National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-04T21:23:12.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Miasto św. Walentego naprawdę istnieje. Przyjeżdżają do niego pary z całego świata
items: Poznano sekret świątyni Wenus pod Neapolem. Jak rzymska konstrukcja przetrwała zbudowana na wulkanie?
items: „Świątynia była imponującym dziełem architektury”. Wraz z jej upadkiem straciliśmy Arkę Przymierza i Tablice Przykazań
items: To arcydzieło architektury z Małopolski zostało Cudem Polski 2025. Nie wszyscy znają tę cerkiew
items: Największy kompleks świątynny Egiptu powstał na wyspie? Karnak zdradza tajemnice
items: Bóstwa, kadzidła i uzbrojeni strażnicy. Poznajcie tajemnice chińskich świątyń
items: Jakie dary składano greckim bogom? Analiza chemiczna odsłania tajemnicę
items: To jedna z najwspanialszych świątyń. Stała się symbolem zmian zachodzących na świecie
items: W Boliwii odkryto wielką świątynię zaginionej cywilizacji. Istniała przed Inkami
items: Profesor z Oksfordu rozwikłał zagadkę Partenonu. Efekt? Atena jak latarnia
items: Są symbolem słynnej świątyni Hatszepsut. Zrekonstruowali je Polacy
items: W Luksorze odkryto „dom życia”. Tam uczyli się starożytni kapłani
items: Do czego tak naprawdę służyło Göbeklitepe? Archeolodzy mają odpowiedź
items: Ten obraz ma działać cuda. Doceniono sanktuarium, w którym się znajduje
items: Nowe odkrycia w Göbeklitepe w Turcji. Zagadkowe nisze, w których palił się ogień
items: Jak powstały megalityczne budowle w Göbeklitepe? Poznałem prawdę na własne oczy
items: Bogowie i król ukazali się po setkach lat. Nowe odkrycia w egipskiej świątyni w Eśnie
items: Archeolodzy odkryli najstarszy kościół w Armenii. Naukowcy mówią o sensacji
items: Płaskorzeźby bogów były pokryte złotem. Nowe odkrycie w egipskiej świątyni w Edfu
items: Najstarsza budowla na świecie ma ponad 11 tys. lat. Kiedyś było to miejsce kultu i produkcji alkoholu
items: W Peru odkryto świątynię sprzed 5000 lat. Składano w niej ofiary z ludzi
items: Ile jest kościołów w Polsce? Liczba parafii rośnie, choć od lat ubywa księży i zakonnic
items: Posąg Zeusa w Olimpii. Zaginiony cud świata, który zainspirował niezliczone imitacje
items: Psychoaktywne i lecznicze rośliny w świątyni Filistynów. Archeolodzy mają dowody
items: Kamienny pojemnik z czasów zagłady Drugiej Świątyni w Jerozolimie już po konserwacji. Jest unikatowy

Miasto św. Walentego naprawdę istnieje. Przyjeżdżają do niego pary z całego świata
type: item
date: 2026-02-05T09:45:11.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: małżeństwo
subject: miłość
subject: ślub
subject: świątynie
subject: walentynki
subject: włochy
description: Zbliżające się Walentynki co roku kierują uwagę milionów osób ku postaci św. Walentego, uznawanego za patrona miłości i narzeczonych. Choć współczesne obchody często mają charakter symboliczny i komercyjny, ich źródło tkwi w kulcie męczennika z pierwszych wieków chrześcijaństwa. Właśnie dlatego na kilka dni przed 14 lutego do jednego miasta w środkowych Włoszech zaczynają przybywać pary z różnych krajów. Nie przyciąga ich wyłącznie romantyczna atmosfera, lecz przekonanie, że to miejsce pozostaje związane z historią świętego, którego wstawiennictwu powierzają swoje relacje.
encoded: Choć Walentynki bywają dziś kojarzone głównie z komercją, sama data 14 lutego ma podłoże religijne i historyczne. To dzień, który w tradycji chrześcijańskiej łączony jest z męczeńską śmiercią św. Walentego. Z tego powodu szczególne znaczenie zyskało umbryjskie miasto Terni, gdzie według przekazu przechowywane są jego relikwie. W tamtejszej świątyni, Basilica di San Valentino, od wieków rozwija się kult patrona zakochanych, co sprawia, że w lutym miejscowość staje się celem zarówno pielgrzymów, jak i par pragnących symbolicznie powierzyć swój związek opiece świętego. Święty Walenty i tradycja, która uczyniła Terni miastem zakochanych Postać św. Walentego, z którą dziś łączy się święto zakochanych, wywodzi się z wczesnochrześcijańskiej tradycji Włoch. Według przekazów biskup Walenty urodził się około 175 roku w Interamnie, czyli dzisiejszym Terni. Żył w czasach, gdy imperium rzymskim rządził m.in. cesarz Klaudiusz II Gocki. Z późniejszych relacji wynika, że władca ten miał sprzyjać przekonaniu, iż najlepszymi żołnierzami są mężczyźni niezwiązani rodziną, dlatego ograniczano możliwość zawierania małżeństw przez młodych legionistów. Walenty jako duchowny sprzeciwiał się takiemu podejściu – potajemnie błogosławił związki i udzielał ślubów parom, które nie chciały rezygnować z życia rodzinnego mimo obowiązujących restrykcji. Ten gest sprzeciwu wobec decyzji władzy, a zarazem obrona prawa do miłości i małżeństwa, stał się osią legendy łączącej jego postać z patronatem nad zakochanymi. Według tradycji za swoją działalność trafił do więzienia, a następnie został stracony 14 lutego 273 roku w pobliżu Via Flaminia. Jego kult rozwijał się w Terni od VI–VII wieku, a w 1644 roku oficjalnie ogłoszono go głównym patronem miasta. Najważniejszym miejscem związanym z jego kultem pozostaje Basilica di San Valentino w Terni, gdzie w srebrnym relikwiarzu przechowywane są szczątki świętego, opatrzone inskrypcją wskazującą go jako patrona miłości. Co roku, w niedzielę poprzedzającą Walenty…

zdj-21-224ed2e.jpg
width: 4864
height: 3240

Poznano sekret świątyni Wenus pod Neapolem. Jak rzymska konstrukcja przetrwała zbudowana na wulkanie?
type: item
date: 2025-11-28T10:20:15.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: neapol
subject: świątynie
subject: wenus
subject: wulkany
description: Świątynia Wenus w Neapolu zachowała się do współczesnych czasów w zaskakująco dobrym stanie. Budowla musiała przecież przetrwać stulecia – powszechnych w tym regionie – zagrożeń sejsmicznych i geologicznych. Naukowcy odkryli receptę na długowieczność budynku.
encoded: Świątynia Wenus znajduje się na neapolitańskich Polach Flegrejskich – rozległej kalderze wulkanu, który kształtował ten obszar dziesiątki tysięcy lat temu. Region ten od wieków doświadcza bradyseizmu, czyli powolnego unoszenia i zapadania się gruntu, co stawia miejscowe budowle w wyjątkowo trudnych warunkach geologicznych. Aby zrozumieć fenomen trwałości świątyni, włoscy naukowcy przeanalizowali materiały użyte do wzniesienia budynku. Badania pokazują inżynieryjny kunszt rzymskich architektów i sugerują, że zastosowane starożytne rozwiązania mogą inspirować współczesne budownictwo na obszarach zagrożonych aktywnością wulkaniczną. Łaźnia, która została świątynią – losy budowli Świątynia Wenus została wybudowana w II wieku n.e. przez cesarza Hadriana. Władca, chcąc dbać o swoje zdrowie, rozbudował istniejący już wtedy kompleks łaźni o dodatkową halę dekoracyjną, która później została nazwana świątynią. Rzymianie w II wieku n.e. silnie rozwijali kulturę term. Łaźnie służyły im jako miejsce relaksu, rekreacji, ale również terapii zdrowotnych, z których korzystał sam cesarz Hadrian. Swoją nazwę, nawiązującą do rzymskiej bogini, świątynia zyskała dopiero pod koniec XVI wieku. W 1595 roku podczas prac archeologicznych na terenie budowli odkryto marmurowy posąg Wenus. Znalezisko okazało się na tyle istotne, że budynek został mianowany imieniem bogini miłości, zastępując tym samym poprzednie przeznaczenie obiektu. Choć późniejsze badania archeologiczne wykazały, że XVI-wieczni uczeni błędnie uznali tę budowlę za miejsce kultu, nazwa kompleksu pozostała niezmieniona i do dziś potrafi wprowadzać odwiedzających Neapol w błąd. Jak przeprowadzono badania? Badacze od wielu lat zastanawiali się, jak świątynia potrafiła przetrwać w tak dobrym stanie, tyle lat stojąc na terenach niezwykle wrażliwych geologicznie. Aby rozwiązać zagadkę długowieczności budowli, naukowcy z Uniwersytetu Neapolu oraz Uniwersytetu Chieti-Pescary pobrali próbki materiałów, z których w II w. n.e. została wyb…

