Stolica najbiedniejszego kraju Europy to wyjątkowa mieszanka bałkańskiego szaleństwa i postsowieckiego porządku
Fantastyczne parki, gorąca plăcintă z serem i jedne z najlepszych win w Europie. Kiszyniów, stolica Mołdawii, to miasto z pogranicza kultur rumuńskiej i słowiańskiej.
Spis treści: Spacerem po Kiszyniowie Parki, jeziora i kawa po turecku Kuchnia pachnąca bryndzą Mołdawski Wersal Kiszyniów – informacje praktyczne Wysiadam w samym centrum Kiszyniowa i od razu uderza mnie żar sierpniowego powietrza. – Dziękuję, że zdecydowałeś się przyjechać do mojego kraju – woła jeszcze do mnie kierowca taksówki i odjeżdża. Ulica paruje upałem, asfalt pachnie kurzem i benzyną. Patrzę w górę: z jednej strony złota kopuła cerkwi, dalej obdrapany blok, jeszcze dalej kamienica z eleganckim gzymsem. A ja już wiem, że to miasto z pogranicza kultur rumuńskiej i słowiańskiej wciągnie mnie swoją wyjątkową mieszanką bałkańskiego szaleństwa i postsowieckiego porządku. Spacerem po Kiszyniowie W parku Katedralnym słońce rzuca jasne plamy na ławki i ścieżki. Jestem w samym sercu miasta. Neoklasycystyczna Catedrala Mitropolitană wznosi się nad placem. Świątynia powstała w latach 1830–1836 według projektu Abrahama Mielnikowa, na zlecenie księcia Michaiła Woroncowa, ówczesnego gubernatora tych ziem. Budowla z kamienia i cegły opiera się na planie krzyża greckiego, otoczona czterema portykami z sześcioma kolumnami doryckimi każda tworzy symetryczną i monumentalną bryłę. Od przechodzącego popa dowiaduje się, że charakterystyczna kopuła katedry i mosiężny krzyż to cechy nadane dopiero podczas renowacji zakończonej w 1997 r., po zniszczeniach czasów sowieckich i odbudowie dzwonnicy. Obok katedry – łuk triumfalny. Choć nie tak monumentalny i imponujący jak łuki w Paryżu czy w Bukareszcie, Arcul de Triumf jest dziś jednym z symboli Kiszyniowa. Wzniesiony w 1840 r. miał rzekomo upamiętnić rosyjskie zwycięstwo nad Turkami. W rzeczywistości wokół budowli narosło wiele legend i dziś nikt tak naprawdę nie wie, o czym miałaby przypominać ta niewielka budowla z białego kamienia. Parki, jeziora i kawa po turecku Mołdawianie mają do siebie sporo zdrowego dystansu. W jednej z lokalnych broszur przeczytałem, że „Kiszyniów to miasto tak nieciekawe, że aż interesujące”. W zasadzie trudno się nie zgodzić. W całej prostocie, w tym niepozornym rytmie mieści się opowieść o małej stolicy niewielkiego państwa, która dynamicznie się zmienia i próbuje udowodnić, że ma turystom do zaoferowania coś innego niż pozostałe miasta w regionie. Mołdawianie ciężko pracują, aby pozbyć się łatki jednego z najbiedniejszych krajów w Europie, czego trudno nie dostrzec: w odnowionej elewacji katedry, w uporządkowanych parkach, w dbałości o najważniejsze zabytki. Prosto z placu Katedralnego idę do jednej z najpopularniejszych restauracji w mieście. W Fuior (Strada Pushkin 30) chwalą się tradycyjną kuchnią mołdawską w nowoczesnym wydaniu. Wybieram zeamă de găină – zupę, która według dziennikarzy serwisu TasteAtlas znalazła się wśród dziesięciu najlepszych na świecie. Rozumiem dlaczego! Wyraźny aromat domowego rosołu unosi się nad misą; domowej roboty cienkie kluseczki pływają w przejrzystym, lekko kwaskowatym bulionie; papryka nadaje zupie ostrość, a listki lubczyku grają łagodnie na języku. Posilony mogę wrócić ku szerokim alejom mołdawskiej stolicy. Kiszyniów naprawdę żyje zielenią: ponad 23 jeziora i liczne rozległe parki czynią go jednym z najbardziej kwitnących miast w Europie Wschodniej. Weźmy choćby ponad 200-letni park Stefana Wielkiego (Grădina Publică „Ștefan cel Mare”) nazwany tak ku pamięci jednego z najwybitniejszych hospodarów Mołdawii. Stefan był twórcą silnego państwa, zasłynął m.in. z przyjaźni z Władem Palownikiem, zwanym też Drakulą, oraz ze zwycięstwa nad dużo silniejszą polską armią pod dowództwem króla Jana Olbrachta. Tuż obok parku Stefana stoi jeden z najpiękniejszych budynków XX-wiecznego modernizmu w tej części Europy. Niszczejący już niestety i opuszczony gmach dawnej restauracji Noroc, która w latach 60. XX w. była uznawana za jedną z najmodniejszych w całym Związku Radzieckim. Z fasady budynku przebijają się kształty guguţy, czyli tradycyjnej mołdawskiej futrzanej czapki pasterskiej. Kawałek dalej rozpoczyna się obszar dzielnicy rządowej z dwoma monumentalnymi budynkami. Z jednej strony ulicy ogromny Parlament, po drugiej – Pałac Prezydenta – absurdalnie wysoki jak na skalę państwa o liczbie ludności zbliżonej do Warszawy. Tuż obok zaczyna się ulica Stefana Wielkiego – główna arteria miasta. W szpalerze drzew i kamienic mnóstwo kawiarni przyciąga przechodniów zimną lemoniadą i aromatem espresso. Kawa – dobra, mocna, a ceny jak w Polsce sprzed pandemii. Zatrzymuję się w kawiarni Coffeemaker (31 August 1989 Strada 105). Przyciemnione wnętrze, drewniane stoliki, zapach świeżo mielonej arabiki. I ta ceremonia – kawa parzona po turecku w rozgrzanym piasku pieni się aromatycznie. Kuchnia pachnąca bryndzą Kawa na sposób mołdawski podkręciła mój apetyt. Zachęcony przez przewodniczkę Irinę szybko znajduję jedną z restauracji z lokalnej sieci La Plăcinte. Drewniane stoły, kolorowe obrusy, zapach pieczonego ciasta i ziół unoszący się w powietrzu – wszystko mi mówi, że trafiłem do właściwego miejsca, aby lepiej poznać kuchnię mołdawską. Na stole lądują plăcintă – chrupiące złociste placki nadziewane bryndzą (brânză), miękką i słonawą owczą serwatką, która w mołdawskiej kuchni jest tym, czym oliwa dla Greków: składnikiem codziennym i na swój sposób uświęconym. Do tego dostaję coltunași – malutkie pierożki z serem i ziemniakami polane śmietaną i posypane koperkiem. Prawie jak nasze ruskie! Na stole pojawia się także barszcz o barwie głębokiej czerwieni, pachnący koprem i czosnkiem – co dopełnia mi smak Ukrainy, tak obecny w mołdawskich tradycjach kulinarnych. Nie ukrywam, że robi na mnie wrażenie, jak mały kraj na bezdrożach Europy był w stanie stworzyć tak unikatową kuchnię. – A wiesz, skąd w ogóle pochodzi nazwa naszego kraju? – pyta mnie Irina, podczas gdy ja zajadam się kolejnym kawałkiem aromatycznej plăcinty. – Otóż legenda mówi o księciu Dragoșu, który podczas polowania gonił żubra przez góry i lasy, aż pies myśliwski imieniem Molda padł wyczerpany nad rzeką. To miejsce nazwano na jego cześć – Moldova – i tak narodziła się nazwa całej krainy. Myślę, że w tej historii jest coś, co dużo o nas mówi: wierność i ofiara psa stają się metaforą losu tego kraju, który wiele razy oddawał swoje siły większym od siebie, a jednak przetrwał za sprawą swojej kultury i kuchni. Mołdawski Wersal Z Kiszyniowa do Castel Mimi jest zaledwie 20 minut jazdy samochodem, a mimo to, kiedy się zbliżam, mam wrażenie, że przeniosłem się do zupełnie innego świata. Przede mną pałac bardziej śródziemnomorski niż mołdawski. Jasny piaskowiec lśni w słońcu, fasada zdobiona symetrycznymi arkadami przypomina mi francuskie châteaux znad Loary. Castel Mimi od zawsze był związany z winem. Winiarnia założona w 1893 r. przez Constantina Mimiego – jednego z najważniejszych winiarzy w historii Mołdawii, szkolonego we Francji – lśni po renowacji, którą w 2017 r. przeprowadził włoski architekt Arnoldo Tronti. Dziś to również elegancki hotel, restauracja i piwnice, w których dojrzewa wino w milionie butelek rocznie. Cała okoliczna wieś Buobaca, z której pochodzi rodzina Trofim, właściciele tego miejsca, żyje w rytmie Mimi. Adrian Trofim, gospodarz i dusza Castel Mimi, oprowadza mnie po swojej winiarni. – Moje ulubione wino to następne wino – mówi z uśmiechem, patrząc na rzędy beczek i nawiązując do niekończących się eksperymentów w poszukiwaniu idealnego trunku. Zatrzymujemy się na specjalnym Governor Wine Tasting w tutejszej restauracji – trzygodzinnym rytuale, który łączy wino z mołdawskim jedzeniem. Na stole oczywiście pojawia się plăcintă według przepisu ciotki Adriana, a w kieliszkach chłodne chardonnay i riesling. Adrian opowiada mi o kraju, w którym jest aż 270 winiarni, i o tym, że Mołdawia została uznana za drugi – zaraz po Portugalii – najlepszy kierunek enoturystyki na świecie. Opowiada o historii Mimi – wspomina o winie z 1727 r., o oliwach z płatków róży sprzedawanych za 100 tys. euro za butelkę i o tym, że Castel Mimi ma ambicję być jedną z najbardziej zrównoważonych winiarni w regionie. Jeszcze w tym roku na odwiedzających to miejsce będą czekały kąpiele w winie, a już teraz w hotelu działa basen, z którego rozciąga się widok na rzędy winorośli. Pięć razy do roku z Kiszyniowa do Mimi kursuje specjalny pociąg, który dowozi gości na festiwale wina. Siedzimy na tarasie mołdawskiego Wersalu z kieliszkami do połowy pełnymi mołdawskiego białego wina. Adrian opowiada o śniadaniach w hotelu, o rodzinnej pracy i o tym, że wszystko, co tutaj powstaje, ma być zakorzenione w tej okolicy. Myślę sobie, że Castel Mimi jest nie tylko winiarnią – to symbol: opowieść o kraju, który wychodzi z zapomnienia i buduje własny, dumny mit oparty wokół dawnych winnych tradycji tych ziem. A kiedy wino kończy się w kieliszku, wiem, że czeka mnie następne. Kiszyniów – informacje praktyczne Dojazd Do Kiszyniowa można dolecieć bezpośrednio z Warszawy i Katowic liniami LOT lub Wizz Air (ok. 2 godz., od 200 zł w obie strony). Dojazd do miasta: taksówką (ok. 150–200 lei, czyli 35–45 zł), autobusem 30 (3 leje) lub marszrutką (4 leje). Wiza i waluta Dla obywateli polskich nie ma obowiązku wizowego. Wymagane jest posiadanie 30 dol. na każdy dzień pobytu, nie mniej jednak niż 150 dol. Walutą jest lej Mołdawii; ok. 4,5 MDL = 1 PLN. Transport Trolejbusy i marszrutki kursują po całym mieście, bilety: 6–8 lei. Nocleg Richmond Hotel (ul. Columna 88) – nowoczesny hotel w sercu Kiszyniowa. Od 75–90 euro za noc ze śniadaniem. City Park Hotel (od 90 euro). W hotelu świetna restauracja New York. Jedzenie Sieć restauracji Andy’s Food Market. W mieście jest ich kilkanaście. Serwują pizzę, a także tradycyjne dania mołdawskie. Niektóre z lokali czynne są całą dobę. La Plăcinte – popularna sieć restauracji z kuchnią mołdawską. Specjalność: plăcintă z bryndzą, colțunași i barszcz. Warto wpaść na kawę i ciastko do jednej z dwóch kawiarni Bonjour. Jedna z nich mieści się w Parku Centralnym im. Stefana Wielkiego, druga – w Parku Katedralnym. Warto wiedzieć Free Tour Chișinău – bezpłatne spacery po mieście organizowane przez lokalnych przewodników. Zapisy na Facebooku i Instagramie. Będąc w Kiszyniowie warto wybrać się do Cricovej. To ogromny (ok. 120 km labiryntów) kompleks piwnic winnych, gdzie przechowywane są miliony butelek. Godzinna wycieczka z degustacją to koszt od 400 MDL. Źródło: archiwum NG Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Ile Warszawa zarabia na Pałacu Kultury? Dla miasta to żyła złota
Jeśli mowa o najbardziej kultowej wizytówce Warszawy, większości osób w pierwszej kolejności przychodzi do głowy Pałac Kultury i Nauki. Okazuje się, że to nie tylko najwyższy zabytek w Polsce, ale i obiekt, który zasila miasto milionami złotych rocznie.
Pałac Kultury i Nauki to jeden z najbardziej kultowych budynków nie tylko w Warszawie, ale i w całej Polsce. Na turystycznej mapie stolicy jest to punkt obowiązkowy. W lipcu 2025 roku minęło dokładnie 70 lat od uroczystego oddania go do użytku. Postanowiłam sprawdzić, jakie przychody zapewnia Warszawie ten ikoniczny zabytek. Pałac Kultury i Nauki – klejnot Warszawy Warszawski Pałac Kultury położony przy Placu Defilad jest najwyższym zabytkiem w Polsce. Budowla ma 46 kondygnacji, w tym 2 podziemne. Początkowo jego wysokość wynosiła 230,68 m. W roku 1994 dodano do iglicy wspornik antenowy, wówczas urósł do 237 m. Budowę rozpoczęto 1 maja 1952 roku, a ukończono 21 lipca 1955 roku. Oznacza to więc, że w lipcu 2025 roku pałac świętował 70. urodziny. Z tej okazji postanowiłam dowiedzieć się o nim nieco więcej. Wiadomo, że jest zrobiony ze stali, betonu, cegły, ceramiki, kamienia i drewna. Wiadomo również, że prawdziwym magnesem na turystów jest tamtejszy taras widokowy z imponującym widokiem na panoramę Warszawy. Położony jest na wysokości 114 m. Jak dowiadujemy się z oficjalnej strony PKiN, słynną „trzydziestkę” podzielono na trzy części: taras widokowy, galerię wewnętrzną, salę główną, nazywaną przez projektanta Salą Gotycką ze względu na gwiaździste sklepienie ozdobione czterema rozetami. Można tam wjeżdżać codziennie od godziny 10:00 do 20:00. Każdego dnia tłumy przyjezdnych korzystają z tej okazji. Nasuwa się zatem pytanie – jakie korzyści finansowe dla miasta przynosi kultowa budowla? Pałac Kultury to dla Warszawy żyła złota? Bilet normalny na taras widokowy kosztuje 28 zł od osoby, a ulgowy 23 zł. A chodzi tylko o sam taras. Przypomnijmy, że w pałacu znajduje się łącznie 3288 pomieszczeń, powierzchnia użytkowa budynku wynosi 123 tys. metrów kwadratowych, z czego powierzchnia biurowa to około 14 tys. metrów kwadratowych. – Pałac Kultury i Nauki to nie tylko symbol Warszawy, ale także samowystarczalny finansowo budynek. Łączy funkcje misyjne i komercyjne. Z jednej strony wspiera kulturę i naukę, z drugiej generuje przychody. Najem długoterminowy stanowi blisko połowę naszych dochodów – powiedziała w rozmowie z „Gazetą Wyborczą” Dorota Zmarzlak z zarządu spółki Pałac Kultury. Z prośbą o komentarz w sprawie finansowych korzyści, jakie przynosi stolicy PKiN, zwróciłam się do przedstawicieli Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy. – Analizując strukturę przychodów PKIN, należy uwzględnić fakt, że na 70 proc. powierzchni prowadzona jest działalność niekomercyjna (biura miejskie, instytucje kultury, Rada Miasta, Pałac Młodzieży, PAN itp.). Jeśli chodzi o same przychody miasta, to średnio rocznie jest to od 30 do 60 milionów zł, ale wynik dochodu netto oscyluje między 3 a 8 mln zł, w zależności od skali inwestycji w remonty i bieżące utrzymanie – przekazał mi Wydział Prasowy Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy. Podkreślono również, że w ostatnich latach wyniki finansowe Pałacu Kultury konsekwentnie się poprawiały, przychody rosną – zarówno z tytułu najmu powierzchni biurowych i usługowych, jak i z organizacji wydarzeń, konferencji, targów czy wpływy z opłat parkingowych. – Pałac zarabia również na tarasie widokowym, który przyciąga tłumy turystów i mieszkańców. Ponadto spółka generuje własne przychody – dodał Wydział Prasowy Urzędu m.st. Warszawy. Pałac Kultury i Nauki jest dziś jednym z najlepiej funkcjonujących obiektów użyteczności publicznej w stolicy i stanowi stabilne źródło dochodów budżetu miasta. Źródło: materiały własne, „Gazeta Wyborcza”, pkin.pl Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
Most Karola to serce Pragi. Jego historia jest równie fascynująca jak widok z niego
Most Karola to wizytówka czeskiej stolicy i obowiązkowy punkt każdej wycieczki. Nic więc dziwnego, że każdego roku przyciąga tłumy turystów z całego świata. Co warto o nim wiedzieć, zanim ruszysz na spacer po jego zabytkowym bruku?
W tym artykule: Historia mostu Karola w Pradze Skąd nazwa Most Karola? Czego trzeba dotknąć na Moście Karola w Pradze? Czy Most Karola jest płatny? Jaki jest najstarszy most w Czechach? Most Karola w Pradze – ciekawostki Praga to jedno z najczęściej odwiedzanych miast w Europie. Każdego roku nad Wełtawą wypoczywa nawet 8 milionów turystów. Wśród nich nie brakuje oczywiście Polaków, których przyciąga nie tylko bliskie położenie czeskiej stolicy, ale też bogactwo atrakcji. Do tych najbardziej rozpoznawalnych bez wątpienia należy słynny Most Karola. I to właśnie jemu poświęcona jest dalsza część tego artykułu. Historia mostu Karola w Pradze Trudno sobie wyobrazić czeską Pragę bez Mostu Karola. Dziś to nie tylko symbol miasta, ale też jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc na Starym Kontynencie. Jego początki sięgają XIV wieku, kiedy to cesarz Karol IV postanowił wznieść trwałą przeprawę przez Wełtawę, czyli najdłuższą rzekę w Czechach. Budowa ruszyła dokładnie 9 lipca 1357 roku o 5:31 rano. Data nie była przypadkowa. Uznano, że ta konkretna godzina, tworząca „magiczny” ciąg liczbowy, zapewni pomyślność całemu projektowi. Budowę powierzono młodemu, ale już znanemu architektowi, Peterowi Parlerowi, który zasłynął z pracy przy praskiej katedrze. W trosce o trwałość mostu do zaprawy dodawano nietypowe składniki – jajka, mleko i wino. Wierzono, że taka mieszanka nie tylko wzmocni konstrukcję, ale też zabezpieczy ją na dekady. Przez wieki most dumnie opierał się czasowi, wojnom i żywiołom, ale nie wszystko udało mu się przetrwać bez szwanku. Największe straty przyniosła powódź w 1890 r., gdy wezbrane wody Wełtawy porwały trzy przęsła i poważnie uszkodziły filary. Ucierpiały także niektóre rzeźby, które spłynęły z nurtem rzeki. Co ciekawe, Most Karola nie był pierwszym mostem w tym miejscu. Wcześniej stał tam Most Judyty, nazwany tak na cześć drugiej żony króla Wratysława II. Niestety, żywioł nie oszczędził tamtej konstrukcji. W 1342 r. została zniszczona przez powódź. Skąd nazwa Most Karola? Zbudowany z inicjatywy cesarza Karola IV most przez setki lat nosił nazwę Kamiennego lub Praskiego. Dopiero w XIX wieku postanowiono uhonorować jego fundatora i przemianować przeprawę na Most Karola. Co ciekawe, mimo swojego ogromnego znaczenia dla powstania mostu, cesarz nie doczekał się własnej rzeźby wśród 30 barokowych figur, które dziś zdobią konstrukcję. Jego pomnik (wzniesiony w 1848 r.) znajduje się jednak tuż obok, na placu Krzyżowców, przy wejściu na most od strony Starego Miasta. Czego trzeba dotknąć na Moście Karola w Pradze? Zgodnie z popularną praską legendą, szczęście i powrót do Pragi może zapewnić dotknięcie jednej, konkretnej płaskorzeźby na Moście Karola. Chodzi o znajdującą się pod rzeźbą św. Jana Nepomucena tablicę, która przedstawia scenę jego wrzucenia do Wełtawy. Święty Jan Nepomucen to bardzo ważna postać dla Czechów. Był kapłanem, który odmówił ujawnienia tajemnicy spowiedzi królowej i z tego powodu został strącony z mostu. Dotknięcie tabliczki (o złocistej barwie od milionów dłoni turystów) ma zapewnić spełnienie życzenia i gwarancję powrotu do czeskiej stolicy. Nie brakuje też takich, którzy wierzą, że przynosi to szczęście w miłości lub pomyślność w podróży. Czy Most Karola jest płatny? Most Karola w Pradze, w przeciwieństwie do wielu innych atrakcji turystycznych, jest całkowicie darmowy i dostępny o każdej porze dnia i nocy. Nie obowiązują tu bilety wstępu, nie ma też bramek ani godzin otwarcia. Most łączy dwie kluczowe dzielnice Pragi – Stare Miasto (Staré Město) i Małą Stranę (Malá Strana). Bez trudu dotrzesz tu pieszo ze Starego Rynku, a najbliższe przystanki tramwajowe to Karlovy lázně lub Malostranské náměstí. Jaki jest najstarszy most w Czechach? Most Karola, choć najsłynniejszy ze wszystkich czeskich mostów, nie jest najstarszym w kraju. Ten tytuł należy do kamiennego mostu w Písku, który został zbudowany prawdopodobnie w drugiej połowie XIII wieku, ok. roku 1260. Mimo znacznie mniejszych rozmiarów – mierzy zaledwie około 110 metrów – odegrał ważną rolę w rozwoju regionu. Przez wieki służył kupcom i podróżnym jako część lokalnego szlaku handlowego. Podobnie jak jego bardziej znany odpowiednik w Pradze, zbudowany został z kamienia i przetrwał liczne powodzie. Dziś most objęty jest ochroną konserwatorską i uznawany za jeden z najcenniejszych zabytków tego typu w Czechach. Most Karola w Pradze – ciekawostki Most Karola mierzy niemal 516 metrów długości i ma około 9,5 m szerokości. Jego konstrukcja opiera się na 17 łukach wspartych na 15 kamiennych filarach. Od 1965 r. most jest wyłącznie pieszy. Wcześniej kursowały po nim samochody, a nawet tramwaje. Most Karola jest strzeżony przez dwie wieże – Staromiejską (po stronie Starego Miasta) i Malostrańskie Wieże (po stronie Małej Strany). Obie pełniły funkcję obronną i reprezentacyjną. Most zdobi 30 rzeźb i grup rzeźbiarskich, z których większość powstała w XVII i XVIII wieku. Przedstawiają głównie świętych i postacie religijne. Najstarsza z nich – św. Jana Nepomucena – została ustawiona w 1683 r. Most Karola ma również mroczne karty w swojej historii. Początkowo bywał miejscem publicznych egzekucji. Źródła: visitczechia.com; National Geographic Polska
Ankara to stolica Turcji. Jeszcze sto lat temu miała zaledwie 30 tys. mieszkańców
Ankara to kilka światów w jednym. Za każdym razem wybieram ten, na który akurat mam ochotę.
