkiem droga nieco wypłaszcza się, ale ostatni odcinek to kolejna stromizna. To jednak ostatni wysiłek bo stamtąd jest już niedaleko do szczytu. Wejście szlakiem niebieskim powinno zająć około dwie i pół godziny. Szlak niebieski Nieco krótszy, za to bardziej stromy i mniej widokowy szlak niebieski także przebiega północnym grzbietem Howerli. Ta trasa jest bardziej wymagająca, więc nadaje się dla osób z nieco lepszą kondycją. Droga omija Małą Howerlę, a w zamian prowadzi przez Plecze. Na szczycie Howerli Wierzchołek najwyższego szczytu Ukrainy jest płaski i rozległy, więc nawet przy dużym ruchu turystycznym nie jest tam ciasno. Stoi tam metalowy krzyż, na miejscu którego do 1991 roku stał słup z tablicą poświęconą pamięci czerwonoarmistów (zlikwidowany przez organizację społeczną „RUCH”). Ustawiono tam także kilka obelisków. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Gerlach: najwyższy szczyt Tatr. Znane i mniej znane fakty o największej z tatrzańskich gór
Z wysokością 2655 m n.p.m. Gerlach nie tylko góruje nad innymi szczytami Tatr Wysokich, ale także stanowi symbol i wyzwanie dla miłośników górskich wędrówek i alpinistów. Najwyższy szczyt Tatr jest majestatyczny i niedostępny, a przy tym bardzo malowniczy.
W tym artykule: Gdzie leży Gerlach? Masyw Gerlacha ma kilka wierzchołków Gerlach jest nie tylko najwyższy, ale i najwybitniejszy Historia nazwy Gerlacha Historia zdobycia Gerlacha Jak wejść na Gerlach? Najwyższy szczyt Tatr Polskich: Rysy w porównaniu z Gerlachem Jest celem ambitnych miłośników gór, a także ogromnym, majestatycznym górskim masywem. Najwyższy szczyt Tatr, czyli Gerlach to góra fascynująca i przyciągająca śmiałków od ponad stu lat. Gdzie leży Gerlach? Gerlach to szczyt najwyższy w całych Tatrach – łańcuchu górskim leżącym w Polsce i na Słowacji. Tatry to z kolei najwyższe pasmo całych Karpat, czyli największego łańcucha górskiego Europy Środkowej. Góry wyższe od Tatr znajdziemy dopiero w Alpach na zachodzie i na Kaukazie na wschodzie. Tatry dzielą się na Tatry Zachodnie i Wschodnie. Te drugie zaś na Tatry Wysokie i Bielskie. Gerlach leży w Tatrach Wysokich, na terytorium Słowacji. W Polsce leży północna część Tatr Wysokich i Tatr Zachodnich. Masyw Gerlacha ma kilka wierzchołków Najwyższy szczyt Tatr to tak naprawdę tylko jeden z wierzchołków Gerlacha. Góra ta to duży, poszarpany masyw, składający się z wielu szczytów i przełączek. Prócz najwyższego punktu są to m.in. Zadni Gerlach, Pośredni Gerlach, Gerlachowska Czuba i Mały Gerlach. Masyw otaczają doliny: Wielicka, Batyżowiecka, Kacza i Białej Wody. Najbliższa miejscowość to Tatrzańska Polanka. Gerlach jest nie tylko najwyższy, ale i najwybitniejszy Uwagę wszystkich zainteresowanych zdobywaniem szczytów przyciąga nie tylko sama wysokość Gerlacha. Także jego wybitność. Co to takiego? Wybitność (inaczej: minimalna deniwelacja względna) to minimalna wysokość potrzebna do zejścia z danego szczytu przed wejściem na inny, wyżej położony teren. W pewnym uproszczeniu: to wysokość od gruntu (lub najbliższej przełęczy) do szczytu. Potrafi różnić się znacząco od standardowej wysokości mierzonej od poziomu morza. Wybitność Gerlacha robi wrażenie – to aż 2355 m. Dla porównania, wybitność kolejnego pod tym względem tatrzańskiego szczytu – Bystrej – to tylko 562 metry. A wybitność naszych Rysów to tylko 163 m. W Polsce najwybitniejszym szczytem jest Śnieżka. Przy wysokości nad poziomem morza wynoszącej 1603 m, jej wybitność to aż 1203 m. Historia nazwy Gerlacha Gerlach to nazwisko komesa (urzędnika) z miejscowości Spiska Sobota, wymienione w dokumencie z 1326 roku. Dziś teren ówczesnej Spiskiej Soboty to dzielnica Popradu, słowackiego miasta u stóp Tatr. Na Słowacji obowiązują nazwy Gerlachovský štít i Gerlachovka. W Niemczech – Gerlsdorfer Spitze i Gerlach, a na Węgrzech Gerlachfalvi-csúcs. Między rokiem 1896 a 1959 nazwa szczytu odzwierciedlała burzliwą historię regionu. Gerlach kolejno stawał się Szczytem Franciszka Józefa, Szczytem Legionistów, Szczytem Polskim, Szczytem Słowackim, wreszcie Szczytem Stalina. Do oryginalnej nazwy powrócono w roku 1959 i używa się jej do dziś. Historia zdobycia Gerlacha Pierwsze udokumentowane wejścia na najwyższy szczyt Tatr pochodzą z XIX wieku. W 1834 roku okoliczni myśliwi prawdopodobnie stanęli na szczycie Gerlacha podczas polowania na kozice. W 1955 szczyt zdobyli dwaj polscy botanicy – Zygmunt Bośniacki i ks. Wojciech Grzegorzek. Austriaccy kartografowie byli na szczycie w roku 1868. Z roku na rok zdobywanie Gerlacha stawało się coraz popularniejsze. W roku 1875 zanotowano już sześć wejść, m.in. polskiego lekarza i zapalonego taternika Tytusa Chałubińskiego. Zimą na Gerlach pierwsi weszli Polak Janusz Chmielowski i Węgier Karoly Jordan, w 1905 roku. W 1997 roku na szczycie postawiono metalowy krzyż. Jak wejść na Gerlach? Nie tylko wybitność Gerlacha sprawia, że jest szczytem dość trudnym dla przeciętnego turysty. Na jego szczyt nie prowadzi żaden znakowany szlak turystyczny, ani nawet ścieżka. Wchodzi się drogą wspinaczkową o trudności oznaczonej w tzw. skali tatrzańskiej jako I/II. Najczęściej używane drogi są silnie eksponowane i można z nich korzystać tylko w towarzystwie przewodnika. Pierwsza trasa prowadzi z Doliny Wielickiej przez Wielicką Próbę. Druga z Doliny Batyżowieckiej przez Batyżowiecką Próbę. Obie „próby” to strome fragmenty, wymagające umiejętności wspinaczkowych i braku lęku wysokości. Na trasie w niektórych miejscach trzeba wspomóc się klamrami i łańcuchami. Obowiązkowe wyposażenie to kask i uprząż wspinaczkowa. Bazą wypadową na Gerlach jest zwykle hotel górski Śląski Dom na wysokości 1600 m n.p.m. Na wejście i zejście trzeba zarezerwować przynajmniej 7 godzin. Gerlach jest szczytem popularnym, więc wyrusza się bardzo wcześnie rano. Korzystanie z licencjonowanego przewodnika jest obowiązkowe. Może to być zarówno przewodnik słowacki, jak i polski – ważne, by miał odpowiednie uprawnienia. Może i nie są najwyższe na świecie, ale i tak zachwycają! Oto najpiękniejsze góry w Polsce Polska nie jest krajem górskim, jednak żeby móc przeżyć niezapomnianą przygodę w malowniczej okolicy, nie trzeba wyjeżdżać za granicę. Gdyby zsumować długość wszystkich szlaków pies... Najwyższy szczyt Tatr Polskich: Rysy w porównaniu z Gerlachem A jak w porównaniu z Gerlachem prezentuje się najwyższy szczyt Tatr polskich, czyli Rysy? Z wysokością 2499 m n.p.m. są daleko na liście najwyższych szczytów Tatr. Wyższy od Rysów jest nie tylko Gerlach, ale aż 25 innych tatrzańskich wierzchołków. Wszystkie znajdują się oczywiście na Słowacji. Są to między innymi: Łomnica (2634 m n.p.m.), Lodowy Szczyt (2627 m n.p.m.) czy Kończysta (2538 m n.p.m.). Rysy to także szczyt dużo łatwiejszy. Na jego wierzchołek prowadzą turystyczne szlaki piesze, oznaczone kolorem czerwonym i niebieskim. Do wejścia nie trzeba korzystać z pomocy przewodnika. Ale szczególnie szlak czerwony zawiera wymagające fragmenty o nachyleniu około 30 stopni. Podejście jest długie, kilka razy trzeba korzystać z łańcuchów. Choć niższe od Gerlacha, Rysy to także szczyt wymagający.
To tutaj osiadła Arka Noego po potopie. Ararat skrywa wiele tajemnic
Choć wejście na Ararat wymaga posiadania zezwolenia i wynajęcia przewodnika, wspinaczka na najwyższa górę Turcji to doświadczenie mistyczne. Przekonałem się o tym na własnej skórze.