GettyImages-1138922817-5eefbcd.jpg
width: 3968
height: 2809

„Świątynia była imponującym dziełem architektury”. Wraz z jej upadkiem straciliśmy Arkę Przymierza i Tablice Przykazań
type: item
date: 2025-11-11T11:57:14.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: archeologia
subject: biblia
subject: izrael
subject: jerozolima
subject: świątynie
description: Świątynia Salomona nie była jedynie monumentalnym miejscem kultu – stanowiła centrum polityczne, ekonomiczne i duchowe królestwa Izraela. Budowa świątyni na Górze Moria, po uprzednim sprowadzeniu Arki Przymierza przez Dawida, była gigantycznym przedsięwzięciem zarówno pod względem kosztów, jak i logistyki. W artykule opisujemy nie tylko architekturę i wymiary budowli, lecz także jej zniszczenie przez Babilończyków oraz dowody archeologiczne potwierdzające istnienie tej starożytnej budowli.
encoded: Spis treści: Wyjątkowa architektura świątyni Upadek i zniszczenie Świątyni Salomona Archeologiczne ślady Pierwszej Świątyni w Jerozolimie Świątynia Salomona, znana także jako Pierwsza Świątynia Jerozolimska, zajmuje wyjątkowe miejsce w historii Izraela i w dziejach religii monoteistycznych. Jej geneza związana jest z pragnieniem króla Dawida, który po zdobyciu Jerozolimy sprowadził do miasta Arkę Przymierza. Ta wcześniej była przechowywana w Szilo w świątyni zwanej Namiotem Spotkania. Ambicją króla Dawida było wzniesienie monumentalnego przybytku, jednak zgodnie z biblijnym przekazem Bóg odmówił mu tego zaszczytu, wskazując na Salomona jako przyszłego budowniczego. Syn Dawida zrealizował projekt w latach 966–959 p.n.e., wznosząc Świątynię na Górze Moria – miejscu symbolicznym, gdzie Abraham miał złożyć Izaaka w ofierze. Świątynia Salomona nie była wyłącznie domem kultu: stanowiła widoczny znak przymierza, była miejscem rytuału ofiary i pomnikiem boskiej chwały. Jej powstanie ugruntowało znaczenie Jerozolimy jako duchowej stolicy narodu i zdefiniowało ramy izraelskiej tożsamości na kolejne stulecia. Wyjątkowa architektura świątyni Budowa Pierwszej Świątyni Jerozolimskiej była przedsięwzięciem nie tylko religijnym, lecz także architektonicznym o wyjątkowej skali i precyzji. Świątynia Salomona wyróżniała się monumentalnymi wymiarami, starannie dobranymi materiałami oraz detalami zdobniczymi, które podkreślały jej znaczenie jako centrum kultu i symbol potęgi króla. Już sama lokalizacja na Górze Moria oraz podział wnętrza na różne strefy kultu świadczyły o przemyślanej kompozycji przestrzeni sakralnej. Rozmiary i struktura Według biblijnych opisów Świątynia Salomona była imponującym dziełem architektury. Jej wymiary określano na około 55 metrów długości, 28 metrów szerokości i 16 metrów wysokości. Najwyższy punkt budowli sięgał około 67 metrów. W Tanachu zapisano inne dane: długość 60 łokci, szerokość 20 łokci i wysokość sieni aż 120 łokci. Choć różne źródła podają odmie…

swiatynia-salomona-shutterstock2173226939-b045306.jpg
width: 4920
height: 2768

To arcydzieło architektury z Małopolski zostało Cudem Polski 2025. Nie wszyscy znają tę cerkiew
type: item
date: 2025-10-21T06:45:16.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: cuda polski
subject: małopolska
subject: świątynie
description: Dawna łemkowska cerkiew św. Parskewy w Kwiatoniu została wyróżniona przez internautów w plebiscycie „Cuda Polski 2025”. To jedna z największych perełek architektury drewnianej w kraju, o której wciąż wie niewiele osób – mimo tego, że została wpisana na listę UNESCO. Warto to zmienić.
encoded: Chociaż pięknych zabytków architektury drewnianej w Małopolsce nie brakuje, to na wyróżnienie zasługuje cerkiew w Kwiatoniu – podobnie uważają czytelnicy „National Geographic Traveler”, których głosami zwyciężyła ona w plebiscycie „Cuda Polski 2025”. To jedna z najbardziej efektownych budowli w regionie. Niezwykła historia łemkowskiej cerkwi Zachwycająca cerkiew została wybudowana w drugiej połowie XVII wieku, chociaż za datę jej ukończenia często wskazuje się rok 1700. Była świątynią łemków – wschodniosłowiańskiej grupy etnicznej tradycyjnie zamieszkującej tereny Łemkowszczyzny: rejonów Beskidu Niskiego, Beskidu Sądeckiego i Bieszczad. Obecnie, w wyniku akcji „Wisła” z 1947 roku, zostali oni rozproszeni po całej Polsce, ale ich kultura jest dalej pielęgnowana. Cerkiew została opuszczona w 1933 roku, kiedy cała wioska zmieniła religię na prawosławną – głównie w wyniku reakcji na silną agitację proukraińską prowadzoną przez część duchowieństwa grekokatolickiego. Po II wojnie światowej we wsi zostały jedynie dwie grekokatolickie rodziny. Szczęśliwie cerkwi udało się przetrwać – pięknym drewnianym budynkiem zaopiekowali się wyznawcy rzymskokatoliccy. Obecnie pełni on rolę świątyni katolickiej i należy do najlepiej zachowanych cerkwi łemkowskich w Polsce i w 2013 roku została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Piękne wnętrza i architektoniczna perełka Wnętrze cerkwi zdobią liczące sobie 200 lat piękne polichromie – oko przykuwają szczególnie intensywne i kontrastujące kolory. Malowidła imitują dodatkowo kształt kolumn, robiąc piorunujące wrażenie. Świątynia dumna jest także ze stuletniego ikonostasu, czyli charakterystycznej dla religii prawosławnych wysokiej ściany z ikonami, która oddziela nawę od sanktuarium. Jej centrum stanowią carskie wrota prowadzące do prezbiterium, przez które mogą przechodzić jedynie duchowni. Teren wokół świątyni otacza ogrodzenie na planie okręgu, a wzrok przyciągają dachy pokryte gontem – drewnianym materiałem wykorzystywanym d…

projekt-1-672cf2a.jpg
width: 3240
height: 2160

Największy kompleks świątynny Egiptu powstał na wyspie? Karnak zdradza tajemnice
type: item
date: 2025-10-06T13:20:37.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: religie
subject: starożytny egipt
subject: świątynie
description: Karnak, potężny kompleks świątynny w Egipcie, skrywa więcej tajemnic, niż przypuszczaliśmy. Naukowcy odkryli, że miejsce to mogło pierwotnie być wyspą. I to nie byle jaką – symbolicznym miejscem, w którym miał się narodzić świat. Do takich wniosków badacze doszli dzięki... odwiertom.
encoded: Karnak jest jednym z największych na świecie kompleksów świątynnych. Zajmuje teren ponad 100 hektarów. Na jego usługach było w czasach panowania Ramzesa II Wielkiego aż 80 tysięcy osób. Starożytni Egipcjanie uznawali Karnak za najważniejsze sanktuarium. Jednak historia tego kompleksu jest daleka od kompletności. Archeolodzy badają Karnak od lat. Spierają się, kiedy powstały pierwsze budowle. Zdaniem niektórych stało się to nawet w czasach poprzedzających pierwszych faraonów, zdaniem innych – dopiero w II tysiącleciu p.n.e. Nowe badania, opublikowane na łamach „Antiquity”, rzucają na tę materię sporo światła. Nie tylko wykopaliska Wykopaliska to nie jest jedyny sposób pozyskiwania informacji na temat dawnych cywilizacji. W ramach najnowszych badań przeprowadzonych przez międzynarodową grupę badaczy, wykonano 61 odwiertów – najgłębsze sięgnęły blisko 12 m głębokości. Na podstawie ich analizy i rdzeni pobranych w okolicy w ramach innych projektów, udało się dojść do bardzo ciekawych wniosków. Zdaniem badaczy są to najbardziej kompleksowe badania Karnaku i jego krajobrazu, jakie do tej pory przeprowadzono. Początki wielkiej świątyni Karnak Budowę świątynnych przybytków w Karnaku rozpoczęto z pewnością w czasach Średniego Państwa (2055–1650 lat p.n.e.), ale większość powstała w czasie największej prosperity cywilizacji faraońskiej w Nowym Państwie (1550–1069 lat p.n.e.), gdy władała na przykład słynna Hatszepsut. Co mówią nowe badania na temat najstarszej fazy istnienia Karnaku? W rdzeniach znajdowały się skorupy naczyń ceramicznych, więc możliwe było określenie wieku nawarstwień. Naukowcy stwierdzili, że około 2500 r. p.n.e. miejsce to nie nadawało się do stałego zamieszkania ze względu na regularne zalewanie przez wartkie wody Nilu. Oznacza to, że najwcześniejsze osadnictwo w Karnaku musiało nastąpić nieco później, ale nadal w czasach Starego Państwa, czyli gdy w północnej części kraju wznoszono piramidy. Świadczą o tym odkryte fragmenty naczyń ceramicznych z okresu od…

DSC00921-30cbf2a.jpg
width: 4320
height: 3240

Bóstwa, kadzidła i uzbrojeni strażnicy. Poznajcie tajemnice chińskich świątyń
type: item
date: 2025-09-28T07:15:36.000Z
creator: Tao Tao Liu
subject: Historia
subject: architektura
subject: azja
subject: chiny
subject: książki
subject: świątynie
description: W Chinach świątynie nie służą tylko bogom – bywały szkołami czy uczelniami. A wyglądają czasem jak pałace. Ich imponujące dachy przetrwały trzęsienia ziemi, wojny i rewolucje. Dziś często są to raczej fotograficzne marzenia turystów niż miejsca kultu. Poznajcie nieoczywiste chińskie świątynie. Dowiedzcie się więcej na temat ich detali, które umykają najlepszym przewodnikom
encoded: Spośród wszystkich cudów współczesnych Chin zazwyczaj to świątynie, pełne stylizowanych wizerunków bogów i bogiń, wzbudzają największą fascynację zagranicznych przyjezdnych. Można nawet powiedzieć, że dziś większość chińskich świątyń pełni przede wszystkim funkcję atrakcji turystycznych, ponieważ rozpowszechnieniu się komunizmu w Państwie Środka towarzyszył wzrost ateizmu. Zniknęły miejscowe odpowiedniki kościołów parafialnych – i należące do nich grunty miały zbyt dużą wartość monetarną. Pozostały jednak „katedry” zachowane z uwagi na ich walory architektoniczne i znaczenie historyczne. Wśród nich znajdujące się w Pekinie świątynia Wuta (Pięciu Pagód) i Świątynia Śpiącego Buddy, znane buddyjskie przybytki: Świątynia Białej Chmury, główny daoistyczny ośrodek Chin, a także meczet Niujie, do którego ściągają rzesze muzułmańskiej ludności Hui w północnych Chinach. Początki świątyń nikną w mgłach dziejów Bardzo trudno prześledzić historię konkretnych przybytków religijnych, ponieważ rzadko wspominają o nich źródła pisane. Każdy mógł wybudować lub ufundować świątynię, a jej utrzymanie też nie było kosztowne – wystarczały datki ze strony kilku zamożnych osób. Akcja wielu dawnych historii rozgrywa się w podupadłych, nieużywanych już świątyniach – okoliczna ludność zwykle postrzegała je jako miejsca złowieszcze, choć osoby z zewnątrz nie podzielały tej opinii. Podczas drugiej wojny światowej, gdy Chiny walczyły z Japonią, wiele szkół i uczelni zostało ewakuowanych do zachodnich prowincji Chin i tymczasowo ulokowanych w tamtejszych nieużywanych świątyniach. Świątynie jak pałace W Chinach różnice między architekturą religijną a, dajmy na to, pałacową były minimalne – jedno i drugie wznoszono zgodnie z wytycznymi feng shui. Dlatego też każda świątynia ustawiona jest na osi północ-południe. Główny pawilon mieści się na pierwszym dziedzińcu, a za nim, ku północy, ciągną się kolejne podworce i sale. Tylna część budowli powinna być położona nieco wyżej, a z przodu powinna znajdowa…

