National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-05T14:29:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Starożytna mozaika z Brytanii przedstawia historię Troi... ale opowiedzianą inaczej, niż robimy to obecnie. Kto się myli?
items: Cesarz, który zginął przez ser. Zaskakujące ciekawostki o władcach antycznego Rzymu
items: Zamiast podpisu – znak liścia lub krzyża. Tak wyglądał „branding” w starożytnym Rzymie
items: „Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu”? Jest ich dwa razy więcej, niż sądzono. Nowa mapa zmienia historię
items: Starożytny basen pełen niespodzianek. Archeologiczne odkrycie z okolic Rzymu
items: Najbardziej rzymskie z niemieckich miast. Fantastyczny pomysł na jesienny weekend z rodziną
items: Szlak bursztynowy to tysiąclecia handlu i kultury. Przebieg trasy do dziś nie został w pełni poznany
items: Zaginiona perfumeria Rzymian odkryta w Pompejach. Pachnie tam jak dawniej
items: Cesarz Neron poślubił mężczyznę. Sporus przypominał mu jego zmarłą żonę
items: To jedna z największych rzymskich willi. Odkryto ją właśnie we Francji
items: Archeolodzy odkryli rzymski sarkofag w Izraelu. „To było jak scena z filmu”
items: Pierwszy taki pochówek odkryty w Izraelu. „Rytuał znany tylko ze starożytnych tekstów”
items: Poznaj mieszkanki najsłynniejszego starożytnego miasta. Te historie mogą zaskoczyć
items: Jak Rzymianie złupili Jerozolimę? Co ukradli ze Świątyni Salomona?
items: W Pompejach odkryto monumentalny grobowiec. Należał do kapłanki
items: Obrotowa jadalnia i potrawy z móżdżków bażancich. Tak stołowali się starożytni Rzymianie
items: Niezwykła zagadka starożytnych rzeźb. Dlaczego wcierano w nie perfumy?
items: Nieopodal Rzymu archeolodzy wykopali mykwę. Wybudowano ją 1600 lat temu
items: W Pompejach odkryto malowidła ukazujące starożytne misteria. Skala robi wrażenie
items: Archeolodzy odkryli zeszklony ludzki mózg. To pierwszy taki przypadek
items: Jak wytyczano granice Rzymu? Wbrew pozorom wały i mury nie służyły do obrony imperium
items: We włoskim grobowcu odkryto niezwykłe malowidło. Wykonali je starożytni Etruskowie
items: W Londynie odkryto pierwszą rzymską bazylikę. To kluczowe znalezisko archeologiczne
items: Luperkalia to pogański festyn. Zapoczątkował on dzień zakochanych, czyli Walentynki
items: Erotyczna poezja Owidiusza nikogo nie pozostawiała obojętnym. To przyczyna jego wygnania?

Starożytna mozaika z Brytanii przedstawia historię Troi... ale opowiedzianą inaczej, niż robimy to obecnie. Kto się myli?
type: item
date: 2025-12-05T14:28:54.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: grecja
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: wojna
description: Odkryta w brytyjskim Ketton mozaika po raz kolejny przypomina nam, że były to niegdyś tereny Imperium Rzymskiego. Ta jednak jest szczególnie interesująca: pokazuje nam historię Troi… ale zgoła inną, niż opisał Homer w swojej „Iliadzie”. To jedno z ważniejszych odkryć archeologicznych w Wielkiej Brytanii w ostatnich latach.
encoded: Mozaika z regionu Rutland w Wielkiej Brytanii przedstawia nieznane sceny mitycznej wojny trojańskiej. Ma być inspirowana dramatem Ajschylosa i pozwala spojrzeć szerzej na rolę mitologii w starożytności, kontakty kulturowe między rzymską Brytanią a światem śródziemnomorskim oraz na to, co inspirowało starożytnych rzemieślników. Czy wiecie, że starożytnych Rzymian od domniemanej wojny trojańskiej mogło dzielić nawet 1500 lat? Historia sprzed 3000 lat zachowana pod podłogą W 2020 roku, podczas rutynowych prac rolniczych, dokonano odkrycia jednej z najważniejszych mozaik rzymskich w Wielkiej Brytanii. Pod podłogą sali jadalnej luksusowej, starożytnej willi znaleziono przykład niezwykłej antycznej sztuki, który inspirowany był motywami popularnymi w Grecji i Azji Mniejszej. Mozaika z Ketton przez długo interpretowana była jako dzieło ukazujące sceny z „Iliady” Homera. Najnowsze badania przeprowadzone na Uniwesytecie Leicester wykazały, że jej inspiracją była mniej znana tragedia „Frygijczycy” Ajschylosa. Lokalni rzemieślnicy musieli być zaznajomieni z tą mniej popularną wersją mitu trojańskiego. Czy wojna w Troi wydarzyła się naprawdę? No właśnie – mitu trojańskiego. Chociaż dla ludzi antyku czy średniowiecza historie o Troi wydawały się prawdą historyczną – tak jak zamieszkanie przez bogów Olimpu – obecnie pojawia się wiele kontrowersji. Przede wszystkim o konflikcie nie ma wzmianek w innych, wystarczająco wczesnych źródłach historycznych. Opowieść opisana w „Iliadzie” nie odpowiada także historycznym realiom – zebranie stutysięcznej armii musiało być w XII wieku p.n.e. nie lada wyczynem. W prozie pojawia się także żelazo… którego nie znano w opisywanym okresie przez autora okresie. Nieścisłości jest jeszcze wiele więcej. Warto pamiętać, że sam Homer żył w VIII wieku p.n.e. Opisywał on więc wydarzenia sprzed setek lat: przemierzał tereny pełne ruin upadłego imperium i marzył o ich dawnych władcach i to właśnie w tym wielu historyków dopatruje się jego „wizji” wielkich w…

FABRIC-KOLAZ-32-26-438b7b1.jpg
width: 2700
height: 1800

Cesarz, który zginął przez ser. Zaskakujące ciekawostki o władcach antycznego Rzymu
type: item
date: 2025-11-29T08:14:59.000Z
creator: Candida Moss and Max J. Foa
subject: Historia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: cesarz
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Rzymski cesarz, który zmarł przez ser, przeszedł do historii jako jedna z najdziwniejszych ofiar własnych upodobań. Ale jego historia to tylko jedna z wielu zaskakujących opowieści o rzymskich władcach, których życie kończyło się w niezwykły sposób.
encoded: Spis treści: August i wygnanie córki Julii Cesarz z obsesją na punkcie pisma Klaudiusz próbował reformować alfabet Neron więził widzów w teatrze Neron: okrucieństwo wobec bliskich Wespazjan i jego moralnie wątpliwe źródła dochodów Cesarz, który opodatkował mocz Antoninus Pius zmarł przez ser Walerian jako cesarski podnóżek Imperium Rzymskie kojarzy się z potęgą militarną, walkami gladiatorów i osiągnięciami inżynieryjnymi. Dla ludzi, którzy nim rządzili, życie było jednak skomplikowane i pełne ryzyka. Juliusz Cezar, którego sięganie po władzę przygotowało grunt pod wyniesienie na tron pierwszego cesarza, Oktawiana Augusta, nie był jedynym potencjalnym tyranem, który zginął gwałtowną śmiercią. Niektórzy cesarze rządzili zaledwie kilka tygodni. Inni kończyli w tragiczny sposób z ręki osobistych gwardzistów lub członków własnej rodziny. Ci, którym udało się przeżyć dłużej, mogli dzięki swojemu statusowi folgować zachciankom i demonstracyjnie korzystać z władzy. Ich obsesje bywały naprawdę osobliwe. Od zsyłania własnych dzieci na wygnanie, po wprowadzenie podatku od moczu – cesarze Rzymu w pełni wykorzystywali swoją nieograniczoną kontrolę. Oto kilka najbardziej ambitnych, dziwacznych i przepełnionych ego projektów, których się podjęli – oraz kilka z najbardziej nieprzyjemnych sposobów, w jakie kończyli swoje rządy. August i wygnanie córki Julii W 18 roku p.n.e. cesarz August wprowadził szeroki pakiet reform moralnych znanych jako ustawy julijskie. Miały one przywrócić tradycyjną rzymską cnotę poprzez nagradzanie małżeństw i karanie cudzołóstwa. Po raz pierwszy w historii Rzymu niewierność stała się przestępstwem publicznym, a nie prywatnym skandalem. Groziły za nią wygnanie i konfiskata majątku. Ustawy miały być wzorem obywatelskiej dyscypliny. Ich najsłynniejszą ofiarą okazała się jednak własna córka Augusta, Julia, której pełne przepychu i bardzo swobodne życie towarzyskie szybko stało się źródłem publicznego zgorszenia. Starożytni autorzy, tacy jak Swetoniusz, Kasju…

