National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-03T09:57:44.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Archeologiczna zagadka w Hims. Czy tajemnicza inskrypcja ujawnia sekrety potężnego władcy?
items: To największy naród bez własnego państwa. Jego ziemie leżą na styku czterech krajów
items: Syria znów otwiera się na turystów. „W Damaszku czułam się bezpiecznie”
items: Obcy mile widziany. Zaskakujące informacje z pierwszych ludzkich osad
items: Tym bawiły się dzieci ponad 2000 lat temu. W Syrii odkryto starożytne zabawki
items: Ile lat ma najstarszy alfabet? Może być o 500 lat starszy, niż dotychczas sądzono
items: Znaleziono dowody, że w tym starożytnym kraju zmuszano dzieci do pracy. Najmłodsze miały 7 lat
items: Dieta śródziemnomorska – jej korzenie sięgają 4 tysięcy lat. Archeolodzy mają dowody
items: Który okres w dziejach Bliskiego Wschodu był najbardziej brutalny? Naukowcy mają odpowiedź
items: Naukowiec odkrył zaginiony fragment Biblii. To jeden z najstarszych przekładów w historii
items: Traveler 4/23
items: W pogrążonej wojną Syrii archeolodzy odnaleźli zadziwiającą mozaikę sprzed 1600 lat
items: Najstarsze miasto świata. Qaramel w Syrii mogło powstać nawet 14 tys. lat temu
items: Kiedy ludzie po raz pierwszy zaczęli czerpać korzyści z posiadania zwierząt? Wcześniej niż sądziliśmy
items: Baszar al-Asad – miał być okulistą, został dyktatorem. Jak rządzi Syrią?
items: Tak wygląda życie w obozie dla uchodźców. Reportaż z Lesbos
items: "Skakanka z kabla". Poruszający reportaż z obozu-miasta
items: Straciła nogę, gdy miała dwa lata. W Syrii nie ma szans na protezę
items: "Oni nie traktowali nas jak ludzi." Życie po ISIS (REPORTAŻ)
items: Posłuchaj melodii sprzed ponad 3 tysięcy lat! Takiej muzyki słuchali starożytni Sumerowie
items: Codzienność nieletnich mężatek, które uciekły przed wojną w Syrii [FOTOREPORTAŻ]
items: W tym więzieniu ludzie mieszkają z własnej woli. To azyl dla uchodźców [FOTOREPORTAŻ]
items: Ci ludzie uciekli przed piekłem. Poruszające zdjęcia uchodźców, którzy zamieszkali w opuszczonej szkole
items: Ta dziewczynka straciła obie nogi. Polska organizacja chce dać jej szanse na normalne życie
items: "Odkryłam, że można mieć preferencje dotyczące rodzajów bomb." Ta kobieta z własnej woli obserwuje straszliwą wojnę o Aleppo [WYWIAD]

Archeologiczna zagadka w Hims. Czy tajemnicza inskrypcja ujawnia sekrety potężnego władcy?
type: item
date: 2026-04-03T12:56:03.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: islam
subject: odkrycia
subject: świątynie
subject: syria
description: Grecka inskrypcja odnaleziona pod Wielkim Meczetem w Hims ożywia debatę na temat lokalizacji zagadkowej Świątyni Słońca. Wykuty w granicie tekst stanowi kluczowy dowód na architektoniczną ciągłość miejsca, które na przestrzeni dwóch tysiącleci ewoluowało z pogańskiego sanktuarium w chrześcijański kościół, a ostatecznie w islamski meczet. To kolejny dowód w tym toczącym się od lat sporze.
encoded: Historia Świątyni Boga Elagabala w syryjskim mieście Hims przypomina wątki z filmów o przygodach Indiany Jonesa. Badacze od lat spierają się co do dokładnej lokalizacji tego mitycznego budynku. Według niektórych archeologów kluczem do jej odnalezienia nie są głębokie wykopy, lecz ukryte w murach późniejszych budowli greckie inskrypcje, które wskazują na fundamenty Wielkiego Meczetu w Hims. Inni badacze pozostają jednak sceptyczni sugerując, że prawdziwe sanktuarium z legendarnym czarnym meteorytem wciąż spoczywa nietknięte pod warstwami ziemi na pobliskim wzgórzu cytadeli. Ta pierwsza grupa zyskuje w ostatnim czasie kolejne argumenty w tej archeologicznej debacie. Grecka inskrypcja pod meczetem Tajemniczy napis został wydobyty w 2016 roku spod posadzki Wielkiego Meczetu w Hims. Wykuta w granitowym bloku inskrypcja była częścią bazy jednej ze świątynnych kolumn. Tekst, zajmujący 3/4 szerokości metrowej bazy, został skomponowany w sposób wyważony i uroczysty. Regularne, poziome linie pisma oraz jego symetryczny układ nadają całości oficjalny ton, właściwy dla tablic pamiątkowych czy inskrypcji dedykacyjnych. Z samą muzułmańską świątynią wiąże się postać XII-wiecznego władcy Nureddina. Według tradycji meczet został wzniesiony na fundamentach kościoła św. Jana Chrzciciela, który z kolei mógł stanowić kontynuację sakralną jeszcze dawniejszego miejsca kultu – prawdopodobnie świątyni pogańskiej. Co zawiera inskrypcja? Przez długi czas treść napisu pozostawała dla badaczy zagadką. Wojenne realia panujące w Syrii utrudniały archeologom pracę pozwalającą na odczytanie tajemniczego tekstu. Dopiero w kolejnych latach udało się przeanalizować zapis, który przedstawia w sposób heroiczny postać wojowniczego władcy, przyrównując jego potęgę do niszczycielskich sił natury i drapieżników. Wstępna analiza prof. Abdulkarima wykazała błędy gramatyczne w tekście, co świadczy o silnych wpływach języka aramejskiego w rzymskiej prowincji. Symetryczny i uroczysty układ liter sugeruje, że blo…

shutterstock2398576091-17233ab.jpg
width: 5184
height: 3456

To największy naród bez własnego państwa. Jego ziemie leżą na styku czterech krajów
type: item
date: 2026-01-10T13:25:38.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: bliski wschód
subject: irak
subject: iran
subject: konflikty
subject: syria
subject: turcja
description: Kurdystan to jeden z nielicznych regionów świata, którego nazwa funkcjonuje powszechnie w języku polityki, mediów i dyplomacji, mimo że nie istnieje na mapach jako samodzielne państwo. Zamieszkiwany przez miliony ludzi obszar od dekad pozostaje przedmiotem lokalnych konfliktów, sporów międzynarodowych i zmieniających się sojuszy. Aby zrozumieć, czym naprawdę jest Kurdystan, warto oddzielić fakty historyczne od uproszczeń i emocjonalnych narracji.
encoded: Spis treści: Czy Kurdystan to państwo? Między regionem a ideą kraju Gdzie jest Kurdystan? Położenie geograficzne i zasięg regionu W co wierzą Kurdowie? Region bez własnego państwa Wolny Kurdystan – hasło polityczne czy realny projekt? Dlaczego Kurdystan nie jest jednym państwem? Uwarunkowania polityczne i międzynarodowe Kurdystan to jeden z nielicznych regionów świata, którego nazwa funkcjonuje powszechnie w języku polityki, mediów i dyplomacji, mimo że nie istnieje na mapach jako samodzielne państwo. Zamieszkiwany przez miliony ludzi obszar od dekad pozostaje przedmiotem lokalnych konfliktów, sporów międzynarodowych i zmieniających się sojuszy. Aby zrozumieć, czym naprawdę jest Kurdystan, warto oddzielić fakty historyczne od uproszczeń i emocjonalnych narracji. Czy Kurdystan to państwo? Między regionem a ideą kraju Kurdystan nie jest państwem w sensie prawa międzynarodowego. To pojęcie geograficzno-etniczne odnoszące się do obszaru zamieszkanego tradycyjnie przez Kurdów – lud liczący dziś kilkadziesiąt milionów osób. Mimo silnej tożsamości kulturowej i językowej Kurdowie nie posiadają własnego, powszechnie uznawanego państwa. Współcześnie termin „Kurdystan” funkcjonuje równolegle jako nazwa regionu historycznego oraz jako określenie autonomicznej jednostki administracyjnej w północnym Iraku. Najbliżej państwowości znajduje się właśnie Region Kurdystanu w Iraku, który ma własny parlament, rząd i siły zbrojne (peszmergów). Formalnie pozostaje jednak częścią Iraku, a jego status opiera się na konstytucji tego państwa. W pozostałych krajach – Turcji, Iranie i Syrii – obszary zamieszkane przez Kurdów nie tworzą jednolitej jednostki autonomicznej. W Iranie funkcjonuje ostan Kurdystan, będący jedną z 31 prowincji państwa, z administracją podporządkowaną władzom centralnym i bez odrębnych uprawnień autonomicznych. W Syrii na północnym wschodzie powstała Rożawa, region de facto autonomiczny, który jest w większości zamieszkiwany przez Kurdów. Jego ustrój jest oparty na zasa…

