Te lokalizacje z filmu „Kevin sam w Nowym Jorku” to zimowy must-see. Wyglądają jak z bajki
Nowy Jork na przełomie roku zamienia się w bajkową scenerię znaną z przygód Kevina McCallistera. Podpowiadamy, które miejsca odwiedzić, aby poczuć atmosferę kultowej produkcji i zobaczyć najpiękniejsze dekoracje w mieście.
Spis treści: Święta w Nowym Jorku jak z filmu Rockefeller Center The Plaza Hotel Central Park Katedra Świętego Patryka w Nowym Jorku 5th Avenue Co zobaczyć w Nowym Jorku w zimie? Nowy Jork, mimo że nie zalicza się do największych miast świata, w wielu branżach i tak uchodzi za globalną stolicę. Dotyczy to między innymi biznesu, mody czy telewizji. To właśnie w NYC, jak nazywają Nowy Jork Amerykanie, odbywają się Tygodnie Mody, a swoje siedziby mają MTV, marka Calvina Kleina czy ONZ. Powstało tu też wiele filmów, które uchodzą za kultowe. Nie ma więc przesady w powiedzeniu, że Nowy Jork nie potrzebuje reklamy. W końcu powodów, żeby odwiedzić tzw. Wielkie Jabłko, są dziesiątki. Nie jest to też tanie miasto, dlatego decydując się na taki wyjazd, warto zaplanować zwiedzanie zgodnie z pewnym kluczem. Dzięki temu ograniczymy spontaniczne wydatki i być może uda nam się zwiedzić wszystkie atrakcje w ciągu 5 dni. To także obniży koszty wyjazdu. Święta w Nowym Jorku jak z filmu Miasto tak wielkie i różnorodne, jak Nowy Jork, można zwiedzać na wiele sposobów. Jednym z kluczy są słynne filmowe lokalizacje. W końcu NYC był scenerią dla wielu produkcji kinowych oraz telewizyjnych. Polakom jedno z największych miast w USA kojarzy się między innymi ze świątecznym filmem „Kevin sam w Nowym Jorku”. To kontynuacja hitu „Kevin sam w domu”, który w naszym kraju od lat jest symbolem świątecznej tradycji, a dla niektórych niemal obowiązkowym punktem Bożego Narodzenia. Jeszcze lepsze od rodzinnego seansu „Kevina” może być podążanie jego śladami po Nowym Jorku. Jeśli zależy nam na tym, aby na żywo odczuć magię kultowego filmu sprzed ponad 30 lat, grudzień i styczeń to najlepszy czas na wizytę w Nowym Jorku. Miasto jest już przystrojone i miejscami wygląda jak ze świątecznej pocztówki. Rockefeller Center Miejscem, gdzie w Nowym Jorku najbardziej czuć świąteczny klimat, zdecydowanie jest Rockefeller Center. Każdego roku, już od ponad 90 lat, staje tu największa choinka w mieście. Imponuje nie tylko rozmiarami. Drzewko jest przystrojone tysiącami lampek LED, dzięki czemu wygląda zjawiskowo. Niedziwne więc, że nowojorska choinka zawsze przyciąga miliony turystów. W filmie Kevin podziwia ją pod koniec swojej przygody, a sama scena uchodzi za jedną z najbardziej kultowych. Ogromna choinka to niejedyny świąteczno-zimowy akcent w Rockefeller Center. Nowojorczycy i turyści przychodzą tu również poślizgać się na lodowisku. To jedna z obowiązkowych atrakcji podczas grudniowych wyjazdów do NYC. Gdzie? 45 Rockefeller Plaza, między 49th a 50th Street. The Plaza Hotel Otwarty w 1907 roku The Plaza Hotel to jeden z najbardziej luksusowych hoteli na świecie. W filmie Kevin melduje się tu po użyciu karty kredytowej ojca. I tu ciekawostka: kultowe przezabawne sceny w pokoju były kręcone w studiu, za to lobby, winda i zewnętrzne ujęcia to prawdziwa Plaza. Jak można się domyślać, Plaza nie jest tanim hotelem. Aby tam zajrzeć, wcale nie musimy jednak być gośćmi. Eleganckie lobby jest otwarte dla zwiedzających. Każdy może też odwiedzić Plaza Food Hall – luksusowe miejsce idealne na szybki lunch lub deser. Gdzie? 768 5th Avenue, przy rogu 59th Street i Central Parku. Central Park Nie da się odwiedzić Nowego Jorku i nie zajrzeć do Central Parku. Zielone serce miasta zajmuje powierzchnię 341 hektarów. W zimie park również wygląda przepięknie, zwłaszcza po opadzie śniegu. Nie dziwi więc, że filmowy Kevin spędza sporo czasu w białym Central Parku. Będąc tam, koniecznie odwiedź: Bethesda Terrace: Piękną arkadową konstrukcję z widokiem na Bethesda Fountain. To tu Kevin rozmawia z gołębiarką. Gapstow Bridge: Jeden z najczęściej fotografowanych mostów w parku. Pojawia się w scenie ucieczki Kevina. Wyjątkową zimową atrakcją jest też popularne lodowisko Wollman Rink w południowej części parku. Katedra Świętego Patryka w Nowym Jorku Neogotycka katedra, której budowa zakończyła się w 1879 roku. Jest jednym z najważniejszych miejsc kultu religijnego w Nowym Jorku. W filmie pojawia się w tle w kilku scenach. W grudniu katedra jest ozdobiona świątecznymi dekoracjami. Warto wejść do środka, aby podziwiać witraże i architekturę. Gdzie? 5th Avenue, między 50th a 51st Street. 5th Avenue Kevin odwiedza sklepy przy 5th Avenue, w tym FAO Schwarz (choć scena z zabawkowym sklepem była kręcona w fikcyjnym Duncan's Toy Chest). Obecnie FAO Schwarz mieści się w Rockefeller Plaza i nadal warto je zobaczyć. Jego wnętrze to raj dla fanów zabawek. Oczywiście nadal warto też przejść się po 5th Avenue, choćby po to, żeby podziwiać okna wystawowe luksusowych sklepów takich jak Saks Fifth Avenue, Tiffany & Co. czy Cartier. Co zobaczyć w Nowym Jorku w zimie? Warto też się zgubić i na własną rękę odkrywać zimowy Nowy Jork. W końcu nie wszystkie znane miejsca „zagrały” w filmie. Na przykład Empire State Building. To jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Nowym Jorku. W święta budynek jest podświetlany w świątecznych kolorach. Miłośników świątecznego klimatu urzeknie także wizyta w Winter Village w Bryant Park. Na miejscu stoi ponad 170 stoisk z unikatowymi rękodziełami, świątecznymi ozdobami i pysznymi przekąskami z całego świata. Wieczorami w parku organizowane są specjalne wydarzenia, w tym koncerty na świeżym powietrzu. Warto zajrzeć również do Dyker Heights, nieoficjalnie nazywanej „najbardziej świąteczną dzielnicą Nowego Jorku”. Tradycja dekorowania domów sięga tam lat 80. Dziś przyciąga tłumy turystów z całego świata, a to dlatego, że niektóre dekoracje kosztują tysiące dolarów, a mieszkańcy wynajmują specjalistów do tworzenia spektakularnych instalacji świetlnych. Najlepiej wybrać się tam wieczorem, kiedy domy dosłownie świecą. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Czemu Boże Narodzenie cieszy Cię mniej niż średniowiecznego chłopa? On miał przed sobą 6 tygodni świętowania, jedzenia i pijaństwa
Wbrew popularnej opinii życie średniowiecznego chłopa nie było jedynie pasmem cierpienia składającego się z trzech składników: biedy, zabobonów i ciemności. Ich rzeczywistość na przestrzeni trwającego 1000 lat średniowiecza była nieco inna i prawdopodobnie cieszyli się Świętami bardziej , niż Ty robisz to obecnie.
Chłopi w średniowieczu stanowili około 90% społeczeństwa, a ich życia nie wypełniała wyłącznie praca w polu. Oczywiście pracowali ciężko i znojnie, ale tylko przez część roku: obchody świąt były częste i długie – samo Boże Narodzenie trwało gdzieniegdzie nawet niemal sześć tygodni i obfitowało w radość i relaks, których dzisiaj może nam brakować. Chłopi w średniowieczu: kim naprawdę byli? Mianem „chłopa” nie określało się po prostu ubogich ludzi – byli to rolnicy utrzymujący się z własnych upraw, zobowiązani do oddawania części plonów szlachcie oraz pracy na rzecz feudała. W zamian za to otrzymywali ochronę przed bandytami oraz – w teorii – sprawiedliwość sądową. Żyli w wiejskich osadach, które mogły liczyć od kilku do nawet kilkuset domostw. Powszechne przekonanie, że życie chłopów było niczym więcej niż nędzą, jest błędne – zapewnia dr Bobbi Sutherland, historyczka specjalizująca się w okresie średniowiecza z University of Dayton. Cieszyli się bogatym życiem towarzyskim – być może bogatszym niż nasze – dobrze jedli, często świętowali i radowali rodzinnym czasem. Dla nich Święta nie zaczynały się w Wigilię i nie kończyły na Nowym Roku – przynajmniej w Anglii, o której pisze historyczka. Impreza dopiero się rozkręcała. A jak było w Polsce? Średniowieczne świętowanie na pełnej Polskie wsie funkcjonowały w oparciu o doroczny cykl religijny: obok niedziel, wolne były liczne święta kościelne, takie jak Boże Narodzenie, Wielkanoc, Zielone Świątki, święta patronów parafii, a także tzw. odpusty parafialne. Ocenia się, że sumarycznie około jedna trzecia roku była wolna od ciężkiej pracy na roli, a dni świąteczne obejmowały także przygotowania, procesje, odwiedziny u sąsiadów i wspólne biesiady. Chłopi mieli prawo do wytchnienia – nawet panowie feudalni respektowali zakaz prac polowych w czasie świąt. Święta parafialne przyciągały pielgrzymów z sąsiednich miejscowości, a wspólne uczty czy zabawy integracyjne pozwalały na budowanie relacji społecznych. Zwyczaj wspólnego świętowania miał ogromne znaczenie dla poczucia wspólnoty oraz przekazywania tradycji międzypokoleniowej. Średniowieczne Boże Narodzenia trwało i trwało i trwało… Najdłuższym i najbardziej uroczystym świętem europejskich chłopów było Boże Narodzenie. W zachodniej Europie okres bożonarodzeniowy rozpoczynał się od Adwentu – trwającego wówczas 40 dni postu – a kończył 2 lutego w święto Matki Boskiej Gromnicznej. W tym czasie obchodzono wiele dni świątecznych, a czas był pełen zabawy, jedzenia i picia. W Polsce również długo celebrowano. Adwent był czasem postu i przygotowania duchowego, a Wigilię i kolejne dni obchodzono bardzo uroczyście. Chociaż nie ma informacji, by Słowianie świętowali aż do 2 lutego, to Nowy Rok, Trzech Króli i święto Matki Boskiej Gromnicznej były ważnymi dniami w chłopskim kalendarzu. Jak bawili się chłopi? Oprócz modlitwy i uroczystości religijnych, Święta były czasem odreagowania trudów życia codziennego. W Polsce trakcie Świąt popularne były gry w kości, warcaby, szachy czy różnego rodzaju zabawy ruchowe i tańce. W miastach organizowano turnieje, konkursy strzeleckie, pokazy rzemieślnicze i wspólne biesiady. We wsiach równie istotnym elementem były zabawy integracyjne, wspólne śpiewy, śmiech, a czasem także przedstawienia. Święta były okazją do chwilowego zatrzymania się, pogłębiania więzi sąsiedzkich i rodzinnych. Co jedli chłopi? Na zachodzie Europy świąteczny stół chłopów uginał się od jedzenia: dziczyzna, ptaki, szynka, pieczywo, grzane wino z przyprawami. Choć nie były to luksusy dostępne codziennie, w święta stawiano na obfitość i wspólne ucztowanie. Polscy chłopi w Wigilię spożywali postne potrawy, jak zupa grzybowa, kapusta z grochem, kutia czy makówki. W święta pojawiało się mięso, m.in. pieczona gęś, kiełbasy, a także domowe ciasta i kompoty z suszu. Picie alkoholu – zwłaszcza piwa i miodów pitnych – było powszechne. Czy powinniśmy zazdrościć chłopskich Świąt? Obecnie święta często wiążą się z pośpiechem, stresem i krótkim odpoczynkiem. W średniowieczu chłopi – zarówno w Europie Zachodniej, jak i w Polsce – korzystali z wielu dni wolnych. Boże Narodzenie było czasem wspólnego świętowania, wyciszenia i relaksu. Święta trwały tygodniami, a nie dniami. Być może to właśnie rytm natury i dłuższy czas odpoczynku sprawiał, że chłopskie Święta były bardziej autentyczne. Warto się nad tym zastanowić, gdy dziś gonimy za idealnymi prezentami i perfekcyjnym stołem. Źródło: Heriot Watt University, The Conversation, Uniwersytet Jagielloński, UKEN w Krakowie Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Ten domek podbił serca widzów „The Holiday”. Teraz można w nim zamieszkać
„The Holiday” od lat pozostaje jednym z najchętniej oglądanych filmów świątecznych. Produkcja z Kate Winslet i Cameron Diaz na stałe wpisała się w grudniowy repertuar, a dla wielu widzów symbolem idealnych świąt stał się urokliwy domek Iris na angielskiej wsi. Kamienna chatka z kominkiem, miękkimi pledami i zimową aurą rozpala wyobraźnię fanów filmu na całym świecie. Okazuje się jednak, że choć marzenie o takich wnętrzach jest jak najbardziej realne, filmowa posiadłość wcale nie znajduje się tam, gdzie większość widzów się jej spodziewa.
Filmowe domy i rezydencje od lat działają na wyobraźnię widzów, często stając się niemal tak samo kultowe jak sami bohaterowie. Posiadłość znana z „Kevina samego w domu” przez lata była celem pielgrzymek fanów, a kamienica Carrie Bradshaw w Nowym Jorku do dziś przyciąga turystki marzące o zdjęciu przed słynnymi drzwiami. Podobnie jest w Londynie, gdzie ulica z filmu „Notting Hill” wciąż pozostaje jednym z najczęściej fotografowanych miejsc w mieście. Zimą jednak szczególną rolę przejmuje inna filmowa przestrzeń – niewielki domek Iris z „The Holiday”, który dla wielu kobiet stał się symbolem świątecznego azylu: spokojnego wieczoru przy kominku, kieliszka wina i ucieczki od codziennego zgiełku. Czy jednak można naprawdę znaleźć się w miejscu, które tak silnie zapisało się w filmowej wyobraźni – i czy rzeczywiście znajduje się ono na angielskiej wsi? Domek Iris z „The Holiday”, czyli prawda o najsłynniejszej chatce świątecznego kina Choć w „The Holiday” bohaterki zamieniają się domami, a nowoczesna rezydencja Amandy w Los Angeles – z przeszklonymi wnętrzami, designerskimi meblami i basenem – z pewnością niejedna osoba przyjęłaby bez wahania, to właśnie niewielki, wiejski domek Iris skradł serca widzów na całym świecie. Kamienna chatka z kominkiem, niskimi stropami i bajkową zimową aurą stała się symbolem świątecznej ucieczki od codzienności. Przez lata fani filmu wierzyli, że istnieje naprawdę i można go odnaleźć gdzieś na angielskiej prowincji. Tymczasem kilka lat temu Jude Law, czyli odtwórca roli Grahama, ujawnił w jednym z wywiadów, że słynny domek… nigdy nie istniał w takiej formie. Filmowa magia okazała się efektem precyzyjnie zaplanowanej scenografii. Inspiracją dla twórców był rzeczywisty dom Honeysuckle Cottage w wiosce Holmbury St. Mary w hrabstwie Surrey, jednak plenerową fasadę zbudowano specjalnie na potrzeby filmu na polu w pobliskim Shere, a wszystkie sceny we wnętrzach kręcono już w hollywoodzkim studiu. Przez krótki czas, około 2022 roku, prawdziwy Honeysuckle Cottage można było nawet wynająć na Airbnb, co tylko podsyciło zainteresowanie fanów, lecz ta oferta szybko zniknęła. Historia domku nie zakończyła się jednak wraz z ujawnieniem kulis produkcji. W październiku 2025 roku, czyli niemal dwie dekady po premierze filmu z 2006 roku, firma projektowa State and Season nawiązała współpracę z platformą HomeExchange, aby odtworzyć kultową przestrzeń w zupełnie nieoczekiwanym miejscu – nie na angielskiej wsi, lecz w Ellijay, w stanie Georgia w USA. Replika powstała jako hołd dla idei wymiany domów, która stanowi oś fabuły „The Holiday” i na której opiera się sama platforma. Projekt, rozwijany od 2022 roku, wiernie odtworzył wszystkie detale, które pokochały fanki filmu, oferując możliwość doświadczenia tej filmowej fantazji w realnym świecie – tym razem nie na ekranie, lecz w prawdziwych wnętrzach. Filmowy klimat w realnym świecie. Replika domu z „The Holiday” Replika domku z „The Holiday” została zaprojektowana tak, by możliwie wiernie oddać atmosferę znaną z filmu, jednocześnie oferując standard współczesnego domu wakacyjnego. Dwupiętrowa posiadłość w Ellijay wyróżnia się drewnianymi belkami stropowymi, kamiennymi detalami i wnętrzami utrzymanymi w estetyce wyraźnie nawiązującej do pierwszej dekady XXI wieku. Na piętrze znajdują się dwie sypialnie z łóżkami typu king-size i prywatnymi łazienkami, natomiast na parterze przygotowano dodatkowe miejsce do spania w formie rozkładanej sofy. Centralnym punktem domu pozostaje salon z kominkiem opalanym drewnem – przestrzeń stworzona z myślą o długich wieczorach z książką, winem i rozmowami przy ogniu. Do dyspozycji gości jest także całoroczne jacuzzi, pozwalające korzystać z uroków górskiego otoczenia niezależnie od pory roku. Sam wybór lokalizacji nie jest przypadkowy. Ellijay, położone około półtorej godziny jazdy od Atlanty, leży u podnóża Gór Błękitnych i od lat przyciąga miłośników spokojnego wypoczynku blisko natury. Okolica oferuje dostęp do malowniczych szlaków pieszych, w tym Amicalola Falls Trail, prowadzącego do jednych z najwyższych wodospadów w Georgii. Jesienią region słynie z sadów jabłoniowych, dzięki czemu zyskał przydomek „jabłkowej stolicy” stanu, natomiast przez cały rok przyciąga enoturystów, gdyż w pobliskich winnicach Wolf Mountain Vineyards czy Frogtown Cellars można spróbować lokalnych win inspirowanych europejskimi tradycjami. Domek przyjmuje gości od 1 października, a zainteresowanie jest na tyle duże, że dostępne terminy znikają w ekspresowym tempie. Aby spędzić dobę w tym miejscu, należy zapłacić 649 dolarów, co pokazuje, że doświadczenie filmowej nostalgii bywa kosztowną przyjemnością. Źródła: Condé Nast Traveller, The Holiday Cottage Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Te tradycje świąteczne łamią schematy. Tak wygląda Boże Narodzenie na świecie
Zbliżają się Święta Bożego Narodzenia, a wraz z nimi tak dobrze znane nam tradycje, jak dwanaście wigilijnych potraw, dzielenie się opłatkiem, prezenty pod choinką czy spotkania z bliskimi. Choć dla wielu z nas to stały element grudniowych celebracji, w niektórych miejscach na świecie obchody wyglądają zupełnie inaczej. W wielu krajach Boże Narodzenie zaskakuje nieoczywistymi zwyczajami, które potrafią zdumiewać, wzruszać, a czasem nawet bawić.
