„Każdego dnia budzę się z myślą, że wulkan może znów wybuchnąć” – tak się żyje na Stromboli
Wyspa Stromboli to jedno z tych miejsc, które łączą w sobie piękno natury i żywioł nieprzewidywalności. Mieszkańcy tej niewielkiej włoskiej wyspy żyją w rytmie erupcji – na własnych zasadach i w cieniu jednego z najbardziej aktywnych wulkanów w Europie.
Spis treści: Jak wygląda życie u stóp nieprzewidywalnego wulkanu Stromboli? Historia, miłość i ewakuacja – Stromboli zaskakuje na każdym kroku Odys, Strombolinek i miecznik – czyli jak poznać Lipari na własnej skórze VIP-y, siarka i zgubiona bransoletka – jak pachnie wakacyjny relaks na Vulcano? Co warto wiedzieć o Wyspach Liparyjskich, zanim zaplanujesz podróż Jak zaplanować podróż na Stromboli – krok po kroku Codzienność na wyspie Stromboli to nie tylko bajeczne krajobrazy i bliskość Morza Tyrreńskiego. To również ciągłe nasłuchiwanie odgłosów wulkanu, którego aktywność potrafi zaskoczyć o każdej porze dnia i nocy. To jedno z najsłynniejszych miejsc wulkanicznych we Włoszech. Pomimo ryzyka, mieszkańcy nie wyobrażają sobie życia gdzie indziej. Ich podejście do natury, prostota codzienności i lokalna społeczność tworzą unikalny mikroświat, który fascynuje nie tylko podróżników, ale i naukowców. Jak wygląda życie u stóp nieprzewidywalnego wulkanu Stromboli? To właśnie wyspę Stromboli zauważam jako pierwszą z pokładu promu, który w sezonie kursuje co godzinę ze stałego lądu. W miarę jak się przybliżamy, szaro-zielona góra wynurza się majestatycznie z intensywnie szafirowego morza i z każdą chwilą potężnieje w oczach. Po chwili wydaje mi się gigantyczna – i nic dziwnego, bo wznosi się aż na 940 m n.p.m. Nad kraterem unosi się stała aureola dymu, a z oddali wyraźnie widać wyżłobioną przez lawę ścieżkę zwaną La Sciara del Fuoco, po której rozżarzony materiał skalny spływa bezpośrednio do morza. Stromboli to jeden z najaktywniejszych wulkanów na świecie – jest w stanie niemal ciągłej erupcji od ponad 2000 lat. Co 10 do 12 minut z trzech kraterów ulokowanych na szczycie wystrzeliwują eksplozje gazów i fragmentów lawy, które osiągają wysokość nawet 100 metrów. To zjawisko – zwane „erupcją stromboliańską” – nadało nazwę całemu typowi erupcji wulkanicznej. Od tych wybuchów drżą szyby i drzwi w domach rozrzuconych u podnóża wulkanu. Zastanawiam się, jak żyje się ludziom w tak nieprzewidywalnym otoczeniu. – Oczywiście je słyszymy, ale to dla nas chleb powszedni. Nie boimy się wulkanu. Moja rodzina żyje tu od pokoleń. Choć wciąż jest aktywny, erupcje nigdy nie stanowiły zagrożenia dla mieszkańców wyspy – mówi Francesco Scibilia, prowadzący pensjonat na Stromboli, witając mnie w porcie Scari. Pobliska plaża – pokryta szaro-czarnym wulkanicznym pyłem – nie zachęca do klasycznych kąpieli słonecznych, ale przyciąga turystów swoją surową urodą. Wybieramy się pieszo w stronę krateru. Słońce w zenicie pali niemiłosiernie, a każdy krok po rozgrzanym pyle potęguje wrażenie obcowania z żywiołem. Historia, miłość i ewakuacja – Stromboli zaskakuje na każdym kroku Po stokach góry wspinają się odważnie białe domki okolone wysokimi murami, nad którymi kołyszą się dorodne pióropusze palm. Przez artystycznie kute bramy zaglądam do ogrodów tonących w kwiatach i zieleni – pełnych hibiskusów, bugenwilli i drzewek cytrusowych. Docieramy na placyk przed kościołem św. Wincentego (Chiesa di San Vincenzo) – duchowym i historycznym centrum wyspy. To tutaj odnaleziono ślady pierwszego osadnictwa sięgające XVI wieku p.n.e. Przez wieki mieszkańcy żyli w rytmie morza – łowili ryby, handlowali i wypatrywali statków. W XVIII wieku Stromboli przeżywała prawdziwy złoty wiek. Obrotni wyspiarze dorobili się aż 65 własnych żaglowców, które regularnie kursowały między Sycylią a Neapolem, transportując towary i ludzi. Sielankę przerwała rewolucja technologiczna i katastrofa naturalna. Wraz z pojawieniem się parowców i tragicznym podwodnym trzęsieniem ziemi, wywołującym gigantyczne fale tsunami, wyspa opustoszała niemal z dnia na dzień. Wielu mieszkańców emigrowało, a Stromboli popadła w zapomnienie. Aż w 1949 roku wydarzył się przełom. Roberto Rossellini nakręcił tu film „Stromboli, ziemia boga” z Ingrid Bergman, co na nowo skierowało oczy świata na wyspę. Ulica Wiktora Emanuela kryje niepozorny domek z tabliczką– to tu mieszkali w czasie zdjęć jako kochankowie. Tuż obok znajduje się tajemnicza strzałka prowadząca pod górę. – To droga ewakuacyjna, gdyby jednak wulkan dał się nam za bardzo we znaki – wyjaśnia Francesco. – Nad naszym bezpieczeństwem czuwa 24 godziny na dobę zespół wulkanologów z Neapolu, a na miejscu mamy oddział Gwardii Cywilnej. Na jej sygnał z lądu w kilkadziesiąt minut przylecą helikoptery, a w porcie czekają łodzie... Odys, „Strombolinek” i miecznik – czyli jak poznać Lipari na własnej skórze Z placu przed kościołem św. Wincentego roztacza się wspaniały widok na Strombolicchio, czyli „Strombolinek”. Włosi z upodobaniem tworzą zdrobnienia, ale w tym przypadku nazwa może być myląca – skała nie przypomina oryginału, to raczej poszarpany masyw wyrastający z morza, niczym strażnik u bram wyspy. Na szczyt Stromboli wiedzie długi, miejscami stromy szlak, który mimo pozorów nie nastręcza większych trudności. Kratery znajdują się z boku wulkanu, a ścieżka pozwala zbliżyć się do nich nawet na 100 metrów. Nagle słyszę syk, który przechodzi w ogłuszający łoskot – rozżarzone odłamki kamieni wylatują z wnętrza góry, a ja aż podskakuję z wrażenia. Po godzinie znów jestem na pokładzie. Kierujemy się ku największej z wysp archipelagu – Lipari, która liczy 37,7 km² i ponad 10 tysięcy mieszkańców. To właśnie tutaj koncentruje się życie Wysp Liparyjskich, stanowiąc dom dla dwóch trzecich ich populacji. Z oddali cały archipelag mieni się w promieniach słońca i przypomina literę Y. U podstawy leży Vulcano, a po przeciwległych końcach ramion znajdują się Stromboli i Alicudi. Choć w Polsce mówimy o Wyspach Liparyjskich, Włosi znają je jako Wyspy Eolskie, nazwane tak na cześć greckiego boga wiatrów – Eola, syna Posejdona. Według mitologii Eol przechowywał wiatry w jaskiniach archipelagu, wypuszczając je w zależności od potrzeby – czasem łagodny Zefirek, innym razem wściekły Boreasz. Legenda głosi, że gdy Odys po zdobyciu Troi dotarł na Lipari, Eol podarował mu skórzany worek z wiatrami potrzebnymi do nawigacji. Niestety, towarzysze Odyseusza, myśląc że wewnątrz są kosztowności, otworzyli go w nocy. Wypuszczone wiatry rozpętały sztorm, z którego tylko Odys wyszedł cało. Lipari to jedna z nielicznych wysp archipelagu (obok Saliny i Vulcano), które posiadają drogi przystosowane do samochodów. Na Stromboli dominuje ruch pieszy – mieszkańcy korzystają z meleksów, a turyści wybierają skuterki motorino. Wsiadam na motorino w porcie Marina Lunga i ruszam w stronę ruin normańskiego zamku, górującego nad miasteczkiem. Przemierzam wąskie, strome uliczki bez obaw – nawet jeśli spotykam inny pojazd, tutejsi dżentelmeni z połyskującymi złotymi łańcuchami z uśmiechem ustępują miejsca samotnej turystce. – Ciao bella! – witają mnie właściciele lokalnych sklepików, oferujących ceramikę stylizowaną na antyczne maski i amfory, bazarkowe ubrania oraz pumeks wydobywany z wulkanu. Dostaję kilka serdecznych propozycji randek i jeszcze więcej zaproszeń na obiad. Ostatecznie przyjmuję jedno – od typowej włoskiej mammy o krągłych kształtach, która zaprasza mnie do rodzinnej trattorii. Serwuje grillowanego miecznika, lokalny przysmak, który smakuje jeszcze lepiej, gdy przyrządzany jest z takim sercem i gościnnością. VIP-y, siarka i zgubiona bransoletka – jak pachnie wakacyjny relaks na Vulcano? Restauracyjka mojej gospodyni to raczej skromna, rodzinna trattoria – kilka drewnianych stołów przykrytych obrusami w kratkę tworzy klimat domowej gościnności. Czekając na danie główne, próbuję caponaty – duszonych w pomidorach bakłażanów z cebulą, selerem naciowym i kaparami. Te ostatnie są dumą regionu – na wyspach obchodzi się ich święto w czerwcu, z pokazami kulinarnymi i potrawami, w których królują małe, aromatyczne pąki. Na deser kosztuję Malvasii – słodkiego wina o bursztynowej barwie, wytwarzanego na sąsiedniej wyspie Salinie. Intensywny smak i gęsta konsystencja doskonale domykają posiłek. Nabrawszy sił, wsiadam znów na motorino i wspinam się po zboczach w kierunku zamku. Ruiny normańskiej twierdzy kryją ciekawą niespodziankę – Muzeum Archeologiczne, które dokumentuje dzieje archipelagu od czasów prehistorycznych po nowożytne. W części plenerowej zrekonstruowano antyczny amfiteatr, w którym do dziś można obejrzeć lokalne spektakle z widokiem na zatokę. Znów wsiadam na prom. Z braku czasu nie wysiadam na Salinie, a w oddali majaczy Filicudi – wyspa słynąca z grot i jaskiń. Jedna z nich, Bue Marino, miała być siedzibą mitycznych potworów. Omijam też Panareę, kurort dla VIP-ów – księżniczki Monako Karoliny, Michaela Douglasa i Catherine Zeta-Jones. Wyjątek stanowił były prezydent Włoch Giorgio Napolitano, który od lat wybierał wakacje na... Stromboli. Skromnie, ale z charakterem. Na Vulcano planuję zanurzyć się w gorących źródłach siarkowych. Zanim jednak dotrzemy do portu, zapach morza zostaje wyparty przez intensywny odór siarki – wyczuwalny już z daleka. Wyspa wita mnie palącym żarem i krajobrazem jak z księżyca. Kilkaset metrów od nabrzeża, w zagłębieniu między wzgórzami, znajduje się kwadratowe błotne jeziorko, w którym taplają się turyści. Wskakuję do środka bez namysłu. Od razu oblepia mnie ciepłe, cuchnące, szare błoto. Nie przypomina to luksusowych zabiegów spa – ale przecież właśnie o autentyczność tu chodzi. Po chwili jednak robi się zbyt gorąco, więc wyrywam się z tej siarkowej kałuży i ruszam w kierunku morza. Marzę o chłodnych falach i miękkim piasku, ale czeka mnie kolejna niespodzianka – woda jest... gorąca i bulgocze! Co gorsza – również śmierdzi siarką. Zapachu nie pozbędę się przez trzy dni, choć szoruję się wszystkimi możliwymi środkami. Skóra może i gładka jak u niemowlaka, ale narzeczony zarządza kwarantannę. I jeszcze jedna strata – kupiona „na metry” bransoletka z bazarku straciła cały blask. Cóż – nie wszystko złoto, co się świeci. Co warto wiedzieć o Wyspach Liparyjskich, zanim zaplanujesz podróż Wyspy Liparyjskie, znane również jako Wyspy Eolskie (wł. Isole Eolie), to archipelag siedmiu większych i dziesięciu mniejszych wysp pochodzenia wulkanicznego, położony na Morzu Tyrreńskim, na północ od Sycylii. Wszystkie należą do Włoch. Nazwa archipelagu wywodzi się od greckiego słowa liparos, oznaczającego „żyzny” – i rzeczywiście, te bazaltowe, porośnięte zielenią wyspy urzekają bujną roślinnością, żyzną glebą i niezwykłą energią. Najlepszy czas na wizytę to czerwiec oraz wrzesień i październik – wtedy pogoda jest nadal słoneczna, ale nie dokucza już letni upał, a wyspy nie są tak zatłoczone jak w szczycie sezonu. Jak zaplanować podróż na Stromboli – krok po kroku Dojazd na Stromboli wymaga przesiadek, ale trasa sama w sobie to część wakacyjnej przygody. Oto kilka praktycznych opcji: Najwygodniej lecieć z Warszawy do Palermo lub Katanii, z przesiadką w Rzymie. Loty obsługuje m.in. LOT. Ceny w dwie strony zaczynają się od ok. 1300–1700 zł, zależnie od sezonu. Z Palermo/Katanii dojedziesz pociągiem do portu w Milazzo (ok. 2–3 godz., koszt ok. 35 zł). Z Milazzo codziennie odpływają promy i szybkie wodoloty (hydrofoile) – kursują nawet co godzinę w sezonie. Stromboli znajduje się na jednej z dalszych tras – rejs trwa ok. 2,5–3 godz., koszt biletu to ok. 65–90 zł. Szczegóły i bilety: www.siremar.it, www.caronteetourist.it. Jeśli szukasz gotowego pakietu, dostępne są rejsy jachtem po Wyspach Liparyjskich (np. z portu w Mesynie), lub wypoczynkowe turnusy z pobytem na Sycylii i wyspach. Ceny wycieczek zaczynają się od ok. 1600–2100 zł/os. Na miejscu między wyspami przemieszczasz się promami – bilet między Stromboli a Lipari czy Vulcano kosztuje ok. 50–65 zł. Noclegi na Stromboli: najtańsze opcje zaczynają się już od 65 zł/os. w pokojach 2–3 osobowych. Znajdziesz tu agroturystyki i pensjonaty z domowym klimatem, jak Casa La Pergola. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Anna Kłossowska Od blisko dwóch dekad (z przerwą) współpracuję z National Geographic Traveler, byłam nawet częścią redakcji magazynu. Na jego łamach piszę najczęściej o Bel Paese, Pięknym Kraju, czyli o Włoszech. Italii poświęciłam kilka moich przewodników. Są wśród nich bestsellerowe „Włochy, jakich nie znacie” opatrzone żółtą ramką i wyróżnione w konkursie Granice.pl Choć z wykształcenia jestem muzykiem i polonistką, dziennikarskie (studia podyplomowe polskie i francuskie) i włoskie pasje zaszczepił we mnie Dziadek, w międzywojniu korespondent IKC z Rzymu i Adwokat Świętej Roty Rzymskiej. Wcześniej pracowałam m.in. w Prawie i Gospodarce oraz Życiu Warszawy. Pilotuję wycieczki do Italii i oprowadzam Włochów po Warszawie. Prowadzę bloga https://italiannawdrodze.blogspot.com/ Uwielbiam antyk, podróże ad hoc, gotowanie i naturalnie espresso.
Miasto skąpane w słońcu i cytrusach. Palermo to uczta dla zmysłów
Palermo to miasto kontrastów, przesiąknięte historią i aromatem lokalnej kuchni. Uliczny gwar miesza się z zapachem cytrusów, a wszechobecna energia jest jedyna w swoim rodzaju. Spędziłam tu kilka dni, zanurzając się w chaotycznym rytmie tego miejsca.
Spis treści: Hałaśliwe targowisko Vucciria Palermo, czyli architektoniczna mozaika kultur Sycylijski barok na talerzu Teatr lalek na drucie Ostatni zachód słońca w Mondello Słońce pali niemiłosiernie. Chwilę wytchnienia znajdujemy w otaczającym kościół San Giovanni degli Eremiti ogrodzie. Dookoła palmy, agawy, bugenwille, drzewa pomarańczowe i kumkwaty. Dzieci przyjaciół, z którymi podróżuję, biegają po alejkach, my marzymy o frullato (napój ze zmiksowanego z wodą lub winem musującym miąższu owoców). Cytrusy Sycylia zawdzięcza Arabom. Jeździ się po niej wśród cytrynowych i pomarańczowych sadów (rozjeżdżając dojrzałe owoce!). Zresztą już tysiąc lat temu arabski poeta wychwalał Palermo: Żółta cytryna wygląda tu jak kochanek, który płacząc, spędził noc z dala od ukochanej. Hałaśliwe targowisko Vucciria Pachną słodko. Zielone i fioletowe leżą w niewielkiej skrzynce. Kilka rozkrojono, obnażając zmysłowe, purpurowe wnętrze. Nie mogę od tych fig oderwać oczu. Tymczasem sprzedawca mnie ignoruje, flirtując z korpulentną blondynką, która waży w dłoniach ogromne pomidory, wybiera maleńkie cukinie z żółtymi kwiatami, każe sobie jeszcze podać lśniące bakłażany. Wzdycham i odwracam się na pięcie, żeby odejść. I wtedy mężczyzna zaczyna krzyczeć! Nie rozumiem, co mówi, ale staję jak wryta, a on, wyraźnie obrażony, szybko podaje mi papierową torebkę i wkłada do niej figi. Nie pozwala sobie zapłacić, a kiedy wciskam mu pieniądze, dokłada mi jeszcze kilka owoców. Chyba uraziłam honor handlarza z Vuccirii, najstarszego i najbardziej hałaśliwego targowiska w Palermo. To miejsce jest równie kapryśne jak ów sprzedawca. Zajęte swoimi sprawami, zapatrzone w historię – turysta ma wrażenie, że w ogóle się tu na niego nie zwraca uwagi. Ale to tylko dumna poza, za którą chowa się pełne temperamentu miasto budzące prawdziwe namiętności. Palermo, czyli architektoniczna mozaika kultur Można je ostudzić, kupując na ulicy zmrożony grudkowaty napój, czyli granitę. Od wyboru smaków znów kręci mi się w głowie: cytrynowe, figowe, pomarańczowe, truskawkowe, migdałowe, jaśminowe. Upodobanie do jaśminu to kolejny spadek po arabskich władcach. Podbili oni Sycylię w IX w. i przez kolejne dwa stulecia żyli tu spokojnie i szczęśliwie, doprowadzając do rozkwitu wyspy. Palermo liczyło wówczas 350 tys. mieszkańców i 500 meczetów. Zresztą nawet po przejęciu przez Normanów muzułmańskie wpływy, zwłaszcza kulturowe, pozostały bardzo silne. Miasto to do dziś mozaika: ufundowaną w XII w. katedrę pod wezwaniem Świętej Rozalii wieńczy XVIII-wieczna kopuła, a przy głównym wejściu do tej katolickiej świątyni uważni obserwatorzy znajdą tabliczkę z arabskim cytatem z Koranu. Palazzo dei Normanni, rezydencja królewska z czasów Normanów, wznosi się na fundamentach pałacu emirów, zaś pobliski kościół San Giovanni degli Eremiti, wybudowany już w czasach normańskiego władcy Rogera II, zdradza kunszt arabskich budowniczych. Pół kościół, pół meczet, najosobliwsza świątynia świata tonąca wraz ze swoimi czerwonymi kopułami w ogrodzie pomarańczy i cytronad – tak pisał o tej budowli Jarosław Iwaszkiewicz w Książce o Sycylii. To, że Sycylią władali Fenicjanie, Grecy, Rzymianie, Arabowie, Normanowie, Hiszpanie i w końcu Włosi z kontynentu, widać też na ulicy. Wystarczy przyjrzeć się mijanym na głównych ulicach Palermo mieszkańcom: są wśród nich zarówno krępi, przysadziści bruneci, jak i wysocy, niebieskoocy blondyni. Sycylijski barok na talerzu Mały południowy głód świetnie zaspokoją arancini, czyli… pomarańcze. Tak miejscowi nazywają smażone w głębokim tłuszczu, złociste ryżowe kulki wypełnione sosem z mięsa i pomidorów lub sera i szynki. Jemy je na ulicy, co szczególną frajdę sprawia dzieciom. Lokalna dieta najwyraźniej im odpowiada: rano pochłonęły bułki z lodami, a kiedy idziemy ku Quattro Canti, placowi u zbiegu via Vittorio Emanuele i via Maqueda, co chwila przystają przy witrynach cukierni. Dzieła cukierników są nie mniej ozdobne niż barokowe rzeźby i fontanny zdobiące słynny plac. Śnieżnobiałe, szaleńczo kaloryczne kassaty, orty z ciasta migdałowego przekładanego słodzoną owczą ricottą i zdobione kandyzowanymi owocami, zaczęto wypiekać z okazji zwycięstwa chrześcijan nad Saracenami. Obok leżą całe góry cannoli, rurek z kruchego ciasta z dodatkiem kandyzowanych wiśni i posiekanych pistacji. Słodkie do przesady – znów ten palermiański temperament. Charakter miejsca jeszcze lepiej oddaje inna cukiernicza specjalność Palermo – frutti di Martorana. To owoce misternie ulepione z marcepanu, wyjątkowo realistycznie pokolorowane. Sekret cukierników polega ponoć na dodawaniu do ciasta migdałowego naparu z kwiatów pomarańczy, dzięki czemu masa staje się odpowiednio elastyczna i łatwiej ją formować. Efekt wywołuje ekstazę dzieci, które dla odmiany zabieramy teraz do słynnego teatru przy Museo Internazionale delle Marionette. Teatr lalek na drucie Orlando i Rinaldo di Montalbano walczą o piękną Angelicę. Obaj są rycerzami i obaj mają ledwo metr wzrostu. Porywczość, która sprawia, że ich pojedynek jest tak widowiskowy, to zasługa drutów wbitych w ich głowy, charakterystycznej cechy konstrukcyjnej sycylijskiej marionetki, nazywanej il pupo, i temperamentu ukrytego za dekoracjami aktora. Pojedynek Orlanda (zielony pióropusz) i Rinalda (pióropusz czerwony) jest tak zaciekły, że większości widzów w ogóle nie przeszkadza, że nie rozumieją kwestii wygłaszanych przez znamienitych rycerzy Karola Wielkiego. Naszym maluchom trudno usiedzieć w miejscu: śmieją się i wiercą podekscytowane, ale oczywiście nikt im nie zwraca uwagi. Tu dzieci nie uspokaja się nawet w kościele na mszy, a co dopiero w świątyni sztuki. Ostatni zachód słońca w Mondello Spragnieni mocnych wrażeń mogą jeszcze odwiedzić katakumby przy klasztorze Kapucynów. W podziemnych korytarzach wystawiono tysiące ciał zmarłych zakonników i bogatych mieszkańców miasta. Ci, którzy wolą stopniować napięcie, mogą się wybrać do Teatro Massimo, trzeciej po Paryżu i Wiedniu największej sceny operowej Europy. My pojechaliśmy do Mondello, willowej dzielnicy na peryferiach miasta, do której palermianie przyjeżdżają, by powylegiwać się na plaży i popływać. Zajadając kalmary w jednej z tutejszych knajpek, można podziwiać bezwstydnie kiczowaty zachód słońca. Robi wrażenie nie tylko na najmłodszych.