kurdystan-GettyImages-2168779027-7f07fbf.jpg
width: 4000
height: 2286

Syria znów otwiera się na turystów. „W Damaszku czułam się bezpiecznie”
type: item
date: 2025-12-27T12:44:16.000Z
creator: Milena Rachid Chehab
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: syria
subject: turystyka
description: Jeszcze niedawno Syria była okiem wojennego cyklonu. Dziś to gorący punkt na podróżniczej mapie. Damaszek i Aleppo budzą się z głębokiego snu.
encoded: Spis treści: Damaszek: Al-Halbouni i muzeum Pałac, meczet i bazary Aleppo Syria – informacje praktyczne Cokolwiek by się działo, nic nie jest pilniejsze niż pójście na buzę, czyli bliskowschodnie lody. Śnieżnobiałe, ciągnące się, obficie posypane pistacjami. Swoją konsystencję i orientalny posmak zawdzięczają salepowi, czyli mączce z korzenia orchidei, oraz mastyce, czyli żywicy z drzewa pistacji kleistej. Wszystko ubija się w wielkich metalowych pojemnikach ogromnymi tłuczkami, dokładnie tak samo jak 130 lat temu – w lodziarni Bakdash. Mieści się ona w samym środku krytego blachą suku Al-Hamidiyeh i od czasu założenia w 1895 r. również nic się w niej nie zmieniło. Lody z Bakdasha z dostawą do pałacu zamawiała tu ponoć nawet rządząca Syrią rodzina Asadów, ale od czasu upadku reżimu o tym się nie wspomina. O tym, że czasy się zmieniły, przypominają mi dziś migające co jakiś czas twarze żołnierzy nowej władzy: długie brody, zawiązane na głowie chusty i niedbale przewieszone przez ramię kałasznikowy. Mieszają się z tłumem miejscowych, backpackerami z Zachodu i turystami z całej Syrii. Damaszek: Al-Halbouni i muzeum Jeszcze rok temu niewinne: „wyskoczmy na weekend do Damaszku”, brzmiało równie absurdalnie jak city break w Pjongjangu dla mieszkańców Seulu. Ale to się zmieniło. Po upadku reżimu Baszszara al-Asada dla wielu podróżników Syria stała się jednym z najgorętszych kierunków na mapie Bliskiego Wschodu. Choć w kraju wciąż bywa niespokojnie, w Damaszku czują się bezpiecznie. Po rewolucji polityczna zawierucha na razie omija stolicę. Najłatwiej poczuć to, spacerując po Al-Halbouni, okolicy znanej z księgarni i bukinistów. Jeszcze rok temu naloty muhabaratu, czyli służby bezpieczeństwa, zdarzały się tu regularnie, a posiadanie nieodpowiednich książek mogło się zakończyć wieloletnim więzieniem. – Przez lata sprzedawałem spod lady tylko tym, którym naprawdę mogłem zaufać. Zakazane pozycje, głównie religijne, trzymałem w domu. Zwykle zdzierałem okładki i zastępowałem bez…

syria-damaszek-2fa5893.jpg
width: 2098
height: 1400

Obcy mile widziany. Zaskakujące informacje z pierwszych ludzkich osad
type: item
date: 2025-10-10T11:03:19.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: neolit
subject: syria
description: W osadach zamieszkanych przez pierwszych rolników na Bliskim Wschodzie 10 tys. lat temu było sporo „przyjezdnych” . Podobnie jak w dzisiejszych metropoliach bezpieczną przystań znajdowały tam obce osoby. A o tym, że dobrze się integrowano świadczą... groby.
encoded: Koniec epoki lodowcowej przyniósł w życiu ludzi kardynalną zmianę. Zaczęto uprawiać rolę i hodować zwierzęta. Aby było to możliwe, koniecznie było mieszkanie w jednym miejscu. W ten sposób powstały pierwsze wsie pełne domostw w miejscu obozowisk. Jak wyglądało życie w takich osadach w czasach neolitu? Czy ludzie umierali z nudów w swoim własnym gronie, w jednej ciasnej przestrzeni? Badania międzynarodowego zespołu badaczy rzuciły na to zagadnienie nowe światło. Opublikowano je na łamach czasopisma „Scientific Reports”. Mobilność pierwszych rolników Naukowcy w bardzo ciekawy sposób sprawdzili, skąd pochodzili mieszkańcy pierwszych osad na Bliskim Wschodzie. Otóż przeanalizowali sygnatury chemiczne zębów 71 osób znalezionych na pięciu stanowiskach archeologicznych w dolinie Eufratu, na terenie dzisiejszej Syrii. Ludzie ci żyli w całym okresie neolitu – od 11 600 do 7500 lat temu. Okazało się, że w wielu osadach mieszkali ludzie, którzy się w nich nie urodzili. A mimo to byli oni w pełni zintegrowani z pozostałymi mieszkańcami. A to oznacza, że wczesne społeczności rolnicze były inkluzywne i otwarte na przybyszów podobnie jak dzisiejsze słynne metropolie, tak jak Nowy Jork czy Berlin. Zdaniem naukowców ich ustalenia potwierdzają, że mobilność nie wykluczała integracji społecznej, a mieszkańcy wsi w okresie neolitu byli otwarci na pełną asymilację przybyszów we wspólnym życiu. – Badanie jest ważne ze względu na zastosowaną interdyscyplinarną metodologię, z jednej strony szeroko zakrojoną analizę izotopową (strontu i tlenu), a z drugiej strony badanie archeologicznego i historycznego kontekstu tego obszaru – wyjaśnia współautorka artykułu, dr Anna Bach z Katedry Prehistorii Uniwersytetu Autonomicznego w Barcelonie. Dowody na wspólne życie Ale skąd archeolodzy wiedzą, że przybysze byli traktowani tak samo? W ich ocenie dobrym wyznacznikiem są… groby. Przybyszów i lokalnych mieszkańców chowano w taki sam sposób, często pod posadzką domów. Ten zwyczaj jest tłumaczony przez …

ExcavationsofTellSabiAbyad-40fa185.jpg
width: 3072
height: 2048

Tym bawiły się dzieci ponad 2000 lat temu. W Syrii odkryto starożytne zabawki
type: item
date: 2025-05-28T06:03:35.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: syria
subject: zabawki
description: Nowa analiza 19 artefaktów znalezionych w Syrii w latach 30. ubiegłego wieku wykazała, że były to starożytne grzechotki. Zabawki pochodzą z syryjskiego miasta Hama.
encoded: Spis treści: Niezwykłe odkrycie w syryjskim mieście Starożytne grzechotki dla najmłodszych Problemy rodziców w starożytności Gry i zabawy towarzyszą dzieciom od tysięcy, jeśli nie dziesiątek tysięcy lat. Najstarsze znane zabawki, takie jak gliniane figurki czy proste lalki i kukiełki, pochodzą m.in. z Mezopotamii czy starożytnego Egiptu sprzed nawet 4–5 tysięcy lat. Z kolei w Europie archeolodzy odkryli m.in. drewniane konie na kółkach czy grzechotki, które powstały w starożytnej Grecji i Cesarstwie Rzymskim. Niezwykłe odkrycie w syryjskim mieście Na łamach czasopisma „Childhood in the Past” ukazał się właśnie artykuł. Jego autorami są duńscy badacze pracujący pod kierunkiem dr Mette Hald. Naukowcy postanowili ponownie przeanalizować 19 artefaktów, które w latach 30. XX wieku zostały odnalezione przez archeologów w Hamie w zachodniej Syrii. Przedmioty te pochodziły z okresu 2500–2000 lat p.n.e. Były wykonane z ceramiki i od czasu znalezienia przez ponad 90 lat znajdowały się w mgazynach muzeum w Kopenhadze. – Badanie jest częścią większego projektu prowadzonego przeze mnie, w ramach którego badamy różnorodność codziennego, zwyczajnego życia w starożytnym syryjskim mieście Hama. Przyglądamy się między innymi praktykom żywieniowym i handlowi, ale skupiamy się również na życiu dzieci – powiedział mówi dr Mette Hald z Muzeum Narodowego w Kopenhadze. – Znalezienie tych przedmiotów było szczęśliwym zbiegiem okoliczności. Gdy Georges Mouamar zobaczył je w muzeum, natychmiast rozpoznał je jako fragmenty tego samego typu grzechotek, które wcześniej widział w Muzeum Narodowym w Damaszku. Można więc powiedzieć, że był to zarówno szczęśliwy zbieg okoliczności, jak i przypadek w ramach badań nad dziećmi, na których już się skupialiśmy – dodaje dr Hald. Starożytne grzechotki dla najmłodszych W artykule jego autorzy przedstawili nowe dowody poparte analizami, że artefakty z Hamy w rzeczywistości były właśnie dziecięcymi grzechotkami z wczesnej epoki brązu. To oznacza, że zabawki t…

