Najbardziej niedoceniane zabytki świata. Niektóre są starsze niż piramidy
Koloseum, piramidy w Gizie i Machu Picchu od lat przyciągają tłumy. Tymczasem w ich cieniu kryją się zapomniane zabytki świata, które zachwycają rozmachem, historią i atmosferą. Niektóre leżą tuż obok turystycznych hitów, inne wymagają wielodniowej wyprawy. Oto dziesięć miejsc, które zdaniem redaktorów National Geographic zasługują na znacznie większą uwagę.
W naszym zestawieniu prezentujemy 10 niezwykłych zabytków – od miejsca dziesiątego aż po zwycięzcę rankingu. To subiektywny wybór dziennikarzy i redaktorów National Geographic Polska, oparty na historycznym znaczeniu, wyjątkowości, atmosferze i potencjale podróżniczym tych miejsc. Nie jest to więc naukowy ani bezwzględny ranking, lecz redakcyjna lista obiektów, które naszym zdaniem zasługują na znacznie większą uwagę. 10. Circus Maximus we Włoszech. Tu emocje sięgały zenitu Większość osób przybywających do Rzymu kieruje się najpierw do Koloseum – amfiteatru z I wieku n.e., który mógł pomieścić około 50 tys. widzów. Zaledwie kilkaset metrów dalej rozciąga się jednak zielona dolina będąca pozostałością po obiekcie jeszcze potężniejszym. To Circus Maximus, najstarszy i największy tor wyścigowy antycznego Rzymu. Jego historia sięga czasów monarchii rzymskiej, a w okresie cesarstwa trybuny mogły według różnych szacunków pomieścić od około 150 do ponad 200 tys. osób. To tutaj odbywały się wyścigi rydwanów, uroczyste procesje i widowiska publiczne, które należały do najważniejszych wydarzeń w życiu mieszkańców imperium. Dzisiaj po monumentalnej konstrukcji pozostały przede wszystkim zarys areny i fragmenty zabudowań, dlatego trudno od razu wyobrazić sobie jej dawny rozmach. 9. Herkulanum we Włoszech. Miasto zachowane pod warstwą materiału wulkanicznego Erupcja Wezuwiusza w 79 roku n.e. kojarzy się przede wszystkim z zagładą Pompejów. Ten sam kataklizm zniszczył jednak także położone nieopodal Herkulanum. Los obu miast nie był identyczny. Pompeje zostały w dużej mierze przysypane popiołem i pumeksem, natomiast Herkulanum przykryły gorące spływy piroklastyczne oraz materiał wulkaniczny, który z czasem stwardniał. Dzięki temu zachowały się tam piętra budynków, drewniane elementy konstrukcyjne, meble, żywność, a nawet zwęglone zwoje. Stanowisko jest mniejsze od Pompejów, dlatego łatwiej objąć je wzrokiem i wyobrazić sobie układ starożytnego miasta. Wizyta w Herkulanum pozwala zobaczyć szczegóły rzymskiej codzienności, które w wielu innych miejscach bezpowrotnie zniknęły. 8. Wielkie Zimbabwe. Kamienne miasto, od którego nazwę wzięło państwo W południowej Afryce, z dala od najbardziej uczęszczanych szlaków, znajdują się ruiny jednego z najważniejszych miast w historii kontynentu. Wielkie Zimbabwe było od XI do XV wieku ośrodkiem rozległego państwa utrzymującego kontakty handlowe między innymi z wybrzeżem Oceanu Indyjskiego. Najbardziej charakterystyczną częścią kompleksu jest Wielki Mur otaczający tak zwane Wielkie Ogrodzenie. Konstrukcję wzniesiono z dopasowanych do siebie granitowych bloków, bez użycia zaprawy. W najwyższych miejscach mur osiąga około 11 metrów wysokości. Nazwa ruin pochodzi prawdopodobnie od określenia oznaczającego „domy z kamienia”. To właśnie od Wielkiego Zimbabwe nazwę przyjęło współczesne państwo. Przez lata europejscy kolonizatorzy nie chcieli przyjąć do wiadomości, że monumentalny kompleks został zbudowany przez miejscową ludność afrykańską. 7. Dżarasz w Jordanii. Rzymska metropolia w cieniu Petry Większość podróżnych odwiedzających Jordanię myśli przede wszystkim o Petrze. Na północy kraju leży jednak Dżarasz, starożytna Geraza – jedno z najlepiej zachowanych miast rzymskich na Bliskim Wschodzie. Metropolia przeżywała okres największego rozkwitu w II wieku n.e. Do dziś można oglądać pozostałości monumentalnych bram, świątyń, teatrów, hipodromu oraz charakterystycznego Owalnego Forum otoczonego kolumnadą. W przeciwieństwie do wielu stanowisk archeologicznych Dżarasz pozwala przejść dawnymi ulicami i stosunkowo łatwo odtworzyć układ miasta. Przed podróżą należy jednak zawsze sprawdzić aktualne komunikaty dotyczące sytuacji bezpieczeństwa w Jordanii i całym regionie. 6. Anuradhapura na Sri Lance. Święte stupy i drzewo związane z Buddą Anuradhapura była przez wiele stuleci politycznym i religijnym centrum Sri Lanki. Na rozległym terenie dawnej stolicy znajdują się ruiny pałaców, klasztorów, zbiorników wodnych i gigantycznych stup buddyjskich. Jedną z najbardziej imponujących budowli jest Ruwanwelisaya, wielka biała stupa wzniesiona w II wieku p.n.e. Nieopodal stoi Jetavanaramaya, która pierwotnie osiągała około 122 metrów i należała do najwyższych budowli starożytnego świata. Szczególne znaczenie religijne ma Jaya Sri Maha Bodhi. Według tradycji wyrosło ono ze szczepu drzewa Bodhi, pod którym Budda osiągnął oświecenie. Jest uznawane za najstarsze nadal rosnące drzewo posadzone przez człowieka, którego historia została udokumentowana. 5. Mnajdra i Ħaġar Qim na Malcie. Świątynie starsze od Stonehenge Na Malcie i Gozo zachowały się jedne z najstarszych wolnostojących kamiennych budowli na świecie. Kompleksy Mnajdra i Ħaġar Qim powstały między IV a III tysiącleciem p.n.e., a więc wcześniej niż egipskie piramidy w Gizie i kamienny krąg w Stonehenge. Budowniczowie transportowali i ustawiali potężne bloki wapienia, tworząc pomieszczenia o zaokrąglonych ścianach, monumentalne wejścia i kamienne ołtarze. Układ świątyń wskazuje, że ich twórcy uważnie obserwowali ruch Słońca. W czasie równonocy i przesileń promienie wpadają do wybranych części kompleksu Mnajdra. Ze światem maltańskich budowniczych wiąże się także podziemne Hypogeum Ħal Saflieni. To właśnie tam znaleziono niewielką figurkę nazywaną Śpiącą Damą. 4. Dahszur w Egipcie. Tutaj narodziła się idealna piramida Piramidy w Gizie są symbolem starożytnego Egiptu, ale historia ich powstania zaczęła się wcześniej. Jednym z najważniejszych etapów rozwoju królewskich grobowców była nekropolia w Dahszur, położona na południe od Kairu. Faraon Snofru polecił wznieść tam dwie monumentalne konstrukcje. Pierwsza to Piramida Łamana, której ściany w górnej części mają mniejszy kąt nachylenia. Zmiana była prawdopodobnie odpowiedzią na problemy konstrukcyjne i pęknięcia pojawiające się podczas budowy. Druga, Piramida Czerwona, uchodzi za pierwszą w pełni udaną wielką piramidę gładkościenną. Zdobyte podczas jej budowy doświadczenia pozwoliły później stworzyć monumentalne grobowce w Gizie. 3. Nan Madol w Mikronezji. Kamienna Wenecja Pacyfiku U wybrzeży wyspy Pohnpei znajduje się jedno z najbardziej niezwykłych stanowisk archeologicznych Oceanii. Nan Madol tworzy około stu sztucznych wysepek i platform, rozdzielonych siecią kanałów. Z tego powodu ruiny bywają nazywane Wenecją Pacyfiku. Mury, grobowce i budynki wzniesiono z bazaltowych słupów oraz koralowca. Łącznie budowniczowie musieli przemieścić setki tysięcy ton materiału. Najważniejsze części miasta powstawały od około XII wieku i były związane z dynastią Saudeleurów. Gdy Europejczycy zaczęli dokładniej opisywać Pohnpei, Nan Madol było już opuszczone. Ruiny otaczały lokalne opowieści o duchach, czarownikach i nadnaturalnych budowniczych. 2. El Mirador w Gwatemali. Potężne miasto Majów ukryte w lesie Chichén Itzá i Tikal należą do najbardziej rozpoznawalnych miast Majów. Znacznie trudniej dotrzeć do El Mirador, położonego w gwatemalskim departamencie Petén, niedaleko granicy z Meksykiem. Miasto rozwijało się już w okresie preklasycznym, wiele stuleci przed największym rozkwitem licznych ośrodków Majów. Jego mieszkańcy budowali monumentalne piramidy, place i drogi przecinające podmokły teren. Nad koronami drzew wznosi się kompleks La Danta. Ze względu na olbrzymią podstawę bywa on wymieniany wśród największych piramid świata pod względem objętości całej konstrukcji. Do El Mirador nie prowadzi zwykła droga dla turystów. Dotarcie do ruin najczęściej wymaga kilkudniowego trekkingu lub lotu śmigłowcem. To właśnie trudna dostępność sprawia, że miejsce zachowało atmosferę prawdziwego miasta ukrytego w dżungli. 1. Choquequirao w Peru. Mniej znana siostra Machu Picchu Machu Picchu stało się jednym z najczęściej odwiedzanych zabytków Ameryki Południowej. Znacznie mniej osób dociera do położonego w Andach Choquequirao, nazywanego niekiedy jego siostrą. Kompleks leży na wysokości ponad 3000 metrów n.p.m. i obejmuje tarasy, place, świątynie, budynki mieszkalne oraz systemy gospodarki wodnej. Choquequirao było ważnym ośrodkiem Inków i prawdopodobnie odgrywało rolę także po rozpoczęciu hiszpańskiego podboju. Do ruin nie prowadzi linia kolejowa ani droga dostępna dla autobusów turystycznych. Klasyczna wyprawa wymaga co najmniej kilku dni marszu, podczas którego trzeba pokonać głęboką dolinę rzeki Apurímac. Duża część kompleksu pozostaje nieodsłonięta, a liczba odwiedzających jest nieporównywalnie mniejsza niż w Machu Picchu. Choquequirao daje więc szansę zobaczenia monumentalnego inkaskiego miasta bez tłumu ustawiającego się do każdego punktu widokowego. Źródła: UNESCO World Heritage Centre Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Gdzie zjesz najlepiej na świecie w 2026 roku? Popularny magazyn opublikował swój ranking
Turystyczny magazyn „Time Out” opublikował ranking najlepszych miast do kulinarnych podróży na świecie w 2026 roku. Ostateczna lista to efekt ponad 24 000 głosów oraz komentarzy ekspertów, którzy określili, jakie miasta są obecnie najbardziej ekscytującymi kierunkami gastronomicznymi na planecie. Pełne zestawienie to mieszanka przeróżnych stylów i podejść do kuchni, która kształtuje lokalną tożsamość krajów na każdym równoleżniku.
Turystyka gastronomiczna staje się w ostatnich latach wiodącym trendem w podróżowaniu. Wyniki opublikowanego w tym roku Trendbooku Podróżniczego National Geographic pokazują, jak istotne dla współczesnych globtroterów jest kosztowanie potraw lokalnej kuchni. W wielu miastach doświadczymy unikalnych produktów, których sposób przyrządzania charakteryzuje odwiedzaną społeczność. Magazyn „Time Out” wraz z „Intrepid Travel” podjął się próby sklasyfikowania światowej kuchni, starając się wytypować miasto z najatrakcyjniejszą ofertą gastronomiczną. Efekty wcale nie są oczywiste. Jak powstał ranking? Autorzy rankingu postanowili skorzystać zarówno z głosu lokalnych mieszkańców, jak i ekspertów na co dzień zajmujących się kulinariami. Inicjatorom udało się przeprowadzić 24 000 ankiet, w trakcie których respondenci pytani byli o ocenę ogólnej jakości sceny kulinarnej w miejscu ich zamieszkania. Istotnymi czynnikami była również przystępność cenowa jedzenia poza domem oraz lista miejsc z jedzeniem, które zdaniem ankietowanych najlepiej reprezentują miejską scenę gastronomiczną. Uzyskane wyniki zostały następnie połączone z oceną ekspercką redaktorów i krytyków kulinarnych z „Time Out”. Specjaliści głosowali na miasta, które w ich opinii są najciekawszymi kierunkami dla jedzeniowych eskapad. Co istotne, każdy kraj mógł mieć tylko jednego reprezentanta w ostatecznym rankingu, dlatego zestawienie jawi się jako niezwykle zróżnicowany przegląd globalnej kuchni. Egzotyczne podium Pierwsza trójka rankingu aż kipi egzotycznością. Laureatem tegorocznego rankingu na najlepsze miasto kulinarne została peruwiańska stolica, Lima. To w tym mieście została otwarta restauracja „Fernandini” – miejsce łączące w sobie różnorodność krajobrazu kulinarnego południowoamerykańskiego kraju z kunsztem mistrza kuchni Virgilio Martíneza. Lima słynie również z malutkiej cukierni El Pregón de las Once, w której można zanurzyć się w historycznych peruwiańskich deserach. Gremium oraz ankietowani zachwycili się m.in. Ranfañote – tradycyjnym peruwiańskim deserem chlebowym, który podawany jest z pokruszonym słonym serem. Na drugim miejscu ulokowało się miasto zdecydowanie bardziej kojarzone z wyśmienitą kuchnią. Bangkok, który przede wszystkim przywodzi na myśl street-foodowe stoiska uliczne, rozwija się obecnie w kierunku fine-diningu – konceptualnej kuchni dekonstruującej dobrze nam znane azjatyckie smaki. Stolica Tajlandii to w efekcie fuzja lokalnej, taniej kuchni z eleganckimi wnętrzami, wewnątrz których goście przeżywają degustacyjne kolacje. Każdy miłośnik kuchni znajdzie coś dla siebie. Magazyn „Time Out” poleca szczególnie grillowanego suma, którego można zjeść na słynnej ulicy Song Wat Road w bangkockim Chinatown. Ryba jest tam glazurowana palonym cukrem palmowym z dodatkiem leucaeny – tropikalnej rośliny nazywanej dzikim tamaryndowcem. Brązowy medal został wręczony stolicy Meksyku, Mexico City. Tamtejsza kuchnia to przekrój przeróżnych smaków, którymi można wypakować sobie swój pobyt w tym kraju. Krokiety polane kremowym sosem na bazie pestek dyni, przypominające wachlarz, zarumienione ziemniaki Hasselback czy grillowany stek Tomahawk to tylko niektóre z potraw, jakich możemy spróbować, spacerując po nagrodzonej metropolii. Nie zapominajmy o taco, quesadilli czy burrito – kultowych, aczkolwiek ciągle zachwycających przysmakach meksykańskiej gastronomii. Europa w rankingu Brytyjska stolica znana jest z bogatej, niezwykle obszernej oferty gastronomicznej. W najnowszym rankingu w Londynie doceniony został jednak zdecydowanie mniej oficjalny przedstawiciel lokalnej kuchni. Gremium podkreśla, że właśnie pizza z pubu to smak 2026 roku, który nadaje londyńskim pijalniom dodatkowego charakteru. W Barcelonie, która zajęła piąte miejsce w zestawieniu, uznani szefowie kuchni powracają do esencji tradycyjnej kuchni katalońskiej. Popularność zyskują klasyczne gulasze capipota, których smak oparty jest na długo gotowanych głowie i nogach cielęcych. Barcelona to również silne wpływy kuchni śródziemnomorskiej, pełnej ryb i innych owoców morza. Warto wybrać się np. do tawerny La Cova Fumada, gdzie dostaniemy oryginalne, barcelońskie tapas. Na dalszych lokatach znajdują się m.in. Ateny, Lizbona czy Neapol. Pełen ranking Zróżnicowany geograficznie ranking zawiera w sobie miasta ze wszystkich, zamieszkanych kontynentów. Pełna lista kształtuje się następująco: Lima (Peru) Bangkok (Tajlandia) Mexico City (Meksyk) Londyn (Wielka Brytania) Barcelona (Hiszpania) Ho Chi Minh (Wietnam) Melbourne (Australia) Pekin (Chiny) Ateny (Grecja) Lizbona (Portugalia) Kapsztad (Południowa Afryka) Osaka (Japonia) Bengaluru (Indie) Neapol (Włochy) Nowy Jork (USA) Hongkong (Hongkong) Buenos Aires (Argentyna) Marsylia (Francja) Kopenhaga (Dania) Medellín (Kolumbia) Źródło: TimeOut Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Podróżnicze hity 2025. Oto 30 najbardziej inspirujących kierunków na przyszły rok
Prezentujemy „Best Of The World 2025”, czyli przygotowaną przez „National Geographic” listę podróżniczych hitów na nadchodzący rok. Mamy nadzieję, że będzie ona dla was inspiracją w planowaniu wyjazdów.
W tym artykule: Hity National Geographic na 2025 rok 30 podróży życia na nadchodzący rok Stało się już tradycją, że pod koniec roku publikujemy ranking miejsc, które wraz z innymi międzynarodowymi edycjami „Travelera” uznaliśmy za najciekawsze i warte odwiedzenia w nadchodzących dwunastu miesiącach. Na tegorocznej liście znalazło się wiele wyjątkowych kierunków – od podróży luksusowym pociągiem po Malezji, przez wędrówki po aktywnym wulkanie w Gwatemali, na nieco bliższym nam Archipelagu Sztokholmskim kończąc. Przed wami „Best Of The World 2025”, czyli lista podróżniczych hitów, które trzeba zobaczyć w przyszłym roku, wybranych przez odkrywców, fotografów i redaktorów „National Geographic”. Hity National Geographic na 2025 rok Haida Gwaii, Kolumbia Brytyjska, Kanada; Trasa rowerowa „Amazonia Europy”; Ocala National Forest, Floryda, USA; Los Angeles, Kalifornia, USA; Barbados; Cerrado, Brazylia; Antigua, Guatemala; Guadalajara, Meksyk; Cork, Irlandia; Archipelag Sztokholmski, Szwecja; Hebrydy Zewnętrzne, Szkocja; Grenlandia; Braszów, Rumunia; Klasztory cenobityczne, Włochy; Abu Zabi, Zjednoczone Emiraty Arabskie; Tunezja; KwaZulu-Natal, RPA; Senegal; Dolina Suru, Indie; Wyspy Raja Ampat, Indonezja; Bangkok, Tajlandia; Kanazawa, Japonia; Eastern & Oriental Express, Malezja; Ho Chi Minh, Wietnam; Rzeka Murray, Australia; Velo Baltica, Polska; Supraśl, Polska; Ojcowski Park Narodowy, Polska; Gwarki Tarnogórskie, Polska; Połonina Caryńska, Polska. 30 podróży życia na nadchodzący rok #1 Poznaj tradycje Haidów dzięki nowemu hotelowi Haida Gwaii – prastara ojczyzna ludu Haidów, jednego z Pierwszych Narodów Kanady – to archipelag około 150 mglistych wysepek rozrzuconych wzdłuż brzegów Kolumbii Brytyjskiej. Ocean House, które zyskało sławę jako pływający ekohotel, przeniosło się niedawno na stały ląd i obecnie mieści się na północnym krańcu Graham Island, gdzie zajmuje nieco ponad 3 hektary terenu nad osłoniętą zatoką. To znakomita baza do wycieczek po Parku Prowincjonalnym Naikoon, wypatrywania humbaków i delfinów oraz spotkań z rdzennymi artystami w miejscowości Old Massett, gdzie strzeliste totemy z dumą strzegą tradycji Haidów. #2 Przejedź na rowerze przez pierwszy w Europie rezerwat biosfery UNESCO obejmujący pięć krajów Biegnąca przez Austrię, Słowenię, Chorwację, Węgry i Serbię trasa „Amazon of Europe Bike Trail” oferuje 1250 kilometrów podróży przez jeden z najbardziej zróżnicowanych biologicznie regionów Europy. Ta wyjątkowa trasa prowadzi krętymi szlakami rzek Mura, Drawa i Dunaj. Stąd wzięła się nazwa „Amazonia Europy”. Rowerzyści mogą odkrywać dziewicze tereny zalewowe, wypatrywać rzadkich gatunków, takich jak bieliki, oraz odwiedzać malownicze wioski o bogatej historii. Po drodze przyjazne dla środowiska miejsca noclegowe i lokalna kuchnia pozwalają zanurzyć się w urokach przyrody i tradycjach tego transgranicznego rezerwatu. #3 Zaszyj się w jednym z ostatnich dzikich zakątków Florydy Środkowej Floryda przyciąga turystów głównie parkami rozrywki i plażami, ale wśród nich skrywa się zielona oaza. Ocala, wysunięty najdalej na południe w USA las chroniony jako national forest, jest domem manatów, niedźwiedzi czarnych i rzadkich gatunków roślin, a także krainą 600 jezior i źródlisk, rozproszonych na obszarze nieco ponad 1,5 tys. km2. National Forest Foundation polepszyła tu infrastrukturę turystyczną, budując nowe pomosty do łowienia ryb i remontując szlaki; dba także o zachowanie ekosystemu lasów sosen długoigielnych, prowadząc nasadzenia i usuwając gatunki inwazyjne. #4 Daj się porwać ofercie kulturalnej metropolii Scena kulturalna Los Angeles dostała właśnie zastrzyk nowej energii. Destination Crenshaw, największa w USA publiczno-prywatna inicjatywa związana wyłącznie ze sztuką czarnych artystów, przekształca dwukilometrowy odcinek Crenshaw Boulevard w ciąg zaprojektowanych przestrzeni publicznych z przeszło setką specjalnie zamówionych dzieł. Los Angeles County Museum of Art kończy zaś właśnie budowę David Geffen Galleries ze szklanymi ścianami, w których prezentowana będzie stała wystawa instytucji. A w Lucas Museum of Narrative Art, mieszczącym się w Exposition Park, od 2026 r. będzie można zobaczyć dzieła zgromadzone przez George’a Lucasa, twórcę Gwiezdnych wojen. #5 Poznaj historię cierpienia niewolników Rola Barbadosu w dziejach niewolnictwa bywa często niedoceniana. Tymczasem to właśnie tu miliony niewolników po raz pierwszy postawiły stopę na amerykańskiej ziemi. O ich upamiętnienie chcą zadbać twórcy nowego ambitnego przedsięwzięcia, Barbados Heritage District, którego otwarcie zaplanowano na 2025 