Sylwester w Tajlandii? Dlaczego nie! Rozmawiamy z Darią Ładochą
Czy zimą warto lecieć do Tajlandii? Jak obchodzi się tam święta? Dokąd najlepiej polecieć na Sylwestra w Tajlandii? I jak wygląda tam pora deszczowa? W najnowszym podcaście National Geographic rozmawiamy z Darią Ładochą, dziennikarką kulinarną, autorką książek i trenerką kuchni tajskiej.
Spis treści: Pora deszczowa, czyli sto odcieni zieleni Jak wyglądają święta w Tajlandii? Dokąd najlepiej polecieć na Sylwestra w Tajlandii? Za co Daria Ładocha tak pokochała Tajlandię? Tajlandia to państwo w południowo-wschodniej Azji, położone na Półwyspie Indochińskim. Co roku ten kraj odwiedza blisko 30 mln turystów. – Najwięcej jest ich, kiedy w Europie panuje smutna jesień bądź zima, czyli od listopada do lutego. Ale pamiętajmy, że wtedy ceny są najwyższe, a do ważnych zabytków będziemy musieli stać w kolejce – zaznacza Daria Ładocha, bohaterka najnowszego podcastu National Geographic. I dodaje: – Najtaniej jest oczywiście podczas pory deszczowej, czyli podczas polskiego lata. Boimy się jednak owadów i opadów, dlatego nie wybieramy się wtedy do Tajlandii. Jedną z ciekawostek dotyczących Tajlandii jest fakt, że to właśnie w tym kraju wynaleziono znaną i uwielbianą przez turystów zupę tom yum. Pora deszczowa, czyli sto odcieni zieleni Jak zatem wygląda pora mokra w Tajlandii? Czy rzeczywiście możemy spodziewać się ścian deszczu? Ładocha kręci głową: – Pada co jakiś czas i wcale nie codziennie. Ale ten deszcz ciepły, tropikalny i wspaniały! Widać wtedy dookoła sto odcieni zieleni. Jest pięknie. A ceny w restauracjach i hotelach są znacznie niższe niż podczas high season. Mamy też większy wybór miejsc i w restauracjach, i hotelach, i w salonach masażu, bo te nie są zajęte. Jak wyglądają święta w Tajlandii? Autorka bloga mamalyga.org opowiada, że na święta do Tajlandii zjeżdża cały świat, który ma być zadowolony i najedzony. – Przylatują całe rodziny, by rozdawać sobie prezenty, by zobaczyć świętego Mikołaja. I mimo tego, że religią wiodącą w Tajlandii jest buddyzm, to nagle widzimy dookoła choinki oraz pana z brodą i czerwoną czapką. W tym okresie w hotelach serwowane są dania od typowo tajskich, czyli od pad thai, po pizzę – śmieje się prezenterka. Dokąd najlepiej polecieć na Sylwestra w Tajlandii? Na bardziej wyciszoną zabawę Ładocha poleca Chiang Mai w północnej Tajlandii, nad rzeką Ping. To drugie co do wielkości miasto w Tajlandii. – Jeśli chcemy się zabawiać, to polećmy na największą wyspę kraju, czyli Phuket na Morzu Andamańskim przy zachodnim wybrzeżu Półwyspu Malajskiego. A jeśli chcemy poczuć się jak w azjatyckim Nowym Jorku, to oczywiście idealny będzie Bangkok. To tylko jeden z powodów, dla których warto odwiedzić Bangkok. Ale jeśli wybieramy beztroskie lenistwo na rajskiej małej plaży, to udajmy się na wyspę Ko Lanta lub Ko Tao – będącą częścią Archipelagu Chumphon na zachodnim brzegu Zatoki Tajlandzkiej. Tu są dobre warunki dla surferów, panuje też luźna atmosfera. Za co Daria Ładocha tak pokochała Tajlandię? Autorka książek kulinarnych, m.in. „Thaibook” z 107 prostymi tajskimi przepisami opowiada: – Całe dzieciństwo siedziałam na kuchennym blacie i z babcią lepiłyśmy pierogi, smażyłyśmy naleśniki i kotlety oraz paliłyśmy kapustę do gołąbków. Mój pierwszy wyjazd do Tajlandii w 2003 r. miał być czystą turystyczną wyprawą. A poleciła mi ten kraj pani dermatolog, która chciała odwrócić moją uwagę podczas wykonywania bolesnego zabiegu. Pamiętam, jak podczas tej wyprawy zjadłam na ulicy zielone curry z bakłażanem i dostałam jak obuchem w głowę od smaków, które poczułam w tej potrawie. Przepadłam i ta miłość trwa do dziś. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Źródło: National Geographic Traveler Nasza ekspertka Agnieszka Michalak Dziennikarka i redaktorka „National Geographic Traveler" oraz magazynu pokładowego LOT-u „Kaleidoscope". W podróż zawsze zabiera książkę i buty do biegania – bo lubi poznawać nowe miejsca joggingując.
Kto pierwszy wita nowy rok? 2024 najwcześniej rozpocznie się na „polskiej wsi”
Kto pierwszy wita nowy rok, a kto jako ostatni? Gdy wskazówki zegara w Polsce wskażą godzinę 11:00, w najbardziej odległych zakątków świata wystrzelą korki od szampana i rozpocznie się 2024 r.
W tym artykule: Kto pierwszy wita nowy rok? Kto ostatni wita Nowy Rok? Zwyczaje sylwestrowe Trudno o drugi taki miesiąc, który tak jak grudzień, obfituje w spotkania gronie przyjaciół i najbliższych. Za nami Święta Bożego Narodzenia, a już za kilka dni będziemy żegnać stary rok i witać nowy. W Polsce sylwester obchodzony jest przeważnie na domówkach, balach lub imprezach plenerowych w największych miastach, np. Warszawie, Katowicach, Wrocławiu czy Krakowie. Nowy Rok na świecie celebrowany jest bardzo hucznie, niezależnie od miejsca i mimo różnicy w czasie. Są bowiem miejsca, w których 2024 rozpocznie się, gdy wskazówki zegarów w Polsce będą wskazywały dopiero godzinę 11:00. Gdzie szampańska zabawa rozpocznie się najwcześniej, a kto będzie musiał poczekać najdłużej? Sprawdź poniżej. Kto pierwszy wita nowy rok? Najwcześniej, bo już o godz. 11:00 czasu polskiego, Nowy Rok powitają mieszkańcy Kiribati na Oceanie Spokojnym, jedynego państwa na świecie położonego na wszystkich czterech półkulach Ziemi. Pomimo sporej odległości między Polską a Kiribati, nie brakuje tutaj biało-czerwonych akcentów. Jedną z czterech osad na Kiritimati, czyli największej wyspie Kiribati, znanej także jako Wyspa Bożego Narodzenia, jest Poland. Wioska została nazwana na cześć Stanisława Pełczyńskiego, który dopłynął w tamte rejony na przełomie XIX i XX wieku na pokładzie brytyjskiego statku towarowego. Wizyta Polaka okazała się niezwykle ważna i przełomowa dla lokalnej ludności. Nasz rodak rozwiązał problem nawadniania plantacji palmowych, tworząc nowy system ułatwiający codzienną pracę. Po śmierci Pełczyńskiego także ku jego upamiętnieniu, wybudowano Kościół pod wezwaniem św. Stanisława, natomiast zatokę w lagunie nazwano Zatoką Świętego Stanisława. Według danych z 2020 roku, Poland zamieszkiwało 404 osoby – 223 mężczyzn i 181 kobiet. W porównaniu z 2010 r. liczba ta zmniejszyła się o 37. Również o godz. 11:00 czasu polskiego Nowy Rok wita Tokelau, terytorium zależne od Nowej Zelandii, położone na trzech atolach koralowych: Atafu, Nukunonu i Fakaofo. Godzinę później korki od szampanów wystrzelą na Samoa, gdzie w 2011 roku doszło do zmiany strefy czasowej poprzez pominięcie daty 30 grudnia, znajdując się w ten sposób po zachodniej stronie linii zmiany daty. Kiedy u nas wybije południe, 2024 oficjalnie rozpoczną także mieszkańcy Tonga na południowym Pacyfiku oraz Nowej Zelandii. Równo o 14:00 noworoczne imprezy wystartują w Australii. Najsłynniejszym, a zarazem najpopularniejszym wśród mieszkańców i turystów miejscem zabawy sylwestrowej na Antypodach jest Sydney, gdzie rok rocznie odbywa się jeden z najbardziej spektakularnych pokazów fajerwerków. Kolejno przyjdzie pora na Japończyków, Koreańczyków (godz. 16:00) oraz Chińczyków (godz. 17:00). Natomiast w Europie, godzinę przed Polakami, Nowy Rok świętują m.in. Litwini, Łotysze, Estończycy, Finowie i Grecy. Z nami 2024 powitają także Norwegowie, Szwedzi, Niemcy, Francuzi, Włosi, Szwajcarzy, Słowacy, Czesi czy Duńczycy. W nowym roku czeka na ciebie nawet miesiąc wolnego. Sprawdź, jak zaplanować urlop 2023 Jak zaplanować urlop 2023? Jeśli dobrze zagospodarujemy naszym kalendarzem i dniami wolnymi, w nadchodzącym roku będziemy mogli odpoczywać przez ponad 30, a nie 11 dni. Szczegóły do sprawdze... Kto ostatni wita Nowy Rok? 60 minut po nas korki od szampanów wystrzelają na Wyspach Brytyjskich, w Irlandii i Portugalii. Dużo później, bo dopiero 1 stycznia o godz. 11:00 czasu polskiego, w Nowy Rok wejdą mieszkańcy Honolulu – stolicy i największego miasta amerykańskiego stanu Hawaje. Na tym jednak nie koniec. Kiedy większość z nas budzi się po sylwestrowej zabawie, toast będą wznosić w Pago Pago w Samoa Amerykańskim, Alofi w Niue oraz Midway w grupie Północno-Zachodnich Wysp Hawajskich. De facto Nowy Rok jako ostatnie świętują dwie wyspy zależne od Stanów Zjednoczonych – Baker Island i Howland Island. Są one jednak niezamieszkałe. Zwyczaje sylwestrowe Wróżb i przysłów dotyczących zakończenia starego roku i powitania nowego była niezliczona ilość, gdyż obok tych powszechnie znanych, istniał cały szereg tych specyficznych dla danego regionu kraju. Oto niektóre z nich. 31 grudnia – należy zakończyć wszelkie kłótnie i pogodzić się ze wszystkimi „Nowy Rok nie patrz w bok tylko prosto w oczy nasze, pogodzim się wzajem wasze". 31 grudnia – wierzono, że dziewczyna, która przyniosła parzystą ilość drzewa na opał, niewątpliwie w nowym roku wyjdzie za mąż. 31 grudnia – znana była wróżba z pływającymi skorupkami orzecha, w których zapalone były świeczki. Jeśli skorupki zbliżały się do siebie, panna mogła liczyć na szybkie zamążpójście. 31 grudnia – popularna była wróżba z butem – dziewczęta, stojąc lub siedząc, rzucają but przez ramię. Jeśli spadł on noskiem do drzwi, panna opuści dom wychodząc w nowym roku za mąż. 1 stycznia – wierzono, że jaki pierwszy dzień stycznia, taka reszta roku i dlatego starano się zachować dobry humor i miłą atmosferę, unikając kłótni i swarów. 1 stycznia – powinien być ponury, pochmurny i szary, gdyż tylko taka pogoda gwarantuje urodzaj podczas zbiorów. 1 stycznia – wierzono, że wiatr wiejący tego dnia zapowiada obfitość owoców; szron pokrywający owocowe drzewka w sadzie zapowiada dobre zbiory; a śnieg - dobre rojenie się pszczół. Wiele z tych wróżb sylwestrowych przeniesiono z biegiem czasu na późniejsze Katarzynki i Andrzejki. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Tu nowy rok zaczyna się wcześniej. Dlaczego mieszkańcy Bérchules obchodzą sylwestra w sierpniu?
Bérchules to niewielkie hiszpańskie miasteczko znane z tego, że sylwester wypada tu nie 31 grudnia, a latem. Wszystko przez awarię prądu.