W tym artykule: Jak wejść na Ararat? Wyprawa na Ararat Ararat – ciekawostki, informacje praktyczne Nie mogę usnąć. Nasłuchuję kaskady kropel uderzających o materiał namiotu. Co kilka minut niebo pęka oślepiającą jasnością, za którą podąża groźny pomruk. Słyszę wtedy, jak spętane konie, które przytargały tu nasz bagaż, nerwowo szarpią. Uchylam nieznacznie zamek. W krótkich scenach oświetlonych błyskawicami wyłania się stożek Araratu. Najwyższa góra Turcji, na którą się wspinamy, zdaje się pochylać nad nami bez odrobiny ciepłych uczuć. Rankiem o nocnej nawałnicy przypominają jedynie wysychające kałuże. W słońcu krajobraz wydaje się przyjazny, a Ararat – mimo swoich 5137 m n.p.m., jakby trochę mniejszy. Odcina się bielą na tle niebieskiego nieba niczym miękka chmura. Jesteśmy na wysokości 3 tys. m. Nasz przewodnik dzień wcześniej przesuwał długopisem po mapie, pokazując trasę. Punkty noclegowe – miejsca, gdzie mieliśmy rozbić namioty – nazywał obozem pierwszym i obozem drugim. Z drugiego mieliśmy przypuścić atak szczytowy. Powagi dodawały nam metalowe raki przypięte do bagażu niesionego przez konie (zobacz także: największy koń na świecie – waga i wzrost rekordzisty są nieprawdopodobne). Biura turystyczne organizujące trekking na szczyt balansują między próbami przedstawienia wyprawy jako poważnej ekspedycji a niezniechęceniem turystów. Faktem jest, że góra jest dostępna dla każdego, kto ma względnie dobrą kondycję i nie zapomni zabrać ze sobą ciepłych ubrań. Nie trzeba używać lin. Wystarczy mieć wolne trzy dni i uparcie iść przed siebie. Gdzie jechać na narty w Turcji? Najlepsze miejsca Szukasz ciekawego miejsca, w którym będziesz mógł aktywnie spędzić zimowy urlop? Narty w Turcji okażą się strzałem w dziesiątkę. Tamtejsze ośrodki narciarskie oferują wysoki standard,... Jak wejść na Ararat? Zwijamy namioty i ruszamy do obozu drugiego. Przed nami nużące podejście kamienistym zboczem. Problemem nie jest przewyższenie, ale usuwające się spod stóp skały. Stopy z trudem znajdują oparcie. Nieustannie rozjeżdżają mi się nogi, obsuwam się, tracąc siły i energię. Irytuje mnie to, choć wiem, że nie powinno. Odprężam się, gdy docieramy do trasy ubitej końskimi kopytami. Juczne konie idą w równym tempie. Być może dlatego, że ich głowy nie są zajęte śmieciowymi myślami. W ich lśniących oczach odbija się góra, na którą wchodzimy. Im wyżej, tym tłoczniej. Mijamy – lub mijają nas – uczestnicy innych wycieczek. Przewodnicy się znają. Przystają na pogawędki i kurzą, trochę po kryjomu, papierosy. My, zamiast kłębów dymu, wchłaniamy batoniki energetyczne. Obóz zakładamy na ponad 4,2 tys. m n.p.m. Dojście na tę wysokość zajmuje nam około sześciu godzin. Gdy siadam przed namiotem i próbuję przypomnieć sobie dzisiejszą wędrówkę, zlewa mi się ona w ciąg niekończących się podobnych ruchów. Brak punktów, których mój umysł mógłby się uczepić – zmian w krajobrazie, spotkań, wydarzeń – sprawia, że czas rozlewa się w nieregularną plamę. Nie wiem już, czy ten dzień trwał 10 minut, czy 10 godzin. Wyprawa na Ararat O drugiej w nocy budzik wprawia telefon we wściekłe wibrowanie. Mój nos, jedyna część ciała wystająca ze śpiwora, jest chłodny. Gdzieś tam, na zewnątrz, jest ciemno i jakiś szczyt, na który, nie wiedzieć czemu, mam wchodzić. Otulający mnie kokon ciepła kusi, by pozostać w nim na zawsze. W namiotach obok, jak za poleceniem dyrygenta, rozbrzmiewają budziki. Powtarzam sobie w myślach, że najtrudniejszy jest pierwszy krok. Światła czołówek tańczą w ciemności jak rój oszalałych owadów. Idziemy szybko, a ruch rozgrzewa przemarznięte mięśnie. Milczymy, jeszcze trochę śpiąc, skupieni na wysiłku, jaki nas czeka. Na 4,5 tys. m przysiadamy na kamieniach, by podpiąć raki. Ich ostrza z chrzęstem wbijają się w lodowiec, który przykrył żwir i głazy. Czuję się pewniej, jakby te metalowe zęby potrafiły utrzymać mnie przy ziemi. Kierujemy się na wschód, ku dużemu Araratowi, wyższemu z dwóch wierzchołków góry. Oddech mam ciężki, ale ciało złapało już rytm i niesie mnie niemal samo. Ruch sprawia przyjemność. Turcja zachwyca na każdym zakręcie. Przejechaliśmy 1100 km przez najtrudniejsze drogi na świecie Wraz z Mazdą wyruszyliśmy w podróż na „Epicką jazdę" trudnymi, wymagającymi i niekiedy niebezpiecznymi drogami przepięknej Kapadocji. Oto jak sprawdziły się samochody z seri CX-5 i naj... Patrzę pod stopy, podnosząc co kilkadziesiąt sekund wzrok. Przed nami grupa wspinaczy w kolorowych puchówkach znaczy cel. Za nami słyszę wycieczki, które wyruszyły po nas. Ogniki czołówek gasną w świetle rodzącego się dnia. Niebo spowija warstwa chmur przysłaniających wschód słońca, jasna łuna i tak budzi jednak radość. Całkiem czyste niebo na tej wysokości to rzadkość, dużo częściej można trafić na gęstą mgłę lub deszcz. Jeszcze tylko kilka kroków. Robi się tłoczno, więc nie ma za dużo czasu. Akurat tyle, by się wyprostować i zaczerpnąć kilka oddechów. Przegryźć herbatnika i spojrzeć na Turcję z samego jej dachu. Ararat – ciekawostki, informacje praktyczne Nazwa góry Ararat pochodzi najprawdopodobniej od Ary, bożka z epoki brązu. Według Biblii, góra Ararat jest miejscem spoczynku Arki Noego. Pierwszą w historii wyprawę na szczyt Araratu, w 1829 roku, zorganizowali Niemiec Friedrich Parrot i Ormianin Chaczatur Abowian. Górę Ararat widać także z Erywania, stolicy Armenii. Góra Ararat znajduje się w herbie Armenii. Wejście na Ararat wymaga posiadania zezwolenia. Najlepszy okres na zdobywanie szczytu to przełom marca i kwietnia. Wybierasz się na wakacje do Turcji? Zobacz, jak możesz zaoszczędzić pieniądze podczas wyjazdu. Tekst ukazał się na łamach magazynu „National Geographic Traveler Extra – 26 miejsc w Turcji” (nr 03(06)/2021).
Przełom we wspinaczce na Kilimandżaro: najwyższa góra Afryki została podłączona do internetu
Władze Tanzanii zainstalowały szybki, szerokopasmowy internet na Kilimandżaro. Oznacza to, że od teraz wszyscy wspinacze mogą udostępniać swoje wyprawy w czasie rzeczywistym na swoich mediach społecznościowych, ale resort informacji twierdzi, że chodzi głównie o bezpieczeństwo.
W tym artykule: Kilimandżaro zostało podłączone do internetu Internet jest potrzebny, ale w górach trzeba zachowywać zdrowy rozsądek Kilimandżaro nazywane jest „Dachem Afryki” Od tego tygodnia, dzięki firmie Tanzania Telecommunications Corporation, którą dofinansowywały Chiny, Kilimandżaro podłączone jest do szybkiego, szerokopasmowego internetu. Dyrektor generalny firmy, Peter Ulanga, twierdzi, że „wdrożenie nie było łatwe, a projekt powiódł się m.in. dzięki współpracy z władzami parków narodowych: Mount Kilimanjaro Park Authority oraz Tanzania National Parks Authority. Kilimandżaro zostało podłączone do internetu Ulanga podkreślił, że od teraz wszyscy turyści mogą się ze sobą komunikować z góry Kilimandżaro. Minister informacji, komunikacji i technologii informacyjnej, Nape Moses Nnauye, wziął udział w inauguracji usługi w stacji Horombo, która znajduje się na wysokości 3720 m n.p.m. Szef resortu stwierdził, że to wydarzenie historyczne nie tylko dla Tanzanii, ale również dla całego kontynentu. Nnauye dodał również, że poruszanie się bez internetu w tym miejscu było bardzo niebezpieczne. Internet pełni ogrywa bardzo ważną rolę we współczesnej wspinaczce. W czasie rzeczywistym możemy śledzić zmagania himalaistów oraz być na bieżąco z ich osiągnięciami. Tak było na przykład w ubiegłym roku, gdy cały świat obserwował zimowy atak Szerpów na ośmiotysięcznik K2. 16 stycznia dziesięciu himalaistów z Nepalu zdobyło najwyższy szczyt Karakorum i drugi co do wielkości szczyt Ziemi. Afryka: 10 porywających książek, dzięki którym zanurzysz się w afrykańskiej kulturze i klimacie Książki o Afryce cieszą się coraz większą popularnością, o czym świadczą uginające się pod ciężarem olbrzymiej ilości tytułów półki w księgarniach. Oto 10 z nich, które przynos... Internet jest potrzebny, ale w górach trzeba zachowywać zdrowy rozsądek Internet to jednak nie tylko narzędzie do dokumentacji online poczynań wspinaczy lub turystów w górach. Dzięki dostępowi do sieci możemy szybko komunikować się z innymi ludźmi, a w razie kłopotów i niebezpieczeństwa jesteśmy w stanie reagować natychmiastowo i wezwać potrzebną pomoc. W górach dzięki internetowi mamy również dostęp do map i nawigacji. Należy jednak pamiętać, że w trudnych warunkach wspinaczkowych najważniejsze jest to, aby bezpiecznie wejść na górę, a później z niej zejść. Szczególnie dziś wiele osób lubi na bieżąco udostępniać relacje i zdjęcia na media społecznościowe, ale nie można zapominać o zdrowym rozsądku. Każdego roku dochodzi do wielu sytuacji, gdy turyści w górach giną, kiedy próbują zrobić „idealne” zdjęcie. Kilimandżaro nazywane jest „Dachem Afryki” Kilimandżaro to najwyższa góra w Afryce, która położona jest w Tanzanii, przy granicy z Kenią. Składa się z trzech szczytów, które są pozostałością po wulkanach. Najwyższym z nich jest Uhuru na wulkanie Kibo, który znajduje się na wysokości 5895 m n.p.m. Jest to jedyne miejsce na kontynencie, w którym śnieg leży cały rok. Góry w Polsce - lista najwyższych szczytów i pasm górskich [PRZEWODNIK] Góry w Polsce stanowią jedną z największych atrakcji naszego kraju. Tuż obok wybrzeża, są najczęściej wybieraną destynacją turystyczną, która przyciąga piechurów i miłośników pię... Niemiecki geolog Hans Meyer wraz z austriackim przewodnikiem Ludwikiem Purtschellerem byli pierwszymi Europejczykami, którym udało się wejść na szczyt „Dachu Afryki”. Dokonali tego w 1889 roku. Z kolei Antoni Jakubski, zoolog, profesor z Uniwersytetu w Poznaniu i podpułkownik Wojska Polskiego, był pierwszym Polakiem, który zdobył najwyższy szczyt tej góry. Stało się to w 1910 roku.
Elbrus szczyt Europy czy Azji? Kontrowersje wokół najwyższej góry Kaukazu i ciekawostki na jej temat
Czy to najwyższa góra w Europie, czy jeden z azjatyckich szczytów? Spory nie milkną, a kolejni alpiniści wybierają się do Rosji. Oto Elbrus, szczyt tyleż malowniczy, co kontrowersyjny.