Spis treści: Islandia Australia Finlandia Ukraina Dania Wenezuela Japonia Choć często narzekamy, że współczesne święta zdominowały pośpiech, konsumpcja i listy zakupów, spojrzenie na to, jak celebrują je inne kultury, potrafi przywrócić perspektywę. Świąteczne tradycje – ukształtowane przez historię, klimat, lokalne wierzenia i rodzinne wspólnoty – bywają zaskakująco różnorodne. W wielu miejscach świata Boże Narodzenie wciąż zachowuje charakter głęboko symboliczny, a nacisk kładzie się nie tyle na prezenty, ile na wspólnotę, rytuał i tradycje przekazywane z pokolenia na pokolenie. To właśnie ta różnorodność pokazuje, że święta mogą przybierać wiele form, a ich istota pozostaje uniwersalna i obejmuje budowanie więzi, pamięć o bliskich oraz poszukiwanie chwili wytchnienia w rytmie codzienności. Islandia – świąteczna tradycja czytania w ramach jólabókaflóð Islandia od dekad pielęgnuje wyjątkowy zwyczaj, który nie ma odpowiednika w innych częściach świata – jólabókaflóð, czyli „świąteczny zalew książek”. To tradycja głęboko osadzona w historii kraju: narodziła się w czasach II wojny światowej, kiedy przywożenie większości dóbr było ściśle ograniczone, a papier nie podlegał reglamentacji. Książki stały się więc najpraktyczniejszym, a zarazem najbardziej symbolicznym podarunkiem. Dziś rytuał ten wspiera lokalny rynek wydawniczy, a także dbałość o język islandzki, który – mimo silnych instytucjonalnych starań – uznawany jest za jeden z najbardziej zagrożonych zanikiem w Europie w perspektywie długoterminowej. W Wigilię, tuż po uroczystej kolacji, rodziny obdarowują się książkami i spędzają wieczór na lekturze – często przy świetle świec, z gorącą czekoladą lub tradycyjnymi słodyczami w zasięgu ręki. To rytuał na tyle uniwersalny, że można go odtworzyć w każdym zakątku świata. W kraju, w którym zimowa noc trwa niemal bez końca, a literatura od pokoleń buduje poczucie wspólnoty, Boże Narodzenie staje się zatem chwilą wyciszenia – czasem, w którym słowo pisane ponownie zbliża ludzi i nadaje świętom spokojny rytm. Australia – Boże Narodzenie w słońcu i rodzinny mecz krykieta Gdy Europa pogrążona jest w zimie, mieszkańcy Australii świętują Boże Narodzenie w pełnym letnim słońcu. To nadaje grudniowym tradycjom zupełnie inny charakter – spotkania rodzinne odbywają się na dworze, a stoły zastępują pikniki, grille i wspólne aktywności. Jednym z najbardziej charakterystycznych zwyczajów jest świąteczny mecz krykieta rozgrywany w ogrodach, parkach i na plażach. W przeciwieństwie do oficjalnych reguł tej dyscypliny, to wydarzenie nie ma charakteru rywalizacji. Liczy się przede wszystkim wspólna zabawa i udział wszystkich – niezależnie od wieku czy umiejętności. Atmosfera jest swobodna, dzieci grają na równi z dorosłymi, zasady bywają ustalane na bieżąco i wynik schodzi na dalszy plan. W wielu rodzinach funkcjonują własne warianty gry, przekazywane z roku na rok, co dodatkowo wzmacnia jej nieformalny charakter. Finlandia – Wigilia jako czas pamięci o zmarłych W Finlandii jednym z najważniejszych elementów świąt Bożego Narodzenia jest odwiedzanie grobów bliskich. To zwyczaj wyjątkowy na tle europejskich tradycji, w którym duchowe przygotowanie do świąt łączy się z refleksją i ciszą. Według danych rządowych nawet trzy czwarte fińskich gospodarstw domowych bierze udział w tym rytuale. W wigilijny wieczór cmentarze rozświetlają się tysiącami świec, tworząc krajobraz, który wielu Finów uznaje za najbardziej poruszający symbol świąt – spokojny, pełen godności i skupienia. Dla wielu rodzin wizyta na cmentarzu staje się także wstępem do kolejnego ważnego zwyczaju – wspólnej sauny. To moment oczyszczenia i przejścia, głęboko zakorzeniony w fińskiej kulturze, łączący pokolenia i wzmacniający poczucie wspólnoty. W Finlandii święta mają więc nie tylko wymiar rodzinny, lecz także introspektywny, ponieważ przypominają o ciągłości więzi i obecności przodków w codziennym życiu. W kulturze, która szczególnie ceni spokój, naturę i uważność, Wigilia staje się więc chwilą wyciszenia, zanim rozpocznie się radosna część świątecznej celebracji. Ukraina – pajęczyna na choince jako znak szczęścia W zachodniej Ukrainie jedną z najbardziej niezwykłych bożonarodzeniowych tradycji jest dekorowanie choinki stylizowaną pajęczyną. Zwyczaj ten wywodzi się z lokalnej legendy o ubogiej wdowie, której wigilijne drzewko zostało nocą magicznie ozdobione przez pająka. Rankiem pajęczyny zamieniły się w lśniące, srebrzyste nici, a od tego dnia rodzinie miało już nigdy niczego nie zabraknąć. To opowieść o nadziei, wdzięczności i cichej obietnicy odmiany losu – wartościach silnie obecnych w ukraińskim folklorze. Współczesne ozdoby powstają z papieru, drutu i drobnych dekoracyjnych elementów. Motyw pajęczyny stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli ukraińskich świąt. Co więcej, znalezienie prawdziwej pajęczyny na choince uchodzi za znak szczęścia, dlatego w okresie świątecznym tradycyjnie się ich nie usuwa. Ten zwyczaj pokazuje, jak silnie ukraińskie święta zakorzenione są w symbolice natury i jak dawne opowieści wciąż przenikają współczesne formy celebracji. Dania – klippe klistre, czyli święta tworzone własnymi rękami Duńska tradycja klippe klistre, dosłownie oznaczająca „ciąć i kleić”, należy do najbardziej charakterystycznych świątecznych rytuałów Skandynawii. Na kilka tygodni przed Bożym Narodzeniem w domach, szkołach i miejscach pracy organizowane są wspólne warsztaty rękodzielnicze, podczas których powstają papierowe ozdoby: plecione serca, girlandy, gwiazdki i dekoracje nawiązujące do prostoty nordyckiego wzornictwa. Spotkaniom towarzyszy atmosfera hygge – poczucie ciepła, bliskości i niespiesznego bycia razem. Na stołach pojawiają się tradycyjne przekąski, takie jak æbleskiver, oraz aromatyczny gløgg, czyli duńskie grzane wino. Dla wielu rodzin to równie istotny element świąt jak sama Wigilia, a własnoręcznie wykonane dekoracje przechowywane są przez lata. Duńczycy pokazują w ten sposób, że świąteczna magia może tkwić w prostych czynnościach i wspólnym tworzeniu, a nie w rozbudowanych dekoracjach czy kosztownych ozdobach. Wenezuela – na poranną mszę… na rolkach W Wenezueli świąteczny czas ma radosny, dynamiczny charakter, pełen muzyki i wspólnego ruchu. Najbardziej rozpoznawalnym zwyczajem jest sposób, w jaki wierni docierają na poranne msze Misa de Aguinaldo, odprawiane między 16 a 24 grudnia – na rolkach. W wielu miastach ulice bywają czasowo zamykane, aby umożliwić bezpieczny przejazd, a charakterystyczny dźwięk rolek sunących po asfalcie stał się jednym z symboli grudniowych poranków. Dzieci kładą się spać wcześniej, by zdążyć na nabożeństwo o świcie, dorośli nierzadko jeżdżą przez całą noc, a wspólna droga do kościoła zamienia się w spontaniczne spotkania sąsiadów i rodzin. Same msze mają radosny, muzyczny charakter, a poczucie wspólnoty jest wyjątkowo silne. Nawet jeśli nie wszyscy poruszają się na rolkach, sens tej tradycji pozostaje uniwersalny i polega na wspólnym świętowaniu, które nie zamyka się w czterech ścianach, lecz przenosi się na ulice i place miast. Japonia – Boże Narodzenie jako święto bliskości W Japonii Boże Narodzenie przybrało formę całkowicie odmienną od europejskiej tradycji. W kraju o niewielkich chrześcijańskich korzeniach Wigilia stała się przede wszystkim świętem par, bardziej przypominającym Walentynki niż rodzinne spotkanie przy stole. W grudniu miasta rozświetlają się widowiskowymi iluminacjami, restauracje przygotowują specjalne menu na ten wieczór, a rezerwacje w luksusowych hotelach z widokiem na panoramę Tokio czy Osaki często dokonywane są z dużym wyprzedzeniem. Także świąteczne menu ma tu wyjątkowy charakter. Najpopularniejszym deserem jest kurisumasu keki – lekki biszkopt z bitą śmietaną i truskawkami, który stał się symbolem japońskich świąt. Dla wielu par Wigilia jest okazją do zatrzymania się w intensywnym rytmie codzienności i spędzenia czasu wyłącznie we dwoje. To święto ukształtowane przez nowoczesność i miejską estetykę, w którym najważniejsze są bliskość, uważność i celebracja prostych gestów. Źródło: BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Święta pachną wydawaniem pieniędzy. Sklepy wiedzą, że przez ich zapach zaglądamy głębiej do portfela
W grudniu w galeriach handlowych nie otaczają nas tylko kolorowe dekoracje i świąteczna muzyka. Do nosów wkrada się także charakterystyczne zapachy wanilii, cynamonu czy igliwia. Celem tych ostatnich jest jednak nie tylko stworzenie wyjątkowej atmosfery, a… zwiększenie ilości pieniędzy, które wydajemy. Dr Agnieszka Mroczek ostrzega, że działają szybko, podprogowo i bez naszej wiedzy.
Świąteczne aromaty rozpylane w sklepach wpływają na emocję i pamięć, bez naszej wiedzy zwiększając chęć wydawania pieniędzy. Ekspertka tłumaczy, jak działa aromamarketing i czy można się przed nim bronić. Jak działa aromamarketing i dlaczego jest tak skuteczny? Zapachy w sklepach to starannie przemyślane narzędzia marketingowe. Aromamarketing – bo tak właśnie nazywa się strategia wykorzystywania zapachów do wpływania na zachowania konsumentów – jest bardzo skuteczny. Dlaczego? – Zapach wywołuje reakcje wyjątkowo szybko, bo jako jedyny zmysł ma bezpośredni dostęp do struktur mózgu odpowiedzialnych za emocje i pamięć. Dlatego też, odpowiednio użyty, może łatwo kierować naszym zachowaniem w sklepie – tłumaczy dr Agnieszka Mroczek z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. Wywołane emocje i skojarzenia mogą sprawić, że klient wyda nawet kilkadziesiąt procent więcej pieniędzy. To mechanizm, obok którego firmy nie mogą przejść obojętnie i inwestują duże środki w projektowanie zapachowych logotypów i optymalnych mieszanek aromatów. Świąteczne zapachy w sklepach to emocjonalna pułapka Chociaż sklepy na co dzień kreują swój wizerunek za pomocą zapachów, to w okresie przedświątecznym aromamarketing osiąga szczyt swojej intensywności. W Polsce sklepy i producenci sięgają po nuty wanilii, cynamonu, goździków i igliwia – zapachów, które budzą skojarzenia z domowym ciepłem, prezentami i tradycyjnymi jedzeniem. W innych krajach są to inne kompozycje – w Szwecji igliwie, w Hiszpanii anyż, a w USA mięta – zgodnie z lokalnymi tradycjami. Celem jest stworzenie przyjemnej atmosfery, która poprawia nastrój klientów i składania ich do większych zakupów. Znajomy zapach obniża poziom kortyzolu, a podnosi poziom serotoniny i dopaminy. W efekcie zakupy stają się przyjemnością, a klienci, na fali pozytywnych emocji, chętniej wrzucają do koszyka produkty. – Jeśli w trakcie jakiegoś przeżycia, przyjemnego lub trudnego, obecny był określony aromat, mózg zapamiętuje to zestawienie. Dlatego później taka woń może wywołać poruszanie, szczęście, choć także niechęć – tłumaczy ten mechanizm biolożka. Dodaje, że najsilniejsze „ślady” zapachowe powstają między 6. a 10. rokiem życia, chociaż ten mechanizm działa tak w zasadzie cały czas. Niewyczuwalne zapachy wpływają na nasz nastrój Nie wszystkie zapachy są wyczuwalne świadomie. Niektóre sklepy stosują mieszanki działające podprogowo – układ limbiczny rejestruje zapach, ale klient nie zdaje sobie sprawy z jego obecności. Taki zapach nadal wpływa na emocje i decyzje zakupowe. Dr Mroczek przypomina o badaniu, w którym konsumenci oceniali produkt jako bardziej luksusowy wyłącznie z powodu obecności odpowiedniej kompozycji zapachowej – mimo że nie byli jej świadomi. To pokazuje siłę podprogowego działania zapachu i trudność w jego unikaniu. Reakcja emocjonalna następuje automatycznie, a jej wpływ na decyzje zakupowe jest znaczący. Jak bronić się przed aromamarketingiem? Według dr Mroczek ochrona przed wpływem aromamarketingu nie jest łatwa. Pełna analiza własnych decyzji wymagałaby przerwania kontaktu z zapachem i „zresetowania” zmysłu węchu. Pomocne mogą być tzw. kontrzapachy, np. olejek rozmarynowy, który wspiera analityczne myślenie. Jednak trudno sobie wyobrazić, by ktoś stosował takie środki podczas codziennych zakupów. Dlatego ważne jest zachowanie świadomości i uważności podczas podejmowania decyzji. Zakupy najlepiej robić w stanie wypoczynku, unikać pośpiechu i przepełnionych galerii handlowych. Nadchodzące Święta Bożego Narodzenia nie oznaczają, że musimy wydawać ogromne ilości pieniędzy – nieważne, jak dobrze pachniałyby sklepy. Źródło: naukawpolsce.pl Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Ludzie nie są jedynymi zwierzętami, które gromadzą się na Boże Narodzenie. Kto jeszcze jest natchnięty magią Świąt?
Tradycja spotkań bożonarodzeniowych nie jest domeną wyłącznie ludzi. Zimą wiele zwierząt porzuca samotność i spotyka się… cóż, może nie przy wigilijnym stole, ale także w mniejszych lub większych grupach. Dlaczego to robią i co ma to wspólnego z naszym świętowaniem? Mamy ze sobą zaskakująco dużo wspólnego.
W świecie przyrody wiele gatunków instynktownie łączy siły zimą, tworząc grupy lub korzystając ze zbiorowych schronień – od norników gromadzących zapasy, przez stada jeleni, aż po niezwykłe zbiorowiska węży. Mechanizmy te zwiększają szanse na przetrwania w niesprzyjających warunkach i mają wiele wspólnego z tym, jak my świętujemy Boże Narodzenie. Czemu zwierzęta grupują się na Boże Narodzenie? Zwierzęta spotykają się w wigilijny wieczór wbrew pozorom nie dlatego, żeby „nagadać” się na cały rok. Zimą muszą radzić sobie z wieloma wyzwaniami: niskimi temperaturami, brakiem pożywienia czy większym zagrożeniem ze strony drapieżników. Dlatego w tym okresie zmieniają swoje strategie przetrwania, często polegając na wspólnocie. Badania Uniwersytetu w Nottingham potwierdzają, że czynią to nawet osobniki prowadzące samotny tryb życia. I dla nich naszykowane jest dodatkowe nakrycie. Norniki Brandta spędzają Wigilię przy minus 30°C Sympatyczne małe ssaki żyjące na stepach Mongolii muszą radzić sobie z ekstremalnymi temperaturami: zimą temperatura spada tam nawet poniżej minus 30°C. Wtedy norniki zmieniają swoje letnie, samotnicze zwyczaje i skupiają się w małych grupach liczących około czterech osobników, które wspólnie zamieszkują podziemne nory. Taka strategia grupowania się zimą pozwala im na dzielenie się ciepłem i ograniczenie utraty energii. Dzięki hibernacyjnemu przytulaniu, ich spoczynkowa przemiana materii może spaść nawet o 37%, co znacząco zwiększa ich szanse na przetrwanie w ekstremalnych warunkach. Zające polarne wiedzą, że w kupie siła W północnej Kanadzie, w jednym z najbardziej surowych środowisk na Ziemi, kończy się także samotność zajęcy polarnych. Zimą, gdy okres chłodu trwa nawet dziewięć miesięcy i temperatury sięgają minus 40°C, zbierają się w grupy liczące do stu osobników. Choć nie zbliżają się do siebie fizycznie, zyskują dzięki temu większe bezpieczeństwo – większa liczba oczu oznacza skuteczniejsze wypatrywanie drapieżników, takich jak lisy czy wilki. Grupowanie się obniża ryzyko schwytania przez nieprzyjaciela i zwiększa czas dostępny na poszukiwanie jedzenia, którego w zimie drastycznie brakuje. Gawrony organizują sobie ferie w Norfolk W Wielkiej Brytanii, w Buckenham Carrs w hrabstwie Norfolk, co roku odbywa się spektakularne zjawisko przyrodnicze. To tam zbiera się największa w kraju kolonia gawronów, której liczebność szacuje się na około 50 tys. ptaków. Zimą mniejsze stada łączą się w gigantyczne grupy, a ptaki nocują wspólnie na drzewach, a w ciągu dnia wyruszając na poszukiwanie pożywienia. Takie zimowe zachowania zwierząt pełnią wiele funkcji: ograniczają utratę ciepła, zwiększają szanse na znalezienie pokarmu oraz umożliwiają wymianę informacji między członkami kolonii. Ptaki obserwują siebie nawzajem i na podstawie wyglądu czy kierunku lotu innych podejmują decyzje, dokąd się udać. Wężowa orgia zimową porą Na kanadyjskich preriach Manitoby, czerwono-prążkowane węże zbożowe gromadzą się masowo w podziemnych norach, by przetrwać zimę. Korzystają z opuszczonych jam wiewiórek, nieczynnych studni czy rozpadlin w wapiennych skałach. Tysiące osobników podążają za chemicznymi śladami feromonów pozostawianymi przez inne węże, co prowadzi je do wspólnych zimowisk. Ta strategia nie tylko zwiększa ich szanse na przeżycie mroźnych miesięcy, ale też daje im przewagę reprodukcyjną. Na wiosnę, gdy węże wychodzą z nor, natychmiast rozpoczynają zaloty. Samce oplatają samice w tzw. kule godowe, co zapewnia szybkie zapłodnienie jeszcze przed rozproszeniem się osobników. Zimowe zwyczaje zwierząt nie są tak bardzo różne od ludzi Strategie zbiorowego przetrwania zwierząt są efektem tysięcy lat ewolucji i dostosowania do zmiennych warunków klimatycznych. To doskonały przykład, jak świat przyrody radzi sobie w okresie, który dla ludzi stał się czasem rodzinnych spotkań i świątecznego ciepła. Obserwowanie tych zachowań u zwierząt powinno być inspiracją do dbania o własne relacje społeczne oraz lepszego zrozumienia procesów zachodzących w naturze. Źródła: Journal of Arid Environments, The Conversation, International Journal of Avian Science Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Czym były Szczodre Gody? To słowiańskie Boże Narodzenie
Wiele polskich tradycji chrześcijańskich pochodzi z wierzeń i obrzędów słowiańskich. Szczodre Gody to święto, podczas którego celebrowano przesilenie zimowe oraz zwycięstwo światła nad ciemnością. Jak wyglądało słowiańskie Boże Narodzenie?