W tym artykule: Skradziony Nowy Rok Sylwester w Bérchules Nie wszędzie na świecie nowy rok rozpoczyna się tego samego dnia. Wyjątkiem są nie tylko Chiny, ale również hiszpańskie miasteczko Bérchules w prowincji Granada. Tu sylwester jest obchodzony kilka miesięcy wcześniej. Chiński Nowy Rok. Kiedy się zacznie i jaki będzie? Fajerwerki, uliczne parady i prezenty w czerwonych kopertach – bez nich nie rozpocznie się Chiński Nowy Rok. Skradziony Nowy Rok Mieszkańcy Bérchules uroczyście witają nowy rok nie na przełomie grudnia i stycznia, a w sierpniu. Nietypowa tradycja trwa już od prawie 30 lat. Jak się zaczęła? Cofnijmy się do sylwestra w 1993 r. W miasteczku trwało już odliczanie godzin do wejścia w nowy rok, ale elektryczne zegary nigdy nie wybiły północy. Około godziny 20 doszło do awarii prądu i tak rok 1994 rozpoczął się w ciszy i ciemnościach. Ismael Padilla Gervilla, obecny burmistrz miasteczka, miał wtedy 11 lat. – Jedliśmy przy świecach. Potem godzinami słuchaliśmy radia na baterie. Zazwyczaj woleliśmy telewizję, ale tym razem radyjko przywiezione przez rodziców z Niemiec było naprawdę użyteczne – wspomina. W Nowy Rok Bérchules odzyskało elektryczność, ale mieszkańcy i tak byli przygnębieni. Część z nich zarzucała nawet dostawcom prądu „kradzież sylwestra”. Największe straty finansowe ponieśli właściciele barów, restauracji i dyskotek. Na zebraniu lokalnej społeczności ustalono, że powtórka sylwestrowej nocy odbędzie się 6 sierpnia. Władze liczyły na to, że w szczycie turystycznego sezonu branży gastronomicznej i rozrywkowej uda się odkuć po pechowym incydencie. Wtedy jeszcze nikt nie myślał, że zamiana dat stanie się miejscową atrakcją znaną na cały świat. Od tamtej pory Bérchules wita nowy rok właśnie w sierpniu. Przed wybuchem pandemii na zabawę przyjeżdżały tysiące gości z Hiszpanii i zza granicy. Gdy na ulice wychodzą brodacze ze Sławatycz... Wyjątkowa tradycja w lubelskiej wsi Brodacze ze Sławatycz przyciągają do niewielkiej wsi na Lubelszczyźnie ciekawskich z całego kraju. Kiedyś były ich dziesiątki, obecnie tradycję podtrzymuje tylko kilku. Sylwester w Bérchules Przygotowania do tej wyjątkowej imprezy zaczynają się już w styczniu. Choć sylwester przeniesiono na lato, to tradycja nie została pozbawiona świątecznych elementów. W menu nie mogło więc zabraknąć typowych bożonarodzeniowych przekąsek. Serwowane są między innymi dania z indyka i cielęciny oraz kruche ciasta polverone i mantecado. Świąteczne zwyczaje przeplatają się z motywami typowej hiszpańskiej fiesty. W tłumie obok trzech mędrców na koniach paradują kolorowo ubrani (a raczej rozebrani) tancerze i tancerki. Na straganach sprzedawane są sakiewki z 12 winogronami, a w jednym ze sklepów można kupić nawet czapki Świętego Mikołaja i opaski z rogami renifera. Impreza trwa tu oczywiście do białego rana. Sierpień to czas, kiedy w wielu hiszpańskich miastach są organizowane fiesty. Mieszkańcy Bérchules z dumą podkreślają, że tylko u nich można przeżyć sylwestrową noc w środku lata. Cóż, mają rację. To hiszpańskie odstępstwo od kalendarzowego Nowego Roku może budzić różne emocje, ale przecież ludzie nie zawsze świętowali początek roku 1 stycznia. Najstarsze dowody historyczne wskazują na to, że 2 tys. lat temu nowy rok zaczynał się w Mezopotamii w połowie marca podczas równonocy wiosennej. Wtedy właśnie starożytne ludy rozpoczynały trwający 11 dni festiwal ku czci boga Marduka i bogini Tiamat. Źródło: BBC Travel
Od kiedy świętujemy Nowy Rok? Każda sylwestrowa tradycja ma swój początek
Nawet jeśli nie robimy żadnych postanowień, Nowy Rok to dobra okazja, żeby symbolicznie pożegnać się z ostatnimi 12 miesiącami i optymistycznie rozpocząć kolejne. Jak długa jest ta tradycja? Można się zaskoczyć.
W tym artykule: Nowy Rok w starożytności Z marca do stycznia Początki noworocznych tradycji „Co robisz w sylwestra?” – to chyba najczęściej zadawane pytanie pod koniec grudnia. Niektórzy planują powitanie nowego roku jeszcze w listopadzie lub wcześniej, inni czekają z podjęciem decyzji (lub na zaproszenie) do ostatniej chwili. 31 grudnia, jak co roku, w wielu miastach na całym świecie odbędą się huczne imprezy plenerowe. Jedna z najbardziej znanych jest organizowana na Times Square w Nowym Jorku. Sylwestra można spędzać na wiele sposób, a przyjęcie to tylko jeden z pomysłów. Od kilku lat na popularności zyskują inne, alternatywne propozycje. Na przykład sylwestrowy maraton filmowy w kinie, tematyczne warsztaty czy rekolekcje w milczeniu. Nowy Rok w starożytności Tradycja żegnania starego roku i witania nowego może wydawać się stara jak świat, ale kiedyś przecież musiała się zacząć. Kiedy? Najstarsze dowody historyczne wskazują na Mezopotamię 2 tys. lat temu. Nowy rok zaczynał się wówczas w połowie marca podczas równonocy wiosennej. Wtedy właśnie starożytne ludy rozpoczynały trwający 11 dni festiwal. Zabawie towarzyszyły religijne rytuały cześć boga Marduka i bogini Tiamat. W tym czasie koronowano też nowego króla lub przedłużano panowanie obecnego. Boże Narodzenie na świecie. Te świąteczne tradycje mogą zaskoczyć Nie wszędzie Boże Narodzenie na świecie obchodzi się tak samo. Kiedy w grudniu na północy panuje zima i zdarzają się „białe Święta", na południowej półkuli jest pełnia lata. Oto 5 ... Z marca do stycznia Można więc powiedzieć, że ludzie od zawsze chętnie celebrowali początek nowego roku. Jednak dopiero setki lat później ustalono, że święto to będzie obchodzone 1 stycznia. Początkowo kalendarz rzymski opierał się na cyklu księżycowym, co oznaczało, że nowy rok rozpoczynał się w marcu. Dopiero grecki astronom Sosigenes z Aleksandrii przekonał Juliusza Cezara do śledzenia cyklu słonecznego. Tak też doszło do reformy i od 46 r. p.n.e. rzymianie zaczęli obchodzić nowy rok w styczniu – miesiącu nazwanym na cześć boga Janusa. Miał on dwie twarze i mógł jednocześnie patrzeć, zarówno w przeszłość, jak i przyszłość. Trudno o lepszą personifikację pożegnania przeszłości i wkroczenia w nową, lepszą przyszłość. Gdzie leży biblijne miasto, w którym Jezus rozmnożył chleb? Betsaida to jedno z najczęściej opisywanych biblijnych miast. Archeolodzy od lat spierają się w kwestii jego położenia. Początki noworocznych tradycji Na przestrzeni wieków noworoczne tradycje ewoluowały. Obecnie jednym z nieodłącznych elementów sylwestrowych imprez są fajerwerki. Zwyczaj ten wzbudza kontrowersje zwłaszcza wśród obrońców praw zwierząt, którzy co roku apelują, że czworonogi boją się wybuchających petard. Pierwotnie fajerwerki miały jednak odstraszać nie zwierzęta, a złe duchy. W wielu kulturach ludzie uderzają w bębny, żeby przepędzić zagrożenie, również to niewidzialne. Takie też przeznaczenie nadano fajerwerkom wynalezionym w VII wieku w Chinach. Chińczycy wierzyli, że okres przejścia między latami może być okazją dla sił nieczystych do zaatakowania. Od tamtej pory zwyczaj odpalania fajerwerków rozprzestrzenił się na całym świecie i dziś raczej mało kto, widzi w tym głębsze znaczenie. Jedno się nie zmieniło – najbardziej spektakularne pokazy fajerwerk zobaczmy w Chinach. Wielu ludzi nie wyobraża sobie sylwestrowej zabawy bez lampki szampana o północy. Z bąbelkami najpierw świętowali chrześcijanie. W 496 r. n.e. słynne wino z francuskiej Szampanii zostało użyte podczas chrztu frankońskiego wojownika Clovisa. Od tego wydarzenia musujący trunek coraz częściej uświetniał różne uroczystości. – Można było „ochrzcić statek” bez księdza, na przykład, używając „wody święconej” szampana – tłumaczy Kolleen Guy, profesor historii na Uniwersytecie Teksańskim w San Antonio. Szampan zyskał na popularności po rewolucji francuskiej, kiedy wzrost klasy średniej zwiększył grono potencjalnych nabywców trunku. Producenci zaczęli też polecać bąbelki nie tylko na huczne uroczystości, ale też celebracje w rodzinnym gronie. I wreszcie: postanowienia noworoczne. Już w starożytnej Babilonii obywatele deklarowali obietnice poprawy podczas marcowego festiwalu. Deklaracje były składane w obecności króla. Rzymianie również mieli zwyczaj składania przysięgi wierności cesarzowi w marcu, kiedy zaczynał się ich nowy rok. Z kolei w kościele metodystów do lat 40. XVIII wieku 31 grudnia odprawiano specjalne nabożeństwa, podczas których wierni mogli podsumować kończący się rok i zawierzyć Bogu kolejny. Dopiero później postanowienia noworoczne przybrały formę samodoskonalenia. Źródło: champagne.fr, History, Earth Sky
Czy fajerwerki są groźne dla ptaków? Możesz pomóc to zbadać, wystarczy spacer
Sylwestrowe fajerwerki mogą sprawić, że wiele ptaków nie dożyje do Nowego Roku. Ile z nich może stracić życie przez kolorowe eksplozje? Chce to sprawdzić Fundacja Szklane Pułapki, która rozpoczyna akcję „Hangover bird count” i zachęca do pomocy.
„Hangover bird count – noworoczne liczenia martwych ptaków” to projekt badawczy realizowany przez dr Ewę Zyśk-Gorczyńską z Fundacji Szklane Pułapki we współpracy z dr hab. Michałem Żmihorskim z Instytutu Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk. Projekt ma na celu oszacowanie wpływu fajerwerków sylwestrowych na śmiertelność ptaków. „Petardy i fajerwerki płoszą ptaki, które, uciekając uderzają w drzewa i budynki, i giną. Nie wiadomo jednak, jak często i w jakich środowiskach. Chcemy to sprawdzić, a Twój udział może nam pomóc" - piszą organizatorzy. Do akcji może włączyć się każdy. Wystarczy wybrać się na dwa spacery – jeden noworoczny, a drugi przed lub po 1 stycznia. Organizatorzy akcji podkreślają, że ważne, aby obie przechadzki odbyły się tą samą trasą i w możliwie podobnych godzinach, a koniecznie między 7 a 15, kiedy na zewnątrz jest jasno. „Na spacer noworoczny idź w Nowy Rok (01.01.2021). Na spacer kontrolny idź przed Nowym Rokiem (między 19 a 30 grudnia 2020 r.) lub po: między 5 a 15 stycznia 2021 r., w dogodnym dla Ciebie dniu. Podczas każdego spaceru obserwuj otoczenie i notuj: liczbę martwych ptaków (niezależnie od ich lokalizacji, np. pod budynkiem, na trawniku itp., informację o braku martwych ptaków również zapisz); gatunki martwych ptaków (jeśli potrafisz je oznaczyć) oraz datę i liczbę przebytych kilometrów (użyj odpowiedniej aplikacji w telefonie lub sprawdź trasę na mapie)” - brzmi instrukcja na stronie „Hangover bird count”. Po powrocie ze spaceru notatki należy przenieść do ankiety dostępnej online. Co ważne, z badań wyłączone są dni od 2 do 5 stycznia, bo wtedy w terenie mogą jeszcze pozostawać ptaki, które padły w czasie nocy sylwestrowej. Wyniki badania kontrolnego nie byłyby wówczas reprezentatywne. Czytaj też: „Po co te zwierzęta ratować, by później w jedną noc je wybić”. Czy ptaki zginęły od fajerwerków? Organizatorzy akcji przypominają też, aby nie dotykać, nie zabierać do domów i nie próbować samodzielnie leczyć rannych zwierząt. „ Nie dotykaj i nie zabieraj martwych ptaków. Jeśli widzisz ptaki ranne lub wymagające pomocy, skontaktuj się z najbliższym ośrodkiem dla dzikich zwierząt (ich wykaz znajdziesz na stronie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska)" – podaje PAP. Fundacja Szklane Pułapki na co dzień zajmuje się m.in. problematyką śmiertelności ptaków w wyniku kolizji ze szklanymi powierzchniami takimi jak wiaty, ekrany akustyczne czy elewacje budynków. Zbiera informacje o tego typu zderzeniach i szuka rozwiązań, które pozwolą im zapobiegać. Dr Zyśk-Gorczyńska i dr Żmihorski są autorami innego badania dotyczącego bezpieczeństwa ptaków, a mianowicie analizy wpływu szklanych przystanków autobusowych na kolizje z ptakami. Dzięki nim zauważono skalę zjawiska w Polsce, a ich badania przyczyniły się do podjęcia realnych działań ochronnych na rzecz ptaków.
Święta i sylwester 2020: bez wielkich imprez i bliskich, za to w domku w górach?
Pandemia koronawirusa całkowicie wywróciła życie wielu z nas. Pod znakiem zapytania stoją także tegoroczne święta Bożego Narodzenia i Sylwester. Okazuje się, że więcej osób niż zazwyczaj ma zamiar świętować poza domem, rośnie bowiem zainteresowanie wynajmem domków wypoczynkowych i apartamentów.