chinskie-swiatynie-ba5ff67.jpg
width: 5716
height: 3816

Jakie dary składano greckim bogom? Analiza chemiczna odsłania tajemnicę
type: item
date: 2025-08-01T11:02:17.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: grecja
subject: starożytność
subject: świątynie
subject: wierzenia
description: Zagadkowa maź odkryta w naczyniach sprzed 2500 lat przez archeologów w greckiej świątyni przez dekady pozostawała zagadką. Dziś już wiemy, że była to ofiara dla bogów – i że miała słodki smak.
encoded: Spis treści: Laboratorium prawdę ci powie? Miód dla bogów Substancje organiczne są bardzo rzadko odkrywane przez archeologów. Najczęściej natykają się na naczynia ceramiczne lub ich pozostałości i narzędzia kamienne. Sporadycznie do badaczy przeszłości uśmiecha się szczęście. Tak też było w tym przypadku. Podczas wykopalisk w greckiej świątyni z VI wieku p.n.e. w Paestum we Włoszech odkryto 8 naczyń z brązu z pozostałościami jakiejś mazi. Laboratorium prawdę ci powie? Praca archeologa w terenie to tylko początek. Odkryte obiekty następie analizowane są przez ekspertów różnych specjalności i poddawane konserwacji. Początkowo archeolodzy, którzy prowadzili wykopaliska w 1954 roku w Paestrum, zidentyfikowali pierwotną zawartość brązowych naczyń jako miód, uznawany za symbol nieśmiertelności. Sugerowali, że miód był ofiarowany w postaci plastrów miodu, z których pozostał jedynie wosk pszczeli jako główny element. Jednakże trzy kolejne analizy laboratoryjne, przeprowadzone na różnych próbkach substancji, wykluczyły, że był to miód. Dominowało przekonanie, że zawartość naczyń stanowiła mieszaninę wosku, tłuszczu lub żywicy. Teraz metody analityczne zostały udoskonalone. Postanowiono zweryfikować dawne wyniki i postawić kropkę nad i. Miód dla bogów Teraz zespół badaczy z Wielkiej Brytanii opublikował artykuł na łamach czasopisma „Journal of the American Chemical Society”. Zastosowano takie metody jak: chromatografia jonowa – to bardzo czuła metoda do wykrywania małych, rozpuszczalnych w wodzie cząsteczek, takich jak cukry; spektroskopia w podczerwieni z transformacją Fouriera – wykrywa „chemiczny odcisk palca”. Urządzenie świeci światłem podczerwonym na próbkę i mierzy, jak światło jest przez nią pochłaniane. Każda substancja pochłania światło inaczej, tworząc unikatowy wzór, który pozwala ją zidentyfikować; chromatografia gazowa sprzężona ze spektrometrią mas z sondą termiczną – ta metoda rozdziela różne substancje i pozwala identyfikować każdą z nich. W nowoczesnym labor…

miod-41c2dcd.png
width: 900
height: 600

To jedna z najwspanialszych świątyń. Stała się symbolem zmian zachodzących na świecie
type: item
date: 2025-06-28T11:01:48.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: świątynie
subject: turcja
subject: zabytki
description: Hagia Sophia uchodzi za jedno z największych dzieł architektury bizantyjskiej. Na przestrzeni wieków wspaniała świątynia była świadkiem wielu dziejowych wydarzeń – koronacji cesarzy, krucjat, wielkich kataklizmów i przemian zachodzących w religii i polityce. Dziś jest nie tylko miejscem modlitwy, ale także jedną z najwspanialszych atrakcji turystycznych i najbardziej wyrazistym symbolem Stambułu.
encoded: Spis treści: Zanim powstała Hagia Sophia Justynian I zapragnął wybudować najwspanialszą świątynię Kościół Mądrości Bożej stał się meczetem Mądrości Bożej Świątynia stała się muzeum Międzynarodowy skandal Bizantyjskie mozaiki to arcydzieła sztuki sakralnej Co jeszcze można podziwiać w świątyni? Każdy miłośnik historii i zabytków powinien przynajmniej raz udać się do Stambułu. Wspaniały pałac Topkapi, imponujący pałac Dolmabahçe, Cysterna Bazyliki, ikoniczna wieża Galata – można tak wymieniać i wymieniać. Na liście atrakcji dawnej stolicy Turcji nie można pominąć meczetów, a zwłaszcza jednego – górującej nad miastem świątyni Hagia Sophia. To unikatowe miejsce, wpisane na listę UNESCO, stanowi najwspanialszy przykład bizantyjskiej architektury i sztuki. Zanim powstała Hagia Sophia Przed Hagią Sophią na miejscu, gdzie dziś wznosi się wspaniały meczet, istniały dwie świątynie. Pierwsza powstała w 325 roku, gdy Konstantyn Wielki, pierwszy chrześcijański władca Imperium Rzymskiego, założył Konstantynopol. Kościół „Megale Ekklesia” (czyli „Wielki Kościół”) pełnił funkcję głównego miejsca modlitwy w nowej stolicy. Dokładny wygląd budowli nie jest znany. Najprawdopodobniej był to dość prosty bazylikowy budynek z drewnianym stropem. Wiadomo natomiast, że świątynia spłonęła w 404 roku. Wtedy w Konstantynopolu wybuchły zamieszki w związku z wygnaniem Jana Chryzostoma, gdy cesarzowa Eudoksja nie zgodziła się na reformy patriarchy. Kolejny kościół powstał w 415 roku, z polecenia cesarza Teodozjusza II. Nowa świątynia pełnymi garściami czerpała z tradycji rzymskiej. Składała się z bazyliki z atrium, a jej fasadę zdobiły marmury. Niestety, nowa budowla nie przetrwała nawet stu lat. 13 stycznia 532 roku w Konstantynopolu rozpoczęło się powstanie ludowe, będące reakcją na politykę Justyniana I Wielkiego (rewolta Nika). W trakcie trwających pięć dni krwawych walk w mieście spłonęło wiele budynków. Jednym z tych, które strawił ogień, był kościół. Justynian I zapragnął wybudować najwspan…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a95f9bf649b4af127ec7f79313ab3d8ce23ba7ee-9c01d51.jpg
width: 1000
height: 667

W Boliwii odkryto wielką świątynię zaginionej cywilizacji. Istniała przed Inkami
type: item
date: 2025-06-25T09:27:36.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: boliwia
subject: świątynie
description: Ruiny po olbrzymiej świątyni, w której odprawiano rytuały w czasie równonocy, odkryli archeolodzy w Boliwii. Stworzyli ją przedstawiciele jednej z najpotężniejszych cywilizacji Ameryki Południowej, Tiwanaku.
encoded: Spis treści: Zagadkowy prostokąt na wzgórzu Świątynia pełna kubków po piwie Zaskakujące odkrycie Gdy myślimy o dawnych kulturach Ameryki Południowej, najczęściej stają nam przed oczami Inkowie. Znani z zagadkowego „pisma” węzełkowego i Machu Picchu stworzyli potężne imperium, które istniało kilkaset lat aż do XVI wieku. Jednak historia tego kontynentu jest zdecydowanie dłuższa. Jedną z największych cywilizacji poprzedzających Inków była kultura Tiwanaku (Tiahunaco). Swą nazwę zawdzięcza jej głównemu ośrodkowi położonemu w pobliżu jeziora Titicaca na terenie dzisiejszej Boliwii. Zachowały się tam niezwykłe budowle ceremonialne, również wykonane z kamienia, w tym słynna Brama Słońca. Teraz międzynarodowy zespół naukowców poinformował, że zlokalizował kolejną imponującą konstrukcję tego ludu – znajduje się ona ponad na południe 200 km od Tiwanaku. Odkryciem podzielono się na łamach czasopisma „Antiquity”. Zagadkowy prostokąt na wzgórzu Świątynia otrzymała nazwę Palaspata. Znajduje się na szczycie wzgórza, które było znane lokalnym rolnikom, ale nigdy nie zostało dogłębnie zbadane przez naukowców. Nie było jasne, co w sobie skrywa. Budowlę zidentyfikowano z lotu ptaka dzięki subtelnym zmianom topograficznym i wegetacji. Ma zarys prostokąta o wymiarach 125 na 145 m. W środkowej części znajduje się dziedziniec otoczony z trzech stron kilkunastoma pomieszczeniami. Szczegółowe analizy wykonano z pomocą dronów. Następnie wykonano badania powierzchniowe. Świątynia pełna kubków po piwie – Na powierzchni świątyni znaleziono liczne fragmenty kubków keru. Kubki te były używane do picia chicha, tradycyjnego piwa kukurydzianego, podczas świąt rolniczych i uroczystości, co wskazuje, że świątynia była [również – przyp. red.] centralnym ośrodkiem handlu – mówi główny autor publikacji, prof. José Capriles z Uniwersytetu Penn State. Zdaniem badaczy układ kompleksu nie jest przypadkowy i zapewne związany jest z dostosowaniem do wykonywania rytuałów w czasie równonocy, czyli w momencie, g…