W tym artykule: Elbrus szczyt – wysokość Elbrus – szczyt uśpionego wulkanu Elbrus – szczyt w Europie czy w Azji? Elbrus – zdobywcy szczytu Elbrus szczyt – turystyka Elbrus Race – wyścig na szczyt Elbrus szczyt – wierzenia Elbrus szczyt – ciekawostki Elbrus to najwyższy szczyt Kaukazu. Jego wysokość to 5642 m n.p.m. Położony jest na terenie Federacji Rosyjskiej, niedaleko granicy z Gruzją. Ponieważ jest zaliczany do tzw. Korony Ziemi, jest częstym celem wypraw alpinistycznych i turystyki wysokogórskiej. Nazwa „Elbrus” prawdopodobnie pochodzi z języka perskiego. Zależnie od źródła, tłumaczy się ją jako „wysoka góra” albo jako „błyszczący”. Ta druga nazwa może mieć związek z tym, że duża część góry pokryta jest lodowcami. Wieczny śnieg występuje tu powyżej wysokości 3700–4000 m n.p.m. Elbrus szczyt – wysokość Jako pierwszy wysokość Elbrusu zmierzył polski astronom Wincenty Wiszniewski. Żył w czasie zaborów, pracował w Rosji. W 1813 r. obliczył, że Elbrus ma wysokość 5422 m n.p.m. Obecnie wiemy, że dane te były nieprecyzyjne. Masyw Elbrusu ma dwa wierzchołki: zachodni – o wysokości 5642 m n.p.m., wschodni – o wysokości 5621 m n.p.m. Wierzchołki rozdziela płaskie siodło o wysokości ok. 5300 m n.p.m. Masyw Elbrusu jest znacznie wyższy od najwyższych otaczających go szczytów. Przewyższa o 2 km Azał (3100 m n.p.m.) Hotu-Taj (3400 m n.p.m.) i Trojnoj (3250 m n.p.m.) z pobliskiej doliny Ullu-Kam. Elbrus – szczyt uśpionego wulkanu Elbrus należy do gór wulkanicznych. Jest szczytem drzemiącego stratowulkanu, który powstał 2,5 mln lat temu. Stratowulkan to wulkan mieszany. Powstaje w wyniku erupcji, której towarzyszy wydobywanie się lawy i materiału piroklastycznego. Elbrus jest najwyższym stratowulkanem w Eurazji. Kaukaz autostopem. Co za przygoda! Nasze ostatnie studenckie wakacje musiały być wyjątkowe: autostopem i pod namiotem Ostatni okres aktywności tego wulkanu miał miejsce ok. połowy I w. n.e. Na zachodnim szczycie Elbrusu znajduje się krater o średnicy 250 m. Do dziś jednak obserwuje się tzw. aktywność post-wulkaniczną Elbrusu. Zdarzają się tam wypływy lawy. Dokoła masywu występują liczne mineralne źródła termalne o temperaturze do 21 stopni. Pojawiają się też wyrzuty gazów, takich jak siarkowodór. Odnotowano je nawet w okolicach skał Pastuchowa (1 km poniżej szczytu). Uśpionym stratowulkanem jest też Demawend. To góra położona w pasmie Elbrus (Alborz). Wbrew nazwie, nie ma ono związku z kaukaskim Elbrusem. Demawend jest najwyższym szczytem w Iranie. Osiąga aż 5610 m n.p.m. Mimo tak dużej wysokości Demawend jest uznawany za dość łatwą górę. Nie trzeba dysponować doświadczeniem alpinistycznym, by móc stanąć na jej szczycie. To jeden z wulkanicznych szlaków, na który warto się wybrać w Azji. Elbrus – szczyt w Europie czy w Azji? Elbrus jest bezsprzecznie najwyższym szczytem Rosji. Jednak w zależności od interpretacji przebiegu granicy Europa–Azja, może też być zaliczany do Korony Ziemi jako najwyższy szczyt Europy. Przyjęło się jednak, że najwyższym szczytem Europy jest Mont Blanc (4807,81 m n.p.m.), najwyższy szczyt Alp. Skąd się wzięły kontrowersje dotyczące Korony Ziemi? Tak pisała o nich na łamach National Geographic Martyna Wojciechowska w artykule „Elbrus pod napięciem”: Pewnego dnia włoski wspinacz Reinhold Messner chciał jako pierwszy na świecie zostać zdobywcą Korony Ziemi (czyli stanąć na wierzchołkach najwyższych szczytów na siedmiu kontynentach). Problem polegał jednak na tym, że już ktoś przed nim wpadł na ten pomysł… Hmm, co tu zrobić? Zamienić góry w zestawie tych zaliczanych do Korony Ziemi i zrealizować ten projekt raz jeszcze. Ogłosił więc światu, że nie Góra Kościuszki, a Puncak Jaya jest najwyższym szczytem Australii i Oceanii, zaś Mont Blanc nie jest najwyższą górą Europy, bo jest nią… Elbrus! Ale czy faktycznie Elbrus leży w Europie?! Wielkie było zdziwienie, bo geografowie twierdzą, że nie. Ale skoro Wielki Reinhold tak powiedział… I tak zaczęła się kariera tej niezbyt urodziwej góry leżącej w Kaukazie. Obecnie istnieją cztery wersje Korony Ziemi. Najbardziej obszerna obejmuje dziewięć szczytów: Elbrus (5642 m n.p.m.), Mont Blanc (4808 m n.p.m.), Góra Kościuszki (2230 m n.p.m.), Puncak Jaya (4884 m n.p.m.), Masyw Vinsona (4892 m n.p.m.), Mount Everest (8848 m n.p.m.), Aconcagua (6961 m n.p.m.), Denali (McKinley) (6190 m n.p.m.), Kilimandżaro (5895 m n.p.m.). Elbrus – zdobywcy szczytu Wschodni szczyt jako pierwszy zdobył prawdopodobnie Killar Chaszirow 22 lipca 1829 r. Zachodni szczyt zdobyto 20 lipca 1874 r. W wyprawie udział wzięli: Frederick Gardiner, Craufurd F. Grove, Horace Walker, Peter Knubel. W 1956 r. Elbrus zdobył pierwszy Polak. Był nim Jerzy Rudnicki, pseud. Druciarz. Na Elbrusie znaleziono ciała alpinistów Na zachodnim zboczu Elbrusu znaleziono ciała alpinistów. Wiele wskazuje, że to zaginieni dwa dni wcześniej Polacy. W czasach Związku Radzieckiego zdobywanie Elbrusu stało się formą masowej rozrywki. W pobliżu góry powstała infrastruktura turystyczna. Do tej pory na szczyt wjechano m.in. motocyklem i samochodem terenowym. Jeśli chodzi o Elbrus, szczyt nie jest technicznie trudny do zdobycia. Mimo to zmienne warunki pogodowe i brak doświadczenia sprawiły, że na górze tej zginęło wiele osób. W zimie 1936 r. tylko podczas jednej wyprawy życie straciło na Elbrusie kilkudziesięciu konsomolców. Elbrus szczyt – turystyka Elbrus jest jednym ze szczytów górskich, o których marzą wielbiciele freeridingu. Ten sport, w największym skrócie, polega na zimowych zjazdach poza wyznaczonymi trasami. Jego amatorzy przedkładają smak adrenaliny nad wykwintną kuchnię alpejskich kurortów, a szerokim łukiem omijają nartostrady oraz tak zwaną infrastrukturę turystyczną. Więcej na ten temat można przeczytać w artykule „Snowboard na Kaukazie”. Okolice Elbrusu wraz ze szczytem znajdują się na terenie Parku Narodowego „Przyelbrusie”. Niestety, intensywny ruch turystyczny doprowadził do znacznego zaśmiecenia terenu. Tak opisywała to Martyna Wojciechowska: Zewsząd wystają fragmenty jakiś stalowych konstrukcji niczym zasieki na polu bitwy, druty, kawałki roztrzaskanych ratraków, zardzewiałe koła od rowerów (co, do cholery na tej wysokości robią części rowerowe?!) – po prostu wszystko… W tym kosmicznym krajobrazie wulkanicznych skał robi to przerażające wrażenie! Elbrus zdobyty! Projekt Szczyty Życia Po jedenastogodzinnej akcji górskiej 21 sierpnia podopieczni Fundacji Pokonaj Raka w ramach projektu Szczyty Życia zdobyli kolejny szczyt należący do Korony Ziemi – Elbrus Turyści korzystają m.in. z kolejki linowej, dzięki której można dotrzeć na wysokość 3847 m n.p.m. Na wysokości 3912 m n.p.m. znajduje się hotel LEAPrus3912. Z kolei na 3708 m n.p.m. znajdują się tzw. beczki. To cysterny po paliwie zaadaptowane na schronisko. Tak pisała o nim w National Geographic Monika Berkowska: Jedyna w swoim rodzaju turbaza proponuje noclegi w… beczkach. Podobno to stare zbiorniki po paliwie. Kilkanaście walców – białych, niebieskich, czerwonych. Wewnątrz identycznie: mały korytarzyk i pomieszczenie z czterema łóżkami. Nocleg kosztuje 300 rubli. Elbrus Race – wyścig na szczyt Szczyt Elbrusu jest też areną zawodów sportowych. „Elbrus Race”, rozgrywany od 1989 roku, jest jednym z najpoważniejszych wyścigów tego typu na świecie. Jest częścią tzw. Skyrunner World Series. Najtrudniejsza trasa prowadząca na pokryty śniegiem szczyt Elbrusu liczy ponad 12 km. Trzeba na niej pokonać ponad 3 km różnicy wzniesień. Przez wiele lat rekord tej trasy należał do jednego z najwybitniejszych himalaistów świata, Denisa Urubki. Wynosił 3 godz. 55 minut. W 2010 r. Polak Andrzej Bargiel przebiegł tę trasę w niesamowitym czasie 3 godz. 23 minuty. Poprawił rekord Urubki o ponad pół godziny! W drugiej dekadzie XXI wieku zawody odbywają się dwa razy w roku: w czerwcu i wrześniu. Elbrus szczyt – wierzenia Wokół wysokiej góry narosło wiele wierzeń. Tak pisze o nich Wojciech Górecki w książce „Planeta Kaukaz” (Wydawnictwo Czarne 2010): Przez stulecia kaukascy górale wierzyli, że zwykły śmiertelnik nie może wejść na Elbrus. „Kto ośmieli się wstąpić na stoki Wielkiej Góry, zginie!” – ostrzegali starcy. Na śmiałków czyhały śnieżne zamiecie i lawiny, burze i mrozy, gotowe zamienić intruza w bryłę lodu. Elbrus, dźwigający na swych wierzchołkach niebo, był siedzibą bogów i służących im duchów. Prawdopodobnie już starożytni Grecy byli świadomi istnienia góry Elbrus. Szczyt ten odegrał rolę w greckiej mitologii: Dwugłowy szczyt obrósł tysiącem mitów, legend, podań, baśni i klechd. Do kaukaskich skał – może właśnie do skał Elbrusu? – Zeus kazał przykuć Prometeusza, który wykradł z nieba ogień, aby podarować go ludziom. (…) Podobny motyw przewija się w rozpowszechnionym na Kaukazie eposie o starożytnych herosach – Nartach. Według jednej z wersji wódz Nartów Nasren Długobrody po długiej walce z siłami zła odzyskał ogień, który zabrał jego współziomkom okrutny bóg Pako. Z lokalnymi wierzeniami mają też związek nazwy Elbrusu: Nie można było go zdobyć, ale jeżeli popatrzyło się nań z daleka i wypowiedziało życzenie, góra je czasem spełniała. Tak sądzili Kabardyjczycy i Czerkiesi, którzy nazwali go Górą Szczęścia – Oszchomacho. Natomiast Bałkarzy i Karaczajowie, będący pod wrażeniem ogromu masywu wulkanu, doszli do wniosku, że mieści on w sobie tysiące pomniejszych szczytów. W ich języku nazywa się Mingitau – Podobny do Tysiąca Gór. Elbrus szczyt – ciekawostki W czasie II wojny światowej masyw Elbrusu zajęły wojska niemieckie. Elbrus został wówczas uznany za najwyższy szczyt III Rzeszy. 21 sierpnia 1942 na zachodnim wierzchołku Niemcy zatknęli flagi nazistowskie. W lutym 1943 r. Rosjanie wyparli wojska hitlerowskie i umieścili na Elbrusie flagi sowieckie. Badacze rozwiązali zagadkę pierwszych gór na Ziemi. Kiedy i jak powstały? Naukowcy z Uniwersytetu w Aberdeen wiedzą, jak powstały góry na Ziemi. Ich zdaniem kluczową rolę w tym procesie odegrał plankton, czyli drobne organizmy morskie. W masywie Elbrusu na wysokości 3090 m n.p.m. zlokalizowane jest obserwatorium astronomiczne Terskol. To międzynarodowe centrum badań astronomicznych, medycznych i ekologicznych. Elbrus to nazwa serii radzieckich, a potem rosyjskich komputerów oraz mikroprocesorów. Pierwszy komputer, Elbrus-1, był produkowany w latach 1978–1979. W 2004 roku firma Elbrus International została wykupiona przez Intela. Najnowszy procesor Elbrus-16S wszedł na rynek w 2019 r. Pod marką Elbrus działa też polska firma odzieżowa. W jej ofercie znajdują się odzież, obuwie i akcesoria przeznaczone przede wszystkim dla miłośników sportów zimowych. Źródła: Dwutygodnik, Wikipedia. Nasz ekspert Jan Stradowski Redaktor prowadzący serwisu www.national-geographic.pl, z wykształcenia lekarz, z zamiłowania biolog i przyrodnik. W Radiu TOK FM prowadzi audycję „Człowiek 2.0”. Więcej: www.stradowski.net
Rosjanin jako pierwszy człowiek bez nóg zdobył Manaslu
Kolejny historyczny moment na ósmej najwyższej górze świata. 29-latek dokonał „niewiarygodnego”.
