Niedaleko Stonehenge odkryto krąg o średnicy... 2 km! Ale nie był wykonany z kamieni
W pobliżu Stonehenge archeolodzy zlokalizowali pradziejowy krąg. Jest jednak wielokrotnie większy od tej megalitycznej budowli. Jego średnica przekracza 2 kilometry! Wykonano go w zupełnie inny sposób. Dlatego dopiero teraz archeologom udało się go namierzyć. To jedno z największych odkryć ostatnich lat w brytyjskiej archeologii.
Słynne kamienne Stonehenge w Wielkiej Brytanii, które powstało 4500 lat temu, nie istniało w próżni. W pradziejach w niedalekiej odległości znajdowały się osady, ale też inne budowle i struktury, które miały znaczenie ceremonialne i kultowe. Wygląda na to, że ziemia ciągle skrywa na tym obszarze archeologiczne zagadki. Badacze z Uniwersytetu St. Andrews i Bradford poinformowali właśnie o niezwykłym odkryciu. Opublikowali je na łamach czasopisma „Internet Archaeology”. Monumentalny krąg jamowy Nowe analizy potwierdziły istnienie monumentalnej struktury w rejonie Durrington Walls. Obiekt ten leży kilka kilometrów na północ od słynnego Stonehenge. Nie jest to jednak typowy pradziejowy krąg. Składają się nań 16 olbrzymich jam. Wiele z nich mierzyło aż 10 metrów średnicy i nawet 5 metrów głębokości. Dziś są już wypełnione iłami i mułem. Jamy tworzą niemal idealny okrąg. Średnica tego koła przekracza 2 kilometry. – Umiejętności i wysiłek, jakie musiały być potrzebne nie tylko do wykopania dołów, ale także do tak precyzyjnego rozmieszczenia ich w krajobrazie, są naprawdę niesamowite. Biorąc pod uwagę, że doły są rozrzucone na tak dużym terenie, fakt, że tworzą niemal idealny okrąg, jest istotnie niezwykły – komentuje współautor badań prof. Richard Bates. Kiedy zbudowano niezwykłą strukturę? Badania naukowe, wykorzystujące geofizykę, potwierdziły, że te gigantyczne zagłębienia nie są naturalnymi lejami krasowymi, ale zostały celowo wykopane przez ludzi. Datowanie metodą optycznie stymulowanej luminescencji (OSL) jest bardzo precyzyjne. Wskazuje ono na powstanie konstrukcji w późnym neolicie, około 2480 roku p.n.e. Naukowcy doszli do wniosku, że budowa została zrealizowana w bardzo krótkim czasie i równocześnie. A do tego niezbędna musiała być koordynacja. Mniej więcej w tym samym czasie powstało kamienne Stonehenge. Funkcja monumentalnego kręgu Krąg wielkich jam nie pełnił, z naszej perspektywy, praktycznej roli. Miał wymiar związany ze sferą wierzeń. Naukowcy określili taki układ jako jako „kosmologiczny” (ang. cosmological arrangement). Oznacza to, że prehistoryczni budowniczowie mogli w ten sposób odgrodzić sferę sacrum od profanum. Projekt odzwierciedlał wierzenia społeczności na temat porządku świata. Być może do jam składano ofiary ze zwierząt. Analizy genetyczne wypełnisk wykazały, że w dołach znajdowały się szczątki dużych ssaków, takich jak owce i bydło. Co ciekawe, owce znajdowano głównie w jamach na południu, a bydło na północy i południu. To sugeruje, że różne zwierzęta były deponowane w określonych miejscach w ramach jakiegoś rytuału lub ofiary. Zrozumieć pradzieje Te badania zaczęły się w 2010 roku. Przez pierwsze lata wykonano badania geofizyczne – dzięki specjalistycznym urządzeniom zajrzano bez wbicia łopat pod ziemię. Wytypowano anomalie, które okazało się być wielkimi jamami. Kilka z nich częściowo przebadano wykopaliskowo, pobrano też z nich rdzenie geologiczne. Po latach badań udało się nanieść wszystkie zagadkowe struktury na mapę i zweryfikować sposób ich powstania. W ten sposób archeolodzy zauważyli, że ich układ nie był przypadkowy. Źródło: Internet Archaeology Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Geniusze z epoki kamienia. Budowlę megalityczną sprzed 6 tys. lat stworzyli ludzie, którzy znali się na nauce
Megalityczny grobowiec z okresu epoki kamienia został zbudowany „z milimetrową precyzją”. Jego konstruktorzy ustawali ściany pod kątem, a dach ukształtowali tak, by był jak najmocniejszy. To wymagało wiedzy o geologii i fizyce.
W tym artykule: Jak wniesiono grobowiec megalityczny Ściany i dach Dolmen de Menga: jak powstały? Mistrzowie transportu Dolmen de Menga to megalityczna budowla z około 3800–3600 r. p.n.e. Znajduje się na Półwyspie Iberyskim niedaleko miejscowości Antequera w Andaluzji. Jak inne dolmeny – czyli megalityczne grobowce z epoki kamienia gładzonego – składa się z głazów częściowo wkopanych z ziemię oraz kamiennego dachu. Wejście do grobowca znajduje się u szczytu wzgórza. Budowla jest ogromna. Jej komora ma 27,5 metra długości, 6 m szerokości i 3,5 m wysokości. Została zbudowana z 32 wielkich głazów. Największy z nich waży ponad 150 ton. To trzy razy więcej niż najcięższy kamień ze Stonehenge. Dolmen de Menga został odkryty w XIX wieku. Od tej pory nie przestaje zadziwiać naukowców. Jak mieszkańcy neolitu mogli wznosić tego rodzaju konstrukcje – bez dźwigów, podnośników, koparek, całej współczesnej wiedzy inżynieryjnej i budowlanej? W artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Science Advances” zastanawia się nad tym zespół hiszpańskich badaczy. Jak wniesiono grobowiec megalityczny Leonardo García Sanjuán ze współpracownikami przeprowadził szczegółowe geologiczne i archeologiczne badania głazów składających się na Dolmen de Menga. Naukowcy chcieli się dowiedzieć, jaka wiedza była potrzebna jego budowniczym, by wznieść grobowiec. Jak piszą w swojej pracy uczeni, „krytycznych problemów” dotyczących Dolmen de Menga było kilka. Np. dlaczego monument został częściowo wkopany w ziemię? Albo: jak na swoich miejscach umieszczono masywne głazy? No i jak to możliwe, że budowla, zbudowana z miękkiego i dość kruchego kamienia, przetrwała aż do naszych czasów? – Odpowiedzi na te pytania są niezbędne do zrozumienia, w jaki sposób budynek, wykonany przy użyciu rzekomo „prymitywnej” technologii, z powodzeniem stoi na nogach od prawie 6000 lat. Nasze ustalenia są całkowicie sprzeczne z ideą „prymitywności” lub „toporności” – piszą autorzy artykułu. Ściany i dach Dolmen de Menga: jak powstały? Dolmen de Menge nie ma prostych ścian. Zostały one pochylone do środka, tak że wnętrze grobowca ma kształt trapezoidalny. Przygotowano im specjalne „gniazda”, w które zostały osadzone w taki sposób, by jedna trzecia każdego głazu znajdowała się pod ziemią. Hiszpańscy badacze twierdzą, że słupy te ustawiono na swoich miejscach „z milimetrową precyzją”. Jak tego dokonano? Neolityczni inżynierowie nie mogli skorzystać z pochylni, po których zsunęliby kamienie, ponieważ były one na to zbyt kruche. Zamiast tego mogli wpierw nieco nasunąć głaz nad otwór, w którym miał się znaleźć. Następnie ostrożnie, płynnie i stopniowo pochylali go, korzystając z przeciwwagi osadzonej na linach oraz drewnianego klina. Równie wyrafinowana była konstrukcja dachu. Jeden z tworzących go kamieni został wyrzeźbiony tak, by podnosił się na środku komory i opadał na bokach. Dzięki temu działające siły rozkładały się jak na łuku, co wzmacniało dach. – O ile nam wiadomo, jest to pierwszy przypadek udokumentowania zasady działania łuku w historii ludzkości – powiedział „New Scientistowi” García Sanjuán. Mistrzowie transportu Ta sama grupa badaczy opublikowała inny artykuł o Dolmen de Menga pod koniec 2023 r. Wówczas naukowcy wykazali, że kamienie, z których powstał grobowiec, przetransportowano z odległości ok. 1 km, z kamieniołomu Cerro de la Cruz. Spekulowali wówczas, że do transportu użyto drewna i lin. Teraz dodali, że miejsce wydobycia kamienia znajdowało się 50 m powyżej terenu przeznaczonego pod dolmen. Dzięki temu transport odbywał się po wygodnym, opadającym stoku. Jednak należało go wpierw odpowiednio przygotować. – Przetransportowanie tak ciężkich kamieni byłoby możliwe jedynie na wcześniej wykonanej i starannie zaprojektowanej drodze (lub „torowisku”), która minimalizowałaby tarcie. Pomocne byłoby użycie drewnianych belek tworzących ścieżkę (…), a także ogromnych sań – piszą naukowcy. Nie wahają się nazywać budowniczych dolmenu architektami i inżynierami. Przypisują im „geniusz kreatywny”, dzięki któremu rozwiązano problemy konstrukcyjne pojawiające się podczas budowy. A także wiedzę o geologii i fizyce, odpowiadającą podstawowej wiedzy naukowej. Źródło: Science Advances, New Scientist. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
W Wielkiej Brytanii jest nie tylko Stonehenge, ale i „Seahenge”. Po co powstała ta tajemnicza struktura?
Naukowcy wyjaśnili zagadkę drewnianego kręgu znalezionego w Norfolk. Tajemnicza struktura sprzed 4 tys. lat mogła zostać wzniesiona jako odpowiedź na zmiany klimatu. Miała pomóc zatrzymać lato.
W tym artykule: Tajemnicza struktura daleko od wody Po co zbudowano „Seahenge”? Zatrzymać kukułkę Złożyć ofiarę Wenus Wiosną 1998 r. John Lorimer, archeolog amator, wraz ze swoim szwagrem Garym łowili krewetki na plaży Holme. W błotnistym mule zauważyli jakiś przedmiot. Okazało się, że to głowica topora. Zaintrygowany Lorimer wracał regularnie w to miejsce. Za którymś razem wyparzył w piasku pojedynczy pień drzewa. Co zaskakujące, pień wydawał się wkopany w ziemię do góry nogami. Z czasem inspekcje okolicy przyniosły kolejne odkrycia. Dookoła centralnego pnia z osadów wyłaniały się kolejne kawałki drzew. Lorimer nie miał już wątpliwości, że odnalazł jakąś prehistoryczną strukturę. Zaalarmował specjalistów. Wkrótce potem wioska Holme-next-the-Sea w hrabstwie Norfolk trafiła na czołówki brytyjskich gazet. „Stonehenge Morza” – „Stonehenge of the Sea” – było sensacją archeologiczną 1999 r. Jak się okazało, na plaży Holme znajdował się nie jeden, ale aż dwa drewniane monumenty. Holme II jest położony ok. 100 m obok opisanego wyżej Holme I. I chociaż Holme I różni się od legendarnego Stonehenge, przylgnęła do niego nazwa „Seahenge”. Tajemnicza struktura daleko od wody Przeprowadzone jeszcze w XX w. badania wykazały, że Holme I składa się z pni dębowych. Środkowy odwrócony pień otacza 55 słupów rozmieszczonych w kręgu. Naukowcy oszacowali, że konstrukcja powstała z drzew ściętych wiosną 2049 roku p.n.e. Pierwotnie znajdowała się daleko od słonej wody. Budowniczy wznieśli monument na bagnach. Przed morzem chroniły go piaszczyste wydmy i podmokłe równiny. Belki otaczał torf, który zabezpieczył je przed rozkładem. Z czasem wokół nich zbierało się coraz więcej piasku i błota, które ostatecznie przykryły „Seahenge”. Odsłonięcie konstrukcji i wystawienie na warunki atmosferyczne mogło doprowadzić do szybkiego jej zniszczenia. Stąd w 1999 r. podjęto kontrowersyjną decyzję o zabraniu pni z plaży i poddaniu ich konserwacji. Dzisiaj zawoskowane przyciągają turystów jako główna atrakcja Lynn Museum w King’s Lynn. Po co zbudowano „Seahenge”? Od ćwierć wieku trwa debata, dlaczego „Seahenge” w ogóle powstało? I po co obok wzniesiono drugi krąg, tym razem otaczający dwa dębowe pnie położone na płask? Długo uważano, że obie budowle miały upamiętniać jakiegoś ważnego zmarłego. Inna teoria głosiła, że służyły do pogrzebów powietrznych. To praktykowana również dzisiaj m.in. w Tybecie forma pochówku, w czasie której ciało pozostawia się samemu sobie na otwartym terenie. Ma ulec rozkładowi albo zostać rozszarpane przez ptaki. Jednak w najnowszym numerze czasopisma „Geojournal” dr David Nance stawia jeszcze inną hipotezę. Jego zdaniem struktury powstały w czasie zaostrzania się warunku klimatycznych. Dłuższe i chłodniejsze zimy skłoniły dawnych mieszkańców wybrzeża do przeprowadzenia specjalnych rytuałów. Ich celem było doprowadzenie do powrotu cieplejszego i dłuższego lata. Sensacja w Stonehenge zmienia naszą wiedzę o pochodzeniu budowli. Kamienie ważące tony pokonały ponad 120 km Stonehenge nadal kryje wiele tajemnic. Wiadomo już, kiedy i w jakim celu mogła powstać budowla. A co z pochodzeniem materiałów? Nowe odkrycie burzy dotychczasowe wyobrażenie o historii megali... Zatrzymać kukułkę – Wiemy, że 4 tys. lat temu nastąpił okres spadku temperatur, surowych zim i opóźnionych wiosen – mówi Nance. – Dla mieszkających na wybrzeżu społeczności oznaczało to zagrożenie egzystencjalne – dodaje. Zwraca uwagę, że pnie drzew na oba monumenty zostały ustawione tak, by zrównywały się ze wschodem słońca w dniu przesilenia letniego. – Zgodnie z folklorem przesilenie letnie było momentem, kiedy kukułka, symbolizująca płodność, przestaje śpiewać i wraca w Zaświaty, a towarzyszy temu lato – opowiada Nance. Jego zdaniem funkcją Holme I było symboliczne zatrzymanie kukułki na ziemi, a wraz z nią ciepłych miesięcy. Złożyć ofiarę Wenus Znajdujący się obok krąg Holme II miał – według Davida Nance’a – inną funkcję. Mogło być to miejsce spoczynku poświęconego rytualnie człowieka, „śmiertelnego małżonka bogini Wenus” – jak mówi badacz. Czyli kogoś, na kim złożono odpowiedzialność za zapewnienie społeczności dobrobytu i bezpieczeństwa, ale kto w tej roli zawiódł. Ofiary mogły być składane w czasie gaelickiego święta Samhain, obchodzonego dokładnie wtedy, kiedy dziś jest Halloween. Według Nance’a rytuał ofiarny mógł być przeprowadzany raz na osiem lat, co odpowiadałoby ośmioletniemu cyklowi astronomicznemu Wenus. – Elementy Holme II, w których mogła być umieszczona trumna, są zorientowane w stronę wschodu słońca w Samhain w 2049 roku p.n.e, kiedy Wenus była jeszcze widoczna – mówi archeolog. Jego zdaniem, choć w Holme I i Holme II przeprowadzano różne rytuały, intencja była identyczna – skończyć z lodowatymi zimami i wydłużyć lato. Jak zauważa Jess Cockerill, autor artykułu o Seahenge na portalu ScienceAlert, udało się to aż za dobrze. Źródła: University of Aberdeen, GeoJournal, ScienceAlert Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Stonehenge miało związek z pozycją Księżyca na niebie? „Istnieje taka możliwość”
Zespół naukowców z Wielkiej Brytanii bada możliwość, że Stonehenge miało związek z rzadkim zjawiskiem astronomicznym. Chodzi o cykl księżycowy, który trwa dokładnie 18,6 roku.