W tym artykule: Czym są Szczodre Gody? Obchody Szczodrych Godów trwały nawet kilkanaście dni Szczodre Gody przypominają Boże Narodzenie Słowianie, którzy zamieszkiwali polskie ziemie przed przyjęciem chrztu przez Mieszka w 966 roku, byli ludem rolniczym, który szanował i wielbił przyrodę. Do tego stopnia, że ich kalendarz i wierzenia były jej podporządkowane. Chrześcijanie nazywali ich wówczas poganami. Zresztą jak wszystkich, którzy wierzyli wówczas w innych bogów. Wiara Słowian była bowiem politeistyczna. Większość z bóstw była swoistą personifikacją zjawisk i żywiołów natury. Tak Swarożyc był bogiem ognia, a Dadźbóg – słońca. Dziewanna była boginią dzikiej przyrody, księżyca i łowów, a Marzanna uosabiała wegetację, śmierć i zimę. Dla Słowian najważniejszymi bogami był Perun, władca gromowładny i Weles, który panował nad podziemiami. Czym są Szczodre Gody? Jednak nie o różnicę w wierzeniach tu chodzi, lecz podobieństwa tradycji. A tych jest wiele. Dawni Słowianie również kolędowali, żeby życzyć innym rolnikom pomyślności w Nowym Roku. Obchodzili również Śmigus-Dyngus, jako pożegnanie zimy i przywitanie wiosny. Co więcej, nasi przodkowie praktykowali święto, które do złudzenia przypomina Boże Narodzenie, drugie po Wielkanocy najważniejsze święto chrześcijan. Ponieważ Słowianie zajmowali się rolnictwem, byli uważnymi obserwatorami pogody, natury i kosmosu. Zwracali uwagę na to, jak przyroda wpływa na ich życie. Chociaż (prawdopodobnie) nie znali się na fizyce i astronomii, to z uwagą i pokorą patrzyli w niebo. Na tej podstawie potrafili zidentyfikować niektóre gwiazdy i planety oraz określić ich położenie na niebie i dopasować to do cyklu rocznego. W zależności od pory roku, składali modły różnym bóstwom i dziękowali im za dary ziemi, wody i światła. Rok obrzędowy dawnych Słowian rozpoczynał się 21 grudnia. Celebrowano w ten sposób przesilenie zimowe i zwycięstwo dnia nad nocą, światła nad ciemnością. Nasi przodkowie radowali się wtedy, ponieważ od tego momentu dni stawały się dłuższe i cieplejsze. Właśnie wtedy rozpoczynało się świętowanie Szczodrych Godów, zwanych również jako Godowe Święto. Pierwszym punktem obchodów był Szczodry Wieczór, który odbywał się w nocy z 21 na 22 grudnia. Spożywano wówczas 12 różnych potraw, które symbolizowały 12 miesięcy w roku. W tym dniu rozpoczynano również wróżby na kolejny rok. Bogiem, którego czczono w tym czasie, był Weles, opiekun bogactwa i magii. Ludzie w tym czasie dzielili się chlebem. Z siana lub słomy pod nakryciami robiono przepowiednie. Każdy losował słomkę, a im ładniejsza i dłuższa była słomka, tym lepszy miał być następny rok. Dawano sobie również drobne podarunki – najczęściej były to orzechy i jabłka, ale także drożdżowe placki, które nazywano „szczodrakami”. Obchody Szczodrych Godów trwały nawet kilkanaście dni Świętowanie Szczodrych Godów trwało przez kilkanaście dni, aż do 6 stycznia. Warto zwrócić uwagę na symbolikę Trzech Króli, którzy w tradycji chrześcijańskiej mieli podążać za gwiazdą betlejemską w kierunku miejsca narodzin Jezusa. W tradycji Słowian ową gwiazdą był Syriusz. To ciało niebieskie, które najjaśniej rozświetla niebo i leży w jednej linii z trzema jasnymi gwiazdami Pasa Oriona. Szczodre Gody miały również wymiar upamiętnienia tych, którzy odeszli. W trakcie dni celebracji na cmentarzach rozpalano ogniska na cześć zmarłych i organizowano uczty na ich cześć. Słowianie kładli również na stołach dodatkowy talerz, który miał czekać na ducha jednego ze zmarłych członków z rodziny. Palenie ognisk w trakcie świętowania miało również wymiar magiczny. Słowianie chcieli w ten sposób pomóc Dadźbogowi w walce z mrokiem. Co ciekawe, Słowianie również mieli swoją choinkę. Wyglądała jednak zupełnie inaczej. W domach stawiano snopki zboża lub jemiołę, które miały symbolizować życie. Szczodre Gody przypominają Boże Narodzenie Podobieństw Godowych Świąt do chrześcijańskiego Bożego Narodzenia jest bardzo dużo. Największą różnicą jest zaś termin rozpoczęcia celebracji. Wyznawcy chrześcijaństwa rozpoczynają świętowanie cztery dni później. Dlaczego? Prawdopodobnie chodziło o kompromis jeszcze z czasów starożytnego Rzymu. Cesarz Konstantyn przyjmując chrześcijaństwo, próbował pogodzić głęboką jeszcze wiarę „pogańską” z nowo przyjętą religią. Warto zwrócić uwagę na fakt, że Szczodre Gody są obchodzone do dziś przez niektóre związki wyznaniowe, czasem również jako wspomnienie folkloru i tradycji naszych przodków. Niezależnie od tego w co wierzymy, warto pamiętać o tym, co ukształtowało współczesną rzeczywistość. Szczególnie, że kluczem do zrozumienia świata jest nie tylko nauka, ale i wiedza o przeszłości. Źródła: Leszek Matela „Tajemnice Słowian”, Barbara Ogrodowska „Polskie obrzędy i zwyczaje doroczne”, Ziemisław Grzegorzewic „O bogach i ludziach. Praktyka i teoria Rodzimowierstwa Słowiańskiego” Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Czy to możliwe, że ta gwiazda wskazała miejsce narodzin Jezusa?
Gwiazda Betlejemska od wieków fascynuje teologów, astronomów i historyków. Czy to możliwe, że za tym biblijnym znakiem kryje się rzeczywiste zjawisko astronomiczne?
Spis treść: Czy mogła to być kometa? Supernowa – zjawisko na niebie? A może rzadki układ planet? Czy to po prostu cud? Historia Gwiazdy Betlejemskiej należy do najbardziej rozpoznawalnych scen w chrześcijańskiej wyobraźni. To olśniewający znak nad miejscem narodzin dziecka, prowadzący tajemniczych przybyszów ze Wschodu do kołyski nowo narodzonego króla. Ewangelia według Mateusza, jedyna księga Biblii wspominająca o tym wydarzeniu, opisuje gwiazdę, która wzeszła na wschodzie. Przyciągnęła uwagę magów, prawdopodobnie astrologów-kapłanów z Babilonii lub Persji, i poruszała się przed nimi, aż zatrzymała się nad miejscem, gdzie przebywał Jezus. Ten epizod liczy zaledwie kilkanaście wersetów. Mimo to rozpalił dwa tysiąclecia spekulacji. Co właściwie zobaczyli magowie? Czy jakieś realne zjawisko astronomiczne mogłoby pasować do opisu Mateusza? Uczeni, astronomowie i teologowie proponowali bardzo różne odpowiedzi – od komet, przez supernowe, aż po koniunkcje planet. Czy mogła to być kometa? Jedno z najstarszych wyjaśnień jest zarazem najbardziej intuicyjne. Komety potrafią być widowiskowe i widoczne na dużym obszarze nieba. W starożytności często przypisywano im znaczenie prorocze. Kometa Halleya pojawiła się na przykład w latach 12–11 p.n.e., a następnie ponownie w 66 r. n.e. Jej pojawienie się 26 sierpnia 12 r. p.n.e. odnotowano w „Księdze Han”, chińskiej kronice astronomicznej. Rzymski historyk Kasjusz Dion łączył widok Komety Halleya nad Rzymem ze śmiercią wodza Marka Agrypy. Gdy chrześcijański teolog Orygenes z Aleksandrii w III w. próbował wyjaśnić niezwykłe ruchy Gwiazdy Betlejemskiej, pisał: – Należy ją zaliczyć do komet, które pojawiają się od czasu do czasu, albo do meteorów, albo do gwiazd brodatych czy w kształcie dzbana… Problem w tym, że chronologia nie pasuje do panowania Heroda Wielkiego, który zmarł w 4 r. p.n.e. i jest wprost wspomniany w Ewangelii Mateusza. Jeśli przyjąć, że ewangeliczna chronologia jest w przybliżeniu poprawna, Kometa Halleya – jedyny sensowny kandydat wśród znanych komet – pojawiła się zbyt wcześnie, by można ją było powiązać z narodzinami Jezusa. Supernowa – zjawisko na niebie? Inna efektowna możliwość zakłada, że magowie byli świadkami supernowej – wybuchającej gwiazdy, która może stać się na tyle jasna, by była widoczna nawet za dnia. Rozważa się także słabszą nową, która również powoduje nagły i wyraźny wzrost jasności na niebie. Chińscy astronomowie, prowadzący skrupulatne zapisy sięgające 1000 r. p.n.e., odnotowali możliwą kometę z warkoczem w 5 r. p.n.e. oraz możliwą nową lub supernową w 4 r. p.n.e. Daty te wydają się obiecujące. Mieszczą się bowiem w wiarygodnym przedziale dla narodzin Jezusa i w ostatnich latach życia Heroda. Również tutaj pojawiają się jednak trudności. Supernowa lub nowa byłaby zjawiskiem widocznym dla wszystkich, nie tylko dla nielicznych obserwatorów nieba. Tymczasem Mateusz nie sugeruje, by Herod lub mieszkańcy Jerozolimy zauważyli coś niezwykłego. Herod wydaje się zaskoczony przybyciem magów i musi wypytywać ich na osobności o czas pojawienia się gwiazdy. Hipoteza nowej przemawia natomiast siłą obrazu. Wczesnochrześcijański biskup Ignacy Antiocheński opisywał jej blask: – Nie do opisania, przewyższający wszystkie inne gwiazdy – znak na niebie godny narodzin króla. A może rzadki układ planet? Najpopularniejsze współczesne wyjaśnienie głosi, że „gwiazda” była w rzeczywistości koniunkcją dwóch lub większej liczby planet na nocnym niebie. Teoria ta sięga VIII w. i astronoma Maszallaha, który opierał się na wcześniejszych babilońskich przekonaniach. Zgodnie z nimi ważne wydarzenia i zmiany władzy zapowiadały szczególne układy planet. Maszallah twierdził, że trzy przełomowe momenty w dziejach – wielki potop, narodziny Jezusa oraz narodziny proroka Mahometa – zostały poprzedzone koniunkcjami Saturna i Jowisza. Grant Mathews, profesor fizyki teoretycznej na Uniwersytecie Notre Dame, badał układy planet w okresie przypuszczalnych narodzin Jezusa, czyli między 8 a 4 r. p.n.e. Zwrócił uwagę na wyjątkowe ustawienie ciał niebieskich z 17 kwietnia 6 r. p.n.e. Wówczas Słońce, Księżyc, Jowisz, Saturn oraz punkt równonocy wiosennej znajdowały się w gwiazdozbiorze Barana, a Wenus w sąsiednich Rybach. Merkury i Mars układały się w Byku. Każde z tych ciał niebieskich miało w starożytnej astrologii określone znaczenie. Jowisz symbolizował królewskość i władzę, zwłaszcza gdy znajdował się blisko Słońca. Baran był kojarzony z Judeą. W całości taki układ mógł więc zapowiadać narodziny nowego władcy w tym regionie. Czy to po prostu cud? Wielu chrześcijańskich interpretatorów utrzymywało, że Gwiazda Betlejemska w ogóle nie była zjawiskiem naturalnym, lecz cudem lub boskim znakiem. Jan Chryzostom, późnoantyczny biskup, uważał ją za nadprzyrodzoną, ponieważ zachowywała się inaczej niż zwykłe gwiazdy. Zatrzymała się bowiem nad jednym domem. Orygenes porównywał ją do słupa ognia, który prowadził Izraelitów przez pustynię. Inni badacze widzą w tej opowieści zabieg literacki. Według nich Mateusz nie próbował opisać zjawiska astronomicznego, lecz posłużył się rozpoznawalnym symbolem. Niebiańskie znaki były bowiem standardowym elementem starożytnych biografii bohaterów, władców i bogów. Wergiliusz pisał, że płonąca gwiazda poprowadziła Eneasza do miejsca, gdzie miał powstać Rzym. Starożytni autorzy twierdzili również, że narodzinom Aleksandra Wielkiego i cesarza Augusta towarzyszyły znaki astrologiczne. Dla Mateusza i jego pierwszych czytelników gwiazda była więc czytelnym symbolem. Miała przekazać jedną myśl – narodziny Jezusa mają znaczenie kosmiczne, a samo niebo obwieszcza przyjście nowego króla. Źródło: National Geographic
Historia Bożego Narodzenia nie jest wcale oczywista. Wciąż budzi wątpliwości
25 grudnia chrześcijanie z całego świata celebrują przyjście na świat Jezusa Chrystusa, syna Maryi i Józefa. Jest to jednak data umowna. W historii Bożego Narodzenia wciąż jest pełno znaków zapytania.
W tym artykule: Kiedy tak naprawdę urodził się Jezus? Pochodzenie Świąt Bożego Narodzenia Symbole Bożego Narodzenia Boże Narodzenie to tuż po Wielkanocy najważniejszy okres w ciągu roku dla chrześcijan. Początków wprowadzonego dla uczczenia narodzin Mesjasza święta, które przypada na 25 grudnia, należy szukać w IV wieku. Według źródeł historycznych, pierwsze wzmianki najprawdopodobniej pochodzą z ok. 200 roku. Choć nie jest to ostateczna data, tak samo jak dzień i rok narodzin Jezusa. Jaka jest historia Bożego Narodzenia? Skąd wzięła się tradycja ubierania choinki i wręczania prezentów? Na te i wiele innych pytań odpowiadamy w dalszej części artykułu. Kiedy tak naprawdę urodził się Jezus? Data narodzin Jezusa od wieków wzbudza sporo kontrowersji. Zdaniem części naukowców, syn Maryi przyszedł na świat znacznie wcześniej niż się powszechnie uważa. Skąd wzięła się data 25 grudnia? Odpowiedzi na próżno szukać w Biblii. Pismo Święte ani razu nie wspomina o konkretnej dacie narodzin Zbawiciela Świata. Wiadomo jedynie, że miejscem narodzin Chrystusa – wedle Ewangelii św. Mateusza i św. Łukasza – było Betlejem nieopodal Jerozolimy. Fragment Ewangelii według św. Łukasza (Łk 2, 1-14), który czytany jest w każdym domu przed rozpoczęciem wigilijnej wieczerzy, brzmi: W owym czasie wyszło rozporządzenie Cezara Augusta, żeby przeprowadzić spis ludności w całym państwie. Pierwszy ten spis odbył się wówczas, gdy wielkorządcą Syrii był Kwiryniusz. Wybierali się więc wszyscy, aby się dać zapisać, każdy do swego miasta. Udał się także Józef z Galilei, z miasta Nazaret, do Judei, do miasta Dawidowego, zwanego Betlejem, ponieważ pochodził z domu i rodu Dawida, żeby się dać zapisać z poślubioną sobie Maryją, która była brzemienna. Kiedy tam przebywali, nadszedł dla Maryi czas rozwiązania. Porodziła swego pierworodnego Syna, owinęła Go w pieluszki i położyła w żłobie, gdyż nie było dla nich miejsca w gospodzie. W tej samej okolicy przebywali w polu pasterze i trzymali straż nocną nad swoim stadem. Naraz stanął przy nich anioł Pański i chwała Pańska zewsząd ich oświeciła, tak że bardzo się przestraszyli. Lecz anioł rzekł do nich: „Nie bójcie się! Oto zwiastuję wam radość wielką, która będzie udziałem całego narodu; dziś w mieście Dawida narodził się wam Zbawiciel, którym jest Mesjasz Pan. A to będzie znakiem dla was: Znajdziecie Niemowlę, owinięte w pieluszki i leżące w żłobie”. I nagle przyłączyło się do anioła mnóstwo zastępów niebieskich, które wielbiły Boga słowami: „Chwała Bogu na wysokościach, a na ziemi pokój ludziom Jego upodobania”. Ignacio L. Götz, autor książki „Jesus the Jew: Reality, Politics, and Myth-A Personal Encounter”, uważa, że 25 grudnia został ustanowiony przez Kościół katolicki za dzień narodzin Jezusa z bardzo prostych przyczyn. Poprzedzał on bowiem Saturnalia, czyli obchodzone coroczne w grudniu święto pojednania i równości ku czci staroitalskiego boga rolnictwa. W ten sposób chrześcijańskie święto narodzin Chrystusa miało przykryć popularne w starożytnym Rzymie pogańskie uroczystości na cześć Saturna. Datę 25 grudnia jako dzień narodzin Jezusa Chrystusa wskazali także Hipolit Rzymski oraz Sekstus Juliusz Afrykański. Opierając się na biblijnej historii króla Heroda, który kazał wymordować wszystkich chłopców do 2. roku życia, w obawie, że zastąpi go Jezus (czytaj także: W poszukiwaniu prawdziwego Jezusa. Co jest faktem, a co fikcją?), przyszły król żydowski, Syn Boży urodził się między 6 a 4 rokiem przed naszą erą. Potwierdza to część naukowców, w tym między innymi Peter Richardson i Amy Marie Fisher. Przypomnijmy – Herod Wielki, według wyliczeń Jana Keplera, zmarł w 4 r. p.n.e. Konkretną datę narodzin Jezusa próbowano także ustalić na podstawie gwiazdy betlejemskiej, która wskazywała drogę do Betlejem trzem mędrcom ze Wschodu i zwiastowała przyjście na świat Chrystusa. Jeszcze w ubiegłym stuleciu astronom Colin Humphreys ustalił, że biblijne zjawisko tak naprawdę było zaobserwowaną w 5 r. p.n.e. i opisaną w chińskich kronikach kometą. Dodajmy jednak, że nie jest to oficjalna teoria, ponieważ na przestrzeni ostatnich dekad, badania brytyjskiego profesora były nieraz podważane. Inne źródła sugerują między innymi, że gwiazda betlejemska w rzeczywistości była: jasnym światłem wynikającym z nietypowego ułożenia Wenus i Jowisza w czerwcu 2 r. p.n.e., koniunkcją Jowisza i Saturna w gwiazdozbiorze Ryb w 7 r. p.n.e., koniunkcją Saturna, Jowisza i Marsa w 6 r. p.n.e. Pochodzenie Świąt Bożego Narodzenia Jaka jest geneza Świąt Bożego Narodzenia? Pierwsze wzmianki o uroczystościach na cześć narodzin Syna Bożego pochodzą najprawdopodobniej z ok. 200 roku. Wierni, co może być dla niektórych zaskoczeniem, celebrowali przyjście na świat Chrystusa nie 25 grudnia, a 6 stycznia ze względu na hipotetyczną datę urodzin. Święto Bożego Narodzenia zyskało popularność na początku IV wieku, gdy do władzy doszedł Konstantyn Wielki, pierwszy chrześcijański cesarz i późniejszy święty Kościoła prawosławnego. Na obecny kształt obchodów święta Bożego Narodzenia wpływ miały liczne tradycje ludowe i pogańskie obrzędy związane z przesileniem zimowym. Rzymianie początkowo, jak już zostało wspominane, oddawali hołd bogowi rolnictwa, Saturnowi. Dość powszechny był także, wywodzący się z mitologii indoirańskiej, kult Mitry. Gdy cesarstwo chyliło się ku upadkowi, wprowadzono święto na część rzymskiego bóstwa, łączące cechy Apollona i Mitry, Sol Invictus (co w wolnym tłumaczeniu oznacza: „Słońce Niezwyciężone”). Na ziemiach polskich obchodzono natomiast Szczodre Gody, znane również jako Godowe Święto. Słowiańskie Boże Narodzenie rozpoczynało się zazwyczaj w nocy z 21 na 22 grudnia i trwało aż do 6 stycznia. Przygotowywano dwanaście potraw symbolizujący dwanaście miesięcy w roku. Wręczano sobie drobne upominki w postaci jabłek, orzechów czy placków zwanych szczodrakami, wróżono z wyciągniętych spod stołu słomek siana, a także wspominano tych, którzy odeszli. Nieodłącznym elementem Szczodruszka były podłaźniczka, czyli słowiański pierwowzór choinki, oraz tradycja kolędowania, który do tej pory zachowało się w polskiej kulturze. Najważniejszym bogiem w tym czasie był Weles, bóg magii i bogactwa. Symbole Bożego Narodzenia Obecnie Boże Narodzenie to coś więcej niż tylko symbol upamiętniający narodziny Jezusa Chrystusa. Cała otoczka związana z przygotowaniami do jednych z najważniejszych świąt w ciągu roku stała się wręcz fenomenem na skalę światową. Trudno bowiem wyobrazić sobie największe miasta bez świątecznej iluminacji, udekorowanych wystaw sklepowych czy rozbrzmiewający niemal wszędzie hit hitów, czyli „Last Christmas”. Boże Narodzenie trudno sobie wyobrazić bez choinki. Tradycja ozdabiania świątecznego drzewka dotarła do Polski z Niemiec stosunkowo późno, bo na początku XIX wieku. To nasi zachodni sąsiedzi rozpowszechnili nowy bożonarodzeniowy zwyczaj na cały świat. Mówiąc o choince nie sposób nie wspomnieć o prezentach, które w wigilijny wieczór zostawia św. Mikołaj. Zwyczaj obdarowywania bliskich upominkami sięga XIII wieku i ma nawiązywać do darów, jakie złożyli Mędrcy ze Wschodu Jezusowi podczas wizyty w Betlejem lub historii biskupa z Miry, który niósł pomoc potrzebującym. Inne znane symbole Bożego Narodzenia: 12 potraw na wigilijnym stole; siano pod obrusem; jemioła wieszana nad stołem wigilijnym; dzielenie się opłatkiem; dodatkowe miejsce przy stole dla niezapowiedzianego gościa; wspólne kolędowanie; szopka bożonarodzeniowa. Źródła: nationalgeographic.com, Wikipedia, Ewangelia św. Łukasza (Łk 2, 1-14) Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Świąteczny hit rozsławił to miejsce. Od 40 lat wracają tu fani „Last Christmas”
Czterdzieści lat po premierze jednego z najbardziej rozpoznawalnych świątecznych hitów w historii, malownicza alpejska wioska, w której powstał teledysk do „Last Christmas”, wciąż przeżywa oblężenie fanów Wham!. To właśnie tu – w miejscu, gdzie George Michael i Andrew Ridgeley nakręcili zimową historię miłosną – co roku powracają miłośnicy kultowego klipu. Gdzie znajduje się ta słynna lokalizacja?