W tym artykule: Mężczyzna bez nóg zdobył Manaslu Manaslu – ósma najwyższa góra świata Na świecie nie brakuje osób, które udowadniają, że niepełnosprawność wcale nie musi być przeszkodą w spełnianiu marzeń, nawet tych ekstremalnych. Do tego zaszczytnego grona bez wątpienia można zaliczyć Rustama Nabieva. 2 października br. 29-letni Rosjanin jako pierwszy człowiek bez nóg zdobył szczyt Manaslu (8163 m) – ósmej co do wysokości góry świata. Leszek Cichy wspomina pierwsze w historii zimowe wejście na Mount Everest. „To daje pewność siebie” Leszek Cichy to żywa legenda światowego himalaizmu. Na kartach historii zapisał się w 1980 r., kiedy razem z Krzysztofem Wielickim jako pierwsi zdobyli szczyt Mount Everest zimą. Niespełna dw... Mężczyzna bez nóg zdobył Manaslu Nabiev jest byłym żołnierzem i spadochroniarzem. W 2015 r. stracił obie nogi podczas pełnienia służby wojskowej. Po zawaleniu się koszarów w Omsku zginęły 23 osoby, a 19 zostało rannych. Mimo poważnego uszczerbku na zdrowiu Rosjanin nie zrezygnował z aktywnego życia. W zeszłym roku zdobył Elbrus (5642 m) – najwyższy szczyt górski w Rosji. Tej jesieni postanowił zmierzyć się z pierwszym ośmiotysięcznikiem w swojej wspinaczkowej karierze. W sumie cała wyprawa 29-latka na Manaslu trwała 34 dni. W drodze na szczyt wspierali go Szerpowie. Jak wyznał, po zejściu do bazy, czuł że zdobycie ósmej najwyższej góry świata to „misja, którą musiał ukończyć dla wszystkich ludzi, którzy go obserwują”. Rustam Nabiev jeszcze przed wejściem na Manaslu był znany w Rosji. Jego profil na Instagramie śledzi obecnie ponad 1,3 mln internautów. Rosjanin nie ukrywa, że zdobycie Manaslu było ogromnym wyzwaniem dla jego organizmu. – Dużo myślałem o tym, co osiągnąłem i zdałem sobie sprawę, że zrobiłem coś niewiarygodnego – mówił. Łukasz Supergan o zimowym przejściu gór Polski. „To jest wyzwanie dla ciała” Łukasz Supergan udowadnia, że w górach nie zawsze chodzi o to, żeby być jak najwyżej. Czasem ważniejsze jest, aby po prostu iść dalej, a najlepiej jak najdalej. Podróżnik dwukrotnie prz... Manaslu – ósma najwyższa góra świata Manaslu to jeden z najpóźniej zdobytych ośmiotysięczników. Pierwszej dokumentacji dokonał w 1950 r. Toni Hagen. Szwajcar zbierał dane podczas lotu samolotem. Niedługo po nim grupa Brytyjczyków ustaliła, że ósmą najwyższą górę świata najlepiej będzie zdobyć od strony północno-wschodniej. Dwa lata Japończycy jako pierwsi podjęli próbę wejścia na Manaslu. Dopiero czwarta wyprawa zorganizowana w 1956 r. zakończyła się sukcesem. Wówczas na szczycie stanęli Toshio Imanishi i Szerpa Gyaltsen Norbu (9 maja), a dwa dni później Kiichiro Kato i Minoru Higeta. 12 stycznia 1984 r. na szczycie Manaslu stanęli pierwsi Polacy. Maciej Berbeka i Ryszard Gajewski dokonali tym samym pierwszego zimowego wejścia na ten ośmiotysięcznik. W późniejszych latach górę zdobyli też między innymi Krzysztof Wielicki, Piotr Pustelnik, Jerzy Kukuczka czy Kinga Baranowska – pierwsza Polka na szczycie Manaslu, która nie skorzystała z butli tlenowej. 30 września br. Anna Tybor została pierwszą Polką w historii, która zjechała na nartach z ośmiotysięcznika, a także pierwszą kobietą na świecie, której udało się dokonać pełnego zjazdu narciarskiego na Manaslu, bez użycia dodatkowego tlenu.
Szlak na Rysy zostanie zamknięty. To ostatnie dni na zdobycie najwyższego szczytu Polski
Sezon letni w górach powoli dobiega końca. Z początkiem września na jednych z najpopularniejszych tatrzańskich szlaków rozpoczną się prace remontowe.
W tym artykule: Remont na Rysach. Ile potrwa? Sezon turystyczny w Tatrach Tego lata polskie Tatry przeżywają prawdziwe oblężenie. Każdego dnia tłumy turystów można spotkać między innymi w drodze nad Morskie Oko, a także na szlakach prowadzących na Kasprowy Wierch, Giewont czy Rysy. Wszyscy Ci, którzy chcą zdobyć najwyższy szczyt Polski, muszą się pospieszyć. Już niedługo czerwony szlak na odcinku Czarny Staw pod Rysami - Rysy będzie remontowany. Nietypowa interwencja TOPR. Pijany turysta na Czerwonych Wierchach 40-letni mężczyzna chciał przejść trasę z łańcuchami na Małołączniaku. Pozostali turyści idący szlakiem, uznali, że ryzykuje życiem i zdrowiem. Remont na Rysach. Ile potrwa? Władze Tatrzańskiego Parku Narodowego poinformowały w tym tygodniu, że od 1 września główna droga prowadząca na Rysy zostanie zamknięta w obu kierunkach na czas remontu. To jednak nie koniec zmian. Zamknięte będę też drogi taternickie w obrębie grani i leżących poniżej ścian od Ciężkiej Przełączki przez Niżne Rysy, Rysy do Żabiej Przełęczy (ściana północno i północno-zachodnia). Wstępnie remont ma potrwać od dwóch do trzech tygodni, jednak ze względu na pogodę i wymagający, górki teren termin zakończenia prac może ulec zmianie. Remonty w Tatrach odbywają się regularnie. Wszystko to dla bezpieczeństwa turystów. Obecnie z tych samych powodów zamknięte do odwołania są również: szlak zielony na odcinku Polana Kopieniec - szczyt Wielki Kopieniec - Polana Kopieniec, szlak niebieski prowadzący dołem Polany Kalatówki oraz szlak czerwony na odcinku Zawrat - Świnicka Przełęcz. Toalety „na dziko” i góry śmieci w Tatrach. Turyści pokazali przykre nagrania Zaledwie kilka tygodni temu wolontariusze zebrali w Tatrach ponad pół tony śmieci. Jak wyglądają szlaki dziś? Trudno uwierzyć, że można tam zastać takie widoki. Sezon turystyczny w Tatrach Przez ostatnie dwa lata polskie góry, w szczególności Tatry cieszą się ogromną popularnością rodzimych turystów. Powodem może być pandemia i ograniczenia w zagranicznym ruchu turystycznym. Już od maja lokalne media niemal codziennie informują o zatłoczonych szlakach. W niektórych miejscach trzeba nawet postać chwilę w kolejce. Niestety wzmożona turystyka w Tatrach ma też swoje ciemne strony. Na szlakach zaczęło pojawiać się coraz więcej śmieci. Kiedy kosze są pełne, turyści nierzadko zostawiają nieczystości obok nich. Oprócz dzikich wysypisk śmieci na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego pojawiły się również... dzikie toalety. Na przekór śmiecącym wczasowiczom w sierpniu po raz dziesiąty już została zorganizowana akcja Czyste Tatry ekoMałopolska. Wówczas turyści zebrali ponad pół tony odpadów.
10 najbardziej niebezpiecznych gór świata
Majestatyczne, niedostępne, a przez to jeszcze bardziej kuszące. Te wysokie szczyty zbierają wśród wspinaczy największe żniwo.
"Adrenalina tętni mi w uszach!" Dziennik z podróży do Pamiru
W 2012 roku Agnieszka Jędrzejczyk wyruszyła na wyprawę do chińskiego Pamiru, by zdobyć jeden z 43 najwyższych szczytów świata.
Agnieszka Jędrzejczyk od 9 lat jest zapaloną wielbicielką gór wysokich. Wspinała się w Tatrach, Alpach, na Kaukazie, w Himalajach, w Tien Szanie i w Andach. W życiu zawodowym jest marketing managerem w Sun & Snow, największej na polskim rynku firmie zarządzającej krótkoterminowym wynajmem apartamentów. Przedstawiamy dziennik, z wyprawy Agnieszki do chińskiego Pamiru, dokąd wybrała się, by zdobyć jeden z 43 najwyższych szczytów świata. 23 lipca 2012, poniedziałek Wraz z siódemką innych zapaleńców górskich lądujemy w Kaszgarze – chińskim mieście najbardziej wysuniętym na zachód, w większości zamieszkałym przez muzułmańskich Ujgurów. Niestety na zwiedzanie nie mamy czasu. To tylko miejsce startu dla naszej kolejnej wyprawy, której celem jest zdobycie jednej z 43 najwyższych gór świata, położonej w Pamirze Chińskim, Muztagh Ata 7546 m n.p.m., co w języku ujgurskim znaczy Ojciec Lodowych Gór. 26 lipca 2012, czwartek Pokonując kultową, nieziemsko piękną Karakorum Highway (najwyżej na świecie położoną drogę utwardzoną, łączącą Rawalpindi w Pakistanie z Kaszgarem w Chinach) i zaliczając 2 noclegi w jurtach, docieramy do bazy położonej na wysokości 4400 m n.p.m. Już następnego dnia rano wychodzimy do góry z zamiarem rozpoczęcia aklimatyzacji i założenia obozu I na 5400 m n.p.m. Choć, ze względu na zbyt słabą jeszcze aklimatyzację nie wszyscy docierają do „jedynki”, namiot z zapasem żywności i gazu staje. 30 lipca 2012, poniedziałek Równo tydzień po wylądowaniu w Kaszgarze stawiamy obóz II na 6100 m n.p.m. Kolejne dni mijają nam na aklimatyzacji – wchodzeniu do góry i schodzeniu. Zawsze mamy piękną słoneczną pogodę, do czasu, kiedy po raz kolejny podchodzimy do dwójki. Plan jest prosty – wyjście do obozu III na 6800 m n.p.m, a potem atak szczytowy i powrót do trójki i zejście niżej. 5 sierpnia 2012, niedziela Ruszamy do góry, ale świeży opad śniegu w nocy mocno utrudnia podejście. Nagle pojawia się gęsta mgła, dając nam do zrozumienia, że jedynym słuszny to kierunek w dół. Tego dnia udaje nam się dotrzeć do ok. 6400 m n.p.m., skąd zmuszeni jesteśmy zawrócić. Pierwsza próba ataku kończy się więc porażką. 9 sierpnia 2012, czwartek Dziś, zgodnie z wcześniejszym planem, nasza ekipa opuszcza Muztagh Ata. Rozstanie z przyjaciółmi jest trudne, bo bardzo się ze sobą zżyliśmy przez te 3 tygodnie. Zostajemy z Janą same z zadaniem, tam na górze, do wykonania. Mamy ogromną nadzieję, że tym razem uda się zdobyć szczyt. Tego samego dnia po raz kolejny wyruszamy do obozu I. Pogoda jest ładna, więc bez problemów docieramy do jedynki. 10 sierpnia 2012, piątek Około pół godziny przed południem zaczynamy podchodzenie do dwójki. Przez ostatnie dni napadało bardzo dużo świeżego śniegu i wszystko dookoła wygląda zupełnie inaczej. Gdyby nie skiturowcy zostawiający ślad, po którym idzie się całkiem wygodnie, byłoby bardzo ciężko torować w kopnym głębokim śniegu. W zmiennej pogodzie, po 5 godzinach docieramy do obozu II. Z bazy dostajemy komunikat, że od 12 do 15 sierpnia będzie dobra pogoda. Tego potrzebujemy - 2 ładnych dni, żeby dojść do obozu III, zaatakować szczyt i wrócić. 