cesarz-Antoninus-Pius-bd10583.jpg
width: 2250
height: 1500

Zamiast podpisu – znak liścia lub krzyża. Tak wyglądał „branding” w starożytnym Rzymie
type: item
date: 2025-11-15T14:13:44.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: starożytny rzym
subject: zabytki
description: Ażurowe symbole w kształcie diamentów, liści i krzyży wykonane na rzymskich naczyniach sprzed dwóch tysięcy lat – to nie estetyczny element zdobienia, ale „branding” starożytnych artystów. Były to sygnatury rzemieślników tworzących najbardziej ekskluzywne produkty imperium – wynika z najnowszych badań.
encoded: To ustalenie było możliwe bez korzystania z zaawansowanych technologii, ale dzięki… ciekawości. Prof. Hallie Meredith z Uniwersytetu Stanowego Waszyngtonu w USA analizowała kolekcję rzymskich naczyń zwanych diatreta przechowywanych w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku. Są to luksusowe szklane naczynie późnorzymskie, zdobione w wyszukany sposób – wykańczane poprzez nałożenie ażurowej siatki szklanej. Do intrygujące ustalenia doszło, gdy badaczka postanowiła odwrócić jedno z nich i na spodzie jednego z nich dostrzegła znaki. „Podpisy” starożytnych warsztatów? Diatreta to delikatne dzieła sztuki wykonywanego z pojedynczego bloku szkła między 300 a 500 rokiem n.e. Są przedmiotem analiz od wielu lat ze względu na ich estetyczność. Jednak niewielu archeologów przyglądało się symbolom na odwrocie tych zabytków. A tam znajdują się abstrakcyjne ażurowe symbole, takie jak diamenty, liście czy krzyże. Są wyryte obok inskrypcji życzącej właścicielowi długiego życia. Zdaniem prof. Meredith są to tak naprawdę znaki rzemieślników – sygnatury warsztatów, które rzeźbiły szkło. Zatem symbole te miały wskazywać na konkretne warsztaty. Nie były to „osobiste autografy”, lecz starożytny odpowiednik brandu lub „logotyp” warsztatu. – Ponieważ jestem wyszkolona jako rzemieślniczka, ciągle miałam ochotę odwracać przedmioty na drugą stronę – powiedziała prof. Meredith, która zaczęła dmuchać szkło na studiach licencjackich i kontynuuje tę praktykę do dziś. Tak zaczęła się jej przygoda z nową interpretacją symboli. Starożytny branding? Skąd przekonanie, że te pięknie wykonane symbole nie miały po prostu ładnie wyglądać? Wskazuje na to ich lokalizacja – spód naczynia. Jest to logiczne miejsce dla celowego oznaczenia twórcy. Badaczka prześledziła te same symbole na innych rzeźbionych naczyniach. Świadczy to – w jej ocenie – o istnieniu wizualnego języka wspólnego dla szklarzy w okresie od IV do VI wieku n.e.. Jak tłumaczy prof. Meredith, wykonanie tak wysublimowanego naczynia wymagało skoor…

nacynie-0196b02.jpg
width: 1688
height: 1125

„Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu”? Jest ich dwa razy więcej, niż sądzono. Nowa mapa zmienia historię
type: item
date: 2025-11-07T13:18:05.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: archeologia
subject: mapy
subject: starożytny rzym
description: Cyfrowa mapa zmienia wiedzę o starożytnym Rzymie. Według niej sieć rzymskich dróg jest niemal o 100% większa, niż myśleliśmy. Oplata Europę, Bliski Wchód i północ Afryki siecią, która ma setki tysięcy kilometrów.
encoded: Podobno „wszystkie drogi prowadzą do Rzymu”. I choć rzeczywiście wiele głównych miast Cesarstwa Rzymskiego było połączonych traktami z jego stolicą, to drogi drugorzędne nie były dotąd zbyt wnikliwie badane. Teraz jednak międzynarodowy zespół badaczy stworzył nową mapę imperium i rozszerzył znaną sieć antycznych dróg o ponad 100 tys. kilometrów. Cyfrowy atlas, który zmienia historię – Dwustuletnia historia badań nad drogami rzymskimi skupiała się głównie na tych największych, kosztem wiedzy o bocznych, wiejsko-polnych traktach – wyjaśnia Tom Brughmans, archeolog z Uniwersytetu w Aarhus (Dania), w rozmowie z portalem Live Science. Brughmans i jego współpracownicy stworzyli nowy, cyfrowy atlas dróg rzymskich w Europie, na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej, by lepiej zrozumieć połączenia w obrębie Cesarstwa Rzymskiego u szczytu jego potęgi, około roku 150 n.e. Platforma o nazwie Itiner-e jest ogólnodostępna i, jak podano w badaniu, zawiera dane w wysokiej rozdzielczości, opracowane na podstawie źródeł historycznych i archeologicznych, map topograficznych oraz teledetekcji. Ta szczegółowa i przełomowa mapa ukazuje prawie 300 tys. km dróg. To dwa razy więcej niż wcześniejsze opracowania. Tak ogromna sieć dróg świadczy o potędze Cesarstwa Rzymskiego. Dlaczego rzymskie drogi były tak ważne? – Ta rozległa sieć była punktem zwrotnym w historii. Oznaczała, że po raz pierwszy zjawiska takie jak epidemia, boom gospodarczy czy nowa religia mogły szybko rozprzestrzenić się po niemal całej Europie – tłumaczy Brughmans. Naukowiec jako przykład przytacza zarazę Antoninów (dżuma lub ospa), która wybuchła w roku 165 n.e. i spustoszyła Cesarstwo Rzymskie, powodując śmierć nawet jednej czwartej jego mieszkańców. Według Jeffreya Beckera, archeologa śródziemnomorskiego z Uniwersytetu Binghamton w Nowym Jorku (niezwiązanego z badaniem), Itiner-e to narzędzie, które będzie przydatne nawet dla ekspertów. Jednak w mapie Itiner-e występują według niego pewne luki, które mogą wynikać zarów…

via-appia-0bc8347.jpeg
width: 2000
height: 1294

Starożytny basen pełen niespodzianek. Archeologiczne odkrycie z okolic Rzymu
type: item
date: 2025-10-22T09:40:41.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: architektura
subject: starożytny rzym
subject: włochy
description: Archeolodzy odkryli konstrukcję z czasów starożytnego Rzymu. Nie jest to jednak świątynia czy relikty domostwa, ale… basen. W jego wnętrzu odkryto ślady po starożytnych rytuałach. Funkcja tej instalacji mogła być jednak bardziej złożona, niż nam się wydaje.
encoded: Kluczową częścią rzymskich miast były fora – ważne miejsca spotkań, gdzie znajdowały się budynki publiczne. Najsłynniejsze forum znajduje się w Rzymie. Jest to Forum Romanum. Można było tam zrobić zakupy, ale też rozwiązać spór w sądzie, obejrzeć walki gladiatorów czy złożyć dary w jednej z kilku świątyń. W rejonie forów znajdowały się też zbiorniki wodne – na Forum Romanum wykonano baseny kultowe. Amerykańscy archeolodzy z Uniwersytetu Missouri-Columbia ogłosili właśnie odkrycie podobnej konstrukcji w centrum starożytnego miasta Gabii zlokalizowanego niecałe 20 km na wschód od Rzymu. Ale ten basen jest wyjątkowy. Rzadki wgląd w życie Rzymian W czasie wykopalisk badacze natknęli się na pozostałości ogromnego, wyłożonego kamieniami basenu, częściowo wykutego w podłożu skalnym. – To odkrycie daje nam rzadki wgląd w to, jak pierwsi Rzymianie eksperymentowali z planowaniem miast – powiedział prof. Marcello Mogetta. Według badacza położenie obiektu – w centrum miasta, w pobliżu głównego skrzyżowania – sugeruje, że mógł to być monumentalny basen, który stanowił częśćą forum miejskiego, czyli centrum życia publicznego w rzymskim mieście. – Ponieważ archeolodzy wciąż nie do końca wiedzą, jak naprawdę wyglądało wczesne Forum Romanum, Gabii daje nieoceniony wgląd w jego rozwój – podkreśla naukowiec. Starożytny basen z przekazem Basen pochodzi z czasów Republiki Rzymskiej. Powstał około 250 roku p.n.e., chociaż może być starszy. Ta budowla może być jednym z najwcześniejszych przykładów rzymskiej architektury monumentalnej, poza znanymi już wcześniej świątyniami i murami miejskimi. Jak mówi prof. Mogetta, monumentalna architektura nie pełniła w czasach starożytnego Rzymu jedynie praktycznych funkcji. Była również potężnym narzędziem ekspresji politycznej. Rzymianie garściami czerpali inspiracje z greckiej architektury – widać podobieństwa rzymskich forów do greckich agor, które też pełniły funkcje centralnych placów publicznych w miastach. Gabii zostało opuszczone w późnym okre…