Low-Restiwanaku-reconstruction-5a049c0.jpg
width: 700
height: 525

Profesor z Oksfordu rozwikłał zagadkę Partenonu. Efekt? Atena jak latarnia
type: item
date: 2025-05-09T09:30:24.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: starożytność
subject: światło
subject: świątynie
description: Już wiemy, jak było oświetlone wnętrze najsłynniejszej greckiej świątyni – Partenonu w Atenach. Naukowiec z Uniwersytetu Oxfordzkiego wykonał spektakularną, trójwymiarową cyfrową rekonstrukcję.
encoded: Spis treści: Jak wyglądało wnętrze Partenonu? Precyzyjna gra światłem w greckiej świątyni Atena niczym złota latarnia Partenon uważany jest za jedno z najdoskonalszych dzieł architektonicznych, symbolizujących nastanie początku zachodniej cywilizacji. Świątynię wzniesiono na Akropolu – płaskowyżu dominującym nad Atenami. Partenon powstawał od 447 do 432 roku p.n.e. To świątynia poświęcona Atenie. Wykonano ją w klasycznym porządku doryckim. Przez setki lat miejsce to poważnie ucierpiało i zostało rozkradzione. Dlatego naukowcy posiłkują się cyfrowymi metodami, by je zrekonstruować. Jak wyglądało wnętrze Partenonu? Archeolog z Uniwersytetu Oksfordzkiego, prof. Juan de Lara postanowił przyjrzeć się systemowi oświetlenia Partenonu. W tym celu wykonał trwającą cztery lata kwerendę, łączącą archeologię i technologię 3D. Wyniki badań opublikował w czasopiśmie naukowym poświęconym archeologii klasycznej, „The Annual of British School at Athens”. View oEmbed on the source website Długotrwałe analizy były niezbędne, bo wnętrze świątyni jest dziś w zasadzie nie do poznania – po prostu puste. Tymczasem w starożytności cechowało je bogactwo. Główną część Partenonu stanowił olbrzymi posąg Ateny, wykonany ze złota i kości słoniowej. Był to zapewne jeden z najdroższych zabytków wszech czasów. Precyzyjna gra światłem w greckiej świątyni Prof. De Lara ustalił, że żaden z elementów architektonicznych Partenonu nie był przypadkowy. Gra światłem była możliwa dzięki zastosowaniu zarówno naturalnego, jak i sztucznego oświetlenia. Niezwykły efekt wizualny zapewniały też specjalne zbiorniki z wodą i odpowiednio obrobione marmurowe płyty. Wszystkie te elementy tworzyły taki efekt, który powodował niezwykłe wrażenie: z ciemności wyłaniała się lśniąca złotem bogini Atena. Jej posąg wykonał słynny rzeźbiarz Fidiasz w 438 roku p.n.e. Atena niczym złota latarnia Naukowiec wziął pod uwagę ustawienie słońca w różnych porach roku i dnia. Ekspertowi udało się ustalić, że słońce znajdowało się w linii…

Solar-aligment-of-the-statue-in-the-interior-of-the-Parthenon-0174a87.png
width: 2500
height: 1476

Są symbolem słynnej świątyni Hatszepsut. Zrekonstruowali je Polacy
type: item
date: 2025-05-06T08:16:08.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: architektura
subject: egipt
subject: faraoni
subject: starożytny egipt
subject: świątynie
description: Najsłynniejsza egipska świątynia należała do królowej Hatszepsut i powstała 3500 lat temu. Co roku odwiedzają ją miliony turystów. Jej symbolem są monumentalne rzeźby. Wiele z nich zrekonstruowali polscy eksperci.
encoded: Spis treści: Polacy w słynnej świątyni Ponad 20 zrekonstruowanych rzeźb Przyczyny zniszczenia rzeźb Świątynia Hatszepsut w Deir el-Bahari niedaleko Luksoru uważana jest za jedną z najbardziej malowniczo położonych i oryginalnych świątyń egipskich. Polacy w słynnej świątyni W XIX i na początku XX w. zrujnowaną świątynię faraonki badało wielu naukowców. W ten żmudny proces zaangażowani byli wszyscy najważniejsi badacze starożytnego Egiptu. Wśród nich znaleźli się Jean-François Champollion, czyli egiptolog, który rozszyfrował hieroglify oraz odkrywca grobowca Tutanchamona – Howard Carter. Od 1961 roku zadania rekonstrukcji podjęła się polsko-egipska ekspedycja z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego we współpracy z egipskim Ministerstwem Turystyki i Starożytności. Trwa to do dzisiaj. A co ciekawe – konstrukcja świątyni zajęła starożytnymi Egipcjanom „zaledwie” 15 lat. Ponad 20 zrekonstruowanych rzeźb Szef misji, dr Patryk Chudzik, w rozmowie z Nauką w Polsce,podsumował dotychczasowe prace związane z rekonstrukcją słynnych rzeźb zdobiących świątynię. Są to zarówno piaskowcowe sfinksy, jak i wapienne ozyriaki – ukazujące kobietę-faraona Hatszepsut jako boga Ozyrysa. Do tej pory udało się zrekonstruować ponad 20 z nich. – Są one jedną z największych atrakcji turystycznych i najczęściej fotografowanych obiektów w Egipcie – stwierdził archeolog. Rekonstrukcja jest żmudną pracą. To efekt kooperacji archeologów, egiptologów, architektów i konserwatorów. – Posągi te, zrekonstruowane przez członka naszej ekspedycji, rzeźbiarza Wojciecha Myjaka, są dzisiaj już nie tylko najbardziej rozpoznawalnym elementem świątyni Hatszepsut, ale także symbolem turystyki nad Nilem – podkreślił badacz. Jak przekazał National Geographic Polska dr Chudzik, obecnie polscy eksperci pracują nad ostatnim z ozyriaków możliwych do rekonstrukcji. Szef ekspedycji liczy na odkrycie fragmentów kolejnych rzeźb. Przyczyny zniszczenia rzeźb Wizerunki Hatszepsut zniszczono zaledwie k…

hatszepsut-2123810.png
width: 900
height: 600

W Luksorze odkryto „dom życia”. Tam uczyli się starożytni kapłani
type: item
date: 2025-04-07T13:19:28.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: egipt
subject: starożytny egipt
subject: świątynie
description: W Ramesseum, czyli w świątyni grobowej Ramzesa Wielkiego, archeolodzy odkryli pozostałości po „domu życia”. To w takich miejscach kapłani przekazywali odwieczną wiedzę na temat religii.
encoded: Spis treści: Ramesseum pełne zagadek „Dom życia” – akademia kapłanów Groby sprzed 3 tysięcy lat i starożytne magazyny Ramesseum jest jednym z ciekawszych zabytków znajdujących się na zachodnim brzegu w Luksorze w Górnym Egipcie. Ta świątyni powstała w ciągu dwóch dekad w XIII wieku p.n.e. Jej twórcą jest słynny faraon Ramzes II, zwany też Wielkim. Jest on jednym z najbardziej znanych, ale i też najpotężniejszych władców starożytnego Egiptu. Rozkazał wznieść liczne świątynie, wśród nich słynne Abu Simbel. Ramesseum pełne zagadek Turyści kojarzą Ramesseum z kamienną świątynią, której malownicze ruiny można podziwiać do dziś. Tymczasem dwie trzecie obszaru należącego do tego świętego przybytku wykonano z cegły mułowej. Niewiele pozostało z tych budynków, a pełniły kluczowe funkcje związane z zarządzaniem świątynią. To właśnie tam dokonano ważnych odkryć, które właśnie ogłosiła wspólna francuska i egipska misja archeologiczna. Do tej pory wiele miejsc w obrębie Ramesseum nie zostało przebadanych w sposób wykopaliskowy. „Dom życia” – akademia kapłanów Najciekawszym znaleziskiem są relikty po „domu życia” – do tej pory nie udawało się go namierzyć w Ramesseum. Teraz rozpoznano zarówno rozplanowanie tego przybytku, jak też i liczne artefakty. Wśród nich są zachowane wprawki uczniów w postaci próbnych rysunków i innych przedmiotów związanych z nauczaniem. „Domy życia” przylegały do faraońskich świątyń. Były to ośrodki kultury egipskiej, które można wręcz określić „akademiami cywilizacji egipskiej”. To stamtąd wywodziła się wiedza egipskich kapłanów na temat religii i rytuałów. „Bez wątpienia profesorowie owych domów życia rozpowszechniali znajomość literatury oraz nauki niezbędne kapłanom, nauczając dzieci umieszczone w szkołach świątynnych” – uważa egiptolog prof. Guy Rachet. Groby sprzed 3 tysięcy lat i starożytne magazyny W ramach świątyni mieściły się również magazyny żywności, mające zapewnić prowiant dla setek osób pracujących w jej obrębie. Naukowcy przekazali inform…