11 sierpnia 2012, sobota Budzę się w nocy i słyszę śnieg walący o ściany namiotu oraz hulający na zewnątrz wiatr. Wiem, że nie wróży to nic dobrego. Tego dnia miałyśmy wyjść do obozu III, ale w tych warunkach nigdzie nie wyruszymy. Tu, wysoko, na tej mikroskopijnej powierzchni naszego namiotu, czuję się jak więzień w celi, którego natura torturuje dźwiękami jednostajnych uderzeń śniegu i wycia wiatru szarpiącego nasz „dom” na wszystkie strony. Momentami mam wrażenie, że odlecimy razem z namiotem. Dzień nie przynosi zmian. Pozostaje uzbroić się w cierpliwość i czekać na poprawę pogody. Zatem czekamy! 12 sierpnia 2012, niedziela Kolejna noc mija podobnie. Śnieg wali non stop, do tego porywisty wiatr, który niemiłosiernie szarpie namiotem i „na deser” burza z piorunami. Nadzieja na zdobycie szczytu pomału mnie opuszcza, a jej miejsce zastępuje jedna myśl: jak wydostać się z tego białego piekła? Jak w takich warunkach pokonać ten najbardziej niebezpieczny odcinek w dół – pełen przepaści i seraków? 13 sierpnia 2012, poniedziałek Kolejna traumatyczna noc na 6100 m n.p.m. Walący całą noc śnieg zasypuje nas w zastraszającym tempie i zmusza do ciągłego odśnieżania namiotu. W nocy Jana budzi się spanikowana, twierdząc że nie może oddychać i czuje ucisk w klatce piersiowej. Co więcej moja przestraszona koleżanka ma wrażenie, jakby ktoś trzeci towarzyszył nam w namiocie. Próbuję ją uspokoić i przekonuję, że jesteśmy dobrze zaaklimatyzowane i mamy czym oddychać. W końcu trochę uspokojone kładziemy się do śpiworów. Chwilę po tym, gdy zamykam powieki, śni mi się moja nieżyjąca babcia. Mam wrażenie że przyszła, by ostrzec mnie przed niebezpieczeństwem lub… towarzyszyć mi w ostatniej podróży. Rano pogoda nie jest ani trochę lepsza, dlatego pierwsza myśl po przebudzeniu, to uciekać stąd jak najdalej! Skoro odwiedzają nas już duchy zmarłych, trzeba zawracać, bo Góra nie życzy sobie naszej obecności. Wyjście z obozu w taką pogodę tylko we dwie to nie najlepszy pomysł, dlatego łączymy siły z grupą Graydona, Kanadyjczyka wcześniej poznanego na podejściu. Umawiamy się, że oni zjadą pierwsi na nartach, a my pójdziemy po ich śladach. Chcemy jak najszybciej pokonać niebezpieczny odcinek. Idę jako pierwsza. Od czasu do czasu oglądam się i sprawdzam, czy Jana idzie za mną. Boję się mgły, która jest naszym największym wrogiem. Łatwo możemy wpakować się w jakąś szczelinę lub przepaść. W końcu udaje nam się przejść najtrudniejszy odcinek drogi. Wydaje się, że najgorsze mamy za sobą, bo do jedynki jest już niedaleko. Jednak moja największa obawa się ziszcza i nagle pojawia się gęsta jak wata mgła. Z trudem dostrzegam palce własnej dłoni, a każdy krok stawiam na wyczucie. Czuję, że z nerwów całe moje ciało napina się do granic możliwości. Boję się zrobić krok naprzód, siadam na śniegu i mówię Janie, że dalej nie idę. Postanawiamy rozstawić tu namiot i przeczekać, a nawet nocować, jeśli będzie to konieczne. Okazuje się jednak, że z naszego domu została jedynie płachta, bo kijki wypadły gdzieś po drodze – zapewne wysunęły się z zewnętrznej kieszeni plecaka. Mimo to wchodzimy do namiotu, stawiamy plecaki pionowo i pijemy gorącą herbatę z termosu. Kiedy po pewnym czasie wyglądam na zewnątrz, okazuje się że mgła ustąpiła i pięknie się przejaśniło. Widzę kolorowe punkty namiotów obozu I. Pełne optymizmu, wrzucamy plecaki na grzbiet i ruszamy pędem w dół, modląc się w duchu, by tym razem pogoda pozwoliła nam bezpiecznie dojść do celu. Niestety, po paru krokach dookoła znowu robi się biało. Tym razem brawurowo decydujemy się iść dalej. Brodząc w śniegu po kolana, mamy nadzieję, że zmierzamy w dobrym kierunku. Wyczerpane 3-dniowym pobytem na wysokościach, bez śniadania, i do tego wystraszone przez duchy nie jesteśmy w najlepszej formie. Jana idzie kilkadziesiąt metrów za mną. Kiedy tak prę do przodu, po raz kolejny mgła się rozstępuje a ja staję jak wryta. Jestem 20 metrów przed krawędzią ogromnej przepaści. Tysiące myśli kotłuje mi się po głowie. Być może stoję na jednym z tych ogromnych nawisów śnieżnych, który za chwilę oberwie się pod moim ciężarem. Jeden fałszywy ruch i lecę w dół, prosto w otchłań. Adrenalina tętni mi w uszach! Zawracać! Jak najszybciej zawracać w górę. Śnieg osuwa mi się spod nóg – robię jeden krok do góry, a dwa zsuwam na dół. Odwracam się z duszą na ramieniu… Na kolanach czołgam się do góry i zsuwam. Wreszcie przełom – staję, podpierając się kijami. Ostrożnie, jak saper na polu minowym, krok za krokiem, posuwam się w górę. Teraz rozumiem, ile trwa wieczność. W końcu z sercem walącym jak młot doczołguję się do Jany. Z trudem łapię powietrze. Kilkaset metrów od nas widać obóz I. Klękam obok Jany, i bez słowa o tym, co właśnie się wydarzyło, zaczynam płakać jak dziecko. Czuję, że dziś Ojciec Lodowych Gór pogroził mi palcem. Jakie szczęście, że na grożeniu się skończyło!!! Wracamy do domu.
Punkt bez odwrotu. Ten szczyt sprawdził siły najlepszych
Jak nieznany szczyt górujący ponad dżunglą Mjanmy nieomal pokonał elitę wspinaczy.
Tekst Mark Jenkins Zdjęcia Cory Richards Wiatr z impetem uderza we mnie, a ja kurczowo chwytam się czekanów, aby nie odpaść od ściany. Opieram głowę o śnieg, uspokajam się i patrzę w dół. Pod moimi rakami jest 1500 m przepaści. To jakby stanąć w otwartych drzwiach samolotu. Jestem przywiązany linami do dwóch towarzyszy, nie mamy żadnego zakotwiczenia do zbocza. Odpadnięcie tutaj oznaczałoby, że wszyscy trzej runęlibyśmy w ramiona śmierci. Gdy wiatr słabnie, wbijam aluminiową szablę w śnieg i zaczepiam do niej linę. Nie utrzymałaby mnie, gdybym zaczął spadać, ale daje wystarczający komfort psychiczny, aby iść dalej. Skupiam się. Mocuję frienda i asekuruję partnerów, Cory’ego Richardsa i Renana Ozturka, nad rozpadliną. – Niezłe prowadzenie, stary! – Cory przekrzykuje wiatr, gdy udaje mu się dotrzeć do mnie. Odbija w lewo, szukając przejścia w górę między skałami i śniegiem. Kiedy pojawia się Renan, na mojej półce skalnej nie ma już miejsca, więc trawersuje kawałek dalej. Cory ostrożnie wbija przednie zęby raków w cienką półkę ponad nami i małymi kroczkami znika nam z oczu. Czekamy z Renanem skuleni, tupiemy nogami i klaszczemy bolącymi z zimna dłońmi w rękawicach. Jesteśmy zbyt daleko od siebie, by rozmawiać. Stoimy przy skalnej ścianie ponad 5 km n.p.m. Po półgodzinie zaczynamy marznąć, po godzinie – nie czujemy palców u rąk i u nóg. – Nie dam już rady – krzyczy Renan przez pokrytą kryształkami lodu brodę. – Nie czuję stóp. Muszę zacząć się ruszać. Nie wiemy, co robi Cory ponad nami, ale jest tak zimno, że jest nam wszystko jedno. Renan zaczyna się wspinać, ja idę za nim. Jesteśmy wciąż związani liną. Powinna być przypięta do ściany, aby nas asekurować, ale podejmowanie takiego jak to śmiertelnego ryzyka zdarza się w himalaizmie nader często. Gdy nie ma dobrych punktów asekuracyjnych, stają się nimi partnerzy wspinaczkowi – fizycznie i emocjonalnie. Musisz zawierzyć swoje życie ich zdolności oceny sytuacji i umiejętnościom, a oni swoje twoim. Renan i ja zatrzymujemy się w małej wnęce nad północną ścianą góry. Przez chmurę pyłu śnieżnego podrywanego przez wiatr widzimy trawers Cory’ego. Jest zbyt niebezpiecznie, żebyśmy z Renanem mogli ruszyć za nim. Musimy czekać. Kulimy się do siebie, ale wciąż marzniemy. Wiatr wiruje tumanami wokół nas. – Moje stopy są gotowe na to, by zawrócić – mówi Renan. Znaczy to tyle, że są bliskie odmrożeń. Zastanawiam się, nie wiem po raz który już w czasie tej ekspedycji, czy aby nie nadszedł koniec naszej wyprawy na najwyższy szczyt Mjanmy. Dużo niżej pozostali członkowie zespołu trzymają za nas kciuki. Kierownik bazy Taylor Rees jest u stóp góry. Poprzedniego dnia w trzecim obozie zostawiliśmy Hilaree O’Neill i Emily Harrington. Tam, w namiocie przycupniętym na zaśnieżonym grzbiecie, nasz wyczerpany zespół pokłócił się o to, kto zaatakuje szczyt. Każę Renanowi zdjąć buty, włożyć stopy pod moją puchową kurtkę i przyłożyć je do mojej piersi. Ma na nich skarpetki, a moja klatka piersiowa też nie jest specjalnie gorąca, ale nic więcej nie jesteśmy w stanie zrobić. Gdy Cory’emu udaje się przejść za występ skalny. Ruszamy. Mija godzina, zanim wreszcie jesteśmy w stanie się spotkać. Nasz bezpośredni cel jest wciąż daleko ponad nami – grzebień zachodniego zbocza lśni niczym ostrze miecza. – Teraz ja prowadzę – mówi Renan. Zaczyna wspinaczkę, wbijając raki w śnieg. Jego sylwetka znika w świetle słońca. Lina napręża się, tracę Cory’ego z pola widzenia. Nadchodzi moja kolej. Gdy docieram do grzbietu i wystawiam pokrytą drobinkami lodu twarz na słońce, czuję, jakby moja głowa znalazła się w niebie. Fala ciepła przywraca mi nadzieję. Wciągam całe ciało na grzbiet skały i czuję, jak rozgrzewa mnie światło. By uciec przed wiatrem, Renan i Cory schodzą z grzbietu na drugą stronę i odkrywają tam platformę wiszącą nad ścianą południową. Słońce tańczy na skałach. – Lunchowy Występ – krzyczę, nadając nazwę naszemu orlemu gniazdu. W ciągu kilku minut udaje mi się rozniecić płomień na naszej kuchence. Renan zdejmuje buty i masuje stopy. Cory wyjmuje aparat i zaczyna robić zdjęcia. Po ponadtygodniowej wspinaczce nadszedł moment, w którym