Spis treści: Ankara – historia Zwiedzanie Ankary Ankara – informacje praktyczne – Spójrz, to prawie jak Manhattan – mówi Öğüt Yldiri. Drapacze chmur, szkło, beton. A pomiędzy nimi sklepiki, knajpki, salony piękności, księgarnie, postoje taksówek. Öğüt jest miejskim przewodnikiem i wieczorem zabrał mnie na wzgórze Hisar. To najbardziej znany punkt widokowy na Ankarę – stolicę Turcji. Na szczyt, zwieńczony ciężką kamienną twierdzą, wdrapaliśmy się po krętych schodach. Naszym celem tym razem nie był jednak zabytkowy zamek. Mój towarzysz chciał mi pokazać miasto z góry. Patrzymy więc na strzeliste minarety ogromnego meczetu Kocatepe, będącego kopią świątyni w Stambule. Na nowoczesne wysokie budynki w centrum. Na otaczający je pas biednych chałupek w dzielnicy Ulus, tuż poniżej wzgórza. Na betonowe estakady pełne samochodów. Nie wiem, czy wyznać Öğütowi, że widziałem już piękniejsze miasta... – Nie jesteś zachwycony, co? – pyta, jakby czytał w moich myślach. – Nie ty jeden. I w tym tkwi sekret naszego miasta. Jest absolutnie zwykłe. Ankara – historia Jeszcze sto lat temu Ankara była 30-tysięczną, niczym niewyróżniającą się miejscowością w centralnej Anatolii. W 1923 r., po przejęciu władzy, Mustafa Kemal Atatürk zarządził jednak przeniesienie tu stolicy państwa. Postępowy przywódca pragnął odciąć się w ten sposób od tradycji osmańskiej i potęgi Konstantynopola. Prowincjonalna miejscowość szybko zamieniła się w oazę nowoczesności. Typowa dla tureckich miejscowości plątanina uliczek, w której można utknąć do końca życia, obrosła wytyczonymi od linijki dzielnicami pełnymi lśniących wieżowców, wysokich bloków, nowych kamienic. Prawdopodobnie dlatego nigdy nie potrafiła przyciągnąć podróżników i turystów. Miejsce kojarzone z siedzibami instytucji rządowych i biznesem nie ma szans w konfrontacji z orientalnym Stambułem. – I właśnie dlatego to miasto jest tak cenne – wyjaśnia przewodnik. – Ankara jest jednym z nielicznych miejsc w Turcji bez tłumów turystów. W którym można zobaczyć zwykłą codzienność. Ktoś idzie po gazetę, sąsiad śpieszy się do pracy, taksówkarze wydzierają się przez okna. Miasto jest zbyt nowe, by przytłaczało długą listą osmańskich pałaców, królewskich siedzib i starożytnych fundamentów, które trzeba zobaczyć. Można więc skupić się na kilku głównych atrakcjach, a później czerpać radość z podpatrywania codziennego życia. Zwiedzanie Ankary Następnego ranka zmierzam ku gigantycznej bryle Anıtkabir. Nawiązujący do klasycznej architektury, podparty na wysokich kolumnach gmach jest właśnie jednym z głównych punktów na liście atrakcji Ankary. Każdego dnia ciągną do niego szkolne wycieczki, a za nimi Turcy przybyli z innych miast kraju, chcący zobaczyć miejsce poświęcone założycielowi Republiki Tureckiej – Atatürkowi. Mauzoleum przywódcy pełni też rolę muzeum. W przepastnych salach zgromadzono setki pamiątek i przedmiotów osobistych Atatürka. Władze Ankary nie bardzo wierzą w jej potencjał turystyczny. Większość inwestycji dotyczy nowych dzielnic. Najstarsza część Ankary została trochę pominięta. Odczuwam to wyraźnie, gdy po wizycie na ulicy Selanik Caddesi w dzielnicy Kızılay – gwarnej, pełnej butików i restauracji – przenosimy się w gęsty labirynt uliczek pamiętających imperium osmańskie. Niska zabudowa z rdzawymi dachami była niegdyś dumą tureckich rodów. Dziś większość z tych budynków stoi już tylko siłą przyzwyczajenia. Dzielnice Ulus i Hisar – najstarszy region miasta – biją jednak na co dzień rytmem, za który tak kocham Turcję. Tuż obok rozedrganej pośpiechem nowej Ankary można spędzić czas w plątaninie wąskich uliczek, przysiadać przy miniaturowych stolikach, przy których starsze pokolenie Turków kurzy papierosy, popija herbatę i gra w planszówki. Zaglądać na bazary, gdzie pośród nawoływania sprzedawców możesz się targować o najlepszą cenę przypraw lub świecącej od złota biżuterii. A na koniec zaprosić gestem jednego z krążących po ulicach pucybutów, by zamienił twoje zakurzone buty w trzewiki świecące niczym lustro. Ankara – informacje praktyczne Dojazd Z Polski samolotem z przesiadką np. w Stambule. Nocleg Spory jest wybór niedrogich hosteli. Jedzenie Spróbujcie kokoreçu – posiekanych koźlich i jagnięcych podrobów zawiniętych z chlebem i przyprawami w jelito i opieczonych na węglach. To jeden z najbardziej tradycyjnych smaków Turcji. Zabytki Anıtkabir – mauzoleum Atatürka położone jest w centrum miasta, na wzgórzu Anıttepe. Źródło: archiwum NG Nasz autor Michał Głombiowski dziennikarz, podróżnik, autor książek. Stały współpracownik magazynu „National Geographic Traveler".
Naypyidaw to prawdopodobnie najbardziej wyludniona stolica świata. Niewiele osób słyszało o tym mieście
Naypyidaw to najprawdopodobniej jedno z najbardziej tajemniczych miast na świecie. Azjatycki moloch powstał prawie dwie dekady temu, a mimo to do dziś słyszało o nim niewiele osób. Pomimo upływu czasu, miasto podobno wciąż świeci pustkami, dzięki czemu zyskało przydomek „stolica-widmo”. Gdzie znajduje się Naypyidaw? Dlaczego, mimo upływu lat, miasto wciąż pozostaje niezaludnione? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Dlaczego Naypyidaw stał się nową stolicą Mjanmy? Data przeniesienia stolicy nie została wybrana przypadkowo Naypyidaw to nowoczesne miasto, w którym nikt nie chce mieszkać Stolica Mjanmy wygląda jak miasto duchów Jakie atrakcje oferuje Naypyidaw? W 2005 roku ówczesna władza wojskowa Mjanmy (Birmy) niespodziewanie ogłosiła przeniesienie stolicy kraju. Okazało się, że od kilku lat trwała budowa nowego miasta stołecznego. Prace były utrzymywane w ścisłej tajemnicy. Nietrudno wyobrazić sobie, jak duże było zdziwienie mieszkańców kraju. Jeszcze bardziej zaskoczeni musieli być urzędnicy, którzy de facto zostali zmuszeni do przeprowadzki. Dostali wybór – albo zmienią miejsce zamieszkania, albo trafią do więzienia. Nie wiemy, czy ktokolwiek skorzystał z opcji nr 2. Możemy tylko domyślać się, że większość uległa presji wywieranej przez dyktatora. Dlaczego Naypyidaw stał się nową stolicą Mjanmy? Pomijając krótkie przerwy w XX wieku, Rangun był stolicą Birmy od 1886 roku. Nie zmieniło się to, gdy w 1989 roku władzę w państwie przejęła wojskowa junta, która przywróciła krajowi dawną nazwę królewską. Ogromne, tętniące życiem miasto borykało się z jednym zasadniczym problemem – z przeludnieniem. W 2005 roku mieszkało tam ok. 5 mln osób. Sporo, jednak trzeba przyznać, że w wielu azjatyckich miastach panował (i wciąż panuje) większy ścisk i nie chodzi tu wyłącznie o nieistniejące już wtedy osiedle Kowloon Walled City w Hongkongu. Tym bardziej nikt nie spodziewał się tak radykalnej zmiany. W 2005 roku okazało się, że tamtejszy rząd wojskowy od trzech lat w tajemnicy budował od zera nową stolicę. Naypyidaw, bo taką nazwę zyskało miasto, powstawał na terenie o powierzchni 7054 kilometrów kwadratowych, gdzie wcześniej rozpościerały się łąki i pola ryżowe. Dlaczego rząd zadecydował o przeniesieniu miasta stołecznego? Nie wiadomo. Najprawdopodobniej priorytetem było bezpieczeństwo dyktatury. Rangun znajduje się blisko wybrzeża, co potencjalnie zwiększa ryzyko ataku. Nową stolicę wzniesiono na terenie oddalonym o prawie 400 km od poprzedniej. Data przeniesienia stolicy nie została wybrana przypadkowo „Przeprowadzka” rozpoczęła się 6 listopada 2005 roku, o 6:37. Daty i godziny nie wybrano przypadkowo. Nawiązując do tradycji imperiów birmańskich, Than Shwe skonsultował się z astrologami. Ci wskazali, że przeniesienie stolicy powinno nastąpić właśnie tego dnia, o tej godzinie. Z Rangunu wyjechały wojskowe ciężarówki, po brzegi wypełnione sprzętem, dokumentami i ludźmi. Urzędnicy otrzymali nakaz natychmiastowego opuszczenia Rangunu i przeniesienia się do nowego miasta. Nie mieli innego wyjścia, jak tylko podporządkować się i opuścić swoich bliskich. Nieposłuszeństwo było karane więzieniem. Trafili do miasta, które wtedy było jeszcze niczym innym, jak wielkim placem budowy. Budynki rządowe, chronione fosą i wysokimi murami, były już przygotowane do pełnienia swojej funkcji, ale w mieście wciąż jeszcze brakowało szkół, szpitali i innych niezbędnych elementów miejskiej infrastruktury. 11 listopada, o godzinie 11:00, pięciomilionowe Rangun oficjalnie przestało być stolicą państwa. Także ta data nie była wybrana ot tak, z przypadku. W tamtejszej tradycji, jedenastki przynoszą szczęście przy zakładaniu nowego miasta. Naypyidaw to nowoczesne miasto, w którym nikt nie chce mieszkać Prace nie ustawały i finalnie Naypyidaw zyskał swój właściwy kształt. Miasto zostało podzielone na kilka stref: rządową, wojskową, mieszkalną i hotelarską. Pierwsi mieszkańcy otrzymali zakwaterowanie „stosowne” do pełnionej funkcji i statusu. Najwyżsi urzędnicy zamieszkali w okazałych posiadłościach, ale ci, którzy znajdowali się na niższych szczeblach, nie mogli liczyć na taki przywilej. Im w udziale przypadło łóżko w koszarach lub akademiku. Co ciekawe, o tym, kto mieszka w danym domu, świadczył kolor jego dachu. Przykładowo, osoby zatrudnione w tamtejszym ministerstwie zdrowia zajmowały domy z niebieskim pokryciem. Teoretycznie wybudowanemu od zera miastu niczego nie brakuje. Do Naypyidaw prowadzi szeroka autostrada, mająca aż 20 pasów! Taki drogowy kolos może rozładować największy korek, ale istnieje przypuszczenie, że nowoczesną drogę wybudowano z myślą przede wszystkim o samolotach wojskowych. Są tam zadbane parki, luksusowe hotele, centra handlowe, muzea, nowoczesne kompleksy sportowe i biurowce. Duży port lotniczy może obsłużyć ogromny ruch pasażerski. Z dawnej stolicy przeniesiono nawet wszystkich mieszkańców tamtejszego ogrodu zoologicznego. Nie brakuje tam niczego, poza... ludźmi. Stolica Mjanmy wygląda jak miasto duchów Nowoczesny kolos, zajmujący 13-krotnie większy obszar niż Warszawa, z powodzeniem mógł zmieścić miliony mieszkańców, zapewniając im komfortowe warunki życia. Tymczasem władzy nie udało się zaludnić nowej stolicy. Po kilku latach od ogłoszenia statusu miasta pojawiły się informacje, że liczba mieszkańców nowej stolicy przekroczyła milion. Dane te były jednak mocno zawyżone. Nieoficjalnie mówiło się o 300 tysiącach. Nie wiadomo, ile osób mieszka tam dziś. Podobno pod względem zaludnienia jest lepiej niż było choćby 10 lat temu, jednak przyglądając się publikowanym w sieci fotografiom i nagraniom, trudno oprzeć się wrażeniu, że Naypyidaw to wciąż „miasto duchów”. Na całym świecie nie brakuje wyludnionych miast i miasteczek. Kolmanskop, Bodie Town, Gunkanjima, Goffs – przykłady można mnożyć i mnożyć. Jednak każde z nich, zanim uległo wyludnieniu, było zamieszkane. Ze stolicą Mjanmy jest inaczej. Miasto „straszy” pustymi ulicami i chodnikami od początku istnienia. Tylko gdzieniegdzie widać przemieszczających się ludzi i w rezultacie można odnieść wrażenie, że w wielkiej stolicy mieszka tylko garstka osób. To oczywiście przesada. Negatywny efekt potęguje ogromna powierzchnia miasta. Ruch pieszy i samochodowy ulega rozproszeniu, przez co rzeczywiście możne wydawać się, że miasto jest puste. Nic dziwnego, skoro mieszka tam (prawdopodobnie) półtora raza mniej osób niż w Warszawie. Naypyidaw jest drogim miastem Dlaczego mieszkańcy kraju nie chcą przenieść się do nowoczesnej stolicy? Najprawdopodobniej chodzi o koszty życia. Naypyidaw to drogie miasto, a wielu mieszkańców Mjanmy żyje w skrajnym ubóstwie. Nawet ci, którzy pracują w stolicy, wolą codziennie pokonywać dziesiątki kilometrów i pozostać w swoim mieście. Władze próbowały przenosić niektóre firmy do stolicy, ale te albo upadły, albo wróciły na dawne miejsce. Turyści nie są zainteresowani zwiedzaniem stolicy Także turystów jest tam jak na lekarstwo. Na ulicach nie widać tłumów z aparatami, mimo że Azja Południowo-Wschodnia jest popularnym kierunkiem. Dlaczego nawet przyjezdni omijają to miejsce? Przyczyn jest najprawdopodobniej kilka. Po pierwsze, zapewne wciąż stosunkowo niewiele osób wie o istnieniu takiego miasta, a po drugie – Naypyidaw nie jest zbyt atrakcyjną destynacją. To wszystko sprawia, że ulice świecą pustkami, podobnie jak port lotniczy, który obsługuje kilkaset osób dziennie. Jakie atrakcje oferuje Naypyidaw? Najcharakterystyczniejszym punktem na mapie miasta jest niemal stumetrowa pagoda Uppatasanti, która w praktyce jest niczym innym, jak tylko wierną kopią pagody Szwedagon, która wznosi się w Rangunie, dawnej stolicy kraju. Istnieje tam także kilka mniejszych buddyjskich świątyń. Co jeszcze można podziwiać w wielkim mieście? Jest tam Muzeum Klejnotów, Muzeum Narodowe i ogród zoologiczny. Czy to wystarczy, by przyciągnąć turystów, którzy chcą chłonąć orientalną kulturę? Raczej nie, tym bardziej, że Naypyidaw nie ma typowej dla Mjanmy atmosfery. Z relacji osób, które miały okazję zwiedzić stolicę kraju, wynika, że miasto jest „nijakie i pozbawione wyrazu”. Inne atrakcje to parki miejskie i centra handlowe, ale bądźmy szczerzy – to wszystko można znaleźć w dosłownie każdym mieście. Podobno interesująco prezentuje się parlament, w skład którego wchodzi aż 31 budynków. W tym miejscu należy jednak wspomnieć, że obiekty rządowe są tam szczelnie otoczone wysokim murem, więc niewiele uda się zobaczyć. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Sofia – co warto zobaczyć w stolicy Bułgarii? Przewodnik po atrakcjach
Sofia to miasto, które łączy w sobie historię, sztukę i majestatyczne piękno gór. To mieszanka, której trudno się oprzeć.