Kreatywni płacą mniej. Sycylia oferuje krótkie wczasy za 1 euro
Włosi po raz kolejny zaskakują turystów niecodzienną promocją. W Siculianie można spędzić wakacje za cenę filiżanki espresso. Program obejmuje nocleg, posiłki i zwiedzanie. Wystarczy odrobina kreatywności, aby wygrać wyjazd.
Spis treści: Wakacje na Sycylii za 1 euro Kreatywność się opłaca Marketing po włosku Kiedy w powietrzu zaczynamy czuć wiosnę, coraz częściej i intensywniej myślimy o wakacyjnych wyjazdach. Te wcale nie muszą być zaplanowane na lipiec czy sierpień, kiedy w Europie jest najcieplej. Chodzi o to, żeby zmienić otoczenie, zobaczyć coś nowego – po prostu wypocząć. Sama świadomość, że mamy zaplanowany wyjazd, choćby i za pół roku, staje się przyjemnym punktem odniesienia w mijaniu kolejnych dni. W tym roku ponownie wielu Polaków ruszy na wypoczynek do Włoch. Poza miastami takimi jak Rzym, Neapol czy Wenecja, nie mniejszą popularnością cieszą się włoskie wyspy. Największa z nich Sycylia kusi turystów wieloma atutami. Jej popularność urosła jeszcze bardziej po emisji 2. sezonu „Białego Lotosu”. Akcja serialu rozgrywała się m.in. w Taorminie. Jak się okazuje, Sycylia ma jeszcze parę asów w rękawie, jeśli chodzi o promocję. Wakacje na Sycylii za 1 euro O ile większość osób zna wspomnianą Taorminę, Katanię czy Palermo, o tyle mało kto kojarzy Siculianę. Jedne z najcenniejszych zabytków tego malowniczo położonego miasteczka to m.in. XVI-wieczny kościół Santuario Del Santissimo Crocifisso oraz imponujących rozmiarów zamek Chiaramonte. W tym roku będzie można spędzić tam wakacje za jedyne 1 euro. Jedynym dodatkowym obligatoryjnym kosztem jest lokalny podatek turystyczny. Władze Siculiany chcą w ten sposób zachęcić turystów do odwiedzenia miasta poza sezonem. Za cenę espresso w malowniczej miejscowości na zachodnim wybrzeżu Sycylii będzie można spędzić dwa dni. Program obejmuje zakwaterowanie, posiłki i zwiedzanie z przewodnikiem. Na turystów czekają wycieczki po najpiękniejszych zakątkach regionu, takich jak Siculiana Marina czy Rezerwat Przyrody Torre Salsa, słynący z dzikich plaż i spektakularnych klifów. Dojazd na miejsce leży po stronie wczasowiczów. Wakacje organizuje Lokalna Organizacja Turystyczna Siculiany, a zwycięzcy nocują w partnerskich obiektach. Po przyjeździe goście otrzymają powitalnego drinka w hotelu, a na zakończenie pobytu czeka ich toast przy marinie. Kreatywność się opłaca Brzmi jak wakacje marzeń? Aby je przeżyć, trzeba być kreatywnym. Zainteresowani muszą nagrać oryginalny film, w którym wyjaśnią, dlaczego chcą odwiedzić Siculianę. W konkursie mogą wziąć udział pary – przyjaciele, rodzina lub partnerzy – które ukończyły 18 lat. Film zgłoszeniowy powinien zawierać informacje o wieku uczestników, miejscu zamieszkania oraz dane kontaktowe. Jury oceni zgłoszenia pod kątem oryginalności, entuzjazmu i chęci odkrywania uroków Siculiany. Na szczęśliwych zwycięzców czeka 10 podwójnych miejsc. Wyniki konkursu zostaną ogłoszone 20 marca. Pierwszy wyjazd odbędzie się w dniach 4–6 kwietnia. Termin nadsyłania zgłoszeń mija 15 marca. Formularz znajduje się na stronie internetowej Siculiana Turistica. Wyniki konkursu zostaną ogłoszone 20 marca. Podczas pobytu uczestnicy będą proszeni o nagrywanie codziennych relacji z wakacji i dzielenie się swoimi wrażeniami z Lokalną Organizacją Turystyczną. To nie tylko pamiątka z podróży, ale też sposób na promocję oferty turystycznej Siculiany. Marketing po włosku To już nie pierwszy raz, kiedy Włosi kuszą turystów i przyjezdnych tzw. metodą na 1 euro. W ostatnich latach włoskie miasteczka borykające się z problemem wyludnienia wielokrotnie wprowadzały program sprzedaży opuszczonych domów za symboliczną kwotę. Celem tej inicjatywy jest przyciągnięcie nowych mieszkańców i ożywienie lokalnych społeczności. Warto jednak zauważyć, że zakup nieruchomości za 1 euro wiąże się z dodatkowymi zobowiązaniami i kosztami. Przykładowo, w miejscowości Patrica, pomimo atrakcyjnej ceny, program nie odniósł oczekiwanego sukcesu. Wielu właścicieli obawiało się zaległych podatków i opłat, a to zniechęcało ich do współpracy z władzami. Co więcej, stan techniczny wielu budynków wymagał kosztownych remontów. To dodatkowo odstraszało potencjalnych nabywców. Domy za 1 euro oferowały również władze miasteczka Maenza. Nabywcy musieli jednak wpłacić kaucję renowacyjną w wysokości 5 tys. euro. Była ona zwrotna po odnowieniu budynku w ciągu trzech lat. Miało to pomóc uniknąć spekulacji i zapewnić, że budynki zostaną poddane rewitalizacji. Źródło: Siculiana Turistica Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Rosalia Lombardo jest nazywana najpiękniejszą mumią świata. Podobno zwłoki dziewczynki wykazują oznaki życia
Rosalia Lombardo była jedną z ostatnich osób, które po śmierci spoczęły w katakumbach kapucynów w Palermo. Dziewczynka zmarła w wieku dwóch lat. Do jej zabalsamowanego ciała przylgnęło imię „La Bella Addormentata”, czyli „Śpiąca Królewna”. Najpiękniejsza mumia świata, jak bywa nazywana, niektórych turystów zachwyca, a innych przeraża. Podobno zmumifikowane zwłoki od czasu do czasu wykazują oznaki życia.
Spis treści: Kim była Rosalia Lombardo? Najpiękniejsza mumia świata Technika balsamowania Niepokojące doniesienia o Rosalii Lombardo Tajemnica najpiękniejszej mumii świata Niewiele osób ma szansę zyskać życie po śmierci. Najczęściej dotyczy to ważnych osobistości, które za życia wywarły wpływ na zbyt wiele osób i pozostawiły po sobie zbyt bogatą spuściznę, by móc spocząć w zapomnieniu. Bo przecież każdy pamięta o koronowanych głowach, gwiazdach estrady, mistrzach pędzla, pióra czy dłuta, ale kto poza najbliższymi wspomina zwykłych szarych ludzi? Z Rosalią Lombardo jest inaczej. Za życia, dla świata nie była nikim ważnym, a mimo to przy miejscu jej spoczynku nawet dziś gromadzą się tysiące osób, które chcą na własne oczy zobaczyć sławną Śpiącą Królewnę. Kim była Rosalia Lombardo? Rosalia Lombardo urodziła się 13 grudnia 1918 roku w Palermo. Dziewczynka przeżyła zaledwie dwa lata. Według opowieści, która do dziś jest powtarzana na Sycylii, była słaba i chorowita, a w ciągu swojego krótkiego życia miała doświadczyć więcej bólu niż niejeden człowiek, który dożył sędziwego wieku. Dziewczynka zmarła 6 grudnia 1920 roku na zapalenie płuc. Po śmierci Rosalii Mario Lombardo, jej ojciec, zwrócił się o pomoc do znanego balsamisty. Cierpiąc z powodu przedwczesnej śmierci dziecka, chciał, żeby Alfredo Salafia zachował ciało jego córeczki na wieki. Udało się. Rosalia Lombardo zmarła ponad 100 lat temu, a jej zwłoki do dziś znajdują się w niemal idealnym stanie. Najpiękniejsza mumia świata Rosalia Lombardo spoczęła w katakumbach pod klasztorem kapucynów w sycylijskim Palermo. Miejsce to słynie ze specyficznego mikroklimatu, który spowalnia rozkład zwłok. Zabalsamowane ciała, które zostały tam złożone, wydają się być całkowicie odporne na upływający czas. To oczywiście hiperbola, bo nawet zmumifikowane zwłoki ulegają powolnemu rozkładowi. W katakumbach znajduje się około 8 tys. mumii, ale żadna nie przedstawia tak dobrego stanu, jak sławna Śpiąca Królewna. Przyglądając się ciału dwulatki, można odnieść wrażenie, że od śmierci dziewczynki nie minęło zbyt dużo czasu. Niewprawione oko nie dostrzeże na nim żadnych śladów rozkładu. Mało tego, prześwietlenie wykazało, że także organy wewnętrzne zostały zachowane w bardzo dobrym stanie. Pierwsze oznaki rozkładu w formie niewielkiego przebarwienia skóry zaczęły pojawiać się na zwłokach małej Rosalii dopiero w 2009 roku. Ciało dziewczynki zostało wówczas przeniesione do innego, suchszego pomieszczenia, a oryginalną trumnę zamknięto w większej skrzyni z transparentnym wiekiem. Hermetyczny pojemnik wypełniono azotem, po czym ciało dziewczynki wróciło na pierwotne miejsce. Technika balsamowania Jak to możliwe, że zwłoki dwulatki okazują się niebywale odporne na upływ czasu? Sekret ujrzał światło dzienne dopiero w 2009 roku, gdy odnaleziono notatki Alfredo Salafii. Z zapisków wynika, że w celu zabicia bakterii, balsamista zastąpił krew dziewczynki formaliną. Ciało osuszył alkoholem, a by zapobiec nadmiernemu wyschnięciu, natarł je gliceryną. Kwas salicylowy zabił grzyby, a sole cynku nadały zwłokom pożądaną sztywność. Receptura opracowana przez włoskiego balsamistę przewidywała użycie „jednej części gliceryny, jednej części formaliny nasyconej siarczanem cynku i chlorkiem oraz jednej części alkoholu nasyconego kwasem salicylowym”. Niepokojące doniesienia o Rosalii Lombardo Z czasem katakumby kapucynów stały się atrakcją turystyczną, a zabalsamowane ciało Rosalii Lombardo zaczęto traktować jako najcenniejszy spośród wszystkich wystawionych tam „eksponatów”. Turyści zwiedzający Palermo na własne oczy chcieli zobaczyć najpiękniejszą mumię świata. Od niedawna zainteresowanie mumią wzrosło. Ciekawych przyciąga już nie tylko doskonały stan zachowania zwłok, ale także niepokojące plotki. Podobno ciało dwulatki od czasu do czasu wykazuje oznaki życia. Dziewczynka ma mrugać, pokazując turystom swoje piękne niebieskie oczy. Mimo zakazu fotografowania i filmowania zwłok złożonych w katakumbach, co jakiś czas do internetu trafiają nagrania, mające potwierdzić to niecodzienne zjawisko. Jak to możliwe, że zwłoki mrugają? Istnieje tylko jedna poprawna odpowiedź – Rosalia Lombardo nie mogła powrócić do życia, więc nic takiego nie mogło się wydarzyć. Tajemnica najpiękniejszej mumii świata Na temat tego zjawiska powstało kilka teorii. Niektórzy badacze sugerowali, że do otwarcia powiek doprowadzają zmiany temperatury w pomieszczeniu. Inni wyrażali przekonanie, że następuje to pod wpływem wibracji, wywołanych krokami zwiedzających. Najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie jest jednak znacznie prostsze. Powieki dziewczynki nigdy nie były całkowicie zamknięte. Wrażenie mrugania jest niczym innym, jak tylko złudzeniem optycznym, które powstaje pod wpływem zmiany kąta padania światła, gdy promienie słoneczne ulegają załamaniu. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
5 milionów lat temu nastąpiła gigantyczna powódź. Napełniła ponownie Morze Śródziemne
Morze Śródziemne było kiedyś słoną pustynią. Przestała ona istnieć w ciągu zaledwie kilkunastu lat. Powodem była gigantyczna powódź, która pozostawiła ślady na wzgórzach w południowo-wschodniej Sycylii.
Spis treści: Dlaczego Morze Śródziemne wyparowało? Nowe dowody wspierają teorie megapowodzi Jak wielkie masy wody napełniły Morze Śródziemne Wyobraźmy sobie, że cofamy ponad 5 milionów lat wstecz. Gdybyśmy mogli wówczas spojrzeć z lotu ptaka na południe Europy, pewnie w ogóle nie rozpoznalibyśmy tamtego regionu. Najprawdopodobniej nie zobaczylibyśmy w ogóle Morza Śródziemnego. Nie istniało ono bowiem przez kilkaset tysięcy lat – między 5,97 mln a 5,33 mln lat temu. Zamiast niego pomiędzy dzisiejszą Europą a Afryką rozciągała się głęboka niecka. Zajmowała ją słona pustynia. Zachowało się na niej zaledwie kilka jezior wypełnionych gęstą solanką. Cały teren stanowiły spieczone słońcem pustkowia – w najniższych punktach równin abisalnych temperatura mogła przekraczać 40 stopni Celsjusza. Według innych szacunków, najbardziej skrajnych, w pewnych miejscach skwar sięgał nawet 80 stopni Celsjusza. Oczywiście nie było mowy, by cokolwiek przetrwało na takim terenie. Być może zdołały tam przeżyć jedynie jednokomórkowe ekstremofile. To wyjątkowe zdarzenie, podczas którego Morze Śródziemne zamieniło się w pustynię, nazywa się kryzysem messyńskim. Naukowcy właśnie znaleźli nowe dowody wskazujące, że zakończyła go największa w historii powódź. Dlaczego Morze Śródziemne wyparowało? Chwilowe – w skali geologicznej – zniknięcie Morza Śródziemnego miało konkretną przyczynę. Było nią zamknięcie dzisiejszego Gibraltaru i odcięcie akwenu od Atlantyku. Bez połączenia z oceanem z czasem morze wyparowało. Jak pojawiło się z powrotem? Przez długi czas naukowcy zakładali, że był to proces stopniowy. Kiedy około 5,3 mln lat temu Gibraltar ponownie się otworzył, basen Morza Śródziemnego zaczął się powoli napełniać. Cały ten proces miał trwać nawet 10 000 lat. Jednak badania prowadzone w 2009 roku w Zatoce Kadyksu postawiły tę teorię pod znakiem zapytania. Znaleziono tam kanały erozyjne, które musiały powstać w wyniku jednego, bardzo gwałtownego zdarzenia. Takiego jak megapowódź. Oszacowano, że trwała ona zaledwie od dwóch do szesnastu lat. Tyle wystarczyło, by Morze Śródziemne znów zaczęło istnieć. Nowe dowody wspierają teorie megapowodzi Wpierw napełniła się zachodnia część Morza Śródziemnego. Później wody przelały się przez tzw. sycylijski próg – zatopioną barierę, który niegdyś oddzielała zachodnią i wschodnią część basenu Morza Śródziemnego. Dziś znajduje się w Cieśninie Sycylijskiej. W najnowszym wydaniu czasopisma naukowego „Communications Earth & Environment” ukazała się praca międzynarodowego zespołu naukowców. Tym razem prowadzili oni badania w południowo-wschodniej Sycylii. Przyjrzeli się bliżej ponad 300 asymetrycznym i opływowym wzgórzom. Wiele z nich było podobnych do wzgórz w Montanie, wyrzeźbionych przez powódź. Naukowcy próbkowali te grzbiety i analizowali ich skład. Odkryli, że są pokryte warstwą skalistych rumowisk, zawierających materiał wymyty ze zboczy i otaczającego regionu. To wskazuje, że został on osadzony szybko i z ogromną siłą. Pochodzi z samego końca kryzysu messyńskiego – czyli z okresu, kiedy miała się wydarzyć megapowódź. Co ciekawe, dzisiaj naniesiony przez wodę materiał można znaleźć na szczytach sycylijskich wzgórz. To wskazuje, jak gwałtowne było to wydarzenie. Jak wielkie masy wody napełniły Morze Śródziemne Na szelfie kontynentalnym na wschód od sycylijskiego progu naukowcy wykryli również kanał w kształcie litery W. Łączy się on z podwodną doliną – Kanionem Noto – znajdującym się we wschodniej części Morza Śródziemnego. Badacze przypuszczają, że to właśnie ten kanał stanowił lejek, którym powódź przelewała się przez próg. Naukowcy stworzyli model, który pokazał, jak mogły zachowywać się wody powodziowe. Powódź zmieniała kierunki i przybierała na sile, by ostatecznie osiągnąć prędkość 115 km/godz. Wzgórza na Sycylii – dzisiaj wystające 100 m nad poziom morza – znalazły się całkowicie pod wodą. – Ta megapowódź była imponującym zjawiskiem naturalnym. Charakteryzowało się ono przepływami i prędkościami znacznie przewyższającymi jakiekolwiek inne znane powodzie w historii Ziemi – powiedział Aaron Micallef, główny autor pracy z Monterey Bay Aquarium Research Institute in California. Naukowcy szacują, że choć cała megapowódź mogła trwać do szesnastu lat, to przez region dzisiaj nazywany Sycylią wody przelały się w ciągu zaledwie dni. Źródła: phys.org, New Scientist, Communications Earth & Environment Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Syrakuzy to miasto Ajschylosa i Archimedesa. W przeszłości było potęgą
Położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii Syrakuzy są jednym z najważniejszych miast w historii Morza Śródziemnego. Miasto szczyci się bogatym dziedzictwie kulturowym i historycznym, które już czasów starożytnych przyciągało uwagę zarówno historyków, jak i podróżników.
Spis treści: Mityczne początki i założenie Syrakuz Syrakuzy w okresie helleńskim Okres bizantyjski i średniowiecze Panowanie arabskie i normańskie Zabytki Syrakuz Syrakuzy współcześnie Na smaganym potężnymi falami sycylijskim wybrzeżu Morza Jońskiego, osłonięte wysokimi falochronami leżą Syrakuzy. Prawdziwa perła architektury, miasto poetów i naukowców. Przyczółek dla wszystkich pragnących przygód. Założone według mitów przez Koryntian, Syrakuzy odegrały kluczową rolę w świecie helleńskim. Ich historia sięga tysiącleci, obejmując okresy panowania greckiego, bizantyjskiego, normańskiego oraz osmańskiego. Mityczne początki i założenie Syrakuz Zgodnie z mitologią grecką, Syrakuzy zostały założone w 734 roku p.n.e. przez Koryntian pod przewodnictwem Archiasa. Miejsce to wcześniej zamieszkiwane było przez plemię Sykanów, których uważa się za jednych z rdzennych mieszkańców Sycylii. Sama nazwa miasta Syrakuzy wywodzi się prawdopodobnie od rzeki Syraka, płynącej nieopodal. Greccy osadnicy zbudowali najpierw osadę na wyspie Ortygia, która szybko stała się centrum handlowym i politycznym regionu. Osada rozrosła się na tyle, że zagarnęła też teren na lądzie. Ze względu na położenie, Syrakuzy były cennym łupem. Miasto przez wieki przechodziło z rąk do rąk. Choć dla osiągnięcie tego wyjątkowego statusu najcenniejszy wydaje się okres helleński lub inaczej – klasyczny. Syrakuzy w okresie helleńskim W okresie klasycznym Syrakuzy osiągnęły status jednego z najpotężniejszych polis świata greckiego. Miasto było znane z wybitnych osiągnięć architektonicznych, kulturalnych i naukowych. Tyrania Gelona (485–478 p.n.e.) oraz Hierona I (478–467 p.n.e.) to czas rozkwitu Syrakuz. Hieron I wspierał sztukę i naukę, przyciągając do Syrakuz poetów, takich jak Pindar i zwany ojcem tragedii Ajschylos. Syrakuzy były również miejscem jednego z najważniejszych starć militarnych starożytności – bitwy pod Himerą (480 p.n.e.), w której Grecy sycylijscy pokonali Kartagińczyków. W V wieku p.n.e. miasto zwycięsko odpierało ataki ateńskie podczas wyprawy sycylijskiej w czasie wojny peloponeskiej, co zapisało się jako jedno z największych zwycięstw greckiej historii wojennej. Postać Archimedesa, urodzonego w Syrakuzach w III wieku p.n.e., jest jedną z najbardziej znanych w dziejach miasta. Archimedes, genialny matematyk, fizyk i wynalazca, odegrał kluczową rolę w obronie Syrakuz przed Rzymianami w 212 roku p.n.e. Podczas oblężenia miasta skonstruował m.in. maszyny oblężnicze, które przez długi czas powstrzymywały rzymskie wojska. Mimo to Syrakuzy zostały zdobyte przez Rzym, a Archimedes zginął podczas plądrowania miasta. Okres bizantyjski i średniowiecze Po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego Syrakuzy stały się częścią Cesarstwa Bizantyjskiego. Miasto zyskało nowe znaczenie jako kluczowy port handlowy oraz bastion chrześcijaństwa na Morzu Śródziemnym. W VII wieku Syrakuzy pełniły funkcję siedziby egzarchy bizantyjskiego, a nawet tymczasowej stolicy Cesarstwa Bizantyjskiego za panowania cesarza Konstansa II. W czasie wypraw krzyżowych Syrakuzy były jednym z ważnych przystanków dla rycerzy zmierzających do Ziemi Świętej. Rozwój miasta w tym okresie był jednak ograniczony przez liczne najazdy arabskie. Panowanie arabskie i normańskie W IX wieku Syrakuzy zostały zdobyte przez Arabów, co zapoczątkowało nowy rozdział w historii miasta. Arabowie wprowadzili zaawansowane techniki irygacyjne i rozwijali handel, choć miasto straciło na znaczeniu jako ośrodek polityczny. W XI wieku Syrakuzy zostały odzyskane przez Normanów, którzy uczynili Sycylię ważnym punktem na mapie Europy chrześcijańskiej. Normanowie przyczynili się do odrodzenia architektury i kultury w Syrakuzach, budując kościoły i fortyfikacje, które do dziś zdobią miasto. Pod panowaniem osmańskim Syrakuzy straciły na znaczeniu, jednak pozostawały ważnym portem strategicznym. Wielokrotne najazdy tureckie na Sycylię przyczyniły się do spadku liczby ludności i zniszczeń miasta. Mimo to Syrakuzy zachowały swój urok i znaczenie kulturowe. Zabytki Syrakuz Syrakuzy są wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO ze względu na swoje wyjątkowe zabytki i historyczne dziedzictwo. Wśród najważniejszych znajdują się: Wyspa Ortygia – historyczne centrum miasta, pełne wąskich uliczek, zabytkowych budowli i urokliwych placów. Znajdują się tu ruiny świątyni Apolla, jednej z najstarszych w regionie. Teatr grecki – jeden z największych teatrów starożytnych Grecji, który mógł pomieścić około 15 tys. widzów. Teatr ten był miejscem wystawiania tragedii Ajschylosa. Katakumby San Giovanni – kompleks podziemnych cmentarzy chrześcijańskich z czasów wczesnego chrześcijaństwa. Zamek Maniace – normańska twierdza z XII wieku, zbudowana na wybrzeżu, chroniąca port przed najazdami. Ważne, choć już nieistniejące zabytki to m.in. monumentalny ołtarz Hieronima II oraz słynna biblioteka Syrakuz, która była jednym z największych centrów wiedzy w starożytności. Syrakuzy współcześnie Dziś Syrakuzy są nowoczesnym miastem, które zachowuje ślady swojej bogatej historii. Jest to popularny cel turystyczny, przyciągający odwiedzających z całego świata. Wyjątkowa architektura, malownicze wybrzeże i dziedzictwo kulturowe sprawiają, że miasto jest jednym z najważniejszych punktów na mapie Sycylii. Historia Syrakuz to opowieść o wielokulturowości, potędze i przetrwaniu. Od mitycznych początków, przez czasy świetności w świecie greckim, po burzliwe okresy bizantyjskie i normańskie – miasto to zawsze odgrywało ważną rolę w dziejach regionu. Syrakuzy pozostają symbolem dziedzictwa Morza Śródziemnego, gdzie historia i współczesność splatają się w fascynującą całość. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Sycylia nie tylko dla fanów "Białego Lotosu". Tu Wigilia trwa do rana, a zamiast pierogów zjesz krewetki
Sycylia dla wielu turystów jest synonimem udanych wakacji. Urokliwe uliczki Taorminy, soczyste pomarańcze i piaszczyste plaże to obok Etny jedne z wizytówek największej włoskiej wyspy. A jak Sycylia wygląda zimą? Okazuje się, że to idealne miejsce na spędzenie Bożego Narodzenia. Śniegu może i nie zastaniemy, za to atmosfera jest jak najbardziej świąteczna.