r. Obiekt znajduje się w miejscu, gdzie pogrzebano wielu zniewolonych Afrykanów. Zaprojektował go David Adjaye, ghańsko-brytyjski architekt i twórca waszyngtońskiego Narodowego Muzeum Afroamerykańskiej Historii i Kultury. W skład kompleksu wejdzie międzynarodowy instytut badawczy z dostępem do Archiwów Narodowych Barbadosu oraz pomnik z 570 drewnianymi palami upamiętniającymi pochowane tu ofiary handlu niewolnikami. #6 Trop wilki w głuszy Cerrado, czyli rozległe sawanny, są domem dla 850 gatunków ptaków i 12 tys. gatunków roślin. W ostatniej dekadzie zniszczono jednak ponad 100 tys. km kw. tego ekosystemu. – Cerrado to bardzo niedoceniane, ale niezwykłe miejsce. Niestety, znika na naszych oczach pod naporem przemysłowego rolnictwa i hodowli bydła na wielką skalę – mówi fotografka National Geographic Katie Orlinsky. Poznaj tę wyjątkową krainę i wesprzyj alternatywne źródła dochodu jej mieszkańców, zatrzymując się w Pousada Trijunção – ośrodku z siedmioma apartamentami w samym sercu Cerrado. Pousada współpracuje z organizacją ekologiczną Onçafari i pomaga jej w monitorowaniu charakterystycznych wilków grzywiastych. Możesz dołączyć do przewodników i tropić te drapieżniki na sawannie. #7 Wespnij się na wulkan Gwatemalski Fuego w pełni zasługuje na swą nazwę – to jeden z najbardziej aktywnych wulkanów świata. Z wierzchołka sąsiedniego Acatenango – trzeciego pod względem wysokości szczytu Gwatemali, mierzącego 3976 m n.p.m. – można podziwiać niezrównane widoki spektakularnych erupcji. Szlak mozolnej wspinaczki prowadzi przez plantacje kawy i lasy mgliste porastające zbocza góry. Biura wycieczkowe, m.in. OX Expeditions i Antigua Tours, oraz hotel Casa Santo Domingo organizują jedno- lub dwudniowe eskapady na szczyt z kolonialnego miasta Antigua – pełnego brukowanych ulic oraz urokliwych placów i wpisanego na listę UNESCO. #8 Zachwyć się brzmieniem muzyki mariachi Muzyka mariachi, wykonywana przez odzianych w identyczne stroje artystów na instrumentach strunowych i trąbkach, to esencja Meksyku. Gatunek ten narodził się w XIX w. w stanie Jalisco i został wpisany przez UNESCO na listę niematerialnego dziedzictwa ludzkości. Poznasz go w Guadalajarze, stolicy Jalisco, gdzie na przełomie sierpnia i września co roku odbywa się dwutygodniowy Międzynarodowy Festiwal Charreríi i Mariachi. – Wypełniamy miasto świętowaniem, folklorem i radością – twierdzi szef imprezy Carlos Mateos. W Teatro Degollado i na miejskich placach zagra około 500 zespołów mariachi. Nie zabraknie też parad, warsztatów muzycznych i ekscytujących zawodów charreríi, czyli rodeo, jednego z narodowych sportów Meksyku. #9 Zanurz się w uliczkach miasta przeżywającego drugą młodość W ramach Planu Rozwoju Miasta Cork finansuje się ambitne i innowacyjne przedsięwzięcia, których efekty mamy zobaczyć do 2028 r. Obejmują one przebudowę portu i doków, renowację Crawford Art Gallery i powiększenie Cork Event Centre, gdzie będą odbywać się koncerty, festiwale i wystawy. We wrześniu 2025 r. drugie pod względem liczby ludności miasto Irlandii rozkwitnie podczas Sounds from a Safe Harbour, biennale muzyki, tańca i debat, którego współzałożycielem jest pochodzący z Cork aktor Cillian Murphy, nagrodzony Oscarem za rolę w Oppenheimerze. #10 Skacz z wyspy na wyspę, podążając za znakami nowego szlaku Archipelag Sztokholmski to około 30 tys. wysp i wysepek – na niektórych znajdują się urocze wsie, inne zamieszkują tylko morskie ptaki, szybujące nad smaganymi wiatrem plażami. Teraz możesz powędrować przez 21 z tych skrawków lądu, korzystając z nowego, 270-kilometrowego Szlaku Archipelagu Sztokholmskiego. Na nocleg zatrzymasz się w przytulnych pensjonatach, na przykład Utö Värdhus, gdzie niegdyś gościła Greta Garbo. Najlepsza pora na wycieczkę? Magiczna pora! Tak Szwedzi określają przełom późnego lata i wczesnej jesieni, gdy słońce wciąż grzeje mocno, ale cały archipelag spowija już błogi spokój. #11 Odkryj prawdziwe gwiazdy Szkocji Wyspy u zachodniego wybrzeża Irlandii zagrały w nominowanych do Oscara Duchach Inisherin. Gwiazdami An t-Eilean (Wyspy) – wyczekiwanego serialu BBC w języku gaelickim – są zaś Hebrydy Zewnętrzne. W pełnej krasie pokazano ich efektowne krajobrazy i celtyckie dziedzictwo. Prastary archipelag poznasz dzięki Hebridean Way. Ten blisko 320-kilometrowy szlak pieszy i rowerowy łączy 10 wysp i mija srebrzyste plaże, destylarnie whisky, dzikie, pełne kwiatów łąki machair czy zabytki neolityczne, na czele z kręgiem megalitów w Calanais sprzed 5 tys. lat. Wielkim świętem języka i muzyki gaelickiej jest zaś lipcowy Hebridean Celtic Festival w Stornoway na wyspie Lewis. #12 Dotarcie na niezwykłą wyspę stało się łatwiejsze Grenlandia – skuta lodem i położona w większości za północnym kołem podbiegunowym – to nadal miejsce trudno dostępne, ale otwarcie nowego międzynarodowego lotniska w stołecznym Nuuk oraz inauguracja bezpośrednich połączeń z Ameryką Północną ułatwiają dotarcie na największą wyspę świata. Linie Canadian North w kooperacji z Air Greenland uruchomiły cotygodniowe loty z Nuuk do Iqaluit (gdzie tego samego dnia można przesiąść się w samoloty do Ottawy lub Montrealu). Nowojorczycy dotrą zaś do Nuuk z jedną przesiadką liniami Icelandair. Na miejscu czeka wiele atrakcji, choćby podziwianie ogromnych gór lodowych w fiordzie Ilulissat czy zwiedzanie ośrodka kultury Inuitów w Kulusuk. #13 Powędruj szlakiem Via Transilvanica Średniowieczny Braszów to brama Transylwanii – krainy prastarych lasów, sielskich wsi i karpackich szczytów. Dotarcie do ojczyzny Drakuli ułatwia nowe lotnisko – pierwsza taka inwestycja w Rumunii od 50 lat. Doskonałym sposobem na poznanie regionu jest wędrówka Via Transilvanica, długim na 1400 km szlakiem ciągnącym się od granicy z Ukrainą aż po brzegi Dunaju. Etap Terra Saxonum prowadzi przez saskie wsie i XII-wieczne miasto Sighişoara, wpisane na listę UNESCO, zaś odcinek Terra Dacia wije się pośród winnic i dackich twierdz. #14 Doświadcz duchowego spokoju życia mnichów Na Półwyspie Apenińskim rozsianych jest ok. 200 średniowiecznych klasztorów cenobitycznych. Przebywający w tych odludnych miejscach mnisi od wieków praktykują życie we wspólnocie i zapewniają dach nad głową strudzonym wędrowcom. Tradycję tę podtrzymują po dziś dzień: przyjmują gości niezależnie od ich wyznania i przynależności religijnej. Izby są ascetyczne, za to przeżycia – przebogate. Możesz posłuchać chorału gregoriańskiego, podziwiać relikwie i renesansowe dzieła sztuki albo oddać się medytacji pośród zieleni. Do czynnych, przyjmujących gości klasztorów należą La Verna – uczepiony krawędzi urwiska i położony o dwie godziny jazdy na wschód od Florencji – czy opactwo Monte Oliveto Maggiore w pobliżu Sieny, gdzie w klasztornej piwnicy można skosztować wyrabianego przez mnichów wina. #15 Delektuj się nowymi muzeami Realizowane od lat śmiałe marzenie – wyspa Saadiyat, czyli kulturalne serce Abu Zabi – w 2025 r. ma wreszcie przybrać docelową postać. Dzielnica ta już teraz może pochwalić się Luwrem Abu Zabi, do którego dołączą wkrótce Muzeum Narodowe Szejka Zajida – nazwane na cześć założyciela Zjednoczonych Emiratów Arabskich i prezentujące dzieje oraz kulturę kraju – a także wyczekiwane od dawna Muzeum Guggenheima w Abu Zabi. Siedzibę tej ostatniej instytucji zaprojektował Frank Gehry, inspirując się tradycyjnymi bliskowschodnimi wieżami wiatrowymi. #16 Zanurkuj w skarbcu pełnym rzymskich ruin Tunezja, wchodząca niegdyś w skład Cesarstwa Rzymskiego, ma wiele znakomicie zachowanych zabytków starożytnych, a kolejne są wciąż odkrywane. Należy do nich wrak statku sprzed 2 tys. lat odnaleziony w ubiegłym roku u brzegów kraju. Dwie godziny jazdy na południowy zachód od Tunisu możecie podejrzeć, jak wyglądała antyczna codzienność w mieście Dugga, uważanym za najlepiej zachowany rzymski ośrodek w Afryce Północnej. Przetrwały tu łaźnie, świątynie Junony i Saturna, amfiteatr z miejscami dla 3,5 tys. widzów, kamienie z łacińskimi inskrypcjami czy imponujący Kapitol z kolumnadami portyków. #17 Zobacz wielką piątkę w nowym miejscu na safari Zamiast tłoczyć się z innymi turystami w Parku Narodowym Krugera, odwiedź nowe miejsce na safari w południowoafrykańskiej prowincji Kwazulu-Natal. W rezerwacie dzikich zwierząt Babanango o powierzchni 200 km kw. trwa właśnie najbardziej ambitny od dziesięcioleci projekt odtwarzania dzikich siedlisk w RPA. Z powodzeniem reintrodukowano tu słonie, lwy, rzadkie gatunki antylop, w tym oribi i koziołki skalne, czy zagrożone nosorożce czarne. Goście mogą obserwować zwierzęta z samochodów i wziąć udział w monitorowaniu ich populacji, a także wypocząć w jednym z czterech ośrodków, w tym Madwaleni River Lodge z namiotami w stylu safari. Inne warte uwagi ośrodki w Kwazulu-Natal to otwarta ponownie po przerwie Phinda Forest Lodge sieci andBeyond, Homestead w prywatnym rezerwacie Nambiti czy Sala Beach House nad oceanem. #18 Rozsmakuj się w kulinarnej podróży Zachodnioafrykańska kuchnia Senegalu to zniewalające połączenie elementów kuchni Wolofów i wpływów francuskich. Koniecznie spróbujcie ceebu jën – narodowego przysmaku z ryby, ryżu i warzyw – czy soupe kanja, czyli potrawki z owoców morza, warzyw i mięsa. Możecie też wziąć udział w organizowanych przez Relish Africa warsztatach gotowania lub wycieczce po Dakarze tropem street foodu. Przygotujcie się na dzielenie smakołyków z innymi, bo wiele dań spożywa się w większym gronie, w duchu teranga, panującej w Senegalu kultury gościnności. – To tak cudownie otwarty kraj. Jestem dumna z moich przodków – wyznaje aktorka i producentka Issa Rae, która wraz z celebrytą kulinarnym Antonim Porowskim odwiedziła Senegal w jednym z odcinków nowego serialu National Geographic No Taste Like Home (premiera w 2025 r.). #19 Zmierz się z najnowszym hitem w świecie wspinaczki Wspinaczka skałkowa jest w Indiach na fali, i to we wszystkich odmianach – do boulderingu po pokonywanie wielkich ścian. Lokalni adepci tego sportu wytyczają nowe drogi jak kraj długi i szeroki, a szczególnie upodobali sobie majestatyczną dolinę Suru. Otoczona przez ośnieżone szczyty regionu Ladakh na północy Indii, jest górskim rajem z niezliczonymi granitowymi skałkami. Coś dla siebie znajdą tu zarówno początkujący, jak i eksperci. Dołącz do wspinaczy z całego świata na Suru Outdoor Fest na przełomie sierpnia i września. Na uczestników czeka około 500 boulderów, a także sesje jogi na dobry początek dnia i muzyka na żywo pod gwiazdami na jego przyjemne zakończenie. #20 Zanurz się w cudownym podmorskim świecie Indonezyjski archipelag Raja Ampat to podmorski raj. Występuje tu około 500 gatunków korali, ponad tysiąc gatunków ryb, a także płaszczki czy diugonie, zaś dzięki wysiłkom ekologów niedawno powróciły rekiny brodate. To zakątek tak odcięty od świata, że można go eksplorować wyłącznie z pokładu statku. Biura Abercrombie & Kent czy Aqua Expedition inaugurują w 2025 r. rejsy umożliwiające poznanie ekosystemu archipelagu, a klienci National Geographic Expeditions odwiedzą Raja Ampat podczas 20-dniowych rejsów „Odkrywaj Indonezję z morza”. Rascal Voyages oferuje z kolei rejsy czarterowe na pokładach phinisi, tradycyjnych indonezyjskich łodzi żaglowych. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/Raja-Ampat20230317-0595-Jonathan-Irish-Indonesia-Raja-Ampat-DSC4356-846d9a7.jpg" width="2048" height="1365" alt="In this vibrant underwater scene from Raja Ampat, Indonesia, a purple bubble-tip anemone serves as the home for a pink skunk clownfish nestled among its yellow tentacles. The coral structure beneath the anemone adds a rich texture and variety of colors, contributing to the thriving marine ecosystem. The crystal-clear turquoise water in the background highlights the biodiversity and beauty of this tropical reef environment." /> #21 Odkryj odrodzoną świątynię Zaledwie godzinę jazdy od Bangkoku znajduje się jeden z najcenniejszych tajskich zabytków: Wat Chaiwatthanaram, XVII-wieczna świątynia buddyjska nad brzegiem rzeki Menam. Urzekający kompleks składa się ze sporego prangu (pagody w stylu khmerskim), symbolizującego w buddyjskiej mitologii Sumeru, świętą górę w sercu wszechświata, którą otaczają mniejsze prangi. Niestety, świątynia bardzo ucierpiała podczas powodzi i ulewnych monsunowych deszczy w 2011 r. Trwające jeszcze prace konserwatorskie obejmowały trójwymiarowe przeskanowanie laserowe całej budowli i wzniesienie nowej zapory – wszystko po to, by ocalić kompleks i zaprezentować światu dziedzictwo kulturowe Tajlandii. #22 Doświadcz klasycznej Japonii bez tłumów Kioto zostało tak bardzo zalane przez turystów, że władze miasta zaczęły zamykać niektóre ulice w zabytkowej dzielnicy Gion. Atmosferę autentycznej Japonii wciąż można za to poczuć w Kanazawie. Położone zaledwie dwie godziny jazdy pociągiem od Kioto, doskonale zachowane miasto-twierdza słynie z pełnej drewnianych herbaciarni dzielnicy gejsz, Kenroku-en, jednego z najpiękniejszych ogrodów w kraju, czy Edo-rai – dzielnicy samurajów żywcem wyjętej z filmu Szogun. Zwróć uwagę na wszechobecne pozłacane detale – to właśnie z Kanazawy pochodzi 99 procent entsuke, japońskich płatków złota. Tradycja ich ręcznego wyrobu liczy sobie 400 lat. W niektórych warsztatach, np. Gold Leaf Sakuda, możesz spróbować własnoręcznie ozdobić wybrany przedmiot cieniutkimi, lśniącymi płatkami. #23 Wyrusz w podróż stylowym pociągiem Po spowodowanej pandemią czteroletniej przerwie Eastern & Oriental Express, luksusowy pociąg, którego operatorem jest firma Belmond, w 2024 r. powrócił na tory – po gruntownym i efektownym liftingu. Wśród 15 wagonów, wykończonych drewnem czereśniowym i malezyjskim jedwabiem, jest nawet jeden z piano barem i inny z odkrytym tarasem do podziwiania widoków. Pociąg kursuje na dwóch klasycznych trasach z Singapuru – pokonanie każdej z nich trwa trzy doby. Nowa wycieczka „Dzika Malezja”, przygotowana we współpracy z organizacją ekologiczną Save Wild Tigers, obejmuje wizytę w Parku Narodowym Taman Negara, gdzie pasażerowie mogą poznać krytycznie zagrożone wyginięciem tygrysy malajskie i wziąć udział w warsztatach fotografii przyrodniczej. #24 Odkryj, czym bije puls największej metropolii Wietnamu Ho Chi Minh, największe miasto Wietnamu, to tętniąca życiem metropolia, gdzie dawna francuska architektura kolonialna styka się z nowoczesnymi drapaczami chmur. Pełne życia ulice miasta wypełnione są motorami przemykającymi obok gwarnych targów i stoisk z ulicznym jedzeniem. Nigdzie indziej klasyki wietnamskiej kuchni, takie jak zupa pho i kanapki banh mi, nie smakują tak znakomicie. W mieście powstało w ostatnim czasie wiele nowych przestrzeni kulturalnych. Wśród nich najpopularniejszym jest Centrum Sztuki Współczesnej Factory. Podczas wizyty w mieście nie można jednak przegapić zabytków, jak Bazyliki Notre-Dame i Muzeum Pozostałości Wojennych, które pozwalają zanurzyć się w bogatej historii kraju. To dynamicznie rozwijające się miasto jest obowiązkowym punktem na mapie miejskich odkrywców. #25 Pożegluj przez rolnicze serce Australii Murray – trzecia pod względem długości żeglowna rzeka świata, ustępująca tylko Amazonce i Nilowi – ciągnie się na odcinku ponad 2,4 tys. km przez samo serce kraju, od północnego wschodu stanu Victoria aż po ujście do Wielkiej Zatoki Australijskiej nieopodal Adelajdy. Nowiutki, ale tradycyjny parowiec Australian Star, należący do firmy Murray River Paddlesteamers, w czerwcu 2025 r. wyruszy w dziewiczy, wielodniowy rejs z portu Echuca w stanie Victoria. Wśród atrakcji przewidziano nadrzeczne party przy grillu, degustacje wina, obserwację dzikich zwierząt i zwiedzanie zabytków, jak choćby Perricoota Station. #26 Poznawaj południowe wybrzeże Bałtyku na rowerze Velo Baltica to zachodniopomorska część dwóch międzynarodowych tras rowerowych Eurovelo 10 (Trasa Rowerowa Morza Bałtyckiego) i EuroVelo13 (tzw. Szlak Żelaznej Kurtyny). Niewątpliwym atutem trasy jest możliwość nieustannego cieszenia się nadbałtyckimi plażami, zwłaszcza tymi odludnymi, które są dostępne niemal wyłącznie dla rowerzystów. Trasa wyróżnia się także niezłym zapleczem usługowym. Różnorodne opcje noclegowe, liczne restauracje, serwisy rowerowe oraz bliskość stacji kolejowych sprawiają, że podróż staje się prawdziwą przyjemnością. #27 Zanurz się w uroku spokojnej podlaskiej przystani Położony w sercu Puszczy Knyszyńskiej Supraśl oferuje doskonałe połączenie naturalnego piękna i bogactwa kulturowego. Znana z historycznego Monasteru Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i wyjątkowego w skali naszego kraju Muzeum Ikon to niewielka miejscowość na północnym wschodzie Polski jest idealnym miejscem na odpoczynek od zgiełku miasta. Odwiedzający mogą podziwiać malownicze krajobrazy nad rzeką, wędrować lub jeździć na rowerze po leśnych szlakach, a także doświadczyć tradycyjnej podlaskiej gościnności. Dzięki ekologicznym miejscom noclegowym oraz lokalnej kuchni opartej na dzikich leśnych składnikach Supraśl zaprasza do zwolnienia tempa i połączenia się z naturą i historią w autentycznym otoczeniu. #28 Odkryj najpiękniejsze zakątki najmniejszego parku narodowego w Polsce Ojcowski Park Narodowy, położony zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od Krakowa, zachwyca niezwykłą przyrodą i bogatą historią. Choć to najmniejszy z polskich parków narodowych, oferuje imponujące wapienne skały, malownicze doliny, tajemnicze jaskinie oraz liczne zabytki, takie jak zamek Pieskowa Skała czy kaplica „Na wodzie”. To idealne miejsce dla miłośników pieszych wędrówek, rowerzystów oraz osób szukających odpoczynku na łonie natury. Spacerując wśród bujnych lasów i podziwiając formacje skalne, jak słynna Maczuga Herkulesa, można poczuć wyjątkowy klimat tego miejsca. Ojcowski Park Narodowy to idealna destynacja na jednodniowy wypad lub weekendowy relaks w otoczeniu przyrody. #29 Świętuj historię górnictwa w Tarnowskich Górach Gwarki Tarnogórskie to jedno z najstarszych i najbardziej barwnych świąt w Polsce, odbywające się co roku we wrześniu w Tarnowskich Górach. Ta trzydniowa impreza nawiązuje do bogatej historii górnictwa srebra, ołowiu i cynku w regionie, którego dziedzictwo wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W programie wydarzenia znajdziemy kolorowe parady historyczne, koncerty, jarmarki rękodzieła i liczne atrakcje kulturalne. Centralnym punktem obchodów jest widowiskowy pochód gwarków, podczas którego mieszkańcy w strojach z epoki przypominają dawne tradycje górnicze. #30 Doświadcz dzikiej przyrody i spektakularnych krajobrazów Bieszczad Połonina Caryńska, jedno z najpiękniejszych miejsc w Bieszczadach, oferuje niezapomniane panoramy na malownicze, falujące wzgórza i dziką przyrodę. To raj dla miłośników górskich wędrówek przemierzających grzbiet połoniny, pozwalający podziwiać kwitnące łąki, zmieniające kolory lasy i majestatyczne widoki na szczyty Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Położona z dala od cywilizacji Połonina Caryńska oferuje ciszę i spokój, idealne dla tych, którzy szukają ucieczki od zgiełku miasta. Każda pora roku ma tu inny czar – od soczystej zieleni wiosny po złociste barwy jesieni, czyniąc to miejsce wyjątkowym celem podróży dla miłośników natury. Źródło: National Geographic
Templariusze odkryli Nowy Świat przed Kolumbem? Ta kwestia podzieliła historyków
Zakon rycerski, zniszczony przez Filipa Pięknego, przetrwał i odrodził się w Portugalii. To stamtąd templariusze wyruszali w zamorskie podboje. Czy odkryli cuda Nowego Świata przed Kolumbem?