Gdy 3 grudnia 1984 roku ukazało się „Last Christmas”, mało kto przypuszczał, że piosenka Wham! stanie się jednym z najbardziej trwałych symboli świątecznego popkulturowego krajobrazu. Utwór, który opowiada o rozczarowaniu, tęsknocie i nadziei, połączony został z teledyskiem pełnym zimowych obrazów – śmiechu na śniegu, wspólnego ubierania choinki i przytulnej atmosfery górskiej chaty. Choć przez lata hit ten plasował się głównie na drugim miejscu brytyjskich list przebojów, w końcu zdobył upragniony szczyt zestawienia w Nowy Rok 2021, a później (po 39 latach od premiery) również w Boże Narodzenie 2023. W międzyczasie zimowa sceneria klipu stała się tak samo kultowa jak sama melodia. Nic więc dziwnego, że co roku w grudniu miłośnicy zespołu powracają do miejsca, w którym nakręcono ikonę świątecznej popkultury. Alpejska wioska, którą „Last Christmas” zmieniło w świąteczną ikonę Saas-Fee, położone wysoko w Alpach Pennińskich w kantonie Valais, od czterech dekad przeżywa w grudniu wyjątkowy napływ turystów. Ta spokojna, niemal wolna od samochodów wioska, otoczona szczytami przekraczającymi 4 tys. m.n.p.m., stała się nie tylko popularnym ośrodkiem sportów zimowych, lecz także miejscem pielgrzymek fanów zespołu Wham!. To właśnie tutaj powstała znaczna część teledysku do „Last Christmas”, który na zawsze zmienił wizerunek Saas-Fee, nadając mu status jednego z najbardziej rozpoznawalnych zimowych plenerów w historii popkultury. Szwajcarski ośrodek oferuje ponad 100 km tras narciarskich i snowboardowych, nowoczesne wyciągi, a także malownicze trasy saneczkowe – w tym słynny, ponad 5-kilometrowy zjazd prowadzący z Felskinn do samej wioski. Latem region przyciąga miłośników trekkingu i wspinaczki lodowcowej, ale to grudzień pozostaje miesiącem szczególnym: właśnie wtedy setki fanów przybywają tu, by szukać miejsc znanych z teledysku. Najważniejszym punktem na ich mapie jest drewniany domek znajdujący się na zboczu nad wioską, przy jednej z leśnych ścieżek. To on został wykorzystany w produkcji jako górska chata, do której bohaterowie przyjeżdżają na Święta. Ujęcia z wnętrz nagrywano wprawdzie w zupełnie innym miejscu, jednak widok na oryginalny budynek wciąż budzi ogromne emocje. Chata znajduje się na prywatnym terenie i można podziwiać ją tylko z zewnątrz i przy zachowaniu ciszy i szacunku dla właścicieli. Droga do niej jest dość stroma, lecz czego się nie robi, by na chwilę przenieść się do świata „Last Christmas”. Hotel, który stał się mekką fanów Wham! W samym sercu Saas-Fee znajduje się Walliserhof Grand Hotel & Spa (jeden z najbardziej prestiżowych obiektów w całym regionie) oraz sąsiedni Hotel Walliserhof, w którym ekipa Wham! mieszkała podczas kręcenia teledysku. To właśnie w ich kameralnych wnętrzach z widokiem na alpejskie szczyty, George Michael i Andrew Ridgeley spędzali zimowe dni 1984 roku. Dziś hotel świadomie pielęgnuje to dziedzictwo, oferując fanom wyjątkową możliwość zarezerwowania George Michael Suite. W apartamencie zgromadzono pamiątki związane z nagraniami, fotografie, archiwalne kadry oraz stylizowane elementy wystroju, dzięki czemu goście mogą zanurzyć się w nostalgii lat 80. Obiekt przygotował również specjalny pakiet Last Christmas Experience, który szybko stał się jedną z najbardziej pożądanych atrakcji sezonu. Obejmuje trzydaniową kolację inspirowaną zimową kuchnią regionu, zabieg spa nawiązujący do stylu Wham! oraz ulubiony koktajl George’a Michaela (wariację na bazie wódki z nutą arbuzowego spritzu). Dla najbardziej zaangażowanych fanów stworzono także interaktywną grę terenową dostępną w aplikacji hotelowej – goście przemierzają wioskę, próbując odnaleźć symboliczną broszkę zgubioną w śniegu, co stanowi nawiązanie do jednej z najbardziej charakterystycznych scen teledysku. W okresie świąteczno-noworocznym Saas-Fee oferuje jeszcze więcej atrakcji tematycznych. Organizowane są piesze wycieczki szlakiem Wham!, podczas których przewodnicy pokazują wszystkie plenerowe lokalizacje z klipu – od urokliwej chatki na zboczu po kolejkę linową Allalin i punkt widokowy z panoramą lodowców. Lokalna społeczność pielęgnuje także pamięć o zespole poprzez niewielką wystawę w Muzeum Saas, prezentującą kulisy powstawania teledysku. Jednak największym magnesem pozostaje WHAM! Karaoke Box, czyli świąteczna scena, na której odwiedzający mogą zaśpiewać „Last Christmas” i inne hity duetu, a nagrania udostępnić od razu w mediach społecznościowych. To właśnie tu, w rozświetlonym zimowym miasteczku, corocznie odradza się atmosfera kultowego hitu. Źródło: Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Gdzie w Europie najlepiej spędzić święta? W rekomendacjach stewardesy znalazło się polskie miasto
Coraz więcej osób rezygnuje z tradycyjnego spędzania świąt i decyduje się wykorzystać ten czas na podróż. Grudniowy wyjazd staje się sposobem na oddech, zmianę perspektywy i odkrycie europejskich miast w ich najbardziej nastrojowej odsłonie. Gdzie zatem warto pojechać, by poczuć wyjątkową atmosferę Bożego Narodzenia? Swoimi wskazówkami podzieliła się stewardesa, która zwiedziła dziesiątki miejsc w Europie.
Kto może doradzić lepiej w kwestii świątecznych kierunków niż ktoś, kto zawodowo przemierza Europę? Członkowie personelu pokładowego spędzają dużą część roku w podróży, poznając miasta nie tylko z perspektywy turysty, lecz także kogoś, kto obserwuje ich rytm o różnych porach dnia i roku. Na podstawie własnych doświadczeń jedna z członkiń załogi Wizz Air wskazała cztery najlepsze miejsca na spędzenie Bożego Narodzenia. Wśród jej faworytów znalazło się polskie miasto. Najlepsze miasta na święta według stewardesy Wizz Air Miley Adison, która porzuciła karierę zawodowej siatkarki na rzecz pracy w przestworzach, od trzech lat przemierza Europę jako stewardesa i – jak sama podkreśla – w tym czasie miała okazję odwiedzić już około czterdziestu miast, poznając je zarówno w intensywnym rytmie codzienności, jak i w okresach świątecznego wyciszenia. Tak szeroka perspektywa pozwoliła jej zauważyć, że niektóre kierunki zimą zyskują szczególny urok. W jej ocenie jednym z nich jest Rzym. To właśnie o tej porze roku brukowane place i renesansowe fasady nabierają wyjątkowego blasku, rozświetlone miękkim światłem bożonarodzeniowych iluminacji. Piazza Navona, czyli jeden z najbardziej rozpoznawalnych placów Wiecznego Miasta, zamienia się w świąteczne miasteczko pełne rzemieślniczych stoisk, scen bożonarodzeniowych i regionalnych słodkości, a monumentalna architektura okolicznych pałaców tworzy malowniczną oprawę dla tradycyjnych uroczystości religijnych. Co więcej, w swoich rekomendacjach Adison wyróżniła również Gdańsk, który określiła jako „ukryty klejnot” i jedno z najpiękniejszych miejsc do odwiedzenia w okresie Bożego Narodzenia. Jej zdaniem o wyjątkowości tego miasta decyduje harmonijne połączenie świątecznej atmosfery z historycznym dziedzictwem dawnego portu. Podkreśliła, że gdańskie jarmarki bożonarodzeniowe są regularnie wyróżniane w europejskich rankingach, przyciągając zarówno formą, jak i dbałością o detale: od świetlnych instalacji na Długim Targu po imponującą choinkę na Targu Węglowym. Całość dopełniają aromaty grzanego wina, pierników i kaw parzonych w niewielkich kawiarniach z widokiem na Motławę. W ocenie stewardesy to miejsce, które w okresie świąt odsłania swój najbardziej nastrojowy charakter. Gdzie uciec od zimy w Boże Narodzenie? Dla osób, które traktują świąteczne podróże jako okazję do ucieczki przed zimnem, Adison poleciła też kierunki o łagodniejszym klimacie. Wśród nich wyróżniła Tiranę – miasto, które w grudniu zaskakuje temperaturami sięgającymi około 15°C i atmosferą sprzyjającą spokojnej, niespiesznej eksploracji. Jej zdaniem stolica Albanii oferuje coś więcej niż tylko cieplejszą aurę: to przestrzeń, w której historia przenika się z nowoczesnością, a świąteczny nastrój subtelnie współgra z południowym charakterem miasta. W ciągu dnia można zwiedzać tu muzea, zagłębiać się w opowieści o Bałkanach lub wybrać się choćby w góry Dajti czy na wybrzeże, gdzie zimą panuje pogodna, jasna aura. Wieczorami miasto odsłania z kolei swój bardziej nastrojowy wymiar: tarasy widokowe na dachach wypełniają się gośćmi, a plac Skanderbega rozbrzmiewa muzyką towarzyszącą zimowemu festiwalowi, tworząc atmosferę, którą stewardesa określa jako „ciepłą w sensie dosłownym i symbolicznym”. Adison poleciła także Larnakę na Cyprze jako kierunek dla tych, którzy marzą o Bożym Narodzeniu spędzonym w otoczeniu morza. W grudniu temperatury dochodzą tu do 19°C, co pozwala cieszyć się zarówno spacerami po złocistych plażach, jak i odkrywaniem nadmorskich ruin, portowych zaułków czy stanowisk archeologicznych świadczących o wielowiekowych tradycjach wyspy. Jednocześnie Larnaka nie rezygnuje ze świątecznej oprawy – jej bożonarodzeniowe wioski, pełne iluminacji, lokalnych przysmaków i rzemiosła, tworzą oryginalne połączenie południowego klimatu ze świąteczną atmosferą. W opinii stewardesy to miejsce, które pozwala doświadczyć Bożego Narodzenia w zupełnie innym rytmie: słonecznym, spokojnym i przepełnionym śródziemnomorską lekkością. Źródło: Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polacy coraz częściej spędzają święta poza domem. Jakie kierunki wybieramy najczęściej?
Boże Narodzenie nie musi już kojarzyć się wyłącznie z mrozem, śniegiem i zastawionym stołem. Wśród Polaków rośnie moda na świąteczne podróże, a grudniowy wyjazd staje się atrakcyjną alternatywą dla tradycyjnego spędzania świąt. Coraz więcej osób zamienia domowe przygotowania na lot do miejsc, w których grudzień pachnie nie piernikiem, lecz rozgrzanym powietrzem i słonym wiatrem znad morza.
Dla wielu święta pozostają czasem rodzinnych spotkań, rytuałów i powrotu do znanych od pokoleń tradycji. Jednak równolegle rośnie grupa osób, które w grudniu szukają przede wszystkim odpoczynku – z dala od obowiązków, intensywnych przygotowań i chłodnej aury. Dane eSky.pl potwierdzają tę zmianę: liczba użytkowników wybierających świąteczne wyjazdy do ciepłych krajów jest już ponad dwukrotnie wyższa niż rok temu. Polacy coraz odważniej rezygnują z zimowych swetrów na rzecz letnich ubrań i decydują się spędzić Boże Narodzenie w zupełnie innych okolicznościach przyrody. Boom na grudniowe podróże. Co stoi za nowym trendem? Coraz większa popularność świątecznych wyjazdów nie jest już jedynie sezonową ciekawostką, lecz wyraźnym sygnałem zmiany pokoleniowej i kulturowej. Polacy zaczynają traktować Boże Narodzenie nie jako obowiązek, lecz jako czas, który można świadomie zaplanować – również poza domem. Jak podkreśla Jarosław Grabczak, Head of Commercial Product w eSky.pl: „Polacy coraz odważniej redefiniują sposób spędzania świąt. Boże Narodzenie w ciepłych krajach nie jest już ekstrawagancją, lecz przejawem nowego stylu życia – bardziej świadomego, otwartego i globalnego”. Obserwowany w tym roku boom na świąteczne podróże pokazuje, że rynek turystyczny dojrzewa i coraz wyraźniej przesuwa akcent z „posiadania” na „przeżywanie”. – Magia świąt nie zależy od miejsca, lecz od ludzi, z którymi je spędzamy – dodaje Grabczak, zwracając uwagę, że właśnie dlatego coraz więcej osób łączy rodzinną bliskość z odkrywaniem nowych miejsc. Podróżowanie w grudniu to już nie rezygnacja z tradycji, lecz jej współczesna interpretacja – taka, która pozwala celebrować święta „w atmosferze ciepła i radości, a dodatkowo w słońcu”. To właśnie w tym połączeniu, jak zauważa ekspert eSky Group, tkwi przyszłość nowoczesnej turystyki. Gdzie Polacy najczęściej wyjeżdżają na Boże Narodzenie? Wśród najpopularniejszych kierunków świątecznych podróży Polaków niezmiennie króluje Malta, która w grudniu staje się sceną jednych z najbardziej nastrojowych obchodów Bożego Narodzenia w Europie. Wyspa łączy śródziemnomorski klimat z bogatą tradycją: Valletta rozświetla się instalacjami i ogromną choinką na Freedom Square, przed bramą miasta powstaje świąteczne miasteczko Fairyland, a jarmarki i koncerty wypełniają zabytkowe ulice światłem i muzyką. W Parku Narodowym Ta’ Qali działa ekologiczny Woodland Christmas Market, natomiast w pobliskim Rabacie odbywa się znany festiwal Natalis Notabilis. Najbardziej wyjątkowym wydarzeniem pozostaje jednak żywa szopka „Bethlehem f’Għajnsielem” na wyspie Gozo – pełna rzemieślników, zwierząt i scen z codziennego życia, rozciągająca się na 20 tys. m². To połączenie ciepła, tradycji i łagodnego, piętnastostopniowego klimatu sprawia, że wielu Polaków wybiera święta właśnie tutaj. Drugą najchętniej wybieraną destynacją jest Egipt, który oferuje pewną pogodę i temperatury pozwalające cieszyć się morzem nawet w środku zimy. Kurorty Hurghada, Marsa Alam czy Sharm el-Sheikh umożliwiają spędzenie świąt w scenerii raf koralowych, pustyni i luksusowych hoteli. Dla wielu osób atrakcyjność Egiptu wynika z możliwości połączenia wypoczynku z odkrywaniem starożytnych zabytków – rejs po Nilu czy wycieczka do piramid stają się naturalnym dopełnieniem świątecznego wyjazdu. Na podium plasują się także Wyspy Kanaryjskie, które od lat pozostają zimowym klasykiem. W grudniu przyciągają stabilnym, ciepłym klimatem i atmosferą świąt, która w tej części świata nabiera zupełnie innego charakteru: iluminacje w Santa Cruz de Tenerife, koncerty kolęd w Arrecife czy barwna parada Trzech Króli na Gran Canarii sprawiają, że archipelag łączy wakacyjny relaks z subtelnymi, lokalnymi tradycjami. Wśród bardziej egzotycznych propozycji coraz częściej wybierana jest także Dominikana. Karaibska energia, 30-stopniowe temperatury i kolonialne uliczki Santo Domingo rozświetlone świątecznymi dekoracjami tworzą scenerię, która dla wielu Polaków staje się spełnieniem zimowych marzeń. Dni spędzane na białych plażach, a wieczory przy muzyce merengue i bachaty pokazują, że Boże Narodzenie może mieć zupełnie inną, równie urzekającą odsłonę. Źródła: eSky, MTA Warsaw Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Szokująca Wielkanoc w Nowej Zelandii. Na krzyżach zawisły prawdziwe osoby
Realistyczna wystawa pasyjna w Nowej Zelandii wywołała ogromne emocje – od wzruszenia po oburzenie. To przykład na to, jak bardzo różnią się wielkanocne tradycje w różnych częściach globu.
Spis treści: Kontrowersyjna Wielkanoc w Nowej Zelandii Nietypowe obchody Wielkanocy na świecie Wielkanoc to najważniejsze święto dla chrześcijan. Towarzyszy mu wiele tradycji i obrzędów. W Kościele katolickim wierni uczestniczą w Triduum Paschalnym, a w Wielką Sobotę święcą pokarmy (wraz z pisankami, rzecz jasna). Nie wszędzie Wielki Tydzień wygląda jednak tak samo. Niektóre wydarzenia towarzyszące przygotowaniom do świąt mogą szokować. Kontrowersyjna Wielkanoc w Nowej Zelandii Przykładowo w tym roku w Nowej Zelandii, w miejscowości Tauranga, zorganizowano wystawę w realistyczny sposób ukazującą sceny męki i śmierci Jezusa Chrystusa. Dzięki inicjatywie kościoła baptystów odwiedzający mogli poczuć się jak świadkowie wydarzeń sprzed dwóch tysięcy lat. Wystawa jest immersyjna, co w zamierzeniu stawia na doświadczenie przez różne zmysły. W obrazowaniu śmierci Jezusa wykorzystano więc m.in. dźwięki czy zapachy. Największe kontrowersje wzbudzili jednak żywi mężczyźni powieszeni na krzyżach. Na okoliczności wystawy zostali przebrani i ucharakteryzowani. Osobliwe wydarzenie wywołało mieszane emocje. Część odwiedzających była głęboko poruszona, niektórzy płakali, inni wychodzili w milczeniu. Pojawiły się również głosy krytyki. Nie brakuje osób, które uważają, że tak bezpośrednie pokazywanie cierpienia może być zbyt brutalne, szczególnie dla dzieci. Organizatorzy zapewniają, że ich celem było umożliwienie ludziom głębszego zrozumienia ofiary Chrystusa i znaczenia Wielkanocy. W ciągu kilku dni wystawę odwiedziło ponad 7000 osób. Reakcje, choć różnorodne, potwierdziły jedno – projekt nie pozostawił nikogo obojętnym. Wśród zwiedzających byli zarówno wierzący, jak i osoby szukające nowych form przeżywania świąt. To nie pierwsze miejsce na świecie, gdzie w tak obrazowy sposób pokazano sceny z Biblii. Podobne zwyczaje są znane (i o wiele bardziej powszechne) np. na Filipinach. Niektórzy wierni decydują się tam na ekstremalne akty pokuty, takie jak publiczne biczowanie, a nawet dobrowolne ukrzyżowania. Mimo sprzeciwów Kościoła katolickiego, praktyki te przyciągają tysiące widzów, a dla uczestników są wyrazem głębokiej wiary. Nietypowe obchody Wielkanocy na świecie W większości krajów Wielkanoc jest jednak obchodzona w mniej brutalny sposób. W końcu istotą tego święta jest dla wiernych nie tylko śmierć Chrystusa, ale przede wszystkim jego zmartwychwstanie. To pokrywa się z przyjściem wiosny i innymi symbolami nowego życia. Z tej okazji w Finlandii dzieci przebierają się za tzw. wiedźmy wielkanocne. Chodzą od domu do domu, prosząc o słodycze i recytując wierszyki. Tradycja ta, choć nieco przypomina Halloween, w rzeczywistości jest związana z wypędzaniem złych duchów na wiosnę. Z kolei w Czechach i na Słowacji w Poniedziałek Wielkanocny panowie smagają kobiety ozdobnymi witkami nazywanymi „pomlázka”. Zgodnie z tradycją ma to przynieść zdrowie i urodę. Choć obecnie zwyczaj ten wzbudza kontrowersje, w wielu domach wciąż jest praktykowany z przymrużeniem oka. Najhuczniej Wielki Tydzień świętują jednak Hiszpanie z Andaluzji. W tych dniach w Maladze i Sewilli odbywają się niezwykle widowiskowe procesje. Członkowie bractw w spiczastych kapturach i długich szatach niosą ciężkie platformy z rzeźbami przedstawiającymi mękę Chrystusa. Wydarzenia mają oczywiście charakter religijny, jednak przyciągają nie tylko wiernych, ale też zaintrygowanych turystów z całego świata. Źródło: nzherald.co.nz Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Obyczaje wielkanocne w Polsce. Wiesz, czym są bziuki i krzyżoki?
Najpopularniejsze wielkanocne obyczaje to święcenie pokarmów w Wielką Sobotę, uroczyste śniadanie w niedzielę i śmigus-dyngus w poniedziałek. Ale w różnych regionach Polski znajdziemy ich o wiele więcej, kultywowanych przez cały okres Wielkiego Tygodnia.