Spis treści: Pogoda na Sycylii zimą Choinki czy szopki? Boże Narodzenie po sycylijsku Zimowe atrakcje na Sycylii Najbardziej świąteczne miejsca na Sycylii w grudniu Sycylia obok Sardynii i Capri jest zdecydowanie najpopularniejszą wśród turystów wyspą we Włoszech. To zasługa nie tylko malowniczych krajobrazów, zarówno miejskich w Taorminie czy Katanii, jak i przyrodniczych. Wczasowiczów przyciąga też słoneczna pogoda oraz miejsca kojarzone z konkretnymi scenami z filmów i seriali. W ostatnich latach do wzrostu popularności Sycylii przyczynił się z pewnością serial „Biały Lotos”. To między innymi w Palermo, Cefalù, Taorminie oraz Noto powstał drugi sezon hitowej produkcji. Fani „Ojca Chrzestnego” już od lat zaglądają z kolei do miasteczka Savoca uważanego za jedno z najpiękniejszych w całym kraju. Większość turystów odwiedza te miejsca latem, kiedy temperatury są najwyższe, a i zwiedzających jest więcej niż wiosną czy jesienią. A gdyby tak polecieć na Sycylię w grudniu? Pogoda na Sycylii zimą Jako że Sycylia kojarzy się z upałami, na wstępie warto ustalić, jaka aura przywita nas tam w grudniu. Jak łatwo się domyślić, święta na największej wyspie we Włoszech nie są białe, a raczej dość ciepłe (jak na zimę) i słoneczne. To zasługa położenia geograficznego. W końcu Sycylia leży około 10 razy bliżej Afryki niż Polski. W grudniu sycylijskie termometry pokazują zazwyczaj od 14 do 18 stopni Celsjusza w ciągu dnia i około 10 nocą. Warto tu podkreślić, że na południu wyspy, np. w okolicach Syrakuz czy Agrigento, temperatury mogą być zdecydowanie wyższe niż, na obszarach górskich, takich jak w rejonie Etny. Pierwszym argumentem za tym, aby odwiedzić Sycylię w okolicach świąt Bożego Narodzenia, jest więc pogoda. Może i nie będziemy opalać się na plażach, ale będzie nam znacznie cieplej niż w Polsce, a słońca i witaminy D na pewno nie zabraknie. Ewentualne opady są tylko przelotne. Choinki czy szopki? Fenomen Bożego Narodzenia jest taki, że święta, które (w Polsce) łącznie z Wigilią trwają 3 dni, czuć w powietrzu grubo ponad miesiąc. Już w listopadzie galerie handlowe zaczynają przypominać świąteczne jarmarki. Dzieje się tak w wielu krajach na świecie. We Włoszech, a więc i na Sycylii, jest jednak pewna data symbolicznie inaugurująca okres okołoświąteczny. To 8 grudnia, czyli Święto Niepokalanego Poczęcia (dzień wolny we Włoszech). Dopiero wtedy miasta dekorowane są kolorowymi światłami, a w domach przystraja się choinki. Na Sycylii jednak większą popularnością cieszą się szopki wprost nawiązujące do narodzin Chrystusa. Uchodzą za bardziej chrześcijańską tradycję niż choinka, wywodząca się z wierzeń pogańskich. Co ciekawe, w sycylijskich szopkach znajdują się nie tylko postacie przedstawiające Świętą Rodzinę. Są tam także przedstawiciele różnych zawodów (np. rybacy) związanych z życiem codziennym na wyspie. Obok klasycznych szopek ustawianych w domach i kościołach, popularne są też żywe szopki. Najbardziej spektakularne presepe vivente, bo tak Włosi nazywają żywe szopki, można zobaczyć między innymi w Custonaci czy Suterze. Boże Narodzenie po sycylijsku Na Sycylii Wigilia nie ma aż tak uroczystego charakteru jak w Polsce. Mieszkańcy wyspy spędzają ten dzień głównie na przygotowaniach do bożonarodzeniowego obiadu. Sama wigilijna wieczerza nie jest postna, a bliscy nie dzielą się opłatkiem. W odróżnieniu od polskiej tradycji na stołach nie ma 12 potraw, ale jest niemniej różnorodnie. Sycylijczycy raczą się wtedy np. grillowanymi owocami morza podawanymi z cytryną i ziołami. Popularnym daniem w wielu regionach jest też spaghetti alle vongole, czyli makaron z małżami. Nie brakuje też lokalnych słodkości, jak cannoli, cassata siciliana czy torrone. Należy jednak pamiętać, że w różnych zakątkach wyspy serwowane są odmienne specjały. Wigilia może trwać nawet do wczesnych godzin porannych. Wieczór ma biesiadny charakter, a tradycja uczestniczenia w Pasterce nie cieszy się taką popularnością, jak w naszym kraju. Zamiast mszy Sycylijczycy wolą bawić się i nadrabiać zaległości z bliskimi. Część z nich nierzadko wraca na rodzinną wyspę z kontynentalnych Włoch. Boże Narodzenie na Sycylii spędza się w gronie najbliższych – zgodnie z sycylijskim powiedzeniem „Natale con i tuoi, Pasqua con chi vuoi” („Boże Narodzenie z bliskimi, Wielkanoc z kim chcesz”). Jest to czas pełen radości, śmiechu i wspólnego biesiadowania. Obiad świąteczny trwa wiele godzin. Wówczas na stole serwowane są na przykład: pasta al forno – zapiekanka makaronowa z mięsem i sosem pomidorowym; jagnięcina lub koźlęcina – pieczona z ziołami, oliwą i czosnkiem; arancini – smażone kulki ryżowe, które często podaje się jako przekąskę; zuppa di pesce – zupa rybna. Nieodłącznym elementem świątecznego stołu są też słodkości. Najczęściej panettone, pandoro, a także tradycyjna sycylijska cassata czy owoce kandyzowane. Na Sycylii obchody drugiego dnia Świąt Bożego Narodzenia, czyli Święto św. Szczepana wpisują się w bogatą tradycję kulturową wyspy. Choć święto jest obchodzone w całych Włoszech, na wyspie ma ono charakter wyjątkowo rodzinny. Zazwyczaj upływa na spotkaniach z krewnymi, degustacji lokalnych potraw. W niektórych miasteczkach organizowane są lokalne wydarzenia kulturalne, takie jak koncerty kolęd czy jarmarki bożonarodzeniowe. Zimowe atrakcje na Sycylii W grudniu wulkan Etna pokrywa się śniegiem, co daje niepowtarzalną okazję do jazdy na nartach lub snowboardzie z widokiem na Morze Śródziemne. Kompleksy narciarskie, takie jak Piano Provenzana, oferują wypożyczalnie sprzętu i trasy dla różnych poziomów zaawansowania. Alternatywą dla aktywnego wypoczynku może być na przykład relaks w naturalnych termach. Acireale słynie z gorących źródeł, które działają przez cały rok. Najbardziej świąteczne miejsca na Sycylii w grudniu Sycylia w okresie świątecznym to miejsce, które zachwyca magiczną atmosferą, malowniczymi dekoracjami i bogatymi tradycjami. Wyspa, która na co dzień kusi pięknem krajobrazów i wyjątkową historią, w grudniu staje się jeszcze bardziej wyjątkowa. Oto kilka miejsc, które warto odwiedzić, by poczuć magię Bożego Narodzenia na Sycylii. Erice – bajkowe miasteczko na wzgórzu Erice, urokliwe miasteczko na wzgórzu, w świątecznym okresie zamienia się w scenerię jak z bajki. Łańcuchy świateł i tradycyjne dekoracje tworzą wyjątkowy klimat. Na szczególną uwagę zasługują jarmarki bożonarodzeniowe, gdzie można znaleźć lokalne wyroby, idealne na prezenty. Warto też odwiedzić kościoły, szczególnie Chiesa Madre, które w tym czasie zdobione są w niezwykle malowniczy sposób. Syrakuzy – świąteczny klimat z nutą historii W Syrakuzach historia i świąteczna magia przeplatają się w wyjątkowy sposób. Centralnym punktem dekoracji jest Piazza Duomo, gdzie wznosi się jedna z najpiękniejszych choinek na Sycylii. Miasto oferuje także liczne wydarzenia, w tym świąteczne koncerty organizowane w słynnym teatrze greckim – miejscu, które samo w sobie jest świadectwem starożytnego dziedzictwa. Taormina – urokliwa perła Sycylii Taormina, znana jako jedno z najpiękniejszych miejsc na wyspie, w grudniu zachwyca jeszcze bardziej. Spacer po Corso Umberto, udekorowanym świątecznymi iluminacjami, to prawdziwa przyjemność. Nie można też przegapić wizyty w antycznym teatrze, skąd roztacza się zapierający dech w piersiach widok na ośnieżoną Etnę. Dodatkową atrakcją są liczne wydarzenia muzyczne i pokazy organizowane w centrum miasteczka. Katania – święta w wielkim stylu Katania, drugie co do wielkości miasto Sycylii, w okresie świątecznym oferuje bogaty program atrakcji. Jarmarki na Piazza Università to idealne miejsce na zakup rękodzieła i lokalnych przysmaków. Warto także odwiedzić kościoły, takie jak Chiesa di San Nicolò l'Arena, gdzie można podziwiać tradycyjne świąteczne szopki. Na całej wyspie organizowane są koncerty muzyki klasycznej, tradycyjne przedstawienia oraz degustacje lokalnych przysmaków. Warto śledzić kalendarz wydarzeń w wybranym regionie. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Mesyna jest nazywana „drzwiami Sycylii”. Starożytne miasto skrywa wiele atrakcji
Mesyna jest jednym z najpopularniejszych kierunków wśród turystów, którzy udają się na największą wyspę Morza Śródziemnego, głównie dlatego, że znajduje się tam port obsługujący wielkie liniowce. Należy jednak podkreślić, że miasto pamiętające czasy antyku nie powinno być traktowane wyłącznie jako baza wypadowa do zwiedzania pozostałych części Sycylii. To malownicze miejsce skrywa wiele atrakcji i oferuje niesamowite widoki. Co warto zobaczyć w Mesynie? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Gdzie znajduje się Mesyna? Historia Mesyny Co zobaczyć w Mesynie? Pogoda w Mesynie Mesyna bywa nazywana „drzwiami Sycylii”. Nic dziwnego. To właśnie tam większość osób rozpoczyna zwiedzanie malowniczej Sycylii. Nie jest to jednak jedno z tych miast, do którego wchodzi się tylko po to, by wyruszyć w dalszą drogę. Pod względem mnogości atrakcji, to malownicze miejsce ma naprawdę dużo do zaoferowania. Gdzie znajduje się Mesyna? Mesyna, trzecie pod względem liczby mieszkańców miasto Sycylii, jest położono w południowo-wschodniej części wyspy, nad Cieśniną Mesyńską. Jej obszar rozpościera się u podnóża malowniczych Gór Pelorytańskich, będących strukturalnym przedłużeniem Apeninów Południowych. Miasto jest dobrze skomunikowane. Z Palermo i Katanii można dostać się tam autostradą A20, a z Kalabrii – promem. Planowana jest budowa mostu o długości 3,6 km, który połączy Mesynę z gminą Villa San Giovanni. Historia Mesyny Historia miasta sięga VIII wieku p.n.e. Właśnie wtedy Grecy założyli na terenie dzisiejszej Mesyny osadę zwaną Zankle. Nazwę, którą można przetłumaczyć jako „kosa” lub „sierp”, zawdzięczała specyficznemu ukształtowaniu zatoki, nad którą powstała. W 396 roku p.n.e. Zankle najechali i doszczętnie zniszczyli Kartagińczycy. W kolejnych latach odbudowana osada przechodziła z rąk do rąk, zupełnie jak hiszpańska Saragossa i wiele innych miast na południu Starego Kontynentu. Miasto znajdowało się we władaniu Mamertynów, Rzymian, Bizancjum i Arabów. W 1060 roku, Sycylię (wraz z Mesyną) podbili i zajęli Normanowie. 126 lat później, gdy Henryk VI poślubił sycylijską księżniczkę Konstancję, wyspa stała się częścią księstwa Szwabii, a następnie – Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. W 1860 roku miasto zostało zajęte przez oddziały Giuseppe Garibaldiego. Miasto wielokrotnie było nawiedzane przez trzęsienia ziemi i tsunami. Największy kataklizm jest datowany na 1908 rok. Silne wstrząsy właściwie zrównały je z ziemią. Zginęło wówczas 80 tys. osób. Zniszczona Mesyna zaczęła podnosić się z gruzów, jednak niebawem kolejny raz musiała zmierzyć się z niszczycielską siłą, tym razem nie natury, a człowieka. Bombardowania w trakcie II wojny światowej niemal przywróciły stan sprzed odbudowy. Co zobaczyć w Mesynie? Czas nie był łaskawy dla Mesyny. Większość tamtejszych zabytków uległa zniszczeniu podczas trzęsienia ziemi z 1908 roku. Dzieła zniszczenia dopełniły bombardowania podczas II wojny światowej. Na szczęście większość śladów bytności dawnych cywilizacji i innych atrakcji miasta udało się odbudować i dziś są dostępne dla zwiedzających. Katedra Wybudowana w XII stuleciu katedra została ufundowana przez Henryka VI Hohenstaufa. Została mocno uszkodzona w czasie trzęsienia ziemi w 1908 roku i bombardowania w 1943 roku. Została jednak odbudowana i dziś stanowi prawdziwą ozdobę miasta, mimo że do dziś zachowały się tylko nieliczne oryginalne elementy – XV-wieczna chrzcielnica, figura Jana Chrzciciela i kilka rzeźb. Gdy wskazówki zegara wskazują dwunastą, dzwon na wieży dwanaście razy wybija południe. Następnie rozpoczyna się niesamowity spektakl figur. Najpierw zaczyna ryczeć 4-metrowy lew. Następnie nieco mniejszy, bo 2-metrowy kogut porusza głową i macha skrzydłami, a znajdujące się po jego bokach figury Diny i Clarenzy, XIII-wiecznych bohaterek miasta, zaczynają uderzać w dzwon, powtarzając to co 15 minut. Palazzo Zanca Neogotycki pałac zlokalizowany na placu Unione Europea, odrestaurowany w 1914 roku, zajmuje powierzchnię 12 tysięcy metrów kwadratowych. Obecnie mieści się tam siedziba rady miejskiej i władz Mesyny. Budynek jest częściowo udostępniony do zwiedzania. W trzech salach mieści się ekspozycja prezentująca dzieła z ceramiki, rzeźby i przedmioty codziennego użytku. Najstarsze eksponaty pochodzą ze starożytności. Chiesa del Carmine Kościół wybudowany w latach 20. poprzedniego wieku, którego projektantem był Cesare Bazzini, a wykonawcą – Lorenzo Interdonato, z daleka rzuca się w oczy. Wszystko przez wspaniałą ośmiokątną kopułę. Równie imponująca jest architektura wnętrza, które ma formę otoczonego ołtarzami i kaplicami greckiego krzyża. Muzeum Regionalne Chcąc poznać niezwykłą historię miasta, warto udać się do Muzeum Regionalnego. W placówce zgromadzono liczne eksponaty z epok, gdy Mesyna znajdowała się pod władaniem rzymskim, bizantyjskim i normańskim. Na szczególną uwagę zasługują rzeźby dłuta Goro di Gregorio i malowidła autorstwa Alonzo Rodrigueza czy Girolamo Alibrandiego. Pogoda w Mesynie Kiedy w Mesynie panuje najlepsza pogoda? Miasto znajduje się w strefie klimatu śródziemnomorskiego, dla którego charakterystyczne są łagodne zimy i gorące lata. W miesiącach zimowych średnia temperatura sięga kilkunastu stopni Celsjusza. Wiosną i jesienią osiąga wartość od 15 do 20 stopni Celsjusza. Latem jest tam gorąco, wręcz upalnie. Zdarzają się dni, kiedy słupek rtęci wskazuje wartość około 40 stopni Celsjusza. Warto pamiętać, że Mesynę nawiedzają gwałtowne ulewy. Największe opady są notowane jesienią i zimą, od października do lutego. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Sycylijskie podwodne jaskinie kluczem do poznania migracji Homo sapiens. Są niemal nieznane nauce
Czy jednym z pierwszych miejsc na kontynencie europejskim, do którego przybyli pierwsi przedstawiciele Homo sapiens, była największa wyspa Morza Śródziemnego, Sycylia? Znajduje się na niej sporo zatopionych jaskiń, które są niemal nieznane nauce. Archeolodzy rozpoczęli ich badanie.
Spis treści: Amerykanie w jaskiniach Sporo jaskiń do zbadania Pierwsi Homo sapiens na Sycylii. Co wiemy do tej pory? Dróg, którymi nasi przodkowie kilkadziesiąt tysięcy lat temu przebyli z Afryki do Europy mogło być kilka. Naturalnym wyborem mógł być marsz przez Sycylię w dzisiejszych Włoszech ze względu na stosunkowo bliski dystans względem Afryki. Poza tym w epoce lodowcowej możliwie było przedostanie się tą drogą – poprzez Sycylię – zapewne nawet suchą stopą. Dopiero później podniósł się znacząco poziomo mórz i oceanów. Z tego powodu zatopione dziś jaskinie Sycylii mogą być świetnym źródłem informacji o pobycie naszych przodków dziesiątki tysięcy lat temu. Amerykanie w jaskiniach Badacze z USA podsumowali właśnie pierwszą część szeroko zakrojonego projektu naukowego, mającego na celu rozpoznanie podwodnych jaskiń Sycylii. Wnioski opublikowali na łamach czasopisma naukowego „PLOS One”. W ich ocenie odkrycia mogą pomóc wyjaśnić wczesną ekspansję Homo sapiens na wyspy Morza Śródziemnego Badania archeologiczne prowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Waszyngtońskiego w St. Louis sugerują, że przybrzeżne i podwodne jaskinie w południowej Sycylii zawierają ważne i nieznane do tej pory wskazówki dotyczące ścieżki i losu Homo sapiens kilkadziesiąt tysięcy lat temu. W południowo-wschodniej Sycylii jest bardzo niewiele stanowisk archeologicznych z epoki górnego paleolitu, które przekopano przy użyciu metod naukowych. Stad nowy projekt jest tak ważny. Sporo jaskiń do zbadania Do tej pory naukowcom udało się ocenić zawartość 25 jaskiń i schronisk skalnych. Większość z nich została po raz pierwszy zidentyfikowana między 1870 a 1990 rokiem, ale z czasem została utracona dla nauki. Autorzy badania przeprowadzili również nowe badania lądowe i podwodne na wcześniej niezbadanych obszarach przybrzeżnych. Dzięki temu udało się im odkryć kilka miejsc, które zawierają potencjalnie ważne nawarstwienia archeologiczne. – To, czego szukamy, to nie tylko pierwsza osoba, która przybyła [na Sycylię – przyp. red.], ale pierwsza społeczność – powiedziała prof. Ilaria Patania, adiunkta archeologii z Uniwersytetu Waszyngtońskiego w St. Louis. – Zrozumienie czasu początkowej kolonizacji Sycylii dostarcza kluczowych danych na temat wzorca i trybu wczesnej ekspansji Homo sapiens w basenie Morza Śródziemnego – dodała. Dwa z nowych miejsc wytypowanych przez Amerykanów mogą zawierać ślady pobytu człowieka z górnego paleolitu. Do tej pory namierzono skamieniałe zęby europejskiego dzikiego osła i kamienne narzędzia. Sycylia jest uważana przez wielu naukowców za najwcześniejszą wyspę w regionie, którą trwale zasiedlili ludzie. Ale kiedy i jak pierwsi migranci dokonali tego wyczynu, pozostaje niejasne. Sycylia znajduje się mniej niż kilka kilometrów od Włoch kontynentalnych, ale przeprawa wodna była z pewnością niezwykle trudna dla wczesnych ludzi. Badacze skupili się tym razem na pieczarach w południowej części wyspy. – Wcześniejsi badacze zakładali, że miejsca na południowym wybrzeżu Sycylii uległy erozji lub będą zbyt zniszczone, aby dostarczyć użytecznych informacji. Ale znalezienie podwodnych stanowisk [archeologicznych – przyp. red.] otwiera zupełnie nowy teren do badań. Pozwala nam to ponownie rozważyć trasy migracji tych najwcześniejszych współczesnych przodków człowieka – uważa prof. Tristram R. Kidder z Uniwersytetu Waszyngtońskiego w St. Louis. Pierwsi Homo sapiens na Sycylii. Co wiemy do tej pory? Badacze regionu zgadzają się, że ludzie dotarli na Sycylię 16 000 lat temu. Wcześniej wyspa ta nie była zasiedlana przez przodków człowieka współczesnego. Jednak archeolodzy od lat znajdują na Sycylii narzędzia krzemienne, których wiek może być starszy niż 16 tys. lat. Niektórzy eksperci sugerują, że wyspa ta była miejscem transferu wczesnych ludzi z Afryki do Europy. Dlatego nie są znajdowane ich szczątki, tylko trudne do wydatowania wytwory ich rąk. – Wyzwaniem dla zrozumienia rozprzestrzeniania się wczesnych współczesnych przodków człowieka jest to, że nie rozumiemy w pełni, w jaki sposób rozprzestrzenili się i skolonizowali świat na bardzo wczesnym etapie – podkreśla prof. Kidder. Źródło: PLOS One. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Podróż po Sycylii. Odkryj szlak Magna Via Francigena i najpiękniejsze zakątki wyspy
Podróż po Sycylii to coś więcej niż tylko zwiedzanie popularnych plaż i miast. Odkryj niesamowity szlak Magna Via Francigena, który prowadzi przez dziewicze regiony, malownicze wioski i mniej znane atrakcje wyspy. Ten przewodnik pomoże Ci zaplanować pieszą wędrówkę, odkryć lokalną kulturę, historię i kuchnię Sycylii, zapewniając pełne doświadczenie tego unikalnego regionu Włoch.