W tym artykule: Templariusze w Portugalii Zakon Chrystusa Karawele templariuszy płyną na zachód Ślady obecności templariuszy w Ameryce Druga flota templariuszy Brazylia odkryta przez Zakon Chrystusa Latem 1415 roku z portu w Lizbonie wypłynęła flota złożona z około 200 okrętów. Szykowała się do potyczki z niewiernymi i korsarzami nękającymi południowe wybrzeża Portugalii. Wyprawa portugalskiej armady przeszła do historii, bo wraz z nią rozpoczęła się epoka odkryć geograficznych. Portugalczycy, jeden z najmniejszych narodów ówczesnej Europy, odegrali w niej decydującą rolę. Tamtego roku zdobyli afrykańską Ceutę, miasto handlowe nad Cieśniną Gibraltarską – i już się nie zatrzymali. W ciągu następnych stu lat ich karawele opłynęły wybrzeże Afryki, dotarły do Indii i do Japonii, a na zachodzie do Brazylii. Nowy Świat stanął przed Europą otworem, a jego odkrycie zapoczątkowało nowy etap w dziejach ludzkości. Nie bez powodu brytyjski historyk Arnold Toynbee dzielił nowożytną historię na dwa etapy. Czyli okres przed wyprawą Portugalczyka Vasco da Gamy do Indii (1497–1499) i okres, który nastąpił po niej. Templariusze w Portugalii Pod koniec XIV w. Portugalia liczyła milion mieszkańców i była spustoszona przez epidemię dżumy. A jednak w ciągu następnych 400 lat morskiej ekspansji wyekspediowała za morza milion ludzi: żeglarzy, misjonarzy, żołnierzy i kolonizatorów. Do ojczyzny wróciło zaledwie 10 proc. z nich. Jak to możliwe, że maleńkie państwo dokonało czegoś, co można porównać chyba tylko z podbojem kosmosu? Dlaczego akurat wciśnięty w zachodni skrawek Półwyspu Iberyjskiego kraj, którego granice nie zmieniły się w ciągu 700 lat, zdobył się na niezwykle kosztowny projekt przecierania morskich szlaków na obu półkulach? Czy Krzyżacy wykorzystywali religię jako parawan? Ich okrucieństwo zdecydowanie tego dowodzi Na godło wybrali krzyż, nazywali siebie rycerzami Maryi, a kojarzą się z okrucieństwem, butą i żądzą władzy. Czy religia była dla nich tylko parawanem? Czy jednak wbrew stereotypom Krzy.. Portugalscy historycy nie mają wątpliwości: ogromny udział w odkryciach geograficznych miał Zakon Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona – czyli templariusze. W 1307 r. z rozkazu króla Francji Filipa Pięknego aresztowano pod zarzutem herezji większość rycerzy, skonfiskowano ich majątek, a potem po sfingowanym procesie spalono. Jednak właśnie w Portugalii zakon przetrwał w niemal nietkniętej formie. Templariusze byli tam zresztą obecni od XII stulecia. Cieszyli się ogromnym zaufaniem portugalskich władców. Zapracowali na nie w czasie rekonkwisty, walcząc na pierwszej linii frontu o wyparcie muzułmanów z Półwyspu Iberyjskiego. Dlatego gdy na placu w Paryżu palono na stosie wielkiego mistrza templariuszy, portugalski król Dionizy miał już plan, jak ratować zakon. Po pierwsze, nie dopuścił do wywiezienia z kraju majątku templariuszy, czego domagał się papież. Po drugie zarządził lokalny proces rycerzy w Salamance, który oczyścił ich z zarzutów. Do Rzymu wysłano z Lizbony dwóch emisariuszy, którzy mieli w imieniu króla wynegocjować jakąś formę przetrwania templariuszy. W 1317 r. nowy papież Jan XXII zgodził się na utworzenie w ich miejsce czysto portugalskiego Zakonu Chrystusa. – Zmieniła się właściwie tylko nazywa, a reszta została po staremu – mówi historyk José Hermano Saraiva. – Te same osoby, te same miejsca, które należały przedtem do Zakonu Świątyni, teraz przeszły na własność Zakonu Chrystusa – podsumowuje decyzję króla Dionizego. Zakon Chrystusa Zakon Chrystusa (po portugalsku Ordem do Cristo) zachował majątek i hierarchię templariuszy. Nie zmieniła się także jego symbolika. Rycerze mogli, jak dawniej, nosić białe płaszcze z krzyżami. Z tą różnicą, że w czerwony krzyż wpisano mniejszy, biały, na znak niewinności nowego zakonu. Już w nowym wcieleniu templariusze zainspirowali morską ekspansję Portugalii. „Byli templariusze”, jak nazywają ich często portugalscy historycy, przekonali tamtejszych władców, że dalekomorskie ekspedycje mogą łączyć motywację religijną – nawracanie napotkanych ludów na chrześcijaństwo, z czysto merkantylną – poszukiwaniem szlachetnych kruszców, barwników i niezwykle drogich w Europie przypraw. Rycerze mieli stały dostęp do królewskich uszu. Patronem dalekomorskich wypraw został infant Henryk, znany w historii jako Henryk Żeglarz, mistrz Zakonu Chrystusa i brat króla Jana I. To Henryk zainicjował większość pionierskich ekspedycji i patronował portugalskiej szkole nawigacji. Dzięki jego uporowi Portugalczycy przekroczyli przylądek Bojador na zachodnim wybrzeżu Afryki, który od wieków przerażał żeglarzy. „Infant Henryk umożliwił wykorzystanie doświadczeń templariuszy: żeglarzy, bankierów i rycerzy w nowym morskim przedsięwzięciu” – mówił w jednym z wywiadów José Hermano Saraiva. Większość żeglarzy w służbie Henryka, na czele z tymi najbardziej znanymi: Gilem Eanesem, Bartolomeu Diasem czy Vasco da Gamą, była tak jak on związana z Zakonem Chrystusa. Nic dziwnego, że na statkach portugalskich karawel powiewały żagle z czerwonym krzyżem. Rycerze Ordem do Cristo, poza majątkiem i symboliką, przejęli od swoich poprzedników jeszcze coś. Wiedzę, którą templariusze zdobyli, krążąc między Europą i Jerozolimą. A nie jest wykluczone, że rycerze Świątyni zapuszczali się jeszcze dalej, aż na zachodnie krańce Atlantyku. Mieli żyć skromnie, lecz zgromadzili ogromne bogactwa. Zakon templariuszy spotkał tragiczny koniec W średniowiecznej Europie powstał zakon rycerski, który na stałe zapisał się w historii. Żadna inna organizacja chrześcijańska do dziś nie wywołuje tylu kontrowersji i żadnej nie towarz... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zakon-templariuszy-historia-ciekawostki-i-tajemnice-katolickiego-zakonu-rycerskiego-fot-c-balossini-de-agostini-picture-library-via-getty-images-358ecbb.jpg" width="938" height="626" alt="Zakon templariuszy – historia, ciekawostki i tajemnice katolickiego zakonu rycerskiego (fot. C. Balossini / De Agostini Picture Library via Getty Images)" title="Zakon templariuszy – historia, ciekawostki i tajemnice katolickiego zakonu rycerskiego (fot. C. Balossini / De Agostini Picture Library via Getty Images)" /> Karawele templariuszy płyną na zachód W ciągu dwustu lat istnienia templariuszom udało się stworzyć doskonale działające biuro – używając współczesnego języka – pielgrzymkowe. Mieli ochraniać chrześcijan udających się do Ziemi Świętej, ale potrafili znacznie więcej. Stworzyli dobrze funkcjonujący system bankowy. Pielgrzymi wyruszający w podróż oddawali im w depozyt swoje środki i otrzymywali w zamian weksel, który mogli zrealizować w Ziemi Świętej w lokalnej walucie. Przez ten czas, a podróże trwały wtedy miesiącami, templariusze obracali tymi pieniędzmi. Nic dziwnego, że zadłużeni byli u nich nawet monarchowie. Ale rycerze Świątyni znali się nie tylko na wojnie i finansach. Dysponowali również własną flotą. Ich prywatna sieć transportowa służyła najpierw głównie pielgrzymom. Jednak kiedy Jerozolima trafiła w ręce wyznawców islamu, rycerze używali jej nadal, tyle że do przewożenia towarów. Stali się więc potężnym armatorem konkurującym nawet z Republiką Wenecką. Z samej Marsylii zabierali około 4 tys. pielgrzymów rocznie. Mieli prawie wyłączny, prywatny niemal, dostęp do wielu europejskich portów. Ale najważniejsze było dla nich La Rochelle na zachodnim wybrzeżu Francji. Francuski historyk Michel Lamy uważa, że stamtąd właśnie na długo przed Kolumbem templariusze mogli popłynąć do Ameryki. Swoje żeglarskie doświadczenia i kolekcję map zdążyli najprawdopodobniej przekazać Portugalczykom jeszcze przed likwidacją zakonu. Na tajemniczych mapach, które próbowała zdobyć konkurencja, mógł być zaznaczony ląd na zachód od Portugalii. Bo to, że Kolumb nie był w Ameryce pierwszy, potwierdzili już archeolodzy. Do Ameryki pływali wikingowie, ostatnio mówi się też o Baskach, ale nie tylko. W swojej książce „Templariusze” Michel Lamy przytacza hipotezę innego Francuza Louisa Charpentiera. Według niego do Ameryki Środkowej przed hiszpańskim konkwistadorem Cortézem przypłynęli właśnie templariusze. A później przeprawiali się być może jeszcze dalej na południe. Choć brakuje na to twardych dowodów, według Charpentiera jest dość przesłanek przemawiających za prawdziwością takiej hipotezy. Ślady obecności templariuszy w Ameryce „Aztekowie mieli przecież na początku przyjmować Hiszpanów przyjaźnie i tłumaczyć im, że czekali na brodatych białych ludzi, którzy przypłyną ze wschodu” – argumentuje Charpentier. – „Poza tym w Meksyku hiszpańscy konkwistadorzy znajdywali sporo symboli – wyrytych m.in. na wazach – przypominających krzyż. I może nie byłoby w tym nic nadzwyczajnego, bo to symbol rozpowszechniony również poza chrześcijaństwem, gdyby nie fakt, że przypominał on krzyż templariuszy”. Istnieje również kronika spisana w Meksyku przez Francisco San Anton Munon Chimpalhina, ochrzczonego tubylca, pochodzącego z książęcego rodu Chalco. Zdaje się ona potwierdzać podejrzenia Charpentiera. Chimpalhin pisze w niej o swoim ludzie, który miał przybyć do Meksyku zza wielkiej wody. W dodatku mieli to być rzekomo wojownicy przysłani przez Boga. Nazywano ich również w języku nahuatl „Teopantlaca”, czyli ludźmi świątyni. Według Muñoza Camargo, który zbadał dokładnie kronikę, nie ma wątpliwości, że chodziło o Zakon Świątyni. Jeśli wierzyć jej zapisom, templariusze mieli przybyć do Meksyku... pod koniec XIII w. No i jeszcze jedno. Zanim Kolumb wyruszył na wyprawę, miał szukać dawnych map w hiszpańskim Zakonie Calatrava. W nim po kasacie zakonu templariuszy znalazło schronienie wielu jego rycerzy. Druga flota templariuszy U progu wielkich odkryć geograficznych templariusze nie istnieli już od ponad stu lat. Czas zacierał pamięć o nich i ich rzekomych winach, a uwagę władców Europy zaprzątały zupełnie inne problemy. W 1453 r. Turcy zdobyli Konstantynopol, a papież zaczął nawoływać do walki z niewiernymi i umacniania wiary chrześcijańskiej. Zakon Chrystusa miał na tym polu wiele spektakularnych sukcesów. Podczas gdy władztwo chrześcijańskie na Wschodzie systematycznie się kurczyło, na Zachodzie zakonnicy zakładali kolejne zamorskie diecezje. Pierwszą była Madera. Kolejni papieże bez mrugnięcia okiem powierzali więc portugalskiemu zgromadzeniu zadanie organizowania Kościoła na nowo odkrytych ziemiach. Według portugalskiego historyka Pedro Silvy zaufanie, jakim obdarzono Zakon Chrystusa, jest znaczące. „Papieże doskonale zdawali sobie sprawę, że mają do czynienia nie z mało doświadczonym portugalskim zakonem, ale z nowym wcieleniem templariuszy” – uważa Silva. Powiększająca się z roku na rok portugalska flota i wyprawy sporo kosztowały. Część środków pochodziła właśnie ze szkatuł niezwykle bogatego Zakonu Chrystusa. Od XII w. poczynając, templariusze otrzymywali za walkę z Maurami gigantyczne nadania ziemskie. Henryk Żeglarz szukał też środków na wyprawy w monopolu na połów tuńczyka na wodach wybrzeży Algarve. I w haraczach od statków, które pływały pod obcą banderą na południe od Bojador. W Lizbonie z inspiracji byłych templariuszy powstawały stocznie. W Leiria – plantacja sosen nadmorskich. Stamtąd czerpano budulec na statki portugalskiej floty. Budowano je też w Constancia, niedaleko Tomaru, siedziby Zakonu Chrystusa, kiedyś najważniejszego obok Cypru ośrodka templariuszy w Europie. Dzięki pomocy dawnych templariuszy, którzy przejęli wiele nowinek technicznych od Arabów, Portugalczycy udoskonalili też instrumenty nawigacyjne i mapy. Zazdrościli im tego wytrawni żeglarze z innych państw. „Portugalczycy mieli większe doświadczenie i większą wiedzę o morzu niż my” – pisał hiszpański kronikarz obecny w trakcie negocjacji traktatu z Tordesillas (1494 r.), który dzielił nowo odkryty świat między Portugalię i Hiszpanię. Brazylia odkryta przez Zakon Chrystusa To właśnie w Tordesillas wiedza przekazana Portugalczykom przez templariuszy okazała się szczególnie cenna. Na mocy traktatu Portugalia otrzymała Brazylię i to na sześć lat przed jej oficjalnym odkryciem! Na mapach używanych w Tordesillas jej nie było, jednakże król Portugalii Manuel oczywiście wiedział wcześniej o jej istnieniu. Skąd? Według Pedro Silvy za odkryciem Brazylii stał Zakon Chrystusa – następca templariuszy. Podobnie sądzi wielu innych historyków. Na przykład według Jorge Couto, portugalski negocjator z Tordesillas Duarte Pacheco Pereira, rycerz Zakonu Chrystusa, był w Brazylii już w roku 1498. Mógł o tym świadczyć również przebieg oficjalnej wyprawy, która „odkryła” albo raczej potwierdziła istnienie Brazylii dopiero w 1500 r. Ekspedycja wyglądała według Silvy tak, jakby została poprowadzona już istniejącym szlakiem. Historycy są zgodni, że Brazylia była najbardziej opłacalnym odkryciem Portugalczyków. Bo kiedy rosnąca na Oceanie Indyjskim europejska konkurencja sprawiła, że pływanie do Indii przestało się koronie portugalskiej opłacać, Portugalczycy zajęli się Brazylią. To stąd – z Minas Gerias, Bahii i Mato Grosso – pod koniec XVII stulecia zaczęła płynąć do Portugalii prawdziwa rzeka złota. Jej wartość przerosła wyobrażenia o słynnym skarbie templariuszy, które rozpalały umysł wroga zakonu, Filipa Pięknego. Jeśli skarb ten kiedykolwiek istniał, być może to Portugalia wykorzystała go do sfinansowania morskiej ekspansji. Dzięki zyskom, które przyniósł ląd odkryty przez Pedro Alvaresa Cabrala, inwestycja zwróciła się wielokrotnie. Pobożnym templariuszom również – Brazylia jest wszak dzisiaj największym krajem katolickim świata.
Najdłuższa nazwa miejscowości. Nawet nie próbuj jej wymówić, bo polegniesz
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch. O dziwo nie jest to – jak mogłoby się wydawać – zlepek przypadkowo wybranych liter na klawiaturze, a najdłuższa nazwa miejscowości w Europie, a może i na świecie.
W tym artykule: Najdłuższa nazwa miejscowości w Europie Jaka jest najdłuższa nazwa miejscowości na świecie? Najdłuższa nazwa miejscowości w Polsce Najdłuższa nazwa geograficzna na świecie Oparty na alfabecie łacińskim alfabet polski składa się z 32 liter (nie licząc Q, V oraz X). I choć co poniektórym – niezależnie od wieku – uszeregowanie ich w poprawnej kolejności wciąż sprawia niemały problem, to nic przy próbie wypowiedzenia najdłuższej nazwy miejscowości na świecie, podczas której można sobie połamać język. Ale właśnie na tym, co przyznają sami mieszkańcy, polega cała zabawa. Najdłuższa nazwa miejscowości w Europie Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch to niewielka wioska w północno-zachodniej Walii, na wyspie Anglesey. Liczy aż 58 liter i uznawana jest za najdłuższą nazwę miejscowości w Europie i jedną z najdłuższych nazw geograficznych na świecie. W tłumaczeniu na język polski oznacza: „Kościół Świętej Marii nad stawem wśród białych leszczyn niedaleko wodnego wiru pod czerwoną pieczarą przy kościele św. Tysilia”. Pełna nazwa – jak podają źródła internetowe, w tym Wikipedia – składa się z poszczególnych elementów: llan (kościół, parafia), Fair (miękka mutacja Mair, tzn. św. Maria), pwll (basen, niecka), gwyn (biały), cyll (leszczyna), go ger (obok, koło, przy), y (nietłumaczone na polski, ang. the), chwyrn (zawzięty), drobwll (miękka mutacja trobwll, tzn. wir wodny, z troi (kręcić się)), llan (kościół, parafia), Tysilio (św. Tysilio), -g- (walijski wrostek spółgłoskowy), ogo (regionalna forma ogof, tzn. jaskinia), coch (czerwony). Nie trudno się domyśleć, że Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch – z wiadomych przyczyn – od lat cieszy się niesłabnącą popularnością wśród turystów. Choć na miejscu nie ma zbyt wielu atrakcji, odwiedzający i tak chcą poczuć klimat wioski i zrobić sobie pamiątkowe zdjęcie na stacji kolejowej na tle tabliczki z nazwą miejscowości. Po sieci krążą historie, że pracownicy tamtejszych kolei oferują bilety na przewóz wyłącznie w zamian za prawidłowe wymówienie rekordowo długiej nazwy. Aczkolwiek ci, którzy nie podołają temu zadaniu, nie muszą się martwić. Mieszkańcy i przyjezdni stosują bowiem uproszczoną wersję – Llanfairpwll, a także Llanfair P. G. W ramach ciekawostki wspomnijmy, że do 2007 roku, również w Walii, istniała 68-literowa nazwa stacji kolejowej „Gorsafawddacha’idraigodanheddogleddollônpenrhynareurdraethceredigion” i oznaczała „Stacja Mawddach i jej zęby smoka na północnym szlaku wzdłuż złotej plaży Zatoki Cardigan”. Z czasem została ona jednak skrócona i obecnie nazywa się „Golf Halt”. Ten zamek po raz pierwszy w historii otwiera się na turystów. Warto się spieszyć Zamek Balmoral – ulubiona rezydencja Elżbiety II, w której monarchini spędziła ostatnie chwile swojego życia – po raz pierwszy w historii zostanie udostępniony turystom. Zobaczą go jedna... Jaka jest najdłuższa nazwa miejscowości na świecie? Jeśli uważasz, że Walijczycy postawili wysoko poprzeczkę, to jesteś w błędzie. Pod tym względem bezkonkurencyjni są Tajowie. Pełna nazwa stolicy kraju, Bangkoku, składa się ze 176 liter i brzmi następująco: „Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit”. W dosłownym przełożeniu na język polski oznacza ona: „Miasto aniołów, wielkie miasto, rezydencja świętego klejnotu Indry, niezdobyte miasto Boga, wielka stolica świata, ozdobiona dziewięcioma bezcennymi kamieniami szlachetnymi, pełne ogromnych pałaców królewskich, równającym niebiańskiemu domowi odrodzonego Boga; miasto, podarowane przez Indrę i zbudowane przez Wiszwakarmana”. Zagraniczne media zachwycone „polskimi Malediwami”. Każdy może tu wypocząć za darmo „Polskie Malediwy” zostały wyróżnione przez „The Sun". Brytyjski dziennik w swojej publikacji wprost zachęca czytelników, by jeszcze w tym roku wybrali się w to niezwykle malownicze mie... Najdłuższa nazwa miejscowości w Polsce Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, położona w województwie podkarpackim Wólka Sokołowska k. Wólki Niedźwiedzkiej jest najdłuższą nazwą miejscowości w naszym kraju. Składa się ona z 38 liter i 43 znaków. Co ważne, w porównaniu do Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch czy pełnej nazwy Bangkoku nie jest trudna do wypowiedzenia i zapamiętania. Do grona polskich miejscowości z najdłuższymi nazwami zaliczyć można także m.in.: Przedmieście Szczebrzeszyńskie (woj. mazowieckie; 29 liter), Leśniczówka Skarżysko Kościelne (woj. świętokrzyskie; 28 liter), Sobienie Kiełczewskie Pierwsze (woj. mazowieckie; 28 liter), Wybudowanie Skarszewy Pierwsze (woj. pomorskie; 28 liter), Warmątowice Sienkiewiczowskie (woj. dolnośląskie; 28 liter). Dodajmy, że tytuł najdłuższej jednowyrazowej nazwy miejscowości w Polsce należy do Siemieniakowszczyzny na Podlasiu. Najdłuższa nazwa geograficzna na świecie Mówiąc o najdłuższych nazwach miejscowości, nie sposób nie wspomnieć o najdłuższej jednowyrazowej nazwie geograficznej świata, czyli Tetaumatawhakatangihangakoauaotamateaurehaeaturipukapihimaungahoronukupokaiwhenuaakitanarahu. To liczące 85 metrów wzgórze w Nowej Zelandii, nieopodal miasta Porangahau, w regionu Hawke’s Bay. Określenie pochodzi z języka maoryskiego i oznacza: „Szczyt wzgórza, gdzie Tamatea, mężczyzna o wielkich kolanach, zdobywca gór, pożeracz ziemi i podróżnik grał na flecie dla swojej ukochanej”. Istnieje także nieco skrócona nazwa, która składa się „tylko” z 57 liter – Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu. Co ciekawe, obie znajdują się w Księdze Rekordów Guinnessa. Do najdłuższych nazwa geograficznych na świecie warto zaliczyć również 45-literową nazwę jezioro położonego w Webster w amerykańskim stanie Massachusetts. Mowa o Chargoggagoggmanchauggagoggchaubunagungamaugg, znanym również jako Webster Lake. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Terra nullius to terytoria nie należące do żadnego kraju. Na świecie wciąż jest kilka takich miejsc
Terra nullius nie ma właścicieli w postaci państw. Gdzie na mapie świata znajdują się ziemie niczyje? W różnych częściach globu, również na kontynencie europejskim.
W tym artykule: Gdzie znajdują się terra nullius? Do kogo należy Ziemia Marii Byrd na Antarktydzie? Bir Tawil w Afryce, czyli gdzie? Terra nullius w Europie Mogłoby się wydawać, że w XXI w. nie ma już na świecie miejsc dziewiczych czy nieodkrytych. To oczywiście nieprawda. Największą zagadkę dla badaczy niezmiennie stanowią oceany. Szacuje się, że nadal nie znamy dużej części stworzeń żyjących pod wodą. Nie brakuje i takich, o których istnieniu wiadomo prawie nic. Co jakiś czas biolodzy trafiają też na intrygujące ekosystemy latami rozwijające się bez ingerencji (i świadomości) ludzi. Przykładem takiego miejsca jest chińskie zapadlisko z lasem na dnie. Gdzie znajdują się terra nullius? A co z miejscami, które może i są znane naukowcom, ale nie znajdują się w granicach żadnego kraju? To tzw. terra nullius. Obecnie na naszej planecie są aż 3 takie obszary. Jeden z nich znajduje się w Europie. W prawie międzynarodowym terra nullius to terytorium, które nie należy do żadnego państwa. Zwierzchnictwo nad terytorium o takim statusie może uzyskać każde państwo przez okupację. Innymi sposobem może być też przyrost obszaru danego państwa w wyniku działań natury. W 1909 roku włoski międzynarodowy prawnik Camille Piccioni opisał wyspę Spitsbergen na kole podbiegunowym jako terra nullius. Mimo, że wyspa była zamieszkana przez obywateli kilku krajów europejskich, nie żyli pod żadną formalną władzą. Obecnie Spitsbergen to największa wyspa należąca do Norwegii. Na świecie nadal można jednak znaleźć miejsca nie należące do żadnego państwa. Są to: Ziemia Marii Byrd na Antarktydzie, Bir Tawil graniczący z Egiptem i Sudanem, cztery małe obszary wzdłuż granicy chorwacko-serbskiej. Wakacje poza utartym szlakiem. Zobacz najrzadziej odwiedzane kraje w Europie Jakie są najrzadziej odwiedzane kraje w Europie? To wcale nie te najmniej znane. Do kogo należy Ziemia Marii Byrd na Antarktydzie? Ziemia Marii Byrd zajmuje 1 605 792 kilometrów kwadratowych. To największa ziemia niczyja na świecie. Co ciekawe, w świetle prawa żadna część Antarktydy nie należy do żadnego kraju. Mimo to Argentyna, Australia, Chile, Francja, Nowa Zelandia, Norwegia i Wielka Brytania uznały części kontynentu za własne. Dlaczego nikt nie zainteresował się Ziemią Marii Byrd? Cóż, teren jest zbyt odległy i odizolowany. Nawet jak na tamtejsze standardy. Terra nullius Antarktydy zawdzięcza swoją nazwę żonie amerykańskiego oficera marynarki Richarda E. Byrda. Badał on ten region na początku XX wieku. Bir Tawil w Afryce, czyli gdzie? Bir Tawil to odludny, pustynny skrawek ziemi o powierzchni 2060 kilometrów kwadratowych, położony niedaleko granicy między Egiptem a Sudanem. Na stałe nie mieszka tam nikt, choć sporadycznie pojawiają się plemiona koczownicze. Nie jest to jednak wymarzone miejsce do życia. Latem temperatury na pustkowi sięgają około 45 stopni Celsjusza. Dlaczego Bir Tawil to terra nullius? Nieścisłość wynika z granic wyznaczanych przez Imperium Brytyjskie w XIX i XX wieku. W 1899 r. ustalono że „terytoria na południe od 22 równoleżnika szerokości geograficznej” należą do Sudanu, co oznaczałoby, że Bir Tawil leży w tym właśnie kraju. W 1902 roku Brytyjczycy sporządzili jednak kolejny plan granicy, w ramach którego Bir Tawil zostało oddane pod egipską administrację. Na razie jednak Bir Tawil nie należy do nikogo. Egipt wierzy, że niechciany obszar znajduje się w Sudanie, ale Sudan wierzy, że jest w Egipcie. W 2014 roku Amerykanin Jeremiah Heaton próbował przejąć Bir Tawil. Nazwał teren „Królestwem Północnego Sudanu” i ogłosił się królem. Wśród argumentów Heatona pojawiła się wola spełnienia marzenia córki o byciu... księżniczką. Jego roszczenie nie zostało uznane przez Organizację Narodów Zjednoczonych. Terra nullius w Europie Jeszcze w latach 90. ubiegłego wieku na Bałkanach trwały krwawe walki po rozpadzie Jugosławii. Trudno więc uwierzyć, że właśnie tam w Europie znajdują się tereny, do których roszczeń nie mają żadne kraje. Między granicą Chorwacji z Serbią jest ich co najmniej cztery. Największy z nich – Gornja Siga – zajmuje zaledwie 7 kilometrów kwadratowych zalesionego terenu. De facto Gornja Siga jest pod kontrolą Chorwacji. Jednak Chorwaci twierdzą, że teren należy do Serbii, a Serbia nie rości sobie do niego żadnych praw. Skrawek Ziemi jest więc zaniedbany przez oba sąsiednie kraje. Nie oznacza to jednak, że nikt się nim nie interesuje. W kwietniu 2015 r. niewielka grupa libertarian pod przywództwem czeskiego polityka Víta Jedlički ogłosiła, że Gornja Siga to nowe mikropaństwo o nazwie Liberland. Liberalna utopia miała być wolna od podatków, a tradycyjną walutę miały zastąpić bitcoiny. I to był prawdopodobnie jedyny raz, kiedy Chorwacja żywo zareagowała w sprawie Gornja Siga. Chorwaci nie chcieli mieć pod nosem samozwańczego państwa libertynów, toteż pierwsi „obywatele” zostali aresztowani. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Najbiedniejsze kraje świata. W tych państwach żyje się najciężej
Najbiedniejsze kraje świata na co dzień muszą borykać się z wieloma problemami politycznymi, ekonomicznymi i społecznymi. Oto dziesięć najsłabiej prosperujących gospodarek.