FABRIC-KOLAZ-32-f1dd9bf.jpg
width: 1238
height: 825

Najbardziej rzymskie z niemieckich miast. Fantastyczny pomysł na jesienny weekend z rodziną
type: item
date: 2025-10-18T12:32:22.000Z
creator: Michał Głombiowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Czas na miasta
subject: niemcy
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Rzymski skarb z Trewiru to dopiero początek. Podczas podróży po najstarszym mieście Niemiec odkryłem ślady Imperium, które wciąż są obecne – od monumentalnej Czarnej Bramy po zaskakująco dobrze zachowane monety. Trewir oferuje spojrzenie na przeszłość bez tłumów i pośpiechu.
encoded: Spis treści: Rzymskie bogactwa i cesarskie mozaiki Trewiru z bliska Złoty Skarb z Trewiru – 18 kg rzymskiego bogactwa ukrytego w ziemi Porta Nigra – rzymska brama, która przetrwała wieki i została kościołem Rzymski pałac Konstantyna i amfiteatr, gdzie cisza zastąpiła gladiatorów Jak zaplanować podróż do Trewiru – dojazd, noclegi i lokalne smaki Trewir, położony niedaleko granicy z Luksemburgiem i Francją, uchodzi za najstarsze miasto w Niemczech. Przez wieki pełnił rolę drugiego Rzymu. Kiedy imperium upadło, miasto popadło w cień, a przed zupełnym zapomnieniem uratowały je pochodzące stąd słynne wina mozelskie. Dziś jednak, gdy stolica Włoch niknie pod naporem milionów turystów, a do najważniejszych zabytków wiją się wielogodzinne kolejki, Trewir staje się kuszącą alternatywą. Daje sposobność spojrzenia na czasy Imperium Rzymskiego bez konieczności przebijania się przez tłumy. Rzymskie bogactwa i cesarskie mozaiki Trewiru z bliska Światło reflektorów wydobywa kamienną bramę z otchłani nocy. Późnym wieczorem, gdy docieram do Trewiru, najważniejszy zabytek miasta wygląda, jakby udało mu się umknąć spod działania upływającego czasu. Mrok pochłonął wszystkie atrybuty współczesności – budynki, samochody, banery – tworząc nieprzeniknione tło dla podświetlonej lampami Porta Nigra – Czarnej Bramy. Odruchowo szukam wzrokiem postaci odzianych w togi lub rzymskich żołnierzy w pełnym ekwipunku. Następnego dnia, zanim wrócę pod rzymską bramę, by obejrzeć ją w świetle południa, idę do Rheinisches Landesmuseum Trier, dzięki któremu można rozeznać się w rzymskiej historii miasta. – Trewir nie bez powodu nazywany był Rzymem Północy – mówi Thomas Martin, który oprowadza mnie po placówce. – W latach 293–395 rezydowało tu kilku rzymskich cesarzy, w tym Konstantyn Wielki. Echa tamtych czasów rozbrzmiewają w pieczołowicie ułożonych mozaikach zdobiących niegdyś tutejsze domy, pomalowanej na wściekle bordowy kolor ścianie przeniesionej z ruin rzymskiej rezydencji czy w przedmiotach codzien…

trewir-85eb1b7.jpg
width: 2000
height: 1333

Szlak bursztynowy to tysiąclecia handlu i kultury. Przebieg trasy do dziś nie został w pełni poznany
type: item
date: 2025-08-02T09:32:17.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: bursztyn
subject: handel
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Szlak bursztynowy jest jedną z najbardziej znanych tras handlowych w historii Europy, której znaczenie nie ograniczało się wyłącznie do wymiany produktów i surowców. Droga prowadząca znad Morza Śródziemnego do krajów nadbałtyckich zapewniała także wymianę kulturową, co miało niebagatelny wpływ dla rozwoju cywilizacyjnego na Starym Kontynencie. Jak przebiegał szlak bursztynowy? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Początki handlu bursztynem Jak przebiegał szlak bursztynowy? Wrocławski skarb Nie tylko bursztyn był przedmiotem wymiany Bezpieczeństwo na szlaku Bursztyn, nazywany „złotem Bałtyku”, a w czasach antycznych – elektronem, już 3 tysiące lat temu był znany Etruskom, ludowi, który od VII wieku p.n.e. do I wieku p.n.e. tworzył cywilizację w północnej Italii, między rzekami Arno i Tyber. Początki handlu bursztynem Bursztyn, skamieniała kopalna żywica drzew (przede wszystkim iglastych), już wiele wieków temu był obiektem pożądania. Tak jak ma to miejsce dziś, starożytni wykorzystywali ten surowiec do produkcji ozdób, ale nie tylko. Bursztyn pełnił też ważną funkcję w rytuałach i obrzędach, a także w lecznictwie. Handel tym surowcem kwitł jeszcze przed nastaniem pierwszego stulecia naszej ery. Znany był też w Grecji. W II tysięcleciu p.n.e. ozdoby z tego surowca nosiły elity kultury mykeńskiej. To oznacza, że jakiś szlak bursztynowy istniał już kilka tysięcy lat temu. Niedawno naukowcy ogosili odkrycie ozdoby z bursztynu bałtyckiego w grobie z Półwyspu Iberyjskiego z IV tysiąclecia p.n.e. Prawdziwy boom na bursztyn nastąpił jednak wraz z rosnącym popytem w Imperium Rzymskim w I-III wieku n.e. i wtedy szlak bursztynowy był najbardziej uczęszczany. Wyprawy nad Bałtyk, które znacząco zwiększyły opłacalność handlu, rozpoczęły się dopiero, gdy Rzymianie podbili tereny nad Dunajem. To właśnie w czasach rzymskich obrót tym surowcem nabrał ogromnego rozpędu. Nad Bałtyk wyprawiały się oficjalne państwowe ekspedycje handlowe, ale nie tylko. W dużej mierze wymiana miała charakter prywatnej inicjatywy. Wyeliminowanie pośrednika było nader korzystnym posunięciem. Krótszy łańcuch to niższy koszt zakupu, a niższy koszt zakupu oznaczał większy zysk. Jak przebiegał szlak bursztynowy? Szlak Bursztynowy nie był jedną drogą. Nie ulega wątpliwości, że traktów prowadzących z Panonii do Sambii było kilka, ale ich przebieg do dziś w dużej mierze pozostaje zagadką. Historycznych źródeł …

Szlak-bursztynowy-1-27f8945.jpg
width: 1000
height: 667

Zaginiona perfumeria Rzymian odkryta w Pompejach. Pachnie tam jak dawniej
type: item
date: 2025-06-28T08:46:15.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pompeje
subject: starożytny rzym
subject: włochy
description: To miejsce przez wieki skrywało sekret rzymskiego luksusu. Teraz, po rekonstrukcji Ogrodu Herkulesa, poznajemy zapachy starożytności.
encoded: Spis treści: Ogród Herkulesa znów kwitnie Zielone Pompeje Pompeje to jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych świata. Historia tego miejsca nadal nie jest jednak w pełni poznana, a badacze odkrywają przed nami jej kolejne mniej znane rozdziały. Niedawno ukończono tam rekonstrukcję tzw. Ogrodu Herkulesa. Według archeologów mógł być częścią starożytnej perfumerii funkcjonującej jeszcze w III wieku p.n.e. Zrekonstruowany ogród porastają teraz setki róż, fiołków, wiśni, ruszczyków i winorośli. Właśnie te rośliny stosowane w świecie antycznym do produkcji pachnideł. Ogród Herkulesa znów kwitnie Ogród znajduje się na terenie jednego z domów mieszkalnych w Pompejach. W jego obrębie znaleziono też naczynia wykonane z gliny i szkła. Prawdopodobnie używano ich do przechowywania wonnych maści i esencji. Według badaczy, właściciel domu mógł eksperymentować z tworzeniem perfum na małą skalę. W łączeniu kwiatowych zapachów sprzyjał mu bogaty ogród o powierzchni ok. 90 m kw. Jak zauważa historyk ogrodów Maurizio Bartolini, produkcja perfum wymagała ogromnych ilości kwiatów. Takie zapachy były luksusem, a ich trwałość ograniczała się do kilku dni. To, co dla nas jest trwałym kosmetykiem, dla starożytnych Rzymian było ulotną ozdobą. Jak ustalili archeolodzy, ogród był starannie zaprojektowany. Miał system irygacyjny oparty na kanałach i glinianych zbiornikach, które umożliwiały gromadzenie wody i podlewanie roślin w sposób kontrolowany. Woda była doprowadzana przez otwór w murze, a następnie rozprowadzana wokół grządek. Zielone Pompeje Ogród Herkulesa miał również charakter wypoczynkowy. Znaleziono tu pozostałości małej świątyni oraz zrekonstruowano zacienioną altanę. Bardzo możliwe, że to w niej spożywano posiłki. Wyjątkowym detalem jest inskrypcja znajdująca się przy wejściu: Cras Credo, co można przetłumaczyć na „Jutro będziemy mieli kredyt”. To ironiczny komentarz do rzymskiej rzeczywistości, gdzie handel i pożyczki były codziennością. Rekonstrukcja ogrodu to część sze…