Spis treści: Szlak Magna Via Francigena – historia i charakterystyka Najpiękniejsze miasteczka i wioski na szlaku Kulinarne doświadczenia na Sycylii Noclegi na szlaku Magna Via Francigena Praktyczne porady dla podróżujących po Sycylii Podsumowanie Szlak Magna Via Francigena – historia i charakterystyka Magna Via Francigena to pieszy szlak o długości około 180 km, który we Włoszech przecina Sycylię z północy na południe, łącząc Palermo z Agrigento. Trasa została oficjalnie wytyczona w 2017 roku, bazując na starożytnych drogach używanych przez kupców, pielgrzymów oraz frankońskich rycerzy. Szlak jest podzielony na dziewięć etapów o różnej długości, od 15 do 25 km, co pozwala na elastyczne planowanie podróży według indywidualnych preferencji. Dla wielu osób, w tym dla początkujących piechurów, jest to idealna okazja do wejścia w świat dalekodystansowych wędrówek bez konieczności posiadania zaawansowanych umiejętności trekkingowych. Początek szlaku – Palermo Palermo, dynamiczna stolica Sycylii, jest punktem wyjściowym dla podróżników wybierających się na Magna Via Francigena. To miasto pełne kontrastów, które łączy w sobie wpływy arabskie, normandzkie i włoskie, oferuje nie tylko piękne zabytki, ale również unikatowe doświadczenie kulturowe. W Palermo można również nabyć „paszport wędrowca” – specjalny dokument wymyślony przez twórców szlaku. Każdy etap trasy kończy się pieczątką w paszporcie. Stanowi to nie tylko pamiątkę z podróży, ale także umożliwia uzyskanie zniżek w niektórych hotelach i pensjonatach. – To jak zbieranie trofeów z każdego pokonanego odcinka, co dodaje wędrówce dodatkowego smaku przygody – mówi Totto Greco, współtwórca szlaku i właściciel winnicy przyjmującej pielgrzymów. Etapy trasy i wskazówki dla wędrowców Magna Via Francigena jest podzielona na dziewięć etapów, które różnią się długością i stopniem trudności. Trasa jest dobrze oznakowana – kierunek wskazują drewniane tabliczki w czerwono-białe pasy, co minimalizuje ryzyko zgubienia się. Dla tych, którzy preferują bardziej nowoczesne metody nawigacji, przydatna może być aplikacja GPS, taka jak SlowWays APP, dostępna na systemy iOS i Android. Prędkość 4–5 km na godzinę to tempo przynależne naszemu gatunkowi, pozwalające dostrzec detale krajobrazu, które umykają, gdy przemieszczasz się wszelkimi pojazdami, które wynaleźliśmy w ciągu ostatnich 150 lat. Najlepszy czas na podróż i warunki pogodowe Podróż po szlaku Magna Via Francigena jest możliwa przez cały rok. Jednak najlepsze warunki pogodowe panują w maju, czerwcu oraz pod koniec września. Latem temperatury mogą sięgać nawet 40°C, co może uczynić wędrówkę bardziej wymagającą. Zimą chłodniejsze warunki mogą zniechęcać do długich spacerów. Najpiękniejsze miasteczka i wioski na szlaku Szlak Magna Via Francigena prowadzi przez liczne miasteczka i wioski, które ukazują prawdziwe, niekomercyjne oblicze Sycylii. Każde z nich ma do zaoferowania coś unikatowego – od fascynującej historii, po niezwykłe formy sztuki i autentyczne doświadczenia kulinarne. Corleone – prawdziwa historia mafii W Corleone, słynącym z filmowej sagi „Ojciec chrzestny”, podróżnicy spodziewają się zobaczyć atmosferę tajemniczości i mroku. Jednak miasto to jest zupełnie inne, niż przedstawiono w filmie. – Corleone nie ma z filmem wiele wspólnego poza nazwą – mówi Federico Blanda, aktywista współpracujący z antymafijnym muzeum w mieście. – Naszą misją jest przedstawienie prawdziwej historii mafii, która daleka jest od romantycznego obrazu kreowanego przez Hollywood. Muzeum to, poświęcone historii walki z mafią, przedstawia dramatyczne losy ofiar oraz bohaterów, takich jak sędziowie i dziennikarze, którzy poświęcili życie w walce z przestępczością zorganizowaną. Prizzi – miasto z długą historią Prizzi to jedno z najstarszych miast na Sycylii, którego początki sięgają epoki brązu. Na przestrzeni wieków przez miasto przewinęli się Kartagińczycy, Grecy, Rzymianie i Arabowie, co zostawiło trwały ślad w lokalnej architekturze i kulturze. To miejsce nosi w sobie ślady setek lat historii, a mimo to nie utknęło w przeszłości. Młodsze pokolenie odświeża miasto, przekształcając stare wiejskie domy w winnice i pensjonaty oraz promując lokalną sztukę i rzemiosło. Grotte – plenerowa galeria sztuki Grotte to niewielkie miasteczko, które stało się plenerową galerią sztuki. Jego unikatowy projekt artystyczny obejmuje murale na ścianach domów, które przedstawiają zarówno lokalne legendy, jak i nowoczesne interpretacje sztuki. Murale te, choć często nawiązują do lokalnych tradycji, w większości są na wskroś nowoczesne i potrafią zaskoczyć, przeobrażając się zależnie od kąta patrzenia i ukazując ukryte wcześniej szczegóły. Kulinarne doświadczenia na Sycylii Sycylijska kuchnia to jedno z największych doznań, jakie oferuje wyspa. Podczas wędrówki Magna Via Francigena można spróbować wielu lokalnych specjałów, które podkreślają różnorodność kulinarną regionu. Tradycyjne dania i regionalne specjały Cannoli, jedne z najbardziej znanych sycylijskich deserów, mają swoje korzenie w czasach arabskich. – Jedna z legend mówi, że przepis na cannoli został wymyślony przez kobiety żyjące w haremie w Caltanissetta, które piekły te smakołyki, aby uczcić męskość swojego pana – opowiada właściciel restauracji Lo Sperdicchio w Aragonie. Gdzie zjeść na szlaku – polecane restauracje Na trasie szlaku Magna Via Francigena można znaleźć wiele lokalnych restauracji i barów, które oferują autentyczne dania i gościnność. Warto odwiedzić takie miejsca jak Lo Sperdicchio, gdzie za 12 euro można skosztować „menu pielgrzyma” – zestawu obiadowego z przystawką, daniem głównym i kieliszkiem wina. Noclegi na szlaku Magna Via Francigena Dla wędrowców dostępna jest szeroka gama opcji noclegowych – od tanich pensjonatów po bardziej luksusowe hotele. Ospitalità Diffusa – lokalne pensjonaty Jednym z ciekawszych miejsc noclegowych na trasie jest Ospitalità Diffusa La Casa di Kokalo w Prizzi. To przykład lokalnego podejścia do turystyki. Stare, często opuszczone budynki są przekształcane w komfortowe pensjonaty, zachowując przy tym autentyczny charakter miejsca. Hotele w kluczowych miejscowościach W miejscowości Corleone można zatrzymać się w Hotelu Ristorante Leon d'Oro, który oferuje dziedziniec z palmami i basen. To idealne miejsce na odpoczynek po długim dniu wędrówki. Praktyczne porady dla podróżujących po Sycylii Podróżowanie po Sycylii pieszo wymaga odpowiedniego przygotowania i świadomości lokalnych uwarunkowań. Co spakować na pieszą wędrówkę Podstawowe wyposażenie na wędrówkę po Magna Via Francigena to wygodne buty trekkingowe, odzież na zmienne warunki pogodowe, nawigacja GPS oraz odpowiednia ilość wody. Aplikacja SlowWays APP może okazać się niezwykle przydatna do nawigacji. Jak dotrzeć na Sycylię i poruszać się po wyspie Na Sycylię można dotrzeć z Polski za pomocą tanich linii lotniczych, takich jak Wizz Air czy Ryanair, z przesiadką w Rzymie lub bezpośrednio do Katanii. Stamtąd łatwo dojechać do Palermo autobusem. Bezpieczeństwo i nawigacja na trasie Dzięki dobrze oznakowanemu szlakowi oraz licznej sieci barów, sklepów i pensjonatów, Magna Via Francigena jest bezpiecznym i komfortowym szlakiem dla wszystkich podróżnych. Ważne jest jednak, aby mieć przy sobie podstawowe lekarstwa i odpowiednie wyposażenie. Podsumowanie Podróż po Sycylii szlakiem Magna Via Francigena to niezapomniane doświadczenie, które pozwala odkryć mniej znane zakątki wyspy, jej historię, kulturę i smaki. To wyjątkowa okazja, aby zwolnić tempo, zanurzyć się w lokalnym stylu życia i cieszyć się każdą chwilą spędzoną na tej malowniczej wyspie. Źródło: National Geographic Traveler
Weekend majowy za granicą? Sprawdź najlepsze tanie loty na majówkę 2024
Oto najlepsze promocje na tanie loty na majówkę 2024. Przekonaj się, że aby spędzić długi weekend majowy w Europie, wcale nie trzeba wydawać kroci. Dobrze jednak się pospieszyć. Im bliżej daty wylotu, tym ceny biletów lotniczych mogą być wyższe.
W tym artykule: Tanie loty na majówkę 2024 Gdzie na majówkę w Europie? Najlepsze tanie loty na majówkę 2024 Weekend majowy to znakomita okazja na relaksujący, kilkudniowy wypad w góry, nad morze czy na zagraniczny city break. Szczególnie gdy spojrzymy w kalendarz. Kiedy wypada majówka 2024? W tym roku wyjątkowo korzystnie. Tegoroczny weekend majowy jest wyjątkowo długi. 1 maja wypada w środę, a 3 maja w piątek. Wystarczy więc, że weźmiemy trzy dni wolnego i będziemy mogli cieszyć się 9-dniowym urlopem. Naturalnie rodzi się więc kolejne pytanie: gdzie wyjechać na majówkę 2024? Na przełomie kwietnia i maja Polacy coraz chętniej decydują się na wycieczki do popularnych europejskich metropolii. W tym roku również warto rozważyć taką opcję. A to dlatego, że bilety lotnicze na majówkę 2024 są niedrogie i zachęcają do zagranicznych wojaży. Jak wiadomo, zazwyczaj to właśnie koszty wyjazdu są głównym czynnikiem przy wyborze kierunku. Tanie loty na majówkę 2024 Tanie loty na majówkę 2024 oferują między innymi niskobudżetowe linie lotnicze Ryanair i Wizz Air. Przejrzeliśmy oferty obu przewoźników, a następnie wybraliśmy najciekawsze i najtańsze z nich. Tanie linie lotnicze oferują korzystne cenowo połączenia z Polski na przykład do kilku włoskich miast. W okolicach majówki kusząco wyglądają ceny na bilety, chociażby do Mediolanu. Za lot z Warszawy (wylot w poniedziałek 29 kwietnia o godz. 17:55; powrót w piątek 3 maja o godz. 9:20) w podstawowej ofercie zapłacimy 753 zł. Połączenie obsługuje Wizz Air. Z kolei Ryanair zabierze turystów z Krakowa do Mediolanu np. w poniedziałek 29 kwietnia o godz. 7:00 i wróci w piątek 3 maja o godz. 20:00. Taka podróż w dwie strony to koszt 695 zł. Również z Krakowa za 612 zł kupimy bilet w dwie strony do Wenecji (wylot we wtorek 30 kwietnia o godz. 13:00; powrót w piątek 3 maja o godz. 21:55). Z Ryanairem do Wenecji w przystępnej cenie polecimy także z Katowic. Bilet w dwie strony na podróż w dniach od 30 kwietnia do 3 maja to wydatek 656 zł. Gdzie na majówkę w Europie? Bardzo kuszące ceny biletów lotniczych dotyczą również innych europejskich państw. W dniach 1–4 maja (wylot o godz. 11; powrót o 9:55) z Gdańska do Oslo polecimy już za 252 zł. To niejedyna ciekawa propozycja w tym terminie dla podróżników zafascynowanych Skandynawią. Również z Gdańska z bilet w dwie strony do Sztokholmu zapłacimy tylko 371 zł. Pierwsza trasa jest obsługiwana przez Wizz Air, druga przez Rynair. A może Kopenhaga na długi weekend majowy? Za bilet w dwie strony (Ryanair) z Warszawy do stolicy Danii zapłacimy 470 zł. Wylot z Lotniska Warszawa Modlin 1 maja o godz. 20:40, lądowanie tamże 4 maja o godz. 22:10. Najlepsze tanie loty na majówkę 2024 Warto regularnie sprawdzać tanie loty na majówkę 2024. Ceny biletów mogą i najprawdopodobniej będą ulegać zmianom. Dobrze więc pamiętać o tym, że koszty podróży publikowane w tym artykule odpowiadają ofercie przewoźników z dnia 15.04.2024. Co więcej, są to ceny biletów w najprostszej ofercie. Redakcja nie uwzględniała dodatkowych kosztów wynikających z zabrania na pokład dodatkowego bagażu lub wykupienia ubezpieczenia. Nawet po dodaniu tych opłat tanie loty na majówkę 2024 pozostaną w rozsądnych cenach. Gdzie jeszcze warto spędzić tegoroczny weekend majowy za granicą? Lot w dwie strony z Krakowa do Rygi za 294 zł. 27 kwietnia (07:00) – 4 maja (10:00); połączenie obsługuje Ryanair. Podróż na Łotwę można połączyć z wypadem na Litwę lub Estonię. Lot w dwie strony z Bydgoszczy do Londynu za 450 zł. 29 kwietnia (17:30) – 2 maja (17:15); połączenie obsługuje Ryanair. Lot w dwie strony z Gdańska do Hamburga za 299 zł. 28 kwietnia (11:35) – 1 maja (20:25); połączenie obsługuje Ryanair
Zachwycające zjawisko na Sycylii. Nad wulkanem Etna pojawiły się obłoki w kształcie okręgów
Etna to największy aktywny wulkan w Europie. Mimo że poważne, zagrażające ludziom erupcje nie są odnotowywane na Sycylii często, stożek wulkaniczny nie daje o sobie zapomnieć. W ostatnich dniach media obiegły zdjęcia nietypowych obłoków nad Etną. Wiadomo, jak powstały.
W tym artykule: Etna zaskoczyła pierścieniami Jak powstają pierścienie wirowe? Ciekawostki o wulkanie Etna W pierwszy weekend kwietnia 2024 r. wulkan Etna uraczył mieszkańców Sycylii i turystów odwiedzających południe Włoch nietypowym zjawiskiem. Znad stratowulkanu w stronę błękitnego nieba unosiły się białe pierścienie o niemal idealnie równych kształtach. Na zdjęciach i nagraniach wyglądają jak kółka dymu wypuszczane przez palaczy. Czym tak naprawdę są i jak powstają? Etna zaskoczyła pierścieniami Naukowcy nazywają je pierścieniami wirowymi. Etna wytworzyła je w wyniku szybkiego uwolnienia gazów i oparów z krateru, który powstał na powierzchni sycylijskiego wulkanu na początku kwietnia. – Wyobraźcie sobie bardzo wąski, cylindryczny przewód, w którym na pewnej głębokości znajduje się magma. Od czasu do czasu na powierzchni magmy tworzy się bąbel, pęka i wysyła przez ten przewód „pocisk” gazu z dużą prędkością – tak Boris Behncke, wulkanolog z Włoskiego Narodowego Instytutu Geofizyki (INGV) i Obserwatorium Wulkanologii na Etnie tłumaczył powstanie pierścieni wirowych w mailu do redakcji „Washington Post”. View oEmbed on the source website Jak powstają pierścienie wirowe? Okrągły otwór wentylacyjny sprawia, że opary przyjmują kształt przypominający pierścień. Tak powstają obłoki o charakterystycznym kształcie, czyli właśnie pierścienie wirowe. Ich skład to przede wszystkim (w 80%) para wodna. Dzięki niej pierścienie mają biały odcień, który przypomina dym. Pozostałe związki zawarte w nich to głównie dwutlenek siarki i dwutlenek węgla. Co ciekawe, według badaczy wulkaniczne pierścienie wirowe nie są szczególnie rzadkim zjawiskiem. Zwłaszcza nad Etną. Jak dodaje Boris Behncke, Etna to „najbardziej płodny wulkan na tej planecie pod względem pierścieni z pary”. Cytowana przez „The New York Times” Simona Scollo, wulkanożka z INGV, wyjaśniła z kolei, że w zależności od warunków pogodowych pierścienie utrzymują się w powietrzu od jednej do 10 minut. Tego typu aktywność Etny nie zwiastuje spektakularnej erupcji. Mieszkańcy Sycylii mogą więc spać spokojnie. Tak jak i turyści, którzy w najbliższym czasie planują odwiedzić największą włoską wyspę. Warto jednak jednak pamiętać, że Etna to aktywny wulkan i pomniejsze erupcje mogą zachodzić nawet kilka razy w roku. Superwulkany - jak powstają i jakie są znane superwulkany? Jak powstają superwulkany? Gdzie są zlokalizowane? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej. Ciekawostki o wulkanie Etna Etna to najwyższy aktywny wulkan w Europie. Jego wysokość to około 3357 metrów. Etna ma jedną z najdłuższych udokumentowanych historii aktywności wulkanicznej. Najstarsze znane erupcje są datowane na około 1500 rok p.n.e. Do tej pory jest to jeden z najbardziej aktywnych wulkanów na świecie. W 2007 roku Etna została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO ze względu na jej wyjątkowe cechy geologiczne, różnorodność biologiczną i znaczenie kulturowe. W mitologii greckiej opisywano Etnę jako kuźnię Hefajstosa – boga ognia, kowali i złotników. Etna ma wiele nazw we Włoszech. Sycylijczycy najczęściej nazywają słynny wulkan Mungibeddu. Źródła: Washington Post, New York Times, The Times and The Sunday Times. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Amerykański rząd współpracował z mafią. Czy to właśnie dzięki temu władzę na Sycylii zdobyli gangsterzy?
W czasie II wojny światowej amerykański rząd zawarł przymierze z włoską mafią. Czy w zamian za pomoc w zwycięstwie nad faszyzmem alianci oddali władzę na Sycylii gangsterom?