starozytne-grzechotki-78ff857.jpg
width: 1280
height: 925

Ile lat ma najstarszy alfabet? Może być o 500 lat starszy, niż dotychczas sądzono
type: item
date: 2024-11-25T08:02:17.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pismo
subject: starożytność
subject: syria
description: Naukowcy odnaleźli najstarszy alfabet w historii. Okazuje się, że najdawniejsze pismo powstało w Syrii.
encoded: Spis treści: Kiedy powstał alfabet? Najstarszy alfabet mógł powstać 500 lat wcześniej, niż sądzono Napisanie historii od nowa Powszechnie uważa się, że najpopularniejszym systemem zapisywania mowy jest alfabet. Termin ten jednak wielokrotnie bywa używany w kontekście różnych pojęć dotyczących historii i teorii pisma. Jest to przyczyną wielu nieporozumień, gdy chcemy dotrzeć do momentu jego powstania. Wiemy na pewno, że jest to zestaw znaków, które są używane do zapisu języka. Kiedy powstał alfabet? Każdy znak lub litera reprezentuje określoną głoskę lub grupę głosek w danym języku. Powstanie alfabetu miało olbrzymi wpływ na komunikację, zachowywanie informacji i archiwizację naszych dziejów. Właśnie dlatego jego wynalezienie było kluczowe dla rozwoju cywilizacji. Dotychczas uważano, że najstarszy znany alfabet to alfabet protosynajski, który powstał ok. 1900 r. p.n.e. na terenie półwyspu Synaj w starożytnym Egipcie. To wczesna forma pisma fonetycznego, która stanowiła podstawę dla późniejszych alfabetów, w tym przede wszystkim fenickiego, greckiego i łacińskiego. Alfabet protosynajski składał się z około 30 znaków, z których każdy reprezentował spółgłoski. W przeciwieństwie do pisma klinowego czy hieroglifów, był dużo prostszy w użyciu. Najstarszy alfabet mógł powstać 500 lat wcześniej, niż sądzono Jednak najnowsze odkrycie sugeruje, że najstarszy alfabet może być jeszcze starszy, i to nawet o 500 lat. Naukowcy z Johns Hopkins University prowadzili wykopaliska starożytnym syryjskim mieście Umm-al Mara. Badacze odnaleźli tam małe fragmenty gliny, na których zostało wyryte pismo. Datowanie wykazało, że słowa te zostały napisane ok. 2400 r. p.n.e. Tajemnicze artefakty, na których widniał alfabet, znajdowały się w jednym z grobowców z epoki brązu, które odnaleziono podczas wykopalisk. W środku znajdowało się sześć szkieletów, złota i srebrna biżuteria, grot włóczni, a także kilka glinianych naczyń. W sumie odkryto cztery gliniane pieczęcie. Na razie nie wiadomo, jakim a…

najstarszy-alfabet-1-9cd0580.jpg
width: 1200
height: 813

Znaleziono dowody, że w tym starożytnym kraju zmuszano dzieci do pracy. Najmłodsze miały 7 lat
type: item
date: 2024-10-16T08:32:56.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: dzieci
subject: dzieciństwo
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
subject: syria
description: Na ceramicznych naczyniach sprzed 4500 lat odkryto odciski palców. Badania wykazały, że należały do kilkuletnich dzieci, które pracowały jako garncarze.
encoded: Spis treści: Badania w starożytnej Syrii Dzieci w pracy Garncarze w wieku 7 lat Od czasów starożytnych dzieci brały aktywnie udział we wszelkich pracach nie tylko rolnych, ale i rzemieślniczych. To, co dziś może zatrważać, dawniej było normą, a najmłodsi nie byli traktowani jako dzieci, lecz mali dorośli. Tak zresztą było aż do czasów nowożytnych. Dziecko, tak samo zresztą, jak macierzyństwo jest w pewnym sensie konstruktem społecznym, który utworzył się w wyniku zmiany w myśleniu m.in. o okresie dzieciństwa. W XVII i XVIII wieku coraz częściej podkreślano wagę tego etapu w życiu człowieka. Koncepcja dzieciństwa stała się bardziej rozpowszechniona w XIX wieku, wraz z wprowadzeniem praw dzieci, takich jak zakaz pracy w fabrykach i wprowadzenie obowiązkowej edukacji. Badania w starożytnej Syrii Archeolodzy z Uniwersytetu w Tel Awiwie i naukowcy z Muzeum Narodowego w Kopenhadze odkryli ostatnio dowody, które pokazują, jak dzieci były wykorzystywane do pracy w starożytnej Syrii. Badacze przeanalizowali 450 naczyń ceramicznych, które wykonane zostały w wiosce Hama, znajdującej się nieopodal miasta Ebla, najważniejszego ośrodka północnej Syrii. W III tysiącleciu p.n.e., było to silne państwo semickie i ważne centrum handlowe. Wyniki tych badań opublikowano w czasopiśmie naukowym „Childhood in the Past”. Dzieci w pracy W wyniku badań naukowcy wykazały, że na ponad dwóch trzecich naczyń znajdowały się odciski palców należących do dzieci. Wiele z nich mogło mieć zaledwie 7 lub 8 lat. Autorzy sugerują, że kilkulatkowie byli najprawdopodobniej autorami tych wyrobów, którzy pracowali w lokalnym zakładzie garncarskim. – O dzieciństwie myślimy z poczuciem nostalgii. Tęsknimy za jego prostotą i beztroską. Jednak ta nostalgia przesłania nasze postrzeganie tego, co oznacza życie jako dziecko w szerszym ujęciu – mówi Akiva Sanders, autor badania z Uniwersytetu w Tel Awiwie. – Ostatnie archeologiczne badania etnograficzne dotyczące dzieci zaczęły opowiadać historię dzieciństwa z jego …

Ebla-mlodzi-garncarze-4546b1c.jpg
width: 1200
height: 842

Dieta śródziemnomorska – jej korzenie sięgają 4 tysięcy lat. Archeolodzy mają dowody
type: item
date: 2024-06-13T13:03:14.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: diety
subject: Lifestyle
subject: morze śródziemne
subject: odkrycia archeologiczne
subject: rośliny
subject: starożytność
subject: syria
description: Dieta śródziemnomorska bywa określana jako jeden z najbardziej korzystnych dla zdrowia sposobów odżywiania. Teraz naukowcy mają dowody na to, że stosowano ją już 4 tysiące lat temu w dzisiejszej Syrii.
encoded: W tym artykule: Badania izotopowe dla archeologii Bardzo stara metryka diety śródziemnomorskiej Czym jest dieta śródziemnomorska? W mediach co jakiś czas pojawiają się informacje o kolejnych „dietach cud”, które mają zrewolucjonizować nasze życie. Tymczasem wśród zdrowych sposobów odżywiania na podium od lat znajduje się dieta śródziemnomorska. W corocznym rankingu U.S. News & World Report w 2024 roku po raz siódmy z rzędu uznano tę dietę za najlepszą. Aż trudno uwierzyć, że „wynaleziono” ją kilka tysięcy lat temu. Badania izotopowe dla archeologii Zespół badaczy z Niemiec, Belgii i Kanady opublikował na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „PLOS One” wyniki analiz izotopowych szczątków roślin, zwierząt i ludzi ze stanowiska archeologicznego Tell Tweini w Syrii. Znajduje się ono w pobliżu nadmorskiego miasta Jableh. W ostatnim czasie wśród archeologów coraz bardziej popularne jest wykonywanie badań izotopowych. Proszą oni o pomoc geochemików. Mechanizm jest dość prosty. W skrócie: jesteśmy tym, co jemy. Ilościowy stosunek izotopów określonych pierwiastków w kolagenie zawartym w kościach ujawnia nie tylko pochodzenie danego człowieka (skąd była żywność, którą spożywał), ale właśnie jego dietę. Naukowcy wykorzystują różne izotopy, w zależności od tego, jakie informacje chcą uzyskać – na przykład strontu lub tlenu. W przypadku szczątków ludzkich i zwierzęcych próbki do badań izotopów strontu geochemicy pobierają z reguły ze szkliwa zębów. Bardzo stara metryka diety śródziemnomorskiej Naukowcy zbadali próbki z Tell Tweini, które można datować od wczesnej epoki brązu (około 2600 lat p.n.e.) aż do epoki żelaza, czyli mniej więcej 300 roku p.n.e. Celem było poznanie ówczesnej diety i praktyk rolniczych. Analizy były bezprecedensowe, jeśli chodzi o skalę we wschodniej części Śródziemnomorza. W sumie pobrano ponad 600 próbek, głównie z roślin. Okazało się, że w środkowej epoce brązu (między 2000 a 1600 r. p.n.e.) w szczątkach ludzkich wykryto dość niski poziom izotopu az…

dieta-srodziemnomorska-jej-korzenie-siegaja-4-tysiecy-lat-archeolodzy-maja-dowody-99a437a.png
width: 1200
height: 630