wreszcie widzimy szczyt – stromą lśniącą piramidę ze śniegu. Ale dostrzegamy też to, co jeszcze przed nami – złowrogi, poszarpany grzbiet w śniegu, chroniony kilkunastoma igłami skalnymi. – Co byś powiedział na naprawdę oldskulową wyprawę? Ekspedycję w jakieś odległe i wciąż nieznane miejsce? – zapytała Hilaree wiosną 2012 roku, gdy schodziliśmy z Everestu. To najtwardsza kobieta, jaką kiedykolwiek spotkałem. Po wejściu na Everest wspięła się na sąsiednie Lhotse z dwoma zerwanymi ścięgnami w kostce. Mieliśmy ze sobą wiele wspólnego, bo obydwoje dorastaliśmy, kochając góry. Dziś samolot zabierze cię na biegun, możesz helikopterem dotrzeć do bazy pod Everestem, a turyści na łodziach przemierzają Amazonkę. Prawdziwe końce świata, do których idzie się tygodniami, prawie zniknęły z powierzchni ziemi. Ja jednak znałem takie miejsce. Górę, o której nie chciałem nic mówić – z racji osobistej historii z nią związanej. W końcu jednak, gdy padło już wiele pomysłów – Pakistan, Papua-Nowa Gwinea, Kazachstan – mój entuzjazm wziął górę. – A co powiesz… – zacząłem z lekkim wahaniem w głosie – … na Hkakabo Razi? Hkakabo Razi uważany jest za najwyższy szczyt Azji Południowo-Wschodniej. To postrzępiony masyw czarnej skały i białych lodowców wręcz nieziemsko wyrastający z upalnej dżungli północnej Mjanmy. Jego wysokość – 5881 m zmierzyli po raz pierwszy brytyjscy geolodzy w 1925 r. Jest tak odległy, że niewielu o nim słyszało. Dotarcie do samej góry wymagałoby dwutygodniowego trekkingu przez pełną węży dżunglę z głębokimi wąwozami. Hilaree od razu była na tak. Ekspedycję zaczęliśmy planować jeszcze przed wyjazdem z Katmandu. O Hkakabo dowiedziałem się w latach 80., gdy wpadła mi w rękę książka Burma’s Icy Mountains pióra brytyjskiego podróżnika Francisa Kingdona-Warda. Opisywała jego ekspedycję w ten region z 1937 r. i próbę solowego wejścia na Hkakabo Razi. Osiągnął ponad 4500 m, gdy, jak pisał, na jego drodze stanęła granitowa ściana… wykraczająca poza moje możliwości. A „możliwości” Kingdona-Warda były imponujące. Genialny botanik, utalentowany literat, niestrudzony zbieracz roślin i rzekomo brytyjski szpieg – Kingdon-Ward należał do tego samego gatunku niezłomnych podróżników co Roald Amundsen czy badacz Amazonii Percy Fawcett. Potrafił miesiącami przemierzać dżunglę, żywiąc się tylko ryżem i herbatą. W latach 1909–1956 odbył ponad 20 ekspedycji do Azji Środkowej, podczas których przeżył upadek z klifu i jedno z najgorszych trzęsień ziemi stulecia. W międzyczasie zebrał setki roślin, a wielu nadał nazwy – m.in. gatunkom rododendronów i lilii, które teraz zdobią ogrody na całym świecie. Oczarowany podróżami Kingdona-Warda zdecydowałem, że jako pierwszy wejdę na Hkakabo Razi. Jesienią 1993 r. zaraziłem tą myślą moich partnerów wspinaczkowych: Steve’a Babitsa, Mike’a Moe’a i Keitha Spencera. Mike był moim najlepszym kumplem od czasów liceum, a Keitha i Steve’a poznałem na uniwersytecie. Od tamtych czasów zrobiliśmy z Mike’em kilka wejść na niezdobyte dotąd szczyty w Górach Skalistych, odbyliśmy też pierwszy spływ kajakiem po Nigrze w Afryce Zachodniej. Przez cały ten czas w Birmie – później nazwanej Mjanmą – rządziła junta wojskowa, a północ była dla cudzoziemców zamknięta. Naiwnie planowaliśmy ominąć tę przeszkodę, wchodząc na szczyt z Tybetu, przekraczając granicę nielegalnie w nocy, idąc na lekko i bez tragarzy. Polecieliśmy do Lhasy i rozpoczęliśmy naszą podróż przez wschodni Tybet – też zamknięty dla obcokrajowców – jeżdżąc autostopem i przekonując różnymi sposobami strażników granicznych. Dotarcie do podnóża góry zajęło nam ponad miesiąc. Mike i Steve musieli wracać do domu, zostaliśmy tylko ja i Keith. Na Hkakabo skończyło się nam jedzenie i musieliśmy zejść do tybetańskiej wioski. Tam zatrzymało nas chińskie wojsko i zostaliśmy deportowani. Dwa lata później japoński himalaista Takashi Ozaki uzyskał od rządu Mjanmy pozwolenie na wejście na Hkakabo Razi. W 1995 r. podjął dwie nieudane próby zdobycia szczytu, ale we wrześniu 1996 r. wraz z urodzonym w Tybecie himalaistą Nyimą Gyaltsenem dopięli swego. Na łamach Asia Times opowiadał: Mogę z całą pewnością powiedzieć, że Hkakabo Razi to jedna z najtrudniejszych i najbardziej niebezpiecznych gór na świecie. Nigdy w życiu tak się nie bałem. Ozaki opublikował szczegółowy opis wyprawy, ale będąc na szczycie, nie wykonał dokładnego pomiaru jego wysokości za pomocą GPS-u. Mike, Keith i ja zaczęliśmy rozmawiać o powrocie na Hkakabo. (Steve w międzyczasie zmienił hobby). Ale los chciał inaczej. Mike z bratem i dwiema innymi osobami zginęli w 1995 roku na Oceanie Arktycznym, gdy wieloryb przewrócił ich łódź. Zmarli z wychłodzenia. Keith i ja wciąż jednak wyruszaliśmy w góry na wspinaczkę lodową. 2 stycznia 2009 r. byliśmy na lodospadzie na północy Wyoming. Asekurowałem go z małej wnęki w lodzie. Raźno się wspinał, był jakieś 5 m pode mną, gdy usłyszałem ogłuszający huk. Kilka sekund później w dół runęły tony lodu. Keith zginął na miejscu. Nie było żadnej przyczyny, dla której to ja przeżyłem, a on nie. Podjęliśmy te same środki ostrożności. On nie zrobił nic źle, a ja nie zrobiłem nic specjalnego, aby się uratować. Ta historia nie miała żadnego morału. Odpoczywając w słońcu na Lunchowym Występie skalnym na Hkakabo Razi, jedząc kluski zalewane wrzątkiem z Corym i Renanem, przypominam sobie przyjaciół, których utraciłem. Mike był zabawny jak Cory. Keith – cichy jak Renan, zawsze pod wrażeniem otaczającego go majestatu gór. W ciągu tych tygodni spędzonych z Corym i Renanem czułem się trochę tak, jakbym spoglądał wstecz na siebie i moich zmarłych przyjaciół. W dwóch młodych mężczyznach odnajdowałem tę samą pasję do wspinaczki, tę samą bezgraniczną ambicję i niekiedy to samo poczucie bycia nieśmiertelnym, które Mike, Keith i ja mieliśmy 22 lata temu. Zebrawszy siły, zaczynamy analizować postrzępiony grzbiet wiodący na szczyt. Ponieważ góra wciąż jest w dużej mierze niezbadana, mało wiemy o tym terenie. Nawet zdjęcia satelitarne nie oddają prawdziwej trudności wejścia. Zachodni grzbiet Hkakabo to trzykilometrowe ostrze piły – szereg kamiennych wież oddzielonych poszarpanymi przełęczami wypełnionymi śniegiem. W odróżnieniu od niektórych łańcuchów, gdzie od razu idzie się w górę na szczyt, my przez cały czas wspinaliśmy się i schodziliśmy po poszarpanych grzbietach. W górę po zębie skalnym, w dół po linie po drugiej stronie, ostrożnie łapiąc równowagę na moście z zamarzniętego śniegu, a potem znowu w górę po poszarpanej skale. Próbujemy określić potencjalną trasę, ale kolczasty grzbiet wije się jak ogon węża i nie widzimy wszystkich przeszkód. Dostrzegamy jednak zaciszne miejsce na nocleg. Dojście do wnęki zajmuje nam cztery godziny. Jesteśmy tak zmęczeni, że ledwie dajemy radę udeptać śnieg pod namiot. Od ciężkiego oddychania na naszych twarzach formuje się lód. Wiatr próbuje poderwać namiot jak latawiec. Wrzucamy do środka plecaki, by przytrzymać go na ziemi, i sami wciskamy się do wewnątrz. – No to przed nami niegorąca noc, panowie – mówi Cory, zasuwając suwak namiotu i odseparowując nas od przerażającej ciemności. Wiemy, że ta noc będzie dramatem. W trzecim obozie stwierdziliśmy, że grzbiet stał się bardzo techniczny i zdradliwy, więc bez wahania odchudziliśmy plecaki, zabierając tylko to, co absolutnie najpotrzebniejsze. Pozostawiliśmy nasze zimowe śpiwory, zabierając ze sobą tylko lekkie, bez kaptura. Mamy jedną kuchenkę, butelkę paliwa, garnek, łyżkę, dwa opakowania makaronu instant i ciśniemy się we trzech w dwuosobowym namiocie. Siedząc kolano w kolano, rozkładamy kuchenkę na butach i prawie się dusimy, gotując wodę ze śniegu. Jedna osoba trzyma kuchenkę, druga garnek. Mamy na sobie całą odzież, którą zabraliśmy. Czołówki i zakatarzone nosy wystają z zasznurowanych kapturów kurtek. Renan jak zwykle mówi niewiele. Nawet Cory siedzi cicho. Śpimy razem od tygodni, niczym biedni bracia w jednym łóżku. Znamy swoje sekrety. Wiem, że Renan stara się pogodzić ze zdradą bliskiej mu osoby. Wiem, że Cory boryka się z połączeniem małżeństwa z pracą fotografa obieżyświata. Oni wiedzą, że wciąż prześladują mnie wspomnienia moich zmarłych przyjaciół i że ta góra to mój Moby Dick. Myślę o tym, jak blisko celu jesteśmy, o tej potwornej kłótni w naszym zespole i o tym, jak mocno ta wyprawa odcisnęła się na mojej przyjaźni z Hilaree. Samo dotarcie do stóp Hkakabo Razi zajęło miesiąc. To, czego z tęsknotą szukaliśmy z Hilaree na zboczach Everestu – odseparowanie od świata – było dokładnie tym, co zagrażało naszej wyprawie od samego jej początku. Najpierw musieliśmy przejechać przez prawie całą Mjanmę. Z Rangunu autobusem pojechaliśmy do Baganu, potem promem po rzece Irawadi popłynęliśmy do Mandalaju. Tam przesiedliśmy się do pociągu, który trząsł się i kołysał, jakby w każdej chwili mógł wypaść z torów. W Myitkyinie wsiedliśmy do samolotu, do którego jeden z pasażerów zabrał jako bagaż podręczny kałasznikowa. Po przylocie do Putao, najbardziej na północ wysuniętego miasta w stanie Kaczin, spędziliśmy pięć dni „w areszcie”, czekając, aż nasze pozwolenia na wspinaczkę przejdą przez ręce kolejnych urzędników. W końcu zapakowaliśmy sprzęt na motocykle i jechaliśmy przez trzy dni, aż do momentu, gdy szlak nadawał się już tylko do wędrówki pieszej. Wówczas rozpoczął się 243-kilometrowy trekking przez dżunglę do bazy pod Hkakabo. Baldachim z gęstych liści sprawiał, że wszystko tonęło w posępnym