Pompeje-e7c08a2.jpg
width: 1300
height: 868

Cesarz Neron poślubił mężczyznę. Sporus przypominał mu jego zmarłą żonę
type: item
date: 2025-06-17T06:50:26.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: cesarz
subject: rzymianie
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Cesarz Neron zapisał się w historii starożytnego Rzymu jako despotyczny i szalony władca oraz prześladowca chrześcijan, który obarczył ich winą za spalenie Wiecznego Miasta. Kiedy w przypływie złości zabił swoją żonę, postanowił zastąpić ją łudząco do niej podobnym młodzieńcem – Sporusem.
encoded: Spis treści: Gejowskie śluby Nerona Tragiczny koniec Bratobójca, matkobójca, żonobójca... Neron miał na sumieniu wiele zbrodni, nic więc dziwnego, że powszechnie uważa się go za jednego z najbardziej krwawych monarchów starożytnego Rzymu. Równie kontrowersyjne było bujne życie erotyczne cesarza, który znany był z wyjątkowej rozwiązłości i licznych seksualnych perwersji. Nieustannie zdradzał swoją pierwszą żonę Oktawię, po czym porzucił ją i za namową kolejnej żony Poppei Sabiny nakazał brutalnie zamordować. Po kilku latach Poppea Sabina sama zginęła z rąk szalonego męża, który następnie znalazł szczęście w ramionach mężczyzny. Historia Sporusa, kochanka i „żony” Nerona, jest jedną z najdziwniejszych opowieści ze starożytnego Rzymu. Jednocześnie doskonale obrazuje, jak nieobliczalnym człowiekiem był cesarz Neron. Gejowskie śluby Nerona Nawet podstawowe informacje dotyczące Sporusa owiane są nimbem tajemnicy. Nie jest znany rok jego urodzenia, chociaż z „Żywotów cezarów” Swetoniusza wynika, że w chwili rozpoczęcia związku z Neronem w 66 r. miał zaledwie kilkanaście lat. Najprawdopodobniej był potomkiem wyzwoleńca – niewolnika, który odzyskał wolność. Przypuszcza się, że imię Sporus zostało mu nadane dopiero przez Nerona i pochodziło od greckiego słowa sporos oznaczającego nasienie lub łacińskiego spurius, czyli „nieślubne dziecko”. Niezależnie od tego, która z tych wersji jest prawdziwa, nowe imię młodzieńca tylko potęgowało hańbę czynu, jakiego dopuścił się wobec niego owdowiały cesarz. Śmierć Poppei Latem 65 r. druga żona Nerona Poppea Sabina zmarła przedwcześnie, będąc w zaawansowanej ciąży. Według Swetoniusza została kopnięta przez cesarza w brzuch po tym, jak zarzuciła mu, że zbyt późno wrócił z wyścigów rydwanów. Kiedy Neron po ataku gniewu doszedł do siebie, nie mógł pogodzić się z tym, że zabił własną żonę. Próbował znaleźć pocieszenie w ramionach Statilii Messaliny, potomkini znamienitego senatorskiego rodu, która została jego trzecią małżonką, lecz cały czas…

NeroSabina-93bbd4d.jpg
width: 800
height: 375

To jedna z największych rzymskich willi. Odkryto ją właśnie we Francji
type: item
date: 2025-06-15T07:15:05.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: francja
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytny rzym
description: Na południe od Auxerre archeolodzy trafili na posiadłość większą niż niejeden pałac. W środku: basen, łaźnie i... coś jeszcze.
encoded: Spis treści: Ogromna willa rzymska sprzed prawie 2000 lat Kompleks najbogatszej elity Rekonstrukcja życia w antycznej rzymskiej willi Francuscy archeolodzy odnaleźli starożytną rzymską budowlę na południe od Auxerre, w centralnej części kraju. Willa miała ponad 4000 m kw. powierzchni. Jest więc jedną z największych, jakie odkryto we Francji. Archeolodzy z francuskiego Narodowego Instytutu Badań Archeologicznych (INRAP) kilka miesięcy temu rozpoczęli wykopaliska na stanowisku znajdującym się ok. 3 kilometrów na południe od średniowiecznego miasteczka Auxerre, w regionie Bourgogne-Franche-Comté. Miejsce to, w którym potencjalnie mogły znajdować się ślady przeszłości, znane jest badaczom od XIX wieku, jednak od tamtego czasu przeprowadzono tam badania tylko raz – w 1966 roku. Było to przy okazji utworzenia żwirowni. Ogromna willa rzymska sprzed prawie 2000 lat We wspomnianym 1966 roku archeolodzy odkryli pozostałości prostokątnego budynku o powierzchni ponad 700 metrów kwadratowych. Składał się z ok. dziesięciu pomieszczeń. Jedno z nich miało apsydę, czyli fragment budowli w formie półkola lub wieloboku dostawionego do bryły budynku. Od średniowiecza element ten był najczęściej spotykany w świątyniach, gdzie zamykał prezbiterium. Ściany odkrytej budowli były wykonane z kamienia. Podczas jej wznoszenia najprawdopodobniej ponownie wykorzystano fragmenty stel grobowych z pobliskiego cmentarza. Na miejscu odkryto fragmenty ceramiki, monety i różne przedmioty osobiste, które potwierdziły użytkowanie budynku od I do IV wieku n.e. Kompleks najbogatszej elity Wówczas badaczom wydawało się, że mają do czynienia z monumentalną budowlą. Jednak nowe odkrycie rzuca zupełnie inne światło na to miejsce. Okazuje się bowiem, że był to jedynie fragment znacznie większej rzymskiej willi, zorganizowanej wokół dużego ogrodu o powierzchni ponad 450 m kw. W północnej części kompleksu badacze znaleźli duży prostokątny basen, natomiast na południu – małą ozdobną fontannę. Udało im się także zi…

willa-rzymska-bc93298.jpg
width: 1920
height: 1281

Archeolodzy odkryli rzymski sarkofag w Izraelu. „To było jak scena z filmu”
type: item
date: 2025-06-10T09:30:59.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: izrael
subject: mity
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Rzymski sarkofag z IV wieku n.e., odkryty przez archeologów w Izraelu, ukazuje biesiadną scenę z mitologii. Dionizos i Herkules rywalizują w pijackim konkursie – to pierwsze takie znalezisko w kraju.
encoded: Spis treści: Moment odkrycia, jak scena z filmu Sarkofag pełen promili Cezarea była początkowo osadą fenicką, którą przebudował i powiększył w I wieku p.n.e. Herod Wielki, król Judei pod panowaniem Rzymian. Nazwę miejscowości przemianowana na cześć jego patrona, cesarza Augusta. Cezarea służyła jako baza dla floty Heroda, która działała na rzecz Rzymian aż po Morze Czarne. Było to ważne miasto w czasach starożytności, stąd wiadomo, że archeolodzy mogą spodziewać się tutaj ważnych znalezisk. Moment odkrycia, jak scena z filmu W czasie niedawnych wykopalisk w Cezarei archeolodzy natknęli się na marmurowy sarkofag z IV wieku n.e. – To było jak scena z filmu. Zaczęliśmy usuwać miękki, lekki piasek z wydmy, gdy nagle pojawiła się końcówka marmurowego przedmiotu. Cały zespół wykopaliskowy stał wokół podekscytowany. Gdy usuwaliśmy więcej piasku, nie mogliśmy uwierzyć w to, co widzieliśmy – fragmenty sarkofagu, na którym wyrzeźbiono postacie: bogów, zwierzęta i drzewa – wspominają Nohar Shahar i Shani Amit, archeolodzy z Izraelskiego Urzędu ds. Starożytności. Sarkofag pełen promili Jak się okazało po wydobyciu całego artefaktu, był on zdobiony spektakularnym motywem – pierwszym takim znanym z terenu Izraeala. Jest to scena konkursu picia między Dionizosem (lub Bachusem), bogiem wina, a Heraklesem (Herkulesem), czyli herosem. To współzawodnictwo polegała na prześcignięciu przeciwnika w objętości wypitych trunków alkoholowych. Dzięki konserwacji widoczne są sceny na płaskorzeźbie. W centrum widzimy Dionizosa, a wokół niego świtę znanych z mitologii greckiej postaci, takich jak menady (kobiety towarzyszące Dionizosowi), satyrów, Hermesa, lwy i tygrysy. Z kolei Herkules leży na skórze lwa i trzyma w dłoni puchar. – Chociaż procesje boga wina Dionizosa są znanym motywem na sarkofagach z II i III wieku n.e., to jednak ta konkretna scena konkursu picia – popularny motyw sztuki rzymskiej – znana jest nam tutaj głównie z mozaik, takich jak te odkryte w Zippori i Antiochii – mówi Sha…