W tym artykule: Strach przed nazistami Cel 1: kontrola portu Luciano trzymał łapę na wszystkim Cel 2: podbić Sycylię Wykorzystanie kontaktów z mafią Amerykański wywiad we współpracy z mafią Euforia lokalnej społeczności Cel 3: Zabić Hitlera Cel 4: komunizm stop! W 1942 roku Ameryka toczyła zaciekłą wojnę z Japonią na Pacyfiku. Jednocześnie dźwigała ciężar walk w Europie, dostarczając Wielkiej Brytanii i ZSRR broń. Konwoje wypływały z Nowego Jorku i przemierzały Atlantyk na wschód, wioząc sprzęt i żywność. Niemieckie U-Booty w ciągu kilku miesięcy zatopiły ponad setkę alianckich okrętów. Strach przed nazistami W lutym 1942 r. w porcie w Nowym Jorku wybuchł największy okręt transportowy US Navy: SS Normandie (był to de facto francuski statek zajęty w 1941 r. przez Amerykanów). Opinia publiczna w USA podejrzewała sabotaż ze strony faszystów. Dobrze pamiętała serię zamachów w portach w czasie I wojny światowej, za którymi stali agenci cesarza Wilhelma II. Pożar na SS Normandie oznaczał, że wojna toczona na wodach Atlantyku zawitała na amerykańskie wybrzeże. Dostawy broni do Europy stanęły pod znakiem zapytania. Statki handlowe były zagrożone nie tylko przez niemieckie U-Booty na otwartym oceanie, ale także w dokach, w samym sercu Nowego Jorku. Specjalna komisja powołana w trybie pilnym przez Kongres ustaliła, że to błędy ekipy remontowej doprowadziły do pożaru. Rząd amerykański chciał mieć jednak pewność, że porty nie staną się miejscem obcej infiltracji. Jak to zrobić? Dogadać się z ludźmi, którzy je kontrolują. Porty wschodniego wybrzeża nadzorowała mafia. Amerykańska, ale stworzona przez sycylijskich imigrantów. Było regułą, że trzeba płacić jej haracz od każdej większej transakcji. Działalność w portach stanowiła jedno z głównych źródeł dochodów mafii w USA. Administracja Roosevelta podjęła więc ryzykowną i brzemienną w skutki decyzję: zawrzeć porozumienie z przestępcami. To porozumienie miało dalekosiężne konsekwencje nie tylko dla Ameryki, ale przede wszystkim dla Europejczyków. Cel 1: kontrola portu Charles Haffenden z wywiadu marynarki został wyznaczony jako dowódca operacji „Underworld”. Cel: zawarcie porozumienia ze światem przestępcznym i mafią Nowego Jorku, by zapewnić spokój w portach w czasie wojny. Rooseveltowi chodziło o to, aby mafia wytropiła sympatyków faszystów, odsunęła ich od interesów w portach i wydała amerykańskiemu rządowi. Operacja Haffendena musiała być ściśle tajna. Przez całe lata 30. amerykańska władza toczyła wojnę z mafią. Wyborcy domagali się, by rząd ukręcił jej głowę. Najwięksi gangsterzy zostali w latach 30. okrzyknięci wrogami publicznymi. Informacje o porozumieniu z mafią nie mogły zatem wyjść poza gabinet szefów służb i portowe meliny. Haffenden nawiązał kontakt z Josephem „Skarpetką” Lanzą. W jego rękach znajdował się handel rybami – mówiło się, że w Nowym Jorku żadna większa sztuka nie mogła być sprzedana bez jego wiedzy! A Lanza skierował Haffendena do grubej ryby z mafii: Charlesa „Lucky’ego” Luciano. Wyemigrował on z Włoch jeszcze jako dziecko, a z czasem został capo di tutti capi w USA. Jego kuzyni i przyjaciele we Włoszech należeli do samego trzonu mafii rozbitej przez Benito Mussoliniego. Mafia sycylijska miała z faszystowskim rządem na pieńku. Zaraz po przejęciu władzy Mussolini wydał jej wojnę: „We Włoszech nie może być dwóch władców. Mafię trzeba zniszczyć. Faszyzm, który uleczył Włochy z tak wielu ran, wypali rozpalonym żelazem ranę, jaką jest przestępczość na Sycylii”. Wpływy mafii stały na drodze do jego absolutnej władzy. Liczył także na zdobycie popularności u tych, którym mafia dawała się we znaki. Luciano był dobrze znany amerykańskiej opinii publicznej. Media nazwały go wrogiem publicznym numer jeden. Kiedy powstały Stany Zjednoczone? Oto krótka historia powstania USA Czy wiesz, kiedy powstały Stany Zjednoczone? Historia USA to historia wielu europejskich nacji. Jak wiadomo, dzisiejszą potęgę założyli właśnie kolonizatorzy. Po drodze mieli jednak wiele t... Luciano trzymał łapę na wszystkim Handlował alkoholem i heroiną, kontrolował rynek domów publicznych, stał za podpaleniami i morderstwami, które regularnie zakłócały spokój mieszkańców Nowego Jorku. W 1937 r. trafił w końcu za kratki. Dostał 50 lat, w celi miał siedzieć do 1987 r. Haffenden odwiedził go w nowojorskim więzieniu. W zamian za skrócenie wyroku Luciano zgodził się współpracować. Gdyby odmówił, przypuszczalnie już nigdy nie patrzyłby na świat inaczej niż przez kraty. Odwiedzali go po kolei kolejni mafiosi, którym nakazywał współpracę z amerykańskim rządem. Kontrolujący port gangsterzy dostarczali informacji o panoszących się faszystach, pacyfikowali wszelkie próby dywersji przeciwko okrętom wypływającym z pomocą dla Europy. Dzięki kooperacji z mafią przez całą wojnę transporty do Europy szły sprawnie, a kontrolowany przez mafię port w Nowym Jorku pracował jak w zegarku. Amerykański historyk Tim Newark oceniał, że Luciano, Lansky (pochodzący z Polski Żyd, przyjaciel Luciano), Lanza i ich wspólnicy „stanowili pierwszą linię wywiadu przeciwko jakimkolwiek agentom wysłanym przez Hitlera czy Mussoliniego do sabotowania alianckiej żeglugi. W rezultacie alianckie konwoje mogły wykonywać kluczowe dla prowadzenia wojny zadanie przewożenia żołnierzy i zaopatrzenia Europy”. Cel 2: podbić Sycylię W 1943 r., kiedy na wschodzie Europy armia radziecka spychała Niemców do defensywy, Roosevelt i Churchill podjęli decyzję o utworzeniu frontów w Europie Zachodniej, tak aby Hitlera wziąć w kleszcze. Pierwszy front miał powstać na południu. Wojska amerykańskie i brytyjskie szykowały się w Afryce do desantu na Sycylię. W operację „Husky” zaangażowano około 200 tys. żołnierzy. Opanowanie Sycylii dałoby aliantom kontrolę nad Morzem Śródziemnym i umożliwiłoby dalszą ofensywę na Włochy. Pokonanie Włoch z kolei osłabiłoby III Rzeszę. Amerykanie zdecydowali się zwrócić o pomoc do mafii. Uznali, że udaną współpracę ze światem przestępczym można rozszerzyć też na Europę. Liczyli, że przyniesie równie cenne korzyści. Wszak Sycylia to bastion mafii. „Specjalny Plan Wojny Psychologicznej na Sycylii” opracowany dla Kolegium Połączonych Szefów Sztabów armii amerykańskiej stwierdzał potrzebę „nawiązania kontaktu i łączności z przywódcami ośrodków separatystycznych, z niezadowolonymi robotnikami oraz podziemnymi organizacjami radykalnymi, w tym także mafią, i udzielaniu im wszelkiej możliwej pomocy”. Plan został zatwierdzony i przekazany amerykańskiemu dowódcy w północnej Afryce generałowi Dwightowi Eisenhowerowi. Również administracja Winstona Churchilla, na co wskazują raporty MI6, zalecała kontakt z grupą kilku mafiosów na Sycylii, którzy mogą okazać się pomocni podczas inwazji. Meyer Lansky wspominał, że Luciano „chciał znaleźć się w armii inwazyjnej i pójść z pierwszym rzutem. Uważał, że jego obecność wpłynie na Sycylijczyków, którzy ze względu na niego będą współpracować z Amerykanami. Powiedział nawet, że można wyposażyć go w spadochron i zrzucić na Sycylię”. Jego pomysł został przedstawiony dowództwu amerykańskiej marynarki, które uznało jednak to rozwiązanie za zbyt daleko idące. Luciano na razie miał pozostać w Stanach Zjednoczonych. Gangsterski raj w Salwadorze [REPORTAŻ] Przestępcze bandy z Salwadoru mają dziesiątki tysięcy członków, a ich walka o władzę wstrząsa tym niewielkim krajem. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/czlonkowie-gangu-ms-13-tlocza-sie-w-ciasnej-celi-zakladu-karnego-chalatenango-na-polnocy-kraju-wladze-osadzaja-czlonkow-rywalizujacych-band-w-osobnych-wiezieniach-by-uniknac-krwawych-rozruchow-ale-niewiarygodne-przepelnienie-i-tak-stanowi-d-4230f1b.jpeg" width="835" height="514" alt="Członkowie gangu MS-13 tłoczą się w ciasnej celi zakładu karnego Chalatenango na północy kraju. Władze osadzają członków rywalizujących band w osobnych więzieniach, by uniknąć krwawych rozruchów, ale niewiarygodne przepełnienie i tak stanowi dla systemu p" title="Członkowie gangu MS-13 tłoczą się w ciasnej celi zakładu karnego Chalatenango na północy kraju. Władze osadzają członków rywalizujących band w osobnych więzieniach, by uniknąć krwawych rozruchów, ale niewiarygodne przepełnienie i tak stanowi dla systemu p" /> Wykorzystanie kontaktów z mafią Haffenden, oficer odpowiedzialny za współpracę z mafią w USA, spotkał się w Nowym Jorku ze wspomnianym wcześniej Lanskym. „Rozmowy dotyczyły ukształtowania wybrzeża i terenów na Sycylii” – wspominał. Lansky opowiadał, że „marynarka chciała uzyskać od Włochów fotografie wszystkich sycylijskich portów, wszystkich kanałów, a także mieć kontakt ze wszystkimi, którzy byli ostatnio we Włoszech i znali wody i wybrzeża”. Senator Estes Kefauver, który w latach 50. przewodniczył komisji badającej związki urzędników z przemytnikami narkotyków, opowiadał: „Proponowana umowa zakładała, że Luciano użyje swojej pozycji w mafii do zapewnienia kontaktów amerykańskim agentom wywiadu, dzięki czemu Sycylia stanie się znacznie łatwiejszym celem militarnym”. W zamian Luciano miał domagać się zwolnienia go z więzienia. Na jego prośbę amerykańscy Włosi (samych Sycylijczyków mieszkało w USA pół miliona) zaczęli dostarczać wywiadowi marynarki swoje zdjęcia i mapy Sycylii, a także własne wspomnienia i informacje dotyczące ukształtowania terenu, rozmieszczenia wsi i miast. Kiedy nie chcieli współpracować i opowiadać wystarczająco dużo, Lansky tłumaczył im: „Lucky nie będzie zadowolony słysząc, że nie okazaliście się pomocni”. Pozyskane od Włochów informacje okazały się pożyteczne i ułatwiły szybkie i bezpieczne zdobycie Sycylii. Przygotowany po wojnie w USA raport Herlandsa, opisujący kontakty pomiędzy rządem USA i mafią, informował: „Wielu Włochów pochodzących z Sycylii oraz ich krewnych zostało wykorzystanych, by dostarczyć kapitanowi Haffendenowi i jego współpracownikom informacje na temat terenu i portów na Sycylii. W ten sposób uzyskano nazwiska przyjaźnie nastawionych mieszkańców Sycylii, a nawet członków sycylijskiego półświatka i członków mafii. Wiedza ta została użyta w czasie kampanii sycylijskiej”. Amerykański wywiad we współpracy z mafią 10 lipca 1943 r. rozpoczęła się aliancka inwazja na Sycylię. 160 tys. żołnierzy zeszło z okrętów na wyspę. Wśród nich znajdowali się członkowie wywiadu USA, w tym czterej agenci, którzy dobrze znali amerykańską mafię. Ich zadaniem było nawiązywanie kontaktu z lokalnymi mafiosami. Anthony Marsloe, Paul Alfieri, Joachim Titolo, James Murray – wszyscy czterej agenci, którzy brali udział w kierowanej przez Haffendena operacji „Underworld” w Nowym Jorku, teraz wylądowali na Sycylii. „W Nowym Jorku opowiadano, że na Sycylii mafia i Lucky Luciano to były hasła, które otwierały drzwi. Gdy żołnierze wypowiadali te słowa, ludzie uśmiechali się i po tym wszystko szło łatwo” – wspominał Meyer Lansky. Zdobyte od nowojorskich Sycylijczyków informacje okazały się bardzo przydatne: „Poznaliśmy trochę zwyczaje i nawyki tych ludzi. Dowiedzieliśmy się o ideologii politycznej i jej działaniu na niższych szczeblach, o sposobie działania portów, o szczeblach dowodzenia, o kulturze materialnej, co pozwoliło nam wykonać założenia i cele naszej misji” – wspominał Marsloe. Michel Pantaleone, jeden z włoskich polityków socjalistycznych i mieszkaniec sycylijskiego miasteczka Villalba, wspominał później pewien incydent z inwazji na Sycylię. 14 lipca nad domami w Villalba przeleciał aliancki samolot. Pantaleone wspominał: „Przeleciał tak nisko, że niemal muskał wierzchołki dachów, zaś z boku jego kabiny było widać dziwną flagę. Była wykonana z żółtej tkaniny, na środku zaś znajdowała się wielka czarna litera L”. Ten tajemniczy znak miał oznaczać Luciano. Następnie nad posiadłością bosa lokalnej mafii i przyjaciela Luciano Don Calogero Vizziniego z samolotu zrzucono worek, w którym znajdowała się m.in. tradycyjna fularowa chustka – od lat narzędzie porozumiewania się włoskiej mafii. W odpowiedzi Vizzini wysłał list do innego mafiosa: „Przyjadę z krowami, osłami pociągowymi i bykiem. Przygotuj chrust na robienie sera i zagrody dla owiec”. „Krowy” miały oznaczać żołnierzy USA, a za pomocą takiej przykrywki Vizzini zawiadamiał, że wraz z amerykańskimi żołnierzami przybędzie i prosi o uprzejme przyjęcie. Euforia lokalnej społeczności Niedługo po przelocie samolotu do miejscowości Villalba wjechały dwa czołgi amerykańskiej piechoty morskiej. Ich widok wywołał wielką radość w kilkutysięcznej społeczności. Kilkaset osób wybiegło na powitanie Amerykanów. Żołnierze wyjrzeli z wieżyczek, wyciągnęli na wierzch żółte flagi z wielką literą L na środku, co wywołało jeszcze większy entuzjazm zebranych. Żołnierze krzyczeli: „Zawołajcie Vizziniego”. Vizzini był jednym z ważnych lokalnych mafiosów. Jak wspominał Pantaleone: „I pojawił się Vizzini. W koszuli z krótkim rękawem, z marynarką przerzuconą przez ramię, z cygarem i w kapeluszu nasuniętym na jego grube okulary”. Żołnierze amerykańscy rozdali jeszcze mieszkańcom cukierki i paczki dobrych papierosów. Żółte flagi stały się przepustką do nawiązania dobrych kontaktów z lokalnymi bonzami, zapewnienia sobie bezpieczeństwa i przyjaźni wśród lokalnych społeczności. Następnego dnia wojska włoskie w pobliżu natychmiast poddały się dowództwu USA. Niektórzy żołnierze wspominali, że w nocy przyszli do nich tajemniczy ludzie z informacją, że obrona nie ma sensu, a przewaga amerykańska jest zbyt wielka. Nie jest pewne, czy ta relacja jest prawdziwa. Nie zachowały się żadne inne wspomnienia, które opisywałyby owe wydarzenia z Villalba. Tim Newark, który wiele lat poświęcił na badanie biografii Luciano i współpracy amerykańskiego rządu z mafią, powątpiewa w wiarygodność tego opisu. Wszak mafia nie cieszyła się na Sycylii popularnością. Stanowiła ważną siłę polityczną, jednak większość Sycylijczyków odnosiła się do niej wrogo. Wątpliwe, by powoływanie się na Luciano mogło przysporzyć Amerykanom powszechnej akceptacji i sławy. Jednakże z drugiej strony Sycylijczycy mogli spełniać życzenia amerykańskich żołnierzy nie z uwielbienia dla Luciano, ale z lęku przed zemstą jego przyjaciół. Opowieści z sycylijskiej krypty. W poczekalni dla umarłych Na wyspie nikt nie lubi rozmawiać o mafii z obcymi – to wstydliwa tajemnica „rodzinna”. A Sycylia jest miejscem pełnym tajemnic. . Cel 3: Zabić Hitlera A mafia mogła w jeszcze większym stopniu wpłynąć na bieg wojny – mogła ją zdecydowanie skrócić. Luciano zapisał we wspomnieniach, że w 1943 r. porozumiał się z więzienia z dwoma współpracownikami-zabójcami: Joe Adonisem i Tommym Lucchese. Prasa amerykańska przypisywała im ponad 30 zabójstw. Luciano opowiadał: „Powiedziałem im, że coś trzeba zrobić z tym całym Hitlerem. Mówiłem, że jeśli ktoś może stuknąć tego gościa, wojna skończy się w pięć minut. Mieliśmy tam najlepszego zabójcę na świecie – Vito Genovese”. „Don Vito” Genovese, przyjaciel Luciano, który uciekł do Włoch przed karą śmierci za zabójstwo, trzymał się blisko współpracowników Mussoliniego i teoretycznie mógłby znaleźć sposobność do zabicia Hitlera. Przypuszczalnie rozkaz Luciano do niego nie dotarł. Być może jednak w ogóle nie został wydany, a Luciano jedynie przechwalał się w swoich wspomnieniach. Oprócz włoskich imigrantów amerykańską mafię tworzyli też Żydzi, w dużej mierze pochodzący z Polski. W czasie wojny mieli szczególną motywację do walki z nazistami. Wiemy, że kilku z nich myślało o zorganizowaniu zamachu na kluczowych nazistów: Hitlera, Göringa, Bormanna i Goebbelsa. Jeszcze przed wojną chciał to zrobić Benjamin „Bugsy” Siegel, jeden najważniejszych żydowskich gangsterów w USA. Podczas wizyty we Włoszech dzięki przyjaciołom bywał na przyjęciach wydawanych przez Mussoliniego dla niemieckich sojuszników, Göringa i Goebbelsa. Gdyby tych kilku gangsterów nie poprzestało tylko na pomysłach, Europa i USA byłyby znacznie większymi dłużnikami mafii. Cel 4: komunizm stop! W 1946 r. „Lucky” Luciano wyszedł na wolność. Odsiedział 10 lat z zaplanowanych 50. W zamian za pomoc w kontroli nad portami i w wyzwoleniu Sycylii wróg publiczny numer 1 został przez amerykański rząd wypuszczony na wolność. Musiał jednak opuścić terytorium USA i nie wolno było mu wrócić. Mafia skorzystała na zdobyciu Włoch i klęsce III Rzeszy. Nie wiadomo, czy Amerykanie spodziewali się tego, co gangsterzy urządzą zaraz po wyzwoleniu. Dosłownie chwilę po przejściu wojsk amerykańskich Sycylia stała się areną mafijnych pojedynków. Oswobodzona z faszystowskiego ucisku mafia wreszcie mogła rozkwitnąć. Trupy słały się gęsto, kieszenie urzędników pęczniały od kopert z pieniędzmi, postrach siały wybuchy w urzędach i knajpach. Czy taka swoboda uzyskana przez mafię na Sycylii była również formą zapłaty za pomoc w trakcie wojny? Czy rząd amerykański celowo oddał władzę na Sycylii mafii? Biuro Służb Strategicznych USA (Office of Strategic Services – poprzednik Centralnej Agencji Wywiadowczej) informowało Waszyngton: „Tylko mafia jest w stanie spowodować opanowanie czarnego rynku i wpłynąć na większość ludności. Odbyliśmy spotkania z przywódcami świata przestępczego i zawarliśmy umowę, że będą działać tak, jak im każemy lub zasugerujemy. Poprzez nich będziemy mieli na wyspie sieć wywiadowczą. Działaliśmy w największej tajemnicy i nasza obecność jest znana jedynie pięciu osobom”. Wiemy, że rząd okupowanej Sycylii, tzw. AMGOT (Allied Military Government for Occupied Territory), kierowany przez płk. Charlesa Panettiego, nominował sporą grupę osób powiązanych z mafią na stanowiska burmistrzów i urzędników. 24 lipca 1943 r. merem Villalba został… Calogero Vizzini, merem Vallelunga – Salvatore Malto, jednym z urzędników w Mussomeli – Genco Russo. W wielu miastach (włącznie z Palermo, stolicą Sycylii) na fotelach merów zasiedli mafiosi bądź ich przyjaciele. W tym samym czasie na wolność wyszło wielu mafiosów wsadzonych do więzień przez Mussoliniego. Być może mafia była po raz kolejny potrzebna Amerykanom. Zaraz po wojnie celem polityki USA w Europie i przede wszystkim we Włoszech stało się przeciwdziałanie wpływom partii komunistycznych. Rząd amerykański starał się nie dopuszczać do sytuacji, w której w rządzie zasiedliby jacykolwiek komuniści. Rząd USA widział, że we Włoszech mafia sympatyzuje z partiami prawicowymi, i jest wrogo nastawiona do komunistów. Amerykanie zatem nie chcieli z nią walczyć, aby nie osłabiać antykomunistycznego frontu. Przypuszczalnie jednak silna pozycja mafii wynikała z chaosu, który zapanował na Sycylii zaraz po wyzwoleniu. Przestępcy mogli zasiąść na stołkach w radach gmin i miast nie na mocy tajnego paktu z Amerykanami, ale wskutek zwyczajnej korupcji. Lord Rennell, brytyjski administrator wojskowy Sycylii, wspominał: „W swoim zapale do usuwania faszystowskich urzędników moi oficerowie w pewnych przypadkach z powodu nieznajomości miejscowych stosunków mianowali kilku szefów mafii”. Jak ocenia Tim Newark, „nie było żadnego alianckiego spisku mającego na celu przywrócenie mafii do władzy. Zamiast tego alianci przez nieporozumienia i zbyt małą liczbę personelu omyłkowo pozwolili mafii wrócić na dawne pozycje władzy”. Niemniej rola mafii w ogólnoświatowym konflikcie okazała się zaskakująca. Na frontach ginęły dziesiątki tysięcy żołnierzy i to od nich zależały losy wojny, ale także mafiosi ułatwili aliantom pokonanie Hitlera! A gdy w końcu światło dzienne ujrzą utajnione dokumenty amerykańskiego i brytyjskiego rządu, o roli mafii będzie można powiedzieć jeszcze więcej.
Sycylia – ciekawostki. Życie w cieniu wulkanu, głowa Maura i wyjątkowo różnorodna kuchnia
Sycylia, największa ze wszystkich wysp Morza Śródziemnego, jest jedną z najpopularniejszych ze wszystkich europejskich destynacji. Przyciąga turystów ze wszystkich zakątków świata, oferując im wspaniałą pogodę, niesamowite krajobrazy i wyjątkową kuchnię. Czym zaskakuje Sycylia? Ciekawostki na temat tego niezwykłego miejsca wymieniamy poniżej.
W tym artykule: Przyroda na Sycylii Wulkan Etna na Sycylii Psy na Sycylii Głowa Maura – sycylijska legenda Sycylijska kuchnia Wydaje się, że czas biegnie tam wolniej niż w innych częściach kraju. Sycylijczycy żyją niespiesznie i można odnieść wrażenie, że cechuje ich większe przywiązanie do lokalnej tradycji niż pozostałych Włochów. Wystarczy dodać do tego klimatyczne miasteczka, licznie nagromadzone antyczne zabytki, zapierającą dech w piersiach przyrodę i słynną na całym świecie kuchnię, by otrzymać idealny cel wakacyjnego wyjazdu. Przyroda na Sycylii Sycylia zachwyca nie tylko bazaltowymi formacjami i wapiennymi klifami, ale także bujną roślinnością. To zasługa występującego tam klimatu i tamtejszej rzeźby terenu. Na wybrzeżu dominuje klimat śródziemnomorski z gorącą, słoneczną porą letnią i łagodną, deszczową zimą. Z kolei w centralnej części wyspy dominuje klimat kontynentalny. To stwarza dogodne warunki do rozwoju różnorodnej flory. Obszary górskie są obficie porośnięte lasami, głównie dębowymi i kasztanowymi. W sycylijskich górach występują także pinie i cyprysy. W nadmorskich obszarach nizinnych dominuje niższa roślinność. Te rejony obficie porastają choćby kwiaty, w tym hibiskus i oleandry. Wulkan Etna na Sycylii Gdy mowa o naturalnych atrakcjach Sycylii, nie można nie wspomnieć o Etnie – najwyższym i największym stożku wulkanicznym w Europie i jednocześnie jednym z najbardziej aktywnych wulkanów świata. Sycylia po sezonie. Witajcie w barokowych miastach pełnych słońca i dobrego jedzenia Sycylia jesienią jest gościnna i spokojna. Można oddać się zwiedzaniu barokowych zabytków i kosztowaniu specjałów sycylijskiej kuchni. Może się wydawać, że wznoszący się na wysokość 3357 metrów (wartość ta nie jest stała i zależy od aktywności Etny) stratowulkan nie ma zbyt wiele do zaoferowania pod względem przyrodniczym. Tylko pozornie. W samym Parku Regionalnym Etna (obszar chroniony o powierzchni 580 kilometrów kwadratowych) występuje ok. 430 gatunków, z czego 35 to rośliny rzadkie dla Sycylii i Włoch. Do wysokości 1100 m n.p.m. Etnę porastają gaje oliwne, pistacjowe, migdałowe i cytrusowe. Występują tam także janowce, dęby i wiązowce. Do 1450 m n.p.m. rosną sosny czarne, topole, dęby i brzozy. Strefę do 2250 m n.p.m. obficie porastają lasy bukowe. Powyżej roślinność staje się uboga, ale to właśnie tam można spotkać najrzadsze gatunki. Etnę można zdobyć pieszo, konno lub rowerem. Na wysokość 2000 m n.p.m. dojeżdża autobus. Kolejka linowa sięga 2500 m. Wulkan najlepiej zwiedzać z przewodnikiem, bez którego nie można dostać się do okolic kraterów centralnych i do tuneli lawowych. Zimą uruchamiane są trasy narciarskie. Z punktu widzenia turysty Etna jest nie lada atrakcją, ale trzeba pamiętać, że dla mieszkańców rejonu Katanii przez cały czas stanowi realne zagrożenie. Z wulkanu niemal nieustannie wydobywają się gazy i para. Gdy dochodzi do erupcji, w powietrze wystrzeliwują bomby wulkaniczne i popioły. W przeszłości zdarzało się, że potoki lawy zalewały 16-kilometrowy obszar. Mimo ewidentnego zagrożenia, w odległości 10 km od stożka mieszka ponad 3 tys. osób. Psy na Sycylii Integralnym elementem krajobrazu sycylijskich miast i miasteczek są nie tylko nastrojowe domy, piękne kamienice i brukowane uliczki, ale także bezpańskie psy. To problem, którego władze wyspy nie mogą rozwiązać od ponad 40 lat. O tym, jak dużo bezpańskich czworonogów błąka się tam, najlepiej świadczy fakt, że w 2010 roku ich liczbę określono na 400 tysięcy, a według nieoficjalnych szacunków dane te były zaniżone niemal o połowę. To ogromny problem, tym bardziej, że psy na Sycylii bywają agresywne. W niezbyt odległej przeszłości dochodziło do przypadków dotkliwych pogryzień, nawet śmiertelnych. Po tych wypadkach, władze musiały „zakasać rękawy”, ale przyjęte metody nie wszystkim się spodobały. Karabinierzy mieli nakaz strzelania do agresywnych hord. Sprawy w swoje ręce wzięli także mieszkańcy, którzy zaczęli podrzucać zwierzakom zatrutą karmę. Jak sytuacja przedstawia się obecnie? Brakuje oficjalnych danych na temat liczebności bezpańskich psów. Wiadomo natomiast, że zgodnie z obecnymi przepisami, bezdomne zwierzaki są łapane i sterylizowane. Władze wprowadziły też obowiązek chipowania psów i zakaz przywozu na wyspę niezachipowanych osobników. Skoro o psach na Sycylii mowa, warto wspomnieć, że od niedawna opiekunowie czworonogów mają tam więcej obowiązków. Podczas gdy konieczność sprzątania odchodów pupila nikogo nie dziwi (a przynajmniej nie powinna nikogo dziwić), to dla przyjezdnych niemałym zaskoczeniem okazuje się obowiązek mycia chodnika, na który pies oddał mocz. Głowa Maura – sycylijska legenda Spacerując uliczkami sycylijskich miasteczek, łatwo można zauważyć, że wiele balkonów zdobią osobliwe donice i wazony w kształcie męskiej głowy. To teste di Moro, czyli głowa Maura. Można je kupić właściwie na całej wyspie, a pod ich ciężarem uginają się także półki w sklepach z pamiątkami dla turystów. Sycylijska ceramika jest niezwykle atrakcyjna, nie jest więc zaskakujące, że wiele osób zabiera ze sobą właśnie taki suwenir. Nie każdy jednak zdaje sobie sprawę, że z głową Maura wiąże się makabryczna legenda rodem z Palermo. W czasie, gdy Sycylia znajdowała się pod arabskimi wpływami, w dzielnicy Al Halisah (obecnie Kalasa) miała mieszkać piękna dziewczyna, która prawie nie wychodziła z domu. Całe dnie spędzała na balkonie, pielęgnując swe rośliny. Pewnego dnia zauważył ją młody mauretański marynarz o czarnych włosach i śniadej cerze. Uroda dziewczyny zrobiła na nim tak duże wrażenie, że zakochał się od pierwszego wejrzenia. Ogarnięty namiętnością, zapukał do jej drzwi i w progu wyznał swoje uczucie. Dziewczynę zaskoczyło to wyznanie. Zauroczona śmiałością młodzieńca, wpuściła go do swojego domu. Valle dei Templi – co warto wiedzieć o Dolinie Świątyń w Agrigento na Sycylii? Starożytni Grecy pozostawili po sobie wiele niesamowitych pamiątek. Jedne z najwspanialszych znajdują się w Agrigento, dawniej znanym jako Akragas. To właśnie tam można podziwiać wspaniałe... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/valle-dei-templi-co-warto-wiedziec-o-dolinie-swiatyn-w-agrigento-na-sycylii-fot-frank-bienewald-lightrocket-via-getty-images-8e1bb78.jpg" width="938" height="626" alt="Valle dei Templi – co warto wiedzieć o Dolinie Świątyń w Agrigento na Sycylii? (fot. Frank Bienewald/LightRocket via Getty Images)" title="Valle dei Templi – co warto wiedzieć o Dolinie Świątyń w Agrigento na Sycylii? (fot. Frank Bienewald/LightRocket via Getty Images)" /> Byli ze sobą szczęśliwi, aż do ostatniej nocy, którą mieli spędzić wspólnie. Zanim statek młodego Maura wypłynął w dalszą podróż, mężczyzna wyznał swojej ukochanej, że w domu czeka na niego żona. Ogarnięta zazdrością dziewczyna zapragnęła zemsty. Gdy jej ukochany zasnął, obcięła mu głowę. Żeby zachować go przy sobie, ustawiła ją na balkonie i zasiała w niej bazylię, którą codziennie podlewała własnymi łzami. Inna wersja tej legendy głosi, że głowę stracił nie tylko młody Maur, ale także jego ukochana. Dziewczyna miała pochodzić z arystokratycznego rodu. Została przyłapana na romansowaniu z mężczyzną niskiego stanu. Kochanków ścięto, a ich głowy ustawiono na balkonie, jako przestrogę dla innych panien. Sycylijska kuchnia W sycylijskiej kuchni uwidaczniają się wpływy różnych kultur, które na przestrzeni wieków kształtowały historię wyspy. Grecy sprowadzili tam między innymi cytrusy, arbuzy, oliwki i pistacje. Arabowie pozostawili po sobie migdały, trzcinę cukrową, cynamon i ocet, z kolei Rzymianie – pszenicę. Pamiątką po Hiszpanach są natomiast pomidory, bakłażany i różne odmiany papryki. Oprócz warzyw, owoców i aromatycznych przypraw, w przepisach kuchni sycylijskiej pojawiają się ryby (sardynki, miecznik i tuńczyk), owoce morza i mięsa (przede wszystkim cielęcina, jagnięcina i baranina). Lokalnym przysmakiem, który podbija podniebienia smakoszy z całego świata, jest ser ricotta. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Sycylia po sezonie. Witajcie w barokowych miastach pełnych słońca i dobrego jedzenia
Sycylia jesienią jest gościnna i spokojna. Można oddać się zwiedzaniu barokowych zabytków i kosztowaniu specjałów sycylijskiej kuchni.