W tym artykule: Żeński Pazar w Sofii Historia Sofii krok po kroku Z Sofii na górski szlak Sofia – informacje praktyczne Wędrówkę po bułgarskiej stolicy rozpoczynamy od tzw. czworokąta tolerancji, czyli miejsca, gdzie obok siebie znajdują się świątynie czterech różnych wyznań: synagoga, cerkiew Sweta Nedela, kościół katolicki oraz meczet Bania Baszi. Pod koniec XVIII w. w Sofii było 30 meczetów. Dziś czynny jest jeden. Bułgarzy po odzyskaniu niepodległości niemal całkiem wyburzyli starą osmańską Sofię. Będąc w Skopju czy Sarajewie, miastach, gdzie wciąż zostało sporo pamiątek po Turkach, nie mogę odżałować, że stolica Bułgarii bezpowrotnie straciła to orientalne dziedzictwo. Ostali się tylko handlarze w tureckim stylu. Żeński Pazar w Sofii Spotkać ich można na Żeńskim Bazarze na bulwarze Stambołowa. Jego nazwa wywodzi się od miejsca, w którym dawno temu matki szukały mężów dla swoich córek. Na targowisku panuje gwar, co rusz któryś ze sprzedawców ogłasza promocję, a wtedy przy jego stoisku momentalnie ustawia się kolejka. – Dyni za lewa! – słyszę i podbiegam do brodatego sprzedawcy. Na jego straganie pysznią się piramidy arbuzów, bo dynia to po bułgarsku arbuz. Język bułgarski należy do grupy języków słowiańskich – wiele słów jest podobnych do polskich, ale często znaczą coś innego (np. „zapomnieć” to „zapamiętać”). Wybieram małego arbuza, ale sprzedawca zaczyna cmokać z dezaprobatą. – Nie zapukałaś. Skąd wiesz, czy dojrzały? – Mam zapukać do arbuza? – Tak, a on musi ci odpowiedzieć. Jeśli wyda z siebie głuchy dźwięk, to znaczy, że jest dobry. Sprawdzam i daję się namówić na kupno. I bardzo dobrze – to jest arbuz mojego życia: soczysty, słodki i różowy w środku. Jeszcze kilka lat temu pod koniec lata sprzedawcy arbuzów okupowali całe skwery, które wyglądały jak zielone paskowane dywany. Handlarze spali na ulicach, przykrywając swoje owoce na noc plandeką. Po Żeńskim Bazarze oprowadza mnie Paulina Samunkowa – tłumaczka z bułgarskiego na polski, która mieszka w Sofii. – O stosowanych na bazarze trikach można by napisać książkę – mówi. Przekonuję się o tym na własnej skórze. Sprzedawca w sklepiku przy bazarze wciąga nas za ręce do środka. – Chodź, chodź, mam najsłodsze słodycze na świecie – uśmiecha się. Parzy nam miętową herbatę w małych filiżankach. Na podłodze widzę ciężki kilim w trójkąty. Sprzedawca zauważa moje spojrzenie: – Dywan jest z Cziprowci. Wiecie, że te zdobienia mają ukryte znaczenie? Trójkąt jest symbolem kobiecości, zaś odwrócony do góry nogami – męskości, romby konotują nieskończoność, wieczność i ludzką seksualność. We wzorach tych dywanów zachowały się szczątki prabułgarskiej magii. Właścicielom domów, w których się znajdują, mają przynosić szczęście. Nie mogę wam go sprzedać – śmieje się. – Spokojnie, wystarczy nam coś do jedzenia – odpowiadam. – Próbowaliście kiedyś lokum? To taka galaretka. Sprzedam wam najlepszą – z bułgarskiej Doliny Róż. Byliście tam kiedyś? Pojeźdźcie koniecznie na początku czerwca, kiedy odbywa się święto róży. Może któraś z was zostanie różaną miss? – trajkocze sprzedawca, przy okazji napełniając siatki łakociami. Jest tak sympatyczny, że nie umiemy odmówić. Później okaże się, że słodycze są częściowo przeterminowane. Ale nie potrafię mieć mu tego za złe. Wizyta w jego sklepie była jak podróż do świata „Baśni tysiąca i jednej nocy”. Historia Sofii krok po kroku Żeński Bazar kojarzy mi się targowiskami Stambułu. W czasach osmańskich (Turcy panowali tu prawie 500 lat) miasto nazywano zamiennie Sredec (co po bułgarsku oznacza: leżący w środku kraju) i Sofia. W czasach bizantyjskich, a wcześniej trackich, określane było z kolei jako Serdika. Cesarz Konstantyn Wielki, którego matka urodziła się tutaj, mawiał: „Serdika jest moim Rzymem”. Chciał nawet przenieść tam swój dwór. Pozostałości antycznej Serdiki znajdujemy na dziedzińcu ministerstwa obrony i pałacu prezydenckiego. Stoi tu malutka kamienna cerkiew św. Jerzego. Ta rotunda to najstarszy budynek w mieście. Zbudowali go w IV w. Rzymianie. Zachowały się tu oryginalne freski z XII–XIV w. Za czasów Imperium Osmańskiego budynek służył za meczet, a od jego upadku: cerkiew-muzeum. Dalej nasz spacer wiedzie do cerkwi św. Aleksandra Newskiego, czyli najważniejszej świątyni Bułgarskiego Kościoła Prawosławnego. Wzniesiono ją na cześć cara Aleksandra II, który pomógł Bułgarom wyzwolić się spod tureckiego jarzma. Ten kościół w stylu neobizantyjskim w środku zachwyca kolekcją fresków. Nazwy użytych przy budowie materiałów oszałamiają: marmur na wejściu, onyks i alabaster na tronach patriarchy i cara, złoto na najwyższych kopułach. Po odwiedzinach w równie bajkowej cerkwi św. Mikołaja zaczynamy powoli czuć zmęczenie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/12/shutterstock1533006287-03b33b2.jpg" width="5460" height="3637" alt="Ogromny sobór Aleksandra Newskiego wzniesiono na cześć rosyjskiego cara Aleksandra II, który w XIX w. wspierał niepodległościowe dążenia Bułgarów" title="Ogromny sobór Aleksandra Newskiego wzniesiono na cześć rosyjskiego cara Aleksandra II, który w XIX w. wspierał niepodległościowe dążenia Bułgarów" /> Paulina Samunkowa namawia na odpoczynek w Południowym Parku: – Wystarczy trochę bałkańskiego słońca, a wszyscy wychodzą do parków. Uwielbiam Południowy, bo trochę mi przypomina Central Park. Sofia w ogóle ma wiele wspólnego z Nowym Jorkiem i nie chodzi tylko o metro i wszechobecne żółte taksówki. Tu pracuje się więcej niż w innych bułgarskich miastach, od Sofii zależy bułgarska ekonomia. Ale nie przypomina ona Warszawy. Tu ludzie mają jeszcze czas na rozmowy. Na kawę i papierosa. Na wiele kaw. Dołączamy do tłumu spacerowiczów. Park jest pełen biegaczy i grupek młodzieży, które łączą ławki i puszczają głośno muzykę z boomboxów. Młodych pełno też przy pomniku Armii Radzieckiej. Ten monument międzynarodową sławę zyskał po akcji z 2011 r., kiedy został przerobiony na popkulturową modłę. Żołnierze „otrzymali” stroje Supermana, Batmana i Ronalda McDonalda, a całości dopełniał podpis: „W krak s wremeto” („Z duchem czasu”). W 2013 r. pomnik przemalowano na różowo – dla upamiętnienia rocznicy Praskiej Wiosny. Pojawił się na nim napis po czesku: „Bulharsko se omlouva”, czyli „Bułgaria przeprasza”, w domyśle – za współudział w inwazji Układu Warszawskiego z 1968 r. Zimą 2014 r., kiedy Rosja zajmowała Krym, został z kolei pomalowany na żółto-niebiesko, czyli w barwy Ukrainy. Podchodzę do jednego z nastolatków siedzących pod pomnikiem, który teraz nie jest pomalowany. – Co się stało z graffiti? – pytam. – Policja zwykle po kilku dniach nas namierza i musimy wszystko umyć, ale do tego czasu zdjęcia pomnika obiegają cały świat. Geneza powstania pomnika niejako skłania do prowokacji. Ma on upamiętniać wyzwolicieli. Ale od kogo wojska radzieckie wyzwalały Bułgarię? Nikt jej przecież w czasie II wojny światowej nie zajął! Poza „wyzwolicielami”. Z Sofii na górski szlak Podczas zwiedzania Sofii ciągle mamy przed oczami pobliskie góry Witosza, które zdają się nas zapraszać na wędrówkę po połoninach. Jedziemy tam kolejką z Simeonowa. – Przyjedźcie zimą – doradza kasjerka. – Będziecie mogli poszaleć na nartach. Sofia, obok Zagrzebia, jest jedyną europejską stolicą, w której można wybrać się na narty. Patrząc z góry na miasto, zazdroszczę sofijczykom możliwości takiego wypadu. Wyobrażacie sobie: Zakopane pod Warszawą?! Górski spacer budzi w nas chęć odwiedzenia jeszcze wyższych szczytów. Półtorej godziny jazdy samochodem ze stolicy znajdują się góry Riła z architektoniczną perłą – Rylskim Monastyrem, który w 1983 r. wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO. To swoiste centrum duchowe Bułgarów. Miejsce, które pozwoliło przetrwać tutejszej kulturze w czasie dominacji osmańskiej. Jedziemy do niego przez Dupnicę (po bułgarsku „dupka” znaczy dziura, bez dwuznaczności). Monastyr wodzi nas jak fatamorgana. Najpierw widzimy coś jakby szpilkę i wydaje się, że to tuż, tuż. Ale nie, to jeszcze spory kawałek do przejechania. Docieramy wieczorem. Wszystko jest zamknięte, a w plecaku pusto. Za niewielką opłatą dostajemy celę. Jesteśmy tu jedynymi turystami. Po drewnianych krużgankach przemykają mnisi i czarne koty. Nad dziedzińcem malują się przepiękne rylskie szczyty. Zwiedzamy następnego dnia. Przechadzamy się wśród łuków pomalowanych na biało-czarno, które sprawiają, że monastyr wygląda, jakby był domem z origami. Ten solidny gmach jest tak wykończony, że wydaje się złożony z papieru, tak jakby miał w sobie coś z japońskich pagód. Może to masywne otoczenie dodaje mu lekkości? Główna cerkiew, pw. Świętej Bogurodzicy, robi ogromne wrażenie. To trójnawowa bazylika zbudowana na planie krzyża z kopułą na skrzyżowaniu naw. Ozdobą świątyni są freski i ogromny ikonostas. Tutaj znajduje się też baszta Chrelina – 6-kondygnacyjna wieża z 1335 r. Nie przypadkiem też mury mają tu wysokość 24 m i grubość 2 m. Na pierwszy rzut oka może tego nie widać, ale miał to być ostatni punkt oporu dla obrońców klasztoru. Również dlatego drzwi nie są tu umieszczone na poziomie podłoża, lecz piętro wyżej. Monastyr ma długą historię. Został zbudowany na miejscu X-wiecznej pustelni założonej przez św. Iwana Rylskiego – bułgarskiego mistyka, najważniejszego z tutejszych świętych, rzecznika bułgarskiego narodu w niebie, a na ziemi – anioła. W XIV w. pustelnię zamieniono w klasztor. Ale jego współczesne oblicze, w stylu bułgarskiego odrodzenia, pochodzi z XIX w. Sofia – informacje praktyczne Dojazd Samolotem LOT-u do Sofii dolecimy z warszawskiego Lotniska Chopina. Do Sofii kursują też bezpośrednie autobusy z Warszawy. Samochodem z Krakowa dojedziemy w 14 godz. Nocleg Tsarsko Selo, Okolovrasten Pat 72; hotel spa u stóp Witoszy. Dwa baseny – zewnętrzny i wewnętrzny, sauny oraz siłownia. Hotel BudaPest, Budapeshta 92A. Położony w centrum, tuż obok Lwiego mostu, świetny punkt wypadowy do zwiedzania miasta. Rozrywka Sofia jest, po Madrycie, najwyżej położoną europejską stolicą. Park Witosza to najstarszy park narodowy na Bałkanach. Zimą można wybrać się tu na narty ze stacji kolejki Simeonowo. Górskie szlaki mają swój początek także w Dragalewci, Bojanie i Knjażewie. Darmowe wycieczki po Sofii z przewodnikiem w jęz. angielskim: freesofiatour.com. Dobrze widziane jest zostawienie napiwku. Oprócz trasy standardowej do wyboru są m.in. (płatne): komunistyczna, żydowska, pubowa oraz alternatywna. Muzeiko – Dziecięce Centrum Naukowe przy ul. Prof. Bojan Kamenow 3. W środku sekcje m.in.: planetarium, podziemne tajemnice, inteligentny ogród; muzeiko.bg. Na ochłodę Aquapark Wodne Młyny; ok. 30 km z centrum Sofii. Źródło: National Geographic Traveler
Na środku pustyni powstaje megamiasto. Będzie nową stolicą kraju
Niedaleko Kairu, na samej pustyni, powstaje gigantyczne miasto, które stanie się nową siedzibą władz. Futurystyczny projekt ma odciążyć przeludnioną stolicę i być symbolem rozwoju Egiptu.
W tym artykule: Nowa stolica Egiptu powstaje na środku pustyni Dlaczego Egipt buduje nową stolicę? Egipcjanie jak Indonezyjczycy Pustynia wydaje się jednym z najmniej sprzyjających miejsc do życia dla człowieka. Mimo to historie Dubaju czy Rijadu pokazują, że nawet na terenach pozornie niegościnnych można stworzyć tętniące życiem metropolie. Egipcjanie także podjęli się tego wyzwania i rozpoczęli budowę nowoczesnego miasta w surowym i wymagającym środowisku. Jak będzie wyglądać nowa stolica kraju nad Nilem? Nowa stolica Egiptu powstaje na środku pustyni Nowa Stolica Administracyjna – bo pod taką nazwą funkcjonuje obecnie miasto mające odciążyć obecną stolicę Egiptu – powstaje na pustyni, ok. 45 kilometrów na wschód od Kairu. Megamiasto ma zajmować powierzchnię 700 kilometrów kwadratowych (o prawie 200 km kw. więcej niż Warszawa) oraz zostać podzielone na 25 dzielnic usługowych i 21 dzielnic mieszkalnych. Szacuje się, że futurystyczna metropolia pomieści od 6 do 7 milionów ludzi. Według Khaleda Abbasa, przewodniczącego Stolicy Administracyjnej ds. Rozwoju Miast (ACUD), państwowej firmy specjalnie powołanej do nadzorowania budowy supermiasta, na początku roku nową stolicę zamieszkiwało zaledwie 1,5 tysiąca osób. Do końca 2024 roku liczba ta ma wzrosnąć do 10 tysięcy. Na razie NSA przyciąga głównie urzędników państwowych i ich rodziny, którzy jako pierwsi zamieszkali w nowoczesnych budynkach powstałych w ramach pierwszego etapu rozwoju miasta. Oprócz przestrzeni mieszkalnych wzniesiono tu również imponujące obiekty, takie jak najwyższy w Afryce, 70-piętrowy wieżowiec, największą na Bliskim Wschodzie katedrę czy ogromny meczet. Nie sposób pominąć także monumentalnego kompleksu wojskowego o chwytliwej nazwie Octagon. Co ciekawe, zajmowany przez niego obszar przewyższa Pentagon w Waszyngtonie aż siedmiokrotnie. Ponadto na mapie miasta znajdziemy również „Zieloną Rzekę”, a więc ciągnący się wzdłuż kanału (zasilanego wodą z Nilu) park o długości 10 km. Przypomnijmy, że pierwotnie projekt, którego wartość szacowano na blisko 60 miliardów dolarów, miał zostać ukończony do 2021 roku. Jego realizację znacząco opóźniła jednak pandemia COVID-19. Dlaczego Egipt buduje nową stolicę? O tym, że Egipt planuje przenieść swoją stolicę mówiło się już w 2015 roku. Głównym powodem była zbyt duża populacja Kairu i związane z tym problemy infrastrukturalne. – Mamy świadomość, że obecna liczba mieszkańców Kairu podwoi się w ciągu najbliższych czterdziestu lat – zaznaczał ówczesny minister budownictwa mieszkaniowego, Mustafa el-Madbuli. Ludność egipskiej stolicy z roku na rok nieustannie rośnie. Na przełomie lat 90. i 2000. oscylowała na poziomie 13 milionów. W 2018 r. po raz pierwszy przekroczyła 20 mln, a dziś wynosi ponad 22 mln. Dla porównania Tokio, czyli największe miasto świata, aktualnie zamieszkuje 37 mln osób. Egipcjanie jak Indonezyjczycy Egipt nie jest jedynym krajem, który postanowił zmienić stolicę. Niedawno na podobny krok zdecydowała się Indonezja, przenosząc w sierpniu 2024 r. swoje centrum administracyjne z Dżakarty do Nusantary na wyspie Borneo. Decyzję tę wymusiło zagrożenie zatopienia znacznej części miasta z powodu podnoszenia się poziomu wód oraz narastające problemy z przeludnieniem i zanieczyszczeniem środowiska. W przeszłości z potrzebą przeniesienia stolicy zmierzyła się także Brazylia. W 1955 r. prezydent Juscelino Kubitschek zainicjował realizację XVIII-wiecznego planu, zakładającego utworzenie nowego centrum administracyjnego w głębi kraju. Dzięki tym działaniom, 21 kwietnia 1960 roku, Brasília oficjalnie została stolicą Brazylii, zastępując tym samym Rio de Janeiro. Źródła: sukces.rp.pl; geekweek.interia.pl; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Nadwiślańskie atrakcje w Warszawie – odkryj najlepsze miejsca na relaks i zabawę
Warszawa to miasto pełne kontrastów – z jednej strony tętniące życiem centrum, z drugiej strony dzika natura nad Wisłą. Rzeka odgrywa ważną rolę w życiu mieszkańców i turystów, oferując wiele atrakcji. W tym przewodniku odkryjesz najlepsze miejsca stolicy Polski nad Wisłą: od malowniczych bulwarów, przez piękne plaże, aż po emocjonujące rejsy łodzią.
Spis treści Warszawskie Bulwary Wiślane – serce letnich atrakcji Plaże w Warszawie – gdzie odpocząć nad rzeką Mosty nad Wisłą Rejsy po Wiśle – atrakcje z perspektywy wody Podsumowanie Warszawa to nie tylko zabytki i miejskie atrakcje. Stolica Polski oferuje także wyjątkowe miejsca nad Wisłą. Plaże, ścieżki rowerowe, klimatyczne bary oraz niezapomniane rejsy. Sprawdź, co warto zobaczyć nad Wisłą, i jak najlepiej spędzić czas w stolicy. Warszawskie Bulwary Wiślane – serce letnich atrakcji Bulwary Wiślane to popularne miejsce spotkań, gdzie historia łączy się z nowoczesnością. Są one doskonałe na spacery, rowerowe wycieczki, a także relaks w jednej z licznych kawiarni czy barów. Spacer i rowerem przez bulwary Bulwary Wiślane oferują jedną z najlepszych tras spacerowych i rowerowych w stolicy. Ścieżka wiedzie wzdłuż rzeki, mijając Zamek Królewski, Park Fontann oraz słynne festiwale, takie jak Festiwal Muzyczne Ogrody​. Dzięki tunelom pod Wisłostradą, ścieżka łączy wiele atrakcji, w tym Powiśle, Stare Miasto oraz Żoliborz. Żoliborski odcinek bulwarów, choć mniej komercyjny, oferuje spokojniejsze, klimatyczne miejsce na odpoczynek. To świetne miejsce na rozłożenie koca i chwilę relaksu. Bary i restauracje z widokiem na Wisłę Na Bulwarach Wiślanych znajdziesz wiele lokali oferujących nie tylko wspaniałe jedzenie, ale także niezapomniany widok na Wisłę. Miejsca takie jak Monkey Love, Miami Wars czy Cud nad Wisłą są idealne na letnie wieczory​. Co więcej, Grunt i Woda zaspokoi potrzeby rodzin z dziećmi, a w Dworcu Wodnym można spróbować wykwintnych dań, takich jak kalmary​. Każdy z lokali ma swoją specyfikę, dzięki czemu każdy znajdzie coś dla siebie. Plaże w Warszawie – gdzie odpocząć nad rzeką Warszawskie plaże nad Wisłą to miejsca idealne do odpoczynku, ale również do aktywnego spędzania czasu. Poniatówka – jedna z najpiękniejszych miejskich plaż Plaża Poniatówka jest jednym z najpiękniejszych miejsc nad Wisłą, szczególnie doceniana przez amerykańską edycję „National Geographic”​. Usytuowana blisko Mostu Poniatowskiego, plaża oferuje doskonałe warunki do relaksu oraz widok na warszawskie wieżowce. W pobliżu znajdują się także kluby plażowe, takie jak La Playa i Aquatica, które ożywiają to miejsce wieczorami​. Kalima – pływająca plaża na Wiśle Kalima, pływająca plaża urządzona na barce, to egzotyczne miejsce, które przypomina skrawek Sahary. Jest to jedno z najbardziej unikatowych miejsc nad Wisłą, gdzie można odpocząć z dala od miejskiego zgiełku​. Mosty nad Wisłą Warszawskie mosty to nie tylko elementy infrastruktury, ale także atrakcje turystyczne oferujące wspaniałe widoki. Most Świętokrzyski i jego atrakcje Most Świętokrzyski to nowoczesna konstrukcja, która jest jednym z symboli współczesnej Warszawy. Łączy Powiśle z Pragą, a widok z mostu na Syrenkę Warszawską i Stadion Narodowy jest niezapomniany​. Spacer po moście to doskonały sposób na poznanie miasta z innej perspektywy, zwłaszcza o zachodzie słońca. Rejsy po Wiśle – atrakcje z perspektywy wody Rejsy po Wiśle to jedna z najpopularniejszych atrakcji w Warszawie. Dzięki nim można zobaczyć stolicę z zupełnie innej perspektywy, a dostarczają wiele pozytywnych emocji. Wynajem motorówki i Krypy Basonia Dla osób szukających mocniejszych wrażeń istnieje możliwość wynajmu motorówki lub wzięcia udziału w rejsie Krypą Basonia organizowanym przez fundację „Ja Wisła”. Rejsy oferują różnorodne trasy, które pozwalają podziwiać warszawskie mosty oraz nadwiślańskie atrakcje​. Warto przekonać się na własne oczy, że widoki z motorówki na zamek i stare kościoły robią ogromne wrażenie​. Emocje związane z rejsami po Wiśle Podczas rejsów można nie tylko zobaczyć Warszawę z nietypowej perspektywy, ale również poczuć prawdziwy klimat miasta. Zbyszko Cieszyński, przewodnik motorówki, opowiada o wspaniałych widokach na Stadion Narodowy, pływające restauracje oraz dziką przyrodę nad Wisłą. Podczas rejsów można nawet usłyszeć dźwięki miasta, takie jak przejeżdżające Intercity na moście średnicowym​. Podsumowanie Warszawa nad Wisłą to miejsce, które zadowoli każdego – od miłośników aktywnego wypoczynku, po osoby szukające relaksu i spokoju. Spacer bulwarami, odpoczynek na jednej z miejskich plaż czy rejs po rzece – to tylko niektóre z opcji, które czekają na ciebie co roku. Niezależnie od tego, czy jesteś mieszkańcem Warszawy, czy odwiedzasz stolicę po raz pierwszy, nadwiślańskie atrakcje dostarczą ci niezapomnianych wrażeń.