W tym artykule: Związek Stonehenge z Księżycem Co to jest Stonehenge? Kamienie do obserwacji faz Księżyca? Duże przesilenie księżycowe (ang. major lunar standstill) to wyjątkowe zjawisko, które zdarza się raz na dokładnie 18,6 roku. To moment, gdy Księżyc osiąga położony najdalej na północ lub najdalej na południe punkt w ciągu miesiąca. Skutkuje to dłuższymi i bardziej skrajnymi wschodami i zachodami naszego naturalnego satelity. W tym okresie jego trajektoria na niebie jest znacząco zmieniona, prowadząc do ekstremalnych pozycji ponad horyzontem. Związek Stonehenge z Księżycem Cykliczność tego zjawiska astronomicznego miała wpływ na kształtowanie różnych kultur i ich wierzeń. A tym bardziej na społeczności, które podporządkowywały swoje rytuały obserwacjom nocnego nieba. Ostatni raz mogliśmy zaobserwować duże przesilenie księżycowe w 2006 r. To oznacza, że następne wydarzy się już w przyszłym roku. Właśnie dlatego naukowcy z uniwersytetów w Oksfordzie, Leicester i Bournemouth pod kierownictwem organizacji English Heritage chcą zbadać związek pomiędzy Stonehenge a tym wydarzeniem. – Uważamy, że te ruchy Księżyca występujące raz na pokolenie mogły zostać zauważone we wczesnej fazie budowy Stonehenge. W ten sposób wpłynęły na jego późniejszy projekt – napisali w oświadczeniu badacze. Opracowaliowali już swoją hipotezę, a prace nad jej sprawdzeniem potrwają do połowy 2025 roku. – Architektoniczne powiązanie Stonehenge ze Słońcem jest dobrze znane. Natomiast jego powiązanie z Księżycem nie było tak często przedmiotem badań – powiedział prof. Clive Ruggles, profesor archeoastronomii na Uniwersytecie w Leicester. Co to jest Stonehenge? Stonehenge to najsłynniejsza megalityczna budowla na świecie. Znajduje się w pobliżu miasta Salisbury na południu Wielkiej Brytanii. Od dziesiątek lat konstrukcja z olbrzymich kamieni jest przedmiotem badań i sporów badaczy. Pojawiło się już mnóstwo teorii o tym, czym Stonehenge było. Niektórzy uważali, że mogła być to pradawna świątynia. Inni twierdzą, że to starożytne centrum lecznictwa lub obserwatorium nocnego nieba. 100-letnia teoria o Stonehenge została obalona. W końcu rozwiązano tajemnicę słynnego megalitu Stonehenge od lat nie przestaje intrygować naukowców. Badacze do tej pory zastanawiają się, jak 5000 lat temu budowniczy przetransportowali i ułożyli tak wielkie kamienie w formę olbrzymiego... Timothy Darvill, profesor archeologii z Bournemouth University w Wielkiej Brytanii opublikował na łamach czasopisma naukowegp „Antiquity” pracę. Zwrócił w niej uwagę na to, że kamienie, które znajdują się we wnętrzu Stonehenge miały wyznaczać początek cyklu danego okresu. Uczony zauważył, że dodatkowe pięć trylitów, które są we wnętrzu okręgu, miało być „dodatkowymi pięcioma dniami”, które uzupełniałyby cykl 365 dni w roku. Ponadto, naukowiec zasugerował, że cztery mniejsze kamienie, które umiejscowione zostały poza okręgiem, miały pomóc obliczać rok przestępny, który wypada co cztery lata. Kamienie do obserwacji faz Księżyca? Te cztery kamienie właśnie miały pokrywać się również ze skrajnymi pozycjami Księżyca na niebie, twierdzą twórcy nowej hipotezy. – Naukowcy od lat debatują, czy było to zamierzone ustawienie. A jeśli tak, to w jaki sposób to osiągnięto i jaki mógł być tego cel – Powiedziała Jennifer Wexler, historyczka z English Heritage. – Jesteśmy podekscytowani możliwością współpracy ze znakomitym zespołem archeoastronomów w celu zbadania fascynującego związku pomiędzy Stonehenge a dużym przesileniem Księżyca – dodała. – To bardzo rzadka okazja, która pozwoli nam lepiej poznać sekrety tej starożytnej konstrukcji i jej związek ze zjawiskami astronomicznymi. W tym roku zaprosimy publiczność do wzięcia udziału w serii wydarzeń, które pozwolą nam zrobić kolejny krok w kierunku odkrycia tajemnic Stonehenge – napisali naukowcy w oświadczeniu dla mediów. – Hipoteza o przesileniu księżycowym rodzi więcej pytań niż odpowiedzi. Trudno powiedzieć, czy ustawienie kamieni zewnętrznych było symboliczne, czy też ludzie mieli dzięki nim obserwować naszego satelitę. Nie wiemy też, które fazy Księżyca byłyby najważniejsze dla starożytnych twórców Stonehenge – twierdzą badacze. – Księżyc od zawsze był lubianym elementem nieba i czymś, co przyciągało wzrok niemal każdego – tłumaczy dr Robert Massey z Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego. Źródło: Royal Astronomical Society. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
100-letnia teoria o Stonehenge została obalona. W końcu rozwiązano tajemnicę słynnego megalitu
Stonehenge od lat nie przestaje intrygować naukowców. Badacze do tej pory zastanawiają się, jak 5000 lat temu budowniczy przetransportowali i ułożyli tak wielkie kamienie w formę olbrzymiego megalitu. Niewyjaśnioną zagadką pozostawało też zastosowanie tej zjawiskowej konstrukcji. Nowe badania ujawniają rąbka tajemnicy najsłynniejszej europejskiej budowli megalitycznej.
W tym artykule: Tajemnica „Kamienia Ołtarzowego” Badania wykazały, że centralny kamień pochodzi z innego miejsca Nowe poszukiwania czas zacząć Stonehenge zna prawie każdy. Najsłynniejsza megalityczna budowla na świecie znajduje się w pobliżu miasta Salisbury na południu Wielkiej Brytanii. Pierwszy etap budowy tego kręgu z pionowo ustawionych kamieni przypada na okres neolitu (ok. 2950–2900 p.n.e.). Od bardzo dawna badacze zastanawiają się, w jaki sposób możliwe było przetransportowanie tak wielkich skał i zbudowane struktury, jaka się z nich składa. Tajemnica „Kamienia Ołtarzowego” W centrum Stonehenge znajduje się kamień 80, zwany również „Kamieniem Ołtarzowym”. Dotychczas uważano, że ten, jak i inne skały, pochodził z miejsca oddalonego o ok. 240 km od megalitycznej budowli, a dokładniej z formacji Old Red Sandstone w zachodniej Walii, która powstała ok. 400 milionów lat temu. Teoria ta dominowała w świecie naukowym przez ponad 100 lat. Teraz okazuje się, że może zostać obalona. Naukowcy z Wydziału Geografii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Aberystwyth w Wielkiej Brytanii opublikowali artykuł na łamach czasopisma Journal of Archeological Science. Zespół opisał w nim swoje najnowsze badania i stwierdził, że stuletnia teoria była nieprawdziwa. To dlatego, że „Kamień Ołtarzowy” nie pochodził z tego samego miejsca. Badania wykazały, że centralny kamień pochodzi z innego miejsca – Kamień 80 lub kamień ołtarzowy, jest największym spośród wszystkich tak zwanych błękitnych kamieni (bluestones, przyp. red) w Stonehenge. To głównie skały magmowe tworzące wewnętrzny krąg budowli megalitycznej. Nieprawidłowa litologia Kamienia Ołtarzowego, piaskowca pochodzenia kontynentalnego, doprowadziła do wcześniejszych sugestii mówiących o jego pochodzeniu z walijskiej formacji, blisko miejsca, z którego pochodzi większość błękitnych kamieni (tj. obszaru Mynydd Preseli w zachodniej Walii) około 225 km na zachód od Stonehenge – czytamy w artykule. Jak i po co zbudowano Stonehenge? Tajemnica słynnej megalitycznej budowli rozwiązana Stonehenge to najsłynniejsza megalityczna budowla na świecie. Zespół kamiennych bloków znajduje się w pobliżu miasta Salisbury na południu Wielkiej Brytanii. Naukowcy twierdzą, że w końc... Uczeni przeprowadzili badania, bazując na nowych próbkach z formacji Old Red Sandstone. Autorzy dokonali tego przy użyciu takich technik badawczych jak: fluorescencja rentgenowska, czy spektroskopia Ramana. – Jedną z kluczowych cech kamienia ołtarzowego jest jego niezwykle wysoka zawartość baru (wszystkie z wyjątkiem jednej ze 106 analiz wykazały Ba>1025 ppm). Spośród 58 przeanalizowanych próbek z basenu anglo-walijskiego, tylko cztery wykazały rezultat, w których Ba przekracza 1000 ppm – twierdzą naukowcy z Uniwersytetu Aberystwyth. Według naukowców „Kamień Ołtarzowy” najprawdopodobniej nie pochodzi z formacji w zachodniej Walii. Nie potwierdza tego analiza petrograficzna. Uczeni przyznają jednak, że nie są w stanie teraz stwierdzić, jakie jest pochodzenie kamienia 80. W praktyce oznacza to, że wyjaśniając jedną tajemnicę Stonehenge, badacze natrafili na kolejną. Nowe poszukiwania czas zacząć – Nie ma wątpliwości, że uznanie kamienia ołtarzowego za błękitny kamień miało wpływ na to, że przez lata uważano, że jego źródło znajduje się w Walii. Dlatego proponujemy, aby Kamień Ołtarzowy przestał być nazywany błękitnym kamieniem, zrywając powiązanie z resztą głazów pochodzenia „egzotycznego” – stwierdzili naukowcy. Autorzy przyznali, że centralny kamień Stonehenge, nie pochodzi nawet z tego samego miejsca co sarseny, czyli kamienie tworzące zewnętrzny krąg. Te głazy pozyskiwano lokalnie (Anglia) i pochodziły z miejsca oddalonego o „zaledwie” 40 km. Bardzo możliwe, że „Kamień Ołtarzowy” rzeczywiście był wyjątkowym obiektem budowli megalitycznej i twórcy Stonehenge przetransportowali go z miejsca, którego dotychczas nikt nie brał pod uwagę. Pewne jest jedno. Odkrycie oznacza nowe poszukiwania miejsca, z którego starożytni budowniczy pozyskiwali kamienie do budowy słynnego kromlechu. Źródło: Journal of Archeological Science Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Stonehenge jednak nie było kalendarzem? Naukowcy obalają teorię, że budowla służyła do mierzenia czasu
Najsłynniejsza budowla megalityczna dobrze strzeże swoich tajemnic. Mimo setek lat badań nadal nie wiadomo, do czego służyła. Najnowsza teoria – że Stonehenge było wielkim kamiennym kalendarzem – została właśnie obalona.
W tym artykule: Jak zbudowane jest Stonehenge? Czy Stonehenge to kalendarz? Kontrowersyjna teoria Budowle megalityczne rozsiane są po całym świecie. To ogromne kamienne bloki ustawione na sztorc jeden obok drugiego. Często na nich ułożone są na płask kolejne kamienie. Struktury te mogą być rozbudowane i tworzyć grobowce albo świątynie. Kiedy stoją w kręgu, nazywa się je kromlechami. To jeden z przykładów sztuki prehistorycznej. Najsłynniejszym kromlechem jest Stonehenge. Znajduje się ok. 13 km od miasta Salisbury w hrabstwie Wiltshire, w południowej Anglii. Ta ogromna konstrukcja powstawała stopniowo. Zaczęto ją wznosić ok. 3 tys. lat temu, zakończono ok. 1600 roku p.n.e. Budowla jest ogromna, a to, kto ją wzniósł i w jaki dokładnie sposób powstała, do dzisiaj stanowi zagadkę. Inną tajemnicą, nad którą łamią sobie głowę naukowcy, jest to, do czego właściwie Stonehenge miało służyć? Wskazywano, że mogła to być świątynia, miejsce odprawiania rytuałów, obserwatorium astronomiczne albo nawet rodzaj kalendarza. Jak zbudowane jest Stonehenge? Stonehenge pierwotnie otoczone było ziemnym wałem. Za nim znajdowały się kamienne pierścienie. Zewnętrzny tworzyło 30 kamieni zwanych sarsenami, kolejny – małe niebieskie kamienie (tzw. bluestones). Sensacyjne odkrycie w Hiszpanii: znaleziono olbrzymi megalityczny kompleks składający się z ponad 500 kamieni Archeolodzy twierdzą, że megalityczny kompleks jest prawdopodobnie jednym z największych w Europie. Kto go zbudował? W środku znajdowały się jeszcze dwie podkowy. Większa składała się z pięciu trylitów – czyli czegoś, co przypomina kamienną bramę, zbudowaną z dwóch bloków skalnych postawionych na sztorc i trzeciego położonego na nich niczym daszek. Mniejszą podkowę tworzyły bluestone’y. Co istotne, obie podkowy zostały zbudowane tak, by otwierać się w kierunku, z którego wschodzi Słońce w najdłuższym dniu w roku. Czyli w czasie letniego przesilenia. Jeśli tego dnia o świcie stoi się w samym serce Stonehenge, oświetlają nas pierwsze promienie słońca. Pojawia się ono tuż po lewej od tzw. heel stone – ogromnego kamienia ustawionego siedemdziesiąt metrów za okręgiem. Naukowcy przypuszczają, że kiedyś miał on sąsiada, stojącego obok. W czasie przesilenia pierwsze rozbłyski słońca pojawiały się dokładnie między nimi. Czy Stonehenge to kalendarz? Dwa miesiące temu w czasopiśmie „Antiquity” ukazała się ciekawa praca o Stonhenge. Timothy Darvill, profesor archeologii z Bournemouth University w Wielkiej Brytanii, postawił w niej tezę, że Stonehenge było ogromnym kalendarzem. Jego zdaniem, 30 sarsenów oznaczało 30 dni miesiąca. Pomnożone przez dwanaście dawało to 360 dni w roku. Brakujące pięć dni reprezentowało pięć trylitów. Cztery mniejsze kamienie, które znajdowały się zostały poza okręgiem, miały pomóc obliczać rok przestępny, wypadający co cztery lata. Wyznaczenie początku obliczeń była łatwe dzięki temu, że Stonhenge został precyzyjnie zbudowany tak, by „rejestrować” letnie przesilenie. Kontrowersyjna teoria Czy ta teoria jest słuszna? Niekoniecznie. W tym samym czasopiśmie naukowym ukazała się właśnie praca, która podważa opisaną wyżej hipotezę. Jej autorzy, Gulio Magli z Politechniki Milańskiej i Juan Antonio Belmonte z Uniwersytetu de La Laguna na Teneryfie, określili propozycję Darvilla jako „bezpodstawną, opartą na kombinacji numerologii, błędów astronomicznych i nieuzasadnionych analogiach”. Ich zdaniem, po pierwsze, mimo że Stonhenge wyznacza przesilenie letnie, to jako „urządzenie” jest zbyt mało dokładne, by stanowić zegar. I choć wskazuje na zainteresowanie budowniczych cyklem słonecznym, konstrukcja z wielkich kamiennych bloków nie byłaby w stanie służyć do precyzyjnego odmierzania upływu dni. Po drugie, zdaniem Magli i Belmonte’a, przypisywanie znaczenia liczbom związanym ze Stonhenge jest bardzo ryzykowne. Jeśli struktura to kalendarz, dlaczego nie ma w niej ujętej jego kluczowej liczby – 12? Co więcej, „dane” wyczytane ze Stonehenge wykorzystywane są wybiórczo. Portal wiodący do Stonehenge składał się z dwóch kamieni – dlaczego to zostało zignorowane? Teoria Darvilla to przykład wybiórczej selekcji. Wykorzystane w niej zostały tylko te informacje, które wspierają wyjściową tezę. Archeolodzy porównali odkrycie na dnie Jeziora Bodeńskiego do Stonehenge. Co tam znaleźli? Jezioro Bodeńskie imponuje nie tylko rozmiarami. Archeolodzy od kilku lat badają kamienne konstrukcje na jego dnie. Mówią, że to „szwajcarskie Stonehenge”. Trzeci argument dotyczy wpływów kulturowych. Budowniczy Stonhenge mieli zaczerpnąć koncepcję kalendarza od Egipcjan. Tylko że Egipcjanie uważali, że rok składa się z 365 dni – dodatkowy dzień dodawany raz na cztery lata pojawił się dopiero w czasach rzymskich. Co więcej, Egipcjanie nie znali koncepcji „budowli działającej jak kalendarz”. A zatem, twórcy Stonehenge musieliby wykazać się niemałą pomysłowością, ulepszając pomysły Egipcjan. Które – nota bene – dotarły do nich nie wiadomo jak. W zapisach archeologicznych nie ma nic, co pozwalałoby przypuszczać, że 2600 lat p.n.e. jakiekolwiek idee i wzorce docierały z Egiptu na Wyspy Brytyjskie. Podsumowując, Magli i Belmonte są pewni, że teoria „Stonehenge to kalendarz” nie ma uzasadnienia. Co oznacza, że przeznaczenie tej wspaniałej budowli nadal pozostaje tajemnicą, czekającą na rozwikłanie. Źródła: EurekAlert, Antiquity, British Museum. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Jak i po co zbudowano Stonehenge? Tajemnica słynnej megalitycznej budowli rozwiązana
Stonehenge to najsłynniejsza megalityczna budowla na świecie. Zespół kamiennych bloków znajduje się w pobliżu miasta Salisbury na południu Wielkiej Brytanii. Naukowcy twierdzą, że w końcu udało im się rozwiązać zagadkę tego stanowiska archeologicznego. Jak zbudowano i czym było Stonehenge?