Spis treści: Święconka Wielkanocne potrawy Jajka i pisanki Lokalne zwyczaje Wielki Piątek dobry zasiewu początek – mówi ludowe przysłowie. I taka też jest polska Wielkanoc: to czas celebracji życia, zmartwychwstania i wiosennego przebudzenia. Jest pełna tradycji nie tylko religijnych, ale też tych mających przedchrześcijańskie korzenie. Obchodzona na różne sposoby. Szczególnie wiejskie zwyczaje są wyjątkowo różnorodne, a czasami zaskakujące. Poznajmy niektóre z nich. Święconka Współczesna ceremonia święcenia pokarmów wygląda inaczej niż kiedyś: odbywa się w kościele lub ustalonym miejscu przed nim, w Wielką Sobotę. Dawniej ksiądz objeżdżał dworki szlacheckie, mieszczańskie domy i chaty bogatszych chłopów, by poświęcić pokarmy przygotowane na wielkanocne świętowanie. Uważano, że w tak wielkie święto nie godzi się jeść czegoś, co nie zostało pobłogosławione. Dlatego święcono wszystko, co przygotowywano do zjedzenia na Wielką Sobotę i kolejne dni. Dopiero pod koniec XVIII w. Kościół wydał decyzję o błogosławieństwie pokarmów w świątyniach. Z czasem ilość święconego pokarmu malała, by w końcu zmieścić się w małym koszyku, w symbolicznej formie. Wielkanocne potrawy Zgodnie z tradycją w Wielką Niedzielę nie podawano ciepłych dań, ponieważ w największe święta nie powinno się wykonywać żadnej ciężkiej pracy, a za taką uważano rozpalanie ognia i gotowanie. Wszystkie potrawy przygotowywane były wcześniej, a w Niedzielę Wielkanocną odgrzewane lub jedzone na zimno. Na wsiach przestrzegano zasady, że wielkanocne śniadanie przygotowane ma być „na jednym dymie”, czyli tylko odgrzane. Echa tego obyczaju widać na naszych stołach i dziś, w postaci szeregu zimnych potraw: mięs, jajek faszerowanych, sałatki jarzynowej czy popularnej w Wielkopolsce studzieniny, czyli mięsnej galaretki. Małgorzata Kunecka z Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie opowiada, że także najpopularniejsza dziś wielkanocna zupa, czyli żurek lub barszcz biały, ma ciekawą historię. Dawniej tego typu zupę jedzono często w Wielkim Poście. To czas przednówka, poprzedzający wiosnę i nową wegetację, kiedy do dyspozycji było niewiele produktów. Postny żurek był więc zupą cienką i mało pożywną, dlatego na Wielkanoc chętnie się z nim rozstawano, urządzając tzw. pogrzeb żuru i śledzia. Ten symboliczny koniec uzależnienia od postnych pokarmów obchodzono w Wielki Piątek wieczorem lub Wielką Sobotę rano. Dzisiejszy wielkanocny żurek jest już zupą zupełnie inną: sytą, obfitą i pełną dodatków – kiełbasy, a przede wszystkim jajek. W niektórych regionach przygotowuje się zupę podobną do żuru, ale z dużą ilością chrzanu. W Małopolsce nazywana jest chrzanówką lanckorońską, a na Podhalu – sodrą. Niezależnie od regionu Wielkanoc wszędzie była „okazją do powetowania sobie długiej powściągliwości po rygorach Wielkiego Postu”, jak pisze Krystyna Bockenheim w książce „Przy polskim stole”. Jajka i pisanki Nie tylko w chrześcijaństwie jajko jest symbolem życia i sił witalnych. Podczas poświęconej zmartwychwstaniu Wielkanocy zajmuje szczególne miejsce, zarówno na stołach, jak i w obyczajach. Małgorzata Kunecka mówi, że jeszcze sto lat temu na wsi jajko było dobrem luksusowym, przeznaczonym raczej na sprzedaż na targu niż do codziennej konsumpcji. W Wielkanoc jednak trafiało także na wiejskie stoły. Skorupki z wielkanocnych jajek dawniej wynoszono także na grządki, by warzywa się rodziły, do sadu – by drzewa owocowały, i mieszano z karmą dla drobiu – by się dobrze chował. Ale najpopularniejszy i przy okazji najbardziej kolorowy jest zwyczaj malowania jaj, czyli tworzenia pisanek. Pierwsze polskie znaleziska pisanek pochodzą z X w. z okolic Wrocławia i Opola. Najprostszym rodzajem pisanek są te zanurzane w barwniku, ale technik ozdabiania jest co niemiara. Barwione jajka – kraszanki – tradycyjnie uzyskuje się dzięki wykorzystaniu naturalnych pigmentów, np. zawartych w łupinach cebuli, szpinaku czy buraku. Nieco bardziej skomplikowaną techniką jest metoda batikowa, czyli malowanie wzorów na jajku za pomocą specjalnych pisaków, w których podgrzewa się wosk. Gdy wzór zastyga, barwi się skorupkę, a następnie zdrapuje wosk: tak powstają jasne ornamenty na kolorowym tle. W okolicach Łowicza i Krakowa tworzy się nalepianki i oklejanki. Te pierwsze powstają przez nalepianie na skorupki kolorowych wycinanek z papieru. Oklejanki dekoruje się nie tylko papierem, ale też wieloma innymi materiałami – płatkami kwiatów, trawą, tkaninami czy włóczką. Najtrudniejsze są ażurki, które wykonuje się z samych wydmuszek. Przy użyciu różnych narzędzi na skorupce wywiercane są drobne wzory, następnie malowane farbami. Lokalne zwyczaje Od 2014 r. na mocy konwencji UNESCO Polska prowadzi krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Wpisano na nią kilkadziesiąt obyczajów i tradycji, także tych związanych z Wielkanocą. Wśród nich znalazły się m.in. dwa sposoby dekorowania pisanek: kroszonkarstwo oraz metoda batikowa, obydwa praktykowane na Opolszczyźnie. Poza tym trzy spośród wielu ciekawych wielkanocnych obyczajów. Pierwszy to tzw. krzyżoki w Borkach Małych – tradycja budowania bramy wielkanocnej z kilku tysięcy skorup jaj przez cały okres Wielkiego Postu. Brama umieszczana jest w centrum wsi w Wielką Sobotę w nocy, a w Niedzielę Wielkanocną przed wschodem słońca dwunastu kawalerów pieszo obchodzi pobliskie pola. Krzyżoki kultywuje się wyłącznie w sołectwie Borki Małe w gminie Olesno w woj. opolskim. W gminie Grodzisko Dolne obchodzi się tzw. turki grodziskie. To męskie formacje strażników Grobu Pańskiego składające się wyłącznie z kawalerów. Z kolei w Koprzywnicy w woj. świętokrzyskim praktykuje się bziuki – zwyczaj dmuchania ogniem w Wielką Sobotę. W procesji rezurekcyjnej biorą udział miejscowi strażacy. Co pewien czas dmuchają z ust naftą na palące się pochodnie, tworząc przy tym chmury ognia. I to jest dopiero widowisko! Źródło: archiwum NG Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Feria de Abril to kwintesencja hiszpańskiej fiesty. Kwietniowy Jarmark przyciąga tysiące osób
Feria de Abril to jedno z najważniejszych świąt w Andaluzji. Każdego roku plac Real de la Feria na siedem dni zmienia się w scenę festynu, który w stolicy hiszpańskiego regionu urósł do rangi uświęconej tradycji. Wprost trudno uwierzyć, że to huczne wydarzenie pierwotnie było niczym innym, jak... targami zwierząt hodowlanych.
Spis treści: Niepozorne początki Feria de Abril Z poszanowaniem tradycji Hiszpanie wiedzą, jak się bawić Feria de Abril ogarnia całą Hiszpanię Targi to świetna okazja, by kupcy mogli zaprezentować swoją ofertę. Dlaczego jednak nie połączyć pożytecznego z przyjemnym? Ponad sto lat temu taki ruch wykonali kreatywni Hiszpanie i ta formuła doskonale sprawdza się do dziś. Gdy rozpoczyna się Feria de Abril, Sewilla zmienia się w miasto festiwalowe, które gości tysiące osób, nie tylko Andaluzyjczyków. Na siedem dni stolica Andaluzji staje się także celem turystów zafascynowanych lokalnym folklorem. Niepozorne początki Feria de Abril Był rok 1846, gdy dwaj rajcy Sewilli – Katalończyk Narciso Bonaplata i Bask José María Ybarra – wpadli na pomysł zorganizowania w mieście targów dla lokalnych hodowców bydła, trzody, drobiu i rzemieślników wytwarzających tradycyjne rękodzieło. Królowa Izabela II zaaprobowała ten pomysł i tak oto 18 kwietnia 1847 roku odbyła się pierwsza edycja wydarzenia nazwanego Feria de Abril, czyli Targi Kwietniowe. Wydarzenie okazało się niemałym sukcesem. Na obrzeża stolicy regionu (do Padre de San Sebastian) przybyło tysiące osób, chcących odwiedzić stoiska lokalnych kupców i hodowców. Ci po wyczerpującym dniu pracy chcieli się posilić i rozerwać. Nocą, stoły uginały się pod ciężarem lokalnych przysmaków, a trunki lały się strumieniami. Jarmark przeistoczył się w fetę. Należy jednak wspomnieć, że prawdziwie świąteczna atmosfera zapanowała tam dopiero w następnym roku. Właśnie wtedy na placu targowym pojawiły się namioty należące do włodarza Sewilli, lokalnego kasyna oraz księcia i księżnej Montpensier. Targom bliżej niż do wydarzenia gospodarczego było do barwnego festiwalu folkloru. Apogeum popularności doroczne wydarzenie osiągnęło w latach 20. XX wieku. Właśnie wtedy jarmark stał się wydarzeniem, jakim jest dzisiaj. Czyli właściwie jakim? Z poszanowaniem tradycji Dziś podczas Targów Kwietniowych nikt już nie sprzedaje bydła. Wydarzenie to ma charakter typowo rozrywkowy, a nadrzędnym celem uczestników jest dobra zabawa. Należy jednak podkreślić, że po tradycyjnym jarmarku zachowało się coś więcej niż tylko nazwa. Choć Feria de Abril nie ma już nic wspólnego z handlem zwierzętami gospodarskimi, organizatorzy nadal szanują tradycję zapoczątkowaną przez XIX-wiecznych urzędników i kupców, którzy przybywali na wczesne edycje jarmarku. Feria de Abril jest wydarzeniem przechodnim. Rozpoczyna się dwa tygodnie po Semana Santa, czyli Wielkim Tygodniu. Oficjalne otwarcie następuje w sobotę o północy, a zabawa trwa okrągły tydzień. Od 1973 roku jarmark odbywa się na terenie Real de la Feria, między Los Remedios i Tabladą. Tradycyjne stoiska Początkowo obszar targów był zabudowany tylko prowizorycznymi stajniami. Pierwszy namiot, przypominający dzisiejsze konstrukcje, pojawił się tam w 1849 roku i pełnił funkcję stanowiska ochrony. Rok później ulice Real de la Feria zaczęły zapełniać się podobnymi stoiskami. Początkowo styl owych stoisk (casetas) nie był ustandaryzowany. Namioty były tak różnorodne, jak sprzedawane w nich towary. Zaczęło zmieniać się to w 1919 roku, kiedy malarz Gustavo Bacarisas zaproponował ujednolicony projekt casetas, ale normy w tym zakresie nabrały mocy prawnej dopiero w 1983 roku. Od tamtego czasu, namioty mają formę prostokątną i zdobią je biało-zielone lub biało czerwone pasy. Tradycyjne stroje O wyjątkowym charakterze Feria de Abril decydują nie tylko barwne, pięknie zdobione casetas, ale także stroje uczestników jarmarku. Kobiety zakładają wówczas charakterystyczne suknie, nawiązujące stylem do tradycyjnych strojów żon andaluzyjskich rolników. Na ramiona zarzucają mantoncillos con flecos, czyli chustę z frędzlami. Włosy upinają w kok i zdobią je kwiatami. Męski dress code jest mniej restrykcyjny. Panowie zakładają eleganckie garnitury, ewentualnie tradycyjny strój do jazdy konno. Albo pieszo, albo konno Trzeba bowiem wiedzieć, że ci, którzy po terenie jarmarku nie mają ochoty poruszać się pieszo, nie mają zbyt wielu opcji do wyboru. Żadnych rowerów czy pojazdów mechanicznych. Zgodnie z tradycją, po wielkim placu można poruszać się tylko na grzbiecie wierzchowca lub powozem, przy czym konie i zaprzęgi muszą stamtąd zniknąć przed godziną 20.00. Hiszpanie wiedzą, jak się bawić Huczna inauguracja także ma charakter tradycyjny. Jarmark rozpoczyna się od rozświetlenia bramy prowadzącej na teren wydarzenia. Każdego roku ma ona zupełnie inny styl, ale zawsze nawiązuje do ważnego wydarzenia lub obiektu w Andaluzji. Następnie rozpoczyna się noche de pescaito, czyli noc małych rybek. To tradycyjna kolacja, na której podawane są przede wszystkim smażone rybki. Fiesta toczy się na ulicach placu i w casetas. Większość z nich dzierżawią andaluzyjskie rodziny i stowarzyszenia handlowe. Do tych wstęp mają tylko osoby zaproszone. Są też namioty partii politycznych i instytucji publicznych (w mniejszości, ale jednak). Te casetas są otwarte dla wszystkich. W środku biesiadnicy zajadają tradycyjne przysmaki, raczą się winem i orzeźwiającym redujito, śpiewają i tańczą sevillanas. I tak przez siedem dni. Jakie jeszcze atrakcje czekają na odwiedzających jarmark? Do terenu imprezy przylega park rozrywki Calle del Infierno. Nie brakuje tam rozrywek, zarówno dla dzieci, jak i dla dorosłych. Nieodłącznym elementem wiosennego święta jest też korrida, która odbywa się na Plaza de Toros. Feria de Abril ogarnia całą Hiszpanię Inne andaluzyjskie miasta poszły śladem Sewilli i zaczęły organizować własne imprezy inspirowane Kwietniowym Jarmarkiem. Należy jednak podkreślić, że poza stolicą regionu wydarzenie ma zupełnie inny charakter. Jest zdecydowanie mniej elitarne, więc do casetas mogą wejść wszyscy, nie tylko członkowie rodzin lub stowarzyszeń. Nie trzeba żadnych haseł i innych tajnych szyfrów. Kto ma ochotę, wchodzi do środka i bawi się z pozostałymi uczestnikami fiesty. Kwietniowy Jarmark nie jest świętowany wyłącznie w Andaluzji. Podobne wydarzenie odbywa się w Barcelonie i w wielu innych hiszpańskich miastach. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Songkran to jedno z najważniejszych świąt w Tajlandii. Woda leje się wówczas strumieniami
Songkran jest jednym z najważniejszych świąt w buddyjskim kalendarzu. Wraz z nadejściem trzynastego dnia kwietnia, zapełniają się ulice w tajlandzkich miastach, miasteczkach i wioskach, a wielka fiesta trwa przynajmniej przez trzy dni. Przynajmniej, bo coraz częściej odchodzi się od tradycyjnego formatu tego wydarzenia. Co symbolizuje Songkran? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Nowy Rok po tajlandzku Gdzie najlepiej obchodzić Songkran? Festiwal Songkran ma też ciemną stronę Na pierwszy rzut oka, Songkran może wydawać się hucznym ulicznym festiwalem, niewiele różniącym się od tych, które z różnych okazji są organizowane na całym świecie. Nic bardziej mylnego. To, co dla nas wygląda na dobrą zabawę, dla Tajlandczyków jest wielkim świętem. A że obchodzą je nie w podniosłej, a w wesołej atmosferze? Radość towarzysząca wychodzącym na ulice tłumom jest bezpośrednio związana z symboliką Songkranu. Nowy Rok po tajlandzku Słowo „songkran” pochodzi od sanskryckiego „sankrānti”, oznaczającego „przejście” lub „zmianę”. W Tajlandii nazwa ta dotyczy tradycyjnego Nowego Roku. Tradycyjnego, czyli obchodzonego zgodnie z kalendarzem buddyjskim. Zresztą nie tylko tam, bo obchody Songkranu praktykowane są również w Mjanmie, Kambodży, południowych Chinach, Malezji, Laosie i na Sri Lance. W 1940 roku władze Syjamu ustaliły dzień oficjalnych obchodów nadejścia nowego roku na 1 stycznia. Tradycja Songkranu jednak wciąż jest żywa. Święto rozpoczyna się 13 kwietnia, czyli w dniu, w którym Słońce przechodzi ze znaku Ryb do Barana. Jak w Tajlandii świętuje się Nowy Rok? Co kraj to obyczaj i w wielu zakątkach świata Nowy Rok świętuje się inaczej niż u nas. Przykładem niech będzie irańskie święto Nowruz, rozpoczynające się w dniu równonocy wiosennej i obchodzone przy tradycyjnie zastawionym stole. Także obchody Songkranu wyglądają zupełnie inaczej niż świętowanie Nowego Roku w krajach świata zachodniego. Tradycje i obyczaje Na temat tradycji towarzyszących temu świętu dużo mówi jego chińska nazwa, która dosłownie oznacza „Święto Lania Wody”. Wraz z nastaniem buddyjskiego nowego roku, woda na ulicach Tajlandii leje się strumieniami. Rytuał ten symbolizuje oczyszczenie. Pod tym względem Songkran przypomina nieco rzymskie Luperkalia, z tą różnicą, że w tym przypadku nie ma mowy o smaganiu przechodniów rzemieniami. Istotną rolę odgrywają także kolorowe proszki, którymi posypują się uczestnicy obchodów. Ta tradycja służy z kolei wygnaniu złej energii. Podczas trwania Songkranu w wielu miastach i wioskach organizowane są parady. Uczestnicy przywdziewają kolorowe stroje, przy czym warto podkreślić, że kolor wiodący zawsze zależy od dnia tygodnia, w którym odbywa się pochód. Songkran jest świętem rodzinnym. Tajlandczycy udają się wówczas do swoich rodzinnych domów, by spędzić ten czas z najbliższymi. Tradycją są wówczas wspólne modlitwy, a młodsi obmywają ręce starszym, co jest wyrazem szacunku. Z kolei starsi udzielają młodszym błogosławieństw i wręczają im symboliczne podarunki. Pierwszy dzień W buddyjskiej tradycji, 13 kwietnia nosi nazwę Wan Songkhan Lohng. Pierwszego dnia ludzie udają się do świątyń, gdzie składają ofiarę i oddają się modlitwie. To także odpowiedni czas na medytację. Drugi dzień 14 kwietnia, nazywany Wan Nao, to dzień oczyszczenia. Tradycja nakazuje wówczas posprzątać domostwo i pozbyć się niepotrzebnych starych rzeczy. Drugiego dnia wielu Tajlandczyków polewa swoje domy wodą, żeby wejść w nowy rok w całkowitej czystości. Trzeci dzień 15 kwietnia, czyli Wan Payawan, to oficjalnie ostatni dzień święta. Uczestnicy obchodów oddają się wówczas zabawie. Najpierw spotykają się w rodzinnym gronie, by zjeść razem posiłek w radosnej atmosferze. Następnie wychodzą na ulice, by polewać się wodą. Tradycja powoli traci na znaczeniu Warto wspomnieć, że w Tajlandii coraz częściej odchodzi się od trzydniowych obchodów Songkranu, co teoretycznie ma mieć wymiar praktyczny. W 2018 roku festiwal w całym kraju trwał przez tydzień, by każdy Tajlandczyk mógł bez przeszkód dotrzeć do domu. Rok później święto obchodzono od 9 do 16 kwietnia, ponieważ 13. dzień miesiąca przypadał na sobotę. W 2024 roku Songkran trwał niemal przez cały kwiecień. Czy zmiany tradycyjnym formacie święta są podyktowane wyłącznie względami praktycznymi? Trudno w to uwierzyć, tym bardziej, że w tym czasie Tajlandia notuje rekordowe zyski z turystyki. Tylko dla miejscowych? Trzeba bowiem wiedzieć, że do udziału w obchodach zapraszani są nie tylko wyznawcy buddyzmu. Nikt nie jest dyskryminowany i w zabawie może wziąć udział każdy, bez względu na narodowość czy wyznanie. Gdzie najlepiej obchodzić Songkran? Songkran to święto państwowe i jako takie jest obchodzone w całej Tajlandii. Wypada jednak wspomnieć, że w niektórych miejscach obchody mają szczególnie intensywny charakter. Najciekawsze propozycje to: Bangkok – w stolicy organizowane są największe bitwy na wodę. Zabawie towarzyszy głośna muzyka puszczana przez DJ-ów. Najwięcej turystów gromadzi się na Silom Road i Khaosan Road. Miejscowi chętniej wybierają Banglamph, gdzie obchody mają bardziej tradycyjny chjarakter; Chaing Mai – starożytne miasto w północnej części kraju daje możliwość wejścia w nowy rok w wyjątkowej scenerii. Obchody święta rokrocznie przeciągają się tam do 7 dni; Phuket – górzysta, zalesiona wyspa daje możliwość świętowania przez całą dobę. Festiwal nie kończy się tam wraz z nastaniem nocy. Zabawa przenosi się wówczas na tamtejsze plaże, gdzie odbywają się huczne imprezy. Festiwal Songkran ma też ciemną stronę Dla turystów Songran najczęściej jest okazją do wyśmienitej zabawy. Trudno się temu dziwić. Na ulicach Tajlandii panuje wówczas niesamowita atmosfera, więc nie jest specjalnie zaskakujące, że wiele osób planuje urlop właśnie pod kątem tego wydarzenia. Warto jednak pamiętać, że Songkran nie powinien być tylko czasem dobrej zabawy, ale także wzmożonej uwagi. Wypadki drogowe Okres obchodów buddyjskiego nowego roku jest czasem, w którym liczba wypadków drogowych osiąga apogeum. Osoby uczestniczące w obchodach nie oszczędzają nikogo. Wlewają wodę przez otwarte okna jadących samochodów i wylewają ją na motocyklistów. Nie brakuje też wtedy „śmiałków”, którzy prowadzą „na podwójnym gazie”. Przestępstwa dokonywane na turystach To jeszcze nie wszystko. Jako że od 13 do 15 kwietnia Tajlandia przeżywa istny najazd turystów, wzrasta aktywność przestępców. Władze robią, co mogą, by zapewnić bezpieczeństwo. Praktykowane są nawet aresztowania prewencyjne, ale nie da się zapobiec wszystkim kradzieżom czy przestępstwom z użyciem przemocy. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Nowruz to starożytne święto wiosny. 300 mln ludzi będzie celebrować nadejście nowego roku
Święto Nowruz, znane również jako perski Nowy Rok, jest obchodzone od ponad 3000 lat. Symbolizuje zwycięstwo wiosny nad mrokiem.