Który okres w dziejach Bliskiego Wschodu był najbardziej brutalny? Naukowcy mają odpowiedź
type: item
date: 2023-10-10T14:28:12.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: irak
subject: iran
subject: izrael
subject: jordania
subject: konflikty
subject: kości
subject: mezopotamia
subject: Onet
subject: syria
subject: turcja
subject: wojna
subject: Wolny czas
description: Najbardziej brutalny okres w dziejach starożytnego Bliskiego Wschodu miał miejsce około 4500–3300 lat p.n.e. w okresie chalkolitu. Takie ustalenie naukowców możliwe było po przeanalizowaniu kilku tysięcy szkieletów z urazami.
encoded: W tym artykule: Szczyt przemocy na Bliskim Wschodzie w czasach chalkolitu Jakie były przyczyny konfliktów? Epoka brązu i później Obszar Bliskiego Wschodu był w miejscem, w którym powstały pierwsze znane cywilizacje. To tam doszło do udomowienia zwierząt i niektórych roślin, na przykład zbóż. Znajomość rolnictwa rozprzestrzeniła się stamtąd do Europy. Na Bliskim Wschodzie istniały też wielkie cywilizacje – sumeryjska, asyryjska czy hetycka. Jest to zatem obszar bardzo interesujący dla badaczy przeszłości człowieka. Szczyt przemocy na Bliskim Wschodzie w czasach chalkolitu Naukowcy byli świadomi, że na terenie Bliskiego Wschodu od tysiącleci dochodziło do różnego rodzaju konfliktów zbrojnych i agresji. Jednak nikt do tej pory nie zajął się tym zagadnieniu bliżej. Nie było jasne, kiedy dochodziło najczęściej do przemocy. Zespół naukowców z Niemiec, Hiszpanii i Polski postanowił przyjrzeć się kościom ludzkim z Bliskiego Wschodu. Pochodziły z Turcji, Iraku, Iranu, Syrii, Libanu, Izraela i Jordanii i były datowane na lata 12 000–400 p.n.e. Dzięki takiemu szerokiemu zakresowi chronologicznemu udało się dokonać ciekawych obserwacji. W sumie przeanalizowano ponad 3500 szkieletów pod kątem urazów czaszek lub ran zadanych bronią. Wyniki opublikowali na łamach czasopisma naukowego „Nature Human Behavior”. Jakie były przyczyny konfliktów? Okazało się, że najwięcej urazów miało miejsce około 4500–3300 lat p.n.e., czyli w okresie chalkolitu. Autorzy publikacją sugerują, że przemoc w tym czasie zbiegła się z powstaniem pierwszych scentralizowanych protopaństw. Wówczas sporadyczne utarczki i waśnie poszły w zapomnienie. Nastała epoka konfliktów zbrojnych na dużą skalę. Chalkolit to epoka, która nastąpiła po neolicie. Jeszcze w neolicie gęstość zaludnienia była niska, mimo że rolnictwo rozprzestrzeniało się na coraz większe tereny. Od około 4400 lat p.n.e. zmieniły się warunki klimatyczne i było bardziej sucho. Być może była to jedna z przyczyn rozwoju pierwszych miast. Wtedy tworząc…

bliski-wschod-3cfb169.jpg
width: 1280
height: 863

Naukowiec odkrył zaginiony fragment Biblii. To jeden z najstarszych przekładów w historii
type: item
date: 2023-04-13T17:00:25.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: biblia
subject: chrześcijaństwo
subject: Edukacja
subject: jezus chrystus
subject: Kultura
subject: odkrycia
subject: syria
description: Austriacki historyk dokonał sensacyjnego odkrycia. Przeglądając watykańskie księgi, natrafił na zaginiony fragment Nowego Testamentu. Spisano go 1750 lat temu, a następnie usunięto. To prawdopodobnie jedno z najstarszych tłumaczeń Ewangelii.
encoded: W tym artykule: To jeden z najstarszych przekładów Nowego Testamentu Rękopis znajdował się pod trzema warstwami tekstu w Ewangelii św. Mateusza Syria odegrała ważną rolę w początkach chrześcijaństwa Grigory Kessel to historyk z Austriackiej Akademii Nauk, który zajmuje się głównie okresem średniowiecza. Naukowiec prowadził ostatnio badania nad manuskryptami z tłumaczeniami Ewangelii. Rękopisy znajdowały się w archiwach Watykanu. W pewnym momencie natrafił na stronę, która przykuła jego uwagę. Postanowił prześwietlić ją ultrafioletem. Okazało się, że znajdowały się tam „zaginione” syryjskie tłumaczenia. To jeden z najstarszych przekładów Nowego Testamentu Słowa zostały zapisane na palimpseście. To specyficzny rodzaj rękopisu, który spisywany był na użytym wcześniej materiale piśmiennym, z którego wcześniej usuwano tekst. Metoda ta pozwalała zmniejszyć koszty nowych materiałów, tym bardziej że pergamin nie był tak powszechny, tak jak dzisiaj papier. Promieniowanie ultrafioletowe wykazało, że syryjski tekst znajdował się pod rozdziałami 11. i 12. Ewangelii św. Mateusza. Prof. Kessel twierdzi, że syryjskie tłumaczenie zostało usunięte przez palestyńskiego skrybę, który ok. 1300 lat temu spisywał na palimpseście nowe tłumaczenie tekstu Biblii. Naukowiec uważa, że tłumaczenie, które znajdowało się tam wcześniej, było jednym najwcześniejszych tłumaczeń Ewangelii w historii. Powstało w III wieku, ok. 1750 lat temu. Mediewista swoje odkrycie opublikował na łamach czasopisma „New Testament Studies”. Rękopis znajdował się pod trzema warstwami tekstu w Ewangelii św. Mateusza – Tradycja syryjskiego chrześcijaństwa zna kilka przekładów Starego i Nowego Testamentu. Dotychczas znane były tylko dwa manuskrypty, które zawierały starosyryjskie tłumaczenie Ewangelii. Podczas gdy jeden z nich znajduje się obecnie w Bibliotece Brytyjskiej w Londynie, drugi palimpsest odkryto w klasztorze św. Katarzyny, na górze Synaj. Co ciekawe, nie tak dawno zidentyfikowano trzeci manuskrypt – mówi pro…

manuskrypt-biblii-7eb8a00.jpg
width: 2541
height: 1200

Traveler 4/23
type: item
date: 2023-03-09T23:24:17.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Magazyn
subject: Traveler
subject: aleppo
subject: damaszek
subject: palmyra
subject: syria
description: 16 najpiękniejszych tras kolejowych świata
encoded: Pociągiem przez świat Sri Lanka, jestem na peronie z plecakiem, mam bilet na słynny niebieski pociąg z Kandy do Badulli przez miasta Nuwara Eliya, Ella i Haputale. Zdaniem wielu to jedna z najbardziej malowniczych tras kolejowych na tej wyspie, a może i na świecie. Dystans ok. 184 km pociąg pokonuje co prawda w ciągu 7–8 godz., ale na tym polega jego największy walor. Wiem, że taka podróż to niepowtarzalna szansa poznania Sri Lanki z niecodziennej perspektywy zmieniających się za oknem niczym w kalejdoskopie krajobrazów. Mój zachwyt rośnie z każdą godziną, mijamy wioski, machające do nas i biegnące wzdłuż torów dzieci, wjeżdżamy w wilgotną tropikalną dżunglę. Zieloną i bujną, z potężnymi drzewami sięgającymi nieba, rododendronami i gigantycznymi paprociami. Wspinamy się coraz wyżej, do górskiego serca wyspy, pokonując malownicze mosty, tunele, rzeki, majaczące w oddali wodospady, aż wreszcie docieramy do spowitych mgłą pól herbacianych, z których słynie Sri Lanka. I które były moim celem. Już wiem, że to przygoda, której nigdy nie zapomnę. I właśnie o takich trasach kolejowych w Europie i poza nią piszemy w tym wydaniu Travelera. Podróże pociągami poza tym, że dają dużo frajdy, gwarantują niezapomniane widoki, których nie zapewni samolot. Są też okazją do poznania nowych ludzi, mnie ugościła pikantnymi przekąskami siedząca obok lankijska rodzina. A co ważniejsze, to najbardziej ekologiczny środek transportu. Więc pomyślcie o nim, planując podróże weekendowe lub wakacje. AGNIESZKA FRANUS redaktor naczelna