W tym artykule: Czym było Stonehenge? Naukowcy twierdzą, że rodzajem kalendarza słonecznego Jak zbudowano Stonehenge? Jak zbudowano Stonehenge? Kto zbudował Stonhenge? Od setek lat Stonehenge jest przedmiotem badań i sporów naukowców z całego świata. Badaczy szczególnie interesowało, w jaki sposób możliwe było zbudowane struktury, która składa się z olbrzymich kamieni. Pojawiło się mnóstwo teorii na temat megalitu. Mogła być to pradawna świątynia, starożytne centrum lecznictwa, lub obserwatorium nocnego nieba. Teraz okazuje się, że naukowcy odkryli prawdziwe zastosowanie tej gigantycznej konstrukcji. Czym było Stonehenge? Naukowcy twierdzą, że rodzajem kalendarza słonecznego Najważniejszym pytaniem, na które wciąż brakuje odpowiedzi jest to, jak starożytnym udało się przenieść tak wielkie kamienie i ułożyć je w ostateczny kształt? Eksperci twierdzą, że wciąż mamy do czynienia z dużą liczbą pytań bez odpowiedzi, ale jesteśmy dużo bliżej zrozumienia zastosowania megalitu. Z wyjaśnieniem przyszedł Timothy Darvill, profesor archeologii z Bournemouth University w Wielkiej Brytanii. Najnowsze badania zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego "Antiquity". Czy Iniskim Umaapi to „kanadyjskie Stonehenge”? Iniskim Umaapi to jeden z najstarszych zabytków religijnych na świecie. Szacuje się, że został wybudowany ponad 5 tysięcy lat temu przed rdzenne ludy dzisiejszej Kanady. Ich potomkowie do dzi... Stonehenge zostało zbudowane z dwóch rodzajów kamienia. Większe części to tak zwane kamienie sarsen, które pochodzą z Marlborough Downs. Natomiast mniejsze (Bluestones), które znajdują się we wnętrzu, to monolity z Walii. Te ostatnie miały stanąć w tym miejscu na samym początku ok. 5 tysięcy lat temu. Wizualizacja tego, jak Stonehenge wyglądało pierwotnie pokazuje, że znajdowało się tam 30 skał połączonych 30 nadprożami, które tworzyły jeden okrąg. Prof. Timothy Darvill twierdzi, że ta liczba miała oznaczać dni, które tworzyły miesiąc. Jak zbudowano Stonehenge? Autor badania twierdzi, że kamienie, które znajdują się we wnętrzu Stonehenge miały wyznaczać początek cyklu danego okresu. Darvill uważa, że dodatkowe pięć trylitów, które są we wnętrzu okręgu, miało być “dodatkowymi pięcioma dniami”, które uzupełniałyby cykl 365 dni w roku. Ponadto, naukowiec sugeruje, że cztery mniejsze kamienie, które umiejscowione zostały poza okręgiem, miały pomóc obliczać rok przestępny, który wypada co cztery lata. Część środowiska naukowców ma wątpliwości jednak co do badań prof. Darvilla i uważa, że jego teza jest naciągana. – Dlaczego jeden trylit ma oznaczać jeden dzień? Moim zdaniem to po prostu pasowało pod tezę o kalendarzu słonecznym. Niektóre kamienie, również będące częścią Stonehenge, zostały w badaniu pominięte – mówi Mike Parker Pearson, profesor z University College London, który zajmuje się badaniem Stonehenge. Krzywy Las, tajemnicze kamienne kręgi... 6 zaskakujących atrakcji w Polsce Polska oferta turystyczna to nie tylko molo w Sopocie, zakopiańskie Krupówki czy mazurskie jeziora – w naszym kraju znajduje się sporo zadziwiających atrakcji o iście filmowej aparycji. Znaj... Warto zwrócić uwagę na fakt, że kiedy Stonehenge zostało po raz pierwszy odkryte, już wtedy było niekompletne. Siedemnaście skał pionowych wciąż stoi na swoim miejscu, siedem jest przewróconych, a sześciu brakuje. Z kolei aż 22 nadproży nie ma, sześć znajduje się na swoim miejscu, a dwa leżą na ziemi. Wielu ekspertów twierdzi, że może to oznaczać, że konstrukcja tak naprawdę nigdy nie została ukończona. Jednakże archeologom w przeszłości udało się odnaleźć część zagubionych elementów. Pojawiają się przez to głosy, że Stonehenge mogło w starożytności zostać obrabowane. Jak zbudowano Stonehenge? Budowa Stonehenge rozpoczęła się prawdopodobnie ok. 2950-2900 roku p.n.e. Sam proces był podzielony na kilka etapów, a koniec datuje się na ok.1600 r. p.n.e. Konstrukcja znajduje się ok. 13 km od miasta Salisbury w hrabstwie Wiltshire, w południowej Anglii. W 1986 roku kromlech został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Badania archeologiczne wykazały, że przed ustawieniem kamieni, w tym miejscu mogła znajdować się nekropolia. Potwierdzają to prace archeologiczne, podczas których odnaleziono szczątki zmarłych. Kto zbudował Stonhenge? Zespół archeologów z Uniwersytetu Oksfordzkiego przeprowadził w 2022 roku analizę szczątek 25 osób, które pochowano na terenie Stonehenge. Badania zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego "Nature Scientific Reports". Naukowcy odkryli, że kilku zmarłych pochodziło z pobliskiego Wessex, a 10 osób miało korzenie z oddalonej o ok. 200 km Walii, a dokładniej z pasma górskiego Preseli. Ten region Walii słynie z niebieskich kamieni, które zostały wykorzystane do budowy megalitycznej konstrukcji. Niektórzy eksperci sugerują, że Walijczycy ponad 5000 lat temu przybywali w miejsce powstania Stonehenge z własnymi skałami. Być może miały być to dary dla bogów. Otwartym pytaniem pozostaje jednak, jak starożytni ludzie pokonali tak duży dystans, transportując ciężkie skały? Źródło: Antiquity Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Archeolodzy porównali odkrycie na dnie Jeziora Bodeńskiego do Stonehenge. Co tam znaleźli?
Jezioro Bodeńskie imponuje nie tylko rozmiarami. Archeolodzy od kilku lat badają kamienne konstrukcje na jego dnie. Mówią, że to „szwajcarskie Stonehenge”.
W tym artykule: Czy to „szwajcarskie Stonehenge”? Tajemnica podwodnych kamiennych kopców Jezioro Bodeńskie atrakcje. Co warto zobaczyć na miejscu? Najbardziej znana budowla neolityczna na świecie, czyli Stonehenge, doczekała się kilku nieoficjalnych odpowiedników na świecie. Co prawda zastosowanie oryginału do dziś zastanawia naukowców, ale to nie przeszkadza odkrywcom w nazywaniu tak podobnych konstrukcji. „Swoje Stonehenge” mają między innymi Niemcy oraz Kanadyjczycy. Tym razem porównanie do megalitów z Wielkiej Brytanii pojawiło się przy okazji odkryć archeologicznych w Jeziorze Bodeńskim. Co wiadomo o kamiennych konstrukcjach, a co pozostaje tajemnicą? Czy to „szwajcarskie Stonehenge”? Malowniczy akwen jest położony u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii. Niedawne prace archeologiczne ujawniły prawie 200 kamiennych budowli na jego dnie. Badacze ustalili, że konstrukcje pochodzą z epoki kamienia. Nie wiadomo jednak, kto i dlaczego je zbudował. Badania na miejscu trwają już od kilku lat, a rozpoczęły się w 2015 r. Wówczas w południowej części Jeziora Bodeńskiego odkryto wiele stosów kamieni wykonanych przez człowieka. Kopce są rozmieszczone w odległości około 300 metrów od brzegu. To akurat dość płytka część akwenu, gdzie średnia głębokość nie przekracza 5 metrów. Wszystkie stosy razem tworzą podwodną konstrukcję o długości 10 km. Autorzy badań opublikowanych w 2021 r. podkreślili, że struktury nie powstały w wyniku naturalnych procesów. Najprawdopodobniej wykonali je ludzie żyjący w neolicie. Naukowcy szacują, że część kopców może liczyć nawet 5500 lat. Kamienne stosy nie od razu znalazły się pod wodą. Badacze nie wiedzą jednak, kiedy zalały je wody jeziora. Pewne jest jednak, że był to skutek zmian klimatycznych. Ich następstwem było podniesienie poziomu jeziora o 3 do 5 metrów. Tajemnica podwodnych kamiennych kopców W 2022 r. odbyła się kolejna ekspedycja do zatopionego miejsca. W rozmowie z serwisem IFLScience Urs Leuzinger, badacz z Muzeum Archeologicznego Kantonu Turgowia, opowiedział, że badacze odkryli pod kamieniami kilka drewnianych pali naznaczonych nacięciami kamiennego topora. Inne poprzednie badania Jeziora Bodeńskiego wykazały, że około 3500 r. p.n.e. w okolicy stawiono domy na drewnianych palach. Leuzinger przypuszcza, że nowo odkryte kopce mogły zostać zbudowane przez tę samą społeczność, która zamieszkiwała właśnie te domy. Naukowiec wymienia różne zastosowanie konstrukcji: „Pułapki na ryby, system obronny, czyszczenie pól, platforma kultu, konstrukcja pogrzebowa, kalendarz astronomiczny. Kto wie?”. Badacze nie wiedzą jednak, kto zamieszkiwał okolice Jeziora Bodeńskiego w okresie neolitu, a to znacząco utrudnia udowodnienie związku między kamiennymi stosami a domami. Kultura, dieta, wierzenia i styl życia lokalnych społeczności pozostają tajemnicą. Sensacyjne odkrycie w Hiszpanii: znaleziono olbrzymi megalityczny kompleks składający się z ponad 500 kamieni Archeolodzy twierdzą, że megalityczny kompleks jest prawdopodobnie jednym z największych w Europie. Kto go zbudował? Jezioro Bodeńskie atrakcje. Co warto zobaczyć na miejscu? Jezioro Bodeńskie to trzecie pod względem wielkości jezioro w Europie Środkowej. Dzięki malowniczemu położeniu cieszy się ogromną popularnością turystów. Miłośnicy aktywnego wypoczynku mogą objechać akwen na rowerze. Do wyboru są dwa szlaki: krótszy przez Konstancję i Meersburg (ok. 126 km), dłuższy obejmujący brzegi Untersee i Überlingersee (270 km). Po drodze mija się niewielkie miasta i miasteczka na terenie trzech krajów: Niemiec, Austrii i Szwajcarii. Każde z nich jest na swój sposób inne i wyjątkowe. Przykładowo Konstancja jest typowym miastem uniwersyteckim, a położona „naprzeciwko” Bregencja słynie z organizowania festiwalu operowego. Samo jezioro przyciąga też fanów pływania, żeglowania, czy windsurfingu. A kto nie lubi się moczyć, może popłynąć w rejs statkiem. To jedna z najczęściej polecanych form odkrywania Jeziora Bodeńskiego. Źródła: BORIS, IFLScience. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Sensacyjne odkrycie w Hiszpanii: znaleziono olbrzymi megalityczny kompleks składający się z ponad 500 kamieni
Archeolodzy twierdzą, że megalityczny kompleks jest prawdopodobnie jednym z największych w Europie. Kto go zbudował?
W tym artykule: Naukowcy odnaleźli jeden z największych kompleksów megalitycznych w Europie Na działce znajdowało się łącznie 526 kamieni Najpopularniejszą budowlą megalityczną wciąż pozostaje Stonehenge Budowle megalityczne odnajdowane były na całym świecie. Naukowców wciąż intryguje i zaskakuje ich aura tajemniczości oraz to, że niektóre znaczenie niektórych wciąż pozostaje niewyjaśnione. Pierwsze megality w Europie powstawały nawet 7 tysięcy lat temu, w epoce kamienia. Archeolodzy uważają, że w zależności od kultury i miejsca, w którym powstały, miały różne zastosowanie. Czasem pełniły funkcję miejsca kultu, niekiedy grobowców, a nawet obserwatoriów astronomicznych. Jednym z najbardziej znanych kompleksów megalitycznych jest Stonehenge, które znajduje się w Wielkiej Brytanii. Naukowcy odnaleźli jeden z największych kompleksów megalitycznych w Europie Teraz do listy konstrukcji wykonanych z pokaźnych kamieni dopisać należy kompleks odnaleziony w Hiszpanii. Archeolodzy natknęli się na niego na południowym zachodzie kraju, w prowincji Huelva. To region położony przy granicy z Portugalią. Badacze prowadzili wykopaliska na 600-hektarowej działce, która wkrótce miała stać się polem pod olbrzymią uprawę awokado. – To największa i najbardziej zróżnicowana kolekcja megalitów tworzących jedną całość, którą odnaleziono na Półwyspie Iberyjskim – twierdzi Jose Antonio Linares, profesor z Uniwersytetu Huelva i główny autor odkrycia. Uczony uważa, że najstarsze kamienie, które znajdują się w miejscu nazwanym La Torre-La Janera, zostały wzniesione w drugiej połowie VI–V wieku p.n.e. Na działce znajdowało się łącznie 526 kamieni Prof. Linares przekazał również, że kompleks składał się z megalitów różnego rodzaju, które układały się m.in. w dolmeny. To prostokątne grobowce, które składają się z trzech lub czterech płyt. Ustawione są one pod kątem prostym do podłoża i przykryte od góry jednym masywnym blokiem. Tysiące ludzi przyjechały pod Stonehenge świętować przesilenie letnie. Wśród nich druidzi i poganie Stonehenge to nie tylko zabytek i historyczna zagwozdka, ale też miejsce kultu dla tysięcy ludzi uważających się za współczesnych druidów. Pierwszy raz od pandemii tłumy uczciły najdłuż... Archeolodzy odnaleźli w sumie 526 kamieni. O swoim odkryciu poinformowali na łamach hiszpańskiego czasopisma archeologicznego „Trabajos de Prehistoria". Badacze opisali w artykule, że większość spośród megalitów wciąż była ustawiona w nienaruszonej formie. Kamienie miały od jednego do trzech metrów wysokości. Jak to się stało, że tak olbrzymia kolekcja megalitów pozostawała wcześniej niezauważona? Otóż większość kamieni zakopana była głęboko pod ziemią. Primitiva Bueno Ramírez, archeolożka, która była zaangażowana w badania, zauważyła, że odkrycie jest niezwykłe głównie ze względu na to, że współcześnie odnajdowanie tak dużych kompleksów megalitycznych nie zdarza się często. Najpopularniejszą budowlą megalityczną wciąż pozostaje Stonehenge Oprócz dolmenów w La Torre-La Janera znaleziono również menhiry i koliste kromlechy. Przykładem tej drugiej konstrukcji jest wspomniany wcześniej Stonehenge. Co ciekawe, w marcu opublikowano badania, w których opisano, że brytyjski megalit miał pełnić funkcję kalendarza słonecznego. Naukowiec Timothy Darvill stwierdził, że kamienie, które znajdują się we wnętrzu Stonehenge, miały wyznaczać „początek cyklu danego okresu”. Uczony stwierdził, że m.in. dodatkowe pięć trylitów, które są we wnętrzu okręgu, miało być „dodatkowymi pięcioma dniami”, które uzupełniałyby cykl 365 dni roku. Tym samym badacz dolał oliwy do ognia w debacie na temat tego, czym w rzeczywistości było Stonehenge. Konstrukcja ta bowiem rozpala dyskusje akademickie i jest częstym przedmiotem sporów profesorów, którzy zajmują się tym tematem. Co ciekawe, w Polsce również odnajdowano megality. Budowle te związane były występowaniem dwóch kultur neolitycznych: pucharów lejkowatych i amfor kulistych. Najbardziej znane konstrukcje megalityczne znajdują się w Sarnowie i Wietrzychowicach na Kujawach oraz na Pomorzu w okolicy wsi Łupawy. Podobne kompleksy megalitów lub kurhany dawnych ludów, które żyły na ziemiach polskich odkrywano również na Kaszubach. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Tysiące ludzi przyjechały pod Stonehenge świętować przesilenie letnie. Wśród nich druidzi i poganie
Stonehenge to nie tylko zabytek i historyczna zagwozdka, ale też miejsce kultu dla tysięcy ludzi uważających się za współczesnych druidów. Pierwszy raz od pandemii tłumy uczciły najdłuższy dzień w roku wokół słynnych megalitów.