Największe miasto Jordanii było znane już w czasach biblijnych. Dziś jest nowoczesną metropolią
Największe miasto Jordanii rozpościera się na pagórkowatym terenie, między zieloną Doliną Jordanu a jałową pustynią. Wielka metropolia, w której tradycja spotyka się z nowoczesnością, pamięta czasy starotestamentowe. I choć dziś w jordańskiej stolicy przeważa nowoczesna zabudowa, wciąż jeszcze można odnaleźć tam pamiątki po najdawniejszej przeszłości. Co warto zobaczyć w Ammanie? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Charakterystyka największego miasta Jordanii Jak dziś wygląda Amman? Jakie atrakcje skrywa największe miasto Jordanii? Amman w starożytności zamieszkiwało aramejskie plemię Ammonitów. Na przestrzeni lat największe miasto Jordanii było obiektem zakusów wielu plemion i ludów. To sprawiło, że dziś ta nowoczesna metropolia jest wielokulturowym tyglem, w którym obok siebie współistnieją różne wyznania. Charakterystyka największego miasta Jordanii Amman jest stolicą, ale także głównym ośrodkiem gospodarczym i kulturowym Jordanii. Główne miasto bliskowschodniego królestwa jest także największe w całym Lewancie. W wielkiej metropolii mieszka prawie 2,3 mln osób, a liczba ta sukcesywnie wzrasta od wielu lat. Największe miasto Jordanii rozciąga się na pofałdowanym płaskowyżu w północnej części kraju, na wysokości 850 m n.p.m. Historycznie swoimi granicami obejmowało siedem wzgórz, do których nawiązuje siedmioramienna gwiazda na państwowej fladze. W wyniku rozbudowy obecnie zajmuje dziewiętnaście wzgórz. Architektura Ammanu Miasta krajów arabskich kojarzą się przede wszystkim z bogactwem form, kolorów i zdobnictwa. Pod względem architektonicznym stolicy Jordanii bliżej jest do krajów śródziemnomorskich. Jako że głównym budulcem jest tam wapień, większość domów i innych budynków jest biała (stąd wzięło się określenie „białe miasto”). Oczywiście nie brakuje tam elementów architektury islamu, ale w mieście wciąż można znaleźć liczne pamiątki po antycznym Rzymie i Bizancjum. W całościowym ujęciu tworzy to specyficzną mozaikę, odzwierciedlającą długą i złożoną historię miasta. Historia Ammanu Pierwszym znanym plemieniem, zasiedlającym teren dzisiejszego Ammanu, byli Ammonici. W czasie ich panowania miasto nosiło nazwę Rabba Ammon. Najprawdopodobniej było jednym z najważniejszych ośrodków na Bliskim Wschodzie, o czym świadczy starotestamentowa wzmianka, wskazująca na miasto jako na stolicę aramejskiego plemienia. W czasach panowania króla Dawida było oblegane przez jego wojska pod dowództwem Joaba. Po zdobyciu miasta Dawid ogłosił się królem Ammonitów. W III stuleciu p.n.e. Rabba Ammon zdobył egipski władca Ptolemeusz II Filadelfos i przemianował je na Filadelfię. Nazwa, którą nosi do dziś, została ukuta dopiero trzy wieki później, kiedy na tamtejszych wzgórzach osiedlili się Nabatejczycy i Ghassanidzi. Arabowie zajęli miasto w 635 r. Pod ich panowaniem Amman rozkwitał. Jednak gdy stolica kalifatu została przeniesiona z Damaszku do Bagdadu, zaczęło stopniowo podupadać. Od XVI wieku znajdowało się w rękach Turcji. Amman zaczął stopniowo wyludniać się, aż w końcu został całkowicie opuszczony. Odbudowa Ammanu Miasto powróciło do łask dopiero w 1878 roku, gdy przybyli tam Czerkiesi wysiedleni z Kaukazu Północnego. Gdy powstała tam stacja kolejowa na linii łączącej Damaszek z Medyną, Amman zaczął ponownie rozkwitać. W 1921 roku stał się stolicą Emiratu Transjordanii, a 25 lat później – niepodległej Jordanii. Jak dziś wygląda Amman? Historia Ammanu jest długa. Nic więc dziwnego, że mówimy tu o jednej z najdłużej zamieszkałych stolic. Na przestrzeni wieków miasto było podbijane przez liczne plemiona, a każde pozostawiło po sobie mniejsze lub większe pamiątki. W XIX wieku zaczęło się odradzać i ten rozwój trwa nieprzerwanie do dziś. To wszystko sprawiło, że dzisiejszy Amman jest specyficzną mozaiką tradycji i nowoczesności. Przeszłość najwyraźniej uwidacznia się we wschodniej części stolicy. To właśnie tam można znaleźć wspomnianą wcześniej białą zabudowę. To tam funkcjonują niewielkie sklepiki, bazary i stare warsztaty. Zachodnia część Ammanu jest natomiast wyrazem zmian, jakie miasto przeszło. W tamtejszym krajobrazie dominują wzniesione niedawno wieżowce, nowoczesne galerie sztuki, luksusowe butiki i hotele, ekskluzywne restauracje i modne kluby nocne. Wciąż widoczne są tam elementy tradycji, ale te są sukcesywnie wypierane przez nowoczesność. Jakie atrakcje skrywa największe miasto Jordanii? Architektoniczny i kulturowy miszmasz? Być może w pewnym stopniu, ale to właśnie sprawia, że w największym mieście Jordanii każdy znajdzie coś dla siebie. Osoby lubujące się w życiu nocnym będą zachwycone zachodnią częścią miasta. Trzeba jednak wyraźnie podkreślić, że nie brakuje tam atrakcji dla miłośników historii i zabytków. Cytadela Jebel Al Qala’a Najwyższe wzgórze w stolicy Jordanii, Jebel Al Qala’a, zostało ufortyfikowane mniej więcej w 1800 roku p.n.e. Od tamtego czasu podlegało licznym przebudowom i rozbudowom, realizowanym między innymi w epoce rzymskiej, bizantyjskiej i umajjadzkiej. W rezultacie niewiele zostało z pierwotnej cytadeli, jednak nie oznacza to, że należy ominąć to miejsce. Przeciwnie, cytadela wznosząca się w centralnym punkcie Ammanu to jedna z największych atrakcji miasta. To właśnie tam znajduje się słynna świątynia Herkulesa, wzniesiona w czasie panowania Rzymian. Do dziś zachowało się zaledwie kilka elementów tej budowli, w tym ręka mitycznego półboga (część wielkiego posągu Herkulesa) i kilka kolumn, z których dwie kompletne mierzą niemal dziesięć metrów wysokości. Innym interesującym obiektem na terenie cytadeli jest pałac Umajjadów. Wybudowany między VII a VIII stuleciem, pierwotnie był okazałym kompleksem zabudowań, jednak większość zawaliła się w trakcie trzęsienia ziemi w 749 roku. Po tych, które ocalały, zostały tylko fundamenty i fragmenty ścian. Na potrzeby turystyki zrekonstruowano salę audiencyjną z kopułowym zadaszeniem. Wymieniając ciekawe obiekty na terenie cytadeli, nie można pominąć ruin bazyliki bizantyjskiej. Po wybudowanej w VI wieku świątyni zostały kolumny i kilka mozaik. Warto udać się też do tamtejszego Muzeum Archeologicznego, gdzie zgromadzono zbiór artefaktów z epoki brązu i posągi odkryte na stanowisku archeologicznym Ain Ghazal. Teatr rzymski Teatr wzniesiony w czasach rzymskich (w II wieku, w czasie panowania cesarza Antoninusa Piusa) mógł zmieścić do sześciu tysięcy osób. Zgodnie ze starożytną sztuką budownictwa, cechował się niezwykłą akustyką. Nawet osoby zasiadające na najwyższych rzędach widowni doskonale słyszały każde słowo wypowiedziane na scenie. Meczet króla Abdullaha I To jedna z najmłodszych atrakcji na mapie Ammanu. Prace nad świątynią mogącą zmieścić do trzech tysięcy wiernych rozpoczęły się w 1982 roku, a zakończyły siedem lat później. Dlaczego warto zobaczyć ten obiekt? Choćby ze względu na jego ogrom – wielki meczet rozciąga się na powierzchni 12 tysięcy metrów kwadratowych. Downtown Amman Centrum miasta to miejsce, w którym tradycja najwyraźniej miesza się z nowoczesnością. Nie brakuje tam sklepów, restauracji i kawiarni, a dookoła panuje typowo bliskowschodni klimat, którego najbardziej charakterystycznym elementem są wszechobecni sprzedawcy, głośno nawołujący do zakupów. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Stolica Brazylii często jest mylona z tym miastem. Dlaczego?
Stolica Brazylii nie jest największym miastem tego południowoamerykańskiego kraju. Co więcej, pod względem turystyki ustępuje przynajmniej dwóm innym brazylijskim metropoliom. Jakie miasto jest więc stolicą Brazylii i czy warto je odwiedzić? Oto najważniejsze informacje i podpowiedzi.
Spis treści: Stolica Brazylii zaskakuje architekturą Brasília dla turystów Co zobaczyć w stolicy Brazylii? Stolica Brazylii – ciekawostki Jaka jest stolica Brazylii? Podróżnicy i pasjonaci geografii z pewnością znają odpowiedź na to pytanie. Stolicą największego kraju Ameryki Południowej nie jest ani Rio de Janeiro, ani Sao Paulo. Warto jednak podkreślić, że Rio było stolicą Brazylii do 1960 r. Ponad 60 lat temu honory przejęła jednak zaprojektowana od podstaw w połowie XX wieku Brasília. Stolica Brazylii zaskakuje architekturą Brasília to jedno z najbardziej nietypowych miast świata. Choć kojarzy się z biurokratycznym centrum Brazylii, jej historia, architektura i znaczenie są fascynujące i pełne zaskakujących szczegółów. Na pierwszy rzut oka Brasília przypomina bardziej gigantyczny eksperyment architektoniczny niż klasyczne miasto. Stolica Brazylii została zaprojektowana przez znanego brazylijskiego architekta Oscara Niemeyera oraz urbanistę Lúcio Costę. Plan miasta z lotu ptaka przypomina kształtem samolot lub ptaka z rozpostartymi skrzydłami. Centralną aleję miasta, Monumental Axis, wzdłuż której znajdują się najważniejsze budynki administracyjne, otaczają równoległe linie dróg, nadając miastu futurystyczny charakter. Całość została podzielona na funkcjonalne strefy: osiedla mieszkalne, handlowe, biurowe czy rządowe, co nadaje porządek i klarowność. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych budynków jest Katedra Matki Bożej z Aparecidy, której nowoczesna struktura z żebrami wznoszącymi się ku niebu symbolizuje otwartość ku boskości. Inne ważne budowle w stolicy Brazylii to m.in. Kongres Narodowy czy Palácio do Planalto – siedziba prezydenta. Mimo że infrastruktura miasta nie jest wiekowa, została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1987 roku. Jest to rzadki przypadek, gdzie całe miasto – od samego projektu po indywidualne budynki – uznano za przykład „arcydzieła ludzkiego geniuszu twórczego”. Brasília dla turystów Brasília to centrum polityczne kraju. Znajduje się tu siedziba prezydenta, Kongres Narodowy oraz Sąd Najwyższy. To tu podejmowane są najważniejsze decyzje dotyczące przyszłości Brazylii. Plac Praça dos Três Poderes (Plac Trzech Władz) symbolizuje równowagę między władzą wykonawczą, ustawodawczą i sądowniczą. Miasto często bywa kojarzone z formalnym, urzędowym charakterem, co odróżnia je od tętniącego życiem Rio de Janeiro​. Nie oznacza to jednak, że w Brasílii nie ma atrakcji dla mieszkańców i turystów. Faktem jest jednak, że stolica Brazylii jest odwiedzana przez podróżników znacznie rzadziej niż do Rio de Janeiro czy Sao Paulo. Obie te metropolie w odróżnieniu od brazylijskiej stolicy są położone nad lub niedaleko oceanu. Brasília, mimo że jest oddalona od wybrzeża o ponad 1000 km, ma dostęp do wody. To za sprawą Jeziora Paranoá, sztucznego zbiornika wodnego stworzonego w celu poprawy klimatu i zwiększenia zapasów wody pitnej w regionie. Dziś pełni ono funkcję rekreacyjną, przyciągając miłośników sportów wodnych – od windsurfingu po nurkowanie. Pod taflą jeziora znajduje się nawet zanurzona wioska, Vila Amaury, co jest dodatkową atrakcją dla nurków. Co zobaczyć w stolicy Brazylii? Panorama miasta z wieży telewizyjnej. Wieża telewizyjna o wysokości 224 metrów jest jednym z najlepszych punktów widokowych w mieście. Z platformy na wysokości 75 metrów można podziwiać panoramiczny widok na miasto, w tym na Monumental Axis oraz jezioro Paranoá. To świetne miejsce na robienie zdjęć i zobaczenie z góry nietypowego planu urbanistycznego Brasílii. Memoriał Juscelino Kubitscheka. To muzeum poświęcone prezydentowi Juscelino Kubitschekowi, który odegrał kluczową rolę w budowie Brasílii. W środku przechowywane są liczne pamiątki związane z jego życiem i dorobkiem, w tym dokumenty, fotografie oraz eksponaty przedstawiające etapy powstawania miasta. Memoriał mieści również jego mauzoleum. Dla miłośników historii jest to kluczowy punkt na mapie miasta. Parque Nacional de Brasília. Park narodowy zajmuje obszar ponad 42 tysięcy hektarów. Jest to największy na świecie park położony na obszarze zurbanizowanym. To idealne miejsce dla miłośników przyrody. Wytyczone szlaki piesze prowadzą przez naturalne źródła, lasy Cerrado oraz obok malowniczych wodospadów. Na miejscu można kąpać się w naturalnych basenach oraz obserwować dziką przyrodę, w tym ponad 200 gatunków ptaków​ (np. papugi i tukany). Jardim Botânico de Brasília. Ogród botaniczny to kolejne miejsce, w którym można podziwiać przyrodę regionu Cerrado, który otacza Brasílię. Oprócz licznych gatunków roślin, ogród oferuje trasy spacerowe, punkty widokowe oraz miejsca piknikowe. Jest to świetne miejsce na odpoczynek i bliższe poznanie unikatowej roślinności tej części Brazylii​. W planie zwiedzania warto uwzględnić również wspomniane wcześniej Katedrę Matki Bożej z Aparecidy, plac Praça dos Três Poderes oraz jezioro Paranoá. Stolica Brazylii – ciekawostki Brasília jest jednym z niewielu miast na świecie, które zostało zaplanowane i wybudowane w tak krótkim czasie – w niespełna cztery lata! Projekt ten był oczkiem w głowie prezydenta Juscelino Kubitscheka, który chciał przenieść stolicę w głąb kraju, aby przyspieszyć rozwój mniej zaludnionych obszarów​. W Brasílii ulice nie mają nazw – numeracja oparta jest na precyzyjnym kodzie urbanistycznym, co dla przyjezdnych może być dużym wyzwaniem, jeśli chodzi o nawigację​. Wieża telewizyjna Brasílii znana jest także jako Flor do Cerrado ze względu na swoją unikatową konstrukcję przypominającą kwiat. Jest jednym z najwyższych punktów widokowych w mieście​. W wielu częściach miasta nie ma typowych latarni. Zamiast tego Brasília wykorzystuje innowacyjne oświetlenie uliczne wbudowane w chodniki i fasady budynków, co dodaje miastu nowoczesnego charakteru. Choć Brasília może wydawać się odległa od stereotypowego wyobrażenia o Brazylii pełnej kolorów, karnawałów i tętniących życiem plaż, to miasto ma swój unikatowy urok. Jego niezwykła architektura, urbanistyka i znaczenie polityczne sprawiają, że jest to jedno z najważniejszych i najbardziej charakterystycznych miejsc nie tylko w Brazylii, ale i na świecie. Źródło: National Geographic Polska. Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Berno to trzecia najwyżej położona stolica Europy. Ekologia łączy się tu z historią
Berno to miejsce do spacerowania, pływania, zakupów i delektowania się czekoladą. Mieszkańcy tego szwajcarskiego miasta wiedzą, jak celebrować życie.