traveler-4-23-1e654af.jpg
width: 644
height: 833

W pogrążonej wojną Syrii archeolodzy odnaleźli zadziwiającą mozaikę sprzed 1600 lat
type: item
date: 2022-10-21T08:59:18.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: syria
description: Mozaika przedstawia wojnę trojańską, Herkulesa oraz Neptuna wraz z jego czterdziestoma kochankami. Powstała za czasów Cesarstwa Rzymskiego.
encoded: W tym artykule: Wojna w Syrii niszczy dziedzictwo narodowe kraju Mozaika jest częścią budynku starożytnego miasta Mozaika przedstawia sceny i postacie znane z kultury i mitologii Greków i Rzymian W Syrii od 2011 roku trwa wojna domowa. Codziennie giną tam ludzie, budynki są nieustannie bombardowane, a państwo pogrążone jest w największym kryzysie humanitarnym w historii. Konflikt rozpoczął się od antyrządowego powstania przeciwko prezydentowi Baszszarowi al-Asadowi. Wojna w Syrii niszczy dziedzictwo narodowe kraju Od tego czasu reżim we współpracy m.in. z Rosją, Iranem i Hezbollahem wyniszczają ten niezwykły kraj, w którym żyją niewinni i dobrzy ludzie. Cierpi na tym również zadziwiające dziedzictwo kulturowe Syrii, które w dużym stopniu zostało zniszczone. Ostatnie odkrycie archeologów potwierdza, jak niezwykle wyjątkowe zabytki mogą być potencjalnie zagrożone jeszcze przed ujrzeniem światła dziennego. W pobliżu miasta Hims, na południe od Hamy i północny-wschód od granicy z Libanem, archeolodzy odnaleźli niezwykle dobrze zachowaną i bardzo rzadką mozaikę z czasów imperium rzymskiego. Mozaika jest częścią budynku starożytnego miasta Mozaika o wymiarach 20 × 6 m znajdowała się pod budynkiem w mieście al-Rastan, który do 2018 roku był siedzibą rebeliantów. Przedstawia mityczne sceny, m.in. wojnę trojańską. Archeolodzy przyznają, że wykopaliska są dopiero na początkowym etapie, ale mają nadzieję, że wkrótce uda im się odkryć większą część ruin starożytnego miasta. – Na razie nie jesteśmy w stanie stwierdzić, czy mozaika była dawniej częścią łaźni, czy jakiegoś innego budynku – mówi w rozmowie z AP Humam Saad, jeden z autorów odkrycia. Mozaika została stworzona z bardzo drobnych i kolorowych kamieni o średnicy 1,2 × 1,2 cm. Eksperci zwracają uwagę na to, że przedstawione postacie i wydarzenia są niezwykle szczegółowe. Straciła nogę, gdy miała dwa lata. W Syrii nie ma szans na protezę Lana miała zaledwie dwa lata, gdy na jej rodzinny dom spadła bomba. Dziewczynkę udało …

mozaika-fa811d5.webp
width: 970
height: 546

Najstarsze miasto świata. Qaramel w Syrii mogło powstać nawet 14 tys. lat temu
type: item
date: 2022-09-19T11:36:00.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: ruiny
subject: syria
subject: Travel
subject: wieża
subject: wykopaliska
description: Mieszkańcy osiedla Qaramel nigdy nie splamili się pracą na roli czy hodowlą. Mimo to stworzyli kulturę dalece przewyższającą zdobycze współczesnych im rolników i pasterzy. Najstarsze miasto świata odkryła polsko-syryjska ekspedycja archeologiczna.
encoded: W tym artykule: Najstarsze miasto świata Qaramel – miasto budowniczych Jak wyglądało życie w Qaramel? W co wierzyli mieszkańcy Qaramel? Sukces polskiej archeologii Jaką sztukę rozwijali mieszkańcy Qaramel? Najstarsze miasto świata Qaramel leży na terenie dzisiejszej Syrii, w miejscu przecinania się najdawniejszych szlaków komunikacyjnych. Dowody zebrane przez polskich archeologów potwierdzają nieprzerwane zasiedlenie tego miejsca od co najmniej 12 tys. lat p.n.e. Qaramel składało się z wydzielonych okręgów, z których każdy należał prawdopodobnie do jednej grupy rodzinnej. Serce każdej z takich rodowych „dzielnic” stanowiła wieża. Wokół niej stawiano domy wraz z zapleczem gospodarczym. Domostwa qaramelczyków, budowane z kamienia i mady, trudno nazwać prymitywnymi. Były obszerne, dwuizbowe, z paleniskiem i wewnętrznymi ściankami działowymi. Najstarsze miasto świata – Znamy również inne osady z podobnego okresu. Są to m.in. osady kultury Jomon w Japonii, a także kilkanaście osad z terenów Chin Środkowych. Wspólnie zalicza się je do najstarszych świadectw zorganizowanego bytowania Homo sapiens. Żadna z nich nie może się jednak pochwalić tak spektakularnymi przejawami wysokiej kultury jak to, co znaleźliśmy w Syrii – mówi prof. Ryszard F. Mazurowski z Uniwersytetu Warszawskiego. Naukowiec prowadzi badania wykopaliskowe na stanowisku archeologicznym w Qaramel z ramienia Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego. – Największe skupisko domów z japońskiej kultury Jomon liczyło zaledwie 14 prymitywnych, jednoizbowych półziemianek – dodaje prof. Mazurowski. W Azji, Ameryce Północnej, Ameryce Środkowej i Ameryce Południowej początki osadnictwa tego typu (co nie znaczy, że równie okazałego) są znacznie późniejsze. Pochodzą dopiero z końca VIII tysiąclecia p.n.e., a więc ok. 3 tys. lat po Qaramel. W Europie (Tesalia i Argolid w Grecji, strefa nadczarnomorska) najstarsze osady neolitu przedceramicznego są datowane na VII tysiąclecie p.n.e. Odkryto fragment …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/47da1b84a865d307d26d5a638b779d2dd9a95dfe-d746879.jpeg
width: 756
height: 534

Kiedy ludzie po raz pierwszy zaczęli czerpać korzyści z posiadania zwierząt? Wcześniej niż sądziliśmy
type: item
date: 2022-09-16T09:02:14.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: dzikie zwierzęta
subject: Edukacja
subject: hodowla
subject: Kultura
subject: prehistoria
subject: Społeczeństwo
subject: syria
subject: zwierzęta
description: Najnowsze badania wykazały, że ludzie zaczęli opowiekować się zwierzętami prawie 13 000 lat temu. To o kilka tysięcy lat wcześniej, niż dotychczas podejrzewano.
encoded: W tym artykule: Ślady w Abu Hurejra wskazują, że człowiek mógł hodować tajemnicze zwierzę Prawdopodobnie ludzie zaczęli hodowlę zwierząt 2000 lat wcześniej niż zakładano Na razie nie wiadomo, które zwierzę było odpowiedzialne za odchody Które zwierzę po raz pierwszy zostało udomowione przez człowieka i kiedy to się wydarzyło? Na te pytania archeologowie wciąż szukają odpowiedzi. Na przestrzeni lat naukowcy odkryli, że prawdopodobnie to pies stał się pierwszym zwierzęcym przyjacielem człowieka. Według różnych teorii do domestykacji czworonogów mogło dojść ok. 12–17 tysięcy lat temu, ale pewności co do dokładnej daty nie ma. Badacze w swoich poszukiwaniach zazwyczaj bazują na analizie szczątek lub wszelkich poszlak, które następnie poddają datowaniu radiowęglowemu, aby ustalić potencjalną datę. Ślady w Abu Hurejra wskazują, że człowiek mógł hodować tajemnicze zwierzę Naukowcy ze Stanów Zjednoczonych prowadzili wykopaliska na mezolitycznym stanowisku archeologicznym Abu Hurejra, które znajduje się w Syrii. Położone jest na płaskowyżu na zachodnim brzegu dawnego Eufratu w zachodniej Mezopotamii. Miejsce to w przeszłości dostarczyło badaczom cennych informacji o społeczeństwach zbieracko-łowieckich. To m.in. w Abu Hurejra odkryto ślady początków rolnictwa i okresu przejścia od zbieractwa do uprawy zbóż. Podczas najnowszych badań archeologom udało się odnaleźć pozostałości zwierzęcego łajna, które pochodziło z okresu ok. 13 300–11400 lat temu. Uczeni zbadali pradawne odchody i okazało się, że zostały one celowo spalone w temperaturze 500–700 st. C. Uczeni sugerują, że w ten sposób prehistoryczni ludzie stworzyli tzw. suche paliwo z łajna. Odkrycie zostało opublikowane na łamach czasopisma naukowego „PLOS One”. Prawdopodobnie ludzie zaczęli hodowlę zwierząt 2000 lat wcześniej niż zakładano Odkrycie może oznaczać, że ludzie zaczęli hodować zwierzęta nawet 2000 lat wcześniej, niż dotychczas sądzono. Uczeni zaznaczają jednak, że pozostaje niejasne, do jakiego zwierzęcia dokła…