W tym artykule: Przesilenie letnie wokół Stonehege Druidzi i Stonehenge Noc Kupały w krajach słowiańskich Stonehenge to jedna z najbardziej znanych budowli megalitycznych na świecie. Mimo że jej zastosowanie do dziś zastanawia naukowców, poganie i współcześni druidzi podtrzymują, że kamienne kręgi miały mistyczne przeznaczenie. Starożytny obiekt traktują jak miejsce kultu. Przesilenie letnie wokół Stonehege Podczas tegorocznego przesilenia letniego pierwszy raz od wybuchu pandemii wokół Stonehenge zgromadziły się tysiące ludzi. Wspólnie obejrzeli wschód słońca i uczcili najdłuższy dzień w roku. Pod miasto Salisbury przyjechali nie tylko poganie i druidzi, ale też ciekawscy turyści – niektórzy zza granicy. Uroczystościom tradycyjnie już przewodził starszy druid, król Arthur Pendragon. Wybór Stonehenge na miejsce świętowania przesilenia letniego nie jest przypadkowy. Kamienne kręgi zaprojektowano tak, aby współgrały z ruchem słońca. Stojąc pomiędzy megalitami w najdłuższy dzień w roku można zauważyć, jak słońce wschodzi na lewo od dużego kamienia stojącego poza kręgiem – nazywa się go Heel Stone. Ruch gwiazdy widać przez szczelinę między kamieniami tworzącymi główną konstrukcję. Tegoroczne świętowanie było wyjątkowe. W 2021 i 2020 r. festiwal został odwołany z powodu pandemicznych obostrzeń. Mimo że letnie przesilenie wypadło w tym roku na tygodniu, ponad 6 tysięcy ludzi zamiast pracy lub szkoły wybrało wspólne zgromadzenie wokół megalitów. Na miejscu nie zabrakło muzyki granej na żywo, wianków i kocyków. Wszystko to może wydawać się niestosowne, zwłaszcza, że w przewodnikach Stonehenge stoi zazwyczaj samotnie. Tymczasem w najdłuższy dzień w roku tłumy ludzie dotykali kamieni, a nawet przytulali się do nich. Oczywiście przebiegało to z należytym szacunkiem. Wolontariusze odsłonili neolityczny krąg henge w Wielkiej Brytanii. Co łączy go ze Stonehenge? Henge znaleziono w Kornwalii. Powstało ono prawie 2700 lat p.n.e. Podobnych kręgów jest w Anglii więcej. Druidzi i Stonehenge Druidzi oraz poganie często podkreślają swoje przywiązanie i szacunek do Stonehenge. Niedawno skrytykowali wyświetlenie wizerunku królowej Elżbiety II na ośmiu masywnych kamieniach. Iluminacja była zapowiedzią obchodów platynowego jubileuszu monarchini. W mediach społecznościowych szybko pojawiły się głosy krytyki. Internauci wskazywali na brak związku między królową, będąca głową Kościoła anglikańskiego, a megalitami, które pojawiły się Wyspach Brytyjskich na długo przed początkiem chrześcijaństwa. View oEmbed on the source website Wokół Stonehenge równie hucznie co letnie przesilenie świętuje się też przesilenie zimowe. W tym roku wypada ono dokładnie 21 grudnia o 22:47 czasu brytyjskiego. Słowiańskie Boże Narodzenie. Czym były Szczodre Gody? Większość z nas może nie zdawać sobie sprawy, że wiele polskich tradycji chrześcijańskich pochodzi z wierzeń i obrzędów słowiańskich. Szczodre Gody to święto, podczas którego celebr... Noc Kupały w krajach słowiańskich W części krajów słowiańskich, w tym Polsce, obchodzono Noc Kupały. Około X-XI w. pogańskie tradycje zaczęły być łączne z chrześcijańskimi wierzeniami. W ten sposób Kościół chciał przynajmniej częściowo zmienić charakter święta. Stąd też do dziś zachowała się tzw. noc świętojańska, czyli wspomnienie świętego Jana Chrzciciela. Pierwotnie Noc Kupały była jednak czasem magii i wróżb. Jedną z tradycji zarezerwowanych dla panien było wrzucanie do rzeki wianków ze świecą. Wyłowienie przez kawalera było zapowiedzią szybkiego zamążpójście, z kolei zatonięcie, staropanieństwa. Obecnie z okazji przesilenia letniego w niektórych polskich miastach organizowane są tzw. wianki, czyli koncerty i pokazy fajerwerków. Inne kupalne zwyczaje to poszukiwania kwiaty paproci, kąpiele w rzece (ale dopiero po zmroku) czy skakanie przez ogniska. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Wolontariusze odsłonili neolityczny krąg henge w Wielkiej Brytanii. Co łączy go ze Stonehenge?
Henge znaleziono w Kornwalii. Powstało ono prawie 2700 lat p.n.e. Podobnych kręgów jest w Anglii więcej.
W tym artykule: Henge w Kornwalii Wolontariusze odsłonili nieznany krąg sprzed tysięcy lat Henge – tajemnicze kręgi W Wielkiej Brytanii Archeolodzy prowadzący prace wykopaliskowe w Anglii od lat trafiają na neolityczne kręgi w ziemi – henge. Nie wiadomo, do czego były używane. Ale badaczy zwracają uwagę na ich pewne cechy wspólne: rowy w kształcie pierścieni na brzegach. Jedna z hipotez mówi o tym, że pierścienie mogły być miejscami kultu religijnego. Niewykluczone, że miały jednak inne, przyziemne zastosowanie. Henge w Kornwalii Najbardziej znane henge w Wielkiej Brytanii to Avebury, Great Circle i Ring of Bdgar. Niedawno badacze odkryli w Kornwalii kolejny krąg. Znalezisko przypomniało naukowcom o pytaniach od lat pozostających bez odpowiedzi. Czy tym razem poznamy prawdę o prehistorii Anglii? View oEmbed on the source website Badania terenowe w Kornwalii rozpoczęły się w 2021 r. Po oczyszczeniu wybranego obszaru z roślinności naukowcy wykorzystali specjalny radar prześwietlający grunt. Tak odkryli niewidoczny wcześniej krąg z siedmioma kamiennymi punktami. Możliwe, że w okolicy znajduje się ich więcej. Dalsze badania utrudniły jednak skomplikowane warunki gruntowe. Już to pojedyncze odkrycie zwróciło jednak uwagę badaczy na pewien szczegół. Z niektórych dołów zabrano kamienie. Wolontariusze odsłonili nieznany krąg sprzed tysięcy lat Badania nie udałyby się bez pomocy wolontariuszy. W oświadczeniu prasowym starszy archeolog z Cornwall Archaeological Unit, Peter Dudley, poinformował, że 12 ochotników przez 111 godzin walczyło z zaroślami, które zasłaniały henge. View oEmbed on the source website Owalny okrąg mierzy blisko 66 metrów długości i 62 metry szerokości. Badacze szacują, że powstał w późnym neolicie, około 2700 p.n.e. W tym czasie mieszkańcy Wysp Brytyjskich zaczynali kształtować swoją kulturę, uprawiali zboża, używali krzemienia i ustanowili rytuały pogrzebowe. Powstające wówczas henge według ekspertów mogły być miejscem zgromadzeń lub odprawiania rytuałów. W ostatnich latach pojawia się też coraz więcej głosów, jakoby na przestrzeni wieków okręgi miały różne zastosowanie dostosowane do ówczesnych potrzeb. Na łamach „Guardiana” czytamy na przykład, że nowoodkryty Castilly Henge w średniowieczu był wykorzystywany jako teatr. Podczas angielskiej wojny domowej miał być z kolei składami broni. Henge – tajemnicze kręgi W Wielkiej Brytanii Do czasów obecnych w Wielkiej Brytanii przetrwało mniej niż 100 henge, ale niewykluczone, że pierwotnie było ich znacznie więcej. Okręgi z kamieniami to rzadkość. Najbardziej znany z nich – Stonehenge – budzi jednak kontrowersje. To dlatego, że okrągły rów znajduje się na zewnątrz, co według archeologów nie mieści się w definicji henge. Tajemnica Stonehenge w końcu została rozwiązana? Uczeni wiedzą, do czego służyło Stonehenge to najsłynniejsza megalityczna budowla na świecie. Zespół kamiennych bloków znajduje się w pobliżu miasta Salisbury na południu Wielkiej Brytanii. Naukowcy twierdzą, że w końc... To, jak kamienie trafiały do dołów i rowów, fascynuje badaczy niemal tak samo, jak zastosowanie kręgów. Szacuje się, że przetransportowanie jednego megalitu mogło angażować się nawet 150 osób. Poza siłą mięśni ludzie mieli wykorzystywać też nawilżone płozy.
O Stonehenge wiemy coraz więcej. Najnowsze odkrycie rzuca nowe światło na słynne stanowisko archeologiczne
Naukowców fascynuje nie tylko samo Stonehenge, ale też to, jak wykorzystywany był ten teren wcześniej. Co nowego wiadomo?
W tym artykule: Stonehenge nie tylko w Wielkiej Brytanii? Archeolodzy cały czas badają okolice Stonehenge Świątynia czy pole łowieckie? Stonehenge to jedna z największych atrakcji turystycznych w Wielkiej Brytanii, a zarazem najbardziej znana budowla megalityczna na świecie. Mimo wielu badań jej pochodzenie i zastosowanie nie zostało potwierdzone, co daje przestrzeń na wiele interpretacji. Jedni twierdzą, że w Stonehenge składano ofiary, inni, że czczono Słońce i Księżyc. Stonehenge nie tylko w Wielkiej Brytanii? Nie tylko Wielka Brytania ma tajemnicze kręgi. Kanadyjskim odpowiednikiem Stonehenge ma być Iniskim Umaapi. Niektórzy badacze wspominają także o niemieckim Stonehenge u naszych zachodnich sąsiadów. Każda nowa teoria i odkrycie związane z megalitami odbijają się głośnym echem w świecie nauki. Czy tym razem poznamy prawdę o Stonehenge? Może nie o samej konstrukcji, ale o terenach, na których powstała – tak. Dzięki pierwszemu szeroko zakrojonemu badaniu indukcji elektromagnetycznej archeolodzy odkryli setki dołów o szerokości ponad 2 metrów. Ich wnioski zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Journal of Archaeological Science”. Czy Stonehenge straci status obiektu światowego dziedzictwa UNESCO? Unesco wyraża obawy, że proponowany tunel drogowy, który ma być zbudowany metodą odkrywkową, spowodowałby „znaczne szkody". Archeolodzy cały czas badają okolice Stonehenge Przełomowego odkrycia dokonali naukowcy z Uniwersytetu w Birmingham i Uniwersytetu Gandawskiego. Jak twierdzą, prehistoryczne doły miał służyć polowaniu na żubry, jelenie i dziki. – Mapy, które tworzymy, dają wgląd w wysokiej rozdzielczości podpowierzchniową zmienność gleby, którą możemy zmierzyć z niespotykaną dotąd precyzją – tłumaczy Philippe De Smedt, profesor nadzwyczajny na Uniwersytecie Gandawskim. Zespół wywiercił 60 otworów geoarcheologicznych i wybrał 20 miejsc do przeprowadzenia wykopalisk. Szacuje się, że część dołów została wykopana ludzkimi rękami tysiące lat temu. – Nasze badania dowodzą, że najsłynniejszy obszar archeologiczny Wielkiej Brytanii wciąż ma o wiele więcej tajemnic do odkrycia – komentuje Paul Garwood, wykładowca na Uniwersytecie w Birmingham dla „Independent”. Stonehenge pierwotnie stało w Walii? Archeolodzy udowodniają, że część kamieni przeniesiono Kamienna neolityczna budowla w Stonehenge od wieków rozbudza wyobraźnię naukowców i historyków. Ostatnio pojawia się coraz więcej rewelacji na jej temat. Kolejną są badania, z których wyn... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/czesc-kamieni-w-stonehenge-zostala-przeniesiona-z-innego-kamiennego-kregu-fot-getty-images-43841e6.jpeg" width="938" height="528" alt="Część kamieni w Stonehenge została przeniesiona z innego kamiennego kręgu (fot. Getty Images)" title="Część kamieni w Stonehenge została przeniesiona z innego kamiennego kręgu (fot. Getty Images)" /> Świątynia czy pole łowieckie? Archeolodzy przeprowadzili wykopaliska w sześciu z 400 dużych wyrobisk. Jedno z nich jest datowane na okres od 8200 do 7800 p.n.e. To 5 tys. lat przed wybudowaniem Stonehenge. Obszar ten mógł być zatem popularnym terenem łowieckim jeszcze na długo przed ustawieniem tajemniczych kamiennych kręgów. Potwierdzają to inne badania opisane w „PLOS”. Autorzy sugerują, że Stonehenge zostało wzniesione na zalesionym terenie, na którym pasły się duże zwierzęta. Archeolodzy wskazują też na przedział czasowy obejmujący 7 tys. lat pomiędzy najstarszymi a najnowszymi dołami wykopanymi dotąd w pobliżu megalitów. Ma to wskazywać na ciągłość w użytkowaniu terenu. Wykorzystanie zaawansowanej technologii do skanowania stanowisk archeologicznych pozwala jeszcze lepiej poznać prehistorię badanych miejsc. Stonehenge po raz kolejny zapisuje się na kartach historii, tym razem jako obszar, na którym rozpoczął się nowy rozdział w nauce.
Czy Iniskim Umaapi to „kanadyjskie Stonehenge”?
Iniskim Umaapi to jeden z najstarszych zabytków religijnych na świecie. Szacuje się, że został wybudowany ponad 5 tysięcy lat temu przed rdzenne ludy dzisiejszej Kanady. Ich potomkowie do dziś uważają kopiec za święty. Przypisują mu też prozdrowotne właściwości.