Spis treści: Berno – lokalizacja Ekologia i historia Zabytki Piknik nad rzeką Miasto Einsteina i czekolady Pływanie w rzece i po rzece Centrum Paula Klee Berno – informacje praktyczne Berneńczycy chodzą z prędkością 1,05 m na sekundę, jak obliczyli naukowcy. To czyni z nich nie tylko najwolniejszych ludzi w Szwajcarii, ale też na całym świecie. Choć jest to źródło wielu żartów, mieszkańcy Berna wydają się z tego dumni. I próbują tym podejściem zarazić również odwiedzających ich miasto gości. Dlatego Berno zostało wymyślone i zorganizowane tak, żeby zwolnić, pozachwycać się i odpocząć – słowem pocelebrować życie. A że to właśnie Szwajcarzy są jednym z najbogatszych, najzdrowszych i najbardziej szczęśliwych narodów na świecie, a Berno uchodzi za jedno z najlepszych miejsc do życia, postanowiłam spędzić tutaj weekend. Bo warto uczyć się od najlepszych. Berno – lokalizacja Już sama lokalizacja Berna zachwyca. To trzecia najwyżej położona stolica Europy – 540 m n.p.m. (choć Szwajcaria oficjalnie nie ma stolicy) i jedno z jej najbardziej zielonych miast. A dodatkowo przy dobrej pogodzie widać stąd imponujące sylwetki Alp Berneńskich, zwanych Europejskimi Himalajami, ze sławnymi szczytami Mönch, Jungfrau i Eiger. Podziwiam je z balkonu mojego hotelowego pokoju. Zatrzymałam się w Swissotel Kursaal Bern. Znajduje się on tuż przy pięknym stalowym moście Kornhaus w 160-letnim budynku. Wystarczy przejść przez tę niesamowitą romantyczną konstrukcję i już jesteśmy na starym mieście. Pierwsze, co rzuca się w oczy, to niezwykle spójna historyczna zabudowa Berna. Za jej sprawą wygląda jak makieta pokazowego średniowiecznego miasteczka. A drugie? Owszem, widać tu eleganckie auta, ale większość stoi zaparkowana przy ulicach, mijam za to sporo spacerowiczów. Ekologia i historia Podziwiam Szwajcarów za ich szacunek do przyrody i proekologiczne nastawienie. Tutaj każdy czuje się odpowiedzialny za otoczenie, co przekłada się nie tylko na czystość i bujną miejską zieleń, ale przede wszystkim na ciszę i jakość powietrza. Ponieważ jest piękna pogoda, postanawiam tak jak Berneńczycy wybrać się na plac Parlamentu (Bundesplatz). Tu w każdą sobotę rolnicy i lokalni producenci oferują świeże produkty. Berno zostało założone w 1191 r. przez księcia Berchtolda V na półwyspie, który niczym fosa z trzech stron otacza rzeka Aare. Związana jest z tym legenda. Władca miał powiedzieć, że nazwie miasto tak jak zwierzę, które pierwsze upoluje w tutejszych lasach. A że był to niedźwiedź: Bär(e)n, stąd prawdopodobnie Berno. Zabytki Aare ma niesamowity szmaragdowy kolor, który kontrastuje z brązem piaskowcowej zabudowy i pomarańczowymi dachami. Po wielkim pożarze, który wybuchł na początku XV w. i unicestwił ponad 650 drewnianych domów, wprowadzono nakaz, żeby nowe budynki w Bernie były z kamienia. Wówczas powstały też słynne arkady przy dwóch głównych ulicach handlowych: Kramgasse i Gerechtigkeitsgasse. Mają imponujące 6 km długości i chronią obecnie mieszkańców zarówno przed deszczem, jak i słońcem. Prowadzą one do restauracji, butików, galerii sztuki, sklepów ze słodyczami, winem i rękodziełem. Jednym z symboli miasta, poza oczywiście niedźwiedziem i fontannami, (ponad 100 i można z nich pić wodę) jest Wieża Zegarowa (Zytglogge). 600-letni mechanizm autorstwa Kaspara Brunnera niestrudzenie wyznacza czas berneńczykom. Kolejnym ważnym obiektem jest XV-wieczna gotycka katedra, której 100-metrowa iglica jest najwyższa w Szwajcarii, a wiodą na nią 344 stopnie. Piknik nad rzeką Zwiedzając, robię zakupy, bo stragany ustawione są na wielu placach miasta. Kupuję sery od szczęśliwych krów, obowiązkowo oczywiście ementaler, który stąd pochodzi, żytni chleb od Patryka, który nazywa się chlebowym sommelierem, pomidory, butelkę wina. Przy okazji obserwuję, jak mieszkańcy ucinają sobie pogawędki z ulubionymi sprzedawcami. Widać, że wszyscy tu się dobrze znają i wzajemnie wspierają. Jedni wytwarzając dobre jakościowo produkty, a drudzy doceniając ten wysiłek zakupami i lojalnością. Z koszykiem pełnym pyszności wzmacniam się mocnym espresso w Adrianos, kultowej kawiarni, która słynie z własnej selekcji kaw i ich palarni. A potem na tarasie obok katedry, w cieniu rozłożystego orzecha, urządzam sobie piknik. Przede mną roztacza się cudowny widok na Aarę, Alpy i dzielnicę Matte. Z każdą minutą park zapełnia się kolejnymi piknikowiczami, którzy celebrują wolną sobotę na świeżym powietrzu. Miasto Einsteina i czekolady Być może przychodził tu również Albert Einstein. Spędził w Bernie trzy lata, pracując w tutejszym urzędzie patentowym i mieszkając tuż za rogiem, na ul. Kramgasse 49. Jego apartament można zwiedzić. Kto wie, może to właśnie tutaj genialny naukowiec wymyślił swoje przełomowe tezy. Albert Einstein nie był jedynym mieszkańcem Berna, który zdobył światową sławę. Któż z nas nie lubi czekolady, słodkiej, rozpływającej się w ustach, która poprawia nastrój, odpręża i rozleniwia. A Szwajcarzy w jej produkcji i konsumpcji są światowymi liderami. Okazuje się, że to właśnie syn berneńskiego farmaceuty Rudolf Lindt wymyślił proces, który sprawił, że stała się ona tak aksamitna w smaku. Kolejny mieszkaniec Berna, Theodor Tobler, wpadł na pomysł, żeby dodać miód i migdały do kakaowej masy. Tak powstała toblerone, jedna z najbardziej znanych czekolad na świecie. W ślady obu mistrzów poszło wielu mieszkańców i dlatego w dzisiejszym Bernie każdy miłośnik czekolady poczuje się jak w raju. Pływanie w rzece i po rzece Kolejny poranek zaczynam spacerem wzdłuż Aare, która dosłownie tonie w zieleni. To ulubione miejsce rekreacji mieszkańców. Miasto jeszcze śpi, właściwie nie ma tu nikogo, mijam pojedynczych biegaczy i amatorów kąpieli. Okazuje się, że jedną z ulubionych rozrywek berneńczyków są spływy. Ich fani codziennie sprawdzają w aplikacji stan wody, jej temperaturę oraz warunki atmosferyczne i jeżeli są dobre, idą nad rzekę. Tam do wodoodpornego worka wkładają swoje ubrania i używając go jako swego rodzaju bojki, wskakują do wody. Płyną z jej prądem kilkaset metrów, a nawet dłużej. Koło południa na Aare robi się gęsto od pontonów, supów i spływających nią ludzi. A nabrzeża przykrywają ręczniki i koce, na których odpoczywają, grają w karty lub opalają się kolejni i zostają tutaj aż do wieczora. Ja mam inne plany. Centrum Paula Klee Po południu odwiedzam lodziarnię Eiswerkstatt, by spróbować lodów o smaku czarnej wanilii i się w nich zakochać. Mam przed oczami płynącą w dole Aarę, panoramę starego miasta i spacerujące w parku poniżej niedźwiedzie. Potem docieram do Centrum Paula Klee – budynku autorstwa słynnego włoskiego architekta Renzo Piano. Tu zgromadzono 4 tys. dzieł tego wybitnego artysty związanego z Bernem. Ten przypominający fale gmach poza przestrzenią wystawienniczą mieści Creavivę, część warsztatową, która pozwala dzieciom eksperymentować ze sztuką i tworzyć własne dzieła. Bo czyż przełomowe dokonania nie są efektem kreatywnego myślenia? Berno – informacje praktyczne Dojazd Najprościej LOT-em do Zurychu, a stamtąd pociągiem do Berna. Pociągi są komfortowe i punktualne, odjeżdżają z dworca tuż obok lotniska. Transport miejski – o ile zarezerwowaliśmy nocleg na terenie Berna, mamy za darmo. W ramach Bern Ticket można podróżować po mieście i okolicach. Aby aktywować bilet, trzeba przed przyjazdem pobrać aplikację Bern Welcome i się tam zarejestrować. Nocleg Polecam Swissotel Kursaal Bern. Hotel jest pięknie położony, tuż nad rzeką Aaare i 5 min spacerem od starego miasta. Dodatkowo ma ogród, w którym można się w ciszy relaksować i odpoczywać. A serwowane posiłki przygotowywane są z wysokiej jakości lokalnych produktów. Niektóre pokoje wyposażone są w minisiłownie. Warto wiedzieć W Bernie znajdują się jedne z największych muzeów i galerii w Szwajcarii. Karta muzealna pozwala zwiedzać je za darmo. Berno jest piwną stolicą Szwajcarii. Znajduje się tu ok. 200 browarów i minibrowarów. W każdy wtorek i sobotę przez cały rok na placach Bundesplatz, Bärenplatz i Waisenhausplatz odbywają się targi rolne. Fanom dżinu polecam destylarnię Matte, gdzie poznać można tajemnice tego trunku i dowiedzieć się, jak powstaje nie tylko on, ale też absynt. Matte Brennerei, Mühleplatz 5. Źródło: archiwum NG. Nasza autorka Agnieszka Franus Agnieszka Franus – zastępczyni redaktora naczelnego magazynów National Geographic, National Geographic Traveler, redaktor naczelna Kaleidoscope. Z wykształcenia geolog. Jej pasje to historia, fotografia i podróże. Najlepiej wypoczywa wędrując po górach, a w wolnych chwilach lubi gotować dla przyjaciół.
Nordland to najmniej znany region Norwegii. Tu sztuka spotyka się z naturą
Jeśli szukasz miejsca, gdzie sztuka spotyka się z dziką naturą, Nordland w Norwegii będzie idealnym celem podróży na rok 2024. Właśnie wtedy Bodø, stolica tego północnego regionu, stanie się Europejską Stolicą Kultury. To pierwsze takie wyróżnienie dla miasta położonego tak daleko na północ, za kołem podbiegunowym, niemal 1200 km od Oslo.
Spis treści: Ceremonia otwarcia i kulturalne wydarzenia plenerowe Kultura Saamów i festiwale kulinarne Finał roku kulturalnego pod znakiem światła Nordland to miejsce, gdzie kontrasty przyciągają turystów przez cały rok. 1 stycznia 2024 roku miasto Bodø pogrążyło się w całkowitej ciemności. Choć blade słońce na chwilę pojawiło się na horyzoncie dzięki zjawisku refrakcji, zostanie ono szybko zasłonięte przez góry. Z kolei w lecie, od 1 czerwca do 13 lipca, słońce nie zachodziło ani na chwilę, co stworzyło unikalne warunki do organizowania różnorodnych wydarzeń kulturalnych. Ceremonia otwarcia i kulturalne wydarzenia plenerowe Oficjalne otwarcie programu Europejskiej Stolicy Kultury odbyło się w lutym 2024 roku. Wydarzenie zaszczyci swoją obecnością królowa Norwegii, Sonja. Na pływającej scenie w kształcie ucha dorsza, nawiązującej do rybackich tradycji Bodø, odbędą się pierwsze pokazy artystyczne. Z kolei na archipelagu Lofoty można będzie poczuć ducha nordyckiej rybackiej przeszłości – po zimowym sezonie połowów wyspy pokrywają się stelażami do suszenia arktycznych dorszy. Wśród innych wydarzeń na świeżym powietrzu warto wspomnieć o paleniu ognisk w noc świętojańską i K-Lab w Kjerringøy, a także europejskim biennale land artu, sztuki tworzonej w plenerze z użyciem naturalnych materiałów. Te unikalne doświadczenia kulturalne z pewnością przyciągną miłośników sztuki i natury. Kultura Saamów i festiwale kulinarne Nordland to również miejsce, gdzie można poznać kulturę rdzennych Saamów – mieszkańców północy Norwegii, Szwecji i Finlandii. W 2024 roku całoroczne wydarzenia kulturalne w Bodø zostaną wzbogacone o saamskie wystawy w miejskim muzeum oraz festiwal saamskich filmów, który odbędzie się w największym na świecie lávvu, tradycyjnym schronieniu przypominającym amerykańskie tipi. Dla miłośników kulinariów Nordland przygotował arcyciekawe atrakcje, takie jak arktyczny festiwal kulinarny w Mosjøen, gdzie szefowie kuchni z całego świata będą dzielić się przepisami na dania z suszonego dorsza czy mięsa renifera. Finał roku kulturalnego pod znakiem światła Koniec roku w Nordland upłynie pod znakiem ciemności, co stwarza idealne warunki do organizacji listopadowego festiwalu świateł. To wyjątkowa okazja, by zobaczyć, jak sztuka światła i cienia harmonizuje z surową, północną naturą. Rok 2024 będzie wyjątkowy dla Nordland, oferując zarówno niezapomniane wrażenia kulturalne, jak i spektakularne zjawiska przyrody. Warto zaplanować podróż do Bodø, by doświadczyć tego osobiście i zanurzyć się w kulturze północy Europy. Źródło: National Geographic Traveler
„Czy to w ogóle jest miasto?”. Kpią z własnej stolicy w promocyjnym spocie
Europejskie stolice są chętnie wybierane na tzw. city breaki. Podczas krótkich wyjazdów turyści mają okazję poznać kulturę danego kraju przez soczewkę metropolii. To miasto zdecydowało się na wyjątkowo przewrotną promocję. Sprawdźcie, czy poczujecie się zachęceni do odwiedzin.
W tym artykule: Czy Oslo to w ogóle miasto? Stolica Norwegii stawia na przewrotny marketing Atrakcje w Oslo Każdy, kto regularnie sprawdza oferty tanich linii lotniczych obsługujących lotniska w Polsce, dobrze wie, że jednym z najczęściej oferowanych kierunków jest Oslo. Swego czasu bilety do stolicy Norwegii można było nabyć już za mniej niż 100 zł. Tanio, ale jest tu pewien haczyk. Niskobudżetowi przewoźnicy najczęściej latają nie na główne lotnisko miasta, a na TORP Sandefjord. To z kolei jest oddalone od norweskiej stolicy o ponad 100 km. Niekiedy za sam transfer z portu do Oslo trzeba zapłacić tyle samo, co za bilet lotniczy. Oczywiście na główne lotnisko w Oslo, czyli Gardermoen, lata wielu innych przewoźników. Skandynawska metropolia co roku przyjmuje setki tysięcy turystów. Nie są to jednak liczby choćby w połowie zbliżone do liczby podróżnych odwiedzających Paryż czy Rzym. To może się jednak niebawem zmienić. Czy Oslo to w ogóle miasto? Tego lato Oslo wystartowało z nową, nieoczywistą kampanią promocyjną. Klip zatytułowany „Is it even a city?” w niespełna dwa tygodnie został obejrzany ponad 400 tys. razy na YouTube. Szybko stał się też viralem w innych social mediach. View oEmbed on the source website Na nagraniu przewodnikiem po Oslo jest 31-letni Halfdan, który na co dzień mieszka w norweskiej stolicy. Mężczyzna już wstępie mówi do kamery, że, szczerze mówiąc, nie chciałby tam przyjeżdżać. Następnie zadaje pytanie, które staje się hasłem przewodnim całej kampanii: „czy to w ogóle jest miasto?”. W kolejnych scenach Halfdan wymienia wady Oslo. Oczywiście robi to w przewrotny sposób. Jak twierdzi, stolica Norwegii nie powinna być nazywana miastem, choćby ze względu na to, że wszędzie jest blisko, a z jednego krańca na drugi można przejść zaledwie w pół godziny. Taki wyczyn jest niemożliwy w największych miastach świata. Co jeszcze jest „wadą” Oslo według Halfdana? Zblazowany Norweg narzeka między innymi na to, że w centrum miasta można pływać, do muzeów nie trzeba stać w kilkugodzinnych kolejkach, a pracownicy restauracji traktują gości z szacunkiem, wskazując wolne stoliki. Sam porównuje nawet stolicę Norwegii do wioski. A to dlatego, że ma kameralny i przytulny klimat. – Wychodzisz za róg i mówisz: „Och, to jest premier”. Potem przechodzisz za następny róg i mówisz: „O, tu jest król” – mówi z przekorą bohater nagrania. Na norweskiej wyspie odkryto ślady targowiska z epoki wikingów. Kto prowadził tam handel? Na niewielkiej wyspie Klosterøy w Norwegii archeolodzy dokonali interesującego odkrycia. W okolicy średniowiecznego klasztoru trafili na ślady osady i targowiska z epoki wikingów. Stolica Norwegii stawia na przewrotny marketing To już nie pierwszy raz, kiedy organizacja turystyczna Oslo stawia na przewrotną promocję. Kilka lat temu stolica Norwegii walczyła o turystów nieoczywistym hasłem „Oslo is rubbish” (za ang. „Oslo to śmieciowisko”). Jak widać, strategia musiała się sprawdzić, skoro władze miasta postanowiły odświeżyć ją w nowym wydaniu. Reklama „Is it even a city?” zbiera pozytywne komentarze zarówno od potencjalnych turystów, jak i osób, które już odwiedziły Oslo. – Uważam, że to najlepsza reklama turystyczna, jaką kiedykolwiek widziałem. I tak, to zachęca mnie do odwiedzenia Oslo. Zdecydowanie najlepszy kawał marketingu, jaki widziałem od dłuższego czasu. Byłem w Oslo przez dwa dni w lutym ubiegłego roku i zrobiłem dokładnie to samo, co na filmiku. Wrócę latem z grubszym portfelem – piszą internauci pod nagraniem w serwisie YouTube. Atrakcje w Oslo Atrakcje w Oslo zainteresują zarówno miłośników historii i sztuki, jak i nowoczesnej skandynawskiej architektury. To dlatego, że Norwegowie sprytnie łączą w swojej stolicy przeszłość z teraźniejszością. Jednym z obowiązkowych miejsc do odwiedzenia jest Munchmuseet, czyli Muzeum Edwarda Muncha. Mieści się tam największa kolekcja dzieł tego malarza na świecie. Równie inspirująca może być wizyta w Centrum Pokojowej Nagrody Nobla. Więcej o tym, co warto zobaczyć w Oslo, przeczytasz w tekście redaktora naczelnego National Geographic Polska. Źródło: Visit Oslo. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Jak brzmiała dawna Warszawa? Ta mieszanka dźwięków mogła przyprawić o zawrót głowy
Tubalne nawoływania handlarzy czy kościarek, donośnie odgłosy fortepianów i katarynek – to tylko wybrane dźwięki, które można było usłyszeć na ulicach Warszawy na przełomie XIX i XX wieku. O tym, jak brzmiała dawna Warszawa, dowiecie się, słuchając podcastu National Geographic Polska.
W tym artykule: Warszawa bywała miejscem bardzo głośnym Podwórza i ulice. Centra życia Gościnią najnowszego odcinka podcastu National Geographic Polska jest dr Marta Michalska z Centrum Archiwistyki Społecznej. Zajmuje się historycznymi badaniami nad dźwiękiem. Interesuje się historią społeczną i kulturową, metodologią badania przeszłości, filozofią i psychologią. Dr Michalską jest autorka książki „Dźwięki, ludzie i nasłuchiwanie miasta. Wybrane elementy fonosfery Warszawy na przełomie XIX i XX wieku”, która ukazała się nakładem Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Warszawa bywała miejscem bardzo głośnym Miasta słusznie kojarzą się nam dziś z dużym natężeniem dźwięku. Ale jak wyglądało to ponad sto lat temu? Przecież ulic nie przemierzały tysiące samochodów i ryczące motory. Czy Warszawa już wtedy była miejscem głośnym? – Nie da się tego [dziś] zmierzyć. Nie można przyłożyć instrumentu. Mamy tylko impresje, wspomnienia, narzekania lub zachwyty – opowiada badaczka. Jednak jej praca było nieco utrudniona. W tamtych czasach sprzęty do nagrywania dźwięków, fonografy, dopiero powstawały i nie były doskonałe. Dlatego dr Michalska korzystała głównie z doniesień prasowych i wspomnień ówczesnych mieszkańców Warszawy. Jak sama mówi, prasa jest nieskończonym źródłem informacji. Jednak wzmianek o życiu codziennym mieszkańców miasta trzeba szukać na końcowych stronach gazet i wśród ogłoszeń. Podwórza i ulice. Centra życia W Warszawie bywały miejsca pełne harmidru. Jako miejsce gwarne ekspertka wskazuje na przykład podwórza. To tam załatwiano codzienne sprawy. Przybywali do nich handlarze z różnorodnym asortymentem, kościarki zbierające odpadki zwierzęce, ale też kataryniarze uprzyjemniający dźwiękowo życie mieszkańców. Jeśli chodzi o kataryniarzy to było ich na ulicach tysiące. Każdy musiał jednak być zarejestrowany, by móc wykonywać swój zawód. Oto ostatnie najcichsze miejsca na świecie. Jedno z Polski! Hałas wytwarzany przez człowieka przenika dziś niemal każdy zakątek planety. Gdzie jeszcze można znaleźć naturalną ciszę i poczuć jej uzdrawiającą moc? W zestawieniu amerykańskich eko... Wszelcy sprzedawcy i sprzedawczynie głośno nawoływali. „Kości kupuje!”, „garnki drutuje!”, „do jabłek! do gruszek!” – to tylko wybrane przykłady krzyków. Całości dźwiękowej palety dopełniały fortepiany. W niektórych kamienicach bywało, że grało ich na raz… dziewięć! I nie były to koncerty chopinowskie, ale wprawki uczących się panien. O tym, że dźwięki miały bardzo różne odcienie, bywały również manifestami politycznymi oraz o wielu innych aspektach brzmień dawnej Warszawy posłuchacie w naszym videopodcaście. Cała rozmowa do wysłuchania w playerze na górze strony. Odcinki naszych wideopodcastów są również dostępne na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Znalezienie mieszkania w Warszawie od dawna jest trudne. Już w okresie międzywojennym graniczyło z cudem
Do końca dwudziestolecia międzywojennego w Warszawie brakowało mieszkań, a istniejące były ponad miarę zagęszczone. W mieszkaniach jednoizbowych, których jeszcze w latach trzydziestych XX wieku było prawie 37%, mieszkały średnio po cztery osoby.