SpDdKyZA-ef7f400.jpeg
width: 1600
height: 1200

Pierwszy taki pochówek odkryty w Izraelu. „Rytuał znany tylko ze starożytnych tekstów”
type: item
date: 2025-05-22T08:43:36.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: izrael
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Na rzymskim cmentarzysku w Izraelu archeolodzy odnaleźli pierwsze dowody na rytualne pochówki. Zmarłych legionistów składano do grobu razem z martwymi świniami.
encoded: Spis treści: Niezwykłe odkrycie w dawnym rzymskim garnizonie Dlaczego Rzymianie rytualnie zabijali świnie? Świnia była symbolem męskości Archeolodzy z Izraelskiego Urzędu Starożytności prowadzili wykopaliska na cmentarzu rzymskim w pobliżu bazy wojskowej Legio VI Ferrata, niedaleko starożytnego miasta Megiddo, w północnej części Izraela. Nekropolia datowana jest na II lub III wiek n.e. W trakcie poszukiwań badacze odsłonili duży dół, w którym znaleźli szczątki co najmniej 13 świń. Nie znaleziono jednak pełnych szkieletów, a jedynie pojedyncze kości i zęby. Badanie zostało opublikowane w maju na łamach czasopisma „Atiqot”. Niezwykłe odkrycie w dawnym rzymskim garnizonie – Nasze badanie przedstawia nowe dowody na rolę, jaką odgrywały te zwierzęta w rzymskich ceremoniach pogrzebowych, które praktykowane były przez wojskowych – napisali w artykule badacze. W dawnej stałej bazie legionistów stacjonowało ponad 5000 rzymskich żołnierzy. Miejsce to służyło Rzymianom przez blisko 180 lat. Badacze w swoim artykule podkreślają, że odkrycie wskazuje, że zwierzęta, w tym przypadku świnie domowe, nie były tylko hodowane na mięso. – Znalezisko na cmentarzysku oferuje rzadki wgląd w to, jak żołnierze cesarstwa rzymskiego czcili swoich zmarłych poprzez symboliczne ofiary ze zwierząt i zorganizowane praktyki rytualne – mówi Lee Perry-Gal, główny autor badania z Izraelskiego Urzędu Starożytności. Naukowcy twierdzą, że kości świń zostały celowo umieszczone w grobie. Co więcej, analiza potwierdziła, że szczątki zwierząt nie były odpadami żywnościowymi, ponieważ nie wykazywały śladów obróbki termicznej ani konsumpcji. Dowody w miejscu pochówku wskazują ponadto, że wszystkie zostały umieszczone tam w ramach jednego, zorganizowanego rytuału. Dlaczego Rzymianie rytualnie zabijali świnie? Co ważne, to pierwszy przykład takiego pochówku, który odnaleziony został w Izraelu. Dotychczas podobne rytuały znane były wyłącznie z tekstów starożytnych rzymskich kronikarzy. – Zestawiając nasze wyniki z…

rzymskie-swinie-8273e92.jpg
width: 1670
height: 984

Poznaj mieszkanki najsłynniejszego starożytnego miasta. Te historie mogą zaskoczyć
type: item
date: 2025-05-09T06:00:34.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: kobiety
subject: pompeje
subject: starożytny rzym
description: Nevoleia Tyche miała aż dwa groby. Mamia za swoje własne pieniądze kazała wznieść monument ku czci Oktawiana Augusta. Z kolei Asellina była właścicielką lokalu gastronomicznego, w którym dania serwowały pięknie dziewczęta. Poznajcie mieszkanki Pompejów – miasta, które 2 tys. lat temu zniszczył Wezuwiusz.
encoded: Spis treści: Kobiety w Pompejach Nie tylko matrony. Kim były mieszkanki Pompejów? Opowieści ośmiu kobiet „Być kobietą w Pompejach” – to tytuł nowej wystawy czasowej, którą można obejrzeć w Palestra Grande na terenie Parku Archeologicznego w Pompejach do 31 stycznia 2026 r. Pompeje to jedno z najbardziej znanych stanowisk archeologicznych na świecie. W sierpniu 79 roku n.e. wulkan Wezuwiusz spalił i przysypał grubą warstwą popiołów zarówno to starożytne miasto, jak i pobliskie Herkulanum oraz Stabie. W dwóch pierwszych miejscowościach znaleziono zwłoki 1500 zaskoczonych mieszkańców. Kobiety w Pompejach Nowa ekspozycja w Pompejach rzuca światło na życie kobiet i dziewcząt, licznych aspektów ich życia codziennego i pozycji, jaką zajmowały w domu i społeczeństwie rzymskim. Jej kuratorkami są Francesca Ghedini i Monika Salvadori. Ekspozycja jest naprawdę bogata i we wszechstronny sposób przybliża życie kobiet. Znaleziska archeologiczne, które pozyskano w czasie blisko trzystu lat wykopalisk, dają cenny wgląd w rolę pań w społeczeństwie rzymskim. Nie tylko matrony. Kim były mieszkanki Pompejów? Poszczególne części poświęcone są różnym rolom odgrywanym przez kobiety w społeczeństwie. Były to zarówno majętne matrony, jak też prządki, tkaczki, sprzedawczynie, karczmarki, osoby parające się magią czy prostytutki. Szacuje się, że w Pompejach nierządem zajmowało się około 100 kobiet. Wiele z nich było do tego zmuszonych. Na ekspozycji zaprezentowano różne kategorie zabytków związanych z paniami. Są to freski, prywatne portrety, graffiti, inskrypcje i przedmioty codziennego użytku. Rzucają światło na życie kobiet w różnych fazach życia – od młodości po starość. Opowieści ośmiu kobiet Dodatkowym elementem, który umożliwi zanurzenie się w świecie starożytnych kobiet, są podcasty dostępne w aplikacji MyPompei (w języku angielskim). Poznamy tu historie ośmiu niezwykłych kobiet. Aktorki wcielają się w te postaci. Wśród nich jest Eumachia, która przejęła po ojcu firmę produkującą amfo…

Mostra-Essere-donna-nellantica-Pompei-9-1-1200x801-f49cec4.jpg
width: 1200
height: 801

Jak Rzymianie złupili Jerozolimę? Co ukradli ze Świątyni Salomona?
type: item
date: 2025-04-26T13:52:13.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: jerozolima
subject: rzymianie
subject: starożytny rzym
description: Oblężenie Jerozolimy przez Rzymian pochłonęło dziesiątki tysięcy ofiar. Świątynia Salomona została spalona, a skarby rozkradzione.
encoded: Spis treści: Syn cesarza pod Świętym Miastem Sanktuarium w płomieniach Los łupów z najazdu Jerozolimę wielokrotnie oblegały i zdobywały rozmaite wojska. Jeden z bardziej pamiętnych ataków nastąpił w trakcie antyrzymskiego I powstania żydowskiego w latach 66–73 n.e. Judea była wówczas już od stu lat w orbicie wpływów Rzymu. Izraelici buntowali się przeciw Imperium z wielu przyczyn, m.in. w wyniku demonstracyjnej ekspansji politeizmu (sami wierzyli w jednego Boga), ale też z przyczyn ekonomicznych. Oblężenie Świętego Miasta trwało od 10 maja do 26 września 70 roku n.e. Jego kulminacją było zdobycie centrum metropolii ze słynną Świątynią Jerozolimską. Syn cesarza pod Świętym Miastem Pod koniec sierpnia roku 70, jak odtwarza współczesny historyk Simon Sebag Montefiore w swojej biografii Świętego Miasta, „Tytus, syn cesarza rzymskiego Wespazjana, dowodzący czteromiesięcznym oblężeniem Jerozolimy, rozkazał całej swojej armii przygotować się do szturmu na Świątynię o świcie. Nazajutrz wypadał ten sam dzień, w którym pięćset lat wcześniej Babilończycy zniszczyli Jerozolimę. Tytus dowodził armią składającą się z czterech legionów – łącznie 60 tys. rzymskich legionistów i żołnierzy miejscowych oddziałów posiłkowych, którzy aż się rwali, żeby zadać decydujący cios krnąbrnemu, lecz złamanemu miastu. W obrębie jego murów żyło w strasznych warunkach około pół miliona głodujących Żydów”. Jerozolima, jak pisze Montefiore, wyglądała wówczas straszliwie: „Tysiące zwłok rozkładały się na słońcu. Zaduch był nie do zniesienia. Sfory psów i szakali pasły się ludzkim mięsem. W poprzednich miesiącach Tytus rozkazał krzyżować wszystkich jeńców i zbiegów. Codziennie krzyżowano pięciuset Żydów. Góra Oliwna i skaliste wzgórza wokół miasta były tak zatłoczone krzyżami, że brakowało miejsca do stawiania nowych i drewna do ich robienia”. Sanktuarium w płomieniach Szczególną uwagę Rzymian przyciągała monumentalna Świątynia. Wzniesiona została około 10 roku p.n.e. przez niesławnego (za sprawą m.in.…

zlupienie-jerozolimy-0-1aefa75.jpg
width: 6000
height: 4000

W Pompejach odkryto monumentalny grobowiec. Należał do kapłanki
type: item
date: 2025-04-03T09:05:18.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pompeje
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Dwie niemal naturalnej wielkości płaskorzeźby ukazujące ludzi zdobiły wielki grobowiec, który archeolodzy odkryli we włoskich Pompejach na nekropolii Porta Sarno. Jego właścicielką była zapewne kapłanka Ceres, bogini urodzaju.
encoded: Spis treści: Płaskorzeźba dostojnej pary Co wiemy o Pompejach? Pompeje to starożytne rzymskie miasto, które zniszczyła i zasypała popiołem wulkanicznym erupcja Wezuwiusza w 79 roku n.e. Dzięki temu dramatycznemu wydarzeniu miasto uległo nietypowej konserwacji. Daje to wgląd w życie jego mieszkańców. Archeolodzy prowadzą wykopaliska na tym stanowisku archeologicznym od wielu dekad. Najnowsze znalezisko dotyczy nie tego, jak żyli mieszkańcy Pompejów, ale sfery śmierci. Płaskorzeźba dostojnej pary Znaleziska dokonano na nekropolii Porta Sarno. Badacze pod kierunkiem prof. Llorença Alaponta we współpracy ekspertami z Parku Archeologicznego w Pompejach natknęli się na wielki grobowiec. Jego najbardziej charakterystycznym elementem jest płaskorzeźba ukazująca kobietę i mężczyznę, zapewne małżeństwo. Na pierwszy rzut oka wyglądają jak posągi. W pozostałych kamiennych ścianach znajdowały się liczne nisze. Symbolika atrybutów, w jakie wyposażono płaskorzeźbę kobiety, może wskazywać, że mamy do czynienia kapłanką bogini Ceres. Była ona uosobieniem życiodajnej potęgi ziemi i bóstwem przyjmującym zmarłych. Z analizy stylu wynika, że grób powstał w późnym okresie rzymskiej republiki (II-I wiek p.n.e.). Ta część Pompejów była obszerną nekropolą. Od 1998 roku przebadano tu 50 grobów, w których pochowano skremowanych zmarłych. Każdy z nich był oznakowany stelami i kamiennymi łukami. Co wiemy o Pompejach? Wykopaliska w rzymskim mieście Pompeje w dzisiejszych Włoszech rozpoczęły się w połowie XVIII wieku. Każdego roku archeolodzy informują o odkryciu kolejnych pomieszczeń i przedmiotów pogrzebanych przez wulkan w 79 roku n.e. W wyniku tej katastrofy naturalnej zginęło około 2 tysiące mieszkańców miasta. Część z nich została uwięziona w zawalonych domach, innych pogrzebały kamienie i warstwa popiołu. Pompeje to jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych nie tylko we Włoszech, ale i w całej Europie. Ruiny starożytnego miasta trafiły na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jest …