W tym artykule: Najbiedniejsze kraje świata – ranking 2023 Burundi Sierra Leone Malawi Republika Środkowoafrykańska Madagaskar Somalia Sudan Południowy Niger Mozambik Erytrea Jaki jest najbiedniejszy kraj w Europie? Po najbogatszych mocarstwach globu, dziś pod lupę bierzemy najbiedniejsze kraje świata. Gdzie żyje się najciężej? Pierwsza dziesiątka zestwienia została zdominowana przez państwa afrykańskie. Poniżej prezentujemy najbardziej aktualny ranking TOP 10, oparty na danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF). Najbiedniejsze kraje świata – ranking 2023 Burundi – 307,87 USD (PKB per capita wyrażony w dolarach amerykańskich) Sierra Leone – 471,61 USD Malawi – 482,55 USD Republika Środkowoafrykańska – 515,48 USD Madagaskar – 539,64 USD Somalia – 561,41 USD Sudan Południowy – 569,41 USD Niger – 573,57 USD Mozambik – 578,91 USD Erytrea – 699,44 USD Powyższy ranking oparty jest na jednym z najbardziej miarodajnych wskaźników życia, czyli PKB per capita. Zasada jest prosta – im produkt krajowy brutto na jednego mieszkańca jest większy, tym kraj jest bardziej zamożniejszy. Dodamy, że w zestawieniu IMF – ze względu na brak aktualnych danych – zabrakło takich państw jak Afganistan czy Korea Północna, gdzie poziom życia obywateli pozostawia wiele do życzenia i jest na bardzo niskim poziomie. Największy półwysep Afryki od zawsze był na celowniku światowych mocarstw. Gdzie właściwie się znajduje? Jaki jest największy półwysep Afryki? To pytanie, które z pewnością nieraz padło na lekcji geografii, a także w popularnych teleturniejach. Dzisiaj rozwiejemy wszelkie wątpliwości w tym t... Burundi Burundi to najbiedniejszy kraj świata, z PKB na osobę wynoszącym niespełna 308 USD. Położone we wschodniej Afryce państwo, mimo ogromnej biedy i licznych konfliktów plemiennych, ma bardzo dużą gęstość zaludnienia (412 osób/km kw). Z uwagi na niski współczynnik urbanizacji, podstawowym sektorem gospodarki narodowej jest rolnictwo – w 1989 roku zatrudnienie w tym sektorze znajdowało 91% aktywnych zawodowo. Głównymi zasobami naturalnymi tego kraju są kobalt, miedź, cukier i kawa. Sierra Leone Sierra Leone przez lata było uważana za diamentowy raj. Niestety, ten szlachetny kamień zamiast stać się dobrem eksportowym, doprowadził do wielkiej narodowej tragedii. W 1991 roku w kraju wybuchła wojna domowa pomiędzy rebeliantami ze Zjednoczonego Frontu Rewolucyjnego a siłami rządowymi, które ostatecznie odniosły zwycięstwo. Trwający ponad 10 lat konflikt doszczętnie zrujnował kraj i zniszczył życie tysięcy niewinnych osób. Wydarzenia z przełomu wieków obrazuje film Edwarda Zwicka pt. „Krwawy diament” z Leonardo DiCaprio w roli głównej. Amerykański reżyser ukazuje w nim wyzysk ludności przy wydobyciu diamentów, których sprzedaż umożliwiała rebeliantom zakup sprzętu wojskowego. Sierra Leone: to najgorsze miejsce dla dziewczynki. Wstrząsający reportaż Miliony dziewczynek na całym świecie cierpią wskutek ubóstwa, przemocy i okrutnych tradycji. Jednak niektórym dzięki zdobytemu wykształceniu udaje się umknąć przed złym losem. Malawi Malawi to kraj położony we wschodniej Afryce. Państwo nie ma dostępu do morza i jest mało uprzemysłowione. Trzonem gospodarki jest rolnictwo, a głównymi produktami żywnościowymi – fasola, ryż i kukurydza. Ponadto tamtejsze władzę mogą liczyć na wsparcie finansowe od Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Banku Światowego. Republika Środkowoafrykańska Republika Środkowoafrykańska, jak sama nazwa wskazuje, leży w środkowej części Czarnego Lądu. Mimo że cieszy się dużą popularnością wśród turystów, ONZ zalicza ten kraj do grona najsłabiej rozwiniętych. Podanie jak w przypadku Burundi, Sierra Leone i Malawi, głównym sektorem gospodarki jest rolnictwo. Uprawiane są tutaj między innymi kawa, herbata, kukurydza czy orzechy arachidowe. Madagaskar Republika Madagaskaru to państwo położone na Madagaskarze, czyli największej wyspie Afryki, na Oceanie Indyjskim. Kraj jest światowym liderem w produkcji wanilii. Ponadto uprawione są tutaj bawełna, banany, trzcina cukrowa oraz cytrusy. Osoby zatrudnione w rolnictwie stanowią ok. 75% zdolnych do pracy. Mimo sporych zasobów naturalnych i dobrze prosperującej turystyki, Madagaskar należy do krajów słabo rozwiniętych. Somalia Trwająca od ponad trzech dekad wojna domowa w Somalii spowodowała, że kraj popadł w ruinę. Niestabilna sytuacja polityczna przekłada się na niski standard życia obywateli, którzy codziennie walczą o przetrwanie. Jak podaje UNICEF, w krajach tzw. „Rogu Afryki" prawie 1,7 mln dzieci cierpi z głodu. W samej Somalii niespełna 387 tys. najmłodszych potrzebuje natychmiastowej pomocy medycznej z powodu niedożywienia. Sytuacji nie poprawia trwająca od roku wojna w Ukrainie, która obok Rosji była głównym dostawcą pszenicy na Półwysep Somalijski. Sudan Południowy Sudan Południowy to najmłodsze państwo świata, powstałe w 2011 roku po odłączeniu się od Sudanu. Niedożywienie uważa się za jedno z największych problemów tego kraju. W wyniku katastrofy humanitarnej z 1998 r. z powodu niedożywienia zmarło ok. 70 tysięcy osób. Obecnie ponad połowa społeczeństwa nie dostępu do wody pitnej. Podstawą krajowego PKB jest eksport ropy naftowej. Ponadto Sudan Południowy produkuje orzeszki ziemne, sorgo, trzcinę cukrową i banany. Niger Według danych IMF, PKB per capita w Nigrze wynosi 573,57 USD. Kluczowym sektorem gospodarki tego położonego w Afryce Zachodniej kraju jest rolnictwo, które stanowi pracę dla 90% ludności aktywnej zawodowo. Niger to jeden z największych producentów uranu. Pod tym względem ustępuje tylko Kazachstanowi, Kandzie, Australii i Namibii. Ponadto znajdują się tu także złoża fosforytów, rud miedzi i żelaza. Mozambik Państwem o niskim poziomie PKB per capita jest również Mozambik na południowo-wschodnim krańcu Afryki. Kraj ten posiada bogate zasoby mineralne, m.in. węgiel kamienny, gaz ziemny i energię wodną. Co więcej, Republika Mozambiku wiedzie prym wśród eksporterów owoców morza. Erytrea Ranking dziesięciu najbiedniejszych państw świata zamyka Erytrea. Zlokalizowany we wschodniej Afryce kraj przez lata toczył wojnę z sąsiadującą Etiopią. Konflikt miał katastrofalne skutki dla narodowej gospodarki. Dziś powoli się odradza i z pomocą zagranicznych inwestorów rozwija przede wszystkim przemysł spożywczy, włókienniczy i skórzany. Najbezpieczniejsze kraje świata. Zobacz, jak wypadła Polska na tle innych państw Jakie są najbezpieczniejsze kraje świata? Poniżej prezentujemy najbardziej aktualny ranking dziesięciu państw, w których nacisk na bezpieczeństwo jest najwyższy. Jaki jest najbiedniejszy kraj w Europie? Najbiedniejszym krajem W Europie jest Kosowo (PKP na jednego mieszkańca – 5560 USD). To najmłodsze państwo na Starym Kontynencie, które powstało po rozpadzie dawnej Jugosławii. Ogłoszoną w 2008 roku niepodległość od Serbii uznaje tylko niespełna 100 krajów, w tym m.in. Stany Zjednoczone i Polska. Ze względu na liczne konflikty pomiędzy Serbami a Albańczykami zamieszkującymi Republikę Kosowa, sytuacja w kraju wciąż jest napięta, co odbija się na życiu obywateli. Co ciekawe, walutą obowiązującą w Kosowie jest euro – mimo że kraj ten nie należy do Unii Europejskiej. Dopiero 15 grudnia 2022 r. tamtejsze władze złożyło formalny wniosek o członkostwo w UE. Natomiast najbiedniejszym państwem spośród członków Unii Europejskiej nieustannie od lat jest Bułgaria, która wstąpiła do Wspólnoty w 2007 roku. PKB per capita tego kraju wynosi 13 220 USD. Rolnictwo, przemysł i usługi to trzy główne sektory bułgarskiej gospodarki, zaliczanej przez Bank Światowy do średnio rozwiniętych. Źródło: Międzynarodowy Fundusz Walutowy (International Monetary Fund) Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Tak wyglądają najlepsze plaże na świecie. W TOP 10 tylko jedna z Europy
Piaszczyste z widokiem na turkusowe morze lub ocean. Tak według rankingów i zestawień wyglądają najlepsze plaże na świecie. Gdzie ich szukać?
W tym artykule: Gdzie są najlepsze plaże na świecie? Tu wypoczniesz i się zrelaksujesz Co robić na plaży? Jak poradzić sobie ze stresem? Zdrowy eskapizm może być praktykowany na różne sposoby. Jednym z nich są oczywiście podróże. Ponieważ dla wielu osób synonimem raju na ziemi są laguny i malownicze wybrzeża, sprawdzamy gdzie znajdują się najlepsze plaże na świecie. Gdzie są najlepsze plaże na świecie? Na początku roku w internecie można znaleźć liczne rankingi, zestawienia i polecenia podróżnicze. Wśród nich są też najlepsze plaże na świecie. Wybraliśmy kierunki, które są wyróżniane najczęściej. Anse Source d’Argent, Seszele W ścisłej czołówce nie może zabraknąć Anse Source d’Argent. Plaża znajduje się na La Digue, najmniejszej zamieszkanej wyspie Seszeli. Często jest nazywana nie tylko najpiękniejszą plażą na archipelagu, ale też na świecie. Warto wybierać się tam zarówno za dnia, jak i wieczorem. Zachód słońca i pobliskie głazy tworzą malowniczą scenerię. Idealnie na randkę przy szumie oceanu. Za widoki trzeba jednak zapłacić. Anse Source d’Argent to jedyna płatna plaża na Seszelach. Dzień plażowania w tym miejscu kosztuje 115 rupii, czyli około 6 zł. Eagle Beach, Aruba Wysoko oceniana przez internautów jest plaża Eagle Beach na Arubie. Turyści wypoczywający w tym miejscu szczególnie cenią sobie miękki, biały piasek pod stopami oraz łagodne, bezpieczne nawet dla dzieci, zejście do wody. Pink Beach, Indonezja (wyspa Komodo) Na Ziemi jest tylko 10 plaż z różowym piaskiem. Dwie z nich są położone w Indonezji. Ta na wyspie Komodo zdecydowanie cieszy się największą popularnością. Skąd wziął się tam różowy piasek? Nietypowy odcień to zasługa tysięcy połamanych kawałków koralowców i muszli. Na różowe plaże przyjeżdża się oczywiście nie tylko dla relaksu, ale też dla zdjęć. W Europie piasek o takim odcieniu można znaleźć na Krecie. Plaża Ipanema, Brazylia Brazylia ma wiele plaż i trudno wybrać najlepsze. Ipanema często pojawia się w zestawieniach nie tylko ze względu na widoki i bliskość Rio de Janeiro. Poszczególne części piaszczystego wybrzeża cieszą się popularnością wśród konkretnych grup. Swoje przestrzenie mają między innymi surferzy, hipisi, homoseksualiści i nudyści. Playa de Cofete, Wyspy Kanaryjskie (Fuerteventura) Playa de Cofete to jedna z najbardziej charakterystycznych plaż na całym archipelagu. Jest położona na południu Fuerteventury, z dala od hoteli. Z Morro Jable można dojść tam piechotą (wycieczka na cały dzień) lub autem. Na Playa de Cofete nie ma tłumów. Może być za to wietrznie. Wyspy Owcze nie tak bardzo odizolowane? Sprawdzamy, jak się tam dostać Są zjawiskowe i odizolowane. Przynajmniej na mapie, bo dolecieć na Wyspy Owcze wcale nie jest aż tak trudno. Przy odrobinie szczęścia można trafić na bilety w bardzo atrakcyjnych cenach. Tu wypoczniesz i się zrelaksujesz Poniżej pełna dziesiątka plaż polecanych na wypoczynek w 2023 roku. Anse Source d’Argent, Seszele Eagle Beach, Aruba Pink Beach, Indonezja (wyspa Komodo) Plaża Ipanema, Brazylia Playa de Cofete, Wyspy Kanaryjskie (Fuerteventura) Turkusowa Zatoka, Australia Marimegmeg Beach, Filipiny Railay Beach, Tajlandia (Krabi) Llandudno Beach, RPA Praia do Carvalho, Portugalia Najpiękniejsze miejsca na Islandii. Nie zapomnijcie zabrać aparatów Czas spełnić kolejne podróżnicze marzenie. Oto najpiękniejsze miejsca na Islandii. Niektóre z nich uchodzą za naturalne wizytówki uwielbianej przez turystów wyspy. Co robić na plaży? Najlepsze plaże na świecie to te cieszące się najlepszymi opiniami wśród internautów. Zdjęcia dla potwierdzenia mówią same za siebie. Niektórym plażowanie może wydawać się nudne, ale przecież to nie tylko kąpiele słoneczne. Na plaży można również uprawiać sporty. Niemal wszędzie stoją już boiska do gry w siatkówkę, czy jej plażową odmianę. Beach bary umilają czas i za dnia, i wieczorem – wtedy już przy muzyce. Wreszcie plaże to też sporty wodne. Poza pływaniem w morzach i oceanach można też nurkować lub poskramiać fale na desce. W miejscach, w których warunki najbardziej sprzyjają surfowaniu, zazwyczaj znajdują się wypożyczalnie sprzętu oraz szkółki dla początkujących. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Ciekawostki o Singapurze. Kraju 435 razy mniejszym od Polski, który zachwyca, ale i zaskakuje na każdym kroku
Nie należy do największych państw świata. Wręcz przeciwnie – jest drugim co do wielkości najmniejszym krajem Azji. Mimo to cieszy się dużą popularnością wśród turystów z całego globu. Singapur, bo o nim mowa, potrafi oczarować na wielu płaszczyznach. Z czego słynie ten kraj i jakie skrywa tajemnice? Poznaj wybrane ciekawostki o Singapurze.
W tym artykule: Z czego słynie Singapur? Czego nie wolno robić w Singapurze? Sport w Singapurze Na mapie Azji znajdziemy łącznie 48 państw, wśród nich między innymi Singapur, czyli jeden z najmniejszych krajów na kontynencie. Pod tym względem ustępuje jedynie położonym na Oceanie Indyjskim Malediwom, których powierzchnia wynosi 298 km kw. Republika Singapuru jest ponad dwa razy większa i obejmuje obszar 719 km kw. Ludność Singapuru oscyluje w granicach 5,5 mln osób. Jest on najgęściej zaludnionym krajem na świecie zaraz po Monako. W 2021 r. ten niewielki kraj zanotował największy spadek populacji od 70 lat. Dla porównania, w czerwcu 2020 liczba mieszkańców wynosiła 5,69 mln, a rok później już tylko 5,45 mln. Głównym powodem zmniejszenia populacji była pandemia koronawirusa, która zmusiła wielu studiujących i pracujących w Singapurze cudzoziemców do powrotu do ojczyzny. Według wstępnych założeń, w 2023 roku liczba ludności osiągnie pułap 6 milionów. Republika Singapuru jest niezwykle zróżnicowana pod względem narodowościowym i etnicznym. Niemal 80% osób mieszkających w Singapurze ma chińskie korzenie, prawie 14% malajskie, a ponad 7% – hinduskie. Nie brakuje tu także Polaków – mieszka ich tu 200. Co jeszcze warto wiedzieć na temat tego kraju? Z czego słynie? Jakich zachowań lewej unikać podczas pobytu? Oto mało znane informacje i ciekawostki o Singapurze. Singapur – zobacz to niesamowite miasto w 48 godzin Jak w ciągu dwóch dni zobaczyć całą Azję. Z czego słynie Singapur? Leżący w południowo-wschodniej Azji, na Półwyspie Malajskim Singapur, tak jak Watykan czy Monako, uznawany jest za miasto-państwo. Założony został przez Brytyjczyków w 1819 roku, a niepodległość uzyskał 9 sierpnia 1965 roku. Za języki ojczyste uchodzą mandaryński i angielski. Jednak na ulicach można usłyszeć jeszcze język malajski czy hokkien, czyli odmianę języka minnańskiego. Oficjalną waluta Singapuru jest dolar singapurski – 1 SGD to w przeliczeniu ok. 3,22 zł. Nazwa Singapur pochodzi od dwóch sanskryckich słów – simha (lew) i pura (miasto), dlatego często określany jest Miastem Lwa. Niekwestionowany symbol Singapuru to Merlion (od słów: mer – morze, lion – lew), czyli pół ryba, pół lew. Mierzący ponad 8 metrów posąg w formie fontanny zdobi Merlion Park, skąd można podziwiać widoki na Marina Bay, biznesową dzielnicę Singapuru, pełną luksusowych apartamentów i drapaczy chmur [Lista najwyższych budynków świata – aż 7 z 8 gigantów znajduje się w Azji]. Od 2017 roku prezydentem Singapuru jest Halimah Yacob, pierwsza kobieta na tym stanowisku w historii. Na chwilę obecną Republika Singapuru jest jednym z 17 państw na świecie i jednym z trzech w Azji, gdzie na czele kraju stoi przedstawicielka płci żeńskiej. Na kontynencie azjatyckim funkcję prezydenta sprawują także Tsai Ing-wen (prezydent Tajwanu) oraz Bidhya Devi Bhandari (prezydent Nepalu). Szefem singapurskiego rządu od sierpnia 2004 jest Lee Hsien Loong z Partii Akcji Ludowej. Polityk aktualnie zajmuje 31. miejsce na świecie wśród najdłużej urzędujących przywódców państwowych. Wyprzedza m.in. monakijskiego księcia Alberta, a ustępuje prezydentowi Syrii, Baszarowi al-Asadowi. Co ciekawe, ojcem Lee Hsien Loong jest Lee Kuan Yew, pierwszy premier Singapuru, który stała czele Rady Ministrów przez 31 lat. Singapur to obok Japonii najbardziej rozwinięty kraj w Azji. Zaliczany jest do tzw. „azjatyckich tygrysów”, czyli państw, które odnotowały szybki wzrost PKB po zakończeniu II wojny światowej. Singapurczycy swój sukces gospodarczy zawdzięczają przede wszystkim stabilnej sytuacji politycznej, przyjaznej polityce wobec sektora przedsiębiorstw, dogodnej lokalizacji i otwartości na nowinki technologiczne. Singapur stanowi największe centrum finansowe na świecie, tuż po Londynie, Nowym Jorku i Tokio. W kraju, co może być dla niektórych zaskoczeniem, nie istnieje płaca minimalna. Singapurskie uczelnie należą do ścisłej światowej czołówki. Na 11. i 12. miejscu (najwyżej spośród wszystkich azjatyckich szkół wyższych) w zestawieniu QS World University Rankings uplasowały się Narodowy Uniwersytet Singapuru i Uniwersytet Technologiczny Nanyang. Popularny wśród studentów jest także założony w 2000 r. Singapurski Uniwersytet Zarządzania. Singapur to nie tylko finansowy raj, ale również jedno z najbardziej zielonych miast na świecie. Nic więc dziwnego, że miasto-państwo słynie z licznych parków i ogrodów botanicznych. W 2015 roku ogrody botaniczne w Singapurze trafiły na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Dużą popularnością wśród mieszkańców i turystów cieszą ogrody nad zatoką – Gardens by the Bay. Można tam podziwiać mierzące nawet 50 metrów wysokości super-drzewa, czyli wielkie konstrukcje ekologiczne przypominające baobaby. Ciekawostki o Korei Północnej. Zaskakujące fakty na temat najbardziej zamkniętego państwa świata Korea Północna fascynuje, a jednocześnie przeraża. Reżim Kimów całkowicie podporządkował sobie życie obywateli, tworząc państwo kompletnie odizolowane od reszty świata, gdzie słowo €.. Czego nie wolno robić w Singapurze? Singapur słynie z bardzo surowego prawa. W kraju – mimo krytyki wielu światowych organizacji chroniących praw człowieka – wciąż obowiązuje kara śmierci. Za mniejsze przewinienia grozi kara chłosty. Głośno było także o zakazie żucia gumy, który obowiązywał do 2002 roku. Żeby ją jednak kupić na terenie Singapuru, wymagana jest... recepta. Nielegalne posiadanie gumy jest równoznaczne z mandatem w wysokości 1000 dolarów. Lista zakazów jest jednak znacznie dłuższa. W Singapurze nie wolno również: spożywać posiłków w komunikacji miejskiej; przytulać się i palić w miejscach publicznych; chodzić nago, nawet po pokoju hotelowym; łączyć się z siecią WiFi bez zgody właściciela; pluć na ulicy; dokarmiać gołębi. posiadać narkotyków. Do niedawna karane były także kontakty seksualne między mężczyznami (dwa lata pozbawienia wolności). W sierpniu 2022 roku premier Lee Hsien Loong ogłosił, że pochodzący z czasów kolonialnych zakaz zostanie zniesiony, o co przez wiele lat walczyły tamtejsze środowiska LGBTQ. Czułem się jak bohater filmu o cywilizacji, która dopiero zaistnieje – Singapur oczami uciekinierów z PRL-u Lata osiemdziesiąte, ostatnia dekada PRL-u. Muzyk Radek i jego przyjaciel Janek marzą o lepszym życiu. Ruszają w świat, zaczynając od drobnego przemytu z NRD. Przez Budapeszt trafiają do Sta... Sport w Singapurze Choć zawodnicy z Singapuru nie odnoszą wielkich międzynarodowych sukcesów, kraj ten jest częstym gospodarzem najważniejszych sportowych imprez świata. W 2010 roku miasto-państwo organizowało pierwsze w historii igrzyska olimpijskie młodzieży. Z kolei od 2014 do 2018 r. w Singapurze odbywał się WTA Finals, czyli tenisowy turniej mistrzyń. Polscy kibice białego sportu z pewnością zapamiętają edycję imprezy sprzed ośmiu lat, gdy triumf w zawodach odniosła Agnieszka Radwańska. Krakowianka w wielkim finale pokonała wówczas Czeszkę Petrę Kvitovą w trzech setach – 6:2, 4:6, 6:3. Rok później była finalistka Wimbledonu dotarła do fazy półfinałowej singapurskiego turnieju. Nieprzerwanie od 2008 roku (z wyjątkiem lat 2020–2021) na ulicznym torze Marina Bay Street Circuit organizowany jest Grand Prix Singapuru Formuły 1. Wyścig przed 15 laty był pierwszym wyścigiem w historii F1 rozgrywanym pod osłoną nocy, co sprawia, że jest jednym z najbardziej wymagających w trakcie całego sezonu. Najwięcej, bo aż pięciokrotnie, w Singapurze triumfował Niemiec Sebastian Vettel. Dużą popularnością wśród Singapurczyków cieszą się także inne dyscypliny sportu, takie jak tenis stołowy, badminton, pływanie czy krykiet. Do tej pory sportowcy z Singapuru sięgali po pięć medali olimpijskich – jeden złoty, dwa srebrne i dwa brązowe. Pierwszym i jak na razie jedynym mistrzem olimpijskim jest pływak Joseph Schooling, zwycięzca wyścigu na 100 metrów stylem motylkowym z Rio de Janeiro. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Gdzie zagra Iga Świątek w 2023? Połącz kibicowanie pierwszej rakiecie świata z podróżowaniem
Zwiedzaj świat i kibicuj najlepszej zawodniczce globu. Poniżej przedstawiamy kalendarz tenisowych rozgrywek na nadchodzące miesiące, byś mógł już teraz zaplanować wymarzony urlop. Gdzie zagra Iga Świątek w 2023?