W tym artykule: Tajemnice Iniskim Umaapi Odpowiednik Stonehenge w Kanadzie Iniskim Umaapi znajduje się w prowincji Alberta. Powstało na szycie trawiastego wzgórza, z którego rozpościera się widok na dziewiczą prerię wzdłuż rzeki Bow. W centralnym miejscu konstrukcji znajduje się kamienny kopiec o średnicy 9 metrów. Otacza go okrąg o szerokości 27 metrów, połączony z kopcem 28 „promieniami” także wykonanymi z kamieni. Czy Stonehenge straci status obiektu światowego dziedzictwa UNESCO? Unesco wyraża obawy, że proponowany tunel drogowy, który ma być zbudowany metodą odkrywkową, spowodowałby „znaczne szkody". Tajemnice Iniskim Umaapi Europejscy koloniści nazwali kamienny krąg Majorville Medicine Wheel, od urzędu pocztowego i sklepu wielobranżowego w Majorville, które kiedyś znajdowały się w pobliżu. Osadnicy mówią, że to po prostu koła medyczne, ponieważ przypominają koła wozu i są uważane przez rdzennych mieszkańców za święte miejsca. Wielu z nich nadal odwiedza Iniskim Umaapi, aby modlić się i składać ofiary. Badania wskazują, że dawniej ofiarami były dobra materialne, na przykład sukna i tytoń. Podobne koła medyczne są rozsianie nie tylko po Kanadzie. Można je znaleźć również na północy Stanów Zjednoczonych, w Montanie i Wyoming. Iniskim Umaapi jest jednak najbardziej znany, a to dlatego, że jest najstarszą znaną na świecie konstrukcją tego typu. Naukowcy szacują, że liczy ponad 5 tysięcy lat – mniej więcej w tym samym czasie trwała pierwsza faza budowy Stonehenge. Kręgi są od siebie oddalone o tysiące kilometrów, mimo to łączy je pochodzenie i nie do końca znane pierwotne zastosowanie. Gordon R. Freeman – emerytowany profesor z Uniwersytetu Alberty – mówi nawet, że Iniskim Umaapi jest „kanadyjskim Stonehenge”. Kamienny kopiec różni się jednak tym, że nie jest tak popularną atrakcją, przez co niełatwo do niego trafić. Na miejsce prowadzi labirynt wyboistych, gruntowych dróg. O pomoc najlepiej poprosić rdzennych przewodników z pobliskiego Parku Historycznego Blackfoot Crossing. Dobrze mieć też ze sobą symboliczną ofiarę, przykładowo kawałek chleba. Jak zrozumieć rdzenne ludy i co im zawdzięczamy? Fiann Paul poleca inspirujące filmy Jako psychoanalityk coraz częściej słyszę o obecności rdzennych ludów w snach swoich klientów. Dlaczego mają one szczególne znaczenie dla psychiki człowieka? Czy tylko dlatego, że powoli... Odpowiednik Stonehenge w Kanadzie Profesor Freeman przekonuje, że medyczne koło w Albercie pierwotnie było częścią ogromnej, otwartej świątyni poświęconej słońcu. Krąg miał służyć jako kalendarz. Wyznaczał też zmieniające się pory roku oraz fazy księżyca. Naukowiec spędził wiele lat, badając Iniskim Umaapi. Obserwował i fotografował konstrukcję o różnych porach roku, zarówno o wschodzie, jak i o zachodzie słońca. Nie wszyscy archeolodzy podzielają jednak opinie Freemana. Potomkowie rdzennych ludów również mają swoje wytłumaczenie. Dla nich koło medyczne jest święte. Reprezentuje wiele rzeczy, w tym cztery główne kierunki, cztery lekarstwa i cztery ludzkie potrzeby. – To miejsce uzdrowienia. Tam zdobyłam potrzebną odwagę i siłę – mówi Laura Sitting Eagle (z ang. Siedzący Orzeł) w rozmowie z dziennikarzami BBC Travel. Naukowcy zastanawiają się nie tylko nad zastosowaniem Iniskim Umaapi. Niewiadome jest także, kto dokładnie zbudował tajemnicze kręgi. To mogli być przodkowie mieszkających tu od lat Czarnych Stóp lub innych rdzennych plemion. Być może tak jak w przypadku Stonehenge nigdy nie poznamy całej prawdy o tym miejscu. Wszyscy, którzy odwiedzają Iniskim Umaapi, zgadzają się jednak, że czuć tu przenikliwą moc i energię. Źródło: BBC Travel
Czy Stonehenge straci status obiektu światowego dziedzictwa UNESCO?
Unesco wyraża obawy, że proponowany tunel drogowy, który ma być zbudowany metodą odkrywkową, spowodowałby „znaczne szkody".
W tym artykule: Tunel drogowy pod Stonehenge Komisja Unesco jest poważnie zmartwiona Tunel drogowy pod Stonehenge Unesco potwierdziło, że Stonehenge może zostać pozbawione statusu miejsca światowego dziedzictwa w związku z obawami, że tunel drogowy, którego budowa jest wspierana przez brytyjski rząd, nieodwracalnie zniszczy obszar o „wyjątkowej uniwersalnej wartości". Raport dla komitetu światowego dziedzictwa Unesco, przedstawiający obawy dotyczące wartego 1,7 mld funtów tunelu drogowego A303, został zatwierdzony w lipcu. Jeśli projekty tunelu o długości 3,3 km nie zostaną zmienione, komisja zaleca umieszczenie Stonehenge na „Liście światowego dziedzictwa Unesco w niebezpieczeństwie” w przyszłym roku. W zeszłym miesiącu do Sądu Najwyższego Wielkiej Brytanii wpłynęła skarga, wg której decyzja Granta Shappsa, sekretarza transportu, o zatwierdzeniu tunelu w listopadzie zeszłego roku była niezgodna z prawem, ponieważ nie uwzględniała odpowiednio szkód, które zostałyby wyrządzone całej grupie prehistorycznych miejsc i wielu tysiącom starożytnych artefaktów. Shapps zignorował porady misji Unesco w 2018 r. i jego własnego inspektoratu planowania, że tunel spowodowałby „znaczną szkodę" i nie powinien być budowany w przewidywanym kształcie. Unesco zaleciło dłuższy tunel, drążony pod ziemią, więc więcej proponowanej podwójnej autostrady w okolicach Stonehenge zostałoby pod ziemią. Komisja wyraziła konsternację, że Shapps wybrał tańszą opcję krótkiego i płytkiego tunelu. Zauważyła ona: „Strona państwowa [rząd Wielkiej Brytanii] ustaliła, że dodatkowe korzyści krajobrazowe nie uzasadniałyby dodatkowych kosztów ... Należy ubolewać, że w przypadku tak ikonicznego obiektu światowego dziedzictwa utrzymują się argumenty, że postrzegane korzyści z dłuższego tunelu schowanego pod ziemią nie przewyższają kosztów". Komisja Unesco jest poważnie zmartwiona Komisja Unesco stwierdziła, że proponowany 150-metrowy „zielony most" na zachód od proponowanego tunelu „nie może być uznany za odpowiednie rozwiązanie". Zauważyła, że około 1 km proponowanej nowej dwupasmowej drogi ekspresowej będzie „odsłonięte w szerokim przecięciu w otwartym krajobrazie". Komisja zdawała się również wykluczać dalsze rozmowy z rządem brytyjskim, chyba że zobowiązałby się on do rezygnacji z obecnego tunelu. Stwierdził on: „Chociaż zauważa się, że strona państwowa jest zobowiązana do dalszego zaangażowania, jeśli pozwolenie, które zostało przyznane, zostałoby podtrzymane przez Sąd Najwyższy Wielkiej Brytanii, nie jest jasne, co można by osiągnąć poprzez dalsze zaangażowanie, ponieważ nie byłoby możliwe zrekompensowanie niedopuszczalnego negatywnego wpływu obecnego planu budowy". W zeszłym miesiącu Departament Transportu Wielkiej Brytanii wydał oświadczenie, w którym poinformował: „Jesteśmy przekonani, że decyzja podjęta przez sekretarza stanu o kontynuowaniu projektu A303 Stonehenge była prawidłowa, zgodna z prawem i dobrze udokumentowana. Powody zostały przedstawione w liście z decyzją. Nie możemy komentować dalej, ponieważ jest to sprawa sądowa w toku." Stonehenge Alliance, który prowadzi kampanię przeciwko tunelowi, wyraził swój sprzeciw na Twitterze: „Nie będzie możliwości odwrócenia tego wandalizmu, jeśli budowa Tunelu Stonehenge będzie postępować". Wezwała ona rząd do wysłuchania opinii Unesco i własnych inspektorów.
„Niemieckie Stonehenge” nadal jest zagadką dla archeologów. Najnowsze odkrycie zaskakuje
Badacze zakładali, że Ringheiligtum Pömmelte było miejscem, gdzie odbywały się rytuały, podczas których składano ofiary z ludzi. Ostatnie wykopaliska archeologiczne rzucają nowe światło na tajemnicze pierścienie.
W tym artykule: Tajemnica „niemieckiego Stonehenge” Ringheiligtum Pömmelte a Stonehenge Ringheiligtum Pömmelte, nazywany też „niemieckim Stonehege”, znajduje się 136 km na zachód od Berlina. Tajemniczą konstrukcję tworzy siedem pierścieni z palisad, rowów i skarp, które w czasach swojej świetności były wspomagane drewnianymi słupami. Wokół archeolodzy odkryli ostatnio 130 domów, co może być dowodem na to, że okolicę zamieszkiwała zorganizowana społeczność. Tajemnica „niemieckiego Stonehenge” Pochodzący z wczesnej epoki brązu obiekt został odkryty stosunkowo niedawno, bo dopiero w 1991 r. Dzięki wykorzystaniu fotografii lotniczej naukowcy zauważyli ślady zakopanego przed laty pomnika. W czasie prac wykopaliskowych archeolodzy odnaleźli z kolei rozczłonkowane ciała dzieci i kobiet. Analiza szczątków wykazała złamania żeber i poważne urazy czaszki, które mogły być bezpośrednią przyczyną śmierci. Do tej pory badacze zakładali, że Ringheiligtum Pömmelte było miejscem, gdzie odbywały się rytuały, podczas których składano ofiary z ludzi. Niewykluczone też, że między kręgami przeprowadzano obserwacje astronomiczne. Ostatnie odkrycia archeologów rzucają jednak nowe światło na tajemniczy obiekt. Podczas trwających wykopalisk badacze znaleźli 130 domów oraz miejsca pochówku, pochodzące z różnych okresów. Niektóre z nich mogły powstać nawet 2800 lat p.n.e., jednak większość z nich datuje się na 600 lat później. Prace wykopaliskowe na miejscu potrwają do października. Archeolodzy mają nadzieję, że w tym czasie uda im się dowiedzieć więcej o życiu społecznym i religijnym ludzi mieszkujących wokół Ringheiligtum Pömmelte. Najmniejszy dinozaur świata okazał się jaszczurką Czaszka sprzed 99 milionów lat miała należeć do Oculudentavis khaungraae. Naukowcy byli jednak w błędzie. Szczegółowa analiza skanów pozostałych kości pozwoliła im wykryć cechy typowe... Ringheiligtum Pömmelte a Stonehenge Ze względu na kształt pierścieni w pobliżu Magdeburga szybko nazwano je „niemieckim” lub „małym Stonehenge”. Oryginał z Wielkiej Brytanii uchodzi za jedną z najbardziej znanych na świecie budowli megalitycznych. Według ustaleń naukowców kamienny krąg miał być miejscem kultu Słońca oraz Księżyca utożsamianych odpowiednio z kobietą i mężczyzną. Tysiące lat temu podobne formacje mogły powstawać na całym świecie. Pod koniec 2018 roku szkoccy archeolodzy odkryli krąg złożony z kamieni o średniej wysokości 1 metra. Konstrukcja liczy sobie od 3,5 tys. do 4,5 tys. lat. Pierwotnie mogła być miejscem pochówku, gdzie składano skremowane szczątki. Co ciekawe, mieszkańcy dobrze wiedzieli o formacji, jednak mało kto doszukiwał się w niej historycznego znaczenia.
W Stonehenge odkryto ogromny i tajemniczy krąg dołów
Blisko kamiennego kręgu w Stonehenge odkryto jeszcze jeden, o znacznie większej średnicy krąg szybów w ziemi. Otwory wykopano nawet 4500 lat temu. Odnośnie do znaczenia tej konstrukcji naukowcy są dziś w stanie zaoferować jedynie spekulacje.
Używając magnetometru i radaru do obejrzenia tego, co od dawna leżało ukryte w ziemi, znaleziono 20 takich dziur ułożonych – jak się wydaje – wzdłuż linii okręgu o średnicy 2 kilometrów. - Takiej konstrukcji jeszcze nie widzieliśmy – przekonuje Tim Kinnaird z brytyjskiego University of St Andrews. View oEmbed on the source website W samym sercu koła wyznaczonego tymi zasypanymi szybami znajdują się miejsca prehistorycznych wykopalisk Durrington Walls oraz Woodhenge. Tuż obok znajduje się jeszcze jedno istotne z punktu widzenia archeologicznego miejsce badań, czyli Larkhill. Mieszkać tam mieli - czytamy w Wessex Archeology architekci najsłynniejszej neolitycznej konstrukcji, czyli położonego 2,5 km na południe kamiennego kręgu w Stonehenge. Badania archeologów z St. Andrews wskazują, że układ szybów wskazuje na Larkhill jako miejsce, w którym rozpoczęto ich konstrukcje. Przez tysiące lat naturalne osady przykryły wykopane w ziemi otwory, z których największe mają 10 metrów średnicy i 5 metrów głębokości. Szacuje się, że istnieć mogło pierwotnie 30 szybów, choć dziś tylko 20 można zidentyfikować. W konsekwencji wyznaczany przez nie kształt koła jest niepełny. Wykopane z szybów kości i krzesiwo poddano badaniu z pomocą izotopów węgla otrzymując w ten sposób moment powstania szacowany na 4500 lat temu. Odnalezione ślady pozwalają określić wiek dziur, ale niekoniecznie pomagają rozszyfrować ich przeznaczenie. – Jako miejsce, gdzie budowniczowie Stonehenge jedli i spali, Durrington Walls jest kluczem do kompletnej zagadki pochodzenia i znaczenia kręgu. To nowe odkrycie pozwala na głębsze wejście w życie i wierzenia naszych neolitycznych przodków – uważa niezwiązany z nowymi badaniami archeolog Nick Snashall z National Trust Stonehenge and Avebury World Heritage Site. View oEmbed on the source website Owo nowe spojrzenie zakłada, że inżynierowie z neolitu musieli mieć dość dobrze opanowaną matematykę, bo bez odpowiednich obliczeń takie przedsięwzięcie nie było technicznie możliwe. O ile kopanie szybów ma swoją długą tradycję w kulturze różnych ludów zamieszkujących świat przed tysiącami lat, archeolodzy pracujący w Durrington Walls niczego takiego, jak ten nowy krąg wcześniej nie widzieli. – Mamy ewidentnie do czynienia z bardzo skomplikowaną strukturą społeczną. Bardziej, niż mogliśmy sądzić. Ich wyrafinowane praktyki demonstrują, jak bardzo zespoleni byli wówczas z naturą. Do tego stopnia, że ciężko to pojąć w nowoczesnym świecie, w którym dziś żyjemy – mówi Richard Bates z University of St Andrews.
Stonehenge pierwotnie stało w Walii? Archeolodzy udowodniają, że część kamieni przeniesiono
Kamienna neolityczna budowla w Stonehenge od wieków rozbudza wyobraźnię naukowców i historyków. Ostatnio pojawia się coraz więcej rewelacji na jej temat. Kolejną są badania, z których wynika, że część kamieni do Stonehenge przeniesiono z terenu Walii, gdzie znajdowała się inna tego typu budowla zwana Waun Mawn, datowana na 3000 r.p.n.e. - wynika z najnowszych badań.