Scultura-Porta-Sarno-foto-Alfio-Giannotti-5-1-1200x800-409f124.jpg
width: 1200
height: 800

Obrotowa jadalnia i potrawy z móżdżków bażancich. Tak stołowali się starożytni Rzymianie
type: item
date: 2025-03-31T10:26:04.000Z
subject: Historia
subject: jedzenie
subject: Kuchnia
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: żywność
description: Przeznaczeniem rzymskich pałaców były uczty, o których się nie śniło zapełniającym wielkie sale równymi rzędami sof scenografom hollywoodzkich filmów. Przyjęcia rzymskich cesarzy przyćmiewały wszystkich.
encoded: Spis treści: Jak jadali rzymscy bogacze? Jedna jadalnia to za mało Uczty w pałacu cesarza Rzymskie ucztowanie poza pałacem W rzymskiej kuchni liczył się przede wszystkim look Niemal każdy film osadzony w starożytnym Rzymie zawiera znajomą scenę bankietu: mężczyźni i kobiety (mieszane towarzystwo odróżniało Rzym od wielu innych antycznych kultur, jak i niektórych współczesnych) dość niewygodnie wyciągnięci na długich sofach, podparci na łokciach raczą się podawanymi im przez niewolników kąskami – najczęściej winogronami, czasem pieczystym. Jak jadali rzymscy bogacze? Tu akurat Hollywood nie myli się wielce, przynajmniej jeśli chodzi o bogaczy (biedota spożywała posiłki na siedząco w barze, na sofach półleżąco zaś zdarzało im się równie często, jak nam dziś wykwintne kolacje na srebrnej zastawie). Najlepiej zachowane przykłady takiego układu znajdziemy w Pompejach przykrytych w 79 r. n.e. popiołem wulkanicznym z erupcji Wezuwiusza. Niektóre malowidła ścienne ukazują tam sceny rubasznych, pijackich uczt, a wiele co większych domostw posiada charakterystyczne przestrzenie jadalne. Część z nich wykorzystywano przy ciepłej pogodzie, na skraju ogrodu pod chmurką, a składały się z trzech kamiennych sof ustawionych w podkowę każda dla trojga, w najbardziej luksusowych wersjach z fontannami i basenem. Jak się przekonamy, rzymskie elity nade wszystko ceniły sobie dobrze zjeść w sprzyjających okolicznościach przyrody i przy dźwiękach szemrzącej sadzawki. Inne jadalnie były wewnątrz. Tam stosowano drewniane sofy zwane z grecka klinai, a ich umiejscowienie – również na kształt podkowy – mogło być oznaczone na mozaikowej posadzce (dzięki czemu znamy dziś przeznaczenie niewyróżniających się inaczej pomieszczeń). Sale jadalne tego typu zwano triclinia, co dosłownie znaczy „trzy sofy”. Najbogatsi w Rzymie (i nie tylko) przewyższali lokalną elitę w Pompejach rozmachem, przepychem i oryginalnością aranżacji stref jadalnych, choć zachowywali to samo ogólne założenie. Liczne triclinia, t…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/03/THOMASCOUTURE-LosRomanosdelaDecadenciaMuseodeOrsay1847.Oleosobrelienzo472x772cm-e47cbfa.jpg
width: 1920
height: 1146

Niezwykła zagadka starożytnych rzeźb. Dlaczego wcierano w nie perfumy?
type: item
date: 2025-03-19T07:58:38.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: rzeźba
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: sztuka
description: Naukowcy z Danii odkryli, że starożytni Grecy i Rzymianie nie tylko malowali rzeźby i ubierali je w dostojne tkaniny. Na wiele z nich wylewali także perfumy.
encoded: Spis treści: Perfumy na starożytnych posągach Antyczne pisma prawdę ci powiedzą Dlaczego starożytni perfumowali rzeźby? Już od dawna wiadomo, że starożytni Grecy i Rzymianie malowali swoje posągi. Badacze wiele lat temu odkryli, że w szczególności lubili odcienie zieleni, czerwieni, a także błękitu. Jednym z najważniejszych odkryć była identyfikacja barw łucznika ze świątyni Afai na Eginie, a także fryzów Partenonu, które barwił tzw. błękit egipski, czyli najstarszy ze znanych pigmentów syntetycznych. Perfumy na starożytnych posągach Nowe badania sugerują, że rzeźby były nie tylko malowane i przywdziewane w tkaniny (bo i tak się zdarzało), ale także perfumowane. Praca duńskiej archeolog Cecilie Brøns została opublikowana na łamach czasopisma naukowego „Oxford Journal of Archaeology”. – Stosowanie perfum jest dobrze udokumentowane w antycznym świecie śródziemnomorskim. Jednak perfumy były używane nie tylko do poprawiania zapachu ludzkich ciał, ale także starożytnych rzeźb – napisała badaczka w swojej pracy. – W rzeczywistości rzeźby nie tylko były pierwotnie polichromowane i zdobione, ale w niektórych przypadkach były również perfumowane. To sprawiało, że doświadczenie ich było nie tylko wizualne, ale także zapachowe – podkreśla Brøns. – Biała marmurowa statua nie miała być postrzegana jako rzeźba z kamienia. Miała przypominać prawdziwego boga lub boginię – dodaje. Antyczne pisma prawdę ci powiedzą Archeolożka dokonała swojego odkrycia, studiując setki książek, pism, kronik, które spisane zostały przez rzymskich pisarzy, m.in. Cycerona, a także ksiąg i inskrypcji greckich. – Perfumy i olejki zapachowe są często wymieniane jako część „dekoracji”, która była elementem stałym posągów kultu religijnego w starożytności – tłumaczy autorka badania. Brøns podkreśla, że Cyceron mówił o rytualnym traktowaniu posągu Artemidy. W mitologii greckiej to bogini łowów, zwierząt, lasów, gór i roślinności, a także wielka łowczyni. Jej pomnik w sycylijskim mieście Segesta miał zostać „n…

pachnace-posagi-b23d0d8.jpg
width: 1000
height: 667

Nieopodal Rzymu archeolodzy wykopali mykwę. Wybudowano ją 1600 lat temu
type: item
date: 2025-03-14T10:01:12.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: judaizm
subject: odkrycia archeologiczne
subject: religie
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: żydzi
description: Na terenie starożytnych ruin Ostia Antica, niedaleko stolicy Włoch, archeolodzy odkryli starożytną żydowską łaźnię rytualną. Badacze podkreślają, że budowle ujawniają historię wielokulturowości regionu w czasach chylącego się ku upadkowi Cesarstwa Rzymskiego.
encoded: Spis treści: Najstarsza rzymska mykwa w tej części Włoch Czym jest żydowska mykwa? „Świadectwo tętniącego żydowskiego życia” Na południowy zachód od Wiecznego Miasta, przy ujściu Tybru do Morza Śródziemnego, znajdują się ruiny starożytnego miasta portowego Ostia Antica. Dziś położone jest ok. 3 km od wody, w czasach antycznych znajdowało się przy samym brzegu. I to właśnie stąd świeże ryby i owoce morza trafiały na stoły mieszkańców Rzymu. Najstarsza rzymska mykwa w tej części Włoch Dziś po portowym mieście pozostały jedynie ruiny i stanowisko archeologiczne. Jest ono atrakcją dla turystów, którzy spędzają czas w tej części Włoch. Archeolodzy odkryli tu już wiele zabytków z czasów rzymskich, m.in. antyczne budynki, teatr, a także ulice. Teraz do znalezisk dopisać należy żydowską mykwę. Najnowsze wykopaliska prowadzone były przez profesora Luigiego Maria Caliò z sycylijskiego Uniwersytetu w Katanii. Była to część projektu Ostia Post Scriptum, który finansowany jest przez włoskie Ministerstwo Kultury i ma na celu ponowne zbadanie przeszłości Ostia Antica. Czym jest żydowska mykwa? Archeolodzy wykopali rytualną łaźnię na terenie dużej rzymskiej budowli. W tradycji judaistycznej obmycia dokonuje się w specjalnym basenie poprzez całkowite zanurzenie, które ma na celu duchowe oczyszczenie. Rytuał ten znany jest do dziś. Takie kąpiele praktykowane są zarówno przez ortodoksyjnych, jak i niektórych konserwatywnych Żydów. Mykwa jest obowiązkowa w przypadku wielu okoliczności, m.in. przed ślubem lub po okresie żałoby. Badacze uważają, że mykwa w Ostia Antica była częścią większego ośrodka społeczności żydowskiej. – To niezwykle ważne odkrycie, które rzuca światło na praktyki i tradycje społeczności żydowskiej w okresie Cesarstwa Rzymskiego. Miejsce, które do niedawna pozostawało w dużej mierze niezbadane, stało się za sprawą wykopalisk skrzyżowaniem kulturowego współistnienia Żydów i Rzymian – napisali w oświadczeniu archeolodzy z Sycylii. „Świadectwo tętniącego żydowskiego ży…