W tym artykule: Styczeń Luty Marzec Kwiecień Maj Czerwiec Lipiec Sierpień Wrzesień/październik/listopad Iga Świątek to bezapelacyjnie najlepsza zawodniczka ostatnich dwunastu miesięcy. 4 kwietnia 2022 roku została pierwszą zawodniczką znad Wisły, która objęła prowadzenia w rankingu WTA. Ponadto w minionym sezonie Raszynianka zanotowała serię 37 zwycięstw z rzędu (rekord XXI wieku) i wygrała siedem turniejów, w tym dwa wielkoszlemowe – French Open i US Open. Znakomite osiągnięcia poskutkowały tytułem najlepszej tenisistki i najlepszej sportsmenki na Starym Kontynencie w 2022. Nie dziwi zatem fakt, że sukcesy trzykrotnej mistrzyni Wielkiego Szlema przełożyły się na ogromny wzrost zainteresowania dyscypliną w naszym kraju. Polacy coraz chętniej ruszają na korty oraz w świat, by dopingować pierwszej rakiecie globu. Jak się okazuje, turnieje tenisowe to znakomita okazja nie tylko do podziwiania zmagań czołowych zawodników, ale także odkrywania najodleglejszych zakątków globu. Jeśli uwielbiasz tenis w najlepszym wydaniu, a podróżowanie to twoja największa pasja, zapoznaj się z harmonogramem rozgrywek WTA na nadchodzące miesiące. W ten sposób upieczesz dwie pieczenie na jednym ogniu – zobaczysz w akcji najlepszych z najlepszych i zwiedzisz świat. Gdzie zagra Iga Świątek w 2023? Dodajmy, że poniższy kalendarz rozgrywek bazuje na zeszłorocznych planach startowych polskiej zawodniczki i nie został jeszcze całkowicie potwierdzony przez liderkę rankingu. Wyróżnione zostały największe turnieje, w których praktycznie spotyka się cała światowa czołówka. W nowym roku czeka na ciebie nawet miesiąc wolnego. Sprawdź, jak zaplanować urlop 2023 Jak zaplanować urlop 2023? Jeśli dobrze zagospodarujemy naszym kalendarzem i dniami wolnymi, w nadchodzącym roku będziemy mogli odpoczywać przez ponad 30, a nie 11 dni. Szczegóły do sprawdze... Styczeń Tenisowy sezon już tradycyjnie zainaugurują zawody na Antypodach. Iga Świątek rozpocznie zmagania od udział w zupełnie nowych rozgrywkach drużynowych, czyli United Cup, w których wystąpi aż 18 drużyn. Biało-Czerowni zagrają w Brisbane (stolica stanu Queensland) przeciwko reprezentacjom Kazachstanu i Szwajcarii. Oprócz najlepszej polskiej zawodniczki na korcie zaprezentują się także: Hubert Hurkacz, Magda Linette, Łukasz Kubot, Alicja Rosolska, Kacper Żuk i Weronika Falkowska. Kolejny przystanek to Adelajda, gdzie w dniach 9–15 stycznia odbędzie się turniej WTA 500. Polka jest wstępnie zgłoszona do rywalizacji, ale ostateczną decyzję o udziale ma podjąć po zakończeniu zawodów w Brisbane na przełomie starego i nowego roku. Przypomnijmy, że w ubiegłym sezonie, w piątym co do wielkości mieście w Australii Świątek dotarła do półfinału, a w 2021 r. zwyciężyła po finale ze Szwajcarką Belindą Bencić, zdobywając wówczas drugi tytuł w karierze. Najważniejszym startem na początku sezonu będzie wielkoszlemowy Australian Open. W Melbourne, drugim po Sydney największym mieście Australii, liderka rankingu powalczy o czwarty tytuł tej rangi. Dwutygodniowa rywalizacja rozpocznie się 16 stycznia, a zakończy wielkim finałem 28 stycznia. Przed rokiem na kortach Melbourne Park Iga Świątek przegrała dopiero w 1/2 finału. Do Melbourne niestety nie dostaniemy się bezpośrednio z Polski. Dostępne są jedynie loty przesiadkowe – m.in. w Paryżu, Zurychu lub Dubaju. Koszt? Między 12 a 15 tys. w obie strony. Wybierasz się do Australii? Oto, co musisz wiedzieć. Luty W lutym rywalizacja przeniesie się na Bliski Wschód, gdzie odbędą się dwa duże turnieje – w Doha (13–19.02) i Dubaju (20–26.02). Odpowiednio rangi 500 i 1000. W ZEA Świątek postara się przebić ubiegłoroczny wynik, jakim była druga runda, z kolei w Katarze powalczy o obronę tytułu mistrzowskiego. To właśnie przed rokiem podczas Qatar Open Polka rozpoczęła swoją niebywałą passę 37 meczów wygranych z rzędu, najdłuższą w XXl wieku. Bezpośrednie połączenie do Dohy oferuje warszawskie lotnisko Chopina. Lot trwa ponad 5 godzin, a cena biletów w obie strony oscyluje w granicach 5000 złotych. Ciekawostki o Katarze. Sprawdź, czego można spodziewać się w kraju, który jest 27 razy mniejszy od Polski Choć wielkością dorównuje co najwyżej największym województwom w Polsce, to pod względem finansowym przerasta światowe mocarstwa. Poniżej prezentujemy wybrane ciekawostki o Katarze, czyli... Marzec W marcu najlepsze zawodniczki świata polecą za ocean. 6 marca początek rywalizacji w Indian Wells, czyli pierwszym turnieju rangi Premier Mandatory w roku. Z Kalifornii tenisistki przeniosą się na Florydę. 20 marca startuje bowiem kolejny turniej z cyklu WTA 1000 – Miami Open. Obie imprezy w 2022 wygrała Iga Świątek, sięgając po tzw. „Sunshine Double”. Po triumfie w Miami Polka została liderką światowego rankingu. Lot do Miami z przesiadką w Paryżu to koszt ok. 4 tys.–5 tys. tys. złotych w obie strony. Odwiedź Miami i spełnij swój amerykański sen. Co warto zobaczyć na Florydzie? Kwiecień Wielki tenis powróci do Europy w kwietniu wraz z początkiem gry na kortach ziemnych, czyli ulubionej nawierzchni Igi Świątek. Zanim jednak Polka zainauguruje sezon na mączce podczas halowego turnieju WTA 500 w Stuttgarcie (17–23.04), polska drużyna powalczy o awans do finałowych rozgrywek Billie Jean King Cup z ekipą Kazachstanu. Mecz obu reprezentacji odbędzie się w dniach 14–15 kwietnia na terenie przeciwnika. Konkretna lokalizacja na razie nie jest znana. Maj Przełom kwietnia i maja to czas na dwa duże turnieje w Madrycie i Rzymie. Korty Foro Italico w Wiecznym Mieście, gdzie Iga Świątek triumfowała już dwukrotnie, uważane są za jedne z najpiękniejszych na świecie. Zarówno do stolicy Włoch, jak i Hiszpanii bez problemu dostaniemy się z Polski. Dlatego tym bardziej warto przemyśleć majówkowy city break. Zwieńczeniem rywalizacji na czerwonej mączce będzie French Open, czyli drugi turniej wielkoszlemowy w sezonie. Na co dzień Paryż kojarzy nam się z wieżą Eiffla, katedrą Notre Dame, urokliwymi kamieniczkami, romantyzmem oraz modowym rajem. Jednak raz do roku – na przełomie maja i czerwca – miasto zakochanych staje się światową stolicą tenisa. To na znajdującym się w 16. dzielnicy kompleksie kortów już od ponad stu lat o sławę i chwałę rywalizują największe gwiazdy dyscypliny. Na kortach im. Rolanda Garrosa Iga Świątek powalczy o trzeci tytuł w karierze. Sprzedaż biletów ruszy w połowie marca. Ciekawostki o wieży Eiffla – najciekawsze informacje o jej historii, budowie i kontrowersjach Trudno wyobrazić sobie wycieczkę do Paryża bez wjazdu na wieżę Eiffla. Zastanawiasz się, jakiego rodzaju kontrowersje wzbudzała wieża Eiffla? Ciekawostki i intrygujące fakty na temat tej k... Czerwiec W połowie roku zawodniczki przeniosą się na nawierzchnię trawiastą. Według wstępnych planów, Iga Świątek zagra w jednym turnieju poprzedzającym londyński Wimbledon, czyli najważniejszy start na kortach trawiastych, w niemieckim Bad Homburg nieopodal Frankfurtu (25 czerwca – 1 lipca). Tydzień wcześniej najlepsze tenisistki zagrają w Berlinie. Przed rokiem Polka była zgłoszona do rywalizacji w stolicy Niemiec, jednak z powodu kontuzji wycofała się. Lipiec Po zakończeniu turnieju wimbledońskiego ścisła światowa czołówka decyduje się na kilkutygodniową przerwę w startach. Polscy kibice zacierają jednak ręce, bo już 24 lipca rusza turniej WTA 250 w Warszawie. Rozgrywane na kortach Legii zawody przed rokiem ściągnęły do stolicy masę miłośników białego sportu. Świątek dotarła wówczas do fazy ćwierćfinałowej, w której przegrała z późniejszą mistrzynią, Francuzką Caroline Garcią. Na razie niewiadomo, czy liderka rankingu ponownie zagra przed własną publicznością. Ciekawostki o Warszawie. Tego mogłeś nie wiedzieć o polskiej stolicy Poniżej prezentujemy wybrane ciekawostki o Warszawie, dzięki którym jeszcze bardziej zapragniesz poznać historię stolicy i największego miasta Polski. Sierpień W sierpniu tour ponownie przeniesie się za ocean. Na początek najlepsze tenisistki zagrają w kanadyjskim Montrealu oraz w Mason na przedmieściach Cincinnati. Jednak najwięcej emocji dostarczy miłośnikom tenisa rozpoczynająca się 28 sierpnia rywalizacja w ostatnim turnieju wielkoszlemowy w roku – US Open. Zdobytego w 2022 r. tytułu na kortach Flushing Meadows bronić będzie Iga Świątek. Jedynym polskim lotniskiem oferującym bezpośrednie połączenie do Nowego Jorku jest Lotnisko Chopina w Warszawie. Wrzesień/październik/listopad Władze WTA opublikowały kalendarz tenisowych turniejów na sezon 2023 do US Open włącznie. W poprzednich sezonach, przed wybuchem pandemii koronawirusa, rywalizacja o rankingowe punkty toczyła się w Azji, głownie w Chinach. Ze względu na COVID-19 i aferę z nagłym zaginięciem chińskiej tenisistki Shuai Peng, turnieje w Państwie Środka, w tym WTA Finals w Shenzen, zostały wstrzymane. W ostatnich trzech latach na początku października odbywał się halowy turniej WTA 500 na kortach twardych w Ostrawie niedaleko granicy z Polską. W 2022 do finału, ku uciesze polskich kibiców, którzy tłumie ruszyli do naszych sąsiadów z południa, dotarła Iga Świątek. Po pasjonującym ponad 3-godzinnym meczu 21-latka musiał uznać wyższość zawodniczki gospodarzy, Barbory Krejcikovej. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Ciekawostki o Korei Północnej. Zaskakujące fakty na temat najbardziej zamkniętego państwa świata
Korea Północna fascynuje, a jednocześnie przeraża. Reżim Kimów całkowicie podporządkował sobie życie obywateli, tworząc państwo kompletnie odizolowane od reszty świata, gdzie słowo „demokracja” nie istnieje. Poniżej przedstawiamy ciekawostki o Korei Północnej, dzięki którym zrozumiesz, jak wygląda codzienne życie w Pjongjangu.
W tym artykule: Co warto wiedzieć o Korei Północnej? Ciekawostki o Korei Północnej Korea Północna „mistrzem świata” w piłce nożnej Korea Północna to kraj, na którego czele od ponad 70 lat stoi dynastia Kimów. Po zakończeniu II wojny światowej władzę w państwie objął Kim Ir Sen, twórca zbrodniczego reżimu i „Wieczny Prezydent”. W 1994 roku, po śmierci wieloletniego lidera Partii Pracy przywództwo przejął jego syn, Kim Dzong Il, który kontynuował politykę ojca. Dyktator zmarł pod koniec 2011 roku, a „Wielkim Następcą” został Kim Dzong Un. Wiele osób wierzyło, że nowy przywódca otworzy się na świat i obierze kierunek ku zachodowi. Niestety, nic z tych rzeczy. 37-latek, wzorem swoich poprzedników, sprawuje rządy twardej ręki, nie licząc się ze zdaniem obywateli. Jak wygląda codzienność Koreańczyków z północy? Czy Pjongjang jest miastem luksusu? Piłkarska reprezentacja Korei Północnej to najlepsza drużyna na świecie? Poznaj wybrane ciekawostki o Korei Północnej. Co warto wiedzieć o Korei Północnej? Korea Północna, a właściwie Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna, położona jest w Azji Wschodniej, na Półwyspie Koreańskim, nad Morzem Żółtym i Morzem Japońskim. Graniczy z trzema państwami: Chinami, Rosją oraz Koreą Południową, z którą wciąż jest w stanie wojny. Nic więc dziwnego, że granica z południowym sąsiadem jest uważana za najbardziej strzeżoną na świecie. Powierzchnia KRLD wynosi 120 540 km kw., co oznacza, że jest ponad 2,5 raza mniejsza od Polski. Z kolei ludność to niespełna 28 mln osób. Największym miastem, a zarazem stolicą Korei Północnej jest Pjongjang. Metropolię w 2008 roku zamieszkiwało 3 255 300 ludzi, czyli ponad 13% ogółu społeczeństwa. By zamieszkać w stolicy wymagane jest specjalne zezwolenie. Inne duże miasta Korei Północnej to Hamhŭng, Ch’ŏngjin, Namp’o i Wŏnsan. Korea Północna uzyskała niepodległość od Japonii 15 sierpnia 1945 roku. Językiem urzędowym jest koreański, a walutą obowiązującą na terenie całego kraju won północnokoreański. W przeliczeniu 1 PLN to ok. 203 KPW. Choć narodowa konstytucja zakłada wolność wyznania, większość obywateli Korei Północnej to ateiści. Jak przystało na państwo komunistyczne, reżim dynastii Kimów od samego początku promował ateizm wśród społeczeństwa. Czytanie Biblii może wiązać się z utratą życia. Kraj zdominowany jest przez kult jednostki w odniesieniu do twórców zbrodniczej ideologii, czyli Kim Ir Sena i Kim Dzong Ila. Wolność słowa nie istnieje, a jakikolwiek przejaw buntu przeciwko władzy jest surowo karany. Największym wrogiem Korei Północnej są Stany Zjednoczone. Dlatego na terenie całego kraju obowiązuje m.in. zakaz noszenia jeansów, uznawanych za symbol Ameryki. W Pjongjangu innych północnokoreańskich miastach nie zjemy także popularnych fast foodów, nie wypijemy kawy i nie zrobimy zakupów w znanych sieciówkach. Czego nie wolno robić w Korei Północnej? W grudniu 2021 roku, w 10. rocznicę śmierci Kim Dzong Ila, władze w Pjongjangu wprowadziły zakaz śmiania się, picia alkoholu i robienia zakupów przez 11 dni. Lista zakazów jest jednak znacznie dłuższa. Koreańczycy nie mogą wykonywać międzynarodowych połączeń, nosić niektórych rodzajów biżuterii, stosować antykoncepcji czy podróżować za granicę. Ograniczony jest również dostęp do internetu oraz wybór fryzur – dopuszczalnych jest jedynie 15 uczesań męskich i damskich. W każdym domu powinien wisieć portret panującego wodza. W chwili pożaru obywatel jest zobowiązany do ratowania wizerunku przywódcy. Mały wielki przywódca, który panicznie bał się kotów. Oto zaskakujące ciekawostki o Napoleonie Bonaparte Cesarz, mąż stanu i wielki strateg. Mimo że po dziś dzień wzbudza mieszane uczucia wśród historyków, Napoleon Bonaparte odegrał kluczową rolę w budowaniu francuskiej potęgi na arenie mi... Ciekawostki o Korei Północnej W stolicy Korei Północnej znajduje się największy stadion na świecie – Stadion im. 1 Maja. Obiekt, który został oddany do użytku w 1989 roku, gdy na czele państwa stał KimIr Sen, może pomieścić aż 150 tysięcy osób. W wiosce Kijŏng-dong na południu kraju powstał jeden z największych na świecie, bo liczący 160 metrów maszt, na którym powiewa 270-kilogramowa flaga Korei Północnej. Turyści przybywający do Korei Północnej muszą liczyć się z licznymi obostrzeniami. Przyjezdni nie mogą płacić w krajowej walucie, robić zdjęć bez pozwolenia opiekuna, a także oddalać się od stolicy kraju na odległość większą niż 50 km. Wojsko to element codzienności Koreańczyków. – Żołnierzy widać wszędzie. Nie są tylko siłą obronną kraju, to część północnokoreańskiej tożsamości – mówi David Guttenfelder, fotograf National Geographic. Jako jeden z niewielu mógł obserwować ten kraj od początku wieku aż do teraz. Towarzyszył z aparatem lokalnym igrzyskom sportowym dokumentując wojskowe parady. Na półwyspie znajduje się wulkan, który może wybuchnąć. Piękna i potężna góra Paektu w ciągu ostatnich lat kilka razy już zadrżała, zdradzając rosnącą aktywność w swoim wnętrzu. Na jej zboczach znajduje się wiele wiosek. Tysiąc lat temu Mount Paektu wybuchła z tak wielką siłą, że pył i skały dotarły nawet do Japonii. Changbai (chińska nazwa góry) nadal pozostaje tajemnicza, a naukowcy nie wiedzą, czy i kiedy może wybuchnąć. Metro w Pongjangu jest... potężne. To chyba dobre określenie – stacje przypominają sale muzealne. Z początku obcokrajowcy mogli oglądać jedynie dwie z 17 stacji, od 2015 dla turystów dostępne są także pozostałe. Melody Rowell opisała świat podziemnego transportu na łamach amerykańskiego National Geographic. Stacje są bardzo głęboko pod ziemią, z głośników słychać hymny na cześć Partii i Kima, a przejść bronią wzmocnione stalowe wrota, które sprawiają, że stacje mogą zamienić się w schrony na wypadek wojny lub kataklizmu. W Korei Północnej niektórzy doświadczają luksusu. Ci należący do elity mogą korzystać z ekskluzywnych ośrodków narciarskich, ale nie jest tak, że codzienność większości Koreańczyków to niekończące się nieszczęście. David Gutenfelder zwraca uwagę, że w kraju rośnie popularność... rolek, których coraz więcej amatorów można zobaczyć na ulicach Pjongjangu. Z początku była to rozrywka dla elit, ale „rozlała się” także na zwykłych ludzi. Zobacz film produkcji National Geographic z ekskluzywnego narciarskiego ośrodka w Korei Północnej: View oEmbed on the source website Ciekawostki o Japonii – poznaj 50 zaskakujących informacji! W Kraju Kwitnącej Wiśni dosłownie wszystko wydaje się inne, odmienne i obce. Planujesz wyjazd do tego niezwykłego miejsca? A może po prostu chcesz je poznać nieco lepiej? Poniżej wymieniamy... Korea Północna „mistrzem świata” w piłce nożnej Duża presja oczekiwań ze strony władzy spoczywa też na sportowcach reprezentujących Koreę Północną na igrzyskach czy mistrzostwach świata. Koreańczycy z Północy największe sukcesy odnoszą w podnoszeniu ciężarów, boksie, judo i gimnastyce. Głośnym echem w światowych mediach odbiło się zachowanie Om Yun Chol, srebrnego medalisty olimpijskiego w rywalizacji sztangistów do 56 kilogramów z 2016 r. Tuż po zawodach przepraszał on za swój „zły” wynik. – Kim Dzong Il zawsze będzie moją inspiracją. Przykro mi, że nie zdołałem odpłacić się złotym medalem. Mam nadzieję, że przy najbliższej okazji uda mi się wygrać. Nie wydaje mi się, że ze srebrnym medalem mogę być bohaterem w swoim kraju – przyznał wicemistrz olimpijski z Rio de Janeiro. Absurdalne okazało się także rzekome mistrzostwo świata koreańskich piłkarzy z 2014 roku. Tamtejsze media, całkowicie podlegające reżimowi w Pjongjangu, informowały, że ich rodacy w wielkim stylu wygrali rozgrywany w Brazylii mundial, pokonując w finale gospodarzy wynikiem 8:1. Po drodze „eliminując” Stany Zjednoczone, Portugalię, Chiny, Niemcy i sąsiadów z południa. W rzeczywistości Korea Północna nie zakwalifikowała się wówczas do mistrzostw globu. Osiem lat temu złoty medal MŚ zdobyła ekipa niemiecka po finale z Argentyną. Przypomnijmy, że największym osiągnięciem Korei Północnej w piłkarskich mistrzostwach świata jest ćwierćfinał z 1966 roku. Źródło: National Geographic. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Najbardziej stresujące lotniska świata. Polska w czołówce niechlubnego rankingu
Gdzie znajdują się najbardziej stresujące lotniska świata? Jak się (niestety) okazuje, znacznie bliżej, niż myślimy. W specjalnie przygotowanym rankingu opisującym porty, w których często emocje biorą górę, „wyróżniono” dwa z Polski.
W tym artykule: Najbardziej stresujące lotniska w Europie Których lotnisk lepiej unikać? Najbardziej stresujące lotniska w Polsce Jak pokonać strach przed podróżą? To pytanie zadaje sobie z pewnością każdy, kto wyrusza na krótszy lub dłuższy wypoczynek. Powodów do stresu może być mnóstwo. Pakowanie walizki na ostatnią chwilę, bariera językowa, lot samolotem czy długa przerwa w podróżowaniu – to tylko niektóre z nich. Sprawy z pewnością nie ułatwia fakt, że coraz częściej wiele do życzenia pozostawiają same lotniska i ich funkcjonowanie. Aby uniknąć niepotrzebnych emocji, portal Hawaiian Islands, zajmujący się bezpośrednim wynajem domków na Hawajach, przygotował ranking najbardziej stresujących lotnisk na świecie. Autorzy zestawienia przy jego tworzeniu wzięli pod uwagę zamieszczone w sieci opinie pasażerów. – Badaliśmy opinie z Google'a i uszeregowaliśmy lotniska na podstawie odsetka recenzji wskazujących na wystąpienie sytuacji stresowych – czytamy na stronie. Jak zaznaczono, w sumie przeanalizowano ponad 1500 ocen ponad 500 lotnisk na całym świecie. Jakie są wnioski? Szczegółowe wyniki do sprawdzenia poniżej. Najbardziej stresujące lotniska w Europie W pierwszej dziesiątce najbardziej stresujących lotnisk świata aż dziewięć zlokalizowanych jest w Europie. Bezapelacyjnym liderem okazał się port lotniczy w Manchesterze. 82,5% opinii o trzecim co do wielkości lotnisku w Wielkiej Brytanii (po londyńskim Heathrow i Gatwick), który rocznie obsługuje prawie 30 mln pasażerów, wskazywało na stres u podróżnych. Brytyjczycy mają jednak więcej powodów do zmartwień, ponieważ w TOP 10 zestawienia znalazły się także porty Londyn-Stansted (3. miejsce), Luton (6. miejsce) oraz Bristol (10. miejsce). Drugie miejsce w niechlubnym rankingu Hawaiian Islands zajął port lotniczy im. Nikosa Kazandzakisa w Heraklionie na Krecie. Jedno z najbardziej obleganych lotnisk w Grecji w 2018 roku odwiedziło niespełna 8 mln turystów. Podium zamyka wspominane już lotnisko Stansted. Jedynym portem spoza Starego Kontynentu w TOP 10 jest Toronto Pearson International Airport na 4. pozycji. To o tyle zaskakujące, że w 2007 roku największy port lotniczy w Kandzie został uznany przez brytyjski Institute of Transport Management za najlepsze lotnisko na świecie. Ranking dziesięciu najbardziej stresujących lotnisk świata prezentuje się następująco: Manchester, Wielka Brytania – 82,47%; Heraklion, Grecja – 82,12%; London Stansted, Wielka Brytania – 77,50%; Toronto-Lester B. Pearson, Kanada – 76,00%; Bordeaux–Merignac, Francja – 75,14%; Luton, Wielka Brytania – 73,38%; Beauvais–Tille, Francja – 73,26%; Berlin Brandenburg, Niemcy – 73,12%; Brussels South Charleroi, Belgia – 72,79%; Bristol, Wielka Brytania – 72,22%. Największe lotnisko w Europie. Aktualny lider planuje obsługiwać 200 mln pasażerów rocznie Pandemia mocno wpłynęła na międzynarodowy ruch turystyczny. Odczuła to przede wszystkim branża lotnicza, która odnotowała duży spadek liczby pasażerów, co przełożyło się na zmianę w... Których lotnisk lepiej unikać? Choć to Europa zdominowała ranking najbardziej stresujących lotnisk na świecie, nie oznacza, że w innych rejonach globu sytuacja wygląda lepiej. W Afryce prym wiedzie popularny wśród polskich turystów Egipt, a konkretnie port lotniczy w Szarm el-Szejk. Na Bliskim Wschodzie i Azji Środkowej najwięcej stresu stwierdzono u pasażerów podróżujących przez lotnisko Sabiha Gökçen w Stambule. Natomiast wietnamski Tân Sơn Nhất i kolumbijski port im. Gustavo Rojasa Pinilli to odpowiednio liderzy wśród portów Azji i Oceanii oraz Ameryki Południowej. Dodajmy, że w czołówce nie znajdziemy największych lotnisk świata, jak np. Międzynarodowego Portu Lotniczego Atlanta czy Chengdu-Shuangliu. Oznacza to, że liczba obsłużonych pasażerów nie przekłada się na poziom stresu u pasażerów. Najbardziej stresujące lotniska w Polsce Warto wspomnieć, że na 21. miejscu w rankingu najbardziej stresujących lotnisk świata znalazł się port lotniczy Warszawa-Modlin. Dwie lokaty niżej uplasowało się lotnisko w Katowicach. Przeprowadzona analiza wykazała, że w obu przypadkach ponad 66% pasażerów doświadczyło stresujących sytuacji. Pod względem liczby obsługiwanych pasażerów Katowice plasują się na trzeciej, a Modlin na piątej pozycji spośród polskich portów lotniczych. Źródło: hawaiianislands.com Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Najgłębszy basen na świecie już nie w Polsce. Który obiekt jest teraz „naj” i gdzie się znajduje? To popularny kierunek wakacyjny
Jaki jest najgłębszy basen na świecie? Jeszcze do niedawna odpowiedź była prosta. Brzmiała bowiem: Deepspot w Mszczonowie, niespełna godzinę drogi od Warszawy. Jednak od lipca 2021 roku mamy nowego rekordzistę, ulokowanego w ulubionej destynacji turystów z całego globu.