ramesseum-9c1149f.png
width: 900
height: 600

Do czego tak naprawdę służyło Göbeklitepe? Archeolodzy mają odpowiedź
type: item
date: 2025-03-25T08:53:27.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: architektura
subject: neolit
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: świątynie
subject: turcja
description: Monumentalny megalit Göbeklitepe w Turcji sprzed ponad 11 tysięcy lat był otoczony przez zabudowania mieszkalne. Ta informacja rzadko pojawia się wśród zwolenników tak zwanej zakazanej archeologii, którzy twierdzą, że archeolodzy chcą coś zataić.
encoded: Spis treści: Legendy o Göbeklitepe. Skąd się wzięły? Świątynia pośród głuszy. Czy taka jest prawda o Göbeklitepe? Jak wyglądała osada w Göbeklitepe? Osada z dala od wody. Akwedukt łowców i zbieraczy Dla wielu osób pasjonujących się archeologią na myśl o stanowisku archeologicznym w Göbeklitepe w Turcji stają przed oczami monumentalne kamienne budowle z filarami, wzniesione na planie owalu. Powstawały przez około 1600 lat między 9600 a 8000 r. p.n.e. Uważane są za jedne z najstarszych megalitycznych budowli świata. Legendy o Göbeklitepe. Skąd się wzięły? Göbeklitepe położone jest w południowo wschodniej Turcji, niedaleko granicy z Syrią. To już geograficzny obszar Mezopotamii, czyli międzyrzecza zlokalizowanego między wielkimi ciekami wodnymi: Tygrysem i Eufratem. Jest to strefa tzw. Żyznego Półksiężyca, czyli rejonu gdzie na Bliskim Wschodzie ludzie po raz pierwszy udomowili zwierzęta i zboża po zakończeniu ostatniego zlodowacenia, około 12 tysięcy lat temu. Gdy w początku tego wieku zaczęło się pojawiać w mediach coraz to więcej publikacji o Göbeklitepe, gdzie podkreślano wyjątkowość tego miejsca, rosło społeczne zainteresowanie tym stanowiskiem archeologicznym. Na przykład niemiecki tygodnik „Der Spiegel” opublikował w 2006 roku artykuł zatytułowany „Poszukiwania rajskiego ogrodu. Archeolodzy na tropie biblijnego raju”. Kolejne publikacje skupiały się na odkryciu rzekomych świątyń. Teraz badacze określają kamienne struktury „budynkami specjalnymi” lub „publicznymi”. Do społecznej świadomości nie przebiła się informacja, że w Göbeklitepe istniała wielka, około 10-hektarowa osada. – O domostwach wiedzieliśmy od początku [wykopalisk – przyp. red.]. Nie wiem, kto odpowiada za to, że o tym nie wiadomo. Ludzie chcą słuchać sensacyjnych informacji – powiedział National Geographic Polska dyrektor badań w Göbeklitepe prof. Necmi Karul z Uniwersytetu Stambulskiego. Archeolog przyznaje ze smutkiem, że ludzie łakną bardziej ekscytujących historii, a nie informacji o „normalny…

gobeklitepe-1b206f7.jpg
width: 1000
height: 750

Ten obraz ma działać cuda. Doceniono sanktuarium, w którym się znajduje
type: item
date: 2024-12-03T14:55:32.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: chrześcijaństwo
subject: kościół katolicki
subject: obrazy
subject: religie
subject: świątynie
subject: sztuka
subject: wiara
subject: województwo lubuskie
description: W 1670 roku specjalna komisja uznała obraz Matki Bożej Rokitniańskiej za cudowny. Od kilkuset lat ukazana na nim Maryja ma uzdrawiać wiernych. Ponoć pomogła królowi w uzyskaniu ugody ze zbuntowaną szlachtą. Sanktuarium w Rokitnie, w którym znajduje się obraz, trafiło właśnie na listę kluczowych zabytków w Polsce.
encoded: Spis treści: Cudowny obraz w Rokitnie Polityczne cuda – Maryja i pomoc dla króla oraz Ziem Odzyskanych 131 obiekt o szczególnym znaczeniu dla kultury W Polsce jest około 800 sanktuariów maryjnych. Najważniejszym, o randze sanktuarium narodowego i jednocześnie miejscem kultu religijnego, pozostaje Jasna Góra. Każdego roku odwiedza je kilka milionów pielgrzymów. Mniej monumentalne, ale równie cenne miejsca tego typu znajdują się na terenie całego kraju. Jednym z ważniejszych sanktuariów maryjnych w zachodniej Polsce jest Sanktuarium Matki Bożej Rokitniańskiej w Rokitnie w województwie lubuskim. Świątynia ta została właśnie doceniona i trafiła do pocztu najważniejszych zabytków w Polski. Cudowny obraz w Rokitnie Kluczowym elementem sanktuarium w Rokitnie jest cudowny obraz. Jego dzieje okryte są mgłą tajemnicy. Wiadomo, że powstał na początku XVI w. na drewnie lipowym. Przedstawia popiersie Matki Bożej na złoconym tle, z charakterystycznie odsłoniętym uchem. Z uwagi na też szczegół Matkę Bożą Rokitniańską nazywa się Cierpliwie Słuchającą. Twarz świętej jest pochylona ku lewej stronie i sprawia wrażenie zasłuchanej. Obraz trafił do Rokitna w 1669 roku jako dar opata Kazimierza Jana Opalińskiego, który przeniósł go z klasztoru cystersów w Bledzewie do kościoła wiejskiego w Rokitnie. Wtedy też, jak twierdzą wierni, zaczął czynić cuda. W Rokitnie pojawiły się informacje o nagłych uzdrowieniach. Z tego powodu biskup poznański powołał Komisję Teologiczną, która zbadała prawdziwość uzdrowień i łask płynących z obrazu świętej. W 1670 r. gremium to uznało obraz za cudowny. Do dzisiaj w lokalnych mediach można przeczytać historie o cudownych uzdrowieniach, które nastąpić miały po skierowaniu próśb do Maryi w rokitniańskiej świątyni. Barokowy kościół, w którym znajduje się obraz, pochodzi z XVIII wieku. Zbudowano go dla potrzeb kultu Maryi. Świątynia jest przykładem późnobarokowej architektury sakralnej w nurcie śląsko-morawskim, o dobrze zachowanym, jednorodnym wystroju i wyposa…

Sanktuarium-Matki-Bozej-Rokitnianskiej-w-Rokitnie-dcab5b4.png
width: 1200
height: 630

Nowe odkrycia w Göbeklitepe w Turcji. Zagadkowe nisze, w których palił się ogień
type: item
date: 2024-11-29T13:12:01.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: świątynie
subject: turcja
subject: wierzenia
description: Archeolodzy kontynuują badania w Göbeklitepe wśród najstarszych monumentalnych budowli świata. W tym roku natknęli się na nisze z popiołami w ścianie megalitycznej konstrukcji. Może to oznaczać, że ogień odgrywał ważną rolę w rytuałach.
encoded: Spis treści: Göbeklitepe – najnowsze odkrycia Przyszłość badań w Göbeklitepe Menażeria dzikich zwierząt z pradziejowego budynku Duże inwestycje w badania archeologiczne w Turcji W 2018 UNESCO wpisało na światową listę dziedzictwa neolityczne stanowisko archeologiczne w Göbeklitepe w Turcji. Archeolodzy odkryli tam wielkie konstrukcje składające się z megalitycznych T-kształtnych filarów, ważących nawet kilka ton. W planie przypominają nieco kręgi kamienne, chociaż były to zapewne zadaszone konstrukcje z pełnymi ścianami. Budowle te stanęły w centrum zainteresowania naukowców i pasjonatów, bo są nadzwyczaj stare. Mają nawet aż 11,5 tysiąca lat, czyli są starsze o kilka tysiącleci od Stonehenge czy piramid egipskich. Archeolodzy spierają się o ich funkcję, dlatego nazywają je różnie: miejscami spotkań, świątyniami czy budynkami o specjalnym przeznaczeniu. Göbeklitepe – najnowsze odkrycia Regularne badania wykopaliskowe trwają w tym miejscu od lat 90. XX wieku. Również w tym sezonie badacze byli w terenie. Prace odbyły się w sierpniu i we wrześniu. Kopano m.in. budynki B i C, które znajdują się pod zadaszeniem, wokół którego prowadzi kładka dla turystów. Zwiedzający mogą więc obserwować pracę archeologów na żywo. – Po raz pierwszy znaleźliśmy paleniska w budynkach specjalnych – powiedział National Geographic Polska dyrektor wykopalisk prof. Necmi Karul z Uniwersytetu Stambulskiego. Jaka była ich funkcja? W ocenie dr. Lee Clare'a z Niemieckiego Instytutu Archeologicznego (DAI), który jest kierownikiem prac terenowych i koordynatorem badań Göbeklitepe z ramienia DAI, mogły być używane jednocześnie do ogrzewania i zapewnienia światła. Ale – jak wskazuje – są dość monumentalne, więc być może odgrywały pewną rolę w rytuałach lub innych czynnościach, które rozgrywały się wówczas we wnętrzu budowli megalitycznej. Przyszłość badań w Göbeklitepe Profesor Karul zapytany przez National Geographic Polska o to, ile jeszcze potrwają wykopaliska w Göbeklitepe stwierdził, że bardzo dł…