W tym artykule: Sycylia – co zobaczyć w Taorminie Miasto artystów i pisarzy Antyczny teatr i wyspa arystokratki Od ogrodu do trattorii Barokowe odrodzenie Modica – miasto stu kościołów i czekolady W pałacu burmistrza Kościoły, pałace i zdobne balkony Lokalne przysmaki: arancini i ravioli Dojazd Transport Noclegi Już wiem, że w Taorminie najpiękniejsze są wczesne poranki. Ten czas, kiedy wschodzące słońce wdziera się powolutku w miejskie uliczki i ulice, oblewa swym ciepłym światłem pałace, kościoły i place. Czas, kiedy na ulicach niemal pusto, zamiast tłumów turystów spotkać można jedynie mieszkańców, którzy po godzinie 6 rano wyszli na spacer z psem, albo pobiegać. Wschód słońca okazał się najlepszą porą, by Taorminę, jedno z najpiękniejszych sycylijskich miast (choć wielu podróżników uważa je za najpiękniejsze), oglądać w spokoju. Sycylia – co zobaczyć w Taorminie Na Sycylię przyleciałem w nocy. Rankiem zbudziły mnie dzwonki małej katedry św. Mikołaja z Bari, przy której zamieszkałem w eleganckim Palazzo Vecchio Taormina. Otworzyłem okno w hotelowym pokoju i poczułem pierwsze promienie słońca na twarzy. A potem wyruszyłem na krótki poranny spacer. Nie mogłem zamieszkać piękniej, niż w historycznym centrum. Przy głównym deptaku starego miasta – Corso Umberto I, prowadzącym od Porta Catania do Porta Messina, dwóch historycznych bram. I do tego w pałacu, co było moim marzeniem, gdy planowałem długi listopadowy weekend na Sycylii. Tego ranka, zupełnie niespiesznie, idąc od hotelu Palazzo Vecchio w lewą stronę, doszedłem do Piazza IX Aprile. To najważniejszy miejski plac, określany mianem „Salonu Taorminy”. Można stąd podziwiać miasto położone na wzgórzu, rozłożone między niebem a Morzem Jońskim. Siadam na jednej z ławek i cieszę oko kamienną architekturą. Przyglądam się Torre dell’Orologio, wieży zegarowej, która jednocześnie jest bramą prowadzącą do średniowiecznej części Taorminy. I kościółkowi San Giuseppe z XVII wieku, z charakterystycznymi podwójnymi schodami. Patrzę na Etnę, rozmyty błękit morza, tak jak patrzył pewnie na nie wracający tu często Jarosław Iwaszkiewicz. Zresztą nie tylko on. Miasto artystów i pisarzy To ponoć Niemcy w XVIII wieku rozsławili Taorminę jak kurort. Chętnie przyjeżdżali tu wówczas m.in. młodzi arystokraci i intelektualiści w ramach Grand Tour – podróży, w trakcie której mieli poznawać świat i poszerzać swe horyzonty. A kiedy pod koniec XIX wieku powstało połączenie kolejowe z Mesyną, Syrakuzami i Katanią, zaś na początku wieku XX wyrosły kolejne luksusowe hotele, do Taorminy zaczęli tłumnie przybywać władcy, artyści, fotograficy oraz pisarze. W tym Aleksander Dumas, Oscar Wilde, czy Guy de Maupassant, francuski pisarz, który o Taorminie pisał, że „jest jak obraz, ale obraz, na którym widzimy wszystko, co wydaje się istnieć na ziemi, aby przyciągnąć wzrok, ducha i wyobraźnię”. Kiedy deptak Corso Umberto I oraz plac IX Kwietnia zaczęły się zaludniać, po porannym spektaklu światła i cieni, nieco już głodny, wróciłem do Palazzo Vecchio na śniadanie podawane w oranżerii w stylu kolonialnym. – Chcieliśmy aby nasi goście mieli poczucie podróży w czasie. Dlatego wystrój całego hotelu nawiązuje do czasów Grand Tour, tak popularnej formy podróżowania na przełomie XVIII i XIX wieku – podkreśla Stefano Gegnacorsi, właściciel tego miejsca. Zatem, jak na podróżnika przystało, po ostatnim kęsie rogalika z marmoladą z sycylijskich gorzkich pomarańczy i ostatnim łyku mocnego espresso, znów ruszyłem w miasto. Antyczny teatr i wyspa arystokratki Wąskimi uliczkami, przy których odpocząć można w licznych trattoriach, barach i winotekach doszedłem m.in. do Teatro Antico. To ruiny starożytnego amfiteatru, zbudowanego ok. III wieku. p.n.e., najważniejszego zabytku miasta. Latem i jesienią odbywają się tu koncerty muzyki klasycznej. Roztacza się stąd spektakularna panorama na wybrzeże Kalabrii, Wybrzeże Jońskie na Sycylii i stożek Etny. Zresztą widokami podczas tego spaceru zachwycałem się nieraz. Droga zaprowadziła mnie np. do punktu widokowego Belvedere, z którego jak na dłoni widać wysepkę Isola Bella (przy niej znajduje się popularna plaża). To drugi, obok teatru greckiego, symbol Taorminy. Miastu podarował ją w 1806 roku Ferdynand I Burbon, król Sycylii. W 1890 roku została nabyta przez Florence Trevelyan, brytyjską arystokratkę i miłośniczkę przyrody, którą na Sycylię zesłała królowa Wiktoria. Przyczynkiem do tego miał być romans, w jaki Florence wdała się z najstarszym synem królowej i przyszłym królem Edwardem VII. Po przybyciu do Taorminy nie tylko kupiła wyspę, na której wybudowała dom i stworzyła egzotyczny ogród (Isola Bella jest obecnie rezerwatem przyrody). Ułożyła sobie także życie, zostając żoną ówczesnego burmistrza miasta. Od ogrodu do trattorii Późne popołudnie spędzam w Villa Comunale, ogrodach miejskich także związanych z Florence Trevelyan – była ich założycielką. To idealne miejsce na ucieczkę od miejskiego zgiełku, położone na uboczu głównych turystycznych ścieżek. Odpocząć można na ławeczkach, w cieniu wysokich drzew, bujnych krzewów, sukulentów i pachnących kwiatów. Stoją tu także, pobudowane przez Florence, kamienne, nieco pokraczne budowle z wieżyczkami, z których lubiła obserwować ptaki albo popijać popołudniową herbatę. Z Taorminą żegnałem się najpierw o zachodzie słońca, oglądając go z tarasu widokowego na dachu hotelu Palazzo Vecchio i popijając sycylijskie czerwone wino Frappato. A potem, już po zmroku, siedząc przy nakrytym kraciastym obrusem stoliku w knajpce La Trattoria Da Ugo w pobliżu Porta Catania. I zajadając się polpette al limone, sycylijskimi kotlecikami mielonymi z dodatkiem soku z cytryny i podawanymi w jej liściach. To był bardzo pyszny wieczór. Barokowe odrodzenie Następnego dnia znów byłem w drodze. Jechałem na wschód w stronę Modiki i Ragusy, barokowych miast położonych w Dolinie Noto. Miast, które wraz z wieloma innymi miejscowościami w 1693 roku zostały niemal doszczętnie zniszczone podczas katastrofalnego trzęsienia ziemi, związanego z aktywnością Etny, jakie nawiedziło południowo-zachodnią Sycylię. Temu tragicznemu zdarzeniu Sycylia zawdzięcza jednak „barokowe odrodzenie”. Modica, Ragusa, jak i Caltagirone, Militello in Val di Catania, Katania, Noto, Palazzolo Acreide czy Scicli zostały odbudowane (w tym samym bądź przeniesione w inne miejsce). Od 2002 roku znajdują się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. To dopiero jest uczta dla oka! Nagromadzenie barokowych budowli w tych miastach jest tak ogromne, że właściwie w każdym powinno się spędzić co najmniej kilka dni i przyglądać się im o różnych porach dnia. Oślepiające ciepłym blaskiem mury, zaskakujące krzywizny, walka światła i cienia na fasadach, bogactwo i przepych zdobień balkonów, w kościołach i palazzach galimatias aniołków, muszli, maszkaronów, sztukaterii, ornamentów... Takie są właśnie odbudowane barkowe miasta na Sycylii. Modica – miasto stu kościołów i czekolady W Modice, nazywanej miastem stu kościołów, zachwycałem się architekturą położonego na górze starego miasta. Można dostać się tu autem, ale też dojść z dolnej jego części, pokonując około 300 schodów. Stoi tu m.in. katedra św. Jerzego (Duomo di San Giorgio) z szerokimi schodami i tarasami, z których jest świetny widok na okolicę. A także Castello dei Conti, zamek z XIV wieku, będący niegdyś siedzibą władz miasta. I wieża z zegarem, który pokazuje godzinę nieprzerwanie od 1725 roku. Jednak zdecydowanie więcej czasu spędziłem w dolnym mieście – Modica Bassa, gdzie toczy się codzienne życie, głównie w kawiarenkach i sklepikach z pamiątkami. Moim celem była tu najstarsza na Sycylii fabryka czekolady. Schowana w małej ślepej uliczce, w pobliżu katedry świętego Piotra, Antica Dolceria Bonajuto powstała w 1880 roku. Słynie z wyjątkowej czekolady przygotowywanej według receptury Azteków, a przywiezionej na Sycylię przez Hiszpanów po podboju Meksyku. Ma tylko trzy składniki – kakao, przyprawy i cukier trzcinowy, którego grudki (dzięki mieszaniu masy czekoladowej na zimno, jej temperatura nie może przekroczyć 40 st. C) są wyraźnie wyczuwane podczas delektowania się specjałem. Nie odmawiam więc sobie tabliczki czekolady z dodatkiem ostrej papryczki chili, także czekolady do picia podawanej na zimno. A nawet cannolo siciliano, sycylijskiej rurki nadziewanej serkiem ricotta i pistacjami, z których Antica Dolceria Bonajuto także jest znana. Wszystko było bardzo smaczne, toteż w moim plecaku znalazło się miejsce na kilka kolejnych tabliczek czekolady. I mogłem wyruszyć w stronę Ragusy, do której dojechałem w niecałe pół godziny. W pałacu burmistrza W historycznych pałacach Sycylii czuć oddech historii, a XIX-wieczne mury Ragusy kryją wiele ciekawych opowieści. Niezwykła jest już sama historia odbudowy miasta po ostatnim wielkim trzęsieniu ziemi. Otóż z jednego miasta powstały wtedy dwa: Ragusa Superiore (Ragusa górna) oraz Ragusa Inferiore (Ragusa dolna). To wynik konfliktu pomiędzy biedniejszymi i bogatszymi mieszkańcami. Ci pierwsi chcieli odbudować miasto w tym samym miejscu, drudzy je przenieść. I tak arystokracja zamieszkała wyżej. Miasto było podzielone aż do 1926 roku. Rok później scalone w jedno stało się stolicą prowincji, zastępując w tym Modikę. Rezerwując nocleg w hotelu Relais Antica Badia w XVIII-wiecznym Palazzo Schininà w Ragusa Superiore, tuż obok katedry św. Jana Chrzciciela, nie zdawałem sobie sprawy, jaka historia kryje się za prowadzącą do niego bramą. Tymczasem to jeden z ważniejszych pałaców w mieście, pod koniec XVIII wieku największy budynek Ragusy. Jego właścicielem był baron Mario Leggio, pierwszy burmistrz górnego miasta. Po II wojnie światowej było tu zaś seminarium. A dziś południowe skrzydło zajmuje hotel, w północnym zaś są biura kurii diecezjalnej i biskupa Ragusy. Pałac odrestaurowano z niezwykłym pietyzmem. XIX-wieczne sale Relais Antica Badia zdobią żyrandole z Murano, barokowe freski i sztukaterie. Niezwykle zdobna jest sala Lucrezia, w której mieszkający w 16 apartamentach goście mogą zjeść śniadanie z widokiem na katedrę. A potem odbyć spacer do dolnego miasta, w którym jest największe nagromadzenie barokowych pereł, ale też knajpek z przepysznym jedzeniem. To krótka przechadzka, która zajmuje nie dłużej niż pół godziny. Kościoły, pałace i zdobne balkony Do Ragusy Inferiore prowadzi kilkaset schodów i schodków (niektóre przewodniki podają, że jest ich dokładnie 333). A po ich pokonaniu wchodzi się do świata baroku i to przez duże B. To tu znajduje się kilka zabytkowych kościołów – m.in. monumentalna katedra San Giorgio wybudowana w 1775 roku. Oprócz barokowych dzieł sztuki można w niej także zobaczyć trzynaście witraży z początku XX wieku, przedstawiających męczeństwo św. Jerzego. Tutaj również zobaczycie pałace z bogato zdobionymi (nie tylko maszkaronami) balkonami. Jak np. Palazzo Rocca czy Palazzo Cosentini, jedną z najpiękniejszych i najstarszych barokowych rezydencji w Ragusie. A jeśli barok was nieco przytłoczy (co przy takim nagromadzeniu zabytków może się zdarzyć), przekroczcie bramę miejskiego ogrodu Giardino Ibleo. Stworzono go w 1858 roku w ramach prac społecznych mieszkańców Ragusy. Sielsko tu i spokojnie, odpocząć można w cieniu palm, przy fontannie, na kamiennych ławeczkach z widokiem na góry i dolinę rzeki Irminio. A potem wrócić autobusem do górnego miasta. Albo zasiąść w jednej z klimatycznych restauracji i zjeść dobrą kolację, tak jak ja to zrobiłem. Lokalne przysmaki: arancini i ravioli Wybrałem niepozorny, mały lokal Iusu – Tavola Calda del Gusto Local, serwujący typowe lokalne przysmaki. Mieści się przy Corso XXV Aprile, gdzie w restauracyjnym ogródku miejsc jest dla sześciu, maksymalnie ośmiu osób. Karta była krótka, za to z daniami, na które miałem ogromną ochotę. Bo czy mogłem odmówić sobie sycylijskich arancini – sycących smażonych panierowanych ryżowych kulek z ragù, zielonym groszkiem i mozzarellą? To jednak była dopiero przystawka. Na danie główne zamówiłem sycylijskie Ravioli Alla Norma, pierożki z bakłażanem w sosie pomidorowym i startym serem ricotta, a do nich kieliszek Frappato. Na deser tym razem nie miałem już miejsca. Nic straconego. Przecież skosztuję go następnym razem. Już wiem, że będę tutaj powracał. Dojazd Na Sycylię leciałem bezpośrednio z Polski linią Ryanair z lotniska Warszawa-Modlin do Katanii. Za bilet w dwie strony zapłaciłem 420 zł. ryanair.com Transport Auto wynająłem w wypożyczalni B-Rent na lotnisku w Katanii. Za toyotę yaris z automatyczną skrzynią biegów i podstawowym ubezpieczeniem zapłaciłem 750 zł za pięć dni. Dopłata za pełne ubezpieczenie auta i zniesienie udziału własnego w przypadku ewentualnej szkody wynosiła 160 euro. Ponieważ się na to nie zdecydowałem, musiałem wpłacić depozyt w wysokości 850 euro. Cała kwota została mi zwrócona na konto po oddaniu samochodu. Noclegi Za pokój dwuosobowy ze śniadaniem w hotelu Palazzo Vecchio Taormina położonym w historycznym centrum, zaledwie kilka kroków od placu katedralnego, zapłaciłem 200 euro. palazzovecchiotaormina.it Za pokój dwuosobowy ze śniadaniem w hotelu Relais Antica Badia w górnej Ragusie zapłaciłem 160 euro. Oprócz zachwycających pałacowych wnętrz, jest tutaj także taras widokowy. relaisanticabadia.com Spałem także na sycylijskiej wsi, w pobliżu miasta Modica, w posiadłości Torre Don Virgilio. Za duży dwuosobowy pokój, ze wspólnym salonem, prywatnym tarasem, garderobą, dodatkowym pokojem wypoczynkowym i śniadaniem, zapłaciłem 120 euro (tańsze pokoje były od 70 euro). Do dyspozycji gości był basen w ogrodzie. torredonvirgilio.it Nasz ekspert Michał Cessanis Wicenaczelny „National Geographic Traveler", autor podróżniczej serii telewizyjnej „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN oraz książek „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”.
W Europie ma powstać najdłuższy most na świecie. Połączy popularną wyspę z lądem
Najdłuższy most na świecie ma zostać wybudowany w kraju uwielbianym przez turystów. Temat wrócił na tapet po latach od pierwszych planów. Czy tym razem wreszcie się uda?
W tym artykule: To ma być najdłuższy most na świecie Z Kalabrii do Mesyny autem lub pociągiem Na świecie nie brakuje mostów-rekordzistów. Jedne są najwyższe, inne najdłuższe. Są i takie, które wyróżniają się architekturą lub zapewniają przechodniom i kierowcom zjawiskowe widoki. Najdłuższy most wiszący na świecie ma powstać we Włoszech. Nie o samo bicie rekordów tu jednak chodzi, a również o wymiar praktyczny. To ma być najdłuższy most na świecie Wygląda na to, że most między Sycylią a włoskim interiorem w końcu zostanie zbudowany. Pomysł rodził się kilkadziesiąt lat temu, ale ze względów finansowych i politycznych został odłożony na półkę. Co jakiś czas elektryzuje jednak nie tylko Włochów, ale i media na całym świecie. Most łączący stały ląd z popularną wyspą ułatwiłby życie nie tylko Włochom, ale również turystom. Tych na Sycylii nie brakuje. Jedną z największych atrakcji wyspy jest oczywiście wulkan Etna. W ostatnim czasie sycylijskie miasteczka jeszcze bardziej zyskały na popularności dzięki emisji serialu „Biały Lotos”. Najdłuższy most na świecie ma powstać pomiędzy portem w Mesynie na Sycylii a Kalabrią. Grupa Webuild, odpowiedzialna za budowę mostu, twierdzi, że będzie można ją rozpocząć zaraz po zatwierdzeniu projektu. Według ekspertów budowa zajmie około sześciu lat. Niewidzialny most w Holandii konkurencją dla azjatyckich budowli Kładka w holenderskim mieście Halsteren nieprzypadkowo kojarzy się z Mojżeszem i rozstąpieniem Morza Czerwonego. Z Kalabrii do Mesyny autem lub pociągiem Budowniczy zapowiadają, że most będzie miał 61 metrów szerokości, a wieże na każdym końcu będą miały prawie 400 metrów wysokości. Na powierzchni zostaną utworzone trzy pasy dla pojazdów w każdym kierunku oraz tor kolejowy. Łącznie po moście ma szacunkowo kursować sześć milionów pojazdów rocznie i 60 000 pociągów. Budowa mostu budzi kontrowersje z wielu powodów. Poza finansami istotne jest również to, że konstrukcja ma stanąć w strefie podatnej na trzęsienia ziemi. W 1908 roku zanotowano tam trzęsienie o magnitudzie 7,1. Firma Webuild zapowiada jednak, że najdłuższy most na świecie będzie w stanie wytrzymać wstrząsy o sile do 7,5 w tej skali. Ma być również odporny na silne wiatry. Jak wynika z zapisków Pliniusza Starszego, marzenie o moście łączącym kontynent z Sycylią przez Cieśninę Mesyńską sięga czasów Imperium Rzymskiego. Jeśli konstrukcja wreszcie powstanie, będzie miała długość 3,2 km. Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Archimedes – genialny matematyk i wynalazca starożytności
Archimedes był jednym z najgenialniejszych matematyków i wynalazców starożytności. Uważany jest też za ojca fizyki teoretycznej. Zasłynął z okrzyku: Eureka!, gdy sformułował prawo hydrostatyki. Potrzebne było po to, aby... ukarać chytrego jubilera.