W tym artykule: Jak poprawić sytuację mieszkaniową w stolicy? Osiedla robotnicze w Warszawie Warszawskie spółdzielnie Nowe domy – wyższa jakość Stolica. Miasto wyraźnych różnic Powszechne były niespełniające żadnych standardów mieszkania w suterenach lub na poddaszach. Mieszkali w nich najubożsi, głównie robotnicy, którzy wraz z chałupnikami stanowili ponad połowę wszystkich pracujących. Jak poprawić sytuację mieszkaniową w stolicy? Próbę poprawienia ich warunków mieszkaniowych podjęła grupa lewicowych społeczników i architektów, m.in. Teodor Toeplitz czy Bolesław Bierut. W grudniu 1921 roku założyli Warszawską Spółdzielnię Mieszkaniową (WSM), która miała zagwarantować robotnikom godziwe warunki mieszkaniowe. Osiedla z usługami i zapleczem socjalnym – szkołami, przedszkolami, pralniami, placami zabaw i salami zebrań – oraz towarzyszącym im programem społecznym zaplanowano na pustym jeszcze wtedy Żoliborzu. Realizacji szczytnych idei przeszkodziła ekonomia. Robotnicy byli za biedni i WSM musiała otworzyć się na inteligentów. Ostatecznie w koloniach WSM, powstających na Żoliborzu od 1926 roku, robotnicy stanowili tylko około jedną czwartą mieszkańców. Z myślą o nich w latach trzydziestych XX wieku zbudowano osiedle na odleglejszym Rakowcu, w którym mieszkania były mniejsze i o niższym standardzie, bez łazienek, ale wystarczająco tanie. Do końca II Rzeczpospolitej w 1655 lokalach WSM zamieszkało prawie 5400 osób. Była to kropla w morzu potrzeb, ale działanie spółdzielni wyznaczyło kierunek i stało się przykładem nowoczesnego budownictwa. Osiedla robotnicze w Warszawie W ślad za nim powołane przez rząd w 1934 roku Towarzystwo Osiedli Robotniczych (TOR) zbudowało osiedla na Kole na Woli i przy ulicy Podskarbińskiej na Pradze. Zaś minister poczt i telegrafów Ignacy Boerner (ten sam, który rozbroił Niemców w listopadzie 1918 roku) zainicjował budowę osiedla dla pocztowców w podwarszawskich wówczas Babicach. Towarzystwo Popierania Budowy Własnych Domów Pracowników Służby Łączności powstało w kwietniu 1932 roku. W listopadzie pierwszych 56 rodzin wprowadziło się do własnych czterech kątów. W 1935 roku osiedle liczyło już 300 domów. Warszawskie spółdzielnie Na kolektywne formy budownictwa łatwiej było otrzymać kredyt. W 1937 roku w Warszawie istniały 134 spółdzielnie (37% wszystkich w kraju). Zarówno niewielkie, które budowały jeden budynek, jak i duże, odpowiadające za całe osiedla domów wielo- i jednorodzinnych. Zazwyczaj organizowały je grupy zawodowe — oficerowie, urzędnicy, nauczyciele, kolejarze, profesorowie wyższych uczelni, parlamentarzyści. Początkowo dominowały style narodowe nawiązujące do wzorców historycznych, głównie szlacheckich dworków. A od końca lat dwudziestych XX wieku coraz częściej modernizm z elementami funkcjonalizmu. To te style decydowały o charakterze i postrzeganiu nowo powstających dzielnic: Żoliborza, Ochoty, Mokotowa, Saskiej Kępy. Licznie pojawiały się także w krajobrazie Powiśla, Woli, Grochowa i Śródmieścia. W centrum miasta parcelowano prywatne ogrody, np. Frascati, na miejscu którego wyrosła nieparzysta, całkowicie modernistyczna pierzeja ulicy Wiejskiej. Nowe domy – wyższa jakość Nowe domy wznoszone w ciasnej, ulicznej zabudowie były już bardziej przyjaznymi przestrzeniami do mieszkania. Prawo budowlane z 1928 roku zabroniło bowiem wznoszenia wąskich oficyn i maleńkich podwórek-studni, które coraz częściej zastępowane były przez duże dziedzińce, gwarantujące zieleń, światło i powietrze. Nawet niezbyt duże, dwu–trzypokojowe mieszkania miały cechę z rzadka już spotykaną w berlińskich czy paryskich lokalach o takim standardzie – przewidziane miejsce dla służącej, najczęściej wnękę przy kuchni. Dzięki niezwykle taniej sile roboczej, dostarczanej przez cierpiącą na ukryte bezrobocie wieś, właściwie każda lepiej sytuowana rodzina inteligencka lub (drobno)mieszczańska mogła sobie pozwolić na pomoc domową. W latach trzydziestych XX wieku w Warszawie było ponad 60 tysięcy zarejestrowanych służących. Służące były tak tanie, a prąd i – używając współczesnej terminologii – sprzęt AGD tak drogi, że nawet do zamożniejszych domów technika – w postaci odkurzacza czy lodówki – wkraczała powoli. Znacznie taniej wychodziła pomoc domowa ze ścierką. I jej codzienne wyprawy po zakupy, zazwyczaj do maleńkich sklepików obsługiwanych przez właściciela, które w 1937 roku wciąż stanowiły grubo ponad połowę z 32 146 stołecznych punktów handlowych. Jednak na mieszkania (i służącą) stać było tylko posiadających stałą pracę i płacę. Jeremi Przybora jako spiker radiowy zarabiał ponad 400 złotych miesięcznie i tym samym znajdował się w grupie uprzywilejowanych. Wspominał, że w Warszawie żyło się „wygodnie i przyjemnie”. Ale oczywiście nie na Marymoncie, Czerniakowie czy Targówku, bo tam „i nędza, i brak kanalizacji”. Stolica. Miasto wyraźnych różnic Warszawa lat trzydziestych XX wieku była wciąż miastem kontrastów, w którym nowoczesne budynki sąsiadowały z drewnianą zabudową (30% budynków), a asfaltowe jezdnie – z błotnistymi ulicami. Stragany, monety i kości sprzed ponad 200 lat. Odkrycia archeologiczne na Placu Trzech Krzyży w Warszawie Pozostałości straganów, monety i kości zwierząt nawet sprzed 200 lat odkryli archeolodzy w czasie badań na Placu Trzech Krzyży w centrum Warszawy. Towarzyszyły przebudowie nawierzchni. Wsp.. W 1938 roku 38% z 780 kilometrów warszawskich ulic nie było utwardzonych nawet tzw. kocimi łbami, czyli kamieniem polnym. 35% ulic spowijały ciemności, a ponad jedną trzecią latarni stanowiły lampy gazowe. Zamiast nowoczesnych udogodnień musiały wystarczyć wiadra, balie i wygódki (właśnie wtedy nazwane „sławojkami”, od nazwiska generała Felicjana Sławoja-Składkowskiego, który jako minister spraw wewnętrznych nakazał ich budowę). W Warszawie lat trzydziestych XX wieku wciąż tylko 72% mieszkań posiadało dostęp do sieci wodociągowej, a 40% — do kanalizacji. Opis sanitariatów w kamienicy na Czerniakowie, pozostawiony przez Stanisława Grzesiuka, przed wojną młodego robotnika, po wojnie zaś pamiętnikarza i propagatora warszawskiego folkloru, był reprezentatywny także dla innych części miasta: „Ustęp nie był skanalizowany, latem unosił się taki fetor, że można było udusić się. Wtedy niektórzy chodzili do pobliskiego, dziko rosnącego parku albo na puste ogrodzone place. […] Najgorzej jednak było, gdy latem, w nocy, usłyszało się głośne wołanie: »Okna proszę zamykać, z ustępu wybierać się będzie!«. Wtedy i w mieszkaniu można było udusić się smrodem”. Ale były i pozytywy podwórkowych sławojek. Przy niedoborze publicznych toalet udostępniano je przechodniom, o czym informowała tabliczka „Klucz u stróża”. To jest przedruk z książki Jerzego Kochanowskiego „Pomiędzy. Krótka historia Warszawy”, która ukazała się nakładem wydawnictwa Muzeum Warszawy.
To ulubione miasto Polaków. Obłożenie hoteli w lipcu 2024 sięga już 50%
Paryż będzie gospodarzem nadchodzących letnich igrzysk olimpijskich, które zaplanowano na przełom lipca i sierpnia 2024 rok. Kibiców planujących wyjazd do Francji czeka prawdziwy szok cenowy.
W tym artykule: Kiedy odbędą się igrzyska w Paryżu? Paryskie hotele drożeją przed igrzyskami Paryż to jedno z najchętniej odwiedzanych miast świata. Stolica Francji nie ma sobie równych i spośród europejskich metropolii od lat wiedzie prym pod względem liczby przyjętych turystów. Nad Sekwanę chętnie – przeważnie w ramach city breaku – podróżują także Polacy. Niewykluczone, że w nadchodzącym roku do „miasta miłości” zawita jeszcze więcej naszych rodaków. Okoliczności wyraźnie temu sprzyjają, bowiem to w Paryżu odbędą się przyszłoroczne letnie igrzyska olimpijskie. Kiedy odbędą się igrzyska w Paryżu? Igrzyska w Paryżu rozpoczną się 26 lipca 2024 roku i potrwają nieco ponad dwa tygodnie. Jedna z najważniejszych imprez sportowych, które odbywają się co cztery lata, już po raz trzeci zorganizowana zostanie nad Sekwaną. Poprzednio stolica Francji gościła najlepszych sportowców świata w ubiegłym stuleciu – dokładnie w 1900 i 1924 r. Początkowo o prawa do organizacji igrzysk olimpijskich w 2024 ubiegały się także Budapeszt, Hamburg i Rzym. Zarówno węgierska, niemiecka, jak i włoska oferta została wycofana, a w grze pozostał tylko Paryż i Los Angeles. Ostatecznie Francuzi porozumieli się z Amerykanami, którzy zdecydowali się przełożyć swoje olimpijskie aspiracje o kolejne cztery lata. Stołeczne władze spodziewają się, że w czasie trwania zawodów do miasta przyjedzie ponad 11 milionów turystów. Przypomnijmy, że poprzednie igrzyska olimpijskie w Tokio odbyły się w późniejszym terminie niż pierwotnie zakładano i bez udziału publiczności. Wszystko ze względu na wprowadzone obostrzenia covidowe w Kraju Kwitnącej Wiśni. Paryskie hotele drożeją przed igrzyskami Na niespełna 9 miesięcy przed uroczystą ceremonią otwarcia 33. Letnich Igrzysk Olimpijskich zainteresowanie paryską imprezą jest ogromne. Wraz ze wzrostem zainteresowania igrzyskami w stolicy Francji, w górę szybują również ceny hoteli. Według wyszukiwarki Google, w tygodniu, w którym rozpocznie się największa sportowa impreza świata, średnia cena za noc w hotelu czterogwiazdkowym wynosi 629 dolarów, czyli ponad 2700 złotych. W kolejnych dnia trwania imprezy ma być jeszcze drożej. Od 29 lipca za pobyt w hotelu z czterema gwiazdkami kibice zapłacą ok. 703 dolary. Z kolei ci, którzy wybiorą nocleg w hotelu pięciogwiazdkowym, muszą przygotować się na koszta oscylujące w granicach 1040 dolarów za noc. To stosunkowo niewielka podwyżka, jeśli pod uwagę weźmiemy średnią lipcową z lat ubiegłych, która wynosiła 736 dolarów. Jak podają zagraniczne media, obłożenie hoteli w Paryżu sięga już niemal 50%. Przeważnie, gdy termin rezerwacji noclegu jest tak odległy, poziom zajętości pokoi hotelowych wynosi zaledwie 3%. Te miejsca na lotnisku musisz znać. Znacznie ułatwisz sobie podróż, a nawet zaoszczędzisz Poznajcie miejsca na lotnisku, które zaskoczyć mogą nawet najbardziej wytrawnego podróżnika. Przykładów nie trzeba szukać daleko. Wystarczy odwiedzić stołeczny port Chopina. Wzrost liczby zarezerwowanych noclegów w hotelach 4- i 5-gwiazdkowych, oferujących wysoki standard usług, może wynikać również z obecnej sytuacji w Paryżu. Stolica Francji od kilku tygodni zmaga się z inwazją pluskiew. Owady pojawiają się nie tylko w środkach komunikacji miejskiej, ale i innych miejscach publicznych, jak np. lotnisku Charlesa de Gaulle'a. Szacuje się, że pluskwy gnieżdżą się w co dziesiątym francuskim domu. Władze miasta uspokajają jednak, że inwazja pluskiew nie wpłynie na organizację igrzysk, które przypomnijmy rozpoczną się w ostatni piątek lipca przyszłego roku. Źródło: travelandleisure.com Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
9 najciekawszych zabytków z badań archeologicznych na Placu Piłsudskiego w Warszawie. Tutaj stały Pałac Saski i Brühla [GALERIA]
Pieczołowicie zdobiony talerz z orientalnymi motywami z XVIII wieku, żelazna gaśnica „Delfin” z okresu międzywojennego, zakończenie laski w kształcie głowy psa z przełomu XIX i XX wieku czy maleńkie radio z początku lat 30. XX wieku – to jedne z ciekawszych zabytków znalezionych w czasie wykopalisk archeologicznych na Placu Piłsudskiego w Warszawie. Do 2030 roku planowana jest odbudowa w tym miejscu pałaców: Saskiego i Brühla.
W tym artykule: Pałac Saski Pałac Brühla Odbudowa pałaców i kamienic Trwają wykopaliska w obrębie fundamentów Pałacu Brühla, Pałacu Saskiego oraz kamienic przy ul. Królewskiej na Placu Piłsudskiego w Warszawie. Plan jest taki, aby przywrócić te historyczne gmachy w formie z sierpnia 1939 roku. W czasie wykopalisk archeolodzy znajdują wiele wyjątkowych zabytków. – Te badania są wyjątkowe. Przy użyciu nowych technologii dowiadujemy się, jak wyglądało codzienne życie w sercu Warszawy na przestrzeni wieków. Na terenie dziedzińca i oficyn Pałacu Brühla mamy do czynienia z obiektami z dziedzin sztuki, dyplomacji, wojskowości. A wciąż przed nami jeszcze zbadanie tego, co skrywa ziemia pod korpusem głównym pałacu – mówi kierownik prac archeologicznych na terenie Pałacu Brühla, Michał Grabowski. Pałac Saski W Pałacu Saskim pracowali oficerowie i kryptolodzy odpowiedzialni za złamanie szyfrów Armii Czerwonej. W ten sposób bezpośrednio przyczynili się do zwycięstwa w Bitwie Warszawskiej w 1920 roku. Dziesięć lat później w tym samych murach podjęto się złamania szyfru „Enigmy”, czyli niemieckiej maszyny szyfrującej. Wybitni matematycy: Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski w grudniu 1932 roku osiągnęli sukces. Złamali kod niemieckiej maszyny szyfrującej. Potem prace nad tym prowadzili Brytyjczycy pod kierownictwem Alana Turinga. W Pałacu Saskim w 1817 roku mieszkał wraz z rodziną Fryderyk Chopin. W tym miejscu skomponował swoje pierwsze utwory: Polonez B-dur i Polonez g-moll. W 1944 roku Niemcy wysadzili budynek w powietrze. Przetrwał jedynie fragment arkad z Grobem Nieznanego Żołnierza. Pierwsze prace prowadzone były na terenie Pałacu Saskiego w latach 2006 i 2008. Wówczas również planowano odbudowę. Jednak prace zostały wstrzymane, a przebadany obszar został zasypany. Najstarsze mury wpisano do rejestru zabytków. W ramach obecnie realizowanej inwestycji odbudowy będą zachowane i w miarę możliwości wyeksponowane dla zwiedzających. Pałac Brühla Z kolei sąsiedni Pałac Brühla był wspaniałą budowlą rokokowej architektury Warszawy. Jego początki sięgają XVII stulecia. W czasach Królestwa Polskiego Pałac pełnił funkcje reprezentacyjne. Był to m.in. pierwszy warszawski adres Wielkiego Księcia Konstantego. Jednak kolejne dekady XIX wieku stały się okresem postępującej degradacji budynku. Przebudowa nastąpiło w latach 20. i 30. XX wieku. Znajdowało się tam Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Niemcy wysadzili gmach w powietrze w 1944 roku. Obecnie trwający pierwszy etap prac wykopaliskowych obejmuje 4,5 tys. m kw. i potrwa do końca 2023 roku. Odbudowa pałaców i kamienic Planowana jest odbudowa tych dwóch pałaców, jak i kamienic przy ul. Królewskiej do stanu na 1939 rok. „Ten największy kompleks pałacowy Warszawy tworzył plastycznie i krajobrazowo spójną przestrzeń, domykającą plac. Jego przywrócenie zwieńczy dzieło powojennej odbudowy stolicy” – czytamy na stronie spółki Pałac Saski. Zakończenie inwestycji zaplanowano na 2030 rok. Źródło: Pałac Saski sp. z o.o. Galeria znajduje się poniżej. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Pierwsze miasto wycofuje elektryczne hulajnogi. Taka była decyzja mieszkańców
Paryż stał się pierwszą europejską stolicą, gdzie mieszkańcy i turyści nie wypożyczą już elektrycznej hulajnogi. To efekt przeprowadzonego w kwietniu referendum.
W tym artykule: Paryż bez elektrycznych hulajnóg Przepisy dotyczące hulajnóg elektrycznych Hulajnogi elektryczne stały się nieodłączną częścią miejskiego krajobrazu. Choć początkowo cieszyły się dużą popularnością, dziś mają więcej przeciwników niż zwolenników. Doprowadziły do tego przede wszystkim liczne kolizje i wypadki z udziałem osób jadących na e-hulajnogach i pieszych. Nic więc dziwne, że kolejne miasta wprowadzają ograniczenia, a nawet jak w przypadku Paryża, wycofują tego typu pojazdy z ulic. Paryż bez elektrycznych hulajnóg Paryż to pierwsza europejska stolica, w której nie wypożyczymy elektrycznej hulajnogi. Włodarze miasta podjęły decyzję zgodnie z wolą mieszkańców, którzy w kwietniowym referendum opowiedzieli się za wycofaniem e-hulajnóg z paryskich ulic. Mimo bardzo niskiej frekwencji, wynoszącej niespełna 8%, władze postanowiły uszanować zdanie większości paryżan (89% głosowało „za”) i wprowadzić wraz z początkiem września zakaz wynajmu elektrycznych hulajnóg. Francuska stolica od dawna borykała się z niesfornymi użytkownikami e-hulajnóg, którzy często porzucali pojazdy gdzie się tylko dało, co bardzo nie podobało się innym mieszkańcom. A także notorycznie łamali zasady ruchu drogowego, doprowadzając do wielu kolizji i wypadków śmiertelnych. Tylko w 2021 r. we Francji w wyniku wypadków z udziałem kierowców elektrycznych hulajnóg życie straciły 24 osoby. W minionym roku w Paryżu odnotowano aż 459 wypadków, z czego trzy zakończyły się tragicznie. Wszystkie paryskie hulajnogi zostaną rozdysponowane po innych francuskich miastach. Niektóre trafią również do Niemiec, Polski oraz na Bliski Wschód. Dodajmy, że zakaz nie obowiązuje posiadaczy e-hulajnóg, którzy wciąż mogą z nich korzystać. Problem niedozwolonych rzeczy w bagażu rozwiązany. Sprytny pomysł polskiego lotniska Lotnisko Chopina ponownie wychodzi naprzeciw potrzebom podróżnych. Dzięki nowemu udogodnieniu pasażerowie bez problemu będą mogli odesłać do domu przedmioty, które nie przeszły kontroli b... Po wprowadzeniu zakazu wynajmu elektrycznych hulajnóg władze Paryża zachęcają mieszkańców do przerzucenia się na publiczne rowery. W ciągu najbliższych miesięcy na ulicach francuskiej stolicy najprawdopodobniej pojawi się więcej wypożyczalni jednośladów, by w ten sposób promować aktywny tryb życia oraz odbywające się w przyszłym roku nad Sekwaną letnie igrzyska olimpijskie. – Jesteśmy otwarci na rozszerzenie oferty rowerowej, szczególnie w kontekście zbliżających się igrzysk olimpijskich – zaznacza wicemer Paryża David Belliard. Przepisy dotyczące hulajnóg elektrycznych W Polsce z elektrycznych hulajnóg mogą korzystać dzieci, które skończyły 10 lat, posiadają kartę rowerową lub prawo jazdy kategorii AM, A1, B1 lub T oraz poruszają się jedynie w strefie zamieszkania, pod opieką dorosłych. Po ukończeniu 18. roku życia posiadanie specjalnych uprawnień nie jest wymagane. Funkcjonariusze przypominają, że obowiązujące od maja 2021 r. przepisy zakazują: kierowania hulajnogą osobie znajdującej się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu; przewożenia hulajnogą elektryczną innych osób, zwierząt i przedmiotów; ciągnięcia lub holowania hulajnogą elektryczną innych pojazdów. Według danych Komendy Głównej Policji, w 2022 r. na polskich ulicach doszło do 424 wypadków z udziałem hulajnóg elektrycznych, w których zginęły 3 osoby, a 421 zostało rannych. W 272 przypadkach winni spowodowania kolizji byli kierowcy e-hulajnóg. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Atrakcje Berlina – z czego słynie stolica Niemiec i co warto zobaczyć na miejscu?
Atrakcje Berlina od lat przyciągają turystów z całego globu i sprawiają, że miasto jest jedną z najchętniej odwiedzanych metropolii w Europie. Sprawdź nasz redakcyjny przewodnik po stolicy Niemiec.