W tym artykule: Najgłębszy basen w Polsce W jakim kraju jest najgłębszy basen na świecie? Jak przygotować się do pierwszego nurkowania? Najgłębszy basen w Polsce 21 listopada 2020 r. w podwarszawskim Mszczonowie otwarto najgłębszy basen do nurkowania w kraju, a w chwili uruchomienia także na świecie. Pozwalający na zejście na głębokość 45 metrów Deepspot pobił tym samym o 3 metry rekord, który wcześniej należał do włoskiego basenu Y-40 Deep Joy (42 m). Znajduje się on w Montegrotto Terme, a uruchomiono go w 2014 r. Deepspot w Mszczonowie to nie jest zwykły obiekt. W czym tkwi jego fenomen? Wystarczy podać liczby – dokładnie 45 m i 45 cm głębokości. 8000 metrów sześciennych wody, czyli tyle, ile jest w 27 olimpijskich basenach. Oraz tuba wiodąca od 20 do 45 metra. Tu nic nie jest dziełem przypadku, nawet temperatura, która wynosi 32–34 stopnie. Niewykluczone, że jest to jedyne miejsce do nurkowania w Polsce bez termokliny. Lista jego zalet jest jednak znacznie dłuższa. W podwarszawskim Deepspocie każdy znajdzie coś dla siebie. Początkujący mogą – pod okiem profesjonalnych trenerów – spróbować swoich sił w scuba divingu (nurkowaniu ze sprzętem) lub freedivingu (nurkowaniu swobodnym). Potem mogą przystąpić do najbardziej zaawansowanych kursów oraz szkoleń. Natomiast certyfikowani nurkowie mają możliwość poszerzać swój wachlarz umiejętności i bić kolejne rekordy życiowe. Zadbano nawet o osoby, które mają jeszcze obawy przed rozpoczęciem swojej przygody z nurkowaniem. Z myślą o przyszłych adeptach tej dyscypliny przygotowano specjalny tunel, gdzie można podziwiać prawdziwych pasjonatów. Na terenie obiektu, którego koszt powstania wyniósł ok. 40 mln złotych, znajduje także restauracja , przestronne sale konferencyjne oraz podwodny hotel. Jak zauważył serwis czasopisma „Murator”, budowa tak głębokiego basenu to wyzwanie technologiczne poziomem trudności zbliżone do budowy metra. – Ściany Larsena (oporowe) w 50-metrowej niecce basenu będą musiały wytrzymać siłę 50 ton, ze względu na ogromne ciśnienie występujące na ponad 40 metrowej głębokości. Betonowanie krążków tuby o średnicy zewnętrznej 8 m odbywało się w traktach wysokości 4 m. Ważący 200 ton element był zagłębiany po usunięciu gruntu – czytamy. Parki wodne w Polsce – TOP 11 najlepszych polskich aquaparków Parki wodne w Polsce w niczym nie ustępują swoim zachodnioeuropejskim odpowiednikom. Gdzie w Polsce jest największy basen? Które z rodzimych aquaparków mają najwięcej do zaoferowania? Poni.. W jakim kraju jest najgłębszy basen na świecie? Deepspot z Mszczowa był najgłębszym basenem świata do lipca 2021 roku, gdy plamę pierwszeństwa przejął Dubaj (największe miasto w Zjednoczonych Emiratach Arabskich). A konkretniej – Deep Dive Dubai. Nowy rekordzista, uznany przez Księgę Rekordów Guinessa, ma aż 60 metrów głębokości, czyli o 15 m więcej niż polski obiekt. – Na świecie jest sporo głębokich basenów do nurkowania, ale ten jest o wiele bardziej interesujący – przyznał na antenie CNN dyrektor Deep Dive Dubai, Jarrod Jablonski. Za słowami idą czyny. Pod wodą nurkowie mogą grać w szachy, bilard, piłkarzyki oraz odkrywać zatopione miasto. Nad ich bezpieczeństwem czuwa ponad 50 kamer monitorujących każdy metr przestrzeni. Co więcej, stworzono również komorę hiperbaryczną, która w chwili wypadku pomieści 12 osób. Dodajmy, że temperatura wody w basenie oscyluje w okolicach 30 stopni Celsjusza. View oEmbed on the source website Dużym atutem najgłębszego basenu do nurkowania na świecie jest także jego lokalizacja. Dubaj, ze względu na masę atrakcji, od lat uchodzi za jedno z najchętniej odwiedzanych miast w sezonie wakacyjnym przez turystów spragnionych słońca. Eksperci przypominają jednak, że po wizycie w Deep Dive Dubai warto wystrzegać się (od 18 do 24 godzin po opuszczeniu basenu) miejsc położonych na wysokości powyżej 300 m n.p.m. Czyli m.in. tamtejszego drapacza chmur i jednocześnie najwyższego budynku na świecie – Burdż Chalifa. Jak przygotować się do pierwszego nurkowania? Uczucie, które towarzyszy podczas schodzenia pod wodę, trudno jest opisać słowami. Przekonaliśmy się o tym, odwiedzając najgłębszy basen w Polsce. Wizyta w Deepspocie była znakomitą okazją, żeby nie tylko sprawdzić, „z czym to się je”, ale również porozmawiać z fachowcami w tej dziedzinie oraz obalić kilka mitów. Zanim jednak zobaczyliśmy, jak to wszystko wygląda w praktyce, czekały na nas zajęcia teoretyczne z doświadczonym instruktorem. Poznaliśmy m.in. podstawowe zasady właściwego oddychania podczas pływania, obsługi sprzętu czy regulowania ciśnienia w uszach. Igor Szulim: Co trzeba zrobić, by móc nurkować? Jakie predyspozycje są mile widziane? Franek Przeradzki, instruktor SSI, NAUI, HSA: Wystarczy się zapisać na pierwsze nurkowanie (Try Scuba/Try Freediving) lub kurs nurkowy. Nie trzeba mieć ani specjalnych predyspozycji, ani jakiejś wyjątkowej kondycji czy umiejętności pływackich. To zabawne, bo w zasadzie żeby nurkować, nie trzeba nawet umieć zbyt dobrze pływać. Cała trudność w pływaniu polega na trzymaniu głowy na powierzchni, żeby oddychać, a tu jest to zbędne, oddychamy z butli. Na pewno dobrze zrobi ogólne obycie z wodą, ekstra jest tez popływać trochę z maską, rurką i płetwami. Tego też można się zresztą nauczyć od instruktora. Istnieje kurs snorkelingu, a dzięki masce, rurce i płetwom można w krajach basenu Morza Śródziemnego czy Czerwonego zobaczyć pod wodą przepiękne rzeczy, w bardzo płytkiej wodzie. O nurkowaniu mówi się, że to sport ekstremalny. Czy rzeczywiście jest takie niebezpieczne? Zupełnie nie, to jeden z wielu mitów narosłych wokół nurkowania. Oczywiście istnieje coś takiego jak nurkowanie ekstremalne, głębokie penetracje jaskiń czy bicie rekordów głębokości. Sle to są tak odległe od siebie rzeczy, jak na przykład ścianka wspinaczkowa i himalaizm zimowy. Czy osoba, która chce zacząć nurkować, musi być absolutnie zdrowa? Jakie są przeciwwskazania? Przeciwwskazań jest kilka i jeśli mamy wątpliwości, najlepiej skonsultować się z lekarzem. Przed nurkowaniem wszyscy mają do wypełnienia formularz zdrowotny, w którym zaznaczone są przypadłości wymagające konsultacji z lekarzem. Większość chorób przewlekłych, o ile są kontrolowane, co warto podkreślić, nie będzie przeciwwskazaniem. Jednak wszelkie stany zapalne albo na przykład zdiagnozowane stany depresyjne mogą być tymczasowym przeciwwskazaniem. Czemu warto nurkować? To bardzo trudne pytanie, bo ile nurkujących osób, tyle odpowiedzi. Na pewno łatwo ulec wrażeniu, że chodzi o to, co człowiek widzi pod wodą, a to tylko jeden z wielu powodów. W ogóle nurkowanie z różnych względów nie jest zbyt fotogenicznym sportem, ciężko je ciekawie i ładnie sfilmować, ale uprawnianie nurkowania jest fenomenalnym doświadczeniem. Doświadczenie prawdziwego stanu nieważkości, rzeczywiste, beztroskie poruszanie się w trzech wymiarach. Skacząc ze spadochronem mamy tego 40 sekund na raz. Tutaj podczas jednego nurkowania przez godzinę możemy bez wysiłku przemieszczać się w trzech wymiarach. Wkraczamy do innego świata, oddychamy pod wodą, obserwujemy tamtejsze istoty w ich naturalnym środowisku, przełamujemy swoje lęki, relaksujemy się. Z głębszym nurkowaniem (30 m+) wiąże się też ciekawe zjawisko związane z wysokim ciśnieniem azotu. Jacques Cousteau nazwał to „Ekstazą głębin", amerykanie „Efektem Martini”. Mniej romantyczna a bardziej fachowa nazwa to narkoza azotowa. W odpowiednich dawkach jest niezwykle przyjemna. To taka trochę tajemnica płetwonurków… Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Najlepsze pomysły powstają pod prysznicem. Naukowcy w końcu odkryli, dlaczego
Od dawna wiadomo, że najlepsze pomysły powstają pod prysznicem lub po prostu w toalecie. Naukowcy postanowili w końcu zbadać ten fenomen i rozwiać wszelkie wątpliwości.
W tym artykule: Wielkie umysły wychodziły najlepsze pomysły Najnowsze badania rzucają nowe światło na stan „dryfowania umysłu” Kluczem do sukcesu jest kompromis pomiędzy silnym skupieniem a nudą Dochodzenie do wielkich idei, odkrywanie tajemnic świata i nauki, pisanie książek lub komponowanie muzyki to skomplikowane procesy, które wymagają niekiedy wymagającego i długotrwałego procesu twórczego. Oczywiście u każdego wygląda to inaczej. Niektórzy siedzą przed komputerem lub kartką, dopóki obudzi się przebłysk geniuszu i wpadną na wybitny pomysł. U innych może zdarzyć się to podczas bardziej prozaicznych czynności. Wielkie umysły wychodziły najlepsze pomysły I tak na przykład wybitny niemiecki kompozytor Ludwig van Beethoven przyznawał, że zawsze codziennie po obiedzie wychodził na spacer z notatnikiem. Pisarz Charles Dickens spacerował 3 godziny dziennie, a następnie wracał do domu i siadał do pisania. Albertowi Einsteinowi podobno udało się udowodnić teorię względności po tym, jak poszedł spać i dobrze wypoczął. Słynny uczony potrafił w nocy przesypiać nawet 10 godzin. Wiele osób twierdzi również, że najlepsze pomysły powstają również pod prysznicem. Ta hipoteza od dawna interesowała naukowców, którzy chcieli dowiedzieć się, jakie reakcje zachodzą w organizmie człowieka, który wygrzewa się pod spływającą z góry wodą. Najnowsze badania rzucają nowe światło na stan „dryfowania umysłu” Nowe badania zostały przeprowadzone na Uniwersytecie Wirginii w Stanach Zjednoczonych. Kierował nimi Zac Irving, doktorant na wydziale filozofii i kognitywistyki. Naukowiec stwierdził, że wszystkie poprzednie eksperymenty miały bardzo niespójne wyniki i wiele wad. Poprzednie odkrycia sugerowały, że skoro do pobudzenia umysłu potrzebne jest przełączenie trybu myślenia w stan „dryfowania”, potrzebna jest do tego nuda. Czas, który spędzasz pod prysznicem ma wpływ na planetę. Ten prosty trik pozwala go skrócić Ekologiczna i ekonomiczna. Taka może być codzienna kąpiel, dzięki zastosowaniu jednego prostego rozwiązania, które należy się naszej planecie. Podziękuje ci za nie również twój portfel. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/czas-ktory-spedzasz-pod-prysznicem-ma-wplyw-na-planete-ten-prosty-trik-pozwala-go-skrocic-d778125.jpeg" width="938" height="625" alt="Czas, który spędzasz pod prysznicem ma wpływ na planetę. Ten prosty trik pozwala go skrócić" title="Czas, który spędzasz pod prysznicem ma wpływ na planetę. Ten prosty trik pozwala go skrócić" /> Irving twierdzi, że nie jest to prawda. W rzeczywistości kreatywność wyzwala się poprzez równowagę pomiędzy swobodnym przepływem myśli a stanem silnej koncentracji. – Nigdy nie badano trybu dryfowania. Mierzono jedynie samo rozproszenie uwagi uczestników eksperymentów – twierdzi uczony. Najnowsze badanie zostało przeprowadzone na 222 uczestnikach, w większości kobietach. Wszyscy uczestnicy mieli 90 sekund na wymyślenie jak największej liczy alternatywnych zastosowań dla kilku prostych przedmiotów, takich jak spinacz do papieru. Następnie uczestnicy zostali podzieleni na dwie grupy. Kluczem do sukcesu jest kompromis pomiędzy silnym skupieniem a nudą Jedna musiała obejrzeć 3-minutową poruszającą scenę z filmu „Kiedy Harry poznał Sally”. Druga – film przedstawiający mężczyzn rozwieszających pranie, który również trwał 90 sekund. Po upływie tego czasu obydwie grupy otrzymało niespodziewanie dodatkowe 45 sekund na burze mózgów. Naukowcy oceniali efekty na podstawie liczby pomysłów oraz ich oryginalności. Autorzy stwierdzili, że bardziej angażujący film dużo bardziej pobudzał kreatywność. – Wyniki te sugerują, że bardziej angażujące zadania prowadzą do produktywnego dryfowania naszego umysłu. Nudne aktywności mogą być jednak korzystne, ponieważ pozwalają oscylować pomiędzy nudą a trybem skupienia – twierdzą badacze. Autorzy twierdzą, że stan idealnego skupienia następuje wówczas, gdy jesteśmy w trakcie umiarkowanie angażującej nas aktywności, która „nakłada pewne ograniczenia na nasze myślenie”. Co to ma wspólnego z prysznicem? Otóż naukowcy twierdzą, że gdy wchodzimy pod strumień wody, automatycznie przechodzimy w inny tryb myślenia. Nasz umysł zaczyna swobodnie dryfować i subtelnie wahać się pomiędzy koncentracją a luźnymi myślami. To właśnie wtedy powstają najlepsze pomysły. Źródło: Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts.
Niezwykłe i nietypowe noclegi. Gdzie szukać hotelu poza utartym szlakiem?
Nocleg na dźwigu, a może w przezroczystym domu w środku lasu? W niektórych krajach znajdziemy najdziwniejsze hotele, które odbiegają od rutyny i są zdecydowanie dla ludzi, którzy poszukują wrażeń. Oto najbardziej nietypowe noclegi na świecie.
W tym artykule: Gdzie znaleźć najdziwniejsze hotele świata? Nietypowe noclegi w Polsce Najdziwniejsze hotele w Europie Najdziwniejsze hotele na świecie Nocleg to nieodłączna część każdej podróży, bo przecież wyjeżdżając na kilkudniową wycieczkę musimy gdzieś spać. Jedni decydują się na tradycyjne hotele, niektórzy wolą wynająć apartament, a inni preferują kempingi i spanie pod namiotem. Są również ludzie, którzy nieustannie szukają nowych wrażeń i wolą wychodzić poza utarte schematy. Niekiedy samo miejsce, w którym spędzamy noc może być formą przygody lub pewnego rodzaju survivalu. Gdzie znaleźć najdziwniejsze hotele świata? Podróże bowiem dla każdego mogą mieć inny wymiar i każdy oczekuje od wyjazdów zupełnie czegoś innego. Jesteśmy inni i nie możemy mierzyć wszystkich jedną miarą. Dlatego wciąż na świecie pojawiają się nowe możliwości, aby sprostać oczekiwaniom turystów. To właśnie m.in. nietypowe noclegi, w tym dziwne i czasem niezwykle abstrakcyjne hotele. Znaleźć je możemy tak naprawdę na całym świecie, również w Polsce. Nie zawsze musimy przemierzyć ocean, aby doświadczyć nietypowego noclegu. Sprawdźmy zatem na początku, gdzie w naszym kraju szukać nieszablonowych miejsc noclegowych. Nietypowe noclegi w Polsce Kopalnie soli w Wieliczce i Bochni Na pierwszy ogień trafiają dwa najbardziej undergroundowe hotele w naszym kraju – i to dosłownie. W dwóch najpopularniejszych kopalniach soli w Polsce, oprócz samego zwiedzania, podróżni mają również możliwość spędzenia nocy pod ziemią. W Wieliczce na turystów czeka komora na głębokości 150 metrów, natomiast w Bochni – aż 250 metrów. Jest to niezwykłe przeżycie również ze względów zdrowotnych. W kopalni soli powietrze jest niezwykle czyste i nasycone cennymi minerałami, które wpływają korzystnie na nasz układ oddechowy. Najlepsze hotele w Polsce – zobacz najlepiej ocenianą 20-tkę Które hotele są najlepsze w Polsce? Najlepiej zapytać podróżnych! Oto najpopularniejsze obiekty wypoczynkowe według użytkowników serwisu TripAdvisor. Warszawa W stolicy Polski, w samym centrum miasta, znajduje się hostel, w którym możemy mieć okazję poczuć się, jak w surrealistycznym filmie science fiction lub na pokładzie futurystycznego statku kosmicznego. Hostel Kapsuła, który znajduje się ok. 1 km od Pałacu Kultury i Nauki oferuje swoim gościom łóżka w małych, jednoosobowych kapsułach. To opcja jednak, która może nie przypaść do gustu osobom, które cierpią na klaustrofobię. Co ciekawe, hotele kapsułowe są bardzo popularne w Japonii. Pomysł zrodził się z potrzeby zapewnienia niedrogiego noclegu dla wielu osób na niewielkiej przestrzeni. Pierwszy taki hotel na świecie powstał w 1979 roku w Osace. Tychy Nocleg w piramidzie w Polsce? To możliwe. W Tychach nad Jeziorem Paprocańskim znajduje się hotel, który przypomina słynne egipskie budowle w kształcie ostrosłupa. Na oficjalnej stronie internetowej czytamy, że „poprzez usytuowanie Piramidy na emanującym energią czakramie (miejscu szczególnie silnego pozytywnego oddziaływania ziemi), odwiedzający poddawani są stałej energetyzacji poprzez oddziaływanie geoenergii i dobrych piramidalnych mocy”. Hotel powstał w 2004 roku według projektu Krzysztofa Barysza i Aleksandra Nowackiego. Piramida w Tychach jest inspirowana piramidą Cheopsa, która znajduje się w Egipcie. Najdziwniejsze hotele w Europie Holandia Amsterdam słynie z ekstrawagancji, ale w przypadku tego noclegu Holendrzy przeszli samych siebie. W stolicy kraju dostępny jest bowiem nocleg na szczycie… dźwigu. I to nie byle jakim, ponieważ Faralda Crane Hotel jest obiektem 5-gwiazdkowym. Co więcej, znajduje się zaledwie 6 kilometrów od centrum miasta. Dawny żuraw budowlany ma 50 metrów wysokości i mieści się na terenie stoczni. Z hotelowego pokoju możemy podziwiać stolice Holandii, a na najwyższym piętrze na gości czeka podgrzewany basen. Gdzie w Europie są najtańsze pięciogwiazdkowe hotele? W pierwszej dziesiątce dwa polskie miasta Pięciogwiazdkowe hotele wcale nie muszą być drogie. Za luksusowy nocleg w Azji zapłacimy znacznie mniej niż w Europie. Szwecja Gdyby ktoś chciał wejść na wyższy poziom morsowania, powinien odwiedzić miejscowość Jukkasjärvi w północnej Szwecji, 200 kilometrów od koła podbiegunowego. Znajduje się tam Ice Hotel (Lodowy Hotel), który powstał w 1989 roku. Projekt autorstwa architekta Yngve Bergqvista jest pierwszym i największym tego typu na świecie. Co ciekawe i poniekąd zrozumiałe, hotel działa jedynie w sezonie zimowym. Tuż po zakończeniu sezonu budowla roztapia się, a na przełomie października i listopada jest znowu tworzona. Na gości czekają mroźne apartamenty lub prywatne pokoje, a obsługa zapewnia koce i śpiwory. Turyści do dyspozycji mają również łazienki, które są jedynymi ogrzewanymi pomieszczeniami w lodowej grocie. Portugalia Portugalia to kraj, który słynie z wyjątkowych szczepów wina. Na szczególne wyróżnienie zasługuje region w północno-wschodniej części kraju. Alto Douro położone nad rzeką Duero to rejon, w którym tradycja winiarska ma już ponad 2000 lat. Miejsce zostało docenione również przez UNESCO, które wpisało obszar na swoją listę światowego dziedzictwa. Portugalia: 10 powodów, by zakochać się w tym wyjątkowym kraju Dlaczego Lizbona to najpiękniejsza kobieta świata? Czy porto rzeczywiście najlepiej smakuje w Porto? Jak wysokie są fale w Nazare i czy kanioning jest bezpieczny na Maderze? O tym, dlaczego Por... W Alto Douro znajduje się również posiadłość Quinta da Pacheca, w której produkuje się jedno z lepszych portugalskich win. Właściciele kilka lat temu wpadli na pomysł, żeby jeszcze bardziej połączyć swoich gości z lokalnym winem. Rozbudowali swój hotel o 10 olbrzymich beczek po winie, w których znajdują się 30-metrowe pokoje. Ten efekt synergii powoduje, że doznania wynikające z degustacji miejscowego wina są jeszcze bardziej intensywne. Najdziwniejsze hotele na świecie Turcja Yunak Evleri Cappadocia to hotel, który znajduje się w mieście Ürgüp i został wykuty w skale. Zlokalizowany jest w krainie „bajecznych kominów". Pensjonat oferuje pokoje, których historia sięga V wieku, a cała przestrzeń jest zaprojektowana w osmańskiej stylistyce. Miejsce jest idealną bazą wypadową do zwiedzania przepięknej Kapadocji oraz lokalnych zabytków, m.in. grobowców i meczetów, a także podziemnego miasta. Kenia Kenia to kraj w Afryce wschodniej, który znany jest między innymi z safari oraz kultowego filmu z Meryl Streep w roli głównej „Pożegnanie z Afryką” z 1985 roku. W Nairobi znajduje się pensjonat, który niektórym może przywoływać na myśl sceny z produkcji Sydneya Pollacka. Oto najstarsze hotele na świecie. Niektóre do dziś przyjmują gości Najstarsze hotele na świecie prosperowały już w starożytności, mimo że pojęć takich jak „luksus” czy „standard” próżno byłoby szukać w języku pierwszych hotelarzy. Dość parad... Giraffe Manor to butikowy i przepięknie odrestaurowany hotel, który otacza 140 akrów lasów. Został wybudowany w latach 30. XX wieku, w stylistyce szkockiej rezydencji myśliwskiej. Na terenie obiektu mieszkają żyrafy Rothschilda. Niczym niezwykłym nie jest tam widok zwierzęcia, które zagląda w słoneczny poranek przez okno pokojowej sypialni. Żyrafy spacerują sobie często wokół rezydencji. Nowa Zelandia W małym, niczym niewyróżniającym się nowozelandzkim miasteczku Little River, nieopodal niewielkiego wzgórza, stoi kilka pokaźnych, rolniczych silosów. Na pierwszy rzut oka wyglądają jak zespół konstrukcji wzniesionych w celu składowania sypkich materiałów. W rzeczywistości to kompleks hotelowy, a w środku nie znajdziemy paszy, lecz luksusowe apartamenty, w których możemy spędzić noc. Właściciele obiektu SiloStay twierdzą, że stworzyli ten hotel dla ludzi, którzy szukają wyciszenia i „miejsca, w którym możemy odnaleźć sens naszego życia”. Dysonans pomiędzy tym, co na zewnątrz, a tym, co w środku silosów, ma być metaforą ludzkiej egzystencji i odkrywania tego, co niewidoczne. Borneo U wybrzeży Borneo stoi platforma wiertnicza, która dawniej służyła do pozyskiwania ropy naftowej. Odwierty to już przeszłość, ponieważ dziś to miejsce jest 5-gwiazdkowym hotelem Seaventures Dive Rig. Nazwa nie jest przypadkowa. Goście oprócz tego, że mogą poczuć się jak pracownicy platformy, mają możliwość nurkowania w Morzu Południowochińskim, a w jego głębinach jest co oglądać. To przede wszystkim przepiękne rafy koralowe oraz zatopione wraki statków. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
COVID-19 zmienił trendy w podróżowaniu. Oto nowe najpopularniejsze kierunki na świecie w 2022 r.
Trendy w podróżowaniu zawsze się zmieniały, ale niektóre kierunki niezmiennie pozostawały popularne. Pandemia koronawirusa wywróciła branżę turystyczną do góry nogami. Jakie kraje są dziś najpopularniejsze wśród odwiedzających?