W tym artykule: Jak świętuje się Nowruz? Kto świętuje Nowruz? Na półkuli północnej 20 marca jest pierwszym dniem wiosny. Ale dla 300 milionów ludzi na całym świecie ten dzień to także początek nowego roku. Nowruz – co oznacza „nowy dzień” – to święto upamiętniające nadejście wiosny i pierwszy dzień roku w Iranie. Stosowany w tym państwie kalendarz słoneczny rozpoczyna się w momencie równonocy wiosennej. Nowruz obchodzone jest w Iranie i diasporze perskiej od ponad 3000 lat. Jego korzenie sięgają zaratusztrianizmu – religii praktykowanej w starożytnej Persji. W jej ujęciu nadejście wiosny to zwycięstwo światła nad ciemnością. Święto przetrwało islamski podbój Persji w VII wieku i upadek popularności zaratusztrianizmu. Rozprzestrzeniło się po całym świecie wskutek migracji ludności pochodzenia perskiego. Jak świętuje się Nowruz? Wiele osób rozpoczyna przygotowania do Nowruz z tygodniowym wyprzedzeniem. W okresie poprzedzającym święto ludzie wykonują rytualne tańce. Napełniają też w swoich domach naczynia wodą, która kojarzy się ze zdrowiem, próbując w ten sposób odpędzić zły los. W ostatnią środę przed Nowruz wielu świętuje Charshanbe Suri. To noc, podczas której przeskakuje się nad ogniskami. Inny obyczaj to walenie łyżkami w drzwi, co ma zapewniać pomyślność. Ludzie odwiedzają także cmentarze i składają ofiary dla zmarłych. Podobno ich duchy nawiedzają nasz świat przed Nowruz. Wiosenne święto koncentruje się na płodności i nowym życiu. Dlatego na wielu stołach pojawiają się nasiona i jajka (podobnie jak podczas Wielkanocy). Gospodarstwa domowe ozdabiają stoły siedmioma symbolicznymi przedmiotami, które nazywają haft-sin. Haft oznacza „siedem”, a „sin” to „s” w języku perskim. Wszystkie przedmioty zaczynają się na tę literę. Należą do nich: kiełki (zwykle pszenicy, owsa i innych roślin, które symbolizują odrodzenie), senjed (suszone owoce oliwnika wąskolistnego, podobno sprzyjają miłości), czosnek (ochrona), jabłko (płodność), przyprawa sumak (miłość), ocet (cierpliwość), samanu, budyń z kiełków pszenicy (dobrobyt). Na stole może znajdować się również Koran, jajka, lustra i tomiki poezji. Chociaż tradycja Nowruz liczy sobie tysiące lat, aspekt kulinarny jest znacznie młodszy. Jak zauważa A. Shapur Shahbazi w „Encyclopedia Iranica”, pojawił się on dopiero w ubiegłym stuleciu. Kto świętuje Nowruz? Nowruz ma się dobrze także dziś. Po rewolucji islamskiej w Iranie w 1979 r. nowy rząd podjął próbę likwidacji święta w obawie, że może to zaszkodzić religii państwowej. Nie udało się jednak. Nowruz jest obecnie obchodzone w Iranie jako oficjalne święto państwowe. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/300-mln-ludzi-bedzie-dzis-celebrowac-nadejscie-nowego-roku-nowruz-to-starozytne-swieto-wiosny-fot-celal-gunes-anadolu-agency-via-getty-images-ee9bfb5.jpg" width="1024" height="683" alt="300 mln ludzi będzie dziś celebrować nadejście nowego roku. Nowruz to starożytne święto wiosny (fot. Celal Gunes/Anadolu Agency via Getty Images)" title="300 mln ludzi będzie dziś celebrować nadejście nowego roku. Nowruz to starożytne święto wiosny (fot. Celal Gunes/Anadolu Agency via Getty Images)" /> Jest to także oficjalne święto w Afganistanie, Albanii, Azerbejdżanie, Gruzji, irackim Kurdystanie, Kazachstanie, Kosowie, Kirgistanie, mongolskiej prowincji Bayan-Ölgii, Tadżykistanie, Turkmenistanie i Uzbekistanie. Powszechnie obchodzi się Nowruz także w Turcji, Indiach i innych krajach zamieszkiwanych przez perską diasporę. W 2009 roku UNESCO umieściło to święto na swojej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości. W uzasadnieniu napisano, że Nowruz „promuje takie wartości, jak pokój i solidarność między pokoleniami i w rodzinach, a także pojednanie i dobrosąsiedztwo”. 21 marca oficjalnie uznawany jest za Międzynarodowy Dzień Nowruz, chociaż samo święto obchodzone jest między 19 a 22 marca, w zależności od tego, kiedy wypada równonoc wiosenna. Źródło: National Geographic.
To jedno z najbardziej szalonych świąt na świecie. Skąd się wzięło?
Mardi Gras to święto pełne kontrastów, które przez wieki ewoluowało w barwny festiwal radości i wolności. Za każdą tradycją kryje się fascynująca historia: od tajemniczego ciasta po symboliczne kolory, które wypełniają ulice Nowego Orleanu.
Spis treści: Gdzie zaczęto obchodzić Mardi Gras? Mardi Gras na świecie Nowy Orlean tętni życiem w Mardi Gras Mardi Gras: kostiumy Mardi Gras: ciekawostki Mardi Gras to w dosłownym tłumaczeniu tłusty wtorek. Tymi słowami opisuje się ostatni dzień karnawału poprzedzający Środę Popielcową. W katolickiej tradycji to ostatni moment, kiedy można pozwolić sobie na zabawę i ucztowanie. Gdzie zaczęto obchodzić Mardi Gras? Obchody Mardi Gras zostały zapoczątkowane we Francji. W czasach średniowiecznych zwyczaj przywędrował nad Sekwanę z Rzymu i Wenecji. W tradycji francuskiej karnawał był hucznie świętowany aż do XX wieku. Zabawy straciły jednak na znaczeniu po II wojnie światowej. Mardi Gras nadal obchodzi się w wielu francuskich miastach – największa parada odbywa się w Paryżu –, ale imprezom brakuje dawnego rozmachu. Paryskie obchody Mardi Gras najczęściej zaczynają się na Placu Gambetta. Następnie uczestnicy parady zmierzają w kierunku Placu Republiki. Jako że wtorek nie jest dniem wolnym od pracy, impreza organizowana jest w niedzielę. Mardi Gras pod różnymi nazwami jest obchodzony właściwie w każdym kraju z katolicką tradycją. Współczesne podejście do Wielkiego Postu, który ma służyć wyciszeniu, stało się dość luźne, ale karnawał (i jego zakończenie) to wciąż pretekst do hucznej zabawy. Mardi Gras na świecie Mardi Gras wiąże się z tradycją jedzenia tłustych potraw. We Francji na stołach goszczą przede wszystkim pączki, des merveilles (przypominające nieco nasze faworki), gofry i crepes suzette, czyli naleśniki z sosem pomarańczowym. Warto jednak podkreślić, że w kraju nad Sekwaną, czas wielkiego obżarstwa nie ogranicza się wyłącznie do jednego dnia. Francuzi zajadają tłuste smakołyki przez cały karnawał: od Galette de rois, przez Le Chandeleur, po Mardi Gras. W Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i w Australii, Mardi Gras jest znany jako Pancake Tuesday. Jak wskazuje na to sama nazwa, tradycja nakazuje jeść wówczas naleśniki. W krajach Europy Północnej tradycyjną potrawą ostatkową jest z kolei semla, czyli ciastko z bułki pszennej ze słodkim nadzieniem. W polskiej tradycji dzień obżarstwa przypada na ostatni czwartek przed Środą Popielcową. Mowa oczywiście o Tłustym Czwartku. Huczna zabawa przypada natomiast na ostatni wtorek przed Środą Popielcową. Mardi Gras jest obchodzony w wielu miejscach na świecie, a każdy kraj ma swoją receptę na karnawałową zabawę. Najhuczniej, ostatni dzień karnawału jest celebrowany w Rio De Janeiro. Brazylijskim obchodom niewiele ustępuje wielka impreza w Nowym Orleanie. Co warte podkreślenia, w Luizjanie, karnawał jest celebrowany już od święta Trzech Króli. Właściwie w każdy weekend organizowane są mniejsze lub większe parady. Prawdziwa zabawa rozpoczyna się dopiero w tłusty wtorek. Nowy Orlean tętni życiem w Mardi Gras Uliczna impreza startuje już o poranku. Mieszkańcy i przyjezdni zbierają się tłumnie na mieście. Większość osób przyodziewa kolorowe kostiumy i maluje twarz. Ulicami Nowego Orleanu przemieszcza się nie jedna, a kilka niezależnych parad. Kolorowo przyozdobione wozy i platformy, mażoretki i orkiestry reprezentujące swoje uczelnie – to wszystko tworzy wyjątkowy klimat, którego nie można poczuć nigdzie indziej. Wciąż kultywowaną tradycją jest King Cake, czyli królewskie ciasto lub ciasto Trzech Króli. Zgodnie z panującym obyczajem, wszyscy uczestnicy obchodów Mardi Gras są zobowiązani do zakupu specjalnie pieczonego na tę okazję kolorowego ciastka. Kto znajdzie w swoim smakołyku figurkę Dzieciątka Jezus, jest zobowiązany do przyniesienia King Cake za rok. Mardi Gras: kostiumy Mardi Gras to bez wątpienia jeden z najbardziej kolorowych dni w roku. Uczestnicy parad przebierają się w wielobarwne kostiumy, malują twarze, zakładają maski. W kwestii doboru przebrania panuje spora dowolność. W Nowym Orleanie kostiumy najczęściej nawiązują do panującej w Stanach Zjednoczonych sytuacji polityczno-społecznej. Nie jest to jednak obowiązującą regułą. W tradycji Mardi Gras pomija się kostiumy symbolizujące śmierć. Preferowane są radosne przebrania. Przeważają jasne kolory, na przykład: żółty, zielony i fioletowy. Kiedyś na ulicach Nowego Orleanu nie brakowało kobiet, świętujących ostatni dzień karnawału topless. Obecnie władze nie patrzą na to przychylnym okiem. Mardi Gras: ciekawostki Dawniej, paryski karnawał był jednym z najhuczniejszych, a obchody Mardi Gras dorównywały rozmachem karnawałowi w Wenecji. Mardi Gras, jako ostatni dzień karnawału, jest obchodzony w wielu krajach. Nazwy tego wydarzenia najczęściej pochodzą od potrawy, obowiązkowo tłustej. W Nowym Orleanie, Mardi Gras trwa od dnia Trzech Króli do Środy Popielcowej. Pierwsze obchody Mardi Gras w Nowym Orleanie odbyły się w połowie XVIII wieku. Wówczas, wydarzenie miało charakter balów maskowych, których organizatorami byli mężczyźni i tylko oni mogli chować twarze za maską. Kobiety postawiły jednak zbuntować się wobec powstającej tradycji i zaczęły organizować własne bale, podczas których to im przysługiwał przywilej noszenia masek. Pierwsza nowoorleańska organizacja, odpowiedzialna za organizację parady (Mistic Kwere of Comus), powstała w 1857 roku. W latach 1840-1850, podczas nowoorleańskich obchodów Mardi Gras, tradycją było rzucanie się błotem i walki. Wynikało to z faktu, że podczas zabawy, wyzwoleni spod jarzma niewolnictwa Afroamerykanie spotykali się z właścicielami niewolników. Aby zapobiec eskalacji przemocy, na początku XX wieku tradycją stały się kolorowe parady, organizowane przez Afroamerykański Klub Zulu. Źródło: National Geographic Polska
Środa Popielcowa 2025 lada dzień. To dlatego data święta jest ruchoma
Środa Popielcowa 2025 rozpoczyna tegoroczny Wielki Post, co oznacza, że do Wielkanocy zostało już mniej niż półtora miesiąca. Wcześniej zawita do nas wiosna. Jak się okazuje, te wydarzenia są ze sobą powiązane.
Spis treści: Kiedy jest Środa Popielcowa 2025? Z czego jest popiół na Środę Popielcową? Środa Popielcowa – historia święta w Polsce Środa Popielcowa – czy można jeść mięso? Środa Popielcowa 2025 rozpoczyna Wielki Post. W Kościele katolickim jest to 40-dniowy okres przygotowań do Wielkanocy. Data pamiątki Zmartwychwstania Pańskiego jest ruchoma i zależy od cyklu księżycowego. Przypada na pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca, po równonocy wiosennej. Jak widać, Wielkanoc i poprzedzające ją wydarzenia są ściśle związane z nadejściem wiosny. Wiosennych symboli nie brakuje też na samym wielkanocnym stole. Jajko ma symbolizować nowe życie, co dotyczy nie tylko Jezusa, ale też budzącej się do życia przyrody za oknem. Zanim jednak chrześcijanie (i nie tylko) zasiądą do suto zastawionych stołów, najpierw musi minąć Wielki Post. Okres tan zawsze rozpoczyna się od Środy Popielcowej. To jedno z najpopularniejszych świąt w Kościele katolickim. Kiedy jest Środa Popielcowa 2025? Środa Popielcowa, znana również jako Popielec, to ruchome święto w kalendarzu liturgicznym Kościoła katolickiego. Przypada 46 dni przed Wielkanocą, która także jest świętem ruchomym. Środa Popielcowa może więc mieć datę między 4 lutego a 10 marca. W 2025 roku Środa Popielcowa przypada na 5 marca. Z czego jest popiół na Środę Popielcową? Tradycja posypywania głów popiołem w Środę Popielcową sięga VIII wieku. Początkowo popiół pochodził z różnych źródeł. Jednak w XI wieku, za pontyfikatu papieża Urbana II, ustalono, że powinien on być pozyskiwany ze spalonych palm poświęconych w Niedzielę Palmową poprzedniego roku. Ten symboliczny gest ma przypominać wiernym o kruchości życia ludzkiego oraz potrzebie pokuty i nawrócenia. Podczas obrzędu posypywania głów popiołem kapłan wypowiada słowa „Prochem jesteś i w proch się obrócisz” lub „Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię”. Środa Popielcowa – historia święta w Polsce Posypywanie głów wiernych popiołem to najbardziej znana tradycja związana z Popielcem. Jednak historia samego święta w Polsce jest o wiele bogatsza. Różne zwyczaje, niektóre już zapomniane, kształtowały się na przestrzeni dziejów. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa okres postu trwał zaledwie 40 godzin. Obejmował jedynie Wielki Piątek i Wielką Sobotę. Dopiero w IV wieku rozpowszechnił się zwyczaj 40-dniowego postu. To nawiązanie do biblijnej historii Jezusa poszczącego na pustyni. W Polsce Środa Popielcowa była nazywana również Wstępną Środą, co podkreślało jej rolę jako wstępu do Wielkiego Postu. W tradycji ludowej Środa Popielcowa była dniem, w którym kończyły się huczne zabawy karnawałowe, a rozpoczynał się okres refleksji i pokuty. W niektórych regionach Polski, przykładowo na ziemi kieleckiej, praktykowano zwyczaj tzw. sądu nad mięsopustem. Polegał on na symbolicznym topieniu lub paleniu kukły symbolizującej karnawał. W Warszawie i mazowieckich wsiach organizowano z kolei inscenizacje przedstawiające walkę między karnawałem a postem, podczas których kukłę karnawału ścinano lub obkładano batami. Interesującym zwyczajem praktykowanym w Wielkopolsce był tzw. podkur, czyli posiłek spożywany o północy z wtorku na Środę Popielcową. Było to symboliczne przejście od karnawału do postu. Gospodyni domu wnosiła na stół półmisek przykryty pokrywą, spod której wylatywał ptak, najczęściej wróbel. Na półmisku znajdowały się śledzie, jaja i kubek mleka. Odmowa spożycia tego posiłku była uważana za wielki nietakt, a nawet grzech. Po posiłku biesiadnicy wróżyli sobie, ochlapując sufit mlekiem i interpretując powstałe plamy jako wróżby na przyszłość. W niektórych miejscach, przykładowo w Kiełpinach (woj. kujawsko-pomorskie), granicą między zapustami a Popielcem nie była noc z wtorku na środę, a dopiero dzwon na popielcowe nabożeństwo. Osoby, które mimo wezwania nie przerywały zabawy, były rozpędzane przez starszą kobietę uzbrojoną w worek z popiołem. Ta biła uczestników zabawy, aż towarzystwo się rozeszło. Środa Popielcowa – czy można jeść mięso? W Środę Popielcową wiernych Kościoła katolickiego obowiązuje post ścisły. Oznacza to, że osoby w wieku od 18 do 60 lat powinny ograniczyć się do spożycia jednego posiłku do syta oraz dwóch lekkich posiłków w ciągu dnia. Obowiązuje również wstrzymanie się od spożywania pokarmów mięsnych. Wstrzemięźliwość od mięsa obowiązuje wszystkich wiernych, którzy ukończyli 14. rok życia. Warto zauważyć, że w przeszłości zasady postu były znacznie surowsze. W dawnej Polsce nie spożywano potraw mięsnych w poniedziałki, środy i piątki, a w niektórych regionach w środy i piątki rezygnowano również z potraw na gorąco. Podstawą pożywienia w okresie postu były takie potrawy, jak żur i śledzie. Źródła: Dzieje, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
To najbardziej rozświetlona wieś w kraju. „Polskie Las Vegas” zimą przyciąga tłumy
Choć liczy niespełna 300 mieszkańców, pozazdrościć mogłoby jej niejedno duże miasto. „Polskie Las Vegas” – bo tak nazywana jest ta najbardziej rozświetlona wieś w kraju – raz do roku zamienia się w prawdziwą krainę świateł.