W tym artykule: Poszukiwania starożytnych kamieniołomów Cyfrowy odcisk i idealne dopasowanie Geoffrey z Monmouth, autor “Historii królów Brytanii” z 1136 r., twierdził w swoich pismach, że monolity w Stonehenge pojawił się dzięki czarodziejskiej mocy Merlina, który wykradł głazy z mitycznej irlandzkiej budowli zwanej Tańcem Olbrzymów. Nowe badania, choć nie uwzględniają magicznego pierwiastka, mogą potwierdzać, że i ta legenda – jak mawia powiedzenie – kryje w sobie ziarno prawdy. Mike Parker Pearson, profesor archeologii z University College London opisał na łamach “The Conversation” wyniki ostatnich badań zespołu, którego był członkiem. Archeolodzy z UCL we współpracy z geologami i archeobotanikami najpierw zlokalizowali miejsce wydobycia głazów, które tworzą tzw. błękitny krąg w Stonehenge. Odkrycie miejsca pierwotnych wykopalisk i narzędzi służących do wydobycia kamieni dało badaczom kolejną wskazówkę - mianowicie, że kamienie wykopano na ok. 400 lat przed tym, jak stanęły w obecnym miejscu. W Stonehenge odkryto ogromny i tajemniczy krąg dołów Blisko kamiennego kręgu w Stonehenge odkryto jeszcze jeden, o znacznie większej średnicy krąg szybów w ziemi. Otwory wykopano nawet 4500 lat temu. Odnośnie do znaczenia tej konstrukcji naukow... Poszukiwania starożytnych kamieniołomów “Stonehenge było budowane w pięciu etapach przez 1500 lat, począwszy od około 3000 lat p.n.e. Wśród jego kamieni są błękitne kamienie: mniejsze filary z dolerytu, ryolitu, popiołu wulkanicznego i piaskowca, o których od dawna wiemy, że pochodzą ze wzgórz Preseli w zachodniej Walii, oddalonych o ponad 225 km” - pisze Pearson. Wykopaliska w rejonie wzgórz Preseli pozwoliły odkryć narzędzia do wydobywania kamieni, a karbonizowane drewno i orzechy laskowe zidentyfikowane przez archeobotaniczkę Ellen Simmons dostarczyły dowodów na to, że ludzie wydobywali tu kamienie już około 3400 roku p.n.e. “Zastanawiająca była wczesna data wydobycia. Z pewnością przetransportowanie świeżo wydobytych błękitnych kamieni do Stonehenge nie mogło zająć 400 lat? Kamienie musiały stać gdzie indziej przez stulecia, zanim zostały przetransportowane do Wiltshire” - podkreśla archeolog. Zespół rozpoczął więc poszukiwanie możliwej pierwotnej lokalizacji głazów z błękitnego kręgu. Pod uwagę brano miejsca znajdujące się wystarczająco blisko starożytnych kamieniołomów na wzgórzach Preseli. Badacze skupili swoją uwagę na znanym od lat kręgu Waun Mawn, ale początkowo odrzucili tę opcję m.in. ze względu na niewielkie rozmiary pozostałości neolitycznej budowli. "Jednak nie mając szczęścia z innymi okrągłymi pomnikami w okolicy, wróciliśmy do Waun Mawn na ostatnie spekulacyjne wykopaliska. Ku radości wszystkich, nasz kierownik wykopalisk, Dave Shaw, odkrył dwa puste kamienne doły, po jednym na każdym końcu łuku kamieni, gdzie kiedyś stały brakujące kamienie. Późniejsze wykopaliska odkryły kolejne dziury, ułożone w okrąg o takiej samej średnicy, jak rów otaczający Stonehenge” - opisuje Pearson. I ty narzekasz na swoją robotę? Zobacz jak budowano Stonehenge Narzędzia, ślady po kamieniołomie oraz zalana wodą droga – to trzy najnowsze odkrycia w rejonie tajemniczej kamiennej budowli. Archeolodzy mówią, że znaleźli odpowiedzi na wiele pytań. Cyfrowy odcisk i idealne dopasowanie Naukowcy twierdzą, że montaż i demontaż kamiennych elementów w Waun Mawn musiał nastąpić przed 3000 r.pn.e., bowiem na ten czas datuje się powstanie pierwszego etapu Stonehenge. Aby potwierdzić tę teorię konieczne było datowanie osadu skalnego znalezionego w kamiennych lukach w Walii. W tym celu wykorzystano technikę zwaną optycznie stymulowaną luminescencją (OSL). OSL określa czas, w którym ziarna mineralne w osadzie były po raz ostatni wystawione na działanie światła dziennego, bezpośrednio przed osadzeniem. Używając tej metody, naukowcy datowali budowę Waun Mawn na drugą połowę czwartego tysiąclecia p.n.e. Oznacza to, że została zbudowana na krótko przed rozpoczęciem budowy Stonehenge. “Co najbardziej uderzające, odkryliśmy również kamienny odłamek w jednym z otworów w Waun Mawn, który musiał zostać oderwany od filaru z błękitnego kamienia, który pierwotnie tam stał. Potwierdzono, że jest to doleryt, rodzaj skały reprezentowany przez trzy kamienie w Stonehenge” - podkreśla naukowiec. W ramach badań stworzono także komputerowe modele śladów pozostałych w Waun Mawn. Wszystko po to, aby później spróbować do nich dopasować - niczym w drewnianej układance - kamienie znajdujące się w Stonehenge. Okazało się, że jeden z komputerowych odcisków z Waun Mawn idealnie pasuje. “Dowody łączące Waun Mawn ze Stonehenge są mocne. Pozostaje jednak jedno fascynujące pytanie: dlaczego ludzie neolitu przenieśli błękitne kamienie? Naukowa analiza skremowanych szczątków ludzi pochowanych w Stonehenge tysiące lat temu może dostarczyć odpowiedzi” - mówi Pearson odnosząc się do innych ostatnich odkryć. W niedawnych wykopaliskach w okolicy Stonehenge natrafiono na ludzkie szczątki. Możliwe, że należały do budowniczych neolitycznego pomnika.
Krok bliżej odkrycia tajemnicy Stonehenge? Odkryto groby sprzed 4500 lat
Prace archeologiczne poprzedzające budowę tunelu drogowego w okolicach Stonehenge doprowadziły do niesamowitego odkrycia. W pobliżu tajemniczej konstrukcji znaleziono ludzkie szczątki liczące nawet ponad 4500 lat. Czy mogły należeć do budowniczych Stonehenge?
W tym artykule: Groby z kultury łuczników Ślady ogrodzenia i starożytnej osady Tunel drogowy pod Stonehenge Zdaniem archeologów niektóre z przedmiotów znalezionych w trakcie ostatnich wykopalisk mogły być wykorzystywane przez ludzi, którzy zbudowali tajemniczy neolityczny pomnik. Co więcej, odkrycia pokazują, że teren ten był zamieszkiwany przez różne starożytne ludy od tysięcy lat. – Wspólnie znaleziska pozwalają nam stworzyć coraz bardziej szczegółowy obraz tego, co robili ludzie i jak żyli w okolicy Stonehenge – powiedział Live Science Matt Leivers, archeolog z Wessex Archeology w rozmowie z Live Science. Przed rozpoczęciem realizacji wartego 2,4 miliarda dolarów projektu przeniesienia pobliskiej autostrady pod ziemię, władze Wielkiej Brytanii zleciły firmie Wessex Archeology przeprowadzenie dokładnego zbadania terenu pod inwestycję. Archeolodzy wykopali rowy i doły na terenie pobliskich pól, aby sprawdzić obecność pozostałości archeologicznych i artefaktów wzdłuż pasa o długości ok. 3 km, na którym planowo ma powstać tunel drogowy. Do określenia, gdzie warto kopać, zespół wykorzystał badania z powietrza z użyciem sprzętu do badań geofizycznych do poszukiwania terenów naruszonych w odległej przeszłości. Odkryć dokonano podczas wstępnych badań obszaru. Jeszcze w tym roku na wyznaczonym terenie mają rozpocząć się pełne wykopaliska archeologiczne. Czas ich trwania planowany jest na 18 miesięcy. Groby z kultury łuczników Najważniejszymi z najnowszych znalezisk są groby odkryte na południowy-zachód od Stonehenge. Charakter pochówków może sugerować, że wywodzą się one z kultury pucharów dzwonowatych (ang. Bell Beaker culture), której nazwa pochodzi od ówczesnej praktyki grzebania zmarłych w ceramicznych naczyniach kształtem przypominających odwrócony dzwon. W języku polskim nazywana jest też kulturą łuczników. Lud łuczników żył w Europie Zachodniej między 4800 a 3800 lat temu, począwszy od okresu chalkolitu, kiedy zaczęto używać pierwszych narzędzi miedzianych. W jednym z grobów w okolicy Stonehenge naukowcy znaleźli prosty dzban zawierający szczątki dziecka, choć zachowały się tylko nieliczne kości. W innym dole w pobliżu znaleziono szczątki kobiety, która zmarła w wieku dwudziestu lat, jej ciało została umieszczone w pobliżu stosunkowo ozdobnego garnka lub dzbana. W jej grobie zespół badawczy znalazł również fragment miedzianego szydła lub igły oraz tajemniczy cylindryczny obiekt łupkowy, być może część laski lub pałki. Uważa się, że oba groby mają około 4500 lat, co oznacza, że są w wieku przybliżonym do tzw. błękitnych kamieni, tworzących wewnętrzny krąg Stonehenge. Ślady ogrodzenia i starożytnej osady Wzdłuż planowanej trasy znaleziono również zakopane skrytki zawierające inne starożytne artefakty, w tym naczynia ceramiczne, krzemienie i poroża jelenia, które mogły być używane do kopania. – Stonehenge było budowane przez bardzo długi czas. Nawet poszczególne etapy jego budowy mogły trwać latami lub dziesięcioleciami. Jest całkowicie możliwe, że ludzie, którzy zostawili te rzeczy za sobą lub zostali pochowani w pobliżu, odegrali jakąś rolę w budowie Stonehenge – stwierdził Matt Leivers. W ramach wstępnych wykopalisk odkryto również rów położony na południowym wschodzie od Stonehenge. Możliwe, że jest to część fortu z epoki żelaza, znanego lokalnie jako „Obóz Wespazjana”, nazwanego tak na cześć rzymskiego generała, późniejszego cesarza, który dowodził siłami militarnymi na tym obszarze w okresie rzymskim (po roku 43 n.e.). Archeolodzy odkryli również wzór wskazujący na istnienie podziemnych rowów na południe od grobów. Zdaniem badaczy wzór wydaje się tworzyć ogrodzenie. Naukowcy sugerują, że pochodzi z okresu późnej epoki brązu (ok. 3500 lat temu), z czasów, kiedy w pobliżu znajdowała się osada. W otaczającej rów ziemi naukowcy znaleźli duże ilości spalonego krzemienia. Tunel drogowy pod Stonehenge Chociaż rząd Wielkiej Brytanii zatwierdził kontrowersyjny plan budowy tunelu pod Stonehenge w 2020 r., projekt nadal nie uzyskał wszystkich pozwoleń. Przeciwnicy budowy podziemnej trasy twierdzą, że powstanie inwestycji doprowadzi do zniszczenia jednego z najcenniejszych zabytków starożytności na świecie. Stonehenge leży na niezabudowanym gruncie, ale od XIX wieku zaledwie kilkaset metrów od pomnika biegnie droga. Przeciwnicy nowej inwestycji twierdzą, że projekt spowoduje nieodwracalne szkody w starożytnym krajobrazie i utratę tysięcy prehistorycznych artefaktów i pozostałości archeologicznych. Wśród proponowanych alternatyw jest m.in. obwodnica prowadząca na południe od terenu Stonehenge, która miałaby usunąć większość ruchu drogowego z tego obszaru. Leivers z Wessex Archeology mówi, że tunel, który miałby przechodzić przez Stonehenge jest najmniej interesującą częścią projektu pod względem archeologicznym, ponieważ proponowana metoda drążenia tunelu głęboko pod ziemią nie będzie miała wpływu na artefakty znajdujące się blisko powierzchni. Szkody archeologiczne mogą dotknąć tylko tych miejsc, gdzie powstanie wjazd i wyjazd z tunelu.
I ty narzekasz na swoją robotę? Zobacz jak budowano Stonehenge
Narzędzia, ślady po kamieniołomie oraz zalana wodą droga – to trzy najnowsze odkrycia w rejonie tajemniczej kamiennej budowli. Archeolodzy mówią, że znaleźli odpowiedzi na wiele pytań.
Przede wszystkim chodzi o ustalenie w jaki sposób wielkie błękitne kamienie, z których składa się najstarsza część konstrukcji, trafiły w to miejsce. Według historyków Stonehenge miało aż 80 takich boków, do dziś zachowały się czterdzieści trzy. Największe z nich mierzą do dziewięciu metrów i ważą do dwóch ton. Zatem kwestia jak dotarły na miejsce jest naprawdę istotna. Nie zapominajmy, że mówimy o czasach sprzed ponad 5 tysięcy lat! Badania geologiczne kamieni wskazują, że mogą one pochodzić z walijskich kamieniołomów na wzgórzach Preseli. Te jednak znajdują się w odległości okolo 290 kilometrów od miejsca wzniesienia kręgu. Najnowże znaleziska to ślady po zaawansowanych pracach kamieniarskich, rampach załadunkowych, drogach oraz pozostałościach po ogniskach. Za pomocą badań chemicznych węgla w spalonych łupinach orzechów oraz w spalonej kredzie, które tam także wydobyto, ustalono, że kamieniołomy działały w tej okolicy około 5400 lat temu. Powstanie Stonehenge datuje się mniej więcej na czterysta lat później. Co zatem działo się z wielkimi głazami przez cztery wieki? Archeolodzy raczej nie wierzą, że sam transport głazów z kamieniołomów na wzgórze mógł tak długo trwać. Raczej podejrzewają, że kamienne konstrukcje musiały istnieć w najbliższej okolicy, jeszcze wcześniej. To właśnie ich części miały posłużyć do postawienia Stonehenge. Jakkolwiek transport dwutonowego głazu siłą ludzkich rąk wydaje się niemożliwy historia zna przykłady choćby z Indii, gdzie podobnej wielkości obikty transportowano na specjalnych drewnianych paletach niesionych przez 60 osób. Jak pracowano w kamieniołomach przy Stonehenge? Wymagało to połączenia siły i geniuszu, ponieważ droga wyjściowa z kamieniołomów była dość wąska i utrudniało to na przykład ustawienie drewnianych rolek. Archeolodzy mówią, że najprawdopodobniej budowniczowie z neolitu używali systemu opartego na linach i dźwigniach. Pracowały dwie ekipy, jedna opuszczała drewniane sanie z głazem, a druga je odbierała i zabezpieczała. Kolejne ekipy pracujące w tym miejscu będą szukać odpowiedzi na ptyanie czy błękitne kamienie rzeczywiście nie były elementami inncyh, wcześniejszych konstrukcji, zanim stały się częścią Stonehenge. Autor: Nick Romeo
Druidzi składali ofiary z ludzi, jedli ludzkie mięso... przynajmniej według Rzymian
Według rzymskich tekstów dawni druidzi z Brytanii parali się niejednym – byli kapłanami, filozofami, sędziami i wróżbitami, którzy rozmawiali z bóstwami i przepowiadali przyszłość. Lecz ci celtyccy poganie, praktykujący w Stonehenge, mogli też być kanibalami.