W tym artykule: W pierwszej dziesiątce znalazło się aż 8 miast z Europy Drugie miejsce należy do Dubaju Amsterdam bardzo wysoko w rankingu Tylko dwa polskie miasta znalazły się w rankingu Przez lata w czołówce najbardziej atrakcyjnych kierunków turystycznych górowały kraje azjatyckie. Turyści najchętniej odwiedzali m.in. Tajlandię, Wietnam, Indie i Hongkong. Wszystko zmieniła pandemia koronawirusa. Już w 2020 roku te państwa zdecydowały się podjąć radykalne kroki i zamknęły swoje granice na wiele miesięcy. To był wielki cios dla branży turystycznej, ale władze zdecydowały, że ważniejsze niż pieniądze jest bezpieczeństwo obywateli. W pierwszej dziesiątce znalazło się aż 8 miast z Europy Brytyjska firma Euromonitor co roku tworzyła listę 100 najpopularniejszych miast. Pod uwagę brane były zazwyczaj czynniki takie jak m.in. liczba odwiedzających, infrastruktura, zrównoważony rozwój, atrakcje, bezpieczeństwo i zdrowie i ekonomia. W najnowszym rankingu, który bazuje na danych z 2021 roku, widać zupełnie nowe trendy. W pierwszej dziesiątce znalazło się aż 8 europejskich miast. TOP 10 najczęściej wyszukiwanych kierunków. Sprawdź, dokąd googlowaliśmy najchętniej - Traveler Znamy listę najczęściej wyszukiwanych kierunków w tym roku. To o tych miejscach szukaliście informacji w sieci. Pierwsze miejsce zajęła francuska stolica. Paryż został okrzyknięty najbardziej atrakcyjnym miastem ubiegłego roku. Ponad 2-milionowa metropolia jest liderem, jeśli chodzi o wyniki w ogólnoświatowej turystyce oraz uplasowała się na drugim miejscu, jeśli chodzi o kategorię „polityka i infrastruktura turystyczna”. Eksperci z firmy Euromonitor przyznają, że miasto zyskało szczególnie na tym, że mniej osób podróżowało do Stanów Zjednoczonych i Azji. Co ciekawe, Paryż zajął dość niskie miejsce w kontekście zdrowia i bezpieczeństwa. Euromonitor zauważa, że pomimo wysiłków rządu w walce z epidemią koronawirusa i tak odnotowywano tam bardzo dużą liczbę zakażeń. Drugie miejsce należy do Dubaju Na drugim miejscu znalazł się Dubaj, który zaledwie rok wcześniej był liderem rankingu. To jedyne miasto z krajów tzw. rynków wschodzących, które znalazło się w pierwszej dziesiątce. Ważnym czynnikiem, które przyciągało turystów z całego świata, było Expo 2020, które odbyło się rok później, właśnie z powodu pandemii. Pod względem „zdrowia i bezpieczeństwa” największe miasto Zjednoczonych Emiratów Arabskich znalazło się na czwartym miejscu. Wszystko dlatego, że w tym kraju obowiązywały bardzo surowe restrykcje, a zaszczepiło się niemal 100% populacji. Wenecja po raz pierwszy od 500 lat otwiera jeden z najbardziej tajemniczych zabytków. Co to takiego? Od XVI wieku nikt go nie widział od środka. Chodzi o budynek, który znajduje się na Placu św. Marka. Teraz właściciele postanowili w końcu udostępnić zabytek zarówno dla mieszkańców, j... Amsterdam bardzo wysoko w rankingu Podium zamyka stolica Holandii. Amsterdam został wyróżniony przede wszystkim za zrównoważony rozwój i infrastrukturę, która jest chwalona zarówno przez turystów, jak i przez ekspertów. Holendrzy bardzo dbają o czystość w swoich miastach oraz o to, żeby w centrum poruszało się jak najmniej pojazdów. Dzięki temu powietrze jest czystsze i Holandia ma relatywnie małe problemy ze smogiem. Kraj został doceniony również za swoją ekonomię. Chodzi głównie o wysokie dochody i niską stopę bezrobocia. Tylko dwa polskie miasta znalazły się w rankingu W rankingu znajdziemy również polski akcent, chociaż raczej nie mamy powodów do świętowania. Jedynie dwa miasta znalazły się na liście. Na 53. pozycji uplasowała się Warszawa. Stolica naszego kraju najwyżej notowana była za liczbę turystów, którzy ją odwiedzają. Dopiero 69. miejsce zajął Kraków. Miasto zostało najwyżej ocenione za wyniki ekonomiczne i biznesowe oraz turystykę. Pierwszy lot samolotem krok po kroku. Jak się przygotować? O której być na lotnisku? Pierwszy lot samolotem może wzbudzać pewne obawy. Co warto wiedzieć przed podróżą? A oto pierwsza dwudziestka najbardziej atrakcyjnych miast świata 2022 roku: Paryż Dubaj Amsterdam Madryt Rzym Berlin Nowy Jork Londyn Monachium Barcelona Wiedeń Mediolan Praga Los Angeles Tokio Dublin Lizbona Frankfurt nad Menem Zurich Instambuł Źródło: Euromonitor
Według raportu IPCC mamy tylko 3 lata, by ograniczyć emisje gazów cieplarnianych o połowę. „Teraz albo nigdy”
Mamy zaledwie 3 lata, aby rozpocząć działania, które zatrzymają wzrost emisji gazów cieplarnianych. Autorzy najnowszego raportu twierdzą, że w przeciwnym razie ograniczenie globalnego wzrostu temperatury do 1,5 stopnia Celsjusza względem epoki przedprzemysłowej będzie niemożliwe.
W tym artykule: „Teraz albo nigdy”. Mamy tylko trzy lata Dziesiątki tysięcy opracowań naukowych i lata badań To już trzecia i ostatnia część szóstego raportu IPCC Co możemy zrobić, żeby powstrzymać katastrofę klimatyczną? W poniedziałek została opublikowana najnowsza i ostatnia część raportu Międzynarodowego Zespołu ds. Zmian Klimatu. Autorzy zwracają w nim uwagę, że ludzkość ma czas jedynie do 2025 roku, aby powstrzymać wzrost emisji dwutlenku węgla, co ma znaczny wpływ na globalne ocieplenie. Światowi eksperci alarmują, że to ostatni dzwonek, jeżeli chcemy „wybrać w przyszłości życie”. „Teraz albo nigdy”. Mamy tylko trzy lata Wciąż mamy szansę, żeby zapobiec dramatycznym skutkom globalnego ocieplenia. Jest jeden warunek. Działania muszą być konsekwentne, jednomyślne, a co najważniejsze - natychmiastowe. W najnowszym raporcie IPCC naukowcy wyrazili się jasno. Mamy trzy lata. Co więcej, to ostrzeżenie ostateczne. ONZ: Katastrofalne zmiany klimatyczne są już nieuniknione i nieodwracalne Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu ONZ (z ang. IPCC) opublikował raport z którego wynika, że temperatury mogą wzrosnąć na Ziemi o więcej niż 1,5° Celsjusza, co doprowadzi do wystę... Autorzy raportu podkreślają, że jeżeli podejmiemy odpowiednie działania jeszcze w tej dekadzie, mamy szanse ograniczyć emisję gazów cieplarnianych o 50%. Naukowcy wskazują, że w poprzedniej dekadzie średni roczny poziom emisji na świecie był najwyższy w historii. Co ciekawe, w ciągu ostatnich lat jego tempo nieznacznie spadło. Dziesiątki tysięcy opracowań naukowych i lata badań Praca nad raportem IPCC trwała ok. siedem lat. Został on sporządzony przez niemal trzystu naukowców. Badacze zebrali ponad 30 tysięcy opracowań naukowych. Ostatnia część raportu to 2800 stron tekstu i bardzo szczegółowa ocena tego, jak możemy powstrzymać globalne ocieplenie. Światowi przywódcy powinni wykorzystać go jako instrukcję obsługi do zmian w obrębie polityki klimatycznej. – Niektórzy światowi liderzy mówią jedno, ale robią zupełnie coś innego. Mówiąc wprost, zwyczajnie kłamią. Niestety, ich kłamstwa będą miały katastrofalne skutki – mówił szef ONZ Antonio Guterres. Milion gatunków zagrożony wyginięciem. Wszystko przez konsumpcję [RAPORT] W raporcie działającej przy ONZ organizacji do spraw bioróżnorodności czytamy: milion gatunków zwierząt (spośród istniejących ośmiu milionów) może zniknąć z naszej planety, a odpowie... To już trzecia i ostatnia część szóstego raportu IPCC Ponad miesiąc temu IPCC opublikował drugą część raportu, w której informował o tym, jak poważne skutki ma globalne ocieplenie dla naszej planety, ale także dla ludzi. Okazuje się, że nawet 3,6 miliarda osób na całym świecie odczuwa już skutki zmian klimatu. To problem przede wszystkim dla zdrowia fizycznego, ale, co ważne, również psychicznego. Z kolei pierwsza część raportu pojawiła się jeszcze w ubiegłym roku. Dowiedzieliśmy się z niej m.in. tego, że wzrost stężenia gazów cieplarnianych od połowy XVIII wieku jest bezdyskusyjnie spowodowany działaniami człowieka. Częstotliwość i intensywność ulewnych opadów wzrosła od lat 50. XX w. na większości obszarów lądowych. Wzrosła również częstotliwość występowania ekstremalnych zjawisk pogodowych. Powód? Zmiana klimatu. Amazonia jest w stanie krytycznym. Naukowcy alarmują, że grozi nam katastrofa Według najnowszych badań lasy deszczowe Amazonii są w coraz gorszym stanie i gwałtownie tracą zdolność do regeneracji. To wszystko przez zmiany klimatu i postępującą wycinkę drzew. – Znaleźliśmy się na rozdrożu – komentuje ostatnią część Hoesung Lee, szef IPCC. – Decyzje, które teraz będziemy musieli podjąć, mogą zapewnić nam dobrą przyszłość. Mamy wszelkie narzędzia i know-how, żeby zacząć działać. Ale trzeba to zrobić już dziś - dodaje. Co ważne, naukowcy twierdzą, że należy podjąć działania właściwie we wszystkich sektorach. Chodzi zarówno o rolnictwo, transport i budownictwo, jak i energetykę oraz przemysł. Co możemy zrobić, żeby powstrzymać katastrofę klimatyczną? Naukowcy ostrzegają, że każdy wzrost globalnego ocieplenia powyżej 1,5 stopnia Celsjusza w stosunku do okresu sprzed rewolucji przemysłowej grozi niszczeniem ekosystemów i wywołaniem nieodwracalnych zmian w środowisku. Badacze w raporcie dokonali skrupulatnej analizy, która mówi, że koszty zatrzymania globalnego ocieplenia będą niższe niż koszty, które poniesiemy w postaci konsekwencji nieodwracalnych zmian klimatu. Uczeni jasno zwracają uwagę na to, że w pierwszej kolejności powinniśmy postawić na redukcję zużycia paliw kopalnych. Autorzy raporty zaznaczają, że to właśnie spalanie węgla, ropy i gazu odpowiada za znaczną część emisji gazów cieplarnianych. Naukowcy twierdzą, że to najwyższy czas, abyśmy zainwestowali na dużą skalę w energię odnawialną. Czy możemy uniezależnić naszą energetykę od Rosji? Tak i trzeba zrobić to jak najszybciej [WYWIAD] Po inwazji rosyjskich wojsk na Ukrainę, Zachód zareagował błyskawicznie. Zaczął nakładać szereg sankcji, które konsekwentnie izolują Rosję politycznie i gospodarczo. Pieniądze za rosyjs... Niestety, dziś to jeszcze za mało, żeby mówić o realnym rozwiązaniu problemu. Potrzebna jest zmiana również w świadomości ludzi. Uczeni mówią tu między innymi zarówno o ograniczeniu lotów długodystansowych, jak i o ograniczeniu spożywania mięsa. Warto przypomnieć, że przemysł mięsny również odpowiada za olbrzymią emisję CO2. – Odpowiednia polityka, infrastruktura i technologia, które umożliwią zmianę naszego stylu życia, mogą w znacznym stopniu ograniczyć emisję gazów cieplarnianych o 40-70 procent do 2050 roku – podsumowuje Priyadarshi Shukla, jeden z autorów trzeciej części raportu. Źródło: IPCC
Nowy raport dotyczący najbardziej zanieczyszczonych krajów świata. Polska w europejskiej czołówce
Najnowsze dane firmy IQAir są niepokojące. W ubiegłym roku znacznie wzrosło zanieczyszczenie powietrza na całym świecie. W Polsce najgorzej było w Orzeszu, mieście w województwie śląskim.
W tym artykule: Na pierwszym miejscu Bangladesz, w którym norma została przekroczona aż 10-krotnie W Europie jesteśmy na 8. miejscu Raport jest ostrzeżeniem dla naszej planety Dlaczego smog jest niebezpieczny? IQAir to szwajcarska firma, która zajmuje się monitorowaniem jakości powietrza na świecie. W swoim najnowszym, pierwszym tak dużym raporcie przedstawiła bardzo niepokojące dane. Okazuje się, że praktycznie każdy kraj przekroczył normy ustalone przez Światową Organizację Zdrowia. Naukowcy ustalili, że tylko 222 miasta spełniały wytyczne WHO. W tym niechlubnym rankingu Polska nie jest prymusem w ujęciu światowym, ale w Europie jesteśmy w czołówce najbardziej zanieczyszczonych krajów. Na pierwszym miejscu Bangladesz, w którym norma została przekroczona aż 10-krotnie Autorzy raportu „2021 World Air Quality Report” przeanalizowali jakość powietrza w 6475 miastach ze 117 krajów. Badacze sprawdzali, ile wynosi stężenie pyłu zawieszonego PM2,5, który uznaje się najbardziej szkodliwy dla naszego zdrowia. W raporcie możemy przeczytać, że w samych Stanach Zjednoczonych nawet 97% miast nie spełnia normy ustalonej przez WHO. Kraków jest najbardziej zanieczyszczonym miastem na świecie W rankingu najbardziej zanieczyszczonych miast świata, Kraków pobił pakistańskie Lahaur i indyjskie Delhi. Na pierwszym miejscu wśród najbardziej zanieczyszczonych krajów świata znalazł się Bangladesz. Tam średnie roczne stężenie pyłów PM2,5 wynosi aż 76,9 µg/m³. Eksperci przypominają, że dopuszczalna średnia ustalona przez Światową Organizację Zdrowia to 5-10 µg/m³ w ujęciu rocznym, a wynik powyżej 50 µg/m³ jest już zagrożeniem dla życia i zdrowia. To oznacza, że mówimy tu o przekroczeniu normy nawet 10-krotnie. Na drugim miejscu uplasował się Czad z wynikiem 75,9, a podium zamyka Pakistan, gdzie średnie stężenie roczne wyniosło 66,8. Najbardziej zanieczyszczonym państwem z Europy jest Czarnogóra, która znalazła się na 16. miejscu. Tam roczna średnia PM2,5 jest na poziomie 35,2. Polska jest na 52. pozycji. Średnie zanieczyszczenie pyłem PM2,5 w naszym kraju wyniosło 19,1 µg/m³. W Europie jesteśmy na 8. miejscu W porównaniu światowych stolic najgorzej wypadła stolica Indii. W Nowym Delhi stężenie PM2,5 jest na poziomie aż 85 µg/m³. Warszawa znalazła się na 50. miejscu. Co smutne, w Europie przed nami są jedynie stolice Bośni i Hercegowiny, Chorwacji, Grecji, Gruzji i Ukrainy. To najbardziej zanieczyszczone miasto na świecie według najnowszego raportu Pakistańskie miasto Lahaur pobiło w tym niechlubnym rankingu indyjską stolicę. Dlaczego w tej 11 milionowej metropolii powietrze jest tak zanieczyszczone i co z tym robią władze Pakistanu? Jeżeli na tapet weźmiemy tylko Europę, nasz kraj wypada naprawdę źle. Jesteśmy na 8 miejscu w rankingu jakości powietrza. Na Starym Kontynencie najgorzej wypada Czarnogóra. Z kolei najlepsza sytuacja jest w Finlandii, Estonii oraz Islandii i krajach skandynawskich. Raport jest ostrzeżeniem dla naszej planety Autorzy raportu podkreślają, że ich badania to alarm i ostrzeżenie dla całej planety. Eksperci kolejny raz przypominają, że rządy powinny podjąć natychmiastowe działania, aby obniżyć emisję zanieczyszczeń powietrza. Tu przecież chodzi o ludzkie życie. Według Światowej Organizacji Zdrowia, każdego roku na świecie umiera kilka milionów osób na skutek wdychania smogu i zanieczyszczonego powietrza. Większość przedwczesnych zgonów ma związek z zatruciem pyłem zawieszonym PM2,5. WHO przypomina, że długotrwałe narażenie na jego działanie powoduje skrócenie średniej długości życia. Dlaczego smog jest niebezpieczny? Badania pokazują, że smog jest przyczyną wielu chorób układu oddechowego, sercowo-naczyniowego, nerwowego i rozrodczego. Zaliczyć do nich można między innymi: choroby serca, astmę, infekcje dróg oddechowych. Dodatkowo osoby, które mają częsty kontakt ze smogiem, są bardziej narażone na zawały, nadciśnienie tętnicze i choroby nowotworowe. W Pekinie zamknięto autostrady i place zabaw z powodu smogu Na początku listopada Chiny zwiększyły dzienną produkcję węgla o ponad milion ton. Kilka dni później smog sparaliżował stolicę. Zanieczyszczone powietrze jest ogromnym zagrożeniem również dla kobiet w ciąży. Długotrwałe wdychanie smogu może być przyczyną przedwczesnych porodów lub nawet poronienia. Dlatego jeśli poziom smogu w mieście jest ekstremalnie wysoki, należy ograniczyć do minimum czas spędzany na zewnątrz. Jeżeli już musimy wyjść na dłuższy czas, warto założyć odpowiednią maseczkę antysmogową.
Mapy kształtują nasze rozumienie świata - a w coraz bardziej połączonej i globalnej gospodarce wiedza geograficzna jest ważniejsza niż kiedykolwiek.
W tym artykule: Skórka pomarańczy i mapy Im dalej od równika, tym gorzej Skórka pomarańczy i mapy Powszechnie używane mapy nie odzwierciedlają wcale świata tak jak się nam wydaje. To, że rozmiary kontynentów i państw są na nich wypaczone wynika po części z samej natury map, które są dwuwymiarowe. Spłaszczenie trójwymiarowego globu ziemskiego na płaskiej powierzchni nie jest możliwe bez pewnych zniekształceń. Jest to szczególnie oczywiste w przypadku map, które wykorzystują pewne odwzorowania - sposoby przedstawiania zakrzywionej powierzchni Ziemi na płaskiej mapie. Problem „skórki pomarańczy" jest prawdopodobnie najczęściej przywoływaną analogią, której geografowie używają, aby wyjaśnić, dlaczego trójwymiarowy świat nie może być przedstawiony w dwóch wymiarach bez żadnych zniekształceń. Można próbować na wiele sposobów, ale nie da się spłaszczyć skórki pomarańczy bez jej rozdarcia, zgniecenia lub rozciągnięcia. Podobnie, gdy kartografowie próbują spłaszczyć Ziemię dla potrzeb projekcji mapy, nieuchronnie wkradają się zniekształcenia kształtu, odległości, kierunku lub powierzchni ziemi. Znaczące jest to, że prawie każdy z nas ma bardziej bądź mniej wypaczone wyobrażenie o prawdziwej wielkości krajów i kontynentów dzięki technice kartograficznej zwanej odwzorowaniem Merkatora. W 1569 r. wielki kartograf Gerardus Mercator stworzył nową, rewolucyjną mapę opartą na cylindrycznym odwzorowaniu kuli ziemskiej. Nowa mapa dobrze nadawała się do nawigacji morskiej, ponieważ każda linia na takiej mapie jest stałym, prostym kursem. W dzisiejszych czasach jest to szczególnie przydatne, ponieważ Ziemia może być przedstawiona jako jednolita w internetowych aplikacjach mapowych. Używana niemal wszędzie, od podręczników do Google Maps, mapa Merkatora jest sposobem, w jaki większość ludzkości rozpoznaje położenie i wielkość kontynentów na Ziemi. Ciekawe jest to, że nawet gdy już poznamy prawdę na temat prawdziwych rozmiarów państw i kontynentów, błędy w naszych „mentalnych” mapach utrzymują się. Jednym z powodów może być to, że nasze wyobrażenia o świecie są w zasadzie streszczeniem geografii, mówi kartograf Dylan Moriarty, który jest interaktywnym projektantem w Wall Street Journal: „Mapa mentalna jest uproszczeniem, podobnym do schematu komunikacji miejskiej. Przybliżenie jest po prostu bardziej użyteczne i praktyczne od idealnego odwzorowania". Im dalej od równika, tym gorzej Jednak rzeczywiste rozmiary lądów stają się tym bardziej zniekształcone, im bardziej oddalone się one od równika. Mapa Merkatora nieumyślnie zawyża rozmiary Europy i Ameryki Północnej. Jeśli popatrzymy na mapę o takim odwzorowaniu Kanada i Rosja np. wydają się zajmować około 25% powierzchni Ziemi, podczas gdy w rzeczywistości zajmują zaledwie 5%! Kanada jest drugim co do wielkości krajem na świecie, ale nie o wiele. Tak samo jest w przypadku Grenlandii , która jest największą wyspą świata, ale patrząc na jej przesadzone przedstawienie na poniższej mapie, można by się zastanawiać, dlaczego nie jest ona nawet samodzielnym kontynentem. W odwzorowaniu Merkatora wydaje się ona być niemal tak samo duża jak Afryka (mapa poniżej), gdy w rzeczywistości jest od niej około czternaście(!) razy mniejsza, i ma powierzchnię mniejszą niż dwa afrykańskie państwa (Algieria i Demokratyczna Republika Konga)! Jej prawdziwy rozmiar pokazuje jej zarys położony na równiku. Skrajnym przypadkiem jest tutaj Antarktyda (mapa poniżej), która wydaje się być wielka niemal jak cała Eurazja, gdy w rzeczywistości jest kilkakrotnie mniejsza od Rosji. Tu również, prawdziwy rozmiar tego kontynentu oddaje kształt Antarktydy na wysokości równika. W przypadku Kenii, można zobaczyć, jak byłaby „powiększona” gdyby jej rozmiar był zniekształcony tak, jak Grenlandii (poniżej). Afryka, Azja Południowa i Ameryka Południowa wydają się znacznie mniejsze w porównaniu z krajami położonymi dalej od równika. A patrząc np. z perspektywy Ameryki Północnej, kraje takie jak Australia i Indonezja wydają się dużo mniejsze niż są w rzeczywistości. Porównanie mas ziemskich znajdujących się na tej samej szerokości geograficznej co Kanada pomaga spojrzeć na rozmiary w odpowiedniej perspektywie. Choć mapa Mercatora nigdy nie miała być używana jako domyślna mapa ścienna w szkołach na całym świecie, ukształtowała ona światopogląd miliardów ludzi. Krytycy tej mapy - i podobnych odwzorowań - sugerują, że zniekształcenia wzmacniają poczucie wyższości rodem z czasów kolonialnych (Europa jak wszystkie obszary położone dalej od równika dużo zyskuje jeśli chodzi o rozmiary). Ponadto, ilość terytorium zajmowanego przez dany kraj jest często skorelowana z władzą i dostępem do zasobów naturalnych, a zniekształcenie mapy może skutkować niezamierzonym pomniejszeniem narodów położonych bliżej równika. Jaka jest na to rada? Istnieją odwzorowania, które są dużo lepsze od innych. Należy do nich odwzorowanie Galla–Petersa (mapa poniżej). Innym dobrze oddającym proporcje rozmiarów naszego świata jest odwzorowanie Albersa (poniżej), jest ono jednak mało praktyczne. Koniec końców, nie chodzi jednak o to, żebyśmy przestali używać odwzorowania Merkatora czy innych map, które służą przecież do tego, by sprawnie i w praktyczny sposób objaśniać rozmiary świata. Warto jednak pamiętać, że nie wszystko w rzeczywistości (zwłaszcza w większej skali) wygląda tak, jak np. na mapie w aplikacji, w której właśnie coś sprawdzamy.
15 niesamowitych kierunków podróżniczych, o których prawdopodobnie nie miałeś pojęcia
Są jeszcze na świecie bajkowe miejsca, których nie opanowały tłumy turystów. Warto wiedzieć, że takie miejsca w ogóle istnieją. Chodź z nami poza utartym szlakiem!
Oto 20 najbardziej fotogenicznych miejsc na świecie
Oprócz wyjątkowych zdjęć z tych podróży przywieziecie niezapomniane wrażenia.