półmroku. Przez dwa tygodnie szliśmy przypominającym tunel szlakiem pnącym się w górę lub nagle opadającym, od jednej samotnej wioski do kolejnej. Spaliśmy w bambusowych chatach na palach zbudowanych przez plemię Rawang. Pierwszego dnia naszego trekkingu Hilaree nieomal ugryzł wąż. Dostrzegła go zwiniętego na ścieżce i w ostatniej chwili przeskoczyła. Gotowy do ataku gad zaczął kołysać płaską głową na boki, strzykając czarnym językiem. Cory przykląkł i zaczął robić zdjęcia. – Żmija bananowa – powiedział. Był to jeden z kilkunastu węży, przed którymi ostrzegał nas toksykolog Zoltan Takacs. Mieliśmy ze sobą dwie antytoksyny, jedną na żmije, drugą na kobry i niemrawce, ale Takacs ostrzegał, że poleganie na antytoksynie w dżungli jest ryzykowne. Pijawki spadały nam na szyje z mokrych gałęzi lub przyczepiały do nóg podczas przekraczania strumieni. Cały dzień odrywaliśmy ich nabrzmiałe krwią ciała ze skóry, a rany po nich potrafiły nie goić się tygodniami. Nieustannie wchodziliśmy też w pajęczyny wielkości sieci rybackich. Na niektórych siedziały pająki z zębami jadowymi tak dużymi, że widać je było z odległości metra. Plemię Rawang nie jest odporne na kaprysy dżungli. W jednej z wiosek zrozpaczona matka przyniosła do nas krzyczące dziecko, którego maleńkie ciało spuchło od zainfekowanych ugryzień. Hilaree i Emily nasmarowały mu ręce, nogi i twarz maścią z antybiotykiem. Kiedy zapytałem, co stanie się z dzieckiem, jeden ze starszych plemienia odrzekł: – Tutaj każdy albo zdrowieje sam z siebie, albo umiera. Skóra na nogach jednego z moich najmłodszych tragarzy, może 12-letniej dziewczynki, z powodu wywołanych ugryzieniami wybrzuszeń przypominała skórę ropuchy. Była jedną z trzech dziewczynek w podobnym wieku, które – wstydząc się przed samymi sobą – wynajęliśmy wraz z ich braćmi, rodzicami i dziadkami do niesienia sprzętu. Najmowaliśmy każdego, kogo udało nam się znaleźć. Wszyscy nosili ciężary z wyćwiczoną zręcznością. Niektórzy pracowali dla nas przez kilka dni, inni tylko parę godzin. Czasem porzucali nas bez słowa. Tak naprawdę zabraliśmy ze sobą za dużo rzeczy – aparaty fotograficzne i oświetlenie, laptopy, dodatkowe baterie, nawet dwa drony, żeby móc nagrywać z powietrza. Ale wszystko to było bezużyteczne bez silnych pleców, które mogłyby to ponieść. Zaczęliśmy więc zostawiać torby sprzętu w kolejnych wioskach, przez które przechodziliśmy, aż doszliśmy to jednej czwartej pierwotnej ilości bagażu. Praktycznie w każdej sytuacji na szlaku spotkalibyśmy rzesze tubylców chcących zarobić 15 dolarów za dzień – dwa razy tyle, ile wynoszą lokalne zarobki. Jednak kiedy przybyliśmy tu jesienią 2014 r., Hkakabo Razi nie schodził z pierwszych stron gazet. 10 września 2014 r., na trzy tygodnie przed naszym wyjazdem z USA, nagłówek depeszy Associated Press informował, że Rozpoczęto poszukiwanie zaginionych wspinaczy w Mjanmie. Ośmioosobowa ekspedycja złożona wyłącznie z Birmańczyków wyruszyła na Hkakabo Razi, aby obywatel Mjanmy wszedł na najwyższy szczyt tego kraju. Była to kwestia dumy narodowej. 31 sierpnia, po dwóch tygodniach wspinaczki, dwóch członków zespołu nadało sygnał z okolic szczytu. Potem słuch po nich zaginął. Podjęto ogromne wysiłki, aby ich uratować. Do zespołów poszukiwawczych rekrutowano tragarzy z okolicznych wiosek. Nad dżunglą między Putao a szczytem latały śmigłowce. Nagle jeden z nich, z dwoma pilotami i pasażerem na pokładzie, zniknął. Zawieszono poszukiwania wspinaczy i rozpoczęto poszukiwania śmigłowca. Dziewięć dni później wyczerpany pasażer wyszedł z dżungli i poprowadził ratowników do pilotów. Jeden z nich żył, ale był poważnie poparzony. Po dekadach zapomnienia Hkakabo Razi w miesiąc pochłonął trzy ludzkie istnienia. Powodem nagłego zainteresowania górą wśród Birmańczyków była częściowo inna amerykańska wyprawa, którą rok wcześniej Andy Tyson poprowadził na sąsiedni szczyt Gamlang Razi. Przestudiowawszy rosyjskie mapy topograficzne i zdjęcia z Google Earth, doszedł on do wniosku, że Gamlang może być wyższy od Hkakabo. Zespół Tysona po raz pierwszy wszedł na Gamlang Razi we wrześniu 2014 r. Za pomocą GPS-u określono wysokość szczytu: 5870 m. Nieco mniej niż 5881 m Hkakabo zmierzone przez Brytyjczyków w 1925 r., jednak więcej niż 5691 m obliczone przez Rosjan w latach 70. i 80. – Nikt w Mjanmie nie chciał wierzyć, że Gamlang jest wyższy niż Hkakabo – powiedział mi w ub. roku Tyson, dodając, że Hkakabo to symbol narodowej dumy, a cudzoziemiec kwestionujący jego wyjątkowość wprawił niektórych Birmańczyków w zakłopotanie. (Niestety, Andy Tyson zginął w katastrofie lotniczej w kwietniu). Tak naprawdę birmańska ekspedycja wyruszyła, aby udowodnić, że Hkakabo Razi to wciąż najwyższy szczyt Mjanmy. Przed zniknięciem w górnych rejonach szczytu pechowi himalaiści przesłali odczyt GPS-u: 5790 m. Własnymi kanałami skontaktowałem się z Robertem Crippenem, badaczem Ziemi z NASA. Rozmawialiśmy o różnych metodach zmierzenia wysokości Gamlang i Hkakabo. – Rzecz w tym, że błąd rzędu 30 m może być niewykrywalny, a tyle mniej więcej wynosi różnica między tymi szczytami. Mamy zatem poszlaki, ale brak jest dowodu na to, który jest wyższy – powiedział. – Ktoś z urządzeniem GPS musi stanąć na szczycie Hkakabo. Renan, Cory i ja przekazujemy sobie łyżkę, każdy z nas łyka gorącą zupę, podczas gdy wiatr tarmosi nasz namiot. Do opróżnionego garnka pakujemy śnieg i topimy go tyle, by każdy miał pełną butelkę gorącej wody przyłożoną do klatki piersiowej na czas snu. Jest tak zimno, że wolelibyśmy siedzieć ściśnięci wokół furkoczącej kuchenki przez całą noc, ale nie mamy tyle paliwa. Wyłączamy ją więc, wiedząc, że następne godziny będą wydawać się całymi dniami. Układamy liny i plecaki pod sobą i próbujemy znaleźć sposób na wyprostowanie ciała. Uda się, jeśli wszyscy położymy się na boku. – Nic na świecie nie daje takiej frajdy, jak leżenie na łyżeczkę z dwoma naprawdę śmierdzącymi facetami – ironizuje Cory. Wciągamy kominiarki niczym rycerze zamykający przyłbice przed bitwą. Rękawice wciskamy pod biodra, aby odizolować się od śniegu. Renan i ja leżymy po zewnętrznej, od strony pokrytych szronem ścian namiotu, chudy Cory w środku. Trochę jakbyśmy razem zostali pochowani w małym grobie. Leżymy godzinami pogrążeni w swoich najciemniejszych myślach. – Marznę – rzucam w noc. Próbowałem wytrzymać przez kilka godzin. Moje plecy dotykały ściany namiotu tak długo, że zimno przeniknęło do klatki piersiowej. – Musimy coś zrobić. – Zamień się ze mną, będziesz w środku, a ja od zewnątrz – mówi Cory. Zamieniamy się miejscami i nie robi mi się cieplej, ale nie jest też zimniej. W najczarniejszych chwilach zaczynam wyobrażać sobie, że ktoś znajduje nasze kościste ciała ułożone obok siebie w śniegu niczym krzywe pnie. Ale w końcu przychodzi świt. Jeszcze w dżungli, dwa dni przed dojściem do bazy, spotkaliśmy wycieńczonych Japończyków wracających z Hkakabo. Słyszeliśmy o nich i niepokoiliśmy się, że wejdą na szczyt pierwsi, sprawiając, że nasze wysiłki stracą sens, zanim dotrzemy do stóp góry. Ale opóźniła ich akcja ratownicza birmańskich wspinaczy. W końcu podjęli próbę wejścia zachodnim grzbietem, czyli trasą, którą my też zamierzaliśmy obrać. Szef ich zespołu, Hiro Kuraoka, miał kontuzję. Leżąc w śpiworze, z ożywieniem opisał nam szczegóły ich trasy. Powiedział też, że trochę ponad 100 m od szczytu zatrzymał ich ostry jak żyletka grzbiet pokryty śniegiem i poszarpane igły skalne nie do przebycia. Wymieniliśmy się zapasami. Hiro dał nam paliwo do kuchenki i liny, a my oddaliśmy mu butelkę ibuprofenu. Po prawie dwóch tygodniach trekkingu w końcu wyszliśmy z cuchnącej dżungli na pnącą się w górę południową ścianę Hkakabo. Wilgoć tropików została zastąpiona przez wysokogórską mgłę, a my zaczęliśmy szukać w plecakach polarów i puchowych kurtek. Byliśmy wycieńczeni i kończył nam się czas. Mieliśmy tylko 10 dni, potem trzeba było wracać. Wiedziałem, że Ozaki potrzebował 25 dni od bazy na wejście na szczyt. W ciągu następnego tygodnia przeszliśmy przez trzy obozy na zachodnim grzbiecie, ale presja czasu i trudność terenu sprawiły, że relacje w zespole znacznie się pogorszyły. Byłem bardzo zaniepokojony, gdy Hilaree dotarła do drugiego obozu niebezpiecznie wychłodzona. Ogrzaliśmy ją, ale było to dla nas ostrzeżenie. Następnego dnia podczas wspinaczki obozu trzeciego ani Emily, ani Hilaree nie wyglądały zbyt dobrze. Patrząc wstecz, dochodzę do wniosku, że powinniśmy byli spodziewać się zwolnionego tempa. Emily to mistrzyni kraju we wspinaczce sportowej, ale nie ma wielkiego doświadczenia we wspinaniu się w tak zróżnicowanym terenie. Hilaree jest słynną skialpinistką, z kilkoma trudnymi ekspedycjami wysokogórskimi na koncie. Ale Cory, Renan i ja mamy większe doświadczenie w tego typu środowisku. Cory to pierwszy Amerykanin, który zdobył zimą mający 8035 m Gaszerbrum II w Pakistanie i przeżył tam lawinę. Renan był członkiem zespołu, który wszedł na 6310-metrowy szczyt Meru Central w Indiach drogą wspinaczkową Shark’s Fin, którą wielu uważało za niemożliwą do przejścia. A ja przez 35 lat wspinaczki stawałem jako pierwszy na szczytach Antarktyki i Gór Skalistych, Alp i Himalajów. Dzięki tym doświadczeniom byliśmy w stanie poruszać się szybciej i podświadomie potrafiliśmy zawierzyć sobie nawzajem własne życia. Tej nocy w obozie trzecim Renan i Cory, obydwaj na osobności, wyrazili swoje wątpliwości dotyczące kontynuowania wspinaczki