Nisze-w-Gobeklitepe-7bc225d.png
width: 1200
height: 630

Jak powstały megalityczne budowle w Göbeklitepe? Poznałem prawdę na własne oczy
type: item
date: 2024-11-14T07:57:41.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: architektura
subject: atrakcje turystyczne
subject: budynki
subject: neolit
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: świątynie
subject: turcja
subject: udomowienie
description: Słynne kamienne budowle odkryte w Göbeklitepe w Turcji mają około 11 tysięcy lat. Niektórzy nazywają je najstarszymi świątyniami na świecie. Wbrew obiegowej opinii nie pojawiły się nagle i znikąd. Sprawdziłem to na własne oczy.
encoded: Spis treści: Świątynie czy miejsca spotkań. Göbeklitepe pełne znaków zapytania Kim byli ludzie, którzy wznieśli Göbeklitepe? Nie tylko Göbeklitepe. O świątyniach, które zniknęły Nie taki kamień straszny. A Göbeklitepe – nie takie wyjątkowe Kontekst. Słowo klucz w archeologii Archeolog też (czasem) się myli. Historia odkrycia wczesnych osad neolitycznych Göbeklitepe (z języka tureckiego: brzuchate wzgórze) fascynuje nie tylko archeologów, ale też wielu pasjonatów pradziejów. To w tym miejscu, zlokalizowanym na wzgórzach południowo wschodniej Turcji, niedaleko granicy z Syrią, znajdują się jedne z najstarszych na świecie monumentalnych konstrukcji wzniesionych ręką człowieka. Świątynie czy miejsca spotkań. Göbeklitepe pełne znaków zapytania Do tej pory archeolodzy odkopali blisko 10 enigmatycznych budowli (niektóre częściowo), które niektórzy określają mianem świątyń. Są owalne w zarysie. W ich kamiennych ścianach znajdują się wielkie, T-kształtne filary. Nieco większe bloki, osiągające nawet 5–6 metrów wysokości, o takim samym kształcie umieszczone są naprzeciwko siebie wewnątrz tych założeń. Pokryte są płaskorzeźbami, na których widać dzikie zwierzęta. Przyglądam się tym budowlom z kładki, którą zbudowano nad nimi dla niekończącego się tłumu odwiedzających to miejsce. Rocznie przybywa tu od kilku lat nawet paręset tysięcy osób. W 2018 roku Göbeklitepe znalazło się na liście światowego dziedzictwa UNESCO, co jeszcze bardziej wzmogło zainteresowanie. Mijają mnie przede wszystkim liczne, wielopokoleniowe tureckie rodziny. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/11/20241105103419140iOS-6a37695.jpg" width="4032" height="3024" alt="Taj wygląda dzisiejszy krajobraz wokół Göbeklitepe. W czasach świetności osady rosło tu więcej drzew i było bardziej wilgotno" title="Taj wygląda dzisiejszy krajobraz wokół Göbeklitepe. W czasach świetności osady rosło tu więcej drzew i było bardziej wilgotno" /> Co prawda pierwszy badacz stanowiska archeologi…

gobeklitepe-da70211.png
width: 1200
height: 630

Bogowie i król ukazali się po setkach lat. Nowe odkrycia w egipskiej świątyni w Eśnie
type: item
date: 2024-10-25T08:58:46.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: bogowie
subject: egipt
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytny egipt
subject: świątynie
description: Spod grubej warstwy sadzy na płaskorzeźbach w świątyni egipskiej w Esna ukazały się wizerunki bogów i króla. Ten święty przybytek poświęcony był również bogu o głowie barana, Chnumowi.
encoded: Spis treści: Destrukcja świątyń egipskich Ogniska w świątyni. Bogów prawie nie widać Nieznane sceny na świątyni w Eśnie Warte zobaczenia starożytne budowle znajdują się w Egipcie nie tylko w Luksorze czy w Gizie, ale również w wielu innych miejscach wzdłuż doliny Nilu. Nieco zapomnianą jest świątynia w Eśnie, zlokalizowana 60 km na południe od Luksoru. Budowla ta powstała w czasach grecko-rzymskich, czyli jakieś dwa tysiące lat temu. Poświęcono ją głównie egipskiemu bogowi Chnumowi (o baranim łbie) oraz Neith i Heka. Świątynia położona jest w centrum miasta, kilka metrów powyżej poziomu gruntu. Już ze względu na nietypową lokalizację warto ją odwiedzić, mimo że zachował się tylko jej fragment. Co ciekawe, jest ona jednym z ostatnich dzieł architektury staroegipskiej. Destrukcja świątyń egipskich Wiele egipskich świątyń przetrwało po dziś dzień w nienajgorszym stanie. Na przestrzeni tysięcy lat istnienia nieco się jednak „zapuściły”. W pierwszych wiekach naszej ery zmieniano ich przeznaczenie, na przykład na kościoły. W innych w kolejnych stuleciach po prostu mieszkano. Na przykład w miejscu świątyni Hatszepsut powstał koptyjski klasztor. To właśnie taka nietypowa działalność przyczyniła się do zniszczeń w świątyni w Esna. Budowla jest obecnie poddawana szeroko zakrojonym pracom renowacyjnym w ramach egipsko-niemieckiego projektu, który trwa od 2018 roku. Ze strony egipskiej prowadzi je Hisham El-Leithy z Centrum Dokumentacji Ministerstwa Turystyki i Starożytności (MoTA). Ze strony niemieckiej – egiptolog profesor Christian Leitz z Instytutu Studiów Starożytnego Bliskiego Wschodu na Uniwersytecie w Tybindze. Ogniska w świątyni. Bogów prawie nie widać W ciągu ostatnich lat konserwatorom udało się odsłonić sporo płaskorzeźb pokrytych tak grubą warstwą sadzy, że na części nie było widać nie tylko kolorów, ale nawet zarysów płaskorzeźb. W ciągu ostatnich 1800 lat miejscowa ludność rozpalała ogniska w przedsionku świątyni. W tym sezonie eksperci odsłonili coś wyjątkowego.…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/24-10-22Esna03KingSem-priest1-69ae0fd.jpg
width: 1502
height: 1000

Archeolodzy odkryli najstarszy kościół w Armenii. Naukowcy mówią o sensacji
type: item
date: 2024-10-14T13:23:24.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: architektura
subject: armenia
subject: chrześcijaństwo
subject: kościoły
subject: odkrycia archeologiczne
subject: religie
subject: świątynie
description: Pozostałości nieznanego wcześniej wczesnochrześcijańskiego kościoła w starożytnym mieście Artaxata odkryli archeolodzy w Armenii. Świątynia z IV wieku jest najstarszym archeologicznie udokumentowanym kościołem w tym kraju.
encoded: Spis treści: Kościół w kształcie krzyża Jak wyglądał najstarszy kościół Armenii? Chrześcijaństwo w Armenii. Kiedy się tam rozprzestrzeniło? Najstarsze kościoły na świecie pochodzą z III i IV wieku. Jest ich niewiele i nie wszystko zachowały się w całości. Dlatego odkrycie każdego kolejnego lub pozostałości po nim jest tak ważne dla naukowców. Najnowszego odkrycia dokonano w Artaxata. Miasto to było stolicą królestwa Armenii, rządzonego przez dynastie Artaksydów i Arsacydów. Miasto rozwinęło się w ważną metropolię w okresie hellenistycznym i było stolicą Armenii przez prawie sześć wieków. Kościół w kształcie krzyża Znalezisko dokonane w Artaxata składa się z ośmiokątnego w planie budynku z przedłużeniami w kształcie krzyża. Zespół przebadał wykopaliskowo część kościoła. Resztę rozpoznał przy użyciu metod geofizycznych, które nie wymagają fizycznej ingerencji w podłoże i nie niszczą nawarstwień archeologicznych. – Budynek z IV wieku jest najstarszym archeologicznie udokumentowanym kościołem w kraju – sensacyjnym dowodem na wczesne chrześcijaństwo w Armenii – mówi profesor Achim Lichtenberger z Uniwersytetu w Münster w Niemczech, jeden z kierowników badań. – Ośmiokątne [w planie – przyp. red.] kościoły nie były tu dotąd znane. Natomiast znamy je dobrze z regionu wschodniego Morza Śródziemnego, gdzie pojawiły się po raz pierwszy w IV wieku naszej ery – dodaje dr Mkrtich H. Zardaryan z Narodowej Akademii Nauk Armenii, który prowadzi ekspedycję ze strony ormiańskiej. Wspólne badania trwają w mieście Araxata od 2018 roku. Jak wyglądał najstarszy kościół Armenii? Pod względem typologicznym znalezisko odpowiada wczesnochrześcijańskim budynkom upamiętniającym. W bocznych częściach archeolodzy odkryli pozostałości drewnianych platform. To było korzystne dla badaczy, bo materiały organiczne można wydatować z pomocą popularnej wśród archeologów metody radiowęglowej. Okazało się, że te fragmenty zabudowy pochodzą z połowy IV wieku naszej ery. Należy zaznaczyć, że jest to najstars…

NG-wystawki-Facebook-90f1604.png
width: 1200
height: 630

Płaskorzeźby bogów były pokryte złotem. Nowe odkrycie w egipskiej świątyni w Edfu
type: item
date: 2024-09-17T09:58:51.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: religie
subject: starożytny egipt
subject: świątynie
description: Pod warstwą kurzu i ptasich odchodów konserwatorzy odkryli na ścianach świątyni w Edfu nieznane inskrypcje, płaskorzeźby zdobione barwnikami, a nawet pozostałości po ich pozłacaniu. Pokryte złotem przedstawienia bogów lśniły niegdyś w słońcu.
encoded: Spis treści: Świątynia w Edfu. Potęga wiary Płaskorzeźby tętniące życiem Konserwatorzy w akcji Starożytny Egipt kojarzymy nie tylko z piramidami, grobowcami w Dolinie Królów, ale też z monumentalnymi świątyniami. Ich cechą charakterystyczną są niebosiężne kolumnady pokryte zagadkowymi hieroglifami. Świątynia w Edfu. Potęga wiary Położona w południowym Egipcie świątynia w Edfu jest najlepiej zachowanym świętym przybytkiem starożytnego Egiptu. Powstała w latach 237–57 p.n.e., czyli w Okresie Ptolemejskim, kiedy Egipt znajdował się pod wpływem greckiej kultury. Taka precyzja w ustaleniu momentu powstania świątyni możliwa była dzięki jej świetnemu stanowi zachowania i odkrytym inskrypcjom. Wiadomo jednak, że powstała w miejscu jeszcze starszej budowli. Budowla ma blisko 140 długości i 80 m szerokości. Składa się z dziedzińca perystylowego, dwóch sal hypostylowych i wewnętrznego sanktuarium, w którym znajdowała się figura boga egipskiego – Horusa. To jemu poświęcona była ta budowla. Mimo że świątynia w Edfu jest bardzo dobrze zachowana, to eksperci mają w niej sporo roboty. I ciągle dokonują ważnych odkryć. Prace konserwatorskie w świątyni prowadzą egipscy konserwatorzy zabytków wraz z ekspertami z niemieckiego Uniwersytetu w Würzburgu. Zespół ten ogłosił właśnie nowe ustalenia. Płaskorzeźby tętniące życiem Dziś większość płaskorzeźb pokrywających egipskie świątynie jest monochromatycznych – w kolorze kamienia, w których je wykuto. Barwy spotykamy z reguły w grobowcach. Jest to spowodowany głównie działaniem słońca i warunków atmosferycznych, które w nieubłagany sposób przyczyniają się do płowienia barw. Taki los spotkał też płaskorzeźby w świątyni w Edfu. Jednak eksperci, dzięki swojej żmudnej pracy, pod różnego rodzaju zabrudzeniami odkrywają oryginalne barwniki. Taki sukces właśnie ogłosił zespół niemiecko-egipski. W Egipcie stosowano nie tylko farby. Wiele ścian pokrywano też złotem. Tak to w każdym razie wyglądało w starożytności, bo Egipcjanie byli mistrzami PR. W …