ZOBACZ GALERIĘ
Pociągiem przez świat. 5 spektakularnych tras kolejowych
Podróż koleją wciąż ma w sobie pewną dawkę romantyzmu, o której nie może być mowy w przypadku lotu samolotem. Rytmicznie kołyszący się pociąg, zmieniające się za oknem widoki i dużo okazji do interakcji ze współpasażerami to dla wielu osób kwintesencja podróży. Trasa z punktu A do punktu B może i trwa dłużej, ale spektakularne krajobrazy, które przecina wstążka torów kolejowych, koncentrują uwagę pasażerów na zupełnie innych aspektach niż czas. Tutaj prezentujemy 5 z nich:
Z WROCŁAWIA DO ATEN Bilet Interrail Global Pass umożliwia nieograniczone podróżowanie po 30 krajach Europy. Opcja „7 dni w ciągu miesiąca” oznacza, że można podróżować przez tydzień – niekoniecznie dzień po dniu – ale podróż musi się zamknąć w ciągu miesiąca. W ten sposób można dojechać np. z Wrocławia aż do Aten, tak jak zrobiła to Joanna Lamparska (o przebiegu tej podróży pisze w październikowym Travelerze). TYBET Kolej Tybetańska to od ponad dekady najwyżej położona trakcja na świecie. Znakomita większość trasy (aż 80%) jest poprowadzona na wysokości 4 tysięcy m. n. p. m. ALASKA Linia Coastal Classic jest uznawana za najbardziej spektakularną trasę w USA. Najpiękniejsza i najbardziej dzika jej część wiedzie przez półwysep Kenai, który jest niedostępny dla zmotoryzowanych i większości piechurów. Te majestatyczne ostańce można podziwiać w Parku Narodowym Kenai Fjords. SRI LANKA Na trasie pomiędzy Badullą a Kandy mijamy pola herbaciane. Warto zatrzymać się w Nuwara Elija i odwiedzić jedną z okolicznych plantacji herbaty. NORWEGIA Flåmsbana to odnoga trasy Oslo-Bergen. Jest jedną z najbardziej stromych linii w Europie. Żeby pociąg mógł zjechać po tej stromiźnie tory wiją się jak wąż – pełno tu ostrych zakrętów, pętli, stopni i spirali – pisze Marzena Filipczak w reportażu o Norwegii z październikowego Travelera. Flåm jest odzwierciedleniem naszych wyobrażeń o norweskiej wiosce: udekorowana kolorowymi domkami dolina nad fiordem.
"Kiedy głód dostaje twarz i głos, trudno pozostać obojętnym." Ten wywiad jest po prostu wstrząsający
W czasie kwadransa, który wykorzystasz na czytanie tego wywiadu, na świecie umrze z głodu około 270 ludzi. W każdej następnej minucie kolejne kilkanaście osób. Jak żyć z tą świadomością? O to w swoim reportażu "Głód" pyta nas i siebie argentyński pisarz Martín Caparrós.
Rozmawia Julia Lachowicz: Martín Caparrós: „Długi jak dzień bez jedzenia” to stare hiszpańskie powiedzenie, które powtarzał mój dziadek. NG: Doświadczył głodu? Tak, zresztą jak większość Europejczyków w tamtych czasach. Brał udział w hiszpańskiej wojnie domowej. Mój drugi dziadek, Vincente, był polskim Żydem. Wyemigrował z Polski pod koniec lat 20. Ale reszta jego rodziny głodowała w warszawskim getcie, a potem straciła życie w Treblince. I dlatego zaczął Pan pracę nad reportażem o głodzie? Wręcz przeciwnie. To fakt, że zacząłem go pisać, przybliżył mnie do historii rodziny. Wcześniej udawałem, że nie ma tematu. Tak jak z pewnością wielu Polaków, których rodziny doświadczyły głodu. Żyłem z dnia na dzień, jakby nigdy nic. W domu się jakoś o tym nie mówiło. To co popchnęło Pana do pracy nad tak – przepraszam, że to powiem – karkołomnym tematem jak głód? Podczas mojej pracy reporterskiej na całym świecie wyczułem, że wspólny mianownik problemów społecznych jest jeden: głód. Prześladowało mnie to. A potem trafił Pan do Nigru, przed chatę Aishy. Tak. Ta książka zaczęła się właśnie tam. Skwar był ogromny, a my siedzieliśmy przed jej skromnym domem i ona opowiadała mi o swoim życiu i o placku z mąki jaglanej, który jest jej jedynym pożywieniem. Je go codziennie. To znaczy w te dni, w które w ogóle coś je. Zapytał ją Pan, o co by poprosiła czarownika mogącego spełnić każde jej życzenie. Tak. I proszę uwierzyć, że ona z tego całego morza możliwości wybrała krowę. Jedną krowę, która daje dużo mleka. A gdy ją przycisnąłem i wyjaśniłem, że może mieć wszystko, czego tylko pragnie, po zastanowieniu odpowiedziała, że... dwie krowy. I to dało mi do myślenia. Przekonało, że muszę napisać o głodzie. Że to jedyny sposób, w jaki mogę pomóc: przez wykrzyczenie problemu, zwrócenie uwagi. Zrozumiałem, że głód zmienia nie tylko fizyczność, ale i psychikę ludzi. Zawęża horyzonty. Nie jeść to znaczy nie myśleć o niczym innym. Wtedy wiedziałem już, że nie chcę napisać o głodzie, który pokazuje się w telewizji. Ale o tym największym zabójcy naszych czasów, który po cichu zabiera ponad 25 tys. ludzi dziennie. O nim mówi się znacznie trudniej. A do tego my jesteśmy za niego odpowiedzialni. Trzeba zrozumieć, że głód nie jest konsekwencją biedy, jej najstraszniejszą manifestacją. Tylko jest z nim taki problem, że często mówi i pisze się o nim bardzo ogólnie. Że miliony, że światowy problem, że dzieci. To łatwo zignorować. Ale kiedy głód dostaje twarz i głos, który opowiada historię, trudno pozostać obojętnym. Oczywiście ciągle udajemy, że temat nie istnieje, ale to zapominanie więcej nas jednak kosztuje... Opisałem więc konkretne historie ludzi i ich smutny los. I jakie są te twarze głodu? Bardzo różne. Dlatego żeby ukończyć książkę, odwiedziłem aż 10 krajów, od Sudanu i Indii po USA, Niger i Bangladesz, próbując zrozumieć, jakie mechanizmy powodują głód. Stany Zjednoczone? Tam chyba problemem jest coś przeciwnego do głodu, raczej obżarstwo. Też tak myślałem. Ale gdy spotkałem Amerykanów monstrualnie otyłych, których ciała wylewają się z krzeseł, zrozumiałem, że to druga strona tego samego medalu. Że śmieciowe jedzenie tak samo prowadzi do niedożywienia i w tym sensie też jest formą głodu. Czy to ta twarz głodu najbardziej Panem wstrząsnęła? Ciężko powiedzieć która. Ale na pewno w pamięci pozostaje mi historia z Dhaki, stolicy Bangladeszu, kraju, który jest drugim największym eksporterem tkanin i ubrań na świecie. Powód? 5–6 mln kobiet, które pracują w tym biznesie do 12 godzin na dobę, sześć dni w tygodniu, za równowartość 25 euro na miesiąc. Tam gdzie ludzie gotują kamienie, by mieć złudne poczucie, że mają coś​ w garnku do jedzenia? Właśnie tam. Ten „przepis” to sekret Ameny z Bangladeszu. Gdy jej dzieci chcą jeść wieczorem, Amena po cichu wrzuca do wody kamyczek czy gałązkę, tak by słyszały, ale nie widziały, i gotuje. Zapewnia je, że potrawa potrzebuje jeszcze trochę czasu, i zachęca, by zamiast czekać, poszły spać. Podobno wtedy spokojniej zasypiają. Ale kobiety w Bangladeszu, o których Pan pisze, same godzą się na takie warunki pracy. Tylko dlatego, że jedyną alternatywą jest jeszcze większy głód. Sytuacja, w której w ogóle nie mają czym nakarmić dzieci. Bangladesz otworzył mi oczy na fakt, że głód może być wykorzystywany jako narzędzie do robienia pieniędzy. Czyli żeby ktoś jadał w restauracjach z gwiazdkami Michelina, ktoś musi głodować? W dużej mierze tak. Ponieważ światowe rynki opierają się na konsumpcji bogatych krajów, większość globalnej produkcji służy zaspokajaniu ich potrzeb, by dać nam to, czego pragniemy, za co płacimy. My, bogaci ludzie świata Zachodu, wykorzystujemy tyle zasobów Ziemi, że jedynym sposobem, by nadal było to możliwe, jest sprawić, by inni w ogóle ich nie posiadali albo nie wykorzystywali zbyt dużo. Na razie ludzi, którzy żyją i chcą żyć jak my, nie ma aż tak wielu. Dlatego to jeszcze jako tako działa. Ale jednym z największych zagrożeń naszego świata jest to, że coraz więcej osób chce w ten sposób żyć. Pisze Pan, że wbrew powszechnemu przekonaniu jedzenia na świecie nie jest za mało, wręcz przeciwnie – jest go za dużo. Czyli problem leży w dystrybucji żywności? Dystrybucji tak. Ale nie samej żywności, tylko bogactwa ogólnie. Często pojawiają się głosy, że głód panuje w krajach chaosu, gdzie nie ma ukształtowanej demokracji, systemu politycznego pozwalającego to bogactwo sensownie pomnażać i utrzymywać. Demokracja nie ma tu nic do rzeczy. Wystarczy popatrzeć na Indie. Największa demokracja świata, ale też kraj z największą liczbą osób cierpiących głód. Jest ich ok. 250 mln. Nie bez powodu to w Indiach działała Matka Teresa. Też tak myślałem. Do czasu, kiedy pojechałem do Kalkuty, do prowadzonej przez nią umieralni, która znajdowała się koło świątyni Kali. I na własne oczy zobaczyłem, co tam się dzieje. A nie był to piękny obrazek. Dopiero tam dotarło do mnie, jak łatwo ponoszą nas piękne slogany o jej dobroci. Dowiedziałem się, że przyjaźniła się z dyktatorami, m.in. Enverem Hodżą, stalinowskim przywódcą Albanii. I chętnie brała pieniądze od biznesmenów, którzy wiele mieli na sumieniu. A jej słowa: „Jest czymś bardzo pięknym widzieć, jak ubodzy przyjmują swój los, znosząc go jako mękę Jezusa Chrystusa. Swoim cierpieniem wzbogacają świat”, ostatecznie odmieniły moje zdanie o jej działalności i o roli religii w walce z głodem. A wojny i konflikty? To chyba je głównie musimy winić? Wbrew pozorom one odpowiadają tylko za 10 proc. tego problemu. Reszta to nasze egoistyczne pragnienie posiadania. Wystarczy spojrzeć na dzisiejszą Europę. Jak zamyka się przed uchodźcami. Jak bardzo chce bronić swojego bogactwa, które zresztą buduje często dzięki wykorzystywaniu państw rozwijających się. Krytykuje Pan też działalność organizacji pozarządowych, które chcą pomóc głodującym. Nie krytykuję. Np. Lekarze bez Granic robią świetną robotę, nawet jeżeli są świadomi, że nie wyeliminują czynników, które powodują głód na świecie, a mogą tylko walczyć z jego efektami. To, co krytykuję, to działania dużej grupy bogaczy, którzy rozdawaniem pieniędzy oczyszczają swoje sumienie. Zachowują się jak bogowie, którzy decydują o tym, kto przeżyje, a kto nie. Każdemu z bohaterów zadaje Pan to samo pytanie: co lubi jeść. Często bardzo dla nich krępujące. A Pan co lubi jeść? Bardzo dużo rzeczy. Ja uwielbiam jedzenie. Dlatego uważam, że każdemu na Ziemi ta radość się należy.
Kulinarne zwiedzanie Europy wymaga odwagi. Klasyki dla jednych, dla drugich są daniami niejadalnymi, dziwnymi i określanymi jednym krótkim słowem… bleee. Nie oceniajcie ich jednak zbyt pochopnie.
Szkoci najlepiej wiedzą, co obrzydliwe. Ich ulubionym sposobem przygotowywania potraw jest maczanie ich w płynnej panierce i smażenie w głębokim oleju. W tej samej fryturze Szkoci potrafią po kolei przyrządzić ryby, frytki, pizzę, gotowane jajko, a nawet batonika mars (oczywiście wcześniej zanurzonego w panierce). I najbardziej zdumiewające jest to, że wszystko da się zjeść! Albo haggis – gorąca, kleista mieszanka podrobów (przełyku, płuc, wątroby i serca), mąki owsianej i cebuli. Nadzienie gotuje się w baranim żołądku. Dla większości świata jest nie do przełknięcia (mnie akurat smakowało, przypominało naszą kaszankę). Można nawet dostać lody o smaku haggisu, ale to już deser dla kulinarnych zboczeńców. Z przyjaciółmi zaczęłam przypominać sobie najdziwniejsze dania zjedzone w Europie. Uzbierała się całkiem pokaźna lista. Pierwsze były podroby. I Włosi, którzy nie są wcale tacy święci, jak by się wydawało, i pośród swoich niewinnych past przemycają prawdziwe okropieństwa. Kultową rzymską potrawą jest ogon wołowy. Wygląda jak typowa „sztuka mięsa” z kością w środku, tyle że polana jest sosem pomidorowym. Całkiem niezłe! Ciekawym daniem jest finanziera z Piemontu, czyli ładnie rzecz nazywając, gulasz z różnych części koguta, np. jego grzebienia, jąder, oraz grasicy cielęcej, wątróbki drobiowej i cielęciny duszonych w czerwonym winie. Na talerzu wygląda jak brązowa breja. To jeszcze nic! Słyszałam, że jest we Włoszech potrawa z pieczonych wróbelków, z których farsz wysysa się przez ich odbyt. Ryby. Wszyscy wiemy, że świeże są pyszne. Ale kiedy się psują, ich aromat nie zraża jedynie dzielnych Skandynawów. Rarytasem jest dla nich surströmming, czyli śledź przechowywany przez kilka miesięcy w drewnianych beczkach, aż do sfermento- wania. Następnie zamykany jest w puszkach, które puchną pod wpływem zbierającego się wewnątrz gazu. Szwedzi potrafią otworzyć je w taki sposób, żeby nikogo nie zabić. Robią to, wkładając puszkę pod wodę. Przyjaciółka, która ma rodzinę w Szwecji i próbowała surströmming, opisuje smak jako… bardzo delikatny i przyjemny, jednak talerze, na których jest podawany, natychmiast wędrują do zmywarki. Jak ci Szwedzi się potem całują? Hitem kulinarnym wśród moich przyjaciół okazał się hamburski labskaus. Potrawa przypomina raz już przetrawiony miks gotowanego mielonego mięsa wołowego i wieprzowego, ziemniaków oraz filetów śledziowych, udekorowaną dodatkowo kiszonym ogórkiem, burakiem oraz sadzonym jajkiem. Zabawne jest to, że w wolnym tłumaczeniu labskaus znaczy tyle, co „do delektowania się”. Mniej kaloryczny, jednak myślę, że równie pożywny, może być plaster sera casu marzu, specjału z Sardynii. Wyglądający zupełnie zwyczajnie ser z mleka owczego typu pecorino swoją tajemnicę kryje w środku. Nadziany jest żywymi larwami, które zjada się razem z serem. Mniam! Aneta Kolaszewska
Świat na spółkę. "Wiedzieliśmy, że mamy siebie. I namiot"
Przeczytajcie relację naszych czytelników z podróży na drugą stronę globu.
Cały świat Kto: Magdalena Jurkowska-Bogusz Z kim: Tomaszem Boguszem O nas: Swoje pasje łączymy, prowadząc wspólnie bloga www.z2strony.pl. Październik 2011 r. Nie czuję palców. Mój nos to sopel lodu. Dookoła mgła, która zalała cały krajobraz. Idę ze spuszczoną głową, bo nie mam siły trzymać jej pionowo. Raki, które pierwszy raz w życiu mam na nogach, podobnie jak czekan w dłoni, staram się mocno wbijać w ośnieżoną grań. Jest naprawdę wąska. Co ja tu w ogóle robię? Jaka ja jestem naiwna! Myślałam, że Huayna Potosí ze swoimi sześcioma tysiącami to będzie pestka. Idę i idę, a ten szczyt jeszcze tak daleko. Przecież ja nie dam rady, nie mam już siły. Nawet nie chcę myśleć, co by się stało gdybym popełniła błąd. Ale jest jeszcze lina. Żółta, cienka, wiem, że mocna, a przynajmniej chcę w to wierzyć. Wpięta w moją uprząż daje mi poczucie bezpieczeństwa i w jakiś dziwny sposób dodaje otuchy, bo wiem, że do drugiego końca podpięty jest on. Unoszę wzrok i widzę, jak odwraca się w moim kierunku, patrzy na mnie przez chwilę, po czym słyszę: „Mówiłem ci już, jaki jestem z ciebie dumny?”. Trudno uwierzyć, że były to aż trzy lata. 36 miesięcy, które zaczęły się tak niewinnie. Siedzieliśmy w samolocie do Nowego Jorku z biletem w jedną stronę. Nie wiedzieliśmy ani gdzie dojedziemy, ani też ile zajmie nam to czasu. Nic natomiast nie stanowiło dla nas problemu. Ani kasa, której mieliśmy niewiele, ani brak doświadczenia w podróżowaniu, ani płacząca do słuchawki mama, która nie mogła uwierzyć, że tak po prostu rzuciliśmy wszystko i ruszyliśmy przed siebie, ani nawet brak noclegu tuż po wylądowaniu. Wiedzieliśmy, że mamy siebie. I namiot. Lipiec 2010 r. Jeszcze tydzień temu siedziałam za biurkiem w pełnym makijażu, w swoich butach na obcasie. Zadawałam trudne pytania kandydatom do pracy i jak wyrocznia decydowałam, kto przejdzie do następnego etapu. A teraz stoję w moich śmiesznych spodenkach w kratkę, z rozczochranymi włosami, trzymając w ręku wielki napis „WEST”, z wyciągniętym kciukiem i szerokim uśmiechem, licząc na łaskawego kierowcę, który zabierze ze sobą dwóch autostopowiczów. fot. Getty images I tak z Bostonu dojechaliśmy aż do Chicago, gdzie Tomasz, świeżo upieczony architekt, mógł na własne oczy zobaczyć realizacje, o których do tej pory czytał jedynie w gazetach. A ja z przyjemnością, totalnie zielona w tym temacie, słuchałam jego wykładu na temat prac Franka Gehry’ego i tego, jak świetnie wpisują się w klimat miasta. Czy o tym jak wejście do nowego gmachu Muzeum Sztuki Współczesnej zmusza odwiedzających do spojrzenia na miasto z innej perspektywy. O tym, z jakimi problemami musieli zmagać się projektanci pierwszych drapaczy chmur. Tu w Chicago nadarzyła się również pewna okazja. Stara, zardzewiała, ale na chodzie, niebieska honda. Sunęliśmy nią przed siebie, raz ja za kółkiem, raz Tomasz. Byliśmy w Bad-lands, a potem Yellowstone, gdzie do ruchu ulicznego włączały się bizony. W Salt Lake City i na słonej pustyni, gdzie noc spędziliśmy w miasteczku namiotowym miłośników najszybszych maszyn świata. W San Francisco, które przywitało i pożegnało mgłą, w której jednak udało nam się dostrzec słynny Golden Bridge. W Las Vegas w ciągu minuty przegraliśmy całą pulę, to znaczy 30 dol. przeznaczonych na hazard. Wielki Kanion poraził nas swoją wielkością, a parki Kalifornii zafundowały olbrzymie sekwoje i spektakularne widoki. Niestety w pewnym momencie samochód odmówił nam posłuszeństwa i dzięki dobroci poznanych ludzi, tuż przy granicy z Meksykiem, przez kilka tygodni mieszkaliśmy w amerykańsko-meksykańskim domu, szykując do sprzedania naszego gracika. Własnoręcznie wyczyściliśmy go z rdzy, zabawiliśmy się w samochodowych lakierników i nie dość, że kupca znaleźliśmy w ciągu jednego dnia, to jeszcze zarobiliśmy na aucie 400 dol. Styczeń 2011 r. Cómo estás, Magda? – pyta Tomasz. To oznacza, że dziś muszę wstać pierwsza. Moja kolej przygotowania śniadania. Podgrzewam na patelni tortillę, dodaję trochę sera i podaję Tomaszowi, który ślęczy nad pracą domową, której jak zwykle nie chciało mu się odrobić wczoraj. Mgła, która jak pierzyna okrywa jezioro Atitlán, powoli zanika, a my siedzimy w klasie, patrząc jak nasza gwatemalska nauczycielka zapisuje tablicę hiszpańskimi słówkami. Tomasz przymyka oko. Zaraz mu opadnie głowa. Kopię go pod stolikiem, żeby się obudził, zanim nauczycielka odwróci się w jego stronę. Już w Meksyku przekonaliśmy się, że bez hiszpańskiego w tej części świata daleko nie zajedziemy. Po miesiącu nauki w Gwatemali mogliśmy ruszyć dalej. Chickenbusami, red devilami, czyli autobusami przewożącymi towary, zwierzęta i ludzi, dostaliśmy się na Kostarykę, potem do Panamy, by stamtąd przez archipelag San Blass dopłynąć motorówką do Kolumbii, by tutaj… Kwiecień 2011 r. Młody sprzedawca zachwala maszynę. Używa słów, których nie zrozumielibyśmy nawet po polsku. Dlaczego? Bo o motorach to my wiemy tyle co kot o szczekaniu. Co prawda rok temu, przed wyjazdem, oboje zrobiliśmy kurs i nawet mamy prawko kategorii A. To musi wystarczyć, bo naprawdę chcielibyśmy kupić to tornado w cytrynowym odcieniu. Tylko jak tu go odpalić? Czy Tomasz pamięta? W życiu nie siedział na enduro, tego jestem pewna. A jak się przewróci? Nie dość, że wstyd przed chłopakami z salonu będzie, to jeszcze może coś zarysować. Ale Tomasz siada pewnie, jakby od małego jeździł jednośladem. Odpala bez problemu. To nic, że na odcinku 10 m gaśnie mu trzy razy. Najważniejsza jest mina profesjonalisty. Po kilku minutach wraca. A ja pytam, czy dobry jest ten motor. A on na to, że przecież pojęcia nie ma. „Ale to kupujemy czy nie?”. „Kupujemy, w drodze wszystkiego się dowiemy” – odpowiada. I tak sobie jechaliśmy przez 8 miesięcy na tej cytrynowej strzale. Czasami coś się urwało, z czegoś coś ciekło. Ale nasz metalowy rumak był niedościgniony i mknął nad oceanem, przez Andy i amazońską dżunglę. Spędziliśmy kilka dni z huaorańską rodziną. Próbowaliśmy zdobyć Chimborazo (6300 m n.p.m.), ale się nie udało, byliśmy za słabo przygotowani. W Peru byliśmy na Machu Picchu oraz nad jeziorem Titicaca. W Boliwii dotarliśmy do największej solniczki świata i bajecznych lagun w Parku Avaroa. Nie daliśmy się drodze śmierci i pokonaliśmy nasz pierwszy w życiu sześciotysięcznik, Huayne Potosi tuż obok La Paz. W Chile zależało nam na jednym – Patagonii. Spędziliśmy pięć dni na trekkingu po tamtejszych lodowcach, lasach i górach. W Argentynie skupiliśmy się na Buenos Aires, gdzie za pośrednictwem couchsurfingu zamieszkaliśmy u tajwańskiej rodziny. Wieczorami chodziliśmy na milongi, zajadaliśmy się asado i chińskimi pierożkami. Marzec 2012 r. Ból głowy jest okropny. Ale mdłości chyba jeszcze gorsze. Wiszę na prawej burcie i zwracam morzu kolację. Tomasz ciągnie mnie za koszulkę. Martwi się, żebym nie wypadła. Jaki on kochany. A ja jedyne, o czym teraz marzę, to ląd, ziemia pod stopami. Bywało ciężko, sztormy, mała przestrzeń dzielona z innymi załogantami, często gęsto pijani kapitanowie. Ale magia żeglowania była silniejsza niż ból głowy i wymioty. Zwłaszcza gdy dopływaliśmy do Bora-Bora albo Tahiti. Osiem miesięcy spędziliśmy, żeglując przez Pacyfik na pokładzie Tootsie, a potem Aquabi, takich żaglówek mierzących 45 stóp. W obu przypadkach były to jachtostopy. Wystarczyło być w odpowiednim porcie o odpowiedniej porze. Co do doświadczenia, to mnie brakowało, więc głównie zmywałam gary. Tomasz po kursie sternika morskiego wiedział nawet, jak ustawić do wiatru żagle. Na Galapagos pływaliśmy z 32 rekinami, totalnie dzikimi. Na Tuamotu natomiast rekina złowiliśmy. Pięć tygodni spędziliśmy na Fidżi, pijąc kavę z wodzami tamtejszych wiosek, zapuszczając nura przy rafie koralowej i wylegując się na białym piasku. Na Vanuatu natomiast zajrzeliśmy do bulgoczącego i plującego lawą wulkanu Yasuri. Sierpień 2013 r. Wsiadamy do samolotu w środku australijskiej zimy. Po 30 godzinach lotu lądujemy w środku polskiego lata. Temperatura ta sama. Czy to już koniec? Tomasz jakby czytał w moich myślach, bo pyta: „To może teraz rowerami do Azji?”. Były to najpiękniejsze 3 lata w moim życiu. I nie tylko dlatego, że byłam w miejscach magicznych i wyjątkowych, ale dlatego, że podziwiałam je i odkrywałam z najbliższą mi osobą. Bo podróżowanie we dwoje ma to do siebie, że trudy dzieli się na dwa, natomiast szczęście mnoży razy dwa.