Zrytualizowana rzeź Nie jest tajemnicą, że druidzi praktykowali składanie ofiar z ludzi. Jak napisał Juliusz Cezar, uważali za pobożny obowiązek pokrywanie swych ołtarzy krwią jeńców i zasięganie porady bóstw za pomocą ludzkich wnętrzności. Potwierdzają to makabryczne odkrycia. Być może najbardziej obciążającym dowodem jest zachowany w bagnie Człowiek z Lindow sprzed 2 tys. lat, odnaleziony w Anglii w latach 80. XX w. Z uwagi na małą zawartość tlenu w bagiennym środowisku ciało nie uległo rozkładowi, co pozwoliło odkryć kilka faktów. Wiemy dziś, że uderzono go w głowę tępym narzędziem, podcięto mu gardło, a na jego szyi zaciśnięta była garota służąca do duszenia. Ponadto jego żołądek zawierał pyłek jemioły, który według Pliniusza Starszego, historyka z pierwszego wieku, był dla druidów święty. Skłoniło to część archeologów do twierdzenia, że Człowiek z Lindow był przygotowywany do rytualnej ofiary druidów, z powodu której zginął. Inne wskazówki pochodzą z jaskini w angielskim Alveston, gdzie badacze odkopali szkielety aż 150 osób, pochodzące mniej więcej z czasów rzymskiego podboju w 200 r. n.e. Druidzi mogli ich zabić – czaszki noszą ślady rozłupujących ciosów – w ramach zrytualizowanej rzezi nasilonej przez inwazję Rzymian. – Może to była gigantyczna ofiara (…) mająca ugłaskać bogów i skłonić ich do zapewnienia zwycięstwa nad Rzymianami – stwierdził Mark Horton, archeolog z Uniwersytetu Bristolskiego. Kapłani ludożercy Pliniusz Starszy poszedł o krok dalej, sugerując, że Celtowie praktykowali rytualny kanibalizm, zjadając ciała swych wrogów jako źródło duchowej i fizycznej siły. Ponadto szczątki z jaskini Alveston wskazują na coś jeszcze bardziej złowrogiego – kości udowe ofiar zostały rozłupane w taki sam sposób, w jaki ludzie dobierają się do pożywnego szpiku w kościach zwierzęcych. Jednak zdaniem Hortona, jeśli te kości mają być dowodem na kanibalizm Celtów, to prawdopodobnie była to praktyka wyjątkowo rzadka. A ponieważ mamy do dyspozycji tylko relacje rzymskie (druidzi nie pozostawili po sobie świadectw pisanych), historycy łatwo mogą odrzucać takie opowieści, uznając je za zwyczajną propagandę. Obejrzyjcie kolejny odcinek naszego serialu "Warto spróbować"! Tym razem odkrywamy skarby w zatopionym kamieniołomie. View oEmbed on the source website
Wkręć się w szaloną zabawę na imprezach, gdzie tylko jedno jest pewne – grawitacja. Reszta, czyli logika, powaga i zdrowy rozsądek, na chwilę zrobiła sobie wolne
Tomatina Hiszpania 25 sierpień Podczas zajadłej bitwy poleje się filmowa krew, czyli świeży keczup La Tomatina jest dziełem przypadku. Wszystko zaczęło się w 1945 r., kiedy to kilku krewkich mieszkańców Bunol (około 40 km od Walencji) posprzeczało się podczas parady gigantes y cabezudos (gigantów i wielkich głów). W trakcie przepychanki silnych argumentów dostarczył znajdujący się nieopodal stragan z pomidorami. Od tamtej pory bitwa na pomidory stanowi punkt kulminacyjny trwającej tu tydzień fiesty. Z wybiciem godz. 10.00 kilkunastu śmiałków stara się wdrapać na szczyt nasmarowanego mydłem słupa i zerwać zawieszoną tam szynkę. Gdy tylko się to uda, z miejskiego ratusza rozlega się armatni wystrzał – znak dla wiwatującego tłumu, że bitwa została rozpoczęta! Kilkanaście ciężarówek wysypuje na ulicę czerwoną „amunicję” wyhodowaną w regionie Estremadura. Przed nami równo godzina zabawy. Należy pamiętać o przestrzeganiu kilku zasad: przed każdym rzutem trzeba zgnieść pomidora, żeby nikogo nim nie zranić. Warto się ubrać w strój luźny i mało elegancki. Nie liczmy na to, że plamy po bitwie uda się kiedykolwiek wywabić! Dobrze jest też założyć wygodne buty – przydadzą się do ucieczki przed latającymi pomidorami. Kolejny armatni wystrzał sygnalizuje koniec walki. Od tego momentu nie można już rzucać czerwonymi warzywami. Jednocześnie jest on wezwaniem służb miejskich, aby przystąpiły do usuwania z ulicy i domów zupy o krwistym kolorze. Na uczestników zabawy czekają prysznice specjalnie przygotowane na ulicach miasteczka. Jest ich niemało – w końcu muszą sprawnie spłukać keczup z około 30 tys. osób. Tyle bowiem miłośników pomidorowego szaleństwa każdego roku zjeżdża do Bunol. – Marta Muszyńska Rolowanie sera Wielka Brytania 31 maja Kto zdobędzie przewagę na stoku – człowiek czy mleczne przetwory? Sery Traditional Double Gloucester startują na „trzy”, a zawodnicy – na „cztery”. Jedni i drudzy toczą się po stromym zboczu wzgórza Cooper's Hill w Brockworth. W zasadzie człowiek powinien trzymać kontakt ze swoim serem. Lecz gdy ten rozwija pręd- kość nawet do 70 km/godz., wówczas zadanie jest wykonalne jedynie czysto teoretycznie. W praktyce sery już dawno leżą za linią mety, kiedy wtaczają się na nią ludzie. Nieco lepsza współpraca nawiązywana jest podczas biegu z krążkiem sera pod górę. W tej konkurencji tylko on się toczy. W trakcie zawodów w dwudziestominutowych odstępach odbywa się pięć biegów w dół (w tym jeden tylko dla kobiet) oraz cztery pod górę. Zwycięzcy poszczególnych gonitw – czyli szczęśliwcy, którzy jako pierwsi w jednym kawałku przekroczyli linię mety – w nagrodę mogą zatrzymać sobie swojego „partnera”, tzn. ser Traditional Double Gloucester. Zdobywcy drugiego i trzeciego miejsca otrzymują odpowiednio po 10 i 5 funtów. Podczas zawodów otarcia i złamania zdarzają się bardzo często, ale to nie odstrasza amatorów szaleńczej zabawy. Żeby wziąć w niej udział, nie trzeba wypełniać żadnych formularzy ani wnosić opłaty startowej, należy jedynie pojawić się na starcie. Od wielu lat na stok Cooper's Hill ściągają chętni z całego świata. W ten sposób międzynarodowymi siłami kultywowana jest tradycja, która liczy sobie co najmniej 200 lat! – Joanna Stachowiak Mille Miglia Włochy 5 maj Na starcie rajdu retro w Brecii zobaczymy samochody piękniejsze od kobiet. Maserati, bugatti, ferrari, lancie z roczników 1920–1957, ustawione jeden za drugim, zajmą ponad kilometr drogi! Mille Miglia znaczy tysiąc mil, czyli tyle, ile mniej więcej mają do przejechania ci wspaniali mężczyźni na swoich wspaniałych maszynach. Trasa z Brecii wiedzie przez Bolonię, San Marino, Sienę, Rzym i Wenecję. Wszędzie po drodze będą czekać wiwatujące tłumy. Samochody nieziemsko komponują się zarówno z zielenią trawy na górskich drogach w okolicach Terminillo, jak i w uliczkach średniowiecznych miast. Nie jest ważne, który z nich jako pierwszy dotrze na metę w Brecii. Już samo ukończenie wyścigu jest wielkim sukcesem. – Dorota Chojnowska Urodziny Królowej Holandia 30 kwiecień W Holandii poczucie humoru ma kolor pomarańczy Podczas gdy w Polsce ostatni spóźnialscy nerwowo wypełniają swoje PIT-y, cała Holandia szykuje się do zabawy. Wszyscy czują się zaproszeni na Dzień Królowej, czyli oficjalne urodziny monarchini. I nikomu nie przeszkadza, że tak naprawdę jest to data urodzin Juliany – matki panującej królowej Beatrycze. Szczególnie hucznie bawi się tego dnia Amsterdam. Na kanałach tłoczą się łodzie, kajaki i pontony wypełnione roztańczonym tłumem. Nie jest tajemnicą, że oprócz sprzętu grającego jednostki pływające załadowane są różnymi napojami. Nie chodzi tu wyłącznie o sok pomarańczowy, choć ten kolor jest jedynym obowiązującym podczas imprezy. Brak apaszki czy kapelusza w barwie pomarańczy jest traktowany jako faux pas wobec szacownej jubilatki. Wszak pochodzi ona z rodu Oranje-Nassau, z którym od wieków kojarzona jest ta barwa. Wesoło jest nie tylko na kanałach. Trudno zliczyć wszystkie sceny, na których w Dniu Królowej i w poprzedzającą go noc będą się odbywać koncerty. Największa z nich staje na tyłach Rijksmuseum. Spis najważniejszych wydarzeń wraz z mapą otrzymamy w punktach informacji turystycznej, jednak najlepszym „imprezowskazem” jest nurt tłumu. Warto też od czasu do czasu skręcić w boczne uliczki, by posłuchać, jak grają amatorskie kapele, czy zobaczyć teatralny performance. Tymczasem główne ulice zmieniają się w wielki pchli targ, bo w Dzień Królowej wolno handlować wszystkim i nie zgłaszać tego urzędowi skarbowemu. Najwięcej zarobi ten, kto ma zwariowany pomysł, na przykład za jedyne 5 euro sprzedaje trzy jajka, którymi można rzucić w sprzedawcę. – Mieczysław Pawłowicz Gonitwy z bykiem na sznurku Portugalia 1 maj Sport na miarę najbardziej szalonej wyspy Azorów Otwierają się drzwi żelaznej klatki i jak pocisk wyskakuje z niej 500-kilogramowy byk. Rozlega się salwa – kolejna tourada á corda na wyspie Terceira rozpoczęta! Trudno uwierzyć, że zwierzę może być tak szybkie i skakać tak wysoko. Jeszcze trudniej – że ośmiu mężczyzn zwanych pastores, którzy dzierżą linę owiniętą wokół jego szyi, jest w stanie powstrzymać szarżę. Czarny byk z kocim wdziękiem przeskakuje kamienne murki i dopada ludzi ukrywających się w ogródkach. Co chwilę ktoś wylatuje w powietrze i ląduje na asfalcie lub w krzakach, po czym – jak gdyby nigdy nic – wstaje i triumfalnie obwieszcza światu, że nic mu się nie stało! Podobno tourada á corda – specjalność Terceiry i jej lokalny wkład w dziedzinę tauromachii – narodziła się w XVI w. Wtedy to król Hiszpanii Filip II wysłał na wyspę wojska, by stłumić bunt mieszkańców. W odpowiedzi Azor- czycy napuścili na żołnierzy stado bojowych byków. Kroniki mówią zaś, że pierwsza gonitwa odbyła się w 1622 r. na cześć kanonizacji św. Franciszka- -Ksawerego i św. Ignacego Loyoli. Słowo tourada po portugalsku znaczy „walka z bykiem”. Tourada á corda to walka z bykiem na sznurze. Czwórkę zwierząt pochodzących ze specjalnie hodowanych stad po kolei wypuszcza się na zagrodzoną ulicę. Tam capinhas, czyli uliczni toreadorzy, drażnią je rozłożonymi parasolkami, kurtkami i płachtami materiału. Nie robią przy tym krzywdy stworzeniu, a jedynie zachęcają je do szarży. Pozwala to śmiałkom sprawdzić się w pasos, czyli unikach, które na arenie wykonuje profesjonalista. Całość z pozoru przypomina gonitwy organizowane w Pampelunie. Na Azorach jednak byki mają rogi zabezpieczone mosiężnymi kulkami. W krytycznych momentach, gdy zwierzę za bardzo się rozhula, pastores w białych koszulach i czarnych kapeluszach uwieszają się na linie, by je powstrzymać. Na koniec zaś zaganiają je do klatki. Zwierzęta, które biorą udział w tourada á corda, nigdy nie są zabijane. Przeciwnie – im bardziej zawzięty jest byk, im wyżej potrafi skakać, by dosięgnąć poukrywanych ludzi, tym więcej osób chce wziąć z nim udział w gonitwie. Najsłynniejszym i najbardziej uwielbianym bykiem na Terceirze był „64” z hodowli Humberto Filipe. Nazywano go „Kobieciarzem”, bo z upodobaniem wspinał się do okien i wdzierał na tarasy, jakby chciał skraść całusa chowającym się tam kobietom. Kiedy dokonał żywota, wiadomość o jego śmierci zepchnęła wszystkie inne informacje z czołówek azorskich gazet. Wyspy okryły się żałobą. Co roku, od maja do września, na Terceirze odbywa się około 250 gonitw. Swoje tourada á corda organizują wioski, małe miasteczka, a nawet ulice. Często zdarza się, że w tym samym czasie rozgrywają się dwie lub trzy takie imprezy. Od kilkunastu lat biegi z bykami można zobaczyć również na sąsiednich wyspach. – Katarzyna Kobylarczyk Las Fallas Hiszpania 15 marzec Jedyna okazja, by poznać prawdziwe oblicze Walencji Co roku świat obiegają malownicze zdjęcia płonących figur zwanych Fallas. Ale to tylko ostatnie dni wielkiej fiesty, którą tak naprawdę Walencja żyje przez cały rok. Najpierw artyści specjalizujący się w tego typu produkcjach prezentują swe projekty zespołom casal faller, które następnie przez cały rok będą zbierać składki na ich wykonanie. Projekty muszą być gotowe 15 marca. Na ulicach całego miasta stanie wówczas około 700 rzeźb! Zdominują wszystkie arterie komunikacyjne tak, że nie będzie na nich miejsca dla samochodów! Nieco wcześniej, bo od 1 marca, codziennie o godz. 14.00 Walencja znajdzie się pod ostrzałem sztucznych ogni, zwanym mascleta, a od 15 marca sztuczne ognie będą też zakłócać ciszę nocną o godz. 1.30 podczas Nit del Foc. Ulice i domy rozświetlą kolorowe iluminacje. W takim otoczeniu nareszcie będą mogli godnie się zaprezentować główni sponsorzy tego święta, czyli wszyscy, którzy dawali pieniądze na figurę. Grupami dumnie pomaszerują w licznych paradach. Na czele każdej drużyny pójdzie orkiestra oraz Fallera Mayor, piękna dziewczyna w stroju ludowym. Spośród nich zostanie wybrana królowa Fallas i jej dwór. Jest jeszcze jeden pochód, który trzeba zobaczyć – ofrenda de flores. Jego uczestnicy, oczywiście w strojach ludowych Walencji, składają w darze patronce miasta – Virgen de los Desampa-rados – po bukiecie kwiatów, z których wyplata się jej sukienkę. Czas na Crema. Pierwsze figury staną w płomieniach 19 marca. Nazajutrz przy akompaniamencie fajerwerków, w popiół przemieni się najpiękniejsza rzeźba. Kiedy będą dogasać ostatnie płomienie, Walencja rozpocznie przygotowania do następnych Fallas! – Dorota Chojnowska Druidzi w Stonehenge Wielka Brytania 21 czerwiec Magiczna noc w klimacie celtyckich mitów i wierzeń Druidzi wszystkich krajów, przybywajcie! Najbliższe spotkanie w kamiennym kręgu wielkiego megalitycznego kalendarza w Stonehenge słońce wyznaczyło na 21 czerwca. W zeszłym roku na pożegnanie najkrótszej nocy i powitanie najdłuższego dnia stawiło się tu blisko 35 tys. osób. Jak można się domyślić, przy takiej frekwencji kamienny krąg, podobnie jak okoliczne parkingi, pękał w szwach! W kolorowym tłumie wyróżniają się czarownice, szamani, czarnoksiężnicy, druidzi... Jedni medytują, inni piją kolejne piwo, tańczą, grają na bębnach. Jak twierdzą historycy, dźwięk tego instrumentu bardzo pasuje do Stonehenge. Prawdopodobnie towarzyszył on sprawowanym tu przez Celtów obrzędom. Ostatnie badania wykazały bowiem, że kamienny krąg ma świetną akustykę. Szampańska atmosfera pozwala przetrwać noc i umila oczekiwanie na pierwsze promienie słońca. Te pojawią się w szczelinie między menhirami około godziny 4.00. Wówczas wszystkich obecnych ogarnie zbiorowa euforia, a wśród wrzasków i muzyki druidzi rozpoczną odprawianie swych pradawnych obrzędów. Być może, tak jak w zeszłym roku, mistrzem ceremonii będzie arcydruid Rollo Maughling. W gronie stałych bywalców znajdzie