NG-wystawki-Facebook-9c405c0.png
width: 1200
height: 630

Najstarsza budowla na świecie ma ponad 11 tys. lat. Kiedyś było to miejsce kultu i produkcji alkoholu
type: item
date: 2024-09-06T12:00:53.000Z
creator: redakcja
subject: Historia
subject: alkohole
subject: archeologia
subject: cywilizacja
subject: historia
subject: prehistoria
subject: religie
subject: rolnictwo
subject: starożytność
subject: świątynie
description: Göbekli Tepe to najstarsza budowla na świecie. To stanowisko archeologiczne w Turcji od 2018 roku jest na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
encoded: Spis treści: Najstarsza budowla na świecie Alkohol w Göbekli Tepe Kolebka cywilizacji Rytuały w Göbekli Tepe Göbekli Tepe – dojazd Świątynia w Göbekli Tepe znajdująca się na terenie Turcji to najstarsza budowla na świecie wzniesiona przez człowieka. Była używana przez ok. 1600 lat, pomiędzy ok. 9600 a 8000 r. p.n.e. Göbekli Tepe to prawdopodobnie centrum, w którym przy różnych okazjach spotykały się grupy łowców-zbieraczy, aby odprawiać skomplikowane rytuały. Odkrywcy świątyni są zdania, że jej budowa mogła być czynnikiem, który zainicjował udomowienie zbóż w tym rejonie, ponieważ potrzebne było pożywienie dla robotników wznoszących konstrukcje. Najstarsza budowla na świecie Z rozkopanego przez archeologów niewysokiego wzgórza osłoniętego nowoczesną wiatą wyłaniają się kamienne kręgi o średnicy od 10 do 30 m. Ułożone są z różnej wysokości kolumn przypominających kostki domina. Część kolumn została ozdobiona reliefami przedstawiającymi zwierzęta; jaguary, węże, pająki i ptaki. Najbardziej w oczy rzucają się te w kształcie litery T, które zdaniem archeologów symbolizują człowieka. Mają wyrzeźbione ramiona i dłonie, ok. 6 m wysokości i mogą ważyć kilkanaście ton. Były one prawdopodobnie elementami konstrukcji świątyń. Göbekli Tepe liczy sobie 11,6 tys. lat. Uznawane jest za najstarszą budowlę na świecie, starszą niż megality z Malty i zbliżoną wiekiem do miasta Qaramel w Syrii. Te struktury są starsze niż Stonehenge i egipskie piramidy o jakieś 7 tys. lat. Odkryte w 1964 roku stanowisko archeologiczne wprawiło naukowców w osłupienie. Kilka kamiennych struktur odmieniło obraz naszej historii. Jedna z podstawowych teorii – że ludzie przeszli w tryb osiadły, porzucając myśliwsko-nomadyczny charakter, i zajęli się rolnictwem, zanim zaczęli praktykować religię – okazała się wątpliwa. Tajemnicze kamienne filary w kształcie litery T oraz owalne i prostokątne budynki to pradawne miejsce ceremonii religijnych. Niemal 12 tys. lat temu ludzkość nie prowadziła jeszcze osiadłego ży…

Najstarsza-budowla-na-swiecie-de5ee48.jpg
width: 1000
height: 667

W Peru odkryto świątynię sprzed 5000 lat. Składano w niej ofiary z ludzi
type: item
date: 2024-07-10T06:54:27.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: historia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: peru
subject: starożytność
subject: świątynie
description: Archeolodzy z Peru dokonali niezwykłego znaleziska. Odkryli ceremonialną świątynię, w której przeprowadzano rytualne mordy. Wskazują na to ludzkie szczątki, które znajdowały się w jej wnętrzu.
encoded: W tym artykule: Monumentalna świątynia w północnym Peru W budowli składano ofiary z ludzi Czym jest kultura Norte Chico? Zaña to niewielkie miasteczko na północnym zachodzie Peru, w regionie Lambayeque. Znajduje się zaledwie 25 kilometrów od wybrzeża Oceanu Spokojnego. Dziś zamieszkuje je 4510 mieszkańców. Miasto zostało założone w 1563 roku przez hiszpańskich zdobywców tego południowoamerykańskiego kraju. Jednak historia tej osady może być znacznie dłuższa, co potwierdza najnowsze odkrycie archeologów. Monumentalna świątynia w północnym Peru Zespół peruwiańskich badaczy prowadził badania wykopaliskowe w okolicach miasta. Bliżej wybrzeża, na jednej z wydm, udało im się odnaleźć pozostałości monumentalnej, wielopiętrowej budowli. Wstępne badania wykazały, że mogła pochodzić sprzed nawet 5000 lat. Dalsza analiza wykazała, że była to prawdopodobnie świątynia, w której odbywały się tajemnicze rytuały i ceremonie. Zbudowała ją ludność, która mieszkała tu tysiące lat przed przybyciem konkwistadorów. Świątynia przez lata pozostawała ukryta pod grubą warstwą piasku. Jej odkrycie rzuca nowe światło na historię regionu i samego Peru. Szczególnie, że losy ludności przed przybyciem Europejczyków nie zawsze są dobrze udokumentowane. Jej dzieje odkrywane są właśnie poprzez znaleziska, takie jak to. – Nadal czekamy na datowanie radiowęglowe, które potwierdzi ile świątynia rzeczywiście ma lat. Jednak dowody sugerują, że ta budowla religijna może być częścią tradycji religijnej świątyń budowanych w tym okresie na północnym wybrzeżu Peru – powiedział Luis Muro, archeolog, który był kierownikiem badań. W budowli składano ofiary z ludzi Archeolodzy odnaleźli w pozostałościach budowli szczątki co najmniej trzech dorosłych osób. Pośród ludzkich kości badacze zidentyfikowali dary grobowe, z czego kilka przedmiotów zostało owiniętych w płótna. Ponadto na jednej ze ścian świątyni zauważono płaskorzeźbę, która przedstawiała prawdopodobnie mitologiczną postać. Figura miała ludzkie ciało i gło…

swiatynia-w-polnocnym-peru-c50a0bc.webp
width: 650
height: 365

Ile jest kościołów w Polsce? Liczba parafii rośnie, choć od lat ubywa księży i zakonnic
type: item
date: 2024-05-25T11:00:04.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: kościoły
subject: polska
subject: religie
subject: świątynie
subject: Travel
description: Dzieje polskiej państwowości są silnie związane z religią. W 966 roku Mieszko I przyjął chrzest i tym samy nasz kraj wkroczył do kręgu kultury łacińskiej, stając się integralną częścią zachodniej cywilizacji chrześcijańskiej. Najprawdopodobniej pierwsza chrześcijańska świątynia na naszych ziemiach stanęła w miejscu, w którym dziś rozpościera się Ostrów Tumski. Od Chrztu Polski minęło 1058 lat. Ile jest kościołów w Polsce po upływie milenium? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: W tym artykule: Ile jest kościołów w Polsce? Ilu jest księży w Polsce? Ilu jest zakonników w Polsce? Ile jest zakonnic w Polsce? Struktura organizacyjna Kościoła katolickiego w Polsce Administracyjny podział Kościoła katolickiego w Polsce Nie ulega wątpliwości, że katolicy tworzą największą wspólnotę wyznaniową w Polsce. Zgodnie z danymi z narodowego spisu powszechnego, w 2021 roku aż 27,1 miliona Polaków zadeklarowało swoją przynależność do Kościoła katolickiego. W praktyce liczba ta przekłada się na 71,3 proc. populacji. Ile kościołów zaspokaja potrzeby duchowe tak dużej liczby wiernych? Ile jest kościołów w Polsce? Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w 2021 roku w Polsce funkcjonowało 10 263 parafii. Rok później, w Polsce było 10 357 kościołów (dane Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego SAC). Wygląda więc na to, że w ciągu dwunastu miesięcy liczba ta zwiększyła się o 93 nowe jednostki. Czy trend wzrostowy utrzymywał się także w latach poprzednich? Otóż tak. Według danych GUS-u, w 2000 roku w Polsce funkcjonowało 9950 parafii. Pięć lat później ich liczba wzrosła do 10 016. W 2010 roku w strukturach Kościoła katolickiego funkcjonowało już 10 156 podstawowych jednostek organizacyjnych, w 2015 roku – 10 248, w 2019 roku – 10 256, a w 2020 roku – 10 260. Ilu jest księży w Polsce? Dane statystyczne dowodzą, że liczba parafii w Polsce wzrasta. Co prawda w ostatnich latach dynamika nieco wyhamowała, ale wciąż utrzymuje się tendencja wzrostowa. A co z liczbą duszpasterzy? Dlaczego mnisi żyją w celibacie? Bo przynosi to zaskakujące, długofalowe korzyści ewolucyjne, odkryli antropolodzy Badania terenowe przeprowadzone na Wyżynie Tybetańskiej przyniosły wyjaśnienie intrygującej kwestii: dlaczego mnisi żyją w celibacie? Naukowcy znaleźli zaskakującą odpowiedź. Otóż okaz... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dlaczego-mnisi-zyja-w-celibacie-bo-przynosi-to-zaskakujace-dlugofalowe-korzysci-ewolucyjne-odkryli-antropolodzy-f…

ile-jest-kosciolow-w-polsce-liczba-parafii-moze-zaskoczyc-fot-shutterstock-3d18684.jpg
width: 1000
height: 667