całym zespołem. Cały następny dzień spędziliśmy w namiocie, aklimatyzując się, i nie sposób było uniknąć tej bolesnej rozmowy. Renan w delikatny sposób zauważył, że dalsza wspinaczka będzie bardziej niebezpieczna. Trzy osoby miały największe szanse na to, aby dojść na szczyt, biorąc pod uwagę, jak niewiele czasu nam zostało. Emily zgodziła się bez problemu, ale Hilaree była bardzo urażona i chciała iść z nami. Wyjaśniłem jej, że chodziło o bezpieczeństwo całego zespołu. – Powiem ci tylko jedno – rzekła wychodząc z namiotu. – Dzięki, Mark, za zaufanie. W górach nie ma nic bardziej zgubnego niż pycha, ale pycha jest także podstawą wspinaczki. Wszyscy poważni himalaiści mają wielkie ego. Bez niego nie da się podejmować ryzyka i cierpienia, jakie niosą ze sobą wielkie góry. Może i mówimy jak buddyści, ale nie dajcie się oszukać – tak naprawdę jesteśmy narcyzami, zdeterminowanymi, skupionymi na celu, masochistycznymi narcyzami. Wszyscy byliśmy bardzo zmęczeni, mieliśmy zawroty głowy z powodu niskiej zawartości tlenu w powietrzu, przejęci lękiem przed tym, co kryło się przed nami, a rozmowy w ciągu następnych godzin przerodziły się w krzyki, oskarżenia i wzajemne obwinianie się. Cory w końcu nie mógł już tego znieść i powiedział, że Hilaree może zająć jego miejsce w zespole atakującym szczyt. Renan i ja byliśmy nieco zaniepokojeni, ale niechętnie zgodziliśmy się na nowy plan. O trzeciej nad ranem, gdy zaczęliśmy wiązać się linami, przy wyjącym, mroźnym wietrze Hilaree podjęła właściwą decyzję. Powiedziała, że jest dla niej za zimno i że jeśli miałaby kolejną hipotermię, mogłoby to zagrozić całemu zespołowi. Cory poszedł zamiast niej. Po co to robimy? – pyta Cory, borykając się z założeniem butów w maleńkim namiocie. – Serio, po co? Ręce ma zbyt zgrabiałe, żeby zawiązać sznurowadła. – Bo to megafrajda – rzuca Renan. Po kolei łykami pijemy gorącą herbatę, potem niechętnie wyczołgujemy się z namiotu na szalejący wiatr. Chmury śnieżnego pyłu wirują wokół nas. Słońce jest odległą zimną kulą. Wpinamy raki, związujemy się linami i zaczynamy podejście. Ruch jest lepszy niż dygotanie w namiocie – krew zaczyna pulsować w żyłach, a ciepło stopniowo powraca do tułowia. Razem trawersujemy pierwszą serię skalnych iglic. Ponad kilometr pod nami widać ocean chmur. Jeśli jeden z nas zacząłby zsuwać się po tym przypominającym postawioną na sztorc lancę grzbiecie, jedynym sposobem na uratowanie go byłoby, aby kolejny na linie rzucił się w przeciwnym kierunku. Przy czym obydwaj w tej milisekundzie spojrzenia śmierci w oczy powinni się pomodlić, by lina naprężona na jakiejś ostrej skale nie zerwała się. Tak głębokiego zaufania wymaga wspinaczka wysokogórska. Tak wykraczasz poza siebie i budujesz więzi z partnerami do wspinaczki. Dlatego się wspinamy. Zbieramy się na małej łacie śniegu, aby dokonać ponownej oceny. – Boję się – mówi Cory. – Moim zdaniem powinniśmy zawrócić. Jego nieupiększona niczym szczerość jest dziwnie uspokajająca. Mówi na głos to, co czujemy wszyscy. Ale Renan i ja nie jesteśmy gotowi na odwrót. Idę pierwszy nieco w dół, za pokryty śniegiem blok skalny, potem w górę wąskim korytarzem między dwoma skałami, trawersuję na czekanach nawis śniegu i nagle cała trasa na szczyt staje przede mną. Jestem przerażony. Wiedzieliśmy, że przed nami jeszcze jedna głęboka przełęcz, ale widzę, że jest pełna ogromnych kamiennych zębów niczym żuchwa dinozaura. Przejście przez tę paszczę zajęłoby nam parę godzin, aż do nocy. Podejście na szczyt wymagałoby kolejnej nocy na górze, tym razem bez namiotu, kuchenki, żywności czy wody. To śmierć. To punkt, z którego nie ma odwrotu. Dociera do mnie, że nie wejdziemy na szczyt. Nie zmierzymy wysokości Hkakabo Razi. Przez cały czas miałem ze sobą zdjęcie przedstawiające Mike’a Moe’a i Keitha Spencera. Stoją na nim na szczycie, w puchówkach, kaskach, z szerokimi uśmiechami. Szaleńczo chciałem pozostawić to zdjęcie na szczycie, ale nie było nam to dane. Ręką wygrzebuję małą dziurę w śniegu i wkładam w nią fotografię. Dokonuję odczytu wysokości za pomocą GPS-u – 5743 m – a potem powoli wracam wzdłuż grzbietu do Renana i Cory’ego. Jedyne, czego chcemy, to zejść. Artykuł pochodzi z wrześniowego "National Geographic Polska" 9/2015.
ONZ radzi jak zatrzymać ocieplenie klimatu, a Polska? Reklamuje węgiel
Obserwatorzy z całego świata, także z Polski, nie mogą się nadziwić co dzieje się podczas szczytu COP24. Gospodarz spotkania w sprawie ratowania planety reklamuje najmniej ekologiczną energetykę.
Sesja konferencji stron ramowej konwencji narodów zjednoczonych w sprawie zmian klimatu – tak oficjalnie nazywa się to wydarzenie, a chodzi o to, by kraje ONZ porozumiały się, jak uratować ludzkość przed samą sobą. Porozumienia ze szczytu klimatycznego w Paryżu z 2015 roku zakładają, że trzeba zatrzymać wywołaną przez gospodarkę tendencję do ocieplania się planety, do poziomu poniżej 2°C do 2100 roku. Jeśli nie poradzimy sobie z tym, życie na planecie dosłownie się ugotuje. W tym roku Polska gości delegatów organizacji liczącej 195 państw. To okazja by pochwalić się inwestycjami w ekologiczną energetykę, poszukać zagranicznych partnerów do jej rozwoju, złapać ważne kontakty, które pomogą nam wypełnić cele narzucone przez UE w zakresie ochrony klimatu. Obecne prognozy niestety są bardzo pesymistyczne i wszystko wskazuje na to, że po 2020 przyjdzie nam płacić solidne kary. Poziom zanieczyszczenia powietrza od początku sezonu grzewczego dorównuje, a w niektórych miejscach przebija „osiągi” z miast Indii czy Chin. Zatem szczyt COP24 to także czas, w którym Polska mogłaby popracować nad wizerunkiem kraju, który chce się zmieniać i razem z bogatszymi partnerami zadbać o przyszłość. Mogłaby, ale wybiera inną drogę. W poniedziałek na pojawiających się delegatów czekała... orkiestra górnicza. Oczywiście nie można się kłócić, że to piękna tradycja, wciąż żywa w takim mieście jak Katowice. Jednak w kontekście powszechnej dyskusji nad odejściem od węglowej energetyki zdaje się dość... nietrafione. View oEmbed on the source website Nie był to zresztą przypadek, bo goście mogli też podziwiać wystawę przygotowaną przez gospodarzy, na której dosłownie wszystko było z węgla. Sponsorem przygotowań COP24 w Katowicach jest między innymi Jastrzębska Spółka Węglowa, jeden z największych w Europie producentów koksu. Polski prezydent podczas otwarcia obrad mówił, że „węgiel nie stoi w sprzeczności z ochroną klimatu i z postępem w ochronie klimatu”. Środowisko naukowe złapało się za głowę, organizacje ekologiczne nie szczędziły ostrych komentarzy. View oEmbed on the source website - Już na starcie szczytu klimatycznego polska prezydencja dostała żółtą kartkę. Coraz więcej krajów jest zniecierpliwionych, a nawet rozczarowanych. Podczas gdy wielu delegatów chce tu rozmawiać nie tylko o technikaliach, ale przede wszystkich o działaniach w walce z kryzysem klimatycznym, polska prezydencja nie tylko nie dołącza, ale wręcz blokuje taką dyskusję. Bezprecedensowa deklaracja czterech poprzednich prezydencji mówi jasno i zgodnie z najbardziej aktualną wiedzą naukową: trzeba działać szybko i odważnie. To, że taka deklaracja pojawiła się bez udziału Polski, jest jednoznacznym sygnałem, że świat oczekuje od nas więcej pracy i ambicji - powiedział Robert Cyglicki, dyrektor programowy Greenpeace na Środkową i Wschodnią Europę. Kolejny dzień obrad to między innymi wypowiedz premiera Mateusza Morawieckiego, który przekonuje, że nasz kraj „jest liderem działań na rzecz powstrzymania globalnego ocieplenia”. Polska w prawie 80% stoi na energetyce węglowej, a sytuacja prawna nie sprzyja rozwojowi odnawialnych źródeł. To w połączeniu z wystawą promującą węgiel i wypowiedziami najważniejszych osób w państwie sprawiają, że szczyt zaczyna zakrawać na ponury żart – co pokazują chętnie w internecie obserwatorzy i goście. View oEmbed on the source website „Tegoroczna tematyka węgla jest w silnym kontraście z zeszłorocznym COP w Fiji” – pisze Brian Kahn z portalu Earther – To jedno z najmniejszych wyspiarskich państw walczących, wprowadza rozwiązanie nazwane Dialog Talanoa, które ma jeszcze bardziej rozbudzać ambicje klimatyczne innych państw.” Prezydent Fiji, wraz z trzema innymi poprzednikami w COP opublikował list, w którym wzywa wszystkich do wzmożenia wysiłku w walce z ociepleniem klimatu. „Polskie zaangażowanie w utrzymanie węgla nie jest znakiem, by tegoroczny przewodniczący COP podzielał tę wizję” – podsumowuje Kahn. Podczas tradycyjnej Barbórki w Brzeszczach prezydent Polski zapewnił górników, że kraj dalej będzie stawiał na węgiel. - To nasz wielki skarb, mamy największe zasoby w Europie. I proszę się nie martwić, dopóki ja pełnię w Polsce urząd prezydenta nie pozwolę na to, aby ktokolwiek zamordował polskie górnictwo - powiedział. Szczególnym gościem szczytu jest sir David Attenborough. Twórca popularnonaukowych programów, pisarz, popularyzator ekologii i nauki jest prawdziwą ikoną wśród dziennikarzy przyrodniczych i dokumentalistów. - Jesteśmy obecnie świadkami wywołanej działaniami człowieka katastrofy na skalę światową. Zmiany klimatyczne to największe zagrożenie od tysięcy lat – powiedział podczas szczytu w Polsce. Pozostaje mieć nadzieję, że dostrzegą to także inni, nie tylko epatująca węglem Polska, ale także choćby USA, których prezydent Donald Trump otwarcie przyznaje, że nie wierzy w zmiany klimatu. Źródło: Earther / GreenPeace