mykwa-ostia-antica-1f1a341.jpg
width: 1600
height: 1100

W Pompejach odkryto malowidła ukazujące starożytne misteria. Skala robi wrażenie
type: item
date: 2025-02-28T14:47:15.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: bogowie
subject: pompeje
subject: religie
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: wierzenia
description: Freski ukazujące postaci niemal naturalnych rozmiarów odkryli archeolodzy w Pompejach. Przedstawiają tajemny kult związany z bogiem Dionizosem.
encoded: Spis treści: Misteria dionizyjskie na malowidłach Jak naprawdę wyglądały misteria na cześć Dionizosa? Pompeje – to miejsce warto odwiedzić Malowidła pokrywają trzy ściany obszernej sali bankietowej, czwarta strona skierowana była na ogród. Znalezisko jest ważne z kilku powodów. Przede wszystkim przedstawienia można określić jako „megalografię” (od greckiego terminu oznaczającego „duży obraz”), bo jest to seria malowideł z postaciami wykonanymi w dużej skali. Nowo odkryte pomieszczenie pokryte malowidłami powstało w latach 40–30 p.n.e.. Oznacza to, że w czasie erupcji Wezuwiusza, która pogrzebała Pompeje pod grubą warstwą pumeksu i popiołu w 79 r. n.e., miało już około stu lat. Zdaniem odkrywców, odkopane malowidła rzucają nowe światło na misteria dionizyjskie w świecie klasycznym. Misteria dionizyjskie na malowidłach Na nowo odkrytych malowidłach widać procesję ku czci rzymskiego boga Dionizosa, boga wina i mistycznego szału. Są tam bachantki, zwane też menadami ukazane w tańcu, ale też jako myśliwi – na ramionach trzymają zabite kozy lub dzierżą miecz i wnętrzności zwierzęcia. Ukazano je w lekkich zasłonach, które ledwie skrywają nagość. W wierzeniach rzymskich uosabiały rozpasanego duch dzikiej przyrody. Menady tworzyły orszak Dionizosa wspólnie z satyrami. I ich nie zabrakło na nowo znalezionych malowidłach. Cechują je spiczaste uszy. Jeden z satyrów gra na podwójnym flecie, podczas gdy inny składa ofiarę z wina (libację) w akrobatycznym stylu – tryska winem z rogu do picia do patery, czyli płytkiej misy. Interesującym szczegółem jest fakt, że wszystkie postacie na malowidła są przedstawione na cokołach, zupełnie jakby były posągami. Jednocześnie ich ruchy i szaty wyglądają, jak w ruchu – są dynamiczne. W centralnej części kompozycji znajduje się kobieta ze starym Sylenem, który trzyma pochodnię. Oznacza to, że jest wtajemniczoną, śmiertelną kobietą. Poprzez nocny rytuał ma zostać wtajemniczona w misteria Dionizosa, boga, który umiera i odradza się, i który obiec…

MegalografiaRegioIX-9-1200x801-6ea4a66.jpg
width: 1200
height: 801

Archeolodzy odkryli zeszklony ludzki mózg. To pierwszy taki przypadek
type: item
date: 2025-02-28T08:00:51.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: erupcja wulkanu
subject: pył wulkaniczny
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: włochy
description: W 79 roku n.e. gorąca chmura gazu i popiołów zabiła tysiące mieszkańców Pompejów i Herkulanum. Część z nich dosłownie wyparowała. Ale archeolodzy odkryli też szczątki jednej osoby, której mózg zamienił się w szkło.
encoded: Spis treści: Przepis na zeszklony mózg Ekstremalne warunki temperaturowe Kim był człowiek z zeszklonym mózgiem i gdzie pracował? Ta słynna erupcja Wezuwiusza zniszczyła doszczętnie dwa rzymskie miasta, zasypując je gorącym popiołem. Od czasów nowożytnych w Pompejach i Herkulanum trwają intensywne wykopaliska. Oba miasta stały się zamkniętymi kapsułami czasu: dzięki pracującym na ich terenie archeologom uzyskujemy wgląd w życie codzienne sprzed dwóch tysięcy lat. W 2020 roku włoscy naukowcy po raz pierwszy poinformowali o odkryciu szczątków ludzkich z Herkulanum, których mózg uległ zeszkleniu. Zeszklenie, czyli witryfikacja, jest procesem, w którym materiał jest podgrzewany do tak wysokiej temperatury, że zamienia się w ciecz, a następnie gwałtownie schładzany, co powoduje zamianę w szkło lub szkliwo. W kolejnych latach trwały dalsze analizy tego nietypowego odkrycia. Wnioskami podzielono się właśnie na łamach „Scientific Reports”. Przepis na zeszklony mózg Wulkanolog prof. Guido Giordano z Uniwersytetu Roma Tre wraz z zespołem przeanalizowali fragmenty szkła pobrane z wnętrza czaszki i rdzenia kręgowego zmarłej osoby z Herkulanum. Zeszklone fragmenty mózgu przypominają obsydian (są czarne i połyskujące). Co ciekawe, widać w nich nawet zachowane struktury sieci neuronowej, aksony i inne struktury nerwowe. Wykorzystano szeroki zakres metod badawczych: spektroskopię rentgenowską, mikroskopię elektronową, tomografię komputerową 3D, spektroskopię Ramana. Naukowcy już wiedzą, w jaki sposób przebiegał proces zeszklenia. Aby mózg stał się szkłem, musiał zostać podgrzany do temperatury zdecydowanie powyżej 510 stopni Celsjusza, a następnie szybko schłodzony. Nie mogło do tego dojść pod wpływem tzw. przepływów piroklastycznych, składających się z mieszaniny gorących gazów wulkanicznych, popiołów i okruchów skalnych. W przypadku erupcji Wezuwiusza nie osiągnęły one temperatury wyższej niż 465 stopni Celsjusza, zatem stygłyby powoli. Ekstremalne warunki temperaturowe W oparciu …

zeszklony-mozg-4b842e4.png
width: 1200
height: 630

Jak wytyczano granice Rzymu? Wbrew pozorom wały i mury nie służyły do obrony imperium
type: item
date: 2025-02-16T11:56:24.000Z
subject: Historia
subject: rzym
subject: rzymianie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Misją starożytnego Rzymu była ekspansja. Ale że nic nie może rosnąć w nieskończoność, w pewnym momencie imperium także stało się zbyt duże, by dało się nim efektywnie zarządzać. Cesarz Hadrian jął więc wytyczać stabilne, wyraźne granice, od Brytanii, którą podzielił kamienną barierą, po pustynie Syrii. Czemu te umocnienia służyły, jaka była ich faktyczna funkcja? Na pewno nie chodziło o obronę przed armiami barbarzyńców. A czy możemy w tym dostrzec jakieś analogie do naszych czasów?
encoded: Spis treści: Jak wyglądały granice Rzymu Cesarz Hadrian – pierwszy budowniczy granic Mur Hadriana Jaką rolę pełniły granice? Handel i zastraszanie Granica na Eufracie Schyłek imperium Podskakując na wybojach bawarskiego duktu leśnego, archeolog Claus-Michael Hüssen z Niemieckiego Instytutu Archeologicznego przygląda się drzewom po lewej stronie drogi. Wypatruje w gęstym lesie punktów orientacyjnych. Nagle zatrzymuje furgonetkę i wysiada. Rozkłada mapę topograficzną 1:50 tys. i nabija fajkę tytoniem. Patrząc pilnie pod nogi, Hussen z fajką w ręku przechodzi na drugą stronę i zapuszcza się w gęste zarośla. Po chwili znajduje ledwo widoczny niski kopiec w odległości 50 m od drogi. Wał ma mniej więcej metr wysokości i 6 m szerokości. Usiany jest płaskimi białymi kamieniami i biegnie przez las nienaturalnie prosto. Blisko 2 tys. lat temu była to linia oddzielająca Cesarstwo Rzymskie od reszty świata. Ten niewyraźny nasyp w Niemczech jest pozostałością wysokiego niegdyś na 3 m muru, który biegł setkami kilometrów, pilnowany przez zakwaterowanych w wieżach legionistów. To musiał być niesamowity widok na tym pustkowiu, tysiąc kilometrów na północ od stolicy imperium. – Mur był tu otynkowany i pomalowany. I idealnie prosty – objaśnia Hüssen. Rzymianie mieli skłonność do perfekcjonizmu. Studenci geodezji wymierzyli na jednym odcinku wału, że na długości 50 km odchył od linii prostej nie przekroczył 92 cm. Hüssen patrzy na północ. Rzym ma za plecami, natomiast 200 m przed nim, zaraz za zrytą przez dziki wąską łąką w dolinie potoku, wznosi się kolejne wzgórze. – Tu jest granica, a po drugiej stronie piękny widok na pustkowie – mówi. Jak wyglądały granice Rzymu Rubieże Rzymu wyznaczała rozległa sieć wałów, rzek, pustynnych warownych obozów i górskich wież strażniczych. U szczytu potęgi, w II w. n.e., cesarstwo wysyłało wojska do patrolowania granic, które sięgały od Morza Irlandzkiego po Morze Czarne, a także ciągnęły się przez całą Afrykę Północną. Wał Hadriana w Anglii, chyba …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f7d4e39e6d121ae2d48e60873b34f81d12972c44-0c24a39.jpg
width: 760
height: 543