Zainteresowanie apartamentami i domkami na okres świąt i sylwestra jest zdecydowanie większe niż rok temu – wynika z danych firmy Sun & Snow. Zdaniem przedstawicieli firmy to jeden ze skutków epidemii koronawirusa. Boże Narodzenie najczęściej spędzamy w gronie najbliższej rodziny. Polacy wciąż rzadko decydują się na połączenie świątecznej przerwy z urlopem i wyjazd do zagranicznego czy krajowego kurortu. Jednak epidemia może to zmienić. Fakt, że w czasie wzrostu zachorowań na koronawirusa, powinniśmy ograniczyć kontakty, także z bliskimi – szczególnie jeśli są to osoby w starszym wieku – może przyczynić się do wzrostu zainteresowania wyjazdami w okresie świątecznym. Firma Sun & Snow poinformowała, że rezerwacji na okres świąteczny przybywa znacznie szybciej niż w roku ubiegłym. W poprzednim roku średnie obłożenie górskich apartamentów w okresie świąt Bożego Narodzenia wyniosło ok. 77 proc. Największym powodzeniem cieszyły się Zakopane i Karpacz. W tym roku dużą popularnością mogą cieszyć się także domki wypoczynkowe, które pozwalają na zachowanie stosownego dystansu od innych gości ośrodka, oraz unikanie niepotrzebnych kontaktów. Taki sposób na wypoczynek wydaje się więc bezpieczną alternatywą dla rodzinnych zjazdów. Szczególnie, jeśli przerwę świąteczną spędzimy w naszym stałym gronie, nie zapraszając dodatkowych gości. – Odwiedzający nas mają ze sobą znacznie mniejszy kontakt niż w obiektach hotelowych, gdzie wspólne przestrzenie i oferta gastronomiczna wpisane są na stałe w architekturę takich ośrodków. Od samego początku obecnej trudnej sytuacji wprowadziliśmy też wszystkie zalecane przez rząd i sanepid środki bezpieczeństwa – mówi Karolina Orłowska, dyrektor operacyjna firmy. Dla niektórych podróżnych dodatkowym plusem może okazać się fakt, że wszystko wskazuje na to, że tegoroczne miejskie imprezy sylwestrowe się nie odbędą. Czemu to zaleta? Organizowany ostatnio w Zakopanem sylwester TVP sprawił, że przyjezdni musieli stać w wielokilometrowych korkach – zarówno wjeżdżając do miasta, jak i z niego wyjeżdżając. Niestety, trudno przewidzieć, czy w związku z rosnącą liczbą zakażonych koronawirusem, władze nie zdecydują o zamrożeniu turystyki. Rząd otwarcie przyznaje, że kolejne posunięcia związane z ewentualnymi blokadami i ograniczeniami będą podejmowane na bieżąco, w oparciu o wskaźnik zachorowań.
Drink, awokado, ser i bekon. 13 sposobów na kaca z całego świata
Zobaczcie, jak z „syndromem dnia następnego” radzą sobie imprezowicze z całego świata.
Kac zasadniczo składa się ze zmęczenia, odwodnienia i spadku cukru we krwi. A więc receptą na niego są odpoczynek, nawodnienie i dostarczenie organizmowi niezbędnych węglowodanów, zdrowych tłuszczów i białka. Niestety nie każdy chce i może przeczekać kaca, dlatego wciąż trwa poszukiwanie magicznego „lekarstwa”. Jeśli zamierzasz witać Nowy Rok zagranicą zobacz, co warto zamówić na noworoczne śniadanie, żeby szybciej dojść do siebie. Paryż „Klina klinem” to metoda powszechnie znana i niestety często stosowana. Trudno uznać ją za specjalnie wartościową, bo co się odwlecze, to nie uciecze. Ale jeśli już chcemy „leczyć” się w ten sposób, to najlepiej wybrać Krwawą Mary – zapewniają paryżanie. Tym bardziej, że światowa sława Mary zaczęła się właśnie w stolicy Francji, a dokładnie w Harry’s New York Bar. To tutaj w 1921 roku został wynaleziony ten „krwisty” drink. Dziś jest znany na całym świecie w najróżniejszych odsłonach, ale tu będziecie mieli niepowtarzalną okazję spróbować oryginału. W składzie klasycznej Krwawej Mary znajdziecie wódkę, sok pomidorowy, Tabasco, sól, pieprz, cytrynę i sos Worcester. Londyn Pisaliśmy już, że ser jest jednym z najbardziej uzależniających produktów spożywczych. Podobno działa jak narkotyk, nic więc dziwnego, że uzależnili się od niego m.in. Brytyjczycy i stosują go nawet jako sposób na kaca. „Lekarstwo” jest niezwykle proste w przygotowaniu i można je samemu przyrządzić w domu. Wystarczy chleb, ostra musztarda i tarty cheddar. Opiekamy kromki chleba w opiekaczu, tosterze lub piekarniku – zależnie od tego, czym dysponujemy – ciepłe pieczywo smarujemy masłem i musztardą, na to kładziemy grubą warstwę startego sera i ponownie podgrzewamy. Kiedy ser się rozpuści, danie jest gotowe. Berlin Tutaj idealnym daniem „dzień po” będzie currywurst. To jedno z typowych niemieckich dań, którego głównym składnikiem jest grillowana, pieczona lub smażona kiełbasa wieprzowa pokrojona na małe kawałki. Jak wskazuje nazwa, kiełbasa zostaje bogata doprawiona curry i polana sosem pomidorowym. Ciepłe, tłuste kawałki mięsa z ostrymi przyprawami z pewnością pobudzą zmysły i zapewnią rewitalizujący zastrzyk. Kopenhaga Tym razem problemem może być zamówienie „dania na kaca”, bo jego nazwa brzmi Flæskestegssandwich. Jest to kanapka z pieczoną wieprzowiną. Wyglądem przypomina domowe burgery. Miękkie pieczywo, duży kawałek świeżego mięsa i dodatki – ogórki świeże i marynowane, czerwona kapusta, pikantny sos majonezowy. Najbardziej znany w mieście punkt, gdzie kupisz oryginalne i świeże kanapki to Kødbyens Høker. Upewnij się, że zapisałeś adres, zanim ruszysz w miasto świętować nadejście nowego roku. Manila - Jeśli chodzi o jedzenie po intensywnym piciu, wielu Filipińczyków zwykle wybiera tapsilog. Zasadniczo składa się z peklowanej, podsuszanej lub marynowanej wołowiny z czosnkowym ryżem i jajkiem sadzonym – mówi Jordy Navarra, szef kuchni Toyo Eatery, najlepszej restauracji w mieście. To bardzo wygodne i dość proste danie można kupić praktycznie w każdym zakątku miasta, gdzie pełno jest budek serwujących tapsilog. Mieszkańcy Manili, żeby ustrzec się przed kacem, zalecają sięgnięcie po tłusty posiłek na zakończenie zakrapianej imprezy, a nie tylko dzień po niej. Sydney Kawiarnie w Sydney słyną z zamiłowania do zdrowej kuchni, dlatego też tutejszy sposób na kaca nie opiera się na tłustym mięsie, a na paście z awokado. Grzanka z awokado i jajkiem to prawdziwa witaminowa bomba. Awokado dostarczy nam potasu, który został wypłukany z organizmu przez alkohol, a jajko jest źródłem witaminy A. Jeśli wolisz ostrzejsze smaki, możesz dodać pikantnego sosu. Tokio Eki-soba na kaca poleca Hisato Hamada, współzałożyciel tokijskiej sieci restauracji Wagyumafia. Choć jego lokale serwują głównie kanapki z wołowiną Kobe, sam po imprezie najczęściej kieruje się do stoisk podających makaron soba, bo – jak mówi – najważniejsze, żeby zjeść jeszcze przed położeniem się spać. - Ponieważ eki-soba można znaleźć na dworcach, możesz tam zajść w drodze do domu. Zwykle przygotowywane są bardzo szybko i dostajesz swoją porcję już 30 sekund po zamówieniu, a to bardzo pomocne, gdy jesteś pijany – mówi Hamada. Jego ulubiona wersja to makaron soba z tempurą, surowym jajkiem, negi (por chiński) oraz gęstym sosem sojowym. Bangkok Tajlandia ma jedną z najbogatszych na świecie kultur kulinarnych. Nic dziwnego, że ma też wiele do zaoferowania po upojnej zakrapianej nocy. Ale pierwszym i najpopularniejszym wyborem na kaca dla mieszkańców Bangkoku jest Khao Tom Kui. To tajsko-chińska wersja owsianki ryżowej z dodatkami – od duszonego mięsa po pikantną sałatkę. W mieście jest kilka popularnych lokali serwujących dania 24 godziny na dobę, m.in. w dzielnicy Thonglor. Montreal Poutine to kanadyjska przekąska polecana na złagodzenie skutków wczorajszej nocy. Składa się z frytek, sosu pieczeniowego i sera. Jednak ser musi być konkretnego typu – chodzi o cheese curds, powstający przy wytwarzaniu sera typu cheddar. Danie doczekało się wielu wariacji i obecnie podawane jest z najróżniejszymi dodatkami – boczkiem, smażoną wieprzowiną, pieczoną kaczką czy kurczakiem. Być może wygląd dania nie jest zachęcający, to bogaty zapach sosu z pewnością to wynagrodzi. Edynburg W stolicy Szkocji na kaca powinniśmy zamówić specjalny zestaw. Po pierwsze IrnBru – szkocki napój gazowany, uważany za „narodowy przysmak”. Po drugie – wołowa kiełbasa Lorne. Zwana „kwadratową kiełbasą”, bo nie przypomina klasycznej przedstawicielki gatunku. Mięso wykładane jest na kwadratowej blaszce, krojone w grube plastry i pieczone. Wyglądem przypomina polską „mielonkę”, ale Szkoci zapewniają, że to cudowne remedium na kaca. Najczęściej podawana z ciepłym pieczywem i jajkiem sadzonym. Moskwa Rosyjska recepta na kaca jest niezwykle tania i prosta, właściwie nie wymaga żadnych przygotowań, poza spacerem do lodówki albo piwniczki. A metoda – znana także w Polsce – to wypicie zalewy z korniszonów. Po pierwsze słona i kwaśna mikstura ugasi pragnienie odwodnionego organizmu i skłoni do wypicia następnej szklanki wody, żeby zmyć słony smak z ust. Po drugie – kiszonki są bardzo zdrowe, bo w procesie fermentacji powstają probiotyki. Dodatkowo duża ilość soli pozwala uzupełnić elektrolity. Metoda szczególnie polecana dla tych, których żołądki buntują się na samą myśl o jedzeniu. Dublin - Dubliński kac potrafi być brutalny – przyznaje Simon Lamont, szef dublińskiej restauracji Seabird specjalizującej się w owocach morza i ostrygach i poleca śniadanie blaa. Blaa to nazwa białego pieczywa, które jest głównym składnikiem dania. Miękką bułkę smarujemy obficie masłem, w środku zamykamy tłuste mięso – szynkę, boczek, kiełbaski – i podajemy ze specjalnym brązowym sosem (tradycyjny brytyjski dodatek, podobny do keczupu). Do tego lemoniada, gazowany napój lub kufel piwa. Nowy York Tutaj bez zaskoczeń – na śniadanie po sylwestrze, jeśli chcesz szybko stanąć na nogi, wybierz BEC. Becon, egg and cheese, czyli bekon, jajko i ser. O każdej porze dnia i nocy znajdziesz lokal serwujący takie danie w zaledwie kilka minut. Całość na talerzu albo podana w postaci burgera w białej bułce. Do tego kawa, a jeszcze lepiej puszka zimnej – i pełnej cukru – coli. Z pewnością poczujesz się lepiej i nie będziesz musiał spędzić reszty dnia w łóżku.
Podniebny spektakl w Szanghaju. 2000 dronów zamiast pokazu fajerwerków
Niezwykły sylwestrowy spektakl światła mogli podziwiać ci, którzy witali nowy rok w Szanghaju. Zwyczajowy pokaz fajerwerków w tym roku zastąpiły drony. A dokładnie – 2 tysiące dronów. Urządzenia były sterowane przez jeden komputer, który dokładnie zaprogramował ruch każdego z nich i zmianę światła.
Pokaz rozpoczął się od podniesienia dronów. Gdy maszyny wzleciały w górę zaczęły układać się w różne kształty. Na nocnym niebie nad rzeką Huangpu uformowały się w olbrzymią kolorową kulę. Póżniej z dronów powstała sylwetka biegnącego po niebie człowieka, a na koniec widzowie mogli podziwiać wielkie podniebne odliczanie. Gdy wybiła północ światła dronów ułożyły się w napis „2020”, a część z nich ruchem i rozbłyskami świateł przypominała pokaz zwykłych fajerwerków. Pokaz zakończył się chińskimi znakami oznaczającymi „pogoń za snem”. View oEmbed on the source website Szanghajskim pokazem zachwyca się cały świat. Podniebny taniec dronów nie był pierwszym takim przedsięwzięciem na świecie, ale z pewnością pierwszym na tak dużą skalę i tak udanym. W dobie kryzysu ekologicznego znalezienie mądrego zastępstwa dla fajerwerków jest ważnym wyzwaniem. Coraz więcej miast decyduje się na wprowadzenie pokazu laserów lub rozsypanie kolorowego konfetti (oczywiście z biodegradowalnego pergaminu). Huk sylwestrowych wystrzałów jest szkodliwy dla zwierząt, zarówno domowych jak i dzikich. Co roku dochodzi też do pożarów spowodowanych przez fajerwerki i noworoczne lampiony. W niemieckim Krefeld doszło do tragicznego w skutkach pożaru, gdy płonący lampion spadł na dach małpiarni miejskiego zoo. W ogniu zginęło ponad 30 zwierząt. Katarzyna Grzelak
30 zwierząt zginęło w pożarze zoo. Ogień zaczął się od sylwestrowego lampionu
Tragiczny w skutkach pożar wybuchł w małpiarni zoo w Krefeld w Niemczech. W płomieniach zginęło ponad 30 zwierząt – wśród nich szympansy i orangutany, ale też ptaki i nietoperze. Miejska policja i straż pożarna podejrzewają, że pożar zaczął się od lampionu, który spadł na dach budynku, w którym przebywały zwierzęta.