W tym artykule: Najważniejsze informacje o Berlinie Historia Berlina Co warto zobaczyć w Berlinie? Atrakcje Berlina Co zwiedzić w Berlinie za darmo? Berlin – atrakcje dla dzieci Jak dojechać do Berlina? W 2022 roku stolicę naszych zachodnich sąsiadów odwiedziło blisko ponad 10 milionów podróżnych. Większą liczbę turystów spośród europejskich stolic odnotowały tylko Paryż i Londyn. Berlin to symbol różnorodności, który w swoim szerokim spektrum ma o wiele więcej do zaoferowania niż Brama Brandenburska czy Aleksanderplatz. Dowiedz się, z czego słynie miasto nad Sprewą. Najważniejsze informacje o Berlinie Berlin to największe miasto, a zarazem stolica Niemiec. Zlokalizowane jest w północno-wschodniej części kraju na nizinie północnoniemieckiej, niedaleko granicy z Polską (niespełna 90 km). Metropolia stanowi polityczne, kulturowe i ekonomiczne centrum Federacji Niemieckiej. Powierzchnia Berlina wynosi ponad 890 km kw, a liczba ludności oscyluje w okolicach 3,7 miliona mieszkańców (cały obszar metropolitalny liczy aż 6 mln). Pod względem populacji stolica naszych zachodnich sąsiadów jest największą metropolią w Unii Europejskiej i szóstą na Starym Kontynencie, ustępując jedynie Stambułowi, Moskwie, Londynowi oraz Sankt Petersburgowi. Miasto położone jest nad dwoma rzekami wraz z ich odpływami – Sprewą i Hawelą. W jego skład wchodzi 12 dystryktów administracyjnych, podzielonych na 97 dzielnic. Największym z nich jest Treptow-Köpenick, a najmniejszym Friedrichshain-Kreuzberg. Wiedeń – atrakcje, zabytki i praktyczne informacje. Dlaczego warto odwiedzić stolicę Austrii? Wiedeń to od lat jedna z najchętniej odwiedzanych europejskich metropolii. Miasto, słynące ze znakomitego wina, muzyki klasycznej i wzniosłych pałaców, nieustannie zachwyca podróżnych z ca... Berlin kusi swoją oryginalnością i przyciąga wiele narodowości, które wpływają na jego wyjątkowy i kosmopolityczny charakter. Jedną z najliczniejszych mniejszości narodowych stanowią Polacy. Z opublikowanych w 2021 roku danych wynika, że w niemieckiej stolicy mieszka ponad 100 tysięcy naszych rodaków. Spora popularność wśród zagranicznych turystów oraz ogromne znaczenie na arenie międzynarodowej sprawiły, że w Berlinie bezproblemowo dogadamy się nie tylko po niemiecku, ale i angielsku. Dodajmy, że symbolem Berlina jest czarny niedźwiedź na białej tarczy, który znajduje się na herbie oraz fladze miasta. Historia Berlina Uważa się, że pierwsze osady założono tutaj w XII wieku. Jednak jako miasto rozwinęło się dopiero później. Za datę założenia Berlina przyjmuje się rok 1237. Miasto powstało z połączenia dwóch osad – leżącego na północnym brzegu Szprewy Berlina oraz Cölln, znajdującego się na terenie dzisiejszej wyspy muzeów. Językoznawcy twierdzą, że nazwa miasta wywodzi się najprawdopodobniej od słowa „brl”, oznaczającego w języku prasłowiańskim mokradła lub bagno. Berlin, tak jak Sankt Petersburg, to miasto założone właśnie na bagnach. Według innej teorii jest to zniekształcona wersja słowa „Bralin”, pochodzącego od słowiańskiego imienia Bral, będącego zdrobnieniem Bratosława. Przez kolejne stulecia Berlin był siedzibą władców i elektorów, pełniąc rolę stolicy Marchii Brandenburskiej, Królestwa Prus, Cesarstwa Niemiec czy Republiki Weimarskiej. W drugiej połowie XIX wieku Berlin odgrywał kluczową rolę w procesie zjednoczenia Niemiec za sprawą Otto von Bismarcka. W 1871 roku Berlin stał się stolicą Cesarstwa Niemiec. Po przejęciu władzy, naziści uczynili Berlin stolicą III Rzeszy. Zniszczone po II wojnie światowej miasto zostało podzielone na strefy okupacyjne. 13 sierpnia 1961 roku postawiono tzw. mur berliński, który przez niemal trzy dekady dzielił Berlin na dwie części – zachodnią wchodzącą w skład RFN oraz wschodnią, która była siedzibą rządu NRD. W 1989 roku mur został zburzony, co stało się symbolem zjednoczenia podzielonego państwa niemieckiego. Co warto zobaczyć w Berlinie? Monumentalne budowle, liczne muzea, różnorodne restauracje, kawiarnie i sklepy. Berlin to prawdziwy raj dla miłośników zwiedzania. Poniżej przedstawiamy listę najważniejszych zabytków stolicy Niemiec: Aleksanderplatz, wieża telewizyjna (Berliner Fernsehturm), Katedra Berlińska, Pałac Charlottenburg, Wyspa Muzeów, Gendarmenmarkt, Checkpoint Charlie, Brama Brandenburska, Mur Berliński, Mauerpark, Reichstag, stadion olimpijski, muzeum historii naturalnej, Topografia Terroru, Klunkerkranich. Atrakcje Berlina Pałac Charlottenburg Wybudowany na przełomie XVII i XVIII wieku na zlecenie Fryderyka I Hohenzollerna dla jego żony, Zofii Charlotty. Budowla miała nawiązywać do słynnego Wersalu. W środku zobaczymy przepiękne wnętrza, a wśród nich pokój porcelanowy, gdzie zgromadzono wspaniałą kolekcję chińskiej i japońskiej porcelany. Ogrody otaczające pałac dostępne są bezpłatnie. Pałac uważany jest za jedną z najpiękniejszych atrakcji Berlina. Wyspa Muzeów Malowniczo położona wyspa w centrum miasta, na rzece Sprewa, wyróżnia się nie tylko oryginalnym ulokowaniem, ale też ciekawą architekturą. To prawdziwa gratka dla miłośników sztuki. Na wyspie możemy zobaczyć m.in. Stare i Nowe Muzeum, Muzeum Bodego, Starą Galerię Narodową, Katedrę Berlińską czy słynne Muzeum Pergamońskie, gdzie zrekonstruowano wielki Ołtarz Zeusa. Przypomnijmy, że Muzeum Pergamońskie przejdzie gruntowny remont. To ostatni moment, by z bliska zobaczyć zbiory placówki. Modernizacja potrwa aż 14 lat i zakończy się dopiero w 2037 roku. Gendarmenmarkt Piękny plac, na którego przeciwległych krańcach znajdują się dwie katedry – niemiecka i francuska, a pomiędzy nimi gmach teatru – Schauspielhaus. Obie katedry zostały zniszczone podczas wojny, obecne budynki to ich rekonstrukcje, mieszczące wewnątrz muzea. W centrum placu stoi pomnik niemieckiego poety Fryderyka Schillera. Checkpoint Charlie Symboliczna budka i pilnujący jej dwaj żołnierze na ulicy Friedrichstrasse upamiętniają miejsce, gdzie znajdowało się najsłynniejsze przejście graniczne między Berlinem Wschodnim a Zachodnim z okresu zimnej wojny. Mauerpark Niegdyś miejsce, gdzie stał mur berliński, dzisiaj ogromna zielona przestrzeń. Ulubione miejsce grafficiarzy, młodzieży, ulicznych performerów i muzyków. Co niedzielę odbywa się tu pchli targ, na którym można kupić np. stare plakaty filmowe, komunistyczne pamiątki czy ubrania vintage. Szukając pamiątek po murze, warto się przejść pobliską Bernauer Strasse i wstąpić do muzeum Berlin Wall Memorial. Miejsce o wiele bardziej oddaje autentyczny charakter niż turystyczne East Side Gallery czy Checkpoint Charlie. Reichstag Monumentalny i zapierający dech w piersiach budynek, gdzie mieści się siedziba niemieckiego parlamentu. Najciekawszym elementem budowli jest ogromna szklana kopuła. Reichstag jest dostępny do zwiedzania, a z widokowego tarasu rozciąga się wspaniały widok na miasto. Kosmiczna architektura, ultranowoczesne wnętrze starego gmachu i widoki na miasto są warte poświęconego czasu. Brama Brandenburska Symbol ponownego zjednoczenia Niemiec. Powstała w latach 1788–1791, a jej projektantem był Carl Gotthard Langhans. Na bramie znajdują się 4 rumaki ciągnące rydwan z uskrzydloną boginią zwycięstwa Nike. Topografia Terroru W bliskiej odległości od Placu Poczdamskiego znajduje się zewnętrzne muzeum. W latach 1933–1945 było miejscem centrali Gestapo oraz więzieniem. Stacjonowały w tym samym miejscu także dowództwo SS, służba bezpieczeństwa SS i Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy. Tutaj narodziły się największe zbrodnie w dziejach ludzkości – ludobójstwo oraz prześladowania i zagłada opozycji politycznej. Co zwiedzić w Berlinie za darmo? Podróż do Berlina wcale nie musi być bardzo droga. Wiele tamtejszych atrakcji jest darmowych dla zwiedzających, co pozwala zaoszczędzić kilka euro. Na liście znajdziemy m.in.: Reichtag, Kościół Pamięci Cesarza Wilhelma, Katedrę Berlińską, Bramę Brandenburską, Muzeum Pergamońskie (w czwartki między godz. 18 a 22), Muzeum Muru Berlińskiego, Tiergarten. Berlin – atrakcje dla dzieci Stolica Niemiec oferuje także wiele atrakcji dla najmłodszych. Najciekawszą propozycją jest zoo, które znajduje się w centrum miasta na terenie parku Grosser Tiergarten. To jeden z najstarszych i największych ogrodów zoologicznych na świecie. Początki jego bogatej historii sięgają aż 1844 roku. Możemy podziwiać tutaj imponującą liczbę 20 tys. zwierząt, które reprezentują ponad 1300 gatunków. Palcówka zaangażowana jest w program ochrony gatunków zagrożonych. Z najmłodszymi warto odwiedzić także Berlińskie Centrum Nauki Spectrum, Legoland czy Muzeum dla Dzieci Labyrinth z interaktywnymi eksponatami. Nauka przez działanie! Jak dojechać do Berlina? Bliskość polskiej granicy sprawia, że Berlin jest chętnie odwiedzany przez Polaków. Bezpośrednie połączenia lotnicze z Warszawy czy Krakowa pozwalają dolecieć do stolicy Niemiec już w około godzinę. Jeśli wybieramy się w podróż samochodem dobrym rozwiązaniem będzie autostrada Warszawa-Berlin. Ile kilometrów trzeba pokonać podczas takiej podróży? To zależy od dokładnego punktu początkowego i końcowego, ale w przybliżeniu te dwie stolice dzieli 570 km, a trasę można pokonać już w niecałe 6 godzin. Autostrada zahacza o Poznań, a trasa wynosi 270 km, czyli niewiele ponad 3 godziny jazdy. Z Zielonej Góry dotrzemy w nieco ponad 2 godziny. Do wyboru mamy też sporo pociągów, dzięki którym szybko i wygodnie możemy dostać się do stolicy Niemiec. Codziennie kursuje ekspres z Warszawy do Berlina. Czas przejazdu na tej trasie wynosi niecałe 6 godzin. Bezpośrednio także dostaniemy się m.in. z Gdyni, Szczecina, Przemyśla, Tarnowa, Katowic, Opola, Wrocławia czy Zielonej Góry. Przewozy autobusowe oferuje firma FlixBus, która w ostatnim czasie coraz śmielej podbija polski rynek. Autobusy do Berlina odjeżdżają z Warszawy, Krakowa, Gdyni, Opola, Zakopanego, Poznania, Łodzi, Torunia czy Szczecina. W zależności od trasy podróż może potrwać od 3 do nawet 8 godzin.
Ile Polska miała stolic? Odpowiedź na to pytanie wcale nie jest tak oczywista
Trudno powiedzieć, ile dokładnie stolic miała Polska. Wszystko zależy od definicji tego słowa. Stolica mogła być siedzibą władcy, rządu lub władzy kościelnej. Dopiero akty prawne jasno wskazują, które miasto jest stołeczne.
W tym artykule: Co oznacza i skąd pochodzi nazwa stolica? Ile stolic posiadała Polska? Stolica według prawa? XIX wiek i stolice polskich państw Stolica dzisiaj W swej długiej historii istnienia, Polska zmieniała swoją stolicę z różnych miejsc na mapie. Choć najczęściej wymienia się zaledwie kilka miast, trudno powiedzieć, ile w sumie nasz kraj posiadał miast stołecznych. Często można też zauważyć, że niepozorne miasto szczyci się mianem historycznej stolicy. W rzeczywistości dużo zależy od tego, czym jest stolica i co to słowo dokładnie oznacza? Z historycznego punktu widzenia często definiuje się stolicę jako stałe miejsce pobytu władcy czy innego głównego organu władzy. Niemniej jednak inaczej to wygląda z czysto prawnego aspektu, gdzie wszystko musi być jasno zdefiniowane. Miasto stołeczne kojarzy się zapewne z najważniejszym ośrodkiem w państwie, sercem kraju. W niektórych założeniach wojennych przyjmowało się na przykład, że jak stolica kapitulowała, to jej kraj uznawało się za podbity. Co oznacza i skąd pochodzi nazwa stolica? Jak podaje Wielki słownik języka polskiego, stolica to „główne miasto państwa, w którym mają siedzibę jego władze”. Etymologicznie pochodzenie tego słowa widzi się w stole. Stół przerodził się z czasem w nowe słowa, m.in. w stołek i stolec. Dawniej stolcem nazywano duże krzesło, na którym zasiadali zwierzchnicy świeccy lub duchowni. To samo słowo stało się synonimem władzy, np. stolec biskupi lub książęcy stolec. Później stolec zaczął kojarzyć się z odchodami, ponieważ to właśnie „na tronie” czy „na stolcu” oddawano się defekacji. Stolica również z początku była tronem władcy, czyli królewskim stolcem. Z czasem wyrażenie to wiązało się z miejscem, gdzie władca przebywa, skąd rządzi. Historycznie stolica była to siedziba władcy. Znasz wszystkie województwa w Polsce? Sprawdź, ile ich jest i jakie mają stolice Jeszcze nie tak dawno temu, Polska była podzielona na 49 województw. Obecnie obowiązujący podział administracyjny kraju uwzględnia jednak mniej, bo tylko 16 jednostek pierwszego stopnia. War... Ile stolic posiadała Polska? Odpowiedź na to pytanie jest bardziej kłopotliwa w kontekście historycznym. W przypadku początków państwa polskiego należy odnajdować ślady w architekturze rezydencji książąt piastowskich. Pierwszym znanym wyróżniającym się ośrodkiem był prawdopodobnie Giecz. Ze względu na ówczesną wagę władzy kościelnej, należałoby jednak wskazać Poznań. Tam właśnie powstało pierwsze biskupstwo i pierwsza katedra. Dopiero później naczelnym ośrodkiem władzy książęcej i kościelnej stało się Gniezno. W kronice Galla Anonima miasta Wrocław, Kraków i Sandomierz dostały miano sedes regni principales, czyli „główne siedziby królewskie”. Mimo to uznajemy, że w tamtym okresie Gniezno, Poznań czy Płock były w podobnym stopniu ważnymi ośrodkami władzy. Choć Kraków zaczął pełnić funkcję głównej rezydencji księcia w połowie XI w. to dopiero w późniejszym okresie zaczęto go postrzegać jako rzeczywista stolica. Bolesław Śmiały koronował się właśnie w Gnieźnie, które pozostało siedzibą arcybiskupa Bogumiła. Stolica według prawa? Wraz z rozwojem prawodawstwa stolica zaczęła pojawiać się w różnych aktach prawnych. Choć w 1596 r. król Zygmunt III zdecydował się na przenosiny z dworem do Warszawy, to fakt nazwania nowej rezydencji stolicą nie znalazł potwierdzenia w żadnym dokumencie. Z drugiej strony Warszawa już wcześniej była miejscem zwoływania sejmów. Kraków nadal był nazywany stolicą, lecz wraz z czasem tracił kolejne funkcje urzędowe. Warszawa po raz pierwszy została nazwana stolicą w 1793 r. na jednym z dokumentów sejmu grodzieńskiego. XIX wiek i stolice polskich państw W okresie zaborów istniało co najmniej kilka państw mniej lub bardziej zależnych, które posiadały swoje miasta stołeczne. Największym z nich było Księstwo Warszawskie ze stolicą w Warszawie. Po upadku Napoleona, Warszawa stała się miastem stołecznym Królestwa Polskiego, z siedzibą króla (czyli cara) w Petersburgu. Dodatkowo w pewnym okresie istniało Wielkie Księstwo Poznańskie ze stolicą w Poznaniu, Rzeczpospolita Krakowska z siedzibą w Krakowie, czy Wolne Miasto Gdańsk z Gdańskiem na czele. Stolica dzisiaj Określenie stolicy w prawie najwidoczniejsze jest od 1952 r. Wtedy uchwalono konstytucję Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Obecnie funkcjonująca konstytucja w Polsce z 1997 r. powiela zapis o stołeczności Warszawy w art. 29. Czasem stolicą bywa siedziba rządu, co jeszcze mocniej komplikuje wyliczenie polskich stolic. Historycznie władcy polscy wielokrotnie przenosili się z „rządem” do różnych miast. Dodatkowo podczas wojen światowych XX wieku powstawało wiele różnych polskich rządów w różnych miastach. Na koniec warto wspomnieć, że stolica mogła być zwyczajnie najważniejszym ośrodkiem regionu. Idealnym tego przykładem jest wieś Stolec koło Ząbkowic Śląskich. Sama nazwa odwołuje się do dawnej funkcji tego ośrodka. Pod koniec XVIII w. wieś ta była stolicą Wolnego Państwa Stanowego rodu Schlabrendorfów. Źródła: Narodowe Centrum Kultury, Przeprowadzki stolic, Studia Regionalne i Lokalne (Marcin Kula), Geneza stołeczności Warszawy (Henryk Samsonowicz), Rezerwat Archeologiczny w Gieczu Nasz ekspert Stanisław Szklarek Zamiłowanie do historii sztuki zaprowadziło go na studia archeologiczne. Zawsze chciał zgłębiać tajemnicze zjawiska kultury i dzielić się pasjonującą wiedzą. Uzależniony smakosz herbat i trochę przynudzający adorator architektury.
Amarna, czyli Akhetaton – najlepiej zbadana stolica starożytnego Egiptu
To wielkie miasto faraona rewolucjonisty. Amarna istniała zaledwie kilkanaście lat. Dzisiaj jest to najlepiej znana ze wszystkich stolic starożytnego Egiptu.
W tym artykule: Nowy faraon zakłada nową stolicę Amarna – stolica starożytnego Egiptu na chwilę Największe budowle i założenia Akhetaton Gdzie żyli zwykli mieszkańcy Amarny? Około 1351 r. p.n.e. na tronie Nowego Państwa zasiadł Amenhotep IV. Była to postać wielce kontrowersyjna, ale i ambitna. Największym precedensem, jakiego dokonał w kilka lat po objęciu władzy było wprowadzenie zupełnie nowego sytemu religijnego w całym Egipcie. Tradycyjna wiara egipska w wielu bogów o zwierzęcych głowach została nagle zmieniona w wiarę monoteistyczną. A przynajmniej było to odejście od politeizmu w stronę kultu jednego bóstwa, jakim miał być bóg Aton. Nowy faraon zakłada nową stolicę Aton to bóstwo słoneczne, przedstawiane w reliefach jako dysk solarny z rozpościerającymi się promieniami. Zastępował on ważnego boga Amona, którego kapłani posiadali duże wpływy w państwie. Chęć osłabienia ich pozycji mogła być jedną z przyczyn reformy religijnej nowego faraona. Po 5 latach panowania Amenhotep IV oficjalnie zmienił imię królewskie na Akhenaton lub Echnaton. To drugie częściej pojawia się w polskiej literaturze, a jest zapożyczone z języka niemieckiego. Oprócz tego decyduje się on na zmianę stolicy kraju. Rozpoczyna się budowa od podstaw nowego miasta. Dzisiaj miejscowość, gdzie znajdują się jego ruiny, nazywa się Amarna. Amarna – stolica starożytnego Egiptu na chwilę Prawdziwa starożytna nazwa nowej stolicy to Akhetaton, co oznacza „horyzont Atona”. Odkryto 16 steli granicznych, które wyznaczały teren miasta. Logistycznie Amarna znajduje się w połowie drogi wzdłuż Nilu z Memfis do Teb. Założone ok. 1347 r. p.n.e, Akhetaton istniało zaledwie 15–20 lat. Następcy Akhenatona wrócili do dawnych wierzeń i cofnęli wszystkie jego rewolucyjne reformy. W tym krótkim czasie miasto osiągnęło wielkość 290 km kwadratowych i było zamieszkałe szacunkowo przez 50 tys. mieszkańców. Niestety, współczesna infrastruktura zakrywa pozostały obszar starożytnego miasta. Szacuje się, że cała zabudowana powierzchnia Akhetaton mogła sięgać aż 1200 ha. Dla porównania, Rzym w granicach najdalszych Murów Aureliana miał 1400 ha zabudowy. Na tym obszarze zdołano wybudować w krótkim wiele monumentalnych założeń. Wśród nich były co najmniej trzy królewskie pałace i dwie świątynie Atona. Zabudowa urbanistyczna mieściła się właściwie na wschodnim brzegu Nilu. Na zachodzie ulokowano natomiast duże zaplecze rolnicze. Akhetaton dzieliło się na kilka wyróżniających się dzielnic: Miasto Centralne, Główne Miasto, Południowe Przedmieścia, Północny Pałac, Północne Przedmieścia. Największe budowle i założenia Akhetaton Miasto Centralne było sercem stolicy. To jedyna dzielnica dobrze rozplanowana urbanistycznie. Mieścił się tam monumentalny pałac królewski z wielkim dziedzińcem, gdzie prawdopodobnie zbierali się poddani przed obliczem faraona. Oprócz tego znajdowała się tam tzw. Mała Świątynia Atona, „Dom Króla”, budynki administracji, „policji” czy też magazyny żywności. Na północy tej części miasta znajdowała się gigantyczna Wielka Świątynia Atona. Na tym wielkoobszarowym terenie w centralnej części ulokowano budowle świątynne. Wokół były one otoczone niezliczonymi stołami ofiarnymi. Szacunki są różne. Zazwyczaj podaje się, że było ich około tysiąca. Północne Miasto leży dość daleko od właściwego miasta. Niektórzy przyjmują, że mogło ono funkcjonować niezależnie. Znajdował się tam jeden z pałaców królewskich, do którego przybijać mogły statki rzeczne. Królowa Hatszepsut – kim była najsłynniejsza faraonka? Królowa Hatszepsut zdobyła zaskakująco władzę w pokojowy sposób i panowała przez 21 lat. Ludzie ją kochali, choć nie było miejsca dla kobiety na męskim tronie. Jak starożytny Egipt ją ... Północny Pałac jest z kolei kolejnym pałacem. Został najlepiej przebadany ze wszystkich. Był odseparowany od pozostałych dzielnic Amarny. Być może to była główna rezydencja władcy. Znaleziono tam dużo materiału archeologicznego, w tym malowidła. Gdzie żyli zwykli mieszkańcy Amarny? Główne Miasto było przeznaczone dla „zwykłych mieszkańców” miasta. Panował tam chaos planistyczny. Ulice często były ślepe, a zabudowa gęstniała i się rozrastała. Widać tu ważną zależność. Bogatsze domy i wille były otoczone mniejszymi domkami. Archeolodzy przyjmują, że nie było wyraźnego podziału tylko na najbiedniejszych i najbogatszych. Oprócz tego, choć dzielnica się szybko rozrastała, nie była ona nigdy aż tak gęsta jak w np. w Tebach. Każdy dom, pomimo powtarzającego się wzoru, nigdy nie był też taki sam jak inne. Południowe Przedmieście jest słabo rozpoznane. Znajdowały się tam już większe domy. Prawdopodobnie mieszkali tu najbogatsi obywatele w swoich willach. Oprócz wymienionych wyżej dzielnic powstały jeszcze osiedla dla pracujących przy kamieniołomach czy nekropoliach robotników. Tzw. Wioska Robotników była zapleczem domowym tych osób. Jest bardzo wyjątkowa, ponieważ oprócz Miasta Centralnego tylko ona w całym mieście posiada rozplanowany układ domów. Los Akhetaton został przypieczętowany wraz z odejściem od „nowej wiary”. Kolejny faraon Tutankhaton szybko wrócił do starej tytulatury i przyjął imię Tutankhamon. Owa „chwilowa” stolica starożytnego Egiptu została wówczas opuszczona nakazem i rozebrana. Źródła: Amarna Project Stevens, Anna, 2016, Tell el-Amarna, [w:] Willeke Wendrich (ed.red.), UCLA Encyclopedia of Egyptology, Los Angeles Spence, Kate, 2010, Settlement Structure and Social Interactions at El-Amarna, [w:] Manfred Bietak; Ernst Czerny; Irene Forstner-Müller (red.), Cities and Urbanism in Ancient Egypt, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wiedeń, str. 289-298.