udomowienie-zwierzat-a2c3aeb.jpg
width: 1557
height: 1237

Baszar al-Asad – miał być okulistą, został dyktatorem. Jak rządzi Syrią?
type: item
date: 2022-07-26T09:57:53.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: syria
description: Choć zapewniał, że chce być człowiekiem pokoju, na rękach ma krew tysięcy ofiar. Niepodzielnie rządzi Syrią od ponad dwóch dekad i nie ma żadnej konkurencji. Kim naprawdę jest Baszar al-Asad?
encoded: W tym artykule: Baszar al-Asad – jaki ojciec, taki syn Baszar al-Asad i Asma al-Asad – z kim przestajesz, takim się stajesz Baszar al-Asad – cytaty Syria, kraj położony na Bliskim Wschodzie, graniczący z Turcją, Irakiem, Jordanią, Libanem i Izraelem. Liczba ludności balansuje między 17 a 19 mln mieszkańców. Niezmienne zaś pozostało jedno – władza. Nieprzerwanie od 50 lat na czele państwa stoi ród al-Asad i nic nie zapowiada, że miałoby się to w najbliższym czasie zmienić. Wszystko rozpoczęło się w 1971 roku, gdy władze w Syrii przejął lider partii Baas, Hafiz al-Asad. Rządził żelazną ręką przez niemal 30 lat. 10 czerwca 2000 r. podczas rozmowy telefonicznej z prezydentem Libanu, Émile Lahoudem dostał zawału serca, w wyniku którego zmarł. Jego miejsce miał zająć najstarszy syn, Basil. Przewidywany następca zginął przedwcześnie w wypadku samochodowym. Obowiązek ten spadł na najmłodszego w rodzinie, Baszara. Jak to się stało, że ukształtowany przez demokratyczny Zachód, mówiący płynnie po angielsku i francusku lekarz stał się tyranem mordującym swoich obywateli? Baszar al-Asad – jaki ojciec, taki syn Baszar al-Asad urodził się 11 września 1965 w Damaszku. Pod koniec lat 80. ukończył studia na Wydziale Medycyny Uniwersytetu Damasceńskiego, a następnie wstąpił do armii. Po czteroletniej służbie przeniósł się do Londynu, gdzie studiował podyplomowo i odbywał praktyki na oddziale okulistycznym St. Mary’s Hospital. 21 stycznia 1994 roku Baszar otrzymał telefon, który – jak się później okazało – mocno przewartościował jego życie. Marzenia o karierze lekarza zostały przerwane w jednej chwili przez tragiczną wiadomość o śmierci starszego brata, a zarazem pupila ojca. 31-letni Basil, w drodze na samolot do Berlina, uległ poważnemu wypadkowi samochodowemu i zginął na miejscu. Baszar al-Asad tuż po powrocie do kraju był przygotowywany do roli następcy. Wstąpił do akademii wojskowej, zaangażował się w walkę z korupcją wśród wysokiej rangi urzędników i był jednym z głównych doradcó…

kim-jest-bashar-al-assad-sylwetka-biografia-polityka-syria-6a83175.jpeg
width: 1024
height: 720

Tak wygląda życie w obozie dla uchodźców. Reportaż z Lesbos
type: item
date: 2021-10-15T09:29:16.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: afganistan
subject: grecja
subject: obozy dla uchodźców
subject: syria
subject: uchodźcy
subject: Wolny czas
description: Jeszcze kilka miesięcy temu moja wiedza o tej greckiej wyspie ograniczała się do znajomości kilku teorii tłumaczących jej nazwę. Dziś kiedyś słyszę Lesbos, myślę o tysiącach uchodźców, którzy utknęli u bram Europy. Latem 2021 r. mogłem poznać ich lepiej.
encoded: W tym artykule: Solidarna codzienność Małe wielkie marzenia Uchodźcy podają czas w miesiącach Podziel się wszystkim, co masz Wychowani w obozie Lesbos to nie jest popularny kierunek wakacyjny. Mimo że ta przepiękna wyspa leży zaledwie kilka kilometrów od Turcji, wczasowicze konsekwentnie jej unikają. Kiedy mówię, że te wakacje spędzam razem ze wspólnotą Sant'Egidio w Grecji na Lesbos, moi rozmówcy zazwyczaj dziwią się albo myślą, że sobie z nich żartuję. Ja sam nie wiem jeszcze, co mam myśleć. Lecę do obozu dla uchodźców. Co i kto mnie tam zastanie? Najbardziej boję się tego, że psychicznie nie wytrzymam cierpienia ludzi, zwłaszcza kobiet i dzieci. Z listy książek, które miały mnie do tego wyjazdu przygotować, nie przeczytałem żadnej. Bo czy na takie spotkanie da się w ogóle przygotować? Solidarna codzienność Szybko wchodzę w rytm życia na Lesbos. Każdy dzień ma taki sam rozkład jazdy. Po wspólnym śniadaniu rozjeżdżamy się do Szkoły Pokoju lub Szkoły Angielskiego. Nie mam jeszcze dzieci i nie wiem, jak się z nimi bawić, dlatego wybieram pomoc w nauce dorosłym. Klasa liczy ponad 30 osób, a poziom jest bardzo zróżnicowany. Są uczniowie, którzy znają angielski w stopniu komunikatywnym, ale większość z nich dopiero uczy się przedstawiać i opowiadać o sobie. Największym wyzwaniem dydaktycznym są dla nas osoby, które nie potrafią pisać. Podczas pierwszej lekcji dosiadam się do rodzeństwa z Syrii. Dwie nastoletnie siostry pilnie notują wszystko to, co pojawia się na tablicy. Ich nieco młodszy brat wydaje się zagubiony. Zaglądam mu do zeszytu i widzę, że nie zna alfabetu łacińskiego. Stara się coś pisać, ale litery są koślawe. Mimo bariery językowej udaje nam się dogadać. – Na Lesbos jesteśmy od 18 miesięcy. Nie podoba mi się w obozie. Są szczury i węże – mówi Faris prostymi zdaniami. W trakcie lunchu rozmawiam też z jego siostrami. Są nieufne, ale wcale im się nie dziwię. Jestem nowy, a one w swoim krótkim życiu już wielokrotnie zdążyły zawieść się na innych ludziach. Krót…

oboz-dla-uchodzcow-na-lesbos5-420a58a.jpeg
width: 3000
height: 1786

"Skakanka z kabla". Poruszający reportaż z obozu-miasta
type: item
date: 2020-11-09T06:12:24.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: jordania
subject: reportaże
subject: syria
subject: Technologia
subject: Travel
subject: uchodźcy
subject: wojna
subject: Wolny czas
subject: Zdrowie
description: Obóz dla uchodźców zaprojektowano w dziewięć dni. Po roku mieszkało tu 140 tys. ludzi. To jedno z największych miast Jordanii, którego nikt nie nazywa miastem.
encoded: Na Champs Élysées tłok i ścisk. Kobiety w chustach na głowie z rękami pełnymi zakupów. W miejscowym supermarkecie można dostać puszki z ananasem i paczki kakao. W kiosku lizaki, zapalniczki, kostki mydła. Obok jest sklep AGD: lodówki, klimatyzatory i grzejniki, bo noce na pustyni bywają bardzo zimne. Jest jeszcze fryzjer, jubiler, golibroda, wypożyczalnia sukien ślubnych, pizza na telefon. Piekarz wypieka pity – przykleja placek do wewnętrznej strony rozgrzanego do czerwoności owalnego pieca i wyjmuje je po kilku sekundach – brązowe i chrupiące. Lodziarz sprzedaje dzisiaj pięć smaków: czekoladowy, truskawkowy, mango, cytrynowy i ciasteczkowy. Przyszykowałby więcej, ale generator prądu zasila tylko jedną zamrażarkę. W restauracji obok podłogę wyłożyli linoleum, na ścianie zawiesili sztuczny bluszcz i na plastikowych ceratach podają kurczaka z grilla w sosie czosnkowo-śmietanowym. Wszyscy oblizują palce. Zobacz galerię. Ci, którzy nie mają własnego sklepu, rozkładają kramy na ziemi. Wystarczy płachta materiału albo drewniana skrzynka. Na nich leżą produkty pierwszej potrzeby: karty telefoniczne i mocne papierosy dla mocnych facetów. Po Champs Élysées ludzie chodzą szybkim krokiem. Nikt nie zatrzymuje się popatrzeć na wystawy, bo nie znaleźli się tu dla przyjemności, tylko załatwić najpilniejsze sprawunki: kupić coś do jedzenia, znaleźć ciepły sweter na zimną noc i koniecznie buty dla najmłodszego syna, bo znowu biega na bosaka. Przez tłum przeciskają się dzieciaki, które na taczkach pchają większe zakupy – butle oleju, worki z ryżem albo z suszonymi ziarnami pszenicy, ale też sprzęt domowy: garnki, szczotki, pralki. A czasem na taczkach wiozą ludzi, których stać na opłacenie transportu. Według statystyk pracuje ok. 13 proc. dzieci. Głównie chłopcy. Tłumy nóg w plastikowych sandałkach, rozklapcianych adidasach, zakurzonych lakierkach wzbijają w górę rdzawy pył. Champs Élysées – paryski szyk na jordańskiej pustyni, główna ulica Zaatari, do niedawna drugiego co do wielko…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/64d90523c296c911b436d97778a4b7c44fd9bdbc-e6fc058.jpeg
width: 1505
height: 994