W tym artykule: Młodość Archimedesa Kluczowe odkrycia i wynalazki Śmierć Archimedesa Archimedes urodził się w 287 roku p.n.e. w Syrakuzach na Sycylii. Zmarł w tym samym mieście w 212 roku p.n.e. zabity przez rzymskiego żołnierza. Młodość Archimedesa Od młodości był ciekawy świata. Jego ojciec, Fidias, zainteresował go astronomią. W czasie studiów poznał Konona z Samos, który był astronomem i matematykiem. To jemu Archimedes przedstawiał część ze swoich twierdzeń jeszcze przed ich opublikowaniem. Uczył się w egipskiej Aleksandrii. To tam wydano jego dzieła. W Egipcie zaprzyjaźnił się również z Eratostenesem z Cyreny oraz z Dositeosem z Peluzjum. Dedykował im dzieła matematyczne. Kluczowe odkrycia i wynalazki Eureka! (z gr. znalazłem!) – taki okrzyk radości miał wydać z siebie Archimedes, biegnąc nago przez Syrakuzy z łaźni do domu. Powód? Nagle w czasie kąpieli w wannie w łaźniach udało mu się sformułować prawo hydrostatyki. Zapisał je w dziele „O pływających ciałach”. Brzmi ono następująco: ciało zanurzone w cieczy traci pozornie tyle na ciężarze, ile waży ciecz przez nie wyparta. Powodem do tego typu rozważań była próba ustalenia zawartości złota i srebra w koronie króla Syrakuz, Hierona II, którego Archimedes był przyjacielem. W ten sposób udało się wykryć oszustwo chytrego jubilera. Archimedesa określa się również największym mechanikiem starożytności. Miał wynaleźć śrubę wodną, zwaną przenośnikiem ślimakowym i zaopatrzyć w nią okręt króla Hierona. Była to specyficzna rura, podnośnik wyposażony w wewnętrzna śrubę (ślimak) obracająca się i podnosząca ciecz. Krąży też opowieść o tym, że Archimedes zwodował jednoosobowo za pomocą kołowrotu i złożonego systemu krążków linowych (wielokrążka) największy ówczesny okręt Syrakuz. Jednostka miała trzy maszty i 20 rzędach wioseł. Ze względu na swoje zainteresowania astronomią, stworzył planetarium i globus. Po upadku Syrakuz trafiły jako łup wojenny do Rzymu, gdzie były podziwiane jeszcze przez Cycerona w I wieku p.n.e. To Archimedes określił liczbę potrzebną do obliczenia powierzchni i obwodu koła i oznaczenie jej literą „π” (pi). To pierwsza litera greckiego wyrazu perimetros, czyli „obwód koła”. Udowodnił matematycznie i opracował prawo dźwigni. Miał powiedzieć: dajcie mi punkt podparcia, a poruszę Ziemię. Jego rozważanie matematyczne dotyczyły głównie geometrii, bo arytmetykę utrudniał niepraktyczny system zapisu liczb. Nie znano wtedy algebry. Jest twórcą m.in. metody wyznaczania środków ciężkości figur płaskich. Obliczał powierzchnię i objętości figur i brył ograniczonych liniami krzywymi. W tym celu opracował „metodę miareczkowania”. Polegała na kolejnych przybliżeniach do rozpatrywanej figury wpisywanych w nią i opisywanych na niej wielokątów. W starożytności jego prace matematyczne nie były kontynuowane ani rozwijane. Pod koniec VIII lub IX wieku niektóre jego dzieła zostały przetłumaczone na język arabski. Kilku matematyków średniowiecznego islamu zainspirowało się jego dziełami. W przeciwieństwie do wielu innych myślicieli i naukowców starożytności, do naszych czasów zachowało się kilka jego prac. Między innymi: „O figurach obrotowych”, „O ślimacznicach”, „O równowadze płaszczyzn” czy „Psammites”. W tej ostatniej zawarł oryginalny system do wyrażania bardzo dużych liczb. Z kolei w dziele „O metodzie” wyjaśnił, w jaki sposób dochodził do twierdzeń teoretycznych. Dzieło to było nieznane aż okresu nowożytnego. Śmierć Archimedesa Archimedesa zabił rzymski żołnierze podczas szturmu Syrakuz w 212 roku p.n.e., który miał miejsce w czasie II wojny punickiej. Dla Rzymian zdobycie miasta było bardzo trudne. Archimedes konstruował przemyślne machiny obronne. Przyczyniły się do sporych strat w rzymskiej flocie. Osiągnięcia starożytnych Greków – 10 najważniejszych odkryć czasów antycznych Osiągnięcia starożytnych Greków znacząco wpłynęły na tempo rozwoju dawnego świata, a wiele z nich stanowi podstawę funkcjonowania współczesnej cywilizacji. Z czego słynie starożytna G... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/osiagniecia-starozytnych-grekow-10-najwazniejszych-odkryc-czasow-antycznych-fot-dea-g-dagli-orti-de-agostini-via-getty-images-2093a60.jpeg" width="938" height="685" alt="Osiągnięcia starożytnych Greków - 10 najważniejszych odkryć czasów antycznych (fot. DEA / G. DAGLI ORTI/De Agostini via Getty Images)" title="Osiągnięcia starożytnych Greków - 10 najważniejszych odkryć czasów antycznych (fot. DEA / G. DAGLI ORTI/De Agostini via Getty Images)" /> Koniec końców, Syrakuzy padły łupem Rzymu po dwóch latach oblężenia. Wbrew rozkazowi konsula Marcellusa, Archimedes został zabity. Jego ostatnie słowa brzmiały: „Nie ruszaj moich kół!”. Miały odnosić się do Rzymianina, który niszczył projekty rozrysowane przez Archimedesa. Najpewniej wojak nie miał pojęcia, kogo spotkał. Postać dzielnego wynalazcy uhonorowano. Na bulwarze nadmorskim w Syrakuzach znajduje się jego pomnik. Wiele z opowieści i twierdzeń na temat Archimedesa może być anegdotami lub legendami, do czego przyczyniła się jego sława. Wśród ewidentnie wyssanych w palca opowieści na temat greckiego geniusza jest ta o skierowaniu zwierciadeł w stronę floty rzymskiej w czasie oblężenia Syrakuz, co miało przyczynić się do jej zgładzenia. Niestety, nie zachowała się jego biografia napisana przez zaprzyjaźnionego z Archimedesm Heraklidesa. Źródła: Fredouille J-C., Cywilzacje śródziemnomorskie. Leksykon, Katowice 2007 Kopaliński W., Słownik mitów i tradycji kultury, Kraków 1991 Piszczek Z. (red.), Mała encyklopedia kultury antycznej, Warszawa 1973 PWN Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Valle dei Templi – co warto wiedzieć o Dolinie Świątyń w Agrigento na Sycylii?
Starożytni Grecy pozostawili po sobie wiele niesamowitych pamiątek. Jedne z najwspanialszych znajdują się w Agrigento, dawniej znanym jako Akragas. To właśnie tam można podziwiać wspaniałe przykładu budynków sakralnych w stylu doryckim, ale nie tylko. Jakie atrakcje skrywa słynna Dolina Świątyń, czyli Valle dei Templi? Najciekawsze wymienimy poniżej.
W tym artykule: Historia Doliny Świątyń Zabytki w Valle dei Templi Najważniejsze obiekty w Dolinie Świątyń Ciekawostki o Dolinie Świątyń Valle dei Templi, czyli Dolina Świątyń, to park archeologiczny w Agrigento (miasto w południowej części Sycylii), odsłaniające niezwykłe zabytki architektoniczne Wielkiej Hellady. Pozostałości zabudowy starożytnego miasta Akragas wznoszą się na obszarze ok. 1800 ha. Ze względu na swoją wyjątkową wartość kulturową i historyczną, w 1997 roku „Strefa archeologiczna Agrigento” została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Historia Doliny Świątyń Najstarsze ślady osadnictwa greckiego na południu Sycylii są datowane na XIV wiek p.n.e. Odkryte przez archeologów artefakty w postaci ceramiki i grobów tolosowych dowodzą, że tereny te były zamieszkiwane przez Mykeńczyków. Historia starożytnego miasta Akragas, w którym zlokalizowana jest Dolina Świątyń, zaczęła się dopiero w 582 roku p.n.e. Założyli je mieszkańcy Gelai i koloniści z Rodos i Koryntu. Nazwę zawdzięczało rzece, nad brzegiem której je wzniesiono. Budowle starożytnej Grecji – najważniejsze wzniesione obiekty. Gdzie można je zobaczyć? Budowle starożytnej Grecji to bez wątpienia jedna z największych atrakcji tego niezwykle pięknego kraju. Które z nich należy uznać za najważniejsze? Zapraszamy na wycieczkę szlakiem prezen... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/budowle-starozytnej-grecji-najwazniejsze-wzniesione-obiekty-fot-miguel-palacios-cover-getty-images-1da8461.jpeg" width="938" height="611" alt="Budowle starożytnej Grecji - najważniejsze wzniesione obiekty (fot. Miguel Palacios/Cover/Getty Images)" title="Budowle starożytnej Grecji - najważniejsze wzniesione obiekty (fot. Miguel Palacios/Cover/Getty Images)" /> W ciągu niespełna 100 lat miasto zdobyło status jednej z najpotężniejszych greckich kolonii. Największy rozkwit Akragas przypada na czasy rządów tyranów Falarisa i Terona. Drugi z wymienionych zadał klęskę Kartagińczykom w bitwie pod Himerą (480 rok p.n.e.). Był też inicjatorem rozbudowy miasta i unowocześnienia jego infrastruktury. U szczytu swojej potęgi, miasto obejmowało swoimi granicami tereny między Etną a Himerą, aż do Selinuntu i Gelai. Rozwijało się gospodarczo, głównie dzięki eksportowi wyrobów skórzanych, oliwy i wina. Otaczały je mury obronne o długości ok. 12 km z dziewięcioma bramami. W ich obrębie znajdowały się wspaniałe zabudowania świątynne (w południowej części), administracyjne i mieszkalne. Po śmierci Terona (w 473 roku p.n.e.) władzę objął jego syn Trazydeos, jednak rządy tyrana nie trwały długo. W 471 roku p.n.e. mieszkańcy miasta podnieśli bunt i wygnali władcę. Na mocy reformy kierowanej przez filozofa Emedoklesa, w Akragas zapanowała demokracja. Powołano wówczas radę, której członkowie byli wybierani przez obywateli. W 406 roku p.n.e. miasto zostało zdobyte i zniszczone przez Kartagińczyków. W 350 roku p.n.e. Akragas zostało odbudowane (z inicjatywy Timoleona), ale ponownie ucierpiało w czasie wojen punickich. Do 210 roku p.n.e. miastem rządzili Kartagińczycy. W trakcie II wojny punickiej padło łupem Rzymian. Ci zmienili jego nazwę na Agrigentum. Odbudowane świątynie poświęcili bóstwom ze swojego panteonu. Gdy Cesarstwo Rzymskie upadło, miasto stało się celem najazdów barbarzyńskich plemion, później zostało podporządkowane Bizancjum. W 828 roku zajęli je Arabowie i przemianowali na Kerkent. W 1087 roku Sycylia została podbita przez Normanów. Pod ich panowaniem, miasto zyskało nazwę Girgenti, pod którą funkcjonowało do 1927 roku. Wówczas Mussolini zdecydował się przywrócić włoskim miastom nazwy, pod którymi były znane w czasach cesarskich. Girgenti nazwano wówczas Agrigento. Zabytki w Valle dei Templi Większość zabytków w Dolinie Świątyń nie zachowała się w dobrym stanie. Nie jest to wyłącznym wynikiem burzliwej historii miasta i upływającego czasu, ale także katastrof naturalnych, przede wszystkim trzęsień ziemi. Wymieniając ciekawe zabytki w Valle dei Tempi, należy zacząć od ruin buleuterionu. W budynku wzniesionym na przełomie IV i III wieku p.n.e. zbierała się rada wówczas już demokratycznego miasta. Prostokątna konstrukcja miała układ amfiteatralny i była przykryta dwuspadowym dachem. Kolejny interesujący zabytek to ruiny gimnazjonu. Obiekt wzniesiono już w czasach rzymskich. Interesująco prezentują się też nekropolie łukowe. W czasach bizantyjskich wykuto je w antycznych murach miasta. Ważnym zabytkiem są też wczesnochrześcijańskie katakumby (Grotta Fragapane). Hypogeum stworzono z dawnych zbiorników na wodę. Jednym z najbardziej tajemniczych zabytków parku jest mauzoleum Terona. Obiekt miał być miejscem pochówku tyrana. Jednak część badaczy wyraża przekonanie, że monument pochodzi z czasów rzymskich i został wzniesiony w celu uczczenia pamięci poległych podczas I wojny punickiej. Najważniejsze obiekty w Dolinie Świątyń Najcenniejsze zabytki w Dolinie Świątyń, wzniesione w czasach helleńskich i odbudowane w czasie panowania Rzymian, to pozostałości świątyń. Są one wspaniałymi przykładami architektury doryckiej i kunsztu starożytnych architektów i budowniczych. Świątynia Jowisza (Zeusa Olimpijskiego) Ta świątynia należała do największych obiektów kultu religijnego antycznego świata. Wzniesiona na cześć zwycięstwa nad Kartagińczykami w 480 roku p.n.e., miała 56 metrów szerokości i 113 metrów szerokości. Do naszych czasów zachowały się jej nieliczne fragmenty, w tym podstawy i telamony. Co ciekawe, historycy uważają, że świątyni nie udało się ukończyć przed najazdem Kartagińczyków, którzy w 406 roku p.n.e. zniszczyli miasto. Świątynia Dioskurów (Kastora i Polluksa) Ze wspaniałej niegdyś świątyni zachował się jedynie okrągły ołtarz i narożnik z 4 kolumnami, który jest efektem rekonstrukcji 1836 roku. Świątynia Concordii (Zgody) To z kolei najlepiej zachowana ze wszystkich greckich świątyń. Wzniesiona w 430 roku p.n.e., ma ok. 42 m długości i ok. 20 m szerokości. Dlaczego jako jedyna nie uległa poważnym zniszczeniom? Spora w tym zasługa glinianego podłoża, które zamortyzowało wstrząsy w czasie trzęsienia ziemi. Należy jednak wspomnieć, że 597 roku antyczną budowlę przekształcono w chrześcijańską bazylikę, co z całą pewnością zapobiegło degradacji bezcennego zabytku. Świątynia Hefajstosa Ten obiekt wzniesiono w drugiej połowie V wieku p.n.e. Do dziś zachowały się jedynie dwie kolumny. Świątynia Heraklesa Ten obiekt został wzniesiony w VI wieku p.n.e., co czyni go najstarszym w Dolinie Świątyń. Do naszych czasów przetrwał przedsionek i opistodomos z ogrodzoną tylną częścią. Pierwotnie świątynia była zaopatrzona w 38 doryckich kolumn. Świątynia Junony (Hery) Świątynia wzniesiona między 450 a 440 rokiem p.n.e. jest drugim najlepiej zachowanym obiektem w Valle dei Templi. Do dziś zachowało się 30 kolumn. Ciekawostki o Dolinie Świątyń Na koniec zostawiliśmy kilka ciekawostek na temat słynnej Doliny Świątyń. Ich już nie ma, ale przetrwali w naszej mowie. Grecy – twórcy nieśmiertelnego języka Greka jest najstarszym znanym językiem świata używanym nieprzerwanie do dziś. Większość systemów komunikacji, którymi posługiwali się twórcy innych cywilizacji, dawno już wymarła, a ... W czasach antycznych wierzono, że wschód symbolizuje życie i światło. W związku z tym, świątynie wzniesione w Valle dei Templi były zorientowane na stronę wschodnią. W pobliżu stanowiska archeologicznego mieści się muzeum, w którym eksponowane są cenne artefakty. Wcześniej znajdował się tam zakon cystersów. Miasta zaliczane do Magna Graecia (Wielka Grecja lub Wielka Hellada) były całkowicie niezależne od greckich polis. Falaris, pierwszy tyran Akragas, zapisał się w historii jako pomysłodawca byka z brązu. Pod tą nazwą kryje się wyjątkowo okrutne narzędzie tortur. Nieszczęśnika skazanego na kaźń zamykano wewnątrz metalowej formy, którą następnie podgrzewano ogniem. Na terenie Doliny Świątyń rosną drzewa migdałowców, których różowe kwiaty tworzą wspaniałą scenerię dla starożytnych zabytków. W Dolinie Świątyń sztuka starożytna spotyka się ze współczesną. Igor Mitoraj, polski artysta zmarły w 2014 roku, na kilka lat przed śmiercią stworzył 17 posągów mitologicznych postaci i umieścił je w Valle dei Templi. Obecnie znajduje się tam tylko jedno z jego dzieł – leżący za Świątynią Concordii „Ikar Upadły”. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
NIezwykłe odkrycie na Sycylii. W Dolinie Świątyń odnaleziono dary rytualne sprzed 2,4 tys. lat
W Dolinie Świątyń na Sycylii archeolodzy odnaleźli co najmniej 60 terakotowych figurek, kobiece popiersia, lampy oliwne i przedmioty ozdobne z brązu. Naukowcy twierdzą, że były to dary wotywne składane na część pewnego bóstwa.
W tym artykule: Odkrycie w Dolinie Świątyń na Sycylii Składowisko darów może pochodzić z czasów wojen punickich Skarb, o którym zapomniano? Dolina Świątyń to stanowisko archeologiczne i park krajobrazowy w Agrigento, mieście w południowej części włoskiej Sycylii. Znajdują się tam pozostałości zabudowy starożytnego miasta Akragas, a pierwsze ślady osadnictwa greckiego w tym miejscu pochodzą z XIV w. p.n.e. To głównie ceramiki mykeńskie oraz groby tholosowe. Większość zabytków pochodzi z okresu największego rozkwitu miasta, który przypada na V wiek p.n.e. Odkrycie w Dolinie Świątyń na Sycylii To właśnie w tym miejscu prowadzone były najnowsze wykopaliska włoskich archeologów. Badacze poszukiwali śladów dawnego osadnictwa na terenie pozostałości dawnego domu oznaczonego jako VII b. Była to część kompleksu mieszkalnego, który znajdował się na północ od Świątyni Junony Łacińskiej. To budynek sakralny, który pochodzi z lat 450–440 p.n.e. Naukowcy w oświadczeniu przekazali, że udało im się odnaleźć olbrzymie składowisko darów wotywnych. To religijne podarunki, które składało się w różnych celach. Mogły być to dary w określonej intencji lub prośby o przychylność bogów i dziękczynienie. Zazwyczaj zanoszono je do sanktuariów, świątyń lub miejscach pielgrzymek. Dary składały się z niewielkich figurek wykonanych z terakoty i brązu, płaskorzeźb, popiersi kobiet, a także naczyń i wyrobów ceramicznych. Badacze twierdzą, że artefakty te pochodzą z początku IV wieku p.n.e. Autorzy odkrycia podejrzewają, że mogły zostać złożone w momencie, gdy miasto odbudowywało się po tym, jak zostało splądrowane przez Kartaginę. To starożytne miasto położone w północnej Afryce, które dzięki swoim wpływom i bogactwu z miasta przerodziło się w olbrzymie imperium z rozległymi terenami. Składowisko darów może pochodzić z czasów wojen punickich Od VI w. p.n.e. Kartagina konkurowała ze światem hellenistycznym o dominację nad zachodnią częścią Morza Śródziemnego. W 550 p.n.e. kartagiński wódz Malchus podbił znaczną część Sycylii. 15 lat później Kartagińczycy w sojuszu z Etruskami pokonali u wybrzeży Korsyki pod Alalią greckich kolonistów z Fokaji. Gdy pozycja Etrusków zaczęła słabnąć, a Kartagina przestała w nich widzieć godnych sojuszników, w 509 p.n.e. zawarła traktat z Rzymem. Określał on strefy wpływu obu państw. Grecy w tych czasach prowadzili konflikt z Persami. Zręczni kartagińscy wodzowie uznali, że to idealny moment na atak. Kartagina próbowała podbić silne miasta greckie na Sycylii – Syrakuzy, Himerę i właśnie Akragas. Jednak armia Kartaginy poniosła w 480 p.n.e. olbrzymią klęskę. Kolejna wojna z Grekami wybuchła dopiero w 409 p.n.e. Po 3 latach zaciętych walk Kartagińczycy ponownie zaatakowali Akragas. Tym razem to oni byli górą. Zniszczyli i splądrowali wówczas całe miasto, a mieszkańcy uciekli do pobliskiej Geli. – Najnowsze odkrycie w Dolinie Świątyń pozwala nam zrozumieć dynamikę zniszczenia Akragasu w 406 r. p.n.e. przez Kartagińczyków, kiedy to mieszkańcy musieli uciekać w exodusie w kierunku miasta Gela – przekazali autorzy najnowszych znalezisk. Miasto zostało jednak szybko wyzwolone przez Timoleon z Koryntu, który pokonał Kartaginę. Najeźdźcy w 399 r. p.n.e. byli zmuszeni do opuszczenia Sycylii. Skarb, o którym zapomniano? Naukowcy uważają, że składowisko mogło powstać tuż po przegranej bitwie. Archeolodzy przypuszczają, że mieszkańcy starożytnego miasta prawdopodobnie chcieli schować wszelkie artefakty związane z wszelkimi rytuałami. Były to często osobiste przedmioty, które były bardzo ważne, jak i cenne dla ich właścicieli. Na Sycylii odnaleziono starożytny grecki ołtarz. Był częścią rodzinnego miejsca kultu Wykopaliska w sycylijskiej Segeście ujawniły niezwykłe znalezisko. Archeolodzy odnaleźli hellenistyczny ołtarz, który należał do starożytnej rodziny. Pochodzi sprzed ponad 2000 lat. Ukryte przedmioty wykopano poniżej poziomu fundamentów domu, a więc mogła być to starożytna piwnica lub kryjówka wykopana na specjalne okoliczności. Dlaczego jednak darów wotywnych nigdy nie odzyskano? To pytanie na razie pozostaje bez odpowiedzi. Naukowcy mają nadzieję, że kolejne badania rzucą światło na ten etap historii miasta Akragas. Dolina Świątyń od 1997 roku Dolina Świątyń została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Zajmuje obszar ok. 1800 hektarów. Na miejscu znaleźć można wiele zabytków, a przede wszystkim obiektów sakralnych, które przetrwały do naszych czasów i są świadectwem dawnej świetności starożytnego miasta. To między innymi: Świątynia Zeusa, Ogród Kolymbetra, Świątynia Dioskurów, Świątynia Concordii, Świątynia Hefajstosa, Świątynia Herkulesa. ŹRÓDŁO: Regione Siciliana Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Byk z brązu – straszna tortura, którą wymyślono w starożytności. Kto został zabity w ten sposób?