się też Arthur Uther Pandragon – druid i jednocześnie samozwańcza reinkarnacja króla Artura. To dzięki jego wytrwałości i uporowi można dziś czekać na wschód słońca wewnątrz kamiennego kręgu. Do 1999 r. celebrowanie wy- darzeń astronomicznych na terenie Stonehenge było bowiem surowo zakazane. Podczas przesilenia letniego, zimowego i równonocy druidom dostępu do kręgów zaciekle broniły zastępy policji. Mimo to Arthurowi Pandragonowi i garstce zaprzyjaźnionych z nim neopogańskich aktywistów udawało się od czasu do czasu przedrzeć przez kordon. Zawsze ceną za ten czyn był areszt. W końcu jednak władze dały za wygraną i w czasie letniego przesile-nia nikomu już nie bronią wstępu na teren Stonehenge. Mało tego! Wejście jest wtedy bezpłatne, a neolitycznego zabytku nie oddzielają od ludzi żadne barierki. Bez przeszkód można dotykać jego kamieni, wspinać się po nich i poczuć, jak ich moc przepływa przez nasze ciała. – Dorota Chojnowska Gliniada Polska 21 sierpień Parada z miłości do gliny Zostań Glinoludem! Pozwól od stóp do głowy pomalować się gliną – namawiają organizatorzy parady, która powstała z miłości do gliny. Od czterech lat przemierza ona ulice Bolesławca podczas Bolesławieckiego Święta Ceramiki. Charakteryzacja na żywy posąg rozpoczyna się koło południa. Wszyscy zakładają białe stroje dobrane w taki sposób, by glina mogła je efektownie uszlachetnić. Kobiety zakładają obszerne barokowe spódnice, zwiewne romantyczne sukienki czy zwykłe halki, odważniejsze występują w samej bieliźnie lub topless. Teraz pora na malowanie. Można wytaplać się w balii pełnej gliny albo po prostu wylać na siebie wiadro tej mazistej substancji. Jedno jest pewne – pomalować się należy bardzo dokładnie, najlepiej grubą warstwą! Zasychająca glina sprawia, że ludzie stają się anonimowi, ich ciała są usztywnione, a w dusze wstępuje fantazja, która znajdzie ujście podczas pochodu. Przy muzycznym akompaniamencie ruszy on spod Piwnicy Paryskiej przy ul. Komuny Paryskiej. – W 2009 r. w paradzie wzięło udział 400 osób – mówi twórca Gliniady Bogdan Nowak. – Zainteresowanie imprezą jest duże, spodziewamy się, że teraz będzie nas dwa razy tyle! Szykujemy dodatkowe atrakcje: oprócz konkursu na najpiękniejszy kostium będą też zawody pojazdów napędzanych siłą mięśni – dodaje. Zapowiadają się także dwa prawdziwe śluby Glinoludów. Hasło przewodnie parady brzmi: „Pokaż, że wszyscy jesteśmy ulepieni z tej samej gliny, ale niekoniecznie w tej samej formie”. – Paulina Szczucińska Karnawał w Wenecji Włochy 6 luty Jeszcze nigdy bale maskowe nie były tak zmysłowe W europejskiej stolicy karnawału ostatki w 2010 r. obchodzi się od 6 do 16 lutego. Wenecję opanowują tysiące balowiczów w wyszukanych strojach, ukrytych pod maskami sior maschera. Noszono je już podczas zabaw w XIII w. – miały zapewnić anonimowość, by nikt nie czuł się skrępowany przez konwenanse. Kilkaset lat później zamaskowani wenecjanie, schowani za szerokimi rondami kapeluszy i w pelerynach, tak się rozhulali, że sprośne zabawy trwały kilka miesięcy. Wykazywali się wielką pomysłowością przy konstrukcji masek, w niektórych można było nawet jeść, mimo że zakrywały całą twarz. Klasyczne sior maschera były białe albo czarne – dziś liczy się oryginalność. Również zabawa nie jest już tak rozwiązła jak przed wiekami. Karnawał rozpoczyna La Festa delle Marie – wielka parada zmierzająca na Plac św. Marka. W tym roku karnawał odbywa się pod hasłem „sześć dzielnic, sześć zmysłów”, co oznacza, że imprezy w każdej z dzielnic podporządkowane są jednemu ze zmysłów. Wzrok zachwycą pokazy świetlne w San Polo. Na przygodę ze zmysłem dotyku zaprasza Castello, gdzie pod opieką niewidomych przewodników w całkowitych ciemnościach można przejść tor przeszkód. Dzielnica Dorsoduro proponuje coś dla ucha – koncerty i spotkania z muzyką średniowieczną. O węch zatroszczyły się Santa Croce, a o smak sąsiednia dzielnica Cannaregio. Karnawałowi goście znajdą tam rzeźby z czekolady i owoców, będą też mogli wziąć udział w pokazach gastronomicznych i lekcjach gotowania z najlepszymi kucharzami. Z kolei dzielnica San Marco zaprasza wszystkich z szóstym zmysłem na przedstawienia związane z historią. Zabawa kończy się o północy wraz z nastaniem Wielkiego Postu. – Joanna Stachowiak Parada Parowozów Polska 23 luty Niczym modelka na wybiegu Piękna Helena z gracją pomknie po torach w Wolsztynie. Jej krągłe kształty, tonacja i moc gwizdu zachwycą nie tylko miłośników kolei. Wraz z nią na Paradzie Parowozów zaprezentuje się kilkanaście nadobnych maszyn z całej Europy. Będą jeździć po „wybiegu” tak długo, aż niebo zasnuje się kłębami dymu. Para będzie też buchać z lokomotyw stojących na stacji Wolsztyn, które nie pojawią się na paradzie. Obok nich zobaczymy zabytkowe wagony kolejowe. Dzień wcześniej weteranki dróg żelaznych zagrają w show „światło, dźwięk i para” na obrotnicy parowozowni. – Dorota Chojnowska La Merce Hiszpania 12 luty Ludzkie wieże, pochody gigantów... Miasto Gaudiego nas zaskoczy! Najważniejsza fiesta Barcelony rozpoczyna się huczną paradą Toc d’Inici, która przy donośnym akompaniamencie setek muzyków maszeruje przez La Rambla. Chociaż w pochodzie idą też kuglarze, tancerze i aktorzy, nikt nie ma wątpliwości, że dziś najważniejsza jest muzyka! Do zabawy podczas festiwalu ku czci patronki miasta – la Mare de Déu de la Merce – zagrzewają Minstrers del Camí Ral, 40-osobowy zespół grający na tradycyjnych instrumentach, oraz grupy składające się przede wszystkim z bębniarzy. Dźwięki instrumentów co chwilę zagłuszają wystrzały z garłaczy. Ale na paradzie zabawa się nie kończy! Artyści instalują się na placach i placykach średniowiecznej części miasta i gra- ją do wieczora, ku uciesze gawiedzi i zgrozie straży miejskiej. Przez następne pięć dni Barcelona zatraci się w zabawie. Niektórzy dadzą się porwać do tradycyjnego tańca sardana. Dla tych, którym odpowiadają współczesne klimaty, zagrają lokalne gwiazdy rocka. Koncerty będą się odbywać na scenach rozstawionych po całym mieście. Każdy dzień la Merce przynosi niezwykłe wydarzenia. Raz jest to Correfoc, czyli gonitwa ogni, podczas której przebrani za diabły uczestnicy odpalają tysiące rac. Uważajmy wtedy na ubrania! Pod wpływem zewsząd padających iskier mogą zamienić się w ażurowy strzęp. Podczas Cavalcada de la Merce ulicami przemaszerują gigantyczne kukły. Na Plaça de Sant Jaume zobaczymy, jak buduje się słynne ludzkie wieże o nazwie Castells. Stawiają je drużyny reprezentujące poszczególne dzielnice Barcelony. Nie można też przegapić wielkich imprez plenerowych, które każdego wieczora odbywają się nad morzem, jak zawody balonowe czy pokazy sztucznych ogni. – Wojciech Franus Zapasy wielbłądów Turcja 16 styczeń Niektóre zwierzęta sport uprawiają naturalnie i instynktownie Nieopodal miasta Selçuk w Turcji odbywają się widowiskowe walki wielbłądów. W zapasach biorą udział tylko samce – rywalizacja między nimi jest naturalnym zachowaniem w okresie godowym, który trwa od listopada do marca. Rywalizacja polega na przepychankach. Zwycięża wielbłąd, który przewróci przeciwnika na bok lub zmusi go do ucieczki. Pojedynek wygląda czasem bardzo dramatycznie. Na szczęście zwierzęta mają skrępowane pyski, tak by nie zrobiły sobie żadnej krzywdy. Nad prawidłowym przebiegiem turnieju czuwają sędziowie oraz czternastu urganci, czyli powroźnych. Widowisko rozpoczyna się późnym rankiem, ale już od wczesnych godzin sektory przeznaczone dla widzów zapełniają się tysiącami ludzi szukających jak najlepszych miejsc do siedzenia. Styczeń to w Turcji środek zimy, może więc być pochmurno i chłodno, niewykluczony jest także deszcz. Warto zabrać ze sobą na przykład karimatę, żeby nie siedzieć na mokrej trawie lub w błocie. Kiedyś walki wielbłądów odbywały się na terenie wybudowanego w I w. antycznego stadionu w Efezie. W 2000 r. zawody zostały przeniesione poza obszar ruin starożytne- go miasta, na specjalnie wyznaczony teren w pobliżu plaży w Pamucak. Z dworca autobusowego w Selçuk to zaledwie 10 min jazdy. Walki zobaczymy nie tylko w Selçuku. Zmagania wielbłądziej superligi rozgrywane są przez cały okres godowy tych zwierząt w kilku miastach nad Morzem Egejskim. Niestety, sport ten zamiera ze względu na bardzo wysokie koszty hodowli i treningu „zawodnika”. – Joanna Stachowiak Festiwal cytryny Francja 12 luty Odkryjmy słodko-kwaśny sekret Lazurowego Wybrzeża Podczas karnawału nad Menton unosi się intensywny zapach cytryn i pomarańczy. A to za sprawą olbrzymich cytrusowych dzieł sztuki, które zgromadzone są w ogrodzie Bioves przy avenue Boyer, na ulicach i przed hotelami. Aby je wykonać, co roku zużywa się około 145 t owoców. Warto tam wejść, by zobaczyć, jak wspaniale prezentują się na tle zaśnieżonych górskich szczytów. To dzięki nim w Menton panuje subtropikalny mikroklimat, który pozwala na uprawę cytryn. Co kilka dni cytrusowe dzieła na platformach wjeżdżają na ulice miasta, gdzie są główną ozdobą parad. – Dorota Chojnowska Słowianie i Wikingowie Polska 6 sierpień Za sprawą wojowników Północy na Wolinie czas cofnie się o tysiąc lat W manuskrypcie Jómsvíkinga saga pewien irlandzki mnich opisał dzieje bractwa wikingów, które pod koniec X w. żyło w warownym grodzie Jómsborg, gdzieś u ujścia Odry. Minęło tysiąc lat od wydarzeń opisanych w sadze, kiedy do kei na Wolinie ponownie przybiły smukłe drekary – okręty wojenne – i kupieckie knorry załadowane aż po burty zamorskimi towarami. Wysiedli z nich współcześni wikingowie z Danii, Anglii i Rosji – ludzie, dla których odtwarzanie dawnej skandynawskiej kultury stało się pasją i sposobem na życie. Co roku w liczbie prawie 3 tys. ściągają na Festiwal Słowian i Wikingów – jeden z największych w Europie zlotów historycznych. Kobiety i mężczyźni zakładają ubrania na wzór tych, jakie nosili Normanowie, następnie rozbijają namioty z lnianego płótna. Ich wnętrza ścielą skórami, a przed wejściem na trójnogach wieszają kotły, w których znajdą się wyłącznie warzywa znane wikingom. Dwa razy dziennie wojownicy biorą udział w bit- wach. Nierzadko na polu staje prawie 1500 wojowników! Ci, którzy lubują się w muzyce i poezji, recytują lub śpiewają staronordyjskie pieśni i sagi. Wielką atrakcją jest też wczesnośredniowieczny jarmark, gdzie garncarze lepią gliniane naczynia, kowal kuje damasceński nóż, obok tkaczka na bardku wyplata krajki, a jej sąsiad – jubiler – topi w tyglu srebro. Wśród przybyłych tu rzemieślników są światowej sławy specjaliści w odtwarzaniu przedmiotów inspirowanych znaleziskami archeologów. Co roku podczas festiwalu ich dzieła podziwia około 40 tys. osób. – Błażej Stanisławski Grunwald Polska 17 lipiec Wielka rekonstrukcja największej bitwy średniowiecza Już 600 lat mija od pamiętnej bitwy z Krzyżakami. Z tej okazji na polach Grunwaldu szykuje się wyjątkowa impreza. Jej punktem kulminacyjnym będzie wielka inscenizacja bitwy. Jednak już od 15 lipca czeka moc atrakcji, a wśród nich: defilada rycerstwa polskiego i litewskiego pod wodzą króla Władysława Jagiełły oraz Krzyżaków z Ulrichem von Jungingenem na czele, Festiwal Ognia i przeróżne turnieje – rycerskie, średniowiecznej piłki czy gier planszowych. – Joanna Stachowiak Wyścigi w bagnie Wielka Brytania 30 sierpień Maski z rurką, mokra pianka i płetwy to jedyny sprzęt dozwolony podczas starcia z mętnymi, śmierdzącymi (więc pewnie też leczniczymi) wodami walijskiego torfowiska. Gotowi na to wyzwanie śmiałkowie co roku stawiają się w Llanwrtyd Wells w Walii, na skraju ponad 50-metrowego bagienka. Przed zawodnikami nie lada zadanie – muszą pokonać dwie długości tego błotnego zbiornika. Podczas wyścigu obowiązuje bezwzględny zakaz pomagania sobie rękami – jako napędu można używać wyłącz-nie nóg. Mimo takich ograniczeń wytrawni zawodnicy osiągają imponujące wyniki – obecny rekord to 1 min i 41 s. Ale na tym nie koniec torfowo-sportowych emocji. W Llanwrtyd Wells od pięciu lat organizowany jest również bagienny triatlon. Uczestnicy tej oryginalnej dyscypliny muszą pobiec na dystansie 12 km, następnie przepłynąć 100 m w błotnistym rowie i przejechać 19 km na rowerze. Startować mogą sztafety oraz zawodnicy indywidualni. – Paulina Szczucińska Pływanie na byle czym Polska 25 lipiec Kluczem do sukcesu są wyobraźnia i poczucie humoru Co ma pływać, nie utonie! Z takim hasłem na ustach już po raz 15. zaprezentują się w Augustowie najprzedziwniejsze zjawiska pływające. King Kong, wyspa ludożerców, patefon czy bolid, którego nie powstydziłby się sam Robert Kubica, to tylko kilka wiekopomnych konstrukcji, jakie do tej pory wystawiono na organizowanych tam Mistrzostwach Polski w Pływaniu na Byle Czym. W końcowej punktacji liczą się nie tylko idea i wykonanie maszyny poruszającej się po wodzie, lecz także charakteryzacja załogi. Jeśli zatem na rzece pojawi się latający spodek, wówczas na jego pokładzie mają prawo przebywać jedynie kosmici! Pomysł na ten barwny konkurs narodził się podczas jednego ze spotkań redakcyjnych dziennikarzy Radia Białystok. W pierwszej edycji konkursu wzięło udział 13 załóg, w kolejnych latach ich liczba dochodziła do 40. Wielu uczestników przejawia cechy uzależnienia od imprezy – co roku bowiem muszą pokazać w Augustowie swe nowe dzieła. Każdy z nich ma swoje pięć minut, czyli mniej więcej tyle, ile potrzeba na przepłynięcie odcinka wzdłuż bul- waru przy ul. Rybackiej. O ile wcześniej się nie utonie! – Dorota Chojnowska Robimy miny Wielka Brytania 18 września Choć hasło brzmi wybuchowo, nie jest to impreza dla saperów W niepozornym miasteczku Egremont robi się miny. Hurtowo. Powodują one potężne eksplozje… śmiechu w szeregach gapiów zgromadzonych na tutejszym jarmarku The Egremont Crab Apple Fair podczas Mistrzostw Świata w Strojeniu Min. Moc rażenia grymasu dodatkowo wzmacnia przewieszone przez głowę chomąto. Z tym rekwizytem i w wyznaczonym czasie zawodnik musi jak najbardziej groteskowo wykrzywić swoją twarz. Zwycięża ten, kto otrzyma największe brawa. Jeden z weteranów konkursu i zarazem jego wielokrotny triumfator Gordon Mattinson został wpisany do Księgi rekordów Guinnessa. – Marta Muszyńska