Straciła nogę, gdy miała dwa lata. W Syrii nie ma szans na protezę
type: item
date: 2020-01-28T12:20:16.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: pomoc
subject: syria
subject: zdjęcia
subject: Zdrowie
description: Lana miała zaledwie dwa lata, gdy na jej rodzinny dom spadła bomba. Dziewczynkę udało się uratować spod gruzów, ale jej prawa noga została nieodwracalnie uszkodzona. Takich dzieci jak Lana, które straciły kończyny, jest setki, a w Syrii pierwszeństwo oprotezowania mają mężczyźni. Pomoc kobietom i dzieciom niesie Polska Misja Medyczna
encoded: Idlib było dużym, ruchliwym miastem w Syrii, gdzie życie toczyło się typowym, hałaśliwym rytmem właściwym aglomeracjom Bliskiego Wschodu. Na ulicach tłoczyli się sprzedawcy najrozmaitszych drobiazgów, a kierowcy nadużywali klaksonów. Lana przyszła na świat we wrześniu 2015 roku. Zupełnie nie zdawała sobie sprawy, ile wysiłku kosztuje jej ojca utrzymanie całej rodziny. Starsi bracia, Hamada i Ayham, chodzili już do szkoły, siostra – Massa, spędzała czas bawiąc się w domu w towarzystwie mamy. Rodzice mieli plany na przeprowadzenie się do większego domu. Ahmad, ojciec Lany, wiedział, że jego najmłodsza córeczka będzie potrzebować stałej, dodatkowej opieki i leczenia, urodziła się z wrodzoną deformacją wargi, co utrudniało karmienie dziewczynki. Lana czeka na protezę, która umożliwi jej normalne funkcjonowanie (fot. PPM) Z każdym kolejnym miesiącem coraz częściej do łóżeczka, gdzie spała Lana docierały nerwowe głosy rodziców i starszego rodzeństwa. Do Idlib zbliżała się wojna. Nieuchronnie. Jak się zachować? Uciekać czy zostać? Jeśli szukać schronienia w innym miejscu, to gdzie? Rozmowy krążyły wciąż wokół tych samych tematów, różniły się tylko większą lub mniejszą nerwowością rozmawiających ludzi. W końcu zaczęły się naloty. Bomby spadały na kolejne budynki. W czasie bombardowań tynk sypał się z sufitu, ściany pękały, z ram wypadały szyby. Rodzina Lany w tych chwilach zbierała się razem w pokoju i próbowała przeczekać, pokonać strach. Niestety, w 2017 roku jedna z setek bomb spadła na dom, w którym mieszkała rodzina Lany. Dom zawalił się. Sąsiedzi wydobyli spod gruzów rodzinę Lany, ale nigdzie nie było widać śladu dziewczynki. Hamada, najstarszy brat, nie poddawał się, ale kolejne próby znalezienia Lany nie kończyły się sukcesem. Hamada, niezmordowany dwunastoletni ratownik, obsypany kurzem z tego, co do niedawna było jego domem, walczył nieustępliwie i w końcu usłyszał głos swojej najmniejszej siostry. Tak, to nie przesłyszenie, to była ona gdzieś głęboko pod ruinami.…

lana-ma-piec-lat-jest-pacjentka-polskiej-misji-medycznej-fot-pmm-0c723ab.jpeg
width: 1632
height: 1066

"Oni nie traktowali nas jak ludzi." Życie po ISIS (REPORTAŻ)
type: item
date: 2019-10-18T08:50:41.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: państwo islamskie isis
subject: reportaże
subject: syria
subject: Travel
subject: wojna
description: Gdy wojska sprzymierzone zaczęły odbijać Mosul, uciekający Irakijczycy opowiadali wstrząsające historie o brutalności Państwa Islamskiego.
encoded: Kurdyjscy żołnierze stali na wale w narożniku stanowiska artylerzystów. Był to jeden z wysuniętych punktów linii frontu biegnącej wzdłuż grzbietu górskiego i skierowanej na zachód, w stronę doliny Tygrysu. Słońce zaszło, kończył się dzień lata, pory, kiedy ziemia i niebo w Iraku wydają się stapiać w jedno. Mimo to w gęstniejącym mroku dało się dostrzec na brzegu rzeki światła miasta Mosul. Owi żołnierze, peszmergowie z armii irackiego Kurdystanu, mogliby opisać ten widok w środku nocy, zbudzeni ze snu. Od miesięcy obserwowali go, nanosili na mapy i omawiali każdy jego centymetr – ale nie przestawał być dla nich fascynujący i groźny. Wszystko, na co patrzyli, należało do Państwa Islamskiego. Był koniec lipca 2016 r. i bitwa o Mosul, o której mówiono od dawna, miała się wkrótce rozpocząć. Irackie wojska pokonały Państwo Islamskie, znane też jako ISIS, pod Faludżą i teraz parły na północ, w stronę Mosulu. Kurdyjscy peszmergowie naciskali z tej góry. Koncentrowały się siły amerykańskie i europejskie, żołnierze i członkowie milicji z Turcji, Iranu i innych krajów. Był to największy do tej pory pokaz międzynarodowej siły skierowanej przeciw ISIS. Państwo Islamskie kontrolowało Mosul, drugie co do wielkości miasto Iraku, od dwóch lat. Planiści liczyli na to, że jego upadek będzie końcem dżihadystów w Iraku. Latem 2016 r. siły Iraku i międzynarodowej koalicji dążące do wyparcia z kraju dżihadystów zbliżyły się do zajmowanego przez ISIS miasta Qayyarah na południe od Mosulu. Oddziały ISIS podpaliły okoliczne szyby naftowe i wycofały się. Mieszkańcom pozostało spustoszone środowisko. W mieście zapanowała panika. ONZ szacowała, że na skutek bitwy ponad milion ludzi zostanie wysiedlonych. (Przed zajęciem przez ISIS Mosul liczył ok. 1,4 mln mieszkańców). Straty wśród ludności cywilnej miały być straszne. Mieszkańcy uciekali z miasta na wszelkie możliwe sposoby, a ta kurdyjska placówka była punktem końcowym często wybieranej trasy. Prawie każdej nocy ludzie wdrapywali się na zboc…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/788fb611e5742f515608472df05cf9082ae1ad94-5a8235a.jpeg
width: 1522
height: 1015

Posłuchaj melodii sprzed ponad 3 tysięcy lat! Takiej muzyki słuchali starożytni Sumerowie
type: item
date: 2019-09-16T01:25:30.000Z
creator: redakcja
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: Lifestyle
subject: muzyka
subject: starożytność
subject: syria
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: W Muzeum Narodowym w Damaszku można zobaczyć starożytną glinianą tabliczkę, na której Sumerowie spisali swoje pieśni ku czci bogini Ningal. Trzy tysiące lat po jej stworzeniu ktoś postanowił te pieśni odegrać.
encoded: Znalezisko pochodzi z miasta Ugarit, którego powstanie datuje się na 1400 lat przed Chrystusem. Nagrany utwór to jedna z 36 pieśni zawartych w zbiorze "Pieśni Hurrian", który archeolodzy znaleźli w latach 50-tych ubiegłego wieku .Poświęcony został bogini matce Słońca i żonie Księżyca Michael Levi, kompozytor i instrumentalista zajmujący się badaniem muzyki starożytnej, podjął się trudnego zadania odczytania zapisu i ożywienia dawnej melodii. Posłuchajcie jak brzmi. View oEmbed on the source website Źródło: Vintage News Człowiek kontra ośmiotysięcznik. Zobacz co powiedział Andrzej Bargiel, Człowiek Roku National Geographic, podczas Gali Travelerów w Warszawie! View oEmbed on the source website

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/923af8a581645e00074eacf99c682ac09d23b821-a32b747.jpeg
width: 3600
height: 2706

Codzienność nieletnich mężatek, które uciekły przed wojną w Syrii [FOTOREPORTAŻ]
type: item
date: 2019-08-07T09:01:44.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: fotoreportaż
subject: małżeństwo
subject: ślub
subject: syria
subject: uchodźcy
subject: Uroda
subject: wojna
subject: Wolny czas
subject: zdjęcia
description: Uciekły przed piekłem, szukają schronienia w małżeństwie i nie zawsze znajdują to, na co liczą. Dla wielu syryjskich rodzin w Turcji wczesne małżeństwo to sposób na zabezpieczenie przyszłości.
encoded: Gdy rozpoczęła się wojna w Syrii nawet te rodziny, które sprzeciwiały się takim małżeństwom zaczęły wydawać swoje córki by zapewnić im ochronę. Teraz stają przed podobnymi dylematami. W sąsiadujących z Syrią krajach, na przykład w Turcji, młode dziewczęta stają się samotnymi matkami, a problem małżeństw z nieletnimi zdaje się być ignorowany. Przemysłowe miasto Kayseri w Anatolii stało się schronieniem dla około 60 tysięcy syryjskich uchodźców. Fotografka Özge Sebzeci spędziła wiele czasu dokumentując ich codzienność i jej wymiar, o którym mówi się niewiele – małżeństwa i rozwody wśród syryjskich dzieci. Kobieta rozmawiała z dziewczynkami oraz ich matkami by spróbować zrozumieć źródło problemu. Pomogli jej w tym przyjaciele z dobrymi kontaktami w syryjskiej społeczności. Część z matek młodych żon sama została równie wcześnie wydana za mąż, jednak większość nie. Według Funduszu Ludnościowego Narodów Zjednoczonych przed wojną takich małżeństw było znacznie mniej, wzrost nastąpił wraz z pogorszeniem się sytuacji ludności cywilnej. Powody takich dramatycznych decyzji są różne: od ekonomicznych, gdy wydanie córki za mąż to po prostu zmniejszenie obciążeń budżetu rodziny o 1 osobę, aż po względy bezpieczeństwa, gdy w ten sposób chce się ochronić dziecko przed wykorzystaniem przez mężczyzn spoza społeczności. W Turcji prawo pozwala na małżeństwo najwcześniej w wieku 18 lat lub 17, ale tu już tylko za zgodą rodziców. Małżeństwa sankcjonowane religijnie u młodszych są praktykowane w kraju, jednak utrzymywane są najczęściej w sekrecie. Są celowo niezauważane, co może tłumaczyć brak jakichkolwiek interwencji w tych sprawach w obozach dla uchodźców, gdzie tłumaczy się to często tradycją. - Czasem zdarza się, że syryjskie rodziny zapraszają na śluby tureckich sąsiadów – opowiada Sebzeci – Ci przychodzą i mówią, że panna młoda jest bardzo młoda... ale nic z tym nie zrobią. Jedna z panien młodych urodziła w szpitalu mając 15 lat. Policja zabrała ją do specjalnego schronienia, ponie…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/4965adf1ff79a715d1e045e44bf7e93e10818080-2f33313.jpeg
width: 945
height: 945