Byk z brązu był jedną z najstraszniejszych tortur, jakie wymyślono w starożytności. Ten sposób kaźni polegał na zamknięciu skazańca wewnątrz spiżowego byka, a następnie rozpaleniu pod posągiem ognia.
W tym artykule: Byk z brązu, czyli upieczenie żywcem Kto wymyślił byka z brązu? Pierwsza osoba torturowana w byku z brązu Straceni w byku z brązu W czasach starożytnych stosowano wiele przerażających tortur. Ich ofiarą padali przede wszystkim niewolnicy, ale też skazańcy oskarżani o różne przestępstwa. Poprzez tortury wymierzano karę śmierci. Dobrze znaną antyczną torturą było ukrzyżowanie. Stosowali je nie tylko przez Rzymianie, ale także Fenicjanie czy Kartagińczycy. Jednak to Rzymianie odpowiadają za najsłynniejsze ukrzyżowania – jak zabicie tym sposobem sześciu tysięcy powstańców Spartakusa w 71 roku p.n.e. Krzyże z niewolnikami ustawiono wówczas wzdłuż całej drogi z Kapui do Rzymu. Inne tortury, które stosowano jeszcze przed naszą erą, to wbijanie na pal (wpisane w kodeks Hammurabiego), łamanie kołem czy rzucanie na pożarcie dzikim bestiom, popularne w Rzymie. Do repertuaru tortur należało też piłowanie czy odzieranie ze skóry. Oraz byk z brązu, według przekazów starożytnych wymyślony na Sycylii. Na czym polegała ta ostatnia tortura? Byk z brązu, czyli upieczenie żywcem Byk z brązu – zwany też bykiem sycylijskim, spiżowym albo bykiem Falarisa – to narzędzie kaźni. Miał to być naturalnej wielkości posąg byka odlany ze spiżu, czyli ze stopu miedzi z cyną. Posąg powinien być pusty w środku i mieć otwór na wysokości brzucha. Przez ten otwór do środka wkładano osobę skazaną na tortury. Następnie otwór zamykano, a pod bykiem rozpalano ogień. Skazaniec zaczynał krzyczeć, a jego głos przechodził przez głowę byka, wewnątrz której znajdował się specjalnie zaprojektowany system kanałów. Miał on przekształcać krzyki ofiary w taki sposób, żeby przypominały ryczenie zwierzęcia. Kto wymyślił byka z brązu? Według legend ten straszny sposób torturowania został wymyślony w sycylijskim mieście Akragas (dzisiaj Agrigento) w szóstym wieku przed naszą erą. Stało się to w czasach, gdy miastem rządził tyran Falaris. Falaris był początkowo poborcą podatków, któremu mieszkańcy Akragas powierzyli budowę świątyni Zeusa. Falaris dostał na ten cel zebrane przez nich środki. Za pieniądze kupił niewolników, których uzbroił. Zabezpieczył też murem teren, na którym miała powstać świątynia. Odpowiednio przygotowany Falaris napadł na mieszkańców miasta, wymordował większość mężczyzn i podporządkował sobie Akragas. Stał się tyranem – czyli sprawował w mieście niepodzielne rządy, utrzymywane przemocą. Historię byka Falarisa opisał Diodor Sycylijski, grecki historyk, żyjący około pięć wieków później, w dziele „Bibliotheca historica”. Według niego z pomysłem nowego sposobu kaźni do Falarisa przyszedł Perillus (albo Perilaus), pochodzący z Aten. Pierwsza osoba torturowana w byku z brązu Perillus zaprojektował i zbudował odlanego z brązu byka z otworem na brzuchu i systemem kanałów w gardle. Podobno ofiarowując byka Falarisowi, powiedział, że „krzyki [ofiary – przyp. red.] będą się z niego wydobywały niczym najdelikatniejszy, najżałośniejszy, najbardziej melodyjny z ryków”. Według legend Perillus spodziewał się za swój wynalazek nagrody. Jednak Falaris – choć był tyranem, któremu przypisywano okrucieństwo i krwawe zbrodnie – nie był pomysłem Perillusa zachwycony. Poprosił go, by sam wszedł do wnętrza byka i zaprezentował jego możliwości. Perillus dał się oszukać i zrobił tak, jak nakazał mu tyran. Wówczas Falaris zamknął go i kazał rozpalić pod bykiem ogień. W ten sposób krzyki, jakie po raz pierwszy wydobyły się z byka, były krzykami Perillusa. Pomysłowy konstruktor nie został jednak upieczony żywcem w swoim własnym wynalazku. Zanim zmarł, Falaris go uwolnił. Jednak nie na wiele to pomogło Perillusowi. Na rozkaz tyrana został zaprowadzony na szczyt wzgórza i zrzucony do przepaści. Straceni w byku z brązu Czy byk Falarisa istniał naprawdę? Nie ma co do tego pewności. Według legendy w wynalazku Perillusa zginął sam tyran Akragas. W 554 r. p.n.e. przeciwko Falarisowi wybuchło powstanie i tyran został obalony. A następnie upieczony żywcem w byku. Według jednej z wersji legendy, byk z brązu został następnie zatopiony w morzu. Według innej trafił do Kartaginy, po której zniszczeniu ponownie wrócił do Akragas. Czy są jakiekolwiek dowody na to, że Jezus naprawdę istniał? Współcześnie ponad 2 miliardy osób wyznaje chrześcijaństwo i deklaruje wiarę w Chrystusa. Jednak kim tak naprawdę był Jezus? Dla wielu jest Bogiem, ale w niektórych religiach pojawia się... Opisy tortur z użyciem byka z brązu pojawiają się nie tylko u Diodora Sycylijskiego. Ten rodzaj kaźni miał przejść Eustachy Rzymski, męczennik wczesnochrześcijański. Skazany na śmierć przez cesarza Hadriana św. Eustachy miał zostać rzucony lwom. A gdy te nic mu nie zrobiły – spalony wewnątrz byka Falarisa. Ile jest w tym jednak prawdy, nie wiadomo, ponieważ samo istnienie tego świętego poddawane jest w wątpliwość. Byk z brązu miał też być torturą zadaną św. Antypasowi z Pergamonu. Ten święty miał zostać skazany na spalenie wewnątrz byka przez Nerona lub Domicjana w pierwszym wieku naszej ery. Była to rzekomo kara za wypędzenie demonów czczonych przez miejscową ludność. W spiżowym byku miała podobno zginąć również Pelagia z Tarsu, legendarna chrześcijańska męczennica stracona za czasów Dioklecjana. Źródła: Wikipedia, Imperium Romanum. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Wandale zniszczyli słynny klif na Sycylii. Miał trafić na listę UNESCO
Scala dei Turchi to chluba Sycylii. Władze wyspy szukają sprawców zniszczenia klifu.
W tym artykule: Klif Scala dei Turchi „haniebnie zniszczony” Symbol Sycylii niszczeje Wakacje na Sycylii Wulkan Etna to niekwestionowany symbol Sycylii, jednak niemniejszą popularnością cieszy się biały klif wapienny Scala dei Turchi. Jego nazwa (z wł. Schody Turków) nawiązuje do tureckich piratów, którzy przed laty przeczekiwali w tym miejscu sztormy. Dziś charakterystyczne formacje skalne w kształcie schodów schodzących do Morza Śródziemnego są chlubą Sycylijczyków. Niestety na początku stycznia grupa wandali zdewastowała słynny klif. Sycylia mierzy się z żywiołem. Wybuch Etny na spektakularnych zdjęciach [GALERIA] Etna, najbardziej aktywny wulkan w Europie, od ponad dwóch tygodni wyrzuca z siebie płomienie, strumienie lawy i chmury popiołu. Jej aktywność uchwycono na zdjęciach. Zachwycające są szczeg... Klif Scala dei Turchi „haniebnie zniszczony” Scala dei Turchi to jedna z najpopularniejszych atrakcji turystycznych we Włoszech, toteż jej zniszczenie odbiło się ogromnym echem nie tylko w kraju, ale również za granicą. Jak poinformowały lokalne media, wszczęto już dochodzenie w tej sprawie, a pierwsze inspekcje wykazały, że wandale obsypali klif tlenkiem żelaza – czerwonym proszkiem wchodzącym w skład rdzy. Na szczęście związek jest łatwy do usunięcia. Część plam zmyły morskie fale, pozostałe usunęli wolontariusze. – Wspaniały klif Scala dei Turchi, atrakcja regionu Agrigento dla turystów z całego świata, został haniebnie zniszczony. Potępiamy sprawców tego tchórzliwego gestu. To obraza dla naszej wyspy. Mam nadzieję, że sąd szybko wskaże winnych – przekazał publicznie Nello Musumeci, prezydent Sycylii. Luigi Patronaggio, prokurator naczelny Agrigento, zlecił prześledzenie sprzedaży czerwonego proszku na Sycylii w ostatnich dniach. Dodatkowo policja szuka sprawców na podstawie zapisów z kamer monitoringu. Tu słońca ci nie zabraknie. Mini-przewodnik po Sycylii – Wyspie Słońca Sycylia to największa wyspa na Morzu Śródziemnym, od dawna przyciągająca i fascynująca turystów z całego świata. Zachwyca wyjątkowymi krajobrazami i niezwykłą architekturą. Dodatkowym ... Symbol Sycylii niszczeje W 2019 r. Scala dei Turchi został zgłoszony jako kandydat do wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Rok później miejsce zostało jednak tymczasowo zamknięte ze względu na niewystarczające działania konserwatorskie. Na przestrzeni lat klif uległ naturalnej erozji. Niszczyli go również turyści, którzy nie tylko spacerowali po schodach, ale też zabierali ze sobą fragmenty kruchych skał z białego wapienia. Obiekt został zamknięty z jeszcze jednego powodu – własności klifu. Od lat była to kwestia sporu między lokalnymi władzami w Realmonte a Ferdinandem Sciabbarą. Sycylijczyk przedstawiał roszczenia do części wybrzeża na podstawie dokumentów z XIX wieku. Śledztwo wykazało, że mężczyzna miał na koncie przestępstwa związane z okupowaniem gruntów państwowych. Mimo to latem 2021 r. zapłacił grzywnę w wysokości 9100 euro, a ziemia razem z malowniczym klifem została mu zwrócona. Włoska prasa donosi, że Sciabbara jest gotowy sprzedać swoją część wybrzeża rządzącym, pod warunkiem, że zostanie tam utworzony rezerwat przyrody. Wakacje na Sycylii Pogoda na Sycylii oraz malownicze pejzaże przyciągają turystów nie tylko z Europy. To jedna z najpopularniejszych włoskich wysp i choć najcieplej jest tu latem, to podróżnych można spotkać przez cały rok. Główną atrakcją na Sycylii jest oczywiście Etna. Aktywny wulkan można podziwiać nie tylko z daleko. Na szczyt organizowane są piesze wycieczki z przewodnikiem. Będąc na Sycylii, warto odwiedzić też miasto Syrakuzy. To perła włoskiej kultury, historii i sztuki. Na jej zwiedzanie dobrze zarezerwować więcej niż jeden dzień. Bezpośredni lot z Polski na Sycylię trwa około 2,5 godzin. Na słoneczną wyspę polecimy między innymi z Warszawy i Krakowa. Warto na bieżąco sprawdzać oferty tanich linii lotniczych, zwłaszcza w wakacyjnym sezonie. Wówczas część lotnisk uruchamia dodatkowe połączenia w stosunkowo niskich cenach. Przy odrobinie sprytu i szczęścia można kupić bilety w dwie strony nawet poniżej 100 zł. Źródło: The Guardian
Jedyny mieszkaniec rajskiej wyspy opuszcza ją po 30 latach
Jak to jest mieszkać na bezludnej wyspie? Mauro Morandi przez ponad 30 lat był jednym mieszkańcem i jednocześnie strażnikiem malowniczej Budelli, będącej częścią archipelagu Maddalena w pobliżu Sardynii.
W tym artykule: Mauro Morandi opuszcza Budelli Życie "włoskiego Robinsona Kruzoe" W młodości Mauro Morandi uczył gimnastyki we włoskim mieście Modena. Na wyspę Budelli trafił w 1989 r. Ówczesny strażnik powiedział mu, że niedługo kończy się jego służba. Morandi postanowił zastąpić go i zamieszkać w drewnianym domku. Lokalne media szybko nazwały go "włoskim Robinsonem Kruzoe". 82-latek chronił wyspę przed turystami próbującymi wejść do niedostępnych miejsc. Mauro Morandi opuszcza Budelli Działalność strażnika wyspy wielokrotnie budziła kontrowersje. Zdaniem niektórych Morandi igrał z prawem. Do tej pory wszelkie próby wyeksmitowania go podejmowane przez dyrekcję miejscowego paku kończyły się porażką. Jedyny mieszkaniec Budelli odwoływał się od niekorzystnych dla siebie decyzji i pisał petycje. Mauro Morandi poinformował jednak w mediach społecznościowych, że po 32 latach opuszcza wyspę. Jak przyznał w rozmowie z gazetą "Il Resto del Carlino", jest już zmęczony walką z biurokracją. Mężczyzna proponował dyrekcji parku bezpłatne przedłużenie służby, jednak w odpowiedzi usłyszał, że zgodnie z prawem, stanowiska strażnika nie może piastować osoba, która skończyła 81 lat. Życie "włoskiego Robinsona Kruzoe" Przez lata Mauro Morandi bez problemów pełnił obowiązki strażnika wyspy: nie tylko pilnował, aby turyści trzymali się wyznaczonych szlaków, ale też opowiadał im o miejscowym ekosystemie i dbał o porządek. Jego stanowisko po raz pierwszy zostało zagrożone w 2013 roku, kiedy prywatna firma będąca właścicielem wyspy zbankrutowała. Budelli miał nabyć wówczas Michael Harte, biznesmen z Nowej Zelandii. Kupiec zapowiedział, że zatrzyma Morandiego w charakterze strażnika. Trzy lata później na skutek protestów i interwencji włoskiego rządu, wyspa trafiła jednak w publiczne ręce. View oEmbed on the source website Budelli przez wielu nazywana jest "rajem na ziemi". To zasługa charakterystycznego różowego piasku na plaży. Turyści długo mieli w zwyczaju wynoszenie go jako pamiątki. Dlatego właśnie od lat. 90 obowiązuje zakaz wstępu na plażę. Odwiedzający nie mogę też kąpać w morzu. Do ich dyspozycji jest wyznaczona ścieżka za plażą. Mauro Morandi nie ukrywa, że zależy mu na tym, aby jego zastępca równie sumiennie wywiązywał się ze swoich obowiązków. Sam nie ma jednak wpływu na to, kto teraz zamieszka w drewnianym domku na wyspie Budelli.
Kolejne włoskie miasteczko oferuje domy za 1 euro. Na nabywców czekają korzystne warunki
W czasach pandemii koronawirusa niemal nic nie jest pewne, wyjątkiem są jednak wyprzedaże domów za 1 euro we Włoszech. Z Półwyspu Apenińskiego regularnie dochodzą do nas podobne komunikaty. Tym razem ogłoszenie wystosowały władze sycylijskiego miasteczka Castiglione di Sicilia.
W tym artykule: Sycylijskie miasteczko czeka na nowych mieszkańców Jak kupić dom za 1 euro? Castiglione di Sicilia – raj na ziemi w zasięgu ręki Nieruchomość na Sycylii w cenie kawy? Czemu nie! Włosi już niejednokrotnie wdrażali podobne programy zasiedlenia coraz bardziej wyludniających się miasteczek. Tym razem mowa o około 900 opuszczonych domach położonych w pobliżu Etny. Połowa z nich jest w stanie ruiny, co też tłumaczy symboliczną cenę – 1 euro. Te lepiej zachowane zostaną sprzedanie w równie okazjonalnej cenie – od 4 tys. do 5 tys. euro. W przypadku większej liczby zainteresowanych kupnem konkretnej nieruchomości zorganizowane zostaną aukcje. Sycylijskie miasteczko czeka na nowych mieszkańców Inicjatorem programu jest Antonino Camarda, burmistrz Castiglione di Sicilia. Polityk ma nadzieję, że wyprzedaż domów tchnie nowe życie w miasteczko, które od początku XX. wieku wyludniło się o ponad 11 tys. osób. Obecna populacja wynosi ok. 3 tys. obywateli. – Mamy do uratowania cenne dziedzictwo architektoniczne. Na przestrzeni lat z miasta wyjechało wielu ludzi, a część z nich porzuciła stare domy pochodzące nawet z epoki renesansu – tłumaczy Camarda. Projekt wystartował w marcu br. To największa tego typu inicjatywa we Włoszech, a organizatorzy zapewniają, że chętnych nie brakuje. Z całego świata napływają maile zarówno od osób prywatnych, jak i inwestorów. Ze względu na nadal obowiązujące obostrzenia związane z międzynarodowymi podróżami, dokonanie transakcji na miejscu jest trudne. W tym też celu powołana została grupa specjalistów, którzy pośredniczą pomiędzy właścicielami starych domów i potencjalnymi nabywcami. Jak kupić dom za 1 euro? Oczywiście program zakłada jeden istotny haczyk: kupujący mają trzy lata na odremontowanie domu. W przeciwieństwie do podobnych inicjatyw nie muszą jednak wpłacać depozytu będącego gwarantem przeprowadzenia prac renowacyjnych. Zamiast tego są zobowiązani do wykupienia w banku polisy ubezpieczeniowej o wartości 4 tys. euro. Jej roczny koszt to 100 euro. Nabywcy zrujnowanych posiadłości mogą dodatkowo ubiegać się o skorzystanie z bonusowego programu włoskiego rządu, który przewiduje ulgi podatkowe na remonty, dzięki którym domy są bardziej przyjazne środowisku. Castiglione di Sicilia – raj na ziemi w zasięgu ręki Niewielkie miasteczko Castiglione di Sicilia jest położone na skalistym klifie w pobliżu północnego zbocza Etny, skąd rozpościera się zapierający dech w piersiach widok na dolinę Alcantara. Przecięte strumieniami i wodospadami wąwozy powstały po jednej z erupcji wulkanu. Porastające okolicę oliwne gaje, sady pomarańczy, plantacje orzechów laskowych i winnice są charakterystyczne dla sycylijskiego krajobrazu.
Dwadzieścia ołtarzy i Jezus w szklanej trumnie. Wielki Tydzień na Sycylii [FOTOREPORTAŻ]
Joanna Mrówka, Fotograf Miesiąca National Geographic, przedstawia fotoreportaż dokumentujący obchody Wielkiego Tygodnia na Sycylii. Zdjęcia z tego cyklu były nominowane do nagrody w Konkursie im. Krzysztofa Millera "Miej odwagę patrzenia" 2019 oraz w ostatnim Grand Press Photo.
Chcieli udowodnić, że Ziemia jest płaska i kończy się na Lampedusie. Ale zgubili drogę
Pewna para z Włoch chciała udowodnić, że Ziemia nie jest kulą a płaskim dyskiem. W tym celu sprzedali samochód i kupili łódź, aby dopłynąć do krańca świata. Niestety zgubił ich brak znajomości geografii i zasad żeglugi, a cała akcja skończyła się kwarantanną.
W tym artykule: Dwie ucieczki "Szalony" Mike Choć może się wydawać, że mamy wystarczające dowody na to, iż Ziemia jest obiektem zbliżonym kształtem do kuli, to na świecie wciąż nie brakuje zwolenników teorii płaskiej Ziemi. Jak dotąd żadnemu z nich nie udało się jednak uzyskać jakichkolwiek dowodów na to, że jest to teoria bliska prawdy. Pewna para pochodząca z Wenecji postanowiła to zmienić i dopłynąć na kraniec Ziemi, który – jak uznali – powinien znajdować się na południe od Sycylii. Ich celem była maleńka wyspa Lampedusa, która leży na Morzu Śródziemnym. Nie ma wyraźnego powodu, dla którego para uznała, że właśnie ta wyspa stanowi krawędź naszego świata – podaje IFLScicence. Nawet sami podróżnicy nie potrafili, a może nie chcieli tego wyjaśnić. Dwójka płaskoziemców określiła cel wyprawy, a następnie samochodem wyruszyła na wybrzeże. Kiedy dotarli do miejscowości Termini Imerese sprzedali samochód i kupili łódź. Plan był prosty – popłynąć na południe od Sycylii i dotrzeć do Lampedusy, gdzie Ziemia ma swój kres. Obrali kurs i ruszyli w rejs. Po kilku godzinach męczącej żeglugi, całkowicie wyczerpani dopłynęli do wyspy Ustica, leżącej ponad 300 km na północ od planowanego celu podróży. Okazało się, że zawiodły umiejętności nawigacyjne podróżnych, którzy zamiast na południe, jak planowali, popłynęli na północ. Dwie ucieczki Zanim zdążyli na dobre zrozumieć swój błąd i wyruszyć w podróż w przeciwnym kierunku, trafili na kwarantannę. W całych Włoszech obowiązują wciąż ostre ograniczenia związane z trwającą pandemią koronawirusa. Jednak ani wirus, ani groźba kary za naruszenie obostrzeń nie powstrzymały pary przed kolejną próbą udowodnienia prawdziwości swoich przekonań o płaskiej Ziemi. Para uciekła z izolacji, wsiadła na łódź i rozpoczęła kolejną wyprawę. Ta również nie trwała długo, bo już po trzech godzinach żeglarzy-amatorów zatrzymała policja. Ponownie trafili na kwarantannę, skąd – po trzech dniach – ponownie uciekli. Tym razem odnaleziono ich w domu miejscowego „mitomana” – jak określiła to policja. Mężczyzna ukrywający płaskoziemców twierdził, że jest zakażony koronawirusem, aby uniknąć aresztowania i zatrzymać gości w swoim domu. Przeprowadzono testy, które wykazały, że zarówno gospodarz, jak i goście są zdrowi. Ostatecznie para poszukiwaczy krańca Ziemi została odesłana do domu. Czy groźna, choć momentami zabawna przygoda zmieni ich pogląd, czy też utwierdzi w przekonaniu o istnieniu spisku ukrywającego rzeczywisty kształt Ziemi – czas pokaże. "Szalony" Mike Para z Włoch to nie jedyni płaskoziemcy chcący udowodnić swoje racje. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych zwolenników tej teorii był Mike „Mad” Hughes, dla którego próba dojścia do prawdy – jak powtarzał – skończyła się tragedią. „Szalony” Mike chciał poprzez samodzielny lot w kosmos udowodnić, że Ziemia jest płaska. 22 lutego 2020 roku wykonywał próbny lot w napędzanej parą rakiecie własnej konstrukcji. 64-letni inżynier-samouk i kaskader zginął, gdy w jego rakiecie nie otworzył się żaden ze spadochronów. Mike przekonywał, że Ziemia jest płaska (użył słów ”ma kształt frisbee”), a lot w kosmos miał to potwierdzić. Już po śmierci kaskadera jego agent stwierdził, że Mike nie wierzył w ”teorię o płaskiej Ziemi”, a jedynie podpierał się nią w celu zdobycia rozgłosu.