W tym artykule: Gdzie jest „polskie Las Vegas”? „Sieradzkie Las Vegas” Grudzień to czas, gdy miasta rozbłyskują tysiącami świateł, a magiczna atmosfera udziela się każdemu. Mieszkańcy najmniejszych nawet miejscowości zaskakują wtedy pomysłowością, dekorując domy, ogrody i skwery kolorowymi iluminacjami. Jest jednak jedna wieś w Polsce, która od lat zachwyca rozmachem i przyciąga tłumy odwiedzających. Ta maleńka wioska nieprzypadkowo bywa porównywana do Las Vegas. Gdzie jest „polskie Las Vegas”? W poszukiwaniu „polskiego Las Vegas” musimy się udać do województwa lubuskiego, a dokładnie do niewielkiej, liczącej ponad 300 mieszkańców wsi Popowo w powiecie międzyrzeckim. To właśnie tutaj co roku tysiące świateł i imponujących instalacji rozświetla całą okolicę, tworząc niezwykłe widowisko pełne magii i świątecznego blasku. Jak to wszystko się zaczęło? Należy cofnąć się do 2007 r., gdy Popowo zwyciężyło w organizowanym przez gminę Bledzew konkursie na najlepiej ozdobioną wieś. Od tego momentu mieszkańcy z dumą podtrzymują tradycję, dbając o to, by każdej zimy ich mała ojczyzna lśniła blaskiem tysięcy świateł. – Praktycznie wszystkie domy, obejścia, bramy i płoty są podświetlane. Co tylko jest możliwe, jest ozdobione lampkami – przyznał w jednym z wywiadów Tomasz Walczak, sołtys Popowa. I zaznaczył, że wysokie rachunki za prąd nie są mieszkańcom straszne. Choć ze względu na wzrost cen energii część gospodarstw zdecydowała się zmniejszyć ilość dekoracji. Podobnie jak w poprzednich latach Popowo na dobre rozświetli się świątecznym blaskiem już 22 grudnia, a magiczne iluminacje będą cieszyć oczy do 6 stycznia. Dekoracje można oglądać codziennie w godzinach od 16:30 do 22:00 (w okresie świąteczno-noworocznym zapewne nieco dłużej). Każdy, kto planuje odwiedzić „polskie Las Vegas”, musi pamiętać, że za tym widowiskiem stoją mieszkańcy. Dlatego uszanujmy ich pracę, by magia tego miejsca mogła trwać dalej. Dodajmy, że do Popowa dojedziemy zarówno samochodem, jak i pociągiem POLREGIO. Podróż z Zielonej Góry trwa niespełna półtorej godziny. „Sieradzkie Las Vegas” Jak się okazuje, nie tylko Popowo przyciąga swoim świątecznym blaskiem. W Sieradzu prawdziwą atrakcją stał się dom Krzysztofa Kulawiaka przy ul. Wiejskiej 6 w Sieradzu, który na Google Maps można znaleźć pod nazwą „Las Vegas Sieradz”. Co roku zachwyca on niesamowitymi dekoracjami, ale w bieżącym sezonie świątecznym właściciel przeszedł samego siebie. Jego posesję rozświetla rekordowe 170 tysięcy lampek. – W tym roku poszliśmy na rekord. Mamy 170 tys. lampeczek, czyli ponad 32 tys. więcej niż poprzednio. Doszły też świecące drzewa, stajenka narodzin Jezusa. Są też postaci, takie jak choćby prządka, doszły święte Mikołaje. Jest barwnie, ale i głośno, bo różnorakie figury i figurki grają, śpiewają – mówi pan Krzysztof w rozmowie z portalem naszemiasto.pl. Prace nad przygotowaniem iluminacji ruszyły już w połowie października. To właśnie wtedy pan Krzysztof wraz z rodziną rozpoczął montaż, który krok po kroku zamienił ich dom w magiczną krainę świateł. – Pracowaliśmy po kilka godzin dziennie, ale największe trudności przysporzyły nam opady deszczu. Staraliśmy się jednak powoli i bezpiecznie wszystko montować, tak aby zgrać lampeczki, aby wszystko chodziło, jak należy – dodaje. „Sieradzkie Las Vegas” rokrocznie przyciąga tłumy turystów. Ubiegłej zimy atrakcję podziwiało ponad 50 tysięcy osób, a ruch był tak duży, że na ul. Wiejskiej tworzyły się spore korki. Co ciekawe, wśród odwiedzających pojawili się również goście z zagranicy. – Byli też goście z zagranicy, w tym nawet z Ameryki Północnej, Azji czy Australii. Cieszy nas, że pięknie promujemy nasze miasto, że mówi się już o nas Sieradzkie Las Vegas. Kochamy nasze miasto – podkreśla z dumą pan Krzysztof. Świąteczne dekoracje można podziwiać codziennie do godziny 20:00, z wyjątkiem Wigilii. Iluminacje będą dostępne aż do Święta Trzech Króli. Wstęp jest całkowicie darmowy, choć goście mogą zostawić drobną kwotę na pokrycie kosztów zużytej energii. Źródła: naszemiasto.pl; National Geographic Traveler Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Sycylia nie tylko dla fanów "Białego Lotosu". Tu Wigilia trwa do rana, a zamiast pierogów zjesz krewetki
Sycylia dla wielu turystów jest synonimem udanych wakacji. Urokliwe uliczki Taorminy, soczyste pomarańcze i piaszczyste plaże to obok Etny jedne z wizytówek największej włoskiej wyspy. A jak Sycylia wygląda zimą? Okazuje się, że to idealne miejsce na spędzenie Bożego Narodzenia. Śniegu może i nie zastaniemy, za to atmosfera jest jak najbardziej świąteczna.
Spis treści: Pogoda na Sycylii zimą Choinki czy szopki? Boże Narodzenie po sycylijsku Zimowe atrakcje na Sycylii Najbardziej świąteczne miejsca na Sycylii w grudniu Sycylia obok Sardynii i Capri jest zdecydowanie najpopularniejszą wśród turystów wyspą we Włoszech. To zasługa nie tylko malowniczych krajobrazów, zarówno miejskich w Taorminie czy Katanii, jak i przyrodniczych. Wczasowiczów przyciąga też słoneczna pogoda oraz miejsca kojarzone z konkretnymi scenami z filmów i seriali. W ostatnich latach do wzrostu popularności Sycylii przyczynił się z pewnością serial „Biały Lotos”. To między innymi w Palermo, Cefalù, Taorminie oraz Noto powstał drugi sezon hitowej produkcji. Fani „Ojca Chrzestnego” już od lat zaglądają z kolei do miasteczka Savoca uważanego za jedno z najpiękniejszych w całym kraju. Większość turystów odwiedza te miejsca latem, kiedy temperatury są najwyższe, a i zwiedzających jest więcej niż wiosną czy jesienią. A gdyby tak polecieć na Sycylię w grudniu? Pogoda na Sycylii zimą Jako że Sycylia kojarzy się z upałami, na wstępie warto ustalić, jaka aura przywita nas tam w grudniu. Jak łatwo się domyślić, święta na największej wyspie we Włoszech nie są białe, a raczej dość ciepłe (jak na zimę) i słoneczne. To zasługa położenia geograficznego. W końcu Sycylia leży około 10 razy bliżej Afryki niż Polski. W grudniu sycylijskie termometry pokazują zazwyczaj od 14 do 18 stopni Celsjusza w ciągu dnia i około 10 nocą. Warto tu podkreślić, że na południu wyspy, np. w okolicach Syrakuz czy Agrigento, temperatury mogą być zdecydowanie wyższe niż, na obszarach górskich, takich jak w rejonie Etny. Pierwszym argumentem za tym, aby odwiedzić Sycylię w okolicach świąt Bożego Narodzenia, jest więc pogoda. Może i nie będziemy opalać się na plażach, ale będzie nam znacznie cieplej niż w Polsce, a słońca i witaminy D na pewno nie zabraknie. Ewentualne opady są tylko przelotne. Choinki czy szopki? Fenomen Bożego Narodzenia jest taki, że święta, które (w Polsce) łącznie z Wigilią trwają 3 dni, czuć w powietrzu grubo ponad miesiąc. Już w listopadzie galerie handlowe zaczynają przypominać świąteczne jarmarki. Dzieje się tak w wielu krajach na świecie. We Włoszech, a więc i na Sycylii, jest jednak pewna data symbolicznie inaugurująca okres okołoświąteczny. To 8 grudnia, czyli Święto Niepokalanego Poczęcia (dzień wolny we Włoszech). Dopiero wtedy miasta dekorowane są kolorowymi światłami, a w domach przystraja się choinki. Na Sycylii jednak większą popularnością cieszą się szopki wprost nawiązujące do narodzin Chrystusa. Uchodzą za bardziej chrześcijańską tradycję niż choinka, wywodząca się z wierzeń pogańskich. Co ciekawe, w sycylijskich szopkach znajdują się nie tylko postacie przedstawiające Świętą Rodzinę. Są tam także przedstawiciele różnych zawodów (np. rybacy) związanych z życiem codziennym na wyspie. Obok klasycznych szopek ustawianych w domach i kościołach, popularne są też żywe szopki. Najbardziej spektakularne presepe vivente, bo tak Włosi nazywają żywe szopki, można zobaczyć między innymi w Custonaci czy Suterze. Boże Narodzenie po sycylijsku Na Sycylii Wigilia nie ma aż tak uroczystego charakteru jak w Polsce. Mieszkańcy wyspy spędzają ten dzień głównie na przygotowaniach do bożonarodzeniowego obiadu. Sama wigilijna wieczerza nie jest postna, a bliscy nie dzielą się opłatkiem. W odróżnieniu od polskiej tradycji na stołach nie ma 12 potraw, ale jest niemniej różnorodnie. Sycylijczycy raczą się wtedy np. grillowanymi owocami morza podawanymi z cytryną i ziołami. Popularnym daniem w wielu regionach jest też spaghetti alle vongole, czyli makaron z małżami. Nie brakuje też lokalnych słodkości, jak cannoli, cassata siciliana czy torrone. Należy jednak pamiętać, że w różnych zakątkach wyspy serwowane są odmienne specjały. Wigilia może trwać nawet do wczesnych godzin porannych. Wieczór ma biesiadny charakter, a tradycja uczestniczenia w Pasterce nie cieszy się taką popularnością, jak w naszym kraju. Zamiast mszy Sycylijczycy wolą bawić się i nadrabiać zaległości z bliskimi. Część z nich nierzadko wraca na rodzinną wyspę z kontynentalnych Włoch. Boże Narodzenie na Sycylii spędza się w gronie najbliższych – zgodnie z sycylijskim powiedzeniem „Natale con i tuoi, Pasqua con chi vuoi” („Boże Narodzenie z bliskimi, Wielkanoc z kim chcesz”). Jest to czas pełen radości, śmiechu i wspólnego biesiadowania. Obiad świąteczny trwa wiele godzin. Wówczas na stole serwowane są na przykład: pasta al forno – zapiekanka makaronowa z mięsem i sosem pomidorowym; jagnięcina lub koźlęcina – pieczona z ziołami, oliwą i czosnkiem; arancini – smażone kulki ryżowe, które często podaje się jako przekąskę; zuppa di pesce – zupa rybna. Nieodłącznym elementem świątecznego stołu są też słodkości. Najczęściej panettone, pandoro, a także tradycyjna sycylijska cassata czy owoce kandyzowane. Na Sycylii obchody drugiego dnia Świąt Bożego Narodzenia, czyli Święto św. Szczepana wpisują się w bogatą tradycję kulturową wyspy. Choć święto jest obchodzone w całych Włoszech, na wyspie ma ono charakter wyjątkowo rodzinny. Zazwyczaj upływa na spotkaniach z krewnymi, degustacji lokalnych potraw. W niektórych miasteczkach organizowane są lokalne wydarzenia kulturalne, takie jak koncerty kolęd czy jarmarki bożonarodzeniowe. Zimowe atrakcje na Sycylii W grudniu wulkan Etna pokrywa się śniegiem, co daje niepowtarzalną okazję do jazdy na nartach lub snowboardzie z widokiem na Morze Śródziemne. Kompleksy narciarskie, takie jak Piano Provenzana, oferują wypożyczalnie sprzętu i trasy dla różnych poziomów zaawansowania. Alternatywą dla aktywnego wypoczynku może być na przykład relaks w naturalnych termach. Acireale słynie z gorących źródeł, które działają przez cały rok. Najbardziej świąteczne miejsca na Sycylii w grudniu Sycylia w okresie świątecznym to miejsce, które zachwyca magiczną atmosferą, malowniczymi dekoracjami i bogatymi tradycjami. Wyspa, która na co dzień kusi pięknem krajobrazów i wyjątkową historią, w grudniu staje się jeszcze bardziej wyjątkowa. Oto kilka miejsc, które warto odwiedzić, by poczuć magię Bożego Narodzenia na Sycylii. Erice – bajkowe miasteczko na wzgórzu Erice, urokliwe miasteczko na wzgórzu, w świątecznym okresie zamienia się w scenerię jak z bajki. Łańcuchy świateł i tradycyjne dekoracje tworzą wyjątkowy klimat. Na szczególną uwagę zasługują jarmarki bożonarodzeniowe, gdzie można znaleźć lokalne wyroby, idealne na prezenty. Warto też odwiedzić kościoły, szczególnie Chiesa Madre, które w tym czasie zdobione są w niezwykle malowniczy sposób. Syrakuzy – świąteczny klimat z nutą historii W Syrakuzach historia i świąteczna magia przeplatają się w wyjątkowy sposób. Centralnym punktem dekoracji jest Piazza Duomo, gdzie wznosi się jedna z najpiękniejszych choinek na Sycylii. Miasto oferuje także liczne wydarzenia, w tym świąteczne koncerty organizowane w słynnym teatrze greckim – miejscu, które samo w sobie jest świadectwem starożytnego dziedzictwa. Taormina – urokliwa perła Sycylii Taormina, znana jako jedno z najpiękniejszych miejsc na wyspie, w grudniu zachwyca jeszcze bardziej. Spacer po Corso Umberto, udekorowanym świątecznymi iluminacjami, to prawdziwa przyjemność. Nie można też przegapić wizyty w antycznym teatrze, skąd roztacza się zapierający dech w piersiach widok na ośnieżoną Etnę. Dodatkową atrakcją są liczne wydarzenia muzyczne i pokazy organizowane w centrum miasteczka. Katania – święta w wielkim stylu Katania, drugie co do wielkości miasto Sycylii, w okresie świątecznym oferuje bogaty program atrakcji. Jarmarki na Piazza Università to idealne miejsce na zakup rękodzieła i lokalnych przysmaków. Warto także odwiedzić kościoły, takie jak Chiesa di San Nicolò l'Arena, gdzie można podziwiać tradycyjne świąteczne szopki. Na całej wyspie organizowane są koncerty muzyki klasycznej, tradycyjne przedstawienia oraz degustacje lokalnych przysmaków. Warto śledzić kalendarz wydarzeń w wybranym regionie. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Gdyby nie Saturnalia, Boże Narodzenie mogłoby wyglądać zupełnie inaczej. Tak bawili się Rzymianie
Saturnalia były jednym z najważniejszych świąt w starożytnym Rzymie. Obecnie ekspertom zdarza się wspominać o nich w kontekście Bożego Narodzenia. Dlaczego? Pierwsze, co łączy obie te okazje, jest czas obchodów, a więc grudzień. Aby zrozumieć więcej podobieństw, musimy nieco cofnąć się w czasie.
Spis treści: Jak świętowano rzymskie Saturnalia? Saturnalia a Boże Narodzenie Saturnalia obecnie Saturnalia obchodzono od 17 do 23 grudnia. Nie od razu jednak celebracje ku czci Saturna – czyli rzymskiego boga rolnictwa, zasiewów i czasu – trwały niemal tydzień. Pierwotnie Saturnalia były jednodniowym świętem przypadającym 17 grudnia. Makrobiusz w „Saturnaliach” (I, 10) wskazuje, że święto ograniczało się wówczas do składania ofiar Saturnowi w świątyni na Forum Romanum oraz do organizacji uczty. W okresie republiki (509–27 p.n.e.) Saturnalia zaczęły się stopniowo wydłużać. W czasach cesarstwa (po 27 p.n.e.) oficjalnie trwały już od 17 do 23 grudnia. Wiązało się to z rosnącą popularnością święta wśród wszystkich warstw społecznych. Nie bez znaczenia była też chęć wydłużenia czasu radości i odpoczynku. Niektórzy historycy sugerują, że miało to podłoże polityczne. Dłuższe świętowanie mogło służyć łagodzeniu napięć społecznych oraz wzmacnianiu lojalności wobec władzy. Jak świętowano rzymskie Saturnalia? Saturnalia miały niezwykle radosny charakter. Był to czas poświęcony Saturnowi, bogu rolnictwa, zasiewów i czasu, którego celem było uczczenie zakończenia prac rolnych oraz obfitości nadchodzącego roku. Grudniowe świętowanie było także symbolicznym powrotem do mitycznego złotego wieku, kiedy panował Saturn, a ludzie żyli w równości i pokoju. Tak też zachowywali się w tym czasie starożytni Rzymianie. Ulice Rzymu wypełniały się kolorowymi procesjami, którym towarzyszyły zabawy i śpiewy. Organizowano uczty, gry hazardowe i loterie, które w normalnych okolicznościach były zakazane. Tradycją był też zwyczaj obdarowywania się prezentami. Najczęściej podarkami były świece lub gliniane figurki. Wręczanie ich miało przynosić szczęście na kolejny rok. Zgodnie z duchem egalitaryzmu podczas Saturnaliów następowało chwilowe odwrócenie ról. Niewolnicy mogli zasiadać przy wspólnym stole z panami, a niekiedy pełnili nawet funkcje gospodarzy. Relaks społeczny dotyczył także kwestii politycznych. Senat w tym czasie nie obradował, a ludzie porzucali codzienne obowiązki na rzecz wspólnej zabawy. W ciągu wieków kluczowym elementem obchodów pozostało składanie ofiar Saturnowi w świątyni na Forum Romanum. Po zakończeniu ceremonii odsłaniano posąg boga, który na co dzień był zasłonięty. Z tej okazji ozdabiano domy zielonymi girlandami symbolizującymi odradzające się życie. Saturnalia a Boże Narodzenie Niektórzy badacze łączą Saturnalia z Bożym Narodzeniem, co jest dość zasadne. Ich podobieństwa wynikają z wielu nakładających się na siebie elementów historycznych, kulturowych i religijnych. Święta te mają co prawda różne korzenie, ale „spotkały się”, gdy chrześcijaństwo zaczęło dominować w Cesarstwie Rzymskim. Podobnie jak inne pogańskie święta związane z przesileniem zimowym (np. Dies Natalis Solis Invicti, czyli Dzień Niezwyciężonego Słońca, obchodzony 25 grudnia), Saturnalia także nawiązywały do odradzającego się światła po najkrótszym dniu roku. Chrześcijaństwo, które od IV wieku stopniowo zdobywało wpływy w cesarstwie, musiało stawić czoło zakorzenionym pogańskim tradycjom. Kościół nie mógł ich wyeliminować, dlatego przyjął strategię adaptacji. Przyjęcie 25 grudnia jako daty narodzin Chrystusa miało symboliczne znaczenie, ponieważ współgrało z kultami solarnymi. Jezus miał przegonić mrok i przywrócić jasność na świecie. Chrześcijaństwo nadal musiało jednak dostosowywać się do silnie zakorzenionych tradycji pogańskich. Władze Kościoła nie były w stanie całkowicie wyeliminować popularnych świąt, dlatego też postanowiono je w pewnym sensie „ochrzcić”. I tak na przykład zielone girlandy i świece były częścią zarówno Saturnaliów, jak i późniejszych obrzędów bożonarodzeniowych. Praktyka wymiany podarunków z Saturnaliów także została zaadaptowana jako element Bożego Narodzenia. I wreszcie, jako że Saturnalia były czasem odpoczynku, biesiad oraz jedności społecznej, te wartości również przeszły do chrześcijańskiego świętowania i towarzyszą nam do dziś. Saturnalia obecnie Obecnie Saturnalia nie są już powszechnie obchodzonym świętem, ale pojedyncze społeczności i grupy nadal celebrują je jako formę nawiązania do starożytnej tradycji. Są to np. neopoganie czy wyznawcy tradycji rekonstrukcyjnych (np. Religio Romana). Celebrują oni Saturnalia, starając się jak najwierniej odtworzyć obrzędy starożytnego Rzymu. Zachowane do dziś zwyczaje mogą obejmować dekorowanie domów, ucztowanie, wręczanie świec i podarunków oraz symboliczne „odwrócenie ról”. Saturnalia czasami pojawiają się we współczesnej literaturze, grach czy filmach historycznych. Dzięki temu starożytna tradycja w jakimś stopniu nadal pozostaje w świadomości odbiorców popkultury. Jednym z bardziej znanych przykładów nawiązywania do Saturnaliów jest chociażby powieść kryminalna autorstwa Lindsey Davis (zatytułowana właśnie „Saturnalia”). Akcja dzieje się podczas grudniowych świąt, a atmosfera chaosu i radosnej anarchii stanowi tło dla intrygi kryminalnej. Motyw Saturnaliów pojawia się też między innymi w serialu HBO „Rzym” czy grze komputerowej „Assassin’s Creed: Origins”. Rzymskie Saturnalia miały więc wpływ na kształt obchodów Bożego Narodzenia oraz współczesną kulturę. A to i tak kropla w morzu oddziaływań Cesarstwa Rzymskiego na dzieje świata. Źródło: National Geographic Polska
Urlop 2025 – kiedy najlepiej wziąć wolne? Dzięki sprytowi możesz wypoczywać przez 62 dni
Kiedy najkorzystniej zaplanować urlop w 2025 roku, aby maksymalnie przedłużyć czas wakacji? Dzięki umiejętnemu rozłożeniu dni wolnych możesz zapewnić sobie aż dwa miesiące wolnego.