W tym więzieniu ludzie mieszkają z własnej woli. To azyl dla uchodźców [FOTOREPORTAŻ]
type: item
date: 2019-02-22T09:03:36.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: syria
subject: Travel
subject: uchodźcy
subject: Zdrowie
description: Holenderska rządowa agencja udostępniła uchodźcom puste więzienia. Stworzono w nich ośrodki dla szukających schronienia. Zobaczcie fotoreportaż Muhammeda Muheisena, który podpatrywał ich życie.
encoded: Tekst: Melody Rowell Źródło: National Geographic News

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/4754816603400780d483751797ba1d24716db403-2a83128.png
width: 935
height: 617

Ci ludzie uciekli przed piekłem. Poruszające zdjęcia uchodźców, którzy zamieszkali w opuszczonej szkole
type: item
date: 2018-05-22T03:46:49.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: syria
subject: uchodźcy
subject: wojna
description: Opuszczony ośrodek w 2016 zyskał nową rolę - miejsca do mieszkania, nauki i zabawy dla 250 uchodźców.
encoded: W historiach o uchodźcach, którzy uciekli do Grecji często pojawia się jedno słowo – utkwić. Uciekając przed konfliktami w Syrii, Afganistanie i innych krajach, ci szukający azylu ludzie natrafiają na blokady drogowe i zamknięte granice. Choć przepływ uchodźców jest teraz wolniejszy niż w zeszłym roku, nie zatrzymał się. Ponad 1300 uchodźców przybyło do Grecji w czerwcu, które dołączyły do pozostałych 57 tysięcy osób. Wiele obozów jest przepełnionych i coraz trudniej jest uchodźcom znaleźć miejsce do spania na czas oczekiwania na dalszą podróż poza granice Grecji. Jednak jedna grupa uchodźców znalazła tymczasowy dom w nieużywanej szkole w Atenach. Kampus w Atenach został opuszczony w 2013 roku, a tej wiosny odkryła go na nowo grupa wolontariuszy, która przekształciła go w miejsce do spania. Uchodźcy otrzymali nie tylko dach nad głową – wolontariusze przygotowują tam dla nich posiłki, uczą greckiego i dostarczają sprzęt, by dzieci mogły grać w koszykówkę i piłkę nożną na miejscowym podwórku. - Nie czujesz się dobrze, jeśli nic z tym nie robisz – mówi Aris Messinin, fotograf mieszkający w Grecji, który udokumentował życie uchodźców w szkole. Messinis opowiada, że na początku było mu ciężko robić zdjęcia, zakazano mu zwłaszcza robienia zdjęć kobietom. – Za pierwszym razem trudno było się do nich zbliżyć, bo wszyscy się bali – twierdzi. Jednak z czasem pojawiły się rezultaty, a teraz Messinis planuje powrót do szkoły, by zaktualizować swój projekt i zobaczyć, jak radzą sobie mieszkańcy. - Potrzebujemy tego typu działań od prawdziwych wolontariuszy – podkreśla. To nie pierwszy przypadek, kiedy budynek rządowy zostaje przekształcony w dom dla uchodźców. Na początku 2016 roku nieużywane więzienie w Holandii stało się domem dla uchodźców. Źródło: National Geographic News

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/5c9041c6840104eac99e4142043f363e4f9c625c-e58abab.jpeg
width: 945
height: 628

Ta dziewczynka straciła obie nogi. Polska organizacja chce dać jej szanse na normalne życie
type: item
date: 2017-09-14T11:02:25.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: dzieci
subject: misja
subject: pomoc
subject: syria
description: Nie da się tego jednak zrobić bez pomocy darczyńców. Poznajcie historię 11-letniej Hebe.
encoded: Dziewczynka o promiennym uśmiechu jest jedną z ponad 260 tysięcy dzieci, które podczas bombardowań w Syrii straciło kończyny. Nie są w stanie normalnie funkcjonować, uczyć się, przygotowywać do samodzielnego życia. 11-letnia Hebe bawiła się w swoim pokoju, gdy na jej dom spadły bomby. W Syrii nie ma szpitali, które mogą pomóc tak poszkodowanym dzieciom. Próbują to robić organizacje charytatywne, w tym działająca na miejscu Polska Misja Medyczna, która rozpoczęła zbiórkę na nowoczesne protezy dla dzieci, które dadzą im szanse na normalne życie. Jeżeli chcesz pomóc - przeczytaj o szczegółach na tej stronie i dowiedz się jak możesz skutecznie wesprzeć akcję. View oEmbed on the source website

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a6589db35500100e33dca474fb78aa1dfa70a0f7-5125226.jpeg
width: 1091
height: 866

"Odkryłam, że można mieć preferencje dotyczące rodzajów bomb." Ta kobieta z własnej woli obserwuje straszliwą wojnę o Aleppo [WYWIAD]
type: item
date: 2017-03-01T09:26:13.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: aleppo
subject: syria
subject: wojna
subject: wywiady
description: Aleppo pisze swoją historię od przeszło pięciu tysięcy lat. Niegdyś najbogatsze w Syrii, dziś najczęściej porównuje się je do Stalingradu czy Warszawy – miast doszczętnie niszczonych na oczach świata. Z włoską korespondentką wojenną Francescą Borri, autorką książki Syrian Dust opowiadającej historię bitwy o Aleppo, rozmawia Michał Kukawski.
encoded: Pamiętasz jeszcze sam początek? Byłam w Aleppo jesienią 2012 r., gdy rewolucja zmieniała się w wojnę domową. Rozmawiałam na ulicy z grupą Syryjczyków i nagle usłyszałam huk i wybuch. W takich chwilach, nawet jeśli nie masz pojęcia, gdzie spadła rakieta, i tak zaczynasz uciekać – to odruch. Wbiegłam do podziemnego magazynu jednego ze sklepów. Ludzie stali tam ściśnięci jak sardynki, dla mnie miejsca już nie było. Pewien starszy mężczyzna zobaczył, że mam na sobie kamizelkę kuloodporną z napisem „Press”. Wyczołgał się i ręką wskazał wolne miejsce: „Dalej, śmiało, twoje życie jest ważniejsze od mojego. Świat musi się dowiedzieć, co tu się dzieje” – powiedział. Mieli nadzieję, że przyjdzie pomoc? Syryjczycy byli pewni, że świat im pomoże, że nie będzie bezczynnie patrzył, jak giną niewinni ludzie, cywile. Ale nic takiego się nie stało. Dziś pewnie nikt by mi nie oddał swojego miejsca w piwnicy. W każdym razie nie z tych samych powodów. Pojechałaś do Syrii relacjonować pokojowe demonstracje. Było nas tam wtedy wielu. Wszystkie najważniejsze stacje telewizyjne, dziennikarze z największych tytułów, znani fotoreporterzy i wolni strzelcy. Ja nigdy nie byłam zatrudniona w żadnej gazecie, a to znaczy, że bazuję na kontaktach i relacjach z lokalną społecznością. Moją kartą przetargową nie są pieniądze, jakimi dysponują koledzy z wielkich koncernów medialnych. Gdy zaczęło się robić niebezpiecznie, kiedy w ostrzale moździerzowym zginęła słynna reporterka wojenna Marie Colvin, większość dziennikarzy wyjechała. Wyjeżdżali także dlatego, że po roku pracy w Syrii ci, którzy mieli dostać jakąś ważną nagrodę typu Pulitzer czy World Press Photo, już ją dostali. Wiadomo było, że w kolejnym roku nie będą nagradzane te same tematy. Pojechali szukać innego konfliktu. A ja zostałam. Czułam, że nie potrafię odpuścić. Miałam dobre kontakty z rebeliantami, także z grupami radykalnych islamskich bojowników. Zdobyłam ich zaufanie. Także dlatego, że jestem kobietą. Podoba im się, że ryzykuję, by r…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/bc208b65f25d2afcf4f4a8e576275bac9224d7e9-008e30f.jpeg
width: 1534
height: 1024