Posąg Zeusa w Olimpii. Zaginiony cud świata, który zainspirował niezliczone imitacje
type: item
date: 2024-03-09T13:18:47.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: bogowie
subject: dzieła sztuki
subject: grecja
subject: religie
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: starożytność
subject: świątynie
subject: sztuka
subject: Wolny czas
description: Posąg Zeusa w Olimpii był gigantyczny. Skąpany w złocie i kości słoniowej osiągał ponad 12 m wysokości. Olśnił starożytny świat, gdy powstał w V wieku p.n.e. Po 8 stuleciach zniknął. Jego los jest nadal nieznany.
encoded: W tym artykule: Fidiasz – mistrz rzeźby Fidiasz bierze się do dzieła Jak wyglądał bóg bogów – Zeus Posąg celem pielgrzymek Posąg greckiego boga Zeusa siedzącego na wspaniałym tronie wznosił się na kilkanaście metrów wewnątrz jego świątyni w sanktuarium w Olimpii. Był tak duży, że według geografa Strabona, gdyby Zeus wstał, jego głowa przebiłaby dach. Jego podobizna była wykonana pieczołowicie z wykorzystanie kości słoniowej i złota. W miejscu oczu umieszczono kamienie szlachetne. Dzieło było tak niesamowite, że posąg Zeusa został uznany za jeden z siedmiu cudów starożytnego świata w 225 r. p.n.e. przez różnych obserwatorów, w tym pisarza Antypatera z Sydonu i matematyka Filona z Bizancjum. Lista ta obejmowała również Wielką Piramidę w Gizie należącą do Cheopsa, Wiszące Ogrody w Babilonie i Latarnię Morską w Aleksandrii. Fidiasz – mistrz rzeźby Fidiaszowi, znanemu artyście i architektowi tamtych czasów, zlecono wykonanie najważniejszego dzieła świątyni w Olimpii: gigantycznego posągu Zeusa na tronie. Szczegóły dotyczące wczesnego życia Fidiasza są nieliczne. Urodzony w Atenach około 500 r. p.n.e., prawdopodobnie walczył w bitwie pod Salaminą lub Platejami przeciwko Persom. Jego służba wojskowa zyskała przychylność Kimona, bogatego ateńskiego polityka i wojskowego, który wybrał Fidiasza do budowy pomnika zwycięstwa pod Maratonem w Delfach. Renoma Fidiasza rozprzestrzeniła się w całej Grecji, a on sam otrzymał wiele projektów przed zleceniem w Olimpii. Fidiasz bierze się do dzieła Artysta wykonał posąg Zeusa w Olimpii w technice znanej jako chryzelefantyna. Wykorzystywała kość słoniową i złoto oraz inne drogie materiały. Fidiasz słynął z projektowania kolosalnych figur właśnie w ten sposób. Wśród jego najbardziej znanych dzieł, stworzonych mniej więcej w tym samym czasie, co posąg Zeusa, była rzeźba poświęcona Atenie w Partenonie w Atenach. Greccy rzemieślnicy zazwyczaj pracowali z kością słoniową na małą skalę. Kość słoniowa jest materiałem trudnym w obróbce. Rozwijan…

posag-zeusa-w-olimpii-zaginiony-cud-swiata-ktory-zainspirowal-niezliczone-imitacje-66537c1.png
width: 962
height: 895

Psychoaktywne i lecznicze rośliny w świątyni Filistynów. Archeolodzy mają dowody
type: item
date: 2024-02-28T07:49:43.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: bliski wschód
subject: izrael
subject: religie
subject: rośliny
subject: świątynie
subject: wierzenia
subject: Wolny czas
description: Rośliny lecznicze i psychoaktywne były używane w czasie rytuałów religijnych przez Filistynów. Naukowcy zidentyfikowali ich pozostałości w biblijnym Gat, czyli Tell es-Safi w Izraelu.
encoded: W tym artykule: Cel: świątynia Filistynów Szczątki roślin zdradzają starożytne rytuały Nie tylko rośliny Filistyni byli ludem imigrantów, który przybył na obszar południowego Lewantu w XII wieku p.n.e., co mniej więcej zbiega się w czasie z pojawieniem się Izraelitów. Filistyni zdobyli nawet na jakiś czas Arkę Przymierza. Według tradycji biblijnej lud ten pochodził z Kaptoru utożsamianego czasem z Kretą. Cel: świątynia Filistynów Zespół naukowców z Uniwersytetu Bar-Ilan w Izraelu postanowił przeprowadzić wykopaliska na terenie filistyńskiej świątyni w dolnym mieście Gat (obecny Tell es-Safi). Znajduje się na terenie parku narodowego zarządzanego przez Israel Nature and Parks Authority. Wiele aspektów kultury filistyńskiej jest dobrze udokumentowanych. Jednak stosunkowo niewiele wiadomo o praktykach religijnych i o bóstwach tego ludu żyjącego od XIII do VII wieku p.n.e. Uwagę badaczy przykuła duża liczba szczątków po roślinach stosowanych w czasie rytuałów w świątyni w Gat. Postanowili się im bliżej przyjrzeć, a wnioski opublikowali właśnie na łamach „Scientific Reports”. Pod lupę wzięli zarówno nasiona, jak i zachowane owoce. Dziedzinę wiedzy, która się tym zajmuje określa się jako archeobotanikę. Szczątki roślin zdradzają starożytne rytuały Badacze natknęli się zarówno na rośliny, które dekorowały świątynię Filistynów, ale też takie, które stosowano w czasie rytuałów. Naukowcy natrafili na przykład na najwcześniejsze znane kultowe wykorzystanie niepokalanka pospolitego (Vitex agnus-castus) czy złocienia wieńcowego (Glebionis coronaria), czyli roślin o właściwościach leczniczych. – Te szeroko rozpowszechnione rośliny śródziemnomorskie były dotychczas znane tylko w późniejszych kultach wczesnych bóstw greckich, takich jak Hera, Artemida, Demeter i Asklepios – wyjaśniają naukowcy. W ich ocenie jest to jedno z ważniejszych ustaleń. – Ponadto rośliny o właściwościach psychoaktywnych i leczniczych w świątyniach filistyńskich wskazują na ich wykorzystanie do działań kulto…

psychoaktywne-i-lecznicze-rosliny-w-swiatyni-filistynow-archeolodzy-maja-dowody-6ee754f.png
width: 1200
height: 630

Kamienny pojemnik z czasów zagłady Drugiej Świątyni w Jerozolimie już po konserwacji. Jest unikatowy
type: item
date: 2024-02-22T15:00:45.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: biblia
subject: bliski wschód
subject: handel
subject: izrael
subject: świątynie
subject: Wolny czas
subject: żydzi
description: Po zakończonej konserwacji kompletny kamienny pojemnik sprzed 2 tysięcy lat trafił do Muzeum Izraela w Jerozolimie. Jego kształt zaskoczył naukowców, a funkcja nadal jest zagadką.
encoded: W tym artykule: Kamienny pojemnik – dowód zagłady Jerozolimy Funkcja pojemnika z Jerozolimy Luksusowe towary z różnych stron świata Druga Świątynia była najważniejszą świątynią Izraelitów. Znajdowała się w Jerozolimie, na Wzgórzu Świątynnym. Według żydowskiej tradycji miała powstać w latach 537–516 p.n.e. z inicjatywy perskiego króla Cyrusa II Wielkiego na miejscu Pierwszej Świątyni zniszczonej przez armię babilońską w VI wieku p.n.e. To z czasów końca istnienia Drugiej Świątyni, czyli z I wieku n.e., pochodzi unikatowy zabytek, który po konserwacji trafił właśnie do Muzeum Izraela w Jerozolimie. Kamienny pojemnik – dowód zagłady Jerozolimy Ten rzadki wielokomorowy kamienny pojemnik jest po raz pierwszy prezentowany publicznie. Odkryto go podczas wykopalisk prowadzonych przez Izraelską Służbę Starożytności w obrębie Jerozolimskiego Parku Narodowego, który to biegnie wzdłuż dawnych murów. Kwadratowy pojemnik o wymiarach 30 na 30 cm wyrzeźbiono z miękkiego wapienia. Następnie został podzielony na dziewięć równych przedziałów. Archeolodzy odkryli artefakt w warstwie zniszczeń wewnątrz starożytnego sklepu datowanego na koniec okresu Drugiej Świątyni. Niegdyś sklep stał przy Drodze Pielgrzymkowej w Jerozolimie. Boki pudełka są zaczernione, co wskazuje, że zostało ono spalone być może w czasie powstania żydowskiego w latach 66-70 n.e. Był to zryw religijno-narodowy Żydów przeciwko rzymskiemu panowaniu. To wtedy spłonęła Druga Świątynia. Funkcja pojemnika z Jerozolimy To jedyny taki kamienny pojemnik, który zachował się w całości. Konserwatorzy musieli jedynie posklejać jego części. Fragmenty takich samych zabytków pochodzą wyłącznie z obszaru Jerozolimy. Być może używano go do prezentowania lub odmierzania produktów w sklepie. – Podczas wykopalisk na Drodze Pielgrzymkowej, gdzie odkryto pojemnik, znaleziono wiele przedmiotów świadczących o kwitnącej działalności handlowej. Miała miejsce w okresie istnienia Drugiej Świątyni – mówią cytowani w komunikacie Izraelskiej Służby…

kamienny-pojemnik-z-czasow-drugiej-swiatyni-w-jerozolimie-po-konserwacji-jest-unikatowy-7c86f71.jpg
width: 5000
height: 3333