W tym artykule: Dni wolne od pracy w 2025 – kalendarz świąt i długich weekendów Jak zaplanować urlop w 2025 roku? Gdzie spędzić urlop w 2025 roku? Koniec roku zbliża się wielkimi krokami, a to najlepsza okazja, by zaplanować najbliższe miesiące, szczególnie pod kątem upragnionych podróży. Jeśli już teraz myślisz o krótkich wypadach typu city break lub marzy ci się relaks na rajskich plażach poza sezonem, warto działać z wyprzedzeniem. Wcześniejsze rezerwacje to nie tylko niższe ceny czy szerszy wybór ofert. Przy odpowiednim zarządzaniu dniami wolnymi, możesz zapewnić sobie naprawdę długie chwile relaksu. W dalszej części artykułu podpowiadamy, kiedy i jak najlepiej zaplanować urlop w 2025 r. Dni wolne od pracy w 2025 – kalendarz świąt i długich weekendów W 2025 r. czeka nas 250 dni pracujących, czyli o jeden mniej niż w obecnym. Pracownicy będą mieli do dyspozycji 115 dni wolnych od pracy, w które wliczają się weekendy i święta ustawowo wolne, a te w nadchodzącym roku wypadają dość korzystnie. Szczegóły poniżej. 1 stycznia – Nowy Rok (środa); 6 stycznia – Święto Trzech Króli (poniedziałek); 20 kwietnia – Wielkanoc (niedziela); 21 kwietnia – Drugi Dzień Świąt Wielkanocy (poniedziałek); 1 maja – Święto Pracy (czwartek); 3 maja – Święto Narodowe Trzeciego Maja (sobota); 8 czerwca – Zielone Świątki (niedziela); 19 czerwca – Boże Ciało (czwartek); 15 sierpnia – Święto Wojska Polskiego oraz Święto Matki Boskiej Zielnej (piątek); 1 listopada – Wszystkich Świętych (sobota); 11 listopada – Narodowe Święto Niepodległości (wtorek); 25 grudnia – Pierwszy Dzień Świąt Bożego Narodzenia (czwartek); 26 grudnia – Drugi Dzień Świąt Bożego Narodzenia (piątek). Niewykluczone, że lista ta jeszcze przed końcem bieżącego roku wydłuży się, bowiem trwają dyskusje nad wolną Wigilią, która w 2025 r. przypadałby w środę. Wprowadzenie takiej zmiany pozwoliłoby na jeszcze dłuższy odpoczynek bez konieczności wykorzystywania dodatkowego urlopu, co z pewnością ucieszy wiele osób planujących świąteczne wyjazdy. Przy okazji warto przypomnieć, że w przypadku, gdy święto ustawowo wolne od pracy, wypada w sobotę, to przysługuje nam za nie – zgodnie z art. 130 Kodeksu pracy – dodatkowy dzień wolnego. Nie dotyczy to niedziel, które z reguły są dniami wolnymi. Jak zaplanować urlop w 2025 roku? Przy sprytnym rozplanowaniu dni urlopowych w 2025 r. możemy liczyć na naprawdę długi odpoczynek. Sprawdź, jak zaplanować swój kalendarz w nadchodzącym roku, aby w pełni cieszyć się świętami i długimi weekendami, nie wykorzystując przy tym całego urlopu Styczeń Pierwsza okazja na dłuższy odpoczynek pojawi się już na początku 2025 r. Z racji, że Nowy Rok wypada w środę, a przypadające 6 stycznia Święto Trzech Króli – w poniedziałek, wystarczy wziąć dwa dni urlopu – 2 i 3 stycznia. Wówczas nasza noworoczna przerwa potrwa prawie tydzień. Pomysł na wyjazd: nowy rok rozpocznij od wizyty w jednej z europejskich metropolii. Londyn, Paryż czy Wiedeń w tym okresie nadal zachwycają świątecznymi dekoracjami, a jednocześnie przyciągają mniejszym tłumem i korzystniejszymi cenami. Kwiecień/Maj W 2025 roku Wielkanoc wypada dość późno, bo 20 kwietnia. Jeśli jednak zaraz po świętach weźmiesz 7 dni urlopu (22, 23, 24, 25, 28, 29, 30 kwietnia), a 2 maja odbierzesz wolne za 3 maja, będziesz cieszyć się ponad dwutygodniową majówką. Pomysł na wyjazd: na przełomie kwietnia i maja zawitaj do „Paryża w miniaturze”, czyli położonej w południowej Francji Tuluzy, uznaną przez Lonely Planet najlepszym miastem do odwiedzenia w 2025 roku. Czerwiec Warto rozważyć także dzień wolny 20 czerwca (piętek po Bożym Ciele), by ponownie odpoczywać przez cztery kolejne dni. Tym, którym w połowie roku marzy się nieco dłuższy urlop, proponujemy ponadto wzięcie wolnego także 16, 17 i 18 czerwca. Pomysł na wyjazd: Czerwiec to świetny moment na krótki urlop w Polsce lub city break do jednej ze stolic sąsiadujących z nami państw. Praga, Wilno, a może pomijana przez wielu Bratysława? Sierpień Tylko 4 dni urlopu i aż 9 dni wolnego? W sierpniu będzie to możliwe, jeśli weźmiemy wolne 11, 12, 13 i 14 sierpnia. Ci z was, którzy w tym okresie nie planują żadnego wyjazdu, i tak będą zadowoleni. Wypadający w piątek, 15 sierpnia, dzień ustawowo wolny od pracy, zapewnia naturalny, długi weekend. Pomysł na wyjazd: W czasie długiego weekendu sierpniowego odkryj najpiękniejsze zakątki Polski. Oto 16 propozycji na jednodniową wycieczkę z każdego województwa. Listopad 10 listopada odbierz wolne za wypadający w sobotę Dzień Wszystkich Świętych, a ponadto weź trzy dni urlopu – 12, 13 oraz 14 listopada i odpoczywaj przez kolejne 9 dni. 11 listopada, przypomnijmy, to dzień ustawowo wolny od pracy. Pomysł na wyjazd: Listopad to dobry czas, żeby pomyśleć o wyjeździe do miejsc, w których lato wciąż trwa. Gwarancją słońca przez ponad 300 dni w roku jest Cypr. Sprawdź, co warto wiedzieć przed podróżą na Wyspę Afrodyty. Grudzień Święta Bożego Narodzenia wypadają w 2025 roku korzystnie – w czwartek i piątek. Dlatego, jeśli zaplanujemy urlop w dniach 22, 23, 24, 29, 30 i 31 grudnia, nasz świąteczno-noworoczny odpoczynek potrwa niemal dwa tygodnie. Niewykluczone jednak, że zamiast 6 dni urlopu wystarczy jedynie 5, ponieważ – jak już zostało wspomniane – w Sejmie trwają prace nad wolną Wigilią. Pomysł na wyjazd: Gdzie wyjechać na święta? Zestawienie najlepszych miejsc na bożonarodzeniową podróż przygotował magazyn „Condé Nast Traveler”, który wyróżnił aż 32 kierunki z całego świata, w tym również z Polski. Na liście znalazł się Gdańsk, nazwany przez autorów „bajkowym miastem”. I w ten sposób w 2025 roku odpoczywasz nie przez 26, a 62 dni. Gdzie spędzić urlop w 2025 roku? Jak co roku, listę podróżniczych hitów przygotował również – we współpracy z międzynarodowymi edycjami „Travelera” – nasz magazyn. W zestawieniu „Best Of The World 2025” znalazły się między innymi wyjątkowe miejsca, takie jak trasa rowerowa „Amazonia Europy”, biegnąca przez Austrię, Słowenię, Chorwację, Węgry i Serbię, szwedzki Archipelag Sztokholmski, szkockie Hebrydy Zewnętrzne, rajskie Wyspy Raja Ampat w Indonezji oraz Grenlandia, która od 2024 roku oferuje nowe bezpośrednie połączenie między Nuuk a Kopenhagą. W nadchodzącym roku redakcja „National Geographic Polska” zachęca również do odkrywania piękna Polski. Wśród rekomendacji znalazły się Ojcowski Park Narodowy, Tarnowskie Góry, Połonina Caryńska oraz urokliwy Supraśl, położony w sercu Puszczy Knyszyńskiej. Źródło: National Geographic Traveler. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Zima we Frankonii: najpiękniejsze atrakcje i tradycje świąteczne
Frankonia to region pełen średniowiecznych miasteczek, zabytkowych zamków i bogatej tradycji. W zimowych miesiącach nabiera jeszcze więcej uroku, a zwłaszcza w czasie świąt Bożego Narodzenia. Od spacerów po Rothenburg ob der Tauber, po odkrywanie kultury i smaków Frankonii – zima w tym niemieckim regionie to prawdziwa przygoda.
Spis treści: Średniowieczne miasteczka Frankonii: spacer po Rothenburgu Bayreuth i jego barokowa Opera Norymberga – miasto pierników i kultury Kulinarne specjały i wina Frankonii Bawarski Szlak Romantyczny i Zamki Frankonii Podsumowanie Frankonia, malowniczy region w Niemczech, oferuje zimą niesamowitą atmosferę, która szczególnie przyciąga turystów w okresie Bożego Narodzenia. Od średniowiecznych miasteczek po zamki i lokalne przysmaki – Frankonia to idealne miejsce na zimowy wypoczynek. Średniowieczne miasteczka Frankonii: spacer po Rothenburgu Rothenburg ob der Tauber to jedno z najpiękniej zachowanych średniowiecznych miast Niemiec. Jego wąskie uliczki, otoczone kamienicami, tworzą niesamowity świąteczny klimat, szczególnie wieczorem. Spacer po Rothenburgu to podróż w czasie. Nocny spacer ze stróżem w Rothenburgu Codziennie wieczorem, od ponad 30 lat, Hans Georg Baumgartner pełni rolę nocnego stróża, oprowadzając turystów po mieście. Ubrany w tradycyjny płaszcz, z halabardą i staroświecką lampą, wprowadza w atmosferę dawnego Rothenburga. Stróż nocny w średniowieczu miał za zadanie chronić miasto przed pożarami, a jego praca, choć ważna, była mało poważana społecznie. „Stróż nocny znajdował się na jednym z najniższych szczebli w społecznej hierarchii” – przypomina Baumgartner​. Dom Geppetta w Rothenburgu – inspiracja Disneya Walt Disney podczas swojej wizyty w Rothenburgu w latach 30. XX wieku zachwycił się miastem i jego architekturą. Jedna z tamtejszych kamienic stała się pierwowzorem domu Geppetta z animowanego „Pinokia”. Smukła, żółta kamienica z szachulcową fasadą przyciąga turystów z całego świata. Ten wyjątkowy detal architektoniczny na rozstaju dróg to jedno z najbardziej fotografowanych miejsc w Rothenburgu​. Bayreuth i jego barokowa Opera Bayreuth to kulturalna stolica Górnej Frankonii, znana przede wszystkim z Festiwalu Wagnera oraz imponującej Opery Margrabiów. Ta barokowa budowla, wpisana na listę UNESCO, zachwyca swoją wyjątkową architekturą i wystawnymi wnętrzami. Opera Margrabiów i jej niezwykłe wnętrza Budowa Opery Margrabiów zakończyła się w 1748 roku. Bogato zdobione wnętrza są esencją baroku – złote sztukaterie, anielskie figury i imponujące freski. Architekt Giuseppe Galli da Bibiena stworzył dzieło sztuki, które wciąż przyciąga miłośników muzyki i sztuki. „To prawdziwe dzieło barokowej architektury, które przenosi nas w świat dawnej świetności” – mówi przewodnik po Bayreuth​. Festiwal Wagnera w Bayreuth Bayreuth jest również znane z Festiwalu Wagnera, który przyciąga miłośników muzyki z całego świata. Festiwal, założony przez samego kompozytora, do dziś oferuje przedstawienia jego najsłynniejszych dzieł, takich jak „Tristan i Izolda” czy „Pierścień Nibelunga”. Festiwal stanowi integralną część życia kulturalnego miasta. Norymberga – miasto pierników i kultury Norymberga, choć często kojarzona z procesami po II wojnie światowej, ma o wiele bogatszą historię. Jest to miasto o wielowiekowej tradycji handlowej, znane również z wyrobu słynnych norymberskich pierników. Historyczne dziedzictwo Norymbergi W średniowieczu Norymberga była ważnym ośrodkiem handlu przyprawami, które docierały tu z całego świata, zanim trafiły na stoły europejskie. Miasto było również jednym z centrów kultury i nauki, co potwierdza fakt, że to tutaj wydano słynne „De revolutionibus orbium coelestium” Mikołaja Kopernika. Norymberskie pierniki – smak zimy Lebkuchen, czyli pierniki z Norymbergi, to jeden z symboli miasta, szczególnie w okresie świątecznym. Ich wyjątkowy smak wynika z bogactwa przypraw, takich jak cynamon, imbir, goździki i szafran. Pierniki te są często wypiekane na opłatkach, co nadaje im charakterystyczny wygląd i smak. „Norymberskie pierniki to prawdziwy symbol miasta, a ich smak kojarzy się z magią świąt” – podkreśla lokalny piekarz​. Kulinarne specjały i wina Frankonii Frankonia to region znany nie tylko z zabytków, ale także z wyjątkowych specjałów kulinarnych i doskonałych win. W zimowe miesiące szczególnie popularne stają się tradycyjne potrawy i lokalne wina. Kule śnieżne i inne świąteczne smakołyki Kule śnieżne (niem. Schneeball) to wyjątkowy bożonarodzeniowy przysmak, który swoją formą przypomina polskie faworki. Schneeball jest formowany w kształt kuli i smażony na głębokim tłuszczu. Od 1882 roku te charakterystyczne kule są nieodłącznym elementem świątecznego stołu w Frankonii. Można je znaleźć w wielu smakach, od tradycyjnych posypanych cukrem pudrem, po bardziej wyrafinowane wersje z czekoladą lub orzechami. Winnice Frankonii – smaki regionu Frankonia słynie również z produkcji wysokiej jakości win, szczególnie białych. Najpopularniejsze szczepy to silvaner i müller-thurgau, które cieszą się dużym uznaniem wśród znawców. „Wina z Frankonii mają delikatny, lekko kwasowy smak, który doskonale komponuje się z lokalnymi potrawami” – mówi lokalny winiarz​. Produkcja win w tym regionie ma długą tradycję, a wiele winnic oferuje degustacje dla turystów. Bawarski Szlak Romantyczny i Zamki Frankonii Frankonia leży na trasie Bawarskiego Szlaku Romantycznego, który prowadzi przez najpiękniejsze średniowieczne miasta i zamki Niemiec. Szlak ma ponad 350 kilometrów długości i obejmuje liczne atrakcje turystyczne. Zamek Neuschwanstein – perła Szlaku Romantycznego Choć Zamek Neuschwanstein leży poza granicami Frankonii, jest jednym z głównych punktów Szlaku Romantycznego. Zbudowany na zlecenie Ludwika II Bawarskiego, zamek zachwyca swoim bajkowym wyglądem, który zainspirował również Walta Disneya. Jest to jedna z najczęściej odwiedzanych atrakcji w regionie, szczególnie zimą, gdy otacza go śnieżna sceneria. Miltenberg – średniowieczny klejnot na wzgórzach Miltenberg to malowniczo położone miasteczko na wzgórzach Frankonii, które oferuje wyjątkową atmosferę średniowiecznej architektury. Jego zabytkowy zamek oraz urokliwe kamienice tworzą niepowtarzalny klimat, który zimą, w otoczeniu śniegu, wygląda jak z bajki. Spacer po Miltenbergu to podróż przez historię tego wyjątkowego miejsca. Podsumowanie Zima w Frankonii to niezapomniane przeżycie. Region ten oferuje bogactwo atrakcji, od średniowiecznych miasteczek takich jak Rothenburg ob der Tauber, przez barokowe wnętrza Opery Margrabiów w Bayreuth, po wina i kulinarne specjały. Frankonia to idealne miejsce, by poczuć magię świąt, zanurzyć się w historii i cieszyć się lokalnymi smakami. Każdy, kto odwiedzi ten region zimą, z pewnością wróci z pięknymi wspomnieniami.
Wenezuela przyspiesza Boże Narodzenie. Święta wypadną w tym roku już w październiku
Boże Narodzenie jest obchodzone 25 grudnia lub 7 stycznia. W tym roku Wenezuela będzie świętowała pamiątkę narodzin Jezusa jeszcze wcześniej, bo już w październiku. Skąd taki pomysł i kto za nim stoi?
Spis treści: Kiedy jest Boże Narodzenie? Wenezuela przyspiesza święta Wenezuela – bezpieczeństwo Boże Narodzenie, mimo że pod względem religijnym nie jest najważniejszym świętem chrześcijan, obchodzi się w większości krajów na świecie. Świąteczne spotkania i obdarowywanie się prezentami to popularne świeckie tradycje kultywowane zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej czy Południowej. Kiedy jest Boże Narodzenie? W większości państw Boże Narodzenie świętuje się 25 grudnia. Wybór tej daty nie jest jednak związany z historyczną dokładnością narodzin Jezusa. Biblia nie zdradza bowiem, kiedy dokładnie Chrystus przeszedł na świat. 25 grudnia został wybrany w IV wieku przez Kościół rzymskokatolicki, prawdopodobnie w celu zastąpienia pogańskiego święta związanego z przesileniem zimowym. W ten sposób chrześcijaństwo mogło włączyć istniejące tradycje i obrzędy do nowej wiary, ułatwiając jej szerzenie. Nie wszędzie na świecie Boże Narodzenie jest obchodzone 25 grudnia. W krajach, w których dominuje wyznanie prawosławne, pamiątkę narodzin Jezusa świętuje się 7 stycznia. Trudno wyobrazić sobie, żeby Boże Narodzenie miało mieć inną datę w kalendarzu. Niedziwne więc, że pomysł Nicolása Maduro – prezydenta-dyktatora Wenezueli – wzbudził tak wielkie kontrowersje. Wenezuela przyspiesza święta Nicolás Maduro ogłosił w stacji telewizyjnej Globo Vision, że w 2024 roku święta rozpoczną się wyjątkowo wcześnie, bo już 1 października. Decyzję tę Maduro uzasadnił „hołdem dla walecznego ludu” oraz podziękowaniem za jego wytrwałość. To nie pierwszy raz, kiedy Maduro przyspiesza obchody Bożego Narodzenia. Jak podkreśla argentyński dziennik „La Nacion”, takie działania mają na celu odciągnięcie uwagi społeczeństwa od trudnej sytuacji politycznej i gospodarczej kraju. W 2020 roku Maduro zdecydował się na podobny krok, przyspieszając święta na 15 października, w szczytowym momencie pandemii COVID-19. Wcześniejsze Boże Narodzenie miało odwrócić uwagę Wenezuelczyków o od kryzysu zdrowotnego. W tym roku przyspieszenie świąt zbiegło się z ogłoszeniem wyników sfałszowanych wyborów prezydenckich, które doprowadziły do masowych protestów. Setki tysięcy Wenezuelczyków wyszły na ulice, domagając się ustąpienia Maduro. Protesty były brutalnie tłumione przez władze. W wyniku starć zginęło co najmniej 27 osób. Ponad 2,4 tys. demonstrantów zostało zatrzymanych. Na tle tych wydarzeń, niedługo przed ogłoszeniem przyspieszonych świąt, reżim Maduro wydał rozkaz aresztowania swego głównego przeciwnika politycznego, Edmundo Gonzaleza Urrutii. Według zewnętrznych obserwatorów to właśnie Urrutia wygrał wybory, ale jego zwycięstwo nie zostało uznane przez reżim. Wenezuela – bezpieczeństwo Wenezuela to kraj o niezwykłej przyrodzie i bogatej kulturze. Najlepszy czas na odwiedzenie krainy Orinoko przypada na okres suchy, czyli od grudnia do kwietnia. Wówczas panują tam najdogodniejsze warunki do zwiedzania. Należy jednak pamiętać o aktualnej sytuacji politycznej i dokładnie przemyśleć decyzję o podróży. Polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych odradza wyjazdy do Wenezueli. Wskazuje na poważne zagrożenia związane z przemocą polityczną, kryzysem humanitarnym, przestępczością oraz brakiem stabilności gospodarczej. Osoby, które mimo wszystko zdecydują się na podróż, powinny zachować najwyższą ostrożność, unikać zgromadzeń publicznych oraz regularnie sprawdzać bieżące informacje dotyczące bezpieczeństwa. Źródło: CNN. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.