Ogień został zauważony kilkanaście minut po północy w sylwestrową noc. O godzinie 00.38 straż pożarna odebrała zgłoszenie o pożarze. Gdy strażacy przybyli na miejsce, cała małpiarnia stała już w ogniu. Funkcjonariuszom nie udało się ugasić pożaru, ale opanowali płomienie na tyle, żeby nie dopuścić do ich rozprzestrzenienia na wybieg goryli Dzięki ich staraniom rodzina goryli przeżyła pożar, chociaż zwierzęta doznały obrażeń. Ich stan monitoruje zespół lekarzy weterynarii. „Nasze najgorsze obawy stały się rzeczywistością. W małpiarni nie ma ocalałych zwierząt” - napisały władze zoo w Krefeld na Facebooku 1 stycznia o godz. 5.50 nad ranem, gdy udało się ugasić pożar. Budynek małpiarni spłonął doszczętnie. Według danych zoo w ogniu zginęło ponad 30 zwierząt. „Niewyobrażalna tragedia” Na profilu zoo pojawiło się zdjęcie zniczy, jakie przed ogrodem ustawili okoliczni mieszkańcy. Niektórzy przynieśli też kwiaty, zdjęcia i listy. Na Instagramie pod hashtagiem #zookrefeld można znaleźć setki zdjęć wyrażających współczucie dla opiekunów zoo i smutek po tej wielkiej tragedii. Na facebookowym profilu zoo mieszkańcy miasta i turyści wspominają swoje wizyty w zoo i zamieszczają zdjęcia. Zoo w Krefeld rozpoczęło zbiórkę pieniędzy na naprawę zniszczeń i odbudowę małpiarni. Obecnie placówka jest zamknięta dla zwiedzających. Trwają prace porządkowe, na miejscu wciąż obecna jest też policja. Winne trzy kobiety Policja z Krefeld we współpracy ze strażą pożarną poinformowała, że do zaprószenia ognia doszło, kiedy sylwestrowy lampion spadł na dach małpiarni. Łącznie na teren zoo spadło pięć lampionów, ale tylko ten jeden przyniósł ze sobą tak tragiczne skutki. Po policyjnej konferencji na komisariat w mieście zgłosiło się 70 osób, które w sylwestrową noc puszczały lampiony nie tylko w okolicy zoo, ale nawet w oddalonych o ponad 20 kilometrów miastach. Zdaniem dochodzeniowców właścicielkami feralnego lampionu są trzy kobiety – matka i jej dwie dorosłe córki. Taki wniosek wysnuto porównując charaktery pisma kobiet z życzeniami zamieszczonymi na liściku dołączonym do lampionu. View oEmbed on the source website Kobiety mogą usłyszeć zarzut nieumyślnego spowodowania pożaru, za co grozi kara pozbawienia wolności na 5 lat lub grzywna. Wypuszczanie w powietrze płonących lampionów jest w Niemczech zakazane. Przepis wprowadzono w 2009 roku.
„Po co te zwierzęta ratować, by później w jedną noc je wybić”. Czy ptaki zginęły od fajerwerków?
Co roku przed Sylwestrem wraca temat fajerwerków i ich wpływu na zwierzęta. O wprowadzenie zakazu „strzelania” apelują szczególnie właściciele czworonogów, którzy boją się o zdrowie i życie swoich pupili. Ale huk fajerwerków jest śmiertelnie groźny także dla ptaków.
„Ten dzięcioł duży miał dzisiaj wrócić na wolność, po ponad 3 tygodniach leczenia, znaleziony dzisiaj (tj. 1 stycznia – przyp. red.) martwy wraz z innymi drobnymi ptakami” – taki wpis, wraz ze zdjęciem padłego dzięcioła, pojawił się na facebookowym profilu Nyskiego Pogotowia Opiekuńczo-Adopcyjnego dla Zwierząt. Autorzy posta piszą wprost – „Oto proszę Państwa jest efekt fajerwerków”, i dodają „Po co te zwierzęta ratować, by później w jedną noc je wybić”. Wpis nyskiego pogotowia udostępniono już blisko 3 tys. razy, a zdjęcie martwego ptaka stało się symbolem szkód wyrządzonych przez ludzką chęć zabawy, bez liczenia się z kosztami. Jeszcze bardziej dramatyczny materiał na Twitterze zamieścił Michał Witkowski. Mężczyzna nagrał strażników sanitarnych, którzy zbierają z chodnika martwe ptaki. „Warszawa. Ptasie ofiary ludzkiej głupoty” - skomentował krótko autor filmiku. View oEmbed on the source website Jak się okazało, na ulicy Senatorskiej w Warszawie znaleziono aż czternaście martwych zwierząt. – Nie wiemy, co spowodowało ich śmierć. Zostały zabrane przez inspekcję weterynaryjną, część zostanie zbadania, żeby sprawdzić przyczyny zgonu, reszta ptaków będzie poddana utylizacji – informuje warszawska straż miejska cytowana przez „Gazetę Wyborczą”. Z roku na rok coraz więcej miast rezygnuje z pokazów fajerwerków na rzecz pokazów laserowych bądź konfetti (najlepiej z biodegradowalnego pergaminu). Nie ma jednak przepisów zakazujących używania fajerwerków osobom prywatnym, a co za tym idzie wystrzały często słychać już dzień przed sylwestrem, a także w Nowy Rok. – Jeśli już koniecznie musimy odpalać fajerwerki, powinniśmy robić to tylko około północy – apeluje Dawid Fabjański z Fundacji Animal Rescue Polska. Sylwestrowy patrol fundacji odnotował kilkadziesiąt zgłoszeń dotyczących zarówno psów, jak i dzikich zwierząt, które uciekły właścicielom przerażone hukiem petard. Dwa psy, przestraszone nagłym hałasem, zerwały się ze smyczy i wbiegły wprost pod nadjeżdżające samochody. Wszystko dlatego, że fajerwerki wystrzeliwano w godzinach wczesnopopołudniowych i porannych, kiedy właściciele czworonogów nie byli na to przygotowani. Katarzyna Grzelak
Powitaj Nowy Rok po szkocku. Hogmanay to znacznie więcej niż odpowiednik polskiego sylwestra
"Musisz to przeżyć" – mówili znajomi. – "To jedna z rzeczy, którą trzeba zrobić przed śmiercią!" – przekonywała koleżanka z Glasgow. Ten argument podziałał, decyzja zapadła. Chociaż nie znoszę tłumów i jestem zmarzluchem, pojechałam do stolicy Szkocji, na której ulicach Nowy Rok regularnie wita ok. 100 tys. ludzi, a pogoda sprzyja morsom. Oszalałam?
Stary rok rzuć na stos Przez kilkaset lat Hogmanay - trzydniowe celebracje Nowego Roku - były ważniejsze niż święta Bożego Narodzenia, bo po reformacji szkoccy prezbiterianie długo uznawali Gwiazdkę za... zbyt papieską. Pochodzenie samego słowa nie jest jasne – prawdopodobnie wywodzi się ze staronormandzkiego lub celtyckiego i oznacza przynoszenie prezentów. Tradycja nakazuje bowiem odwiedzić w pierwszy dzień Nowego Roku rodzinę i sąsiadów i przynieść im podarki. Ale mówi się też, że hogmanay to nic innego jak hug-me--now, czyli: obejmij mnie. Samo święto ma korzenie pogańskie: to czas przesilenia zimowego. Niepamiętnych czasów sięga też tradycja żegnania starego roku i zimowego mroku ogniem. Jak Szkocja długa i szeroka w miastach płoną wtedy ogniska. W Biggar przy angielskiej granicy staje w płomieniach widoczny z daleka stos. W Stonehaven po głównej ulicy przechodzą śmiałkowie wymachujący płonącymi kulami na łańcuchach. Potem przy dźwiękach orkiestry dudziarzy wrzucają je w morskie fale. I płynie rzeka światła Do Edynburga dojeżdżamy na godzinę przed procesją z pochodniami. Prosto z dworca biegniemy na most George’a IV, gdzie wymieniamy vouchery na długie świece w drewnianych obsadkach. Zwartym konwojem, z plującymi iskrami pochodniami w dłoniach, ruszamy na obchód centrum miasta. Jest nas podobno ponad 20 tys., w każdym wieku, z każdego zakątka globu. Rzeka światła, na której czele idą porykujący przywódcy w strojach wikingów. Do łez doprowadza mnie nie tyle dym, ile wysiłki tych, którzy próbują robić zdjęcie telefonem, jednocześnie trzymając pochodnię – oni się męczą, a ja płaczę ze śmiechu. Następnego dnia przychodzimy na Princess Street dopiero wieczorem. Grają już pierwsze zespoły. Obcy ludzie dzielą się z nami piwem i porywają w tan. Atmosfera zabawy jest zaraźliwa. W ciągu nocy będę jeszcze tańczyć szkockiego oberka na ceidligh – największej potańcówce pod gołym niebem na Wyspach, zjem smażonego batona Mars i zedrę sobie gardło, żegnając śpiewem stary rok. Fajerwerki, wystrzelane spod stojącego na wygasłym wulkanie zamku, zapamiętam do końca życia. A rano, zamiast odsypiać, pojadę jeszcze na plażę do pobliskiego South Queens­ferry, żeby popatrzeć na Loony Dook: tłum przebierańców, który co roku o tej porze rzuca się w lodowate fale rzeki Forth. Jak to zorganizować? 1. Zaplanuj to zawczasu Na uliczne celebracje Hogmanay w Edynburgu trzeba kupić bilety. Tak naprawdę najlepiej zrobić to już w październiku. Wstęp na większość imprez dozwolony jest od lat 12. Ceny: od 10 do 50 funtów, w zależności od imprezy. Sprawdź program i dokładnie zaplanuj, gdzie chcesz być i o jakiej porze. Koncerty w ostatni dzień roku zaczynają się o dziewiątej wieczorem, nie ma sensu przychodzić wcześniej. Bramki zamykane są godzinę przed północą. 2. Zaśpiewaj pełną piersią Gdy tylko kościelne dzwony wybijają północ, z tysięcy gardeł na szkockich ulicach rozlega się pieśń Auld Lang Syne, do słów wiersza Roberta Burnsa. Jeśli chcesz poczuć wspólnotę z całym rozbawionym tłumem, odrób lekcje i naucz się wcześniej tekstu. Znajdziesz go m.in. na rozdawanych wszędzie ulotkach z programem Hogmanay. Uwaga: śpiewający tradycyjnie splatają ramiona na krzyż z sąsiadami dopiero przy ostatnich wersach! 3. Weź to na grubo Załóż na siebie tyle warstw, ile możesz, i dodaj jeszcze jedną, przeciwdeszczową. Musisz pamiętać, że szkocka zima to nie tylko deszcz i śnieg, ale również urywający głowę wicher. Załóż wygodne i ciepłe buty, bo nie przetańczysz całej nocy na kocich łbach na szpilkach. A jeśli chcesz wziąć udział w procesji z pochodniami, pamiętaj, że możesz pochlapać się woskiem. Na ulicznych straganach kupisz plastikowe ochronne peleryny. 4. Oszczędź na drinkach Na uliczne party możesz przynieść własny alkohol, ale tylko w plastikowych pojemnikach i puszkach. Musisz wiedzieć, że na imprezę nie wolno wnosić szklanych butelek, szklanek czy kufli. Piwo i drinki można rzecz jasna kupić na otwartych przez całą noc stoiskach, ale ich ceny będą kilkakrotnie wyższe niż te w supermarkecie. Co ważne, na pozostałe koncerty i imprezy nie wolno przynosić własnych trunków. 5. Zapukaj z prezentem Jeśli planujesz następnego dnia po Nowym Roku odwiedzić przyjaciół, koniecznie przynieś ze sobą jakiś prezent. Może to być butelka whisky, ciastka albo słodycze. Kiedyś wręczało się kawałek węgla do paleniska. Musisz wiedzieć, że odwiedziny z pustymi rękami to towarzyski nietakt. Dobrą wróżbą jest, gdy jako pierwszy przejdzie przez próg gospodarzy brunet. Koniecznie mężczyzna. Blondyni, kojarzeni z wikingami, nie są mile widziani. Zuzanna O’Brien
Oddajemy w Państwa ręce kolejne wydanie magazynu National Geographic, wieńczące 20. rok jego obecności na polskim rynku. W tym numerze, tak jak przez wszystkie minione lata, staramy się rejestrować i prezentować Czytelnikom zmiany, jakie zachodzą na świecie. Jesteśmy bowiem świadkami nieprawdopodobnie szybkich przeobrażeń naszej planety. Dotyczy to przede wszystkim najbardziej dziś palących kwestii klimatycznych, ale tez gwałtownego wymierania gatunków czy problemów społeczno-demograficznych. Wszystkie te procesy pokazują współzależności, jakim podlegamy. Żadna społeczność nie jest bowiem wyizolowana wyspa. Doskonale pokazuje to choćby publikowany w tym numerze materiał na temat wykopalisk w Jerozolimie, które mogą prowokować i podgrzewać nastroje w konflikcie arabsko-izraelskim (str. 46), artykuły o zarzadzaniu zagrożonymi parkami narodowymi w krajach Afryki (str. 72.), czy o Himalajach, gdzie odwieczne lodowce ustępują miejsca jeziorom (str. .118). We wszystkich tych przypadkach pozytywne efekty może przynieść jedynie ludzkie współdziałanie, ważenie racji i interesów. Dlatego chcemy Państwa przekonywać do aktywności. Uznania, ze każdy z nas jest częścią globalnych procesów, a jego działanie ma sens. I wreszcie – do empatii i zrozumienia dla Innego. Ponad to w magazynie: E K S P L O R A C J E Kwestia gustu Dlaczego lubimy to, co lubimy? Jak często w wypadku podobnych pytań bywa – odpowiedz nie jest prosta. Oczami Czytelników Kolejna odsłona Wielkiego Konkursu Fotograficznego NG rozstrzygnięta. Publikujemy zwycięskie zdjęcia. R E P O R T A Z E Pod Jerozolima Ziemia Święta to teren ostrego konfliktu, a jego duchowym centrum jest Jerozolima, miasto o wielowiekowej historii święte dla trzech religii. W tej sytuacji pokusa instrumentalizowania archeologii i wykorzystania jej odkryć do wsparcia politycznych roszczeń jest nieodparta. Parki Afryki Jak ratować afrykańskie parki narodowe, zagrożone przez rebeliantów, kłusowników i eksplozje demograficzna? Najnowszy pomysł: zarządzać nimi jak firmami bliskimi upadku. R E P O R T A Z E Z tygrysem na kanapie Tygrysy to największe koty na świecie, dlatego nie brakuje ludzi, którzy chcieliby się z imponującymi drapieżnikami fotografować, lansować, a nawet zamieniać je w domowych pupili. Choć dla tygrysa każda z tych ról jest udręka, w USA stały się one dochodowym biznesem. Dach Świata spływa woda Himalaje, od tysięcy lat pokryte lodowcami, zmieniają się w krainę tysięcy jezior, których liczba i wielkość bardzo szybko rosną.