Dlaczego, w przeciwieństwie do większości krajów na świecie, Republika Południowej Afryki ma aż trzy stolice?
W tym artykule: Dziedzictwo wojen burskich RPA posiada trzy stolice, z których każda jest siedzibą innej gałęzi władzy: Pretoria to siedziba prezydenta i rządu (władzy wykonawczej), Kapsztad to miasto w którym mieści się parlament (czyli władza ustawodawcza) a Bloemfontein jest miejscem w którym urzęduje władza sądownicza i gdzie mieści się Naczelny Sąd Odwoławczy RPA. Jakby tego było mało, Sąd Konstytucyjny RPA, który jest najwyższym sądem w kraju, znajduje się w Johannesburgu, który jednak nie posiada statusu stolicy. Parlament Republiki Południowej Afryki w Kapsztadzie (getty images) Dziedzictwo wojen burskich Taki stan rzeczy jest efektem Drugiej wojny burskiej (1899-1902). Parlament nowej, zjednoczonej Unii Południowej Afryki powstałej w 1910 roku, miał rezydować na Przylądku Dobrej Nadziei (w Kapsztadzie), część biurokratyczna rządu miała mieć swoją siedzibę w starej stolicy Republiki Transwalu (w Pretorii), a władza sądownicza miała zostać umiejscowiona w Bloemfontein, stolicy drugiej republiki burskiej, Wolnego Państwa Orańskiego. Ten układ obowiązuje do dziś, choć wraz z utworzeniem Trybunału Konstytucyjnego, tak naprawdę rzeczywistą stolicą sądownictwa RPA jest Johannesburg. Siedziba Prezydenta Republiki Południowej Afryki w Pretorii (creative commons) W czasie demokratycznej transformacji RPA w 1994 r. pojawiły się propozycje, aby skonsolidować wszystkie funkcje rządowe w jednym miejscu – Pretorii lub by zbudować zupełnie nową stolicę od podstaw wzorem np. brazylijskiej Brasilii. Pomysł budowy nowej stolicy wydawał się atrakcyjny ze względu na fakt, iż takie miejsce byłoby wolne od skojarzeń z zakończoną właśnie epoką apartheidu i byłoby adekwatnym symbolem nowej karty w historii państwa. Przeważyły jednak względy finansowe, bowiem budowa nowego miasta, w sytuacji gdy kraj zmagał się z ogromnymi niedostatkami w dziedzinach takich jak oświata, służba zdrowia czy mieszkalnictwo byłaby wg wielu niepotrzebną rozrzutnością. Innym argumentem podnoszonym przez wielu ekspertów, jest też to, że w sytuacji gdy instytucje należące do trzech różnych gałęzi władzy urzędują w innych, oddalonych od siebie miastach, praktycznie niemożliwe jest przejęcie władzy w całym kraju na drodze nagłego przewrotu wojskowego czy zamachu stanu. Naczelny Sąd Odwoławczy Republiki Południowej Afryki Bloemfontein (creative commons)
Litwa idealna na weekend: Karaimi, lot balonem i street art
Kiedy dowiedziałem się, że drugi raz w tym roku mogę pojechać na Litwę, nie myślałem długo. W Wilnie byłem już latem i wyjechałem z dużym niedosytem. Czas nadrobić zaległości i zobaczyć, co jeszcze oferują nasi sąsiedzi.
W tym artykule: Pozdrowienia znad Wilna Czas na sztukę! Zamek w Trokach to nie wszystko W kuchni z Karaimami Kowno w rytmie sacrum i profanum A może nocleg w klasztorze? Jak każde miasto w Wilnie również czekają na nas tzw. obowiązkowe atrakcje turystyczne i miejsca, których nie można nie zobaczyć. Dla Polaków na pewno są to Ostra Brama czy Cmentarz na Rosie. Stolica Litwy ma jednak do zaoferowania znacznie więcej niż historię i nostalgiczne landmarki. Od niedawna jedną z największych i najciekawszych atrakcji w mieście jest byłe więzienie na Łukiszkach. Zamknięte zaledwie dwa lata temu, dziś funkcjonuje jako miejsce spotkań towarzyskich i kulturowy hot spot. Mroczne cele i korytarze docenili twórcy serialu „Stranger Things”. To między innymi tu kręcono najnowszy sezon hitu Netfliksa. Pozdrowienia znad Wilna Do więzienia trafiłem poprzednim razem. Teraz czeka mnie wyczekiwany lot balonem nad Wilnem. To również jedna z obowiązkowych atrakcji w stolicy Litwy. Startujemy w parku Vingis. Razem z nami 7 innych balonów. Mamy szczęście do pilota. Giedrius Leškevičius w zabawny sposób zapoznaje nas z zasadami obowiązującymi zarówno podczas lotu, jak i lądowania. Cała załoga, a leci nas w sumie 17 osób, od początku bierze czynny udział w napełnieniu powłoki gorącym powietrzem. Kosz najpierw leży na trawie. Po około 10 minutach przekręcamy go i wsiadamy do środka. Pierwsze minuty lotu wydają się nierealne. Jesienny park Vingis powoli się oddala, a zza drzew wychodzi panorama miasta. Stare Miasto, Ratusz, Katedra… – rozpoznaję najważniejsze miejsca. Cały kosz pokrzykuje z zachwytów. Ja również. Resztę energii i uwagi kieruję w dłonie. Grzechem byłoby nie uwiecznić takich widoków na rolce aparatu, ale jeszcze większa strata będzie, jeśli upuszczę telefon. Po oswojeniu się z wysokościami pytam naszego pilota, dlaczego balony stały się tak popularne akurat w litewskiej stolicy. – To przez położenie miasta – tłumaczy – W okolicy jest wiele pól, na których możemy lądować, a to istotne, ponieważ zawsze, kiedy startujemy, nie wiemy, gdzie dokładnie zniesie nas wiatr. Poza tym Wilno nie jest wielkie, więc przez godzinę można zobaczyć z góry całe miasto – dodaje. Godzina mija bardzo szybko. W tym czasie pilot daje mini recital. Śpiewom – a repertuar ma naprawdę bogaty: od Louisa Armstronga po Nat King Cole’a – akompaniuje ogień rytmiczne buchający z palnika. – Pod nami kręcili serial „Czarnobyl” – wtrąca przewodniczka i pokazuje na szare blokowiska. Peryferia miasta rzeczywiście wyglądają klimatycznie. Po lądowaniu na każdego czeka certyfikat z nowo nadanym imieniem (ja na przykład jestem Wielkim Księciem Litewskim) oraz lampka szampana. Dlaczego? Ponoć, kiedy jeden z pierwszych balonów wylądował na wsi, mieszkańcy bali się, że piloci to diabły – w końcu przylecieli znikąd i byli czarni od sadzy. Aby udowodnić, że są ludźmi, napili się szampana. Ta historia w ustach Giedriusa brzmiała dość przekonująco. Czas na sztukę! Nie można zwiedzać Wilna bez pominięcia aspektów historycznych, jednak warto spojrzeć na nie przez pryzmat współczesności. W tym właśnie celu obieramy kierunek na MO Museum, gdzie filantropi zebrali około 5 tys. najważniejszych litewskich dzieł sztuki od lat 60. XX wieku do dziś. W kolekcji znalazły się dzieła zarówno artystów, którzy byli niewygodni dla sowieckich władz, jak i tych, którzy rozpoczęli tworzyć już po 1991 r. Do 27 lutego w MO Museum można oglądać wystawę fotograficzną Celebrate for Change. Zebrane zdjęcia przedstawiają pełną gamę zmian, jakie towarzyszą ludziom przez całe życie. Litewscy fotografowie uwiecznili na zdjęciach nie tylko obrzędy religijne czy rodzinne ceremonie, ale też wydarzenia towarzyszące przemianom ustrojowym w kraju. Niektóre kadry mogą przypominać rzeczywistość znaną z PRL-u. Jako że jesteśmy w muzeum sztuki współczesnej, to na wystawie nie brakuje akcentów przełamujących stereotypy i kanony. Poza wystawami również warto mieć oczy szeroko otwarte. Możemy trafić przykładowo na ekspozycję wykonaną z historyjek dołączanych do kultowych gum do żucia Donald. Zamek w Trokach to nie wszystko Wilno, Troki i Kowno to litewski klasyk, jeśli chodzi o wyjazdy do naszych sąsiadów. Po zabawie w stolicy ruszamy zatem do niewielkiego miasteczka położonego między jeziorami Galwe, Tataryszki, Łuka i Giełusz. Według przewodników główną atrakcją turystyczną w Trokach jest zrekonstruowany zamek na wyspie. Zwiedzanie go zajmuje nie dłużej niż godzinę. Ze względu na wspólną historię Polski i Litwy na ekspozycji nie brakuje dokumentów w języku polskim. Żeby obejrzeć twierdzę z każdej strony, zajmujemy miejsca na pokładzie niewielkiego katamaranu. Chwilę później płyniemy już powoli po jeziorze Galwe. Wokół akwenu krąży wiele legend. Jedna z nich mówi, że jezioro nie zamarza i nie odmarza, dopóki nie dostanie głowy topielca. Oczywiście mieszkańcy Troków nie czekali na tragedię i wrzucili do wody kilka sztucznych głów. Można je zobaczyć, nurkując. Jezioro cieszy się ogromną popularnością wśród płetwonurków. Miejscowa szkółka oferuje nawet podstawowe kursy. W kuchni z Karaimami Największym bogactwem tego niewielkiego miasteczka są Karaimi, a właściwie ich spuścizna w postaci architektury i kuchni. Wzdłuż głównej ulicy – Karaimskiej, jakżeby inaczej – stoją niemal same karaimskie domy z drewna. Po czym je rozpoznać? Po trzech oknach: jedno dla Wielkiego Księcia Litewskiego Witolda, drugie dla Boga, a trzecie dla mieszkańców. Między parterowymi domkami chowa się kienesa, czyli karaimska świątynia. Karaimi osiedlili się w Trokach pod koniec XIV w. po tym, jak Wielki Książę Litewski Witold przywiózł kilkaset rodzin z Krymu. Do dziś miasteczko jest uważane za centrum duchowe i administracyjne wspólnoty na Litwie. Obecnie nad jeziorem Galwe mieszka około 250 Karaimów. Nasza przygoda z karaimską kulturą nie ogranicza się do podziwiania architektury. W knajpce Kybylnar bierzemy udział w warsztatach z lepienia kybynów, czyli pierożków w kształcie półksiężyca nadziewanych wołowiną lub baraniną. To najpopularniejsze danie karaimskiej kuchni. Obok świeżo upieczonych kybynów właściciel stawia na stole kieliszki z krupnikiem. Napój o złotawym kolorze przygotowuje się na bazie różnych korzeni oraz wschodnich przypraw, w tym goździków. Mocny i rozgrzewający, pasuje nie tylko do pierożków z wołowiną. Kowno w rytmie sacrum i profanum Z Wilna do Kowna jedziemy dwupiętrowym pociągiem po nowo wyremontowanych torach. Już na dworcu kolejowym wita nas mural przedstawiający biegnącego mężczyznę z walizką. Jak się zaraz przekonam, murali i szeroko pojętego street artu jest w Kownie bardzo dużo. Kolorowe grafiki widnieją nie tylko na starych budynkach – dając im tym samym drugie życie – ale też na murach, sklepach czy siedzibach instytucji publicznych. Fani oryginalnych przestrzeni koniecznie powinni odwiedzić najbardziej znane podwórko w mieście. Mowa o Kiemo Galerija. Plenerowa galeria powstała kilkanaście lat temu z inicjatywy artysty Vytenisa Jakasa i miała być odpowiedzią na dystans między lokatorami oraz brak pamięci o byłych mieszkańcach sąsiadujących ze sobą kamienic. Jakas umieścił na ścianach podwórza zdjęcia żydowskich rodzin, a z czasem swoje ślady zaczęli zostawiać również inni artyści. Dziś jest to jedno z najweselszych miejsc w Kownie. Turyści są mile widziani przez całą dobę, jednak należy pamiętać o zachowaniu ciszy – w końcu w kolorowych budynkach cały czas mieszkają ludzie. Kowno najlepiej zwiedzać piechotą. I tak z Kiemo Glerija przechodzimy na niewielkie wzniesienie, gdzie znajduje jedna z najważniejszych świątyń w mieście, a może i na Litwie. Kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Kownie został wybudowany w 2005 r. w podziękowaniu za dwukrotne odzyskanie niepodległości przez Litwę w 1918 i 1991 r. To chyba jeden z niewielu kościołów, w których główną atrakcją jest nie ołtarz, a dach. Prowadzą na niego schody lub winda. Wybieramy szybszą drogę. Na dachu mieści się kaplica, jednak większość turystów wjeżdża na górę, aby podziwiać malowniczą panoramę miasta. A może nocleg w klasztorze? Na obrzeżach Kowna znajduje się Klasztor w Pożajściu – największy zespół klasztorny na Litwie. Perłę barokowej architektury doceniają nie tylko turyści, ale również twórcy filmowi. Za murami monastyru kręcono między innymi mini-serial „Katarzyna Wielka” z Hellen Mirren w tytułowej roli. Budowę kompleksu ufundował w XVII w. wielki kanclerz litewski Zygmunt Krzysztof Pac. Na przestrzeni lat klasztor zajmowały różne zgromadzenia. Napis na bramie głównej głoszący, że kobiety nie mają wstępu to pozostałość po kamedułach. Obecnie zespół klasztorny zwiedzać mogą wszyscy. Dwie godziny wystarczą na zwiedzenie podwórza, dziedzińców otoczonych krużgankami, kościoła Najświętszej Maryi Panny (warto zajrzeć na zakrystię oraz pod ziemię, do pierwszego miejsca pochówku fundatora klasztoru) oraz do oficyny południowej, gdzie znajduje się ekspozycja poświęcona historii obiektu sakralnego i rodu Paców. Do dyspozycji gości jest również Dom Pielgrzyma, w którym można zjeść oraz zostać na noc. Pokoje nie odbiegają od hotelowych standardów, więc o typowo klasztornych warunkach nie ma mowy. Widok zza okna przypomina jednak, że znajdujemy się w wyjątkowym miejscu. Jesień to idealna pora, żeby wyjechać na Litwę. W największych miastach nie brakuje skwerów i parków, przez co latem jest zielono, a od września na gałęziach pojawiają się kolejne kolory. Jest pięknie, ale przecież nie samą estetyką człowiek żyje. Do 8 listopada pierwsze 10 tys. turystów zza granicy może wziąć udział w programie Stay in Lithuania. O co chodzi? To proste – jeśli spędzimy minimum trzy noce w jednym z wybranych hoteli, ostatni nocleg będziemy mieli za darmo. Aby skorzystać z promocyjnej oferty, należy zarejestrować się TUTAJ.
Zaproszenie do wodnego świata WCIĄŻ TYLE DO ODKRYCIA. To hasło wydaje się szczególnie aktualne w przypadku oceanów – najbardziej tajemniczych i najmniej zbadanych przestrzeni na naszej planecie. Choć pokrywają 70 proc. jej powierzchni, znamy zaledwie 5 proc. tego, co w sobie kryją. Do tej pory mniej ludzi dotarło na najgłębsze dno oceanu niż na Księżyc. To może wydawać się zaskakujące, zważywszy że oceany są siedliskiem bioróżnorodności, domem dla mnóstwa gatunków żywych stworzeń – od mikroskopijnych po największe na Ziemi – w tym tysięcy wciąż jeszcze nieopisanych. Oceany wytwarzają również ok. 50 proc. tlenu, którym oddychamy, regulują klimat, a jednocześnie stanowią wczesny detektor globalnych zmian, których często doświadczają jako pierwsze. Dlatego właśnie niniejsze wydanie National Geographic w całości poświęcamy oceanom, ich tajemniczej głębi i znaczeniu, jakie mają dla nas. Opowiemy o historii ich eksploracji, najnowszych odkryciach, nękających je problemach. O ich przyszłości, z którą związany jest również dobrostan naszego gatunku. Wszyscy bowiem jesteśmy od nich – w większym lub mniejszym stopniu – zależni. A chroniąc je i dbając o nie, chronimy naszą przyszłość. Bo czyż jest ona możliwa bez wody? Dbałość o naturę i zdrowie planety skłoniła nas również do kolejnych proekologicznych działań. Miło nam Państwa poinformować, że od tego wydania magazyn National Geographic będzie drukowany na papierze w 100 proc. pochodzącym z recyklingu! Do jego produkcji nie zostało ścięte żadne drzewo. Ten papier jest przyjazny dla środowiska i mamy nadzieję, że Państwo również go polubicie. Dziękuję, że jesteście z nami i czytacie National Geographic.
Jak zwiedzić Seul w 24 godziny? [MINIPRZEWODNIK]
Stolica Korei Południowej nigdy nie była tak bliska i tak tania. Dziś dzieli nas od niej zaledwie 10 godz. lotu i to wprost z Warszawy, bez przesiadki! O czym więc warto wiedzieć, wybierając się do tego megamiasta, które generuje 20 proc. dochodów kraju?
Bezsenność w Seulu To miasto nigdy nie zasypia. Seulczycy biją wszelkie rekordy w pracoholizmie, a śpią zaledwie 6 godz. dziennie. A że po wyczerpującej pracy trzeba się zrelaksować, stąd całonocne sklepy, restauracje, puby, spa i centra handlowe. Szukać ich należy przy ulicach Gangnam, Hongdae albo Dongdaemun. Zadbaj o siebie Mężczyźni wydają tu na kosmetyki najwięcej na świecie i podobnie jak panie lubią nosić make-up. Korea jest też liderem w liczbie operacji plastycznych. W szopingowej mekce deptaku Myeong-dong swoje drogerie mają topowe koreańskie marki: Etude House, SkinFood, Laneige, The Face Shop, Missha. Oferują m.in. takie rewelacje jak rozgrzewające maseczki do stóp. Wysokie loty Zapewni wieża widokowa N, wysoka na 236 m, ze spektakularną panoramą stolicy. Są tu sklepy i restauracje, a na ogrodzeniu tarasu u jej podnóża wiszą miliony kłódek symbolizujących wieczną miłość. Dojazd Z Warszawy bezpośrednio do Seulu dotrzemy LOT-em. Bilet w promocji można upolować już za 2 tys. zł. lot.com Nocleg Najlepiej w tradycyjnym domu hanok, ceny od 150 zł za pokój. Okazje na airbnb.com. Jedzenie Koniecznie trzeba spróbować Kimczi.To narodowa potrawa Koreańczyków, kiszonki robią tu wszyscy, zawsze i wszędzie. A 22 listopada przypada narodowy dzień kimczi. Wyśmienite koreańskie barbecue zjemy na targu mięsnym Majang. Atrakcje Dongdaemun to dzielnica z 26 centrami handlowymi, w których znajduje się 30 tys. sklepów i 50 tys. manufaktur. Czynne jest od 10.30 do 5 rano. Z kolei Hongdae to centrum życia nocnego Seulu. Warto wybrać się do - położonego niedaleko Seulu - Everland. To największy tematyczny park Korei. Zajmuje 100 ha powierzchni i odwiedza go rocznie prawie 9 mln osób. Możemy tu odbyć safari lub pospacerować po baśniowych ogrodach. Warto zobaczyć Gyeongbokgung, najpiękniejszy z pięciu cesarskich pałaców zlokalizowanych na terenie Seulu. Wielu turystów zwiedza je w tradycyjnych koreańskich strojach, które można wypożyczyć w specjalnych sklepach. Szkoda rezygnować z wizyty w Bukchon. To wioska w środku Seulu, z 600-letnią historią, gdzie ocalały setki tradycyjnych drewnianych domów zwanych hanok. Obecnie coraz więcej jest tu galerii, restauracji i hosteli. Agnieszka Franus