We włoskim grobowcu odkryto niezwykłe malowidło. Wykonali je starożytni Etruskowie
type: item
date: 2025-02-14T10:01:33.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: etruskowie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Archeolodzy we Włoszech odnaleźli grobowiec, w którym zidentyfikowano 2500-letnie malowidła naskalne. Przedstawiają różne sceny z udziałem kobiet i mężczyzn.
encoded: Spis treści: Kim byli Etruskowie? Sceny z życia codziennego Etrusków Praktyki protoplastów rzymskiej cywilizacji Archeolodzy od wielu lat prowadzą wykopaliska w miasteczku Tarquinia, które znajduje się na północny zachód od Rzymu, w regionie Lacjum i prowincji Viterbo. Prace odbywały się na terenie starożytnej nekropolii. Podczas badań w 2022 roku uczeni natrafili na wyjątkowy grobowiec, ale dopiero w 2024 roku został dokładnie odkopany i przeanalizowany. Okazało się, że na jego ścianach znajdowały się malowidła przedstawiające różne sceny. Według badaczy powstały ok. 2500 lat temu i zostały stworzone przez Etrusków. Kim byli Etruskowie? Etruskowie to starożytny lud, który zamieszkiwał północną część Italii, a przede wszystkim region Etrurii, od VII wieku p.n.e. do I wieku n.e. Stworzyli wysoko rozwiniętą cywilizację, która miała olbrzymi wpływ na kulturę Rzymian. Niektórzy uważają nawet, że cywilizacja rzymska jest w rzeczywistości kontynuacją cywilizacji etruskiej pod inną nazwą i z innym językiem. Uważa się, że Rzymianie zapożyczyli od Etrusków wiele mitów, np. ten dotyczący Eneasza, rytuałów i praktyk religijnych, a nawet ubiory i odznaki, w tym tzw. triumf (triumphus), czyli w antycznym Rzymie najwyższe wyróżnienie, jakie otrzymywał wódz za swe zwycięstwa na polu walki. Z powodu braku wielu informacji o cywilizacji Etrusków są to jednak wyłącznie hipotezy. Etruskowie byli mistrzami w dziedzinie metalurgii, praktykowali medycynę, a także zajmowali się astronomią. Odkrycia archeologiczne wskazują, że byli również sprawnymi inżynierami. Co ciekawe, nie narzekali na głód jak wiele innych cywilizacji z tamtego okresu, a wręcz stawali się ludem bogatym. Sceny z życia codziennego Etrusków Odkrycie grobowca przez włoskich archeologów rzuca nowe światło na zwyczaje Etrusków. Badacze w swoim oświadczeniu podkreślają, że kolorowe malowidła przedstawiają różne sceny z życia codziennego. To przede wszystkim ludzie pracujący w kuźni, a raczej warsztacie metalurgicznym. Jedna…

etruski-grobowiec-dc8176f.jpg
width: 970
height: 546

W Londynie odkryto pierwszą rzymską bazylikę. To kluczowe znalezisko archeologiczne
type: item
date: 2025-02-13T13:35:24.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: architektura
subject: londyn
subject: starożytny rzym
description: Pozostałości po rzymskiej bazylice sprzed dwóch tysięcy lat odkryto w centrum Londynu. To jedno z najważniejszych znalezisk archeologicznych dokonanych w tym mieście w ostatnich latach – nie mają wątpliwości archeolodzy.
encoded: Spis treści: Rzymska bazylika pod biurowcem Czym była rzymska bazylika? Immersyjna wystawa Brytania była częścią Imperium Rzymskiego przez ponad 350 lat aż do początku V wieku n.e. W 43 roku naszej ery Rzymianie najechali ją i podporządkowali sobie lokalną celtycką społeczność. Wkrótce potem założyli Londiunium, które znajduje się pod dzisiejszą zabudową stolicy Wielkiej Brytanii. Co jakiś czas podczas prac budowlanych dochodzi do znalezisk z czasów rzymskich. Tym razem jednak budowlańcy natknęli się na prawdziwą perełkę. Rzymska bazylika pod biurowcem Podczas prac poprzedzających budowę nowego biurowca przy ulicy Gracechurch, odkryto fragmenty kamiennego muru. Sposób konstrukcji i lokalizacja reliktów nie pozostawiła archeologom żadnych wątpliwości – są to ruiny jednej z ważniejszych konstrukcji wczesnego Londynu – pierwszej bazyliki. Badania prowadzili eksperci z Museum of London Archaeology (MOLA). Przed bazyliką znajdował się otwarty dziedziniec, na którym miejscowi i przyjezdni angażowali się w działania publiczne i społeczne oraz handlowali. Przez dziesięciolecia badań i badań archeologicznych w mieście, archeolodzy byli już świadomi lokalizacji starożytnej bazyliki. Nie było jednak wiadomo, jak duża jej część przetrwała. W niektórych miejscach mur zachował się aż do długości 10 m, szerokości 1 m i głębokości 4 m. Tak duże fragmenty rzymskiej zabudowany są odkrywane bardzo rzadko na terenie Londynu. – To jedno z najważniejszych odkryć dokonanych w londyńskim City w ostatnich latach. Stan zachowania bazyliki znacznie przekroczył nasze oczekiwania. Do tego mamy prawdopodobnie do czynienia z najważniejszą częścią budynku – mówi dyrektorka ds. rozwoju w MOLA Sophie Jackson. Czym była rzymska bazylika? Wzniesiono ją w 70 r. n.e., za rządów namiestnika rzymskiego w Brytanii – Gnejusza Juliusza Agrykoli. Funkcjonowała jednak pewnie około 20 lat, bo forum następnie rozbudowano w latach 90-120 n.e. i stało się pięć razy większe niż to pierwsze. Nawet pierwsza bazylika …

pierwsze-forum-e43d5d1.png
width: 1200
height: 630

Luperkalia to pogański festyn. Zapoczątkował on dzień zakochanych, czyli Walentynki
type: item
date: 2025-02-12T09:42:35.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: chrześcijaństwo
subject: Odkrywca
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: walentynki
description: Luperkalia były praktykowane na długo zanim chrześcijaństwo stało się religią państwową w Cesarstwie Rzymskim. Po wydaniu edyktu tesalońskiego, wielki festyn ku czci Lupercusa miał zostać zniesiony. Jednak święto cieszyło się tak dużą popularnością, że niewielu zamierzało rezygnować z jego obchodów. Nie było innego wyjścia, jak tylko zastąpić je nowym zwyczajem, pasującym do chrześcijańskiej doktryny. Jak przebiegały luperkalia? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Luperkalia, czyli starożytny przodek walentynek Święto zakochanych zamiast festynu płodności Który Walenty patronuje zakochanym? Szukając początków tradycji dnia zakochanych, wiele osób zapewne wskaże na Noc Kupały – słowiańskie święto, przypadające na najkrótszą noc w roku. Faktycznych korzeni walentynek należy jednak szukać gdzie indziej – w starożytnym Rzymie. Wielki festyn płodności, któremu towarzyszyły nie tylko bezwstydne, ale także krwawe i bestialskie obrzędy, cieszył się tak dużą popularnością, że rzymski senat nie zamierzał dopuścić do delegalizacji jego obchodów, nawet po zalegalizowaniu chrześcijaństwa. Luperkalia, czyli starożytny przodek walentynek Wiele ze współcześnie obchodzonych świąt i praktykowanych obrzędów ma swoje korzenie w pogańskiej tradycji. Karnawał, dawniej znany jako zapusty, ugruntował się w średniowiecznej Europie, jednak naukowcy doszukują się genezy tego okresu w starożytności. Ich zdaniem, czas noworocznego folgowania sobie sięga starożytnych procesji ku czci boga Dionizosa. Nazwa najprawdopodobniej nawiązuje do carrus navalis – przypominającego okręt wozu, który służył jako platforma paradna. Oczywiście, karnawał to tylko jeden z wielu przykładów współczesnych tradycji z pogańską genezą. Kolejnym są walentynki. Coroczne święto zakochanych, które w Polsce zyskało na popularności dopiero w latach 90. XX wieku, w Europie Zachodniej i Południowej było obchodzone już w średniowieczu. Ustanowione przez Kościół, miało być przeciwwagą dla luperkaliów – rzymskiej tradycji, która w opinii duchownych była zarezerwowana jedynie dla „nikczemnego motłochu