Sylwester i nowy rok w górach? Nowy kierunek Polaków
Tendencja do świętowania Sylwestra w wielkim mieście, w popularnej restauracji czy na reprezentacyjnym placu metropolii, jest wśród Polaków równie trwała, jak chęć ucieczki od tego miejskiego zgiełku i wyjazdu w góry.
Preferencje te ścierają się za każdym razem, gdy podejmujemy rodzinne dyskusje na na temat spędzania ostatnich dni roku. Warto jednak zauważyć, że decyzja o wyjeździe w góry nie musi wiązać się z rezygnacją ze smacznej kolacji czy zabawy przy porywającej do tańca muzyce na żywo. Jeśli wybierzemy hotel, który taką samą uwagę przykłada zarówno do lokalnych tradycji, jak i do wielkomiejskich trendów świętowania końca roku, mamy szanse na spędzenie Sylwestra oraz Nowego Roku w naprawdę niepowtarzalnej atmosferze. Takim miejscem jest właśnie hotel Czarny Potok gdzie tradycja spotyka się z nowoczesnością, umożliwiając przygotowanie wyjątkowej imprezy na najwyższym poziomie, a jednak w swobodnej atmosferze. Dlaczego Polacy kochają góry? Miłośnicy gór z pewnością wskazaliby ich niezwykłą aurę, fenomenalny folklor - zwłaszcza stroje, muzykę oraz kuchnię - a także za fakt, że nawet kiedy w miastach nie spada ani płatek śniegu, tam zwykle panuje piękna, śnieżna zima . Góry kojarzą się Polakom z przepiękną przyrodą, ciekawymi szlakami pieszymi i narciarskimi, kwaśnicą, oscypkiem i biesiadami z prawdziwego zdarzenia. Górale umieją i ciężko pracować, i wyśmienicie odpoczywać. Ta zachwycająca mieszczuchów równowaga - którą sami nazywają work-life balance - przyciąga w góry wszystkich, którzy oczekują wytchnienia od rutyny, beztroskiej zabawy, etnicznych dźwięków i kuchni pełnej polskich smaków i zapachów. Jeśli na co dzień krążymy jedynie między domem, pracą i szkołą naszych dzieci, zimowy wyjazd w polskie góry może okazać się dla całej rodziny równie atrakcyjny, co letni wypoczynek nad ciepłym morzem. Zimowe wczasy w górach to powrót do radości z zabawy na śniegu, z przebywania na świeżym powietrzu aż do przemarznięcia, a potem grzania się przy góralskiej watrze czy kominku. To także możliwość usłyszenia... ciszy. Nigdzie nie uda nam się poczuć takiego spokoju ducha, jak w zasypanych białym puchem górach. Miejscowe trasy narciarskie są starannie przygotowane (fot. Hotel Czarny Potok) Tak, Polacy kochają góry i nic dziwnego, że chętnie wybierają sylwestrowy pobyt w Hotelu Czarny Potok. Warto wydłużyć pobyt i zaplanować urlop na dłużej Sam Sylwester to jednak za mało, żeby naprawdę odpocząć. Warto więc zaplanować zimowe wczasy na dłużej. Koniec roku kalendarzowego to tradycyjnie czas, w którym wykorzystujemy dni zaległego urlopu, dzieci mają ferie świąteczne, możemy więc pomyśleć o prawdziwym, zimowym resecie. Hotele często oferują gotowe pakiety pobytowe sywestrowo-noworoczne (Czarny Potok ma dwie takie oferty: od 28.12.2018 do 01.01.2019 r. lub od 29.12.2018 do 02.01.2019), ale nic nie stoi na przeszkodzie, żeby pobyt przedłużyć pobyt nie tylko ze względu na chęć skorzystania z wyciągów narciarskich czy hotelowych atrakcji w strefie SPA. Warto pamiętać, że przestawienie się naszych organizmów z trybu pracy na tryb odpoczynku zajmuje trochę czasu. Jedno- lub kilkudniowy pobyt w górach może nie wystarczyć, by odespać, odstresować się, naładować akumulatory. Tym bardziej, że nasze zimowe wczasy obejmują przecież szaloną noc sylwestrową, którą również trzeba odespać... Wydłużenie urlopu to także szansa na dotlenienie się i zniwelowanie skutków miejskiego smogu, w którym wielu z nas żyje na co dzień. Tak jak nad morze jedziemy po to, żeby wdychać jod, tak w górach szukamy krystalicznie czystego powietrza nasyconego olejkami eterycznymi z drzew iglastych. Dajmy sobie czas na to, żeby naprawdę poczuć ich dobroczynne działanie. Jakie atrakcje czekają w górach? Obok wszystkich wymienionych atrakcji, na wczasowiczów wybierających się do Hotelu Czarny Potok czekają także - a może przede wszystkim - świetne wyciągi narciarskie położone w bezpośrednim sąsiedztwie hotelu. Jaworzyna Krynicka to najdłuższa w Polsce kolej gondolowa, posiadająca 7 tras narciarskich o różnym stopniu trudności. Wszystkie trasy są ratrakowane, z możliwością sztucznego zaśnieżania. W pobliżu tras narciarskich dostępna jest bogata oferta gastronomiczna. Dolne stacje otoczone są parkingiem dla kilku tysięcy samochodów. Znajdują się tu liczne wypożyczalnie i szkoły narciarskie. Warto odwiedzić także Centrum Narciarskie Azoty, Ośrodek Narciarski Słotwiny czy Stację Narciarską Tylicz - tu dostępne są także atrakcyjne trasy biegowe. Góry zimą to i narty (fot. Hotel Czarny Potok) W przerwach między szusowaniem po okolicznych stokach warto odwiedzić Krynicę Zdrój - jeden z najpiękniejszych górskich kurortów. A kiedy uznamy, że mamy już dość przebywania na świeżym powietrzu, pamiętajmy o hotelowej strefie SPA. Ta w Hotelu Czarny Potok to jedna z najlepszych w Polsce. Autorskie połączenie europejskich klasycznych zabiegów z krynickimi tradycjami uzdrowiskowymi to niezapomniane doświadczenie prawdziwego luksusu. Jak planować zimowe wczasy? Wczasy w górach zaplanować trzeba z wyprzedzeniem. Do bazowej sylwestrowo-noworocznej oferty Hotelu Czarny Potok (od 28.12.2018 do 01.01.2019 r. lub od 29.12.2018 do 02.01.2019) warto doliczyć kilka dni, które sprawią, że pobyt w górach będzie naprawdę relaksujący. Nie zapominajmy, że ten akurat hotel jest przyjazny rodzinie i słynie z atrakcji dedykowanych najmłodszym, jak basen wypełniony piłeczkami, labirynt z tunelami w hotelowym KIDS CLUBIE oraz czy brodzik dla najmłodszych w STREFIE AQUA o głębokości 30 cm i temperaturze wody 30°C do 32°C. Brodzik zawiera atrakcję wodną w postaci grzybka wodnego, z którego spływa woda. Można się pod nim poczuć, jak pod prawdziwym wodospadem. Spędź wczasy zimowe z całą rodziną w hotelu (fot. Hotel Czarny Potok) Hotel Czarny Potok to idealne miejsce na zimowy wypoczynek dla całej rodziny. Warto zaplanować je wcześniej i już teraz cieszyć się perspektywą relaksu w jednym z najwspanialszych kompleksów hotelowych w polskich górach.
6 miejsc na świecie, w których warto spędzić sylwestra
Sprawdź, dlaczego w sylwestrową noc warto być w Nowym Jorku, jak świętuje się w sercu Zjednoczonych Emiratów Arabskich i z czego cieszą się tej nocy mieszkańcy Brazylii.
Oto 6 miejsc na świecie, w których warto spędzić sylwestra >>> Zestawienie zostało przygotowane przez sieć AccorHotels.
Sylwester last minute? Sprawdź ceny noclegów w 9 europejskich miastach
Brak planów sylwestrowych? Rozwiązanie na ostatnią chwilę to powitanie nowego roku w którymś z europejskich miast. Znamy ceny!
Berlin – najbardziej świąteczna stolica Europy?
Okres adwentu i Bożego Narodzenia to czas rodzinnych spotkań i odpoczynku, a dla niektórych okazja do kolejnych podróży. Poszukiwanie świątecznych inspiracji nie jest łatwe! Dlatego podpowiadamy: Berlin to idealny miejsce do odwiedzin o tej porze roku.
Dlaczego Berlin?Berlin to największe z niemieckich miast i jednocześnie jedna z najbardziej rozwiniętych europejskich metropolii. Aglomeracja ta pełna jest zabytków i muzeów, ale także innych atrakcji turystycznych, które – zarówno w sezonie wakacyjnym, jak i zimowym – zapewniają wiele wrażeń. Miłośnicy historii, architektury, kultury, sportu, kinematografii i mody z pewnością znajdą tu coś dla siebie. Poza tradycyjnym zwiedzaniem zabytkowych budowli w Berlinie, możemy wziąć udział w prestiżowym Berlin Fashion Week, Międzynarodowym Festiwalu Filmowym – Berlinale, Botanicznej Nocy, Międzynarodowym Festiwalu Piwa, Maratonie Berlińskim, Pyronale (festiwalu sztucznych ogni), Worldtronics (festiwalu muzyki elektronicznej) czy w Berlińskich Dniach Bajek. Warto jednak pamiętać, że także w okresie przedświątecznym miasto tętni życiem, zmieniając się wtedy w niemal bajkową, magiczną krainę. Zabytki i typowe atrakcje turystyczne schodzą na drugi plan, ustępując miejsca tym świątecznym, pojawiającym się jedynie raz do roku. Fot. Materiały prasowe Czym dojechać? Berlin znajduje się na tyle blisko granicy z Polską, że dotarcie do niego nie sprawia większego problemu. Warto jednak zastanowić się, czy rzeczywiście najlepszym sposobem będzie dojazd samochodem. Rozsądniejszym rozwiązaniem, szczególnie w okresie przedświątecznym, może być skorzystanie z opcji PKP Intercity, które oferuje cztery połączenia na trasie Warszawa-Berlin i jedno na trasie Trójmiasto-Berlin. Świąteczne jarmarki Inspiracją, by wyruszyć do miasta mimo zimowej aury, są organizowane w wielu częściach metropolii świąteczne jarmarki. Zwykle zaczynają się już pod koniec listopada, a spotkamy na nich zarówno rodowitych berlińczyków, jak i rzesze przyjezdnych. Niektóre z jarmarków kończą się wraz z nadejściem Świąt, inne z kolei możemy odwiedzać do końca grudnia, a nawet w styczniu. Tradycyjne jarmarki bożonarodzeniowe organizowane są na Potsdamer Platz, Alexanderplatz, pod Czerwonym Ratuszem, na Gendarmenmarkt oraz na placu w pobliżu opery. Nieco dalej od centrum znajdują się kiermasze w Spandau i Lucia Weihnachtsmarkt in der Kulturbrauerei. Tutaj rozgrzeje nas gorące wino w wielu oryginalnych smakach, a także będziemy mieli okazję skosztować rozmaitych smakołyków. Berlińskim jarmarkom towarzyszą bowiem liczne stanowiska z dobrymi, niecodziennymi przysmakami – zarówno kuchni niemieckiej, jak i zagranicznej (np. Fladenbrot, langosze, Leberkas, Pulsnitz, pieczone kasztany) – oraz napojami. Na liście odwiedzanych jarmarków nie powinno zabraknąć tego usytuowanego na Gendarmenmarkt. To miejsce stanowi obowiązkowy punkt podczas wizyty każdego turysty udającego się do Berlina. W czasie Adwentu przemienia się w prawdziwie magiczną, przepięknie oświetloną krainę, w której gra muzyka i odgrywane są teatralne przedstawienia. Dodatkowo, możemy podziwiać ją z góry, przemierzając 284 schody prowadzące na punkt widokowy usytuowany na pobliskiej Katedrze Francuskiej. Na Placu Aleksandra natomiast możemy pojeździć na łyżwach, sankach czy karuzeli. Jarmark Lucia zorganizowany jest w odnowionych budynkach przemysłowych starego browaru, gdzie oferowane są smakołyki rodem ze Skandynawii. Na wszystkich berlińskich jarmarkach możemy zaopatrzyć się w wyborne przysmaki, ale także ozdoby choinkowe, ręcznie wykonane dekoracje czy wieńce adwentowe. Fot. Materiały prasowe Sylwester w Berlinie Tak jak w wielu dużych miastach na całym świecie, również w Berlinie każdego roku organizowany jest sylwester. Władze miasta zapraszają na tę imprezę nie tylko okolicznych mieszkańców, ale także turystów. Zabawa odbywa się na ogromnym obszarze, zajmując przestrzeń pomiędzy Bramą Brandenburską a Kolumną Zwycięstwa. Trwająca do wczesnych godzin porannych impreza obfituje w występy międzynarodowych gwiazd sceny muzycznej. Berliński sylwester przyciąga każdego roku około miliona uczestników, mimo to organizatorzy zapewniają bezpieczeństwo, angażując w przedsięwzięcie odpowiednie służby. Oczywiście nie jest to jedyna w tym dniu zabawa – w całym Berlinie 31 grudnia organizowanych jest także wiele innych wydarzeń, więc żądni wrażeń imprezowicze mają w czym wybierać. Sylwestrowe zabawy organizowane w Berlinie stanowią zwieńczenie całego bożonarodzeniowego okresu. Nawet jeśli zdecydujemy się spędzić tam wyłącznie ostatni dzień w roku, zdążymy jeszcze poczuć świąteczną atmosferę, udając się na jeden z wciąż czynnych jarmarków. Fot. Materiały prasowe
Sylwester w polskich górach: drogo jak nigdy dotąd!
Znalezienie noclegu w Zakopanem i okolicach jest praktycznie niemożliwe. Ceny ofert, które są jeszcze dostępne, przekraczają zarobki przeciętnego Polaka. Wszystko za jedną noc!
Sylwester w górach nigdy nie był aż tak popularny. Internetowe Centrum Podróży eSKY.pl zestawiło ceny, które w polskich górach obowiązują w święta i w sylwestra. Jak się one kształtują? I o ile wzrosły w stosunku do roku ubiegłego? – W roku poprzednim po raz pierwszy porównaliśmy ceny noclegów, które obowiązują w okresie od świąt do sylwestra i zestawiliśmy je z cenami „poza sezonem”. Wówczas zwróciliśmy przede wszystkim uwagę na to, że ceny rosną dwukrotnie – pierwszy raz na święta, a drugi na sylwestra. Przy czym ten drugi wzrost bywa naprawdę bardzo znaczący – mówi Łukasz Neska z serwisu eSKY.pl – Zdarza się, zwłaszcza w przypadku hoteli wyższej klasy, że cena rośnie parokrotnie. Dodatkowo, nie ma możliwości rezerwacji tylko jednej nocy, tylko należy się zdecydować od razu na pakiet. Przykładowo, są hotele w Zakopanem, w których normalnie nocleg kosztuje od 390 PLN za dobę dla dwóch osób, tymczasem na czas sylwestra jest wyłącznie możliwość rezerwacji 4 dób w cenie od 3 612 PLN. Zimowa stolica Polski to najdroższa opcja dla tych, którzy chcą świętować w górach nadejście nowego roku. Na dwa tygodnie przed sylwestrem oferty zaczynają się od 385 PLN za dobę dla dwóch osób. Dostępnych noclegów jest niewiele i większość tych, które pozostały, dotyczą hoteli pięciogwiazdkowych, w których ceny zaczynają się od 1200 PLN. Gdy przyjrzeć się kosztom rezerwacji, które już zostały dokonane, to są one również wyższe od tych, które zrobiono przed rokiem. Porównując koszty pobytu w Zakopanem w okresie zwykłym tj. gdy nie ma żadnych świąt, to średnio wzrosły one o 30 PLN w stosunku do roku ubiegłego (237 PLN w 2012 roku, a w 2013 – 267 PLN). Średni koszt pobytu w czasie świąt zwiększył się o 68 PLN (z 346 PLN w roku 2012 do 414 PLN w tym roku). Rekordowe koszty wiążą się z rezerwacją hotelu na sylwestrową noc. Rosną one aż o 91 PLN w stosunku do roku ubiegłego i dają średnią 696 PLN. Statystyki te dotyczą samego miasta Zakopane, natomiast gdy analizie zostaną poddane noclegi w Białce Tatrzańskiej czy w Bukowinie to o nie zmieniły się one znacząco od roku ubiegłego. Nieco wyższe są koszty związane ze spędzaniem sylwestra w tych miejscowościach i ich okolicach – średnio o 25 PLN, co daje kwotę oscylującą w granicach 465 PLN. Niższe ceny niż w Zakopanem powodują, że miejsca noclegowe zapełniły się tu jeszcze szybciej niż w zimowej stolicy Polski. Osoby, które chciały spędzić sylwester w polskich górach, często decydowały się na pobyt w Beskidach lub Sudetach. Analitycy z Internetowego Centrum Podróży eSKY.pl porównali również koszty związane z pobytem z popularnych miejscowościach zlokalizowanych u podnóża tych łańcuchów górskich. W przypadku Beskidów porównano ceny hoteli w czterech miejscowościach: Wiśle, Żywcu, Szczyrku i Ustroniu. Tu średnie koszty pobytu nie zmieniły się w ogóle w stosunku do roku ubiegłego. Nadal najdroższy jest Żywiec. W okresie nieświątecznym średni koszt doby hotelowej w mieście wynosi 230 PLN i niewiele zwiększa się w czasie świąt – 250 PLN, natomiast na sylwestrową noc koszty rosną prawie dwukrotnie i wynoszą średnio 453 PLN. Rok temu najtańszy był pobyt w Wiśle – w normalnym okresie za dobę w pokoju dwuosobowym płaci się tam średnio 129 PLN, w święta jest to 160 PLN, a w sylwestra 223 PLN. W tym roku ceny nieznacznie się podniosły. I tak w okresie zwykłym nocleg dla dwóch osób kosztuje średnio 135 PLN, w święta 180 PLN, a w sylwestra 250 PLN. Ten wzrost średnich kosztów noclegu powoduje, że najtańszy jest pobyt w Ustroniu, gdzie ceny nieco zmalały. Doba dla dwóch osób w okresie nieświątecznym to koszt 120 PLN, w święta 170 PLN, a w sylwestra 235 PLN. Podobnie jak w roku ubiegłym, sylwester w Beskidach może być prawie trzy razy tańszy niż ten spędzony w Zakopanem. Sprawdzono również koszty, które poniosą osoby spędzające sylwester w zimowych kurortach województwa dolnośląskiego. Przeanalizowane ceny dotyczą trzech popularnych miejscowości: Szklarskiej Poręby, Karpacza i Kudowy Zdroju. W roku ubiegłym najdroższy był pobyt w Kudowie, gdzie średnie ceny w hotelach w normalnym okresie oscylują w okolicach 300 PLN, natomiast na sylwester wzrastają do 763 PLN (należy jednak zaznaczyć, że wszystkie hotele zlokalizowane w Kudowie Zdroju, które zostały poddane analizie, w cenie noclegu oferowały również bal sylwestrowy). W tym roku koszty znacznie się zmniejszyły i średnia cena noclegu w sylwestra to 520 PLN. Znacznie wyższa jest średnia cena pobytu w Szklarskiej Porębie. Chociaż normalnie średni koszt rezerwacji noclegu wynosi 183 PLN, w święta kwota wzrasta średnio do 501 PLN, a w sylwestra do 608 PLN. Ceny niewiele się różnią od tych, które należy zapłacić za pobyt w Zakopanem. - Należy podkreślić, że w przeprowadzonej przez nas analizie nie były brane pod uwagę kwatery prywatne. Ma to w tym wypadku duże znaczenie, bo najczęściej to właśnie ich właściciele podnoszą cenę w sposób dowolny – w zależności od popytu. Chociaż ceny kwater nie rosną do tak wysokich, jak noclegi w hotelach – wyjaśnia Łukasz Neska z eSKY.pl. Niezależnie od tego, jak bardzo rosną koszty pobytu w górach w okresie świątecznym i sylwestrowym, zainteresowanie takimi wyjazdami nie maleje, a wręcz przeciwnie. Coraz więcej osób rezygnuje z tradycyjnej Wigilii i zamiast spędzać święta w dużym rodzinnym gronie, woli wyjechać i odpocząć w górach. Na przestrzeni ostatnich dwóch lat liczba takich wyjazdów zwiększyła się o 14 proc. – w roku ubiegłym o 8 proc., natomiast w tym o kolejne 6 proc. Oczywiście najwięcej osób wybiera się do Zakopanego i w jego okolice – blisko 40 proc. klientów eSKY.pl. Na drugim miejscu jeżeli chodzi o popularność są Beskidy – tu zachęcające są przede wszystkim ceny, najniższe ze wszystkich górskich ośrodków. Sylwester w Beskidach spędzi 23 proc. klientów eSKY.pl. Sudety w tym roku są najmniej oblegane: zaledwie 15 proc. osób zdecydowało się na się na spędzenie sylwestra właśnie tam.
Cała Brazylia wita Nowy Rok fajerwerkami i muzyką. Największa impreza odbywa się na słynnej plaży Copacabana w Rio de Janeiro, na której gromadzi się wtedy ok. 2,5 mln ludzi.
RIO DE JANEIRO, BRAZYLIA Na zbudowanych tam estradach występują artyści, a o północy rozpoczynają się pokazy sztucznych ogni, które trwają ponad 20 minut. Fajerwerki wystrzeliwują w niebo z łodzi zakotwiczonych w pewnej odległości od brzegu. Popularnym zwyczajem sylwestrowej nocy jest ubieranie się na biało – na całe brazylijskie wybrzeże przybywają ludzie w bieli. Wielu z nich przynosi kwiaty i o północy wrzuca je do wody. Są one darem dla Yemanja, bogini mórz. MADRYT, HISZPANIA W Hiszpanii do sylwestrowej tradycji należy zjadanie jednego z dwunastu gron z kiści winogron z każdym uderzeniem zegarów o północy. 12 gron oznacza dobrobyt przez 12 miesięcy w roku. Trzeba jeść szybko, ale na szczęście w Hiszpanii łatwo o winogrona bez pestek. Potem wszyscy składają sobie życzenia, pijąc szampana i wino musujące. Odliczanie uderzeń odbywa się według zegara na Casa de Correos (siedziba Samorządu Autonomicznego Regionu), na placu Puerta del Sol w Madrycie. NOWY JORK, USA NOWY JORK A razem z nim przed telewizorami cała Ameryka – nadejścia Nowego Roku tradycyjnie oczekuje na Times Square na Manhattanie, gdzie w sylwestra gromadzi się ponad milion ludzi. Napięcie rośnie z godziny na godzinę. Wreszcie – minutę przed północą – ogromna kryształowa kula umieszczona na 110-metrowym budynku One Times Square zjeżdża w dół, a następnie się podnosi, by równo o godz. 12.00 w nocy znaleźć się na wierzchołku iglicy. Kulę pierwszy raz opuszczono w 1907 r. Jej kształt zmieniał się z czasem. W tym roku ma 3,66 m średnicy, czyli dwukrotnie więcej niż poprzednie. Waży 5,4 tony. Pokrywa ją ponad 2,5 tys. kryształów i będzie na niej świecić 32 256 lampek. Kula mieni się 16 milionami kolorów i rzuca miliony barwnych wzorów. EDYNBURG, SZKOCJA Najdłużej Nowy Rok witają Szkoci w Edynburgu. Cztery dni trwa tu wtedy święto zwane Hogmanay. Na Princess Street, w sercu miasta, występują artyści i wybuchają fajerwerki. Nie wiadomo, co znaczy słowo Hogmanay. Według jednej z teorii to tyle co „hug-me-nowģ”ģģ, czyli „obejmij mnie”. I to właśnie robią edynburczycy 31 grudnia na Princess Street – punktualnie o północy zaczynają obejmować się i całować. Tradycją Hogmanay, wywodzącą się jeszcze z czasów, gdy Szkocję najeżdżali wikingowie, jest First Footing, czyli „pierwsze przybycie”. Pierwszą osobą, która przekroczy próg domu po północy, powinien być wysoki, ciemnowłosy nieznajomy, (nie blondyn jak wiking), który zapewni mieszkańcom szczęście, przynosząc bryłkę węgla, whisky i tradycyjne owocowe ciasto. FILIPINY W sylwestra Filipińczycy przygotowują w domach uroczyste kolacje. Zakładają wtedy ubrania w kropki i koła, co ma im zapewnić szczęście oraz dostatek. Tradycja nakazuje też, by do metalowych garnków wkładać monety i grzechocząc nimi, obchodzić cały dom. Trzeba czynić przy tym jak najwięcej hałasu, by odpędzić złe duchy. SYDNEY, AUSTRALIA To miasto – ze względu na swoje położenie geograficzne – jako pierwsze (obok Auckland w Nowej Zelandii) wita Nowy Rok. Zatoka Sydney staje się wówczas tłem oszałamiającego widowiska, gdyż Australijczycy mają ambicję przygotować najbardziej imponujący na świecie pokaz sztucznych ogni. W roli głównej występuje oświetlony fajerwerkami most. Najlepiej oglądać je oczywiście z wody. W tym celu po zatoce pływa kilkadziesiąt specjalnie przygotowanych, udekorowanych łodzi, które są ruchomymi punktami widokowymi. Miejsca na nich trzeba rezerwować z dużym wyprzedzeniem. TAIPEI, TAJWAN Na Tajwanie najwięcej ludzi wita Nowy Rok w stolicy – Taipei. Znajdujący się w finansowej i zakupowej części miasta drapacz chmur Taipei 101 oblegają tłumy. Ludzie wykrzykują liczby od 10 do zera. Przy każdym okrzyku zapalają się światła na jednym poziomie wieżowca (na każdy przypada osiem pięter), a na koniec z góry każdego poziomu wystrzeliwują w różnych kierunkach sztuczne ognie. EKWADOR Años Viejos, czyli kukły symbolizujące stare lata, stoją w sylwestra na rogach ulic i przy drogach. Wyobrażają postacie, które niezbyt chlubnie zaznaczyły się w mijającym roku. Szyje się je ze szmat i wypełnia fajerwerkami, a na twarze zakłada maski, by przypominały konkretne osoby. O północy Ekwadorczycy wrzucają Años Viejos do ognia, karząc je za skandale i kłopoty, które wywołały.
Nowy Rok jest świętem obchodzonym na całym świecie, choć przyznać trzeba, że nie wszędzie w tym samym czasie. W Chinach i w Japonii za każdym razem przypada innego dnia. Podobnie jak w Wietnamie, w którym pojawia się w ostatniej dekadzie stycznia lub w pierwszej połowie lutego.
Żydzi obchodzą go obecnie we wrześniu lub w październiku, a liczą jego nadejście od momentu stworzenia świata, który według nich miał miejsce w 3761 r. p.n.e. Dla wyznawców Mahometa Nowy Rok nalicza się od 622 r. n.e., czyli od ucieczki Mahometa z Mekki do Medyny. Do dnia dzisiejszego używają oni kalendarza księżycowego, który jest krótszy od naszego aż o 11 dni. Dla starożytnych mieszkańców Egiptu Nowy Rok nadchodził w momencie wylewu Nilu, co miało miejsce zazwyczaj w okolicach lipca. Starożytni Rzymianie obchodzili go na początku w marcu, który był miesiącem poświęconym Marsowi – bogowi wojny. Z biegiem czasu doszli jednak do wniosku, że zdecydowanie lepiej będzie rozpoczynać nowy rok w styczniu, który jest miesiącem Janusa – bóstwa o dwóch twarzach, które symbolizują początek i koniec. Chrześcijanie, na początku, uznawali 6 stycznia za datę wyznaczającą nadejście nowego roku, później, już według juliańskiego kalendarza, 25 grudnia, by ostatecznie, zgodnie z wolą kościoła, zgodzić się na dzień nadania Chrystusowi imienia Jezus, czyli 1 stycznia. W Nowym Roku najważniejsze jest jednak samo świętowanie, a nie data. W dawnych czasach było to święto silnie połączone z magią i obrzędami, związanymi z jedzeniem i piciem. Był to dzień radości, gdyż na Ziemię zstępowały dobre duchy. Nie było trosk i kłopotów, a to, co się wydarzyło w tym dniu, było wróżbą na cały nadchodzący rok. Tekst: Agnieszka Budo
Czy wiesz, kiedy odbyło się pierwsze spotkanie założycieli Towarzystwa National Geographic? Co było celem ekspedycji Hirama Binghama? W ilu językach na świecie ukazuje się co miesiąc magazyn National Geographic? Co widniało na okładce pierwszego numeru polskiej edycji National Geographic? Czym różni się wydanie dla prenumeratorów od tego klasycznego, dostępnego w kioskach? Jeśli znasz odpowiedzi na te pytania, spróbuj swoich sił w konkursie wiedzy o National Geographic, który potrwa aż do końca stycznia (szczegóły na www.nationalgeographic.pl). Do wygrania wiele cennych nagród, więc zachęcam do udziału! Święta Bożego Narodzenia i koniec roku zbliżają się wielkimi krokami i w związku z tym… dużo się dzieje. Przygotowujemy 12 wyjątkowych wydań magazynu na przyszły rok, pracujemy nad ulepszeniem naszej strony internetowej, planujemy już wkrótce wspólnie z Wami rozstrzygnąć konkurs TRAVELERY dla wybitnych badaczy, eksploratorów i podróżników (szczegóły także na wspomnianej wyżej stronie www) i liczymy na to, że nadal będziecie naszymi wiernymi czytelnikami! W nadchodzącym 2010 r. życzę Wam (i sobie także!) nieustającej ciekawości świata (którą postaramy się zaspokoić), wielu uskrzydlających marzeń (do których będziemy Was inspirować) oraz mnóstwa spokoju i radości (co zapewni lektura naszego magazynu). Ze świątecznymi pozdrowieniami,Martyna Wojciechowska
Magazyn National Geographic 12/2009 Nowa Ziemia - Wiemy już, że w kosmosie jest wiele planet podobnych do naszej. Ale czy kiedykolwiek znajdziemy na którejś z nich podobne naszemu życie? Wielbłądy- Opływający w luksusy szejkowie lubią snobować się na pustynnych kowbojów. Stąd organizacja imprez takich jak konkursy wielbłądziej piękności. Pyłki- Nasza planeta nieustannie zasypywana jest niewyobrażalną liczbą maleńkich ziaren pyłku. Jak wygląda roślinny „seks na odległość”? Ujgurzy- Ich sytuacja w Chinach przypomina los Tybetańczyków. Też walczą o swoje prawa, ale że nie mają Dalajlamy, świat niewiele o tym wie. Pingwiny- Ptaki te żyją w skrajnie nieprzyjaznym środowisku. Mimo to świetnie sobie radzą, a ich sposoby funkcjonowania w kolonii budzą podziw i zdumienie. Góra Atos- Niezwykła republika prawosławnych mnichów jest częścią Grecji, ale rządzi się swoimi prawami. A są to męskie prawa, obowiązujące od setek lat... Tylko dla prenumeratorów: Misja Healy. Dopóki ocean nad biegunem północnym był skuty lodem, nie budził wielkich emocji. Sytuacja uległa zmianie, gdy globalne ocieplenie otworzyło dostęp do „bezpańskich” surowców energetycznych.
W gorących rytmach na Copacabanie, nad Kołymą, w Kambodży, w cerkwi Uspieńskiej we Lwowie, a może w kopalni soli?
LAS VEGAS W STOLICY HAZARDU Czy można spędzić sylwestra w Nowym Jorku, Paryżu i Wenecji jednocześnie? Tak, jeśli wybierzecie się do Las Vegas. Tutaj nie ma rzeczy niemożliwych! W ciągu zaledwie jednej nocy możecie zobaczyć najnowszy broadwayowski musical, pójść na koncert megagwiazdy, obejrzeć francuski kabaret, a nawet wziąć szybki ślub w hotelowej kaplicy. Vegas ma tysiące prawdziwych i plastikowych atrakcji. Tego wieczoru najbardziej wyczekiwaną z nich jest pokaz sztucznych ogni, które o północy od siedmiu lat rozbłyskują feerią kolorów. Miasto z rozmachem przygotowuje swój podniebny show. Ten darmowy spektakl jest transmitowany na całe Stany. Chociaż stojąc razem z radosnym tłumem na The Strip, głównej ulicy nowej części miasta, mam wrażenie, że „całe Stany” znalazły się właśnie tutaj. Zaopatrzeni w karnawałowe gadżety, ze świecącymi na czerwono kieliszkami szampana, po zakończeniu pokazu odwiedzamy kolejne kasyna. Chyba nikt tej nocy nie idzie spać. Każdy po cichu liczy na noworoczny uśmiech losu. Tutaj można obstawić na konnych wyścigach, wycisnąć coś z jednorękiego bandyty, zablefować w pokera. Grają wszyscy i we wszystko. Bo tutaj wygrywa się i traci fortuny o każdej porze dnia i nocy. O trzeciej nad ranem wygrałam w ruletkę 200 dolarów. To się nazywa dobry początek roku! Marta Madigan www.visitlasvegas.com www.lasvegasdirect.com www.lasvegastickets.com RZYM SKOK DO TYBRU Ostatnia noc starego roku gromadzi na placach Wiecznego Miasta – Piazza del Popolo, Piazza Navona, Piazza San Silvestro oraz Piazza Augusto Imperatore – setki tysięcy ludzi. Natomiast w pierwszy dzień Nowego Roku ludzie zbierają się w innym miejscu – przy balustradzie Ponte Cavour. Z tego mostu, tradycyjnie od dziesięcioleci, punktualnie w południe odbywają się skoki do Tybru. Amatorów kąpieli w lodowatej toni nie ma wielu, zazwyczaj kilku. W 2007 r. skoki do Tybru zainicjował Kolumbijczyk Orlando Duque, kilkakrotny mistrz świata w nurkowaniu głębokim. W jego ślady poszedł 55-letni Włoch Maurizio Palmulli, ratownik z plaż w Ostii (antyczne miasto portowe, dziś popularna miejscowość letniskowa), który skacze do Tybru już od 20 lat. — Woda jest tu znacznie brudniejszą niż w morzu – stwierdził po ostatnim wyczynie. www.romaturismo.it NIE TYLKO WARSZAWA IMPREZA W LODÓWCE Bo jak inaczej nazwać „bary lodowe”, w których przez cały rok, niezależnie od pogody na zewnątrz, panuje ujemna temperatura? Pierwszy taki bar został otwarty w 1994 roku w hotelu Lodowym w szwedzkim Jukkasjärvi, 200 kilometrów na północ od koła polarnego. Każdego roku trzeba go było odbudowywać, stąd pojawił się pomysł, by stworzyć lokale, które działałyby przez cały rok. Dziś można się schłodzić również w Mediolanie, Londynie, Sztokholmie, Tokio, Kopenhadze, Szanghaju (bar został otwarty w czerwcu tego roku), jak również w Warszawie. Przy wejściu wszyscy dostają „kosmiczne” płaszczyki, których zadaniem jest nie tylko chronić gości przed zmarznięciem (w warszawskim lokalu jest -8°C, w Sztokholmie i Londynie trochę cieplej, „tylko” 5 stopni poniżej zera), ale także izolować lodowy wystrój przed… ciepłem ludzkich ciał. Lodowe kieliszki szybko się topią (przynajmniej zmywanie odpada), nie da się więc powoli sączyć drinka. Nikt też nie przesiaduje w barze zbyt długo – najbardziej wytrwali wychodzą po pół- godzinie. www.icebar.com.pl RIO DE JANEIRO NA PLAŻY COPACABANA Sylwestrowa noc na Copacabanie w Rio de Janeiro to drugie co do wielkości wydarzenie po słynnym Karnawale rozbrzmiewającym rytmem szkół samby. W tę gorącą (dosłownie!) noc na szaleńczej zabawie spotykają się ludzie różnych kultur i ras. Nie brak też sporej liczby transwestytów. Gdy wybija północ, z zakotwiczonych nieopodal łodzi odpalane są tysiące ogni sztucznych. Oprócz rozmaitych, noworocznych show organizowanych dla turystów w różnych punktach Copacabany uwagę przyciągają rytualne obchody ku czci bogini morza – Lemanji. Z tej okazji uczestnicy święta wypuszczają na morze różnej wielkości łodzie z jej wizerunkami i wrzucają w fale bukiety białych kwiatów dla bogini. Lemanja otrzymuje też sporo podarków, począwszy od kosmetyków, poprzez jedzenie, po butelki szampana. www.copacabana.info/new-years-eve.html KUBA W CIENIU FIDELA 1 stycznia 1959 roku oddziały brodatych rewolucjonistów zdobyły miasto Santiago de Cuba. Tego dnia każdego roku na Kubie odbywają się imprezy upamiętniające zwycięstwo rebeliantów Fidela Castro nad dyktaturą Fulgencio Batisty. W związku z tym noc sylwestrowa ma mniejsze znaczenie. Imprezy odbywają się w domach prywatnych, ale z mniejszą pompą. Parę dni po Bożym Narodzeniu, które spędziłem w Trinidadzie, zjechałem do Hawany. Dzień przed sylwestrem nie za bardzo wiem, gdzie się pobawić. Wraz z Beth i Fioną, przyjaciółkami z Angli postanawiamy rozpocząć świętowanie w domu, w którym mieszkamy – w casa particular – licencjonowanej przez rząd kwaterze dla obcokrajowców. Parę butelek rumu, podrabiana coca-cola, muzyka z plastikowego odtwarzacza CD i gościnna atmosfera w domu u Gladys, która pracuje w filharmonii w Hawanie, wprawia nasze towarzystwo w bardzo dobry nastrój. O zachodzie słońca ruszamy na miasto. Stolica Kuby w sylwestrową noc wygląda jak zwykle – parę otwartych klubów w starej części miasta – Habana Vieja. Na jednym z mijanych placyków zauważamy rozstawione krzesełka. Okazuje się, że zaplanowano tu bal dla turystów i elity – bilety po 100 euro na głowę. To nie opcja dla nas. Kupujemy więcej rumu „Havana Club” po 3 euro i ruszamy dalej w miasto. Po drodze spotkamy młodych gringos – trochę zdezorientowani pytają, gdzie jest fiesta noworoczna. Postanawiamy połączyć siły. Zagadnięta przez nas para Francuzów informuje, że wszyscy poszli na Malecón – słynną promenadę nadmorską. Po drodze przypadkowi ludzie zapraszają nas do domów. Są tańce, alkohol, cygara...Wreszcie docieramy na Malecón, gdzie tłumy turystów bawią się pod gołym niebem. W międzynarodowej gromadzie, przemieszanej z przyjaźnie nastawionymi do nas Kubańczykami, czekamy na Nowy Rok. Nie było hucznej zabawy, fajerwerków, śniegu i szampana – za to gorąca atmosfera, dużo improwizacji, rumu i niespodziewanych zdarzeń. Bartek Pogoda SKANDYNAWIA NA GRANICY Tornio i Haparanda to miasteczka położone na przeciwległych brzegach rzeki Torne nad Zatoką Botnicką. Pierwsze leży w Finlandii, drugie po szwedzkiej stronie. Dzieli je nie tylko granica. Kiedy w Tornio wybija północ, w Haparandzie jest dopiero jedenasta. Po wypiciu szampana i obejrzeniu sztucznych ogni w Tornio wystarczy tylko przejść mostem na szwedzką stronę, by przywitać Nowy Rok dwukrotnie w ciągu jednej nocy! KAMBODŻA U KHMERÓW W połowie 3-miesięcznej podróży po Azji Południowo-Wschodniej znaleźliśmy się na wybrzeżu Zatoki Tajskiej w Kambodży. Właśnie wróciliśmy na ląd, do nadmorskiego miasteczka Sihanoukville, z baśniowego pobytu na wyspie niemalże bezludnej, a na pewno nie turystycznej. Tam dowiedzieliśmy się z Polski o tsunami w sąsiedniej Tajlandii. Dlatego postanowiliśmy opuścić wyspę i spędzić sylwestra w innej nadmorskiej miejscowości – Kep. Po tym byłym kolonialnym kurorcie, zwanym kiedyś Kep sur la mer, spodziewaliśmy się piaszczystych plaż i pięknych willi. Zastajemy puste miasteczko w kompletnej ruinie, zamiast piasku – żwir, zamiast kolonialnych willi szkielety domów zamieszkane przez lokalnych squattersów. Słynny targ krabowy okazał się być rozwaloną budą, w której wśród śmieci i biegających świń z brudnych talerzy można kupić kraba za 3 dolary. Ponieważ infrastruktura turystyczna prawie nie istnieje, mieliśmy problemy ze znalezieniem guesthouse’u, hotelu... czegokolwiek, gdzie można by przenocować. Wszystko jest zajęte, co wydaje się nam dziwne, zważywszy na to, że żadnego turysty nie widać. W końcu znajdujemy taksówkarza, który nas zawozi na obrzeża Kep, do ośrodka z tekowymi bungalowami do wynajęcia. Miejsce okazuje się cudem. Piękny widok na zatokę tajską i wyspy wietnamskie z jednej strony, a na słynną górę Bokor z drugiej. Ośrodek prowadzony przez małżeństwo khmersko-francuskie miał też restaurację i właśnie w niej decydujemy się spędzić sylwestra. Po kąpieli zjadamy wyśmienitą kolację z dobrym winem. Nie był to najhuczniejszy z moich sylwestrów, ale na pewno niezapomniany. Lukrecja Nagabczyńska JAKUCJA NAD KOŁYMĄ W całej Rosji Wigilia Bożego Narodzenia przypada na 6 stycznia, a w maleńkich syberyjskich osadach nie obchodzi się jej wcale. Siłą rzeczy sylwester zastępuje tam Boże Narodzenie. Na kilka dni przed Nowym Rokiem do domów wracają myśliwi, którzy zimowe miesiące spędzają w tajdze, polując na zwierzęta futerkowe. W niektórych domach pierwsze toasty szampanem wznosi się znacznie wcześniej niż o północy. Jeśli np. syn mieszka gdzieś na Czukotce, to pierwszy łyk Szampanskoje Igristoje wypija się już o 23.00. Gdy rodzina jest rozproszona po całej Rosji, Nowy Rok wita się co godzinę. Niektórzy są w stanie wytrzymać do godziny 8.00 czasu lokalnego, kiedy w Moskwie wybija północ. Specyfiką syberyjskiego sylwestra jest to, że trwa on 2 tygodnie. Zmiana kalendarza z juliańskiego na gregoriański doprowadziła do dwutygodniowego przesunięcia Nowego Roku. W praktyce istnieje Nowy Rok i Stary Nowy Rok, które obchodzi się równie hucznie, wypełniając czas między nimi piciem alkoholu. Jarosław Derlicki LWÓW SZAMPAN I PIELMIENI Mieszkańcy Ukrainy lubią się bawić, a sylwestrowa noc to dla wielu z nich jedno z najważniejszych wydarzeń w roku. Wybieram się do Teatru Wielkiego. Wchodzę po schodach wyłożonych czerwonym dywanem. We foyer kelnerzy częstują gości schłodzonym szampanem, a kryształowe lustra odbijają płomienie świec rozstawionych w sali na solidnych kandelabrach. Światła gasną, szmery rozmów cichną, a do moich uszu docierają powoli pierwsze dźwięki Dziadka do orzechów Czajkowskiego. Gdy opuszczam teatr, na ulicach panuje iście sylwestrowa atmosfera. Na głównym placu ustawiona jest scena, na której koncert daje jakiś tutejsze bożyszcze, gdyż tłoczące się pod nią dziewczyny piszczą z zachwytu. W restauracjach, kawiarniach i dyskotekach bawią się tłumy. Decyduję się na pielmieni, sprzedawane na rogu placu przez potężnie zbudowanego dziadka. To Polak, który z dziada pradziada mieszka we Lwowie. Kiedyś był artystą malarzem, później musiał poszukać innego sposobu na życie. Tłok na ulicy robi się coraz większy. Po uroczystych rodzinnych kolacjach wszyscy idą na zabawę lub chociaż na plac, by zobaczyć fajerwerki, których pokaz ma się rozpocząć punkt dwunasta. Odliczanie: trzy, dwa, jeden... Niebo rozjaśniają różnokolorowe sztuczne ognie. Mamy Nowy Rok. Agnieszka Budo ETIOPIA W RYTM DIDŻA K oza jest przywiązana do wbitego w ziemię palika – dokładnie naprzeciwko okna mojego obskurnego hotelowego pokoju. Ale nie narzekam. Kiedy kilka miesięcy wcześniej po raz pierwszy przybyłem do Addis Abeby, przez parę nocy sypiałem w burdelu, bo było taniej niż w hotelu. Był tylko jeden problem – panie z sąsiednich pokojów pracowały nocami. Dlatego cieszyłem się z kozy, bo ona nocami sypiała. 31 grudnia planujemy wspólnego sylwestra. Jesteśmy jedynymi mieszkańcami hotelu i zdążyliśmy się już polubić. Niestety, z powodu obowiązującego tu kalendarza etiopskiego nie przypada w tym terminie. Postanawiamy więc z kozą, że zostaniemy w domu. Napijemy się. Coś sobie pośpiewamy. Zjemy banany i po kawałku pizzy przyniesionej z jedynej w stolicy pizzerii. I wtedy w naszą sielankę wkracza Jurun. Holenderski rasta z didżem (instrument australijskich aborygenów) na ramieniu. Parę godzin później siedzimy we trójkę, czekając na Nowy Rok. My, samce siedzimy na łóżku w moim pokoju. Koza jak to samiczka, siedzi na zewnątrz, kończąc swoją porcję pizzy i bananów. Jurun sięga po didża. Wyciągam z kieszeni drumle. Zaczynamy grać... O północy składamy sobie życzenia. Koza jest dziwnie milcząca. Następnego dnia właściciel hotelu zarżnął kozę na obiad... Edi Pyrek AUSTRALIA DO GÓRY NOGAMI Tu rzeczywiście wszystko jest upside down! Szczególnie sylwester i poprzedzające go święta Bożego Narodzenia. To najważniejszy okres urlopowy i wyjazdowy w Australii. Kierunki najczęściej koncentrują się blisko plaży – kąpiele, sporty wodne, czyli wakacje w szortach i T-shirtach. Na antypodach przecież pełnia lata. I bez przyległości rodzinnych – babć, wujków i stryjków. Jest to zwykle wypoczynek w gronie znajomych, względnie najbliższej rodziny i bardziej przypomina wczasy w lipcu nad Bałtykiem niż typowe sylwestrowe szaleństwa. Nie znaczy to, że brakuje szampańskich ofert. Część Polaków wybiera zabawy taneczne organizowane przez Domy Polonijne. Z kolei dla tęskniących za atmosferą PRL-u ciekawą opcją są dancingi, które już dawno zniknęły z restauracji w Polsce. Wydaje się jednak, że tu czas się zatrzymał. W ten sposób możemy sobie zafundować powrót do lat 70. ubiegłego stulecia za 300 zł od pary! Dla tych, którzy cenią sobie migotliwość wśród gwiazd, spełnieniem marzeń będzie sześciogodzinny godzinny rejs po zatoce Sydney. Przekąski, koktajle, DJ, czyli potańcówka na pokładzie i najważniejsze widoki za burtą – słynny gmach Opery, Most Zatokowy w oprawie tysięcy ogni sztucznych. To wszystko za jedyne 1 100 zł od osoby (w przedsprzedaży). I niekoniecznie w strojach wieczorowych – Australijczycy stronią od pompy i przesadnej elegancji, nawet w tak uroczysty wieczór. Osobiście proponuję jeszcze lepsze fajerwerki, które przy odrobinie szczęścia można mieć za nieporównywalnie mniejsze pieniądze. Wystarczy wziąć namiot, kilka konserw, butelkę znakomitego wina shiraz i, oczywiście, towarzyszkę podróży, bez której taki sylwester niepomiernie straciłby na uroku. Celem będzie Góra Kościuszki, czyli sylwester na dachu Australii (2 228 m n.p.m.), a zarazem jednym ze szczytów Korony Ziemi, z możliwością obserwacji o tej porze roku nieprawdopodobnych wyładowań atmosferycznych. Hotel o standardzie setek tysięcy gwiazd tworzących Drogę Mleczną wynagrodzi trudy wędrówki i ewentualne zmarznięcie. Marek Tomalik POLSKA W GLINIANEJ CHATCE Jeśli jesteś w dołku – przyjedź. Mamy tu górki! Brzmi zachęcająco, prawda? Tym miejscem z górkami, ale także łąkami i lasem, jest wieś Przełomka położo-na w otulinie Suwalskiego Parku Krajobrazowego, w pobliżu jeziora Hańcza. Stoi tam kryta strzechą gliniana chatka państwa Mackiewiczów. Już sam jej wystrój powinien wprawić w dobry nastrój – gliniany piec z zapieckiem do wygrzewania się w zimne dni, gliniane półki i gliniana podłoga. Wszystkie sprzęty pozbawione ostrych krawędzi, wymodelowane niczym w bajkowej chatce z piernika. Domek, choć prosty (został zbudowany ze słomy, gliny i drewna), jest ciepły zimą i w pełni „cywilizowany” – podłączony do prądu, bieżącej wody i kanalizacji. Jego niewielką powierzchnię (35 m kw. na dole i 20-metrowy stryszek, który odgrywa rolę sypialni) zrekompensuje otwarta przestrzeń dookoła. W takim otoczeniu sylwester będzie wyjątkowy. Barbara Żukowska http//: galwiej.fm.interia.pl PERU Z MUZYKĄ I TAŃCEM Wszystkie święta w Peru mają niepowtarzalny charakter i wprawiają turystów w prawdziwy zachwyt. Zwyczaje chrześcijańskie mieszają się bowiem z obrzędami sięgającymi czasów inkaskich, a nawet dalszych, gdy oddawano tu cześć Pacha Mama, czyli Matce Ziemi. Peruwiańczycy kochają się bawić i trzeba przyznać, że potrafią to robić, jak mało kto. Sylwestrową noc, podobnie jak cały karnawał, obchodzą hałaśliwie i z wielkim rozmachem. Już od wczesnych godzin popołudniowych na ulicach odbywają się pochody przebranych w ludowe stroje, muzykantów i tancerzy. Spotkać można również zamaskowane maszkary wyskakujące zza rogu na niczego niespodziewającego się turystę. Do tej najdłuższej nocy w roku szykują się wszyscy. Restauracje oferują drogie bankiety i bale, na które bez problemu można się dostać po godzinie dwunastej w nocy, gdyż wówczas wszystko wymyka się już spod kontroli. Sprzedawcy rozstawiają na placach i ulicach swoje stragany. Dzieci biegają z kolorowymi balonami przyczepionymi do długaśnych sznurków. Główny plac Plaza de Armas wygląda najpiękniej nocą, gdy tonie w żółtej poświacie latarni i kolorowych reflektorów oświetlających najważniejsze zabytki. W noc sylwestrową jego piękno spotęgowane jest gwarem, muzyką, śmiechami, kolorowymi strojami i fajerwerkami. To robione domowymi sposobami sztuczne ognie, które zatykane są na długich patykach w ziemi lub niesione na ramionach przez młodych ludzi. Ich konstrukcje zbudowane są na metalowych ramach. O północy następuje ich podpalenie. Różnokolorowe iskry sypią się na prawo i lewo, a konstrukcje nagle ożywiają, przedstawiając gwiazdy, drzewa, wykrzywione twarze, syczące smoki, połyskujące węże. Cały plac iskrzy się i mieni różnymi kolorami. Dym unosi się w powietrzu i drażni oczy. Gdy fajerwerki zgasną, pozostanie jedynie szara mgła i spalone kolorowe pyłki, opadające powoli na brukowane ulice... Agnieszka Budo POLSKA POD ZIEMIĄ Korki od szampana od kilku lat strzelają w kopalni soli w Wieliczce (w Komorze Warszawa – 122,5 metra pod ziemią) i Bochni (dwa razy głębsza komora Ważyn). Nie każdemu jednak odpowiada bal z muzyką na żywo dla niemal 300 osób (tylu gości bawiło się podczas zeszłorocznego sylwestra w wielickiej kopalni) – nawet jeśli odbywa się w tak nietypowym miejscu. Ostatniego dnia roku speleolodzy i inni miłośnicy podziemi przypuszczają szturm na jaskinie. W Polsce powodzeniem cieszy się Jura Krakowsko-Częstochowska, która jest prawdziwym jaskiniowym zagłębiem. BŻ NAJWCZEŚNIEJ I NAJPÓŹNIEJ Na położonej na Pacyfiku Wyspie Bożego Narodzenia Nowy rok jest witany najwcześniej na całej kuli ziemskiej. północ wybija tam wtedy, gdy w Polsce jest ledwie jedenasta rano. W 1995 roku część Międzynarodowej linii Zmiany daty została przesunięta o niemal 1 000 kilometrów na wschód, dzięki czemu wszystkie wyspy Kiribati znalazły się po zachodniej, „azjatyckiej” stronie linii, a więc w najwcześniejszej strefie czasowej” na Ziemi. co ciekawe – na wyspie jest dokładnie ta sama godzina, co na sąsiednich hawajach, tyle że… dzień później. Jeśli zatem komuś szkoda starego roku, niech się lepiej wybierze pożegnać go w honolulu, chociażby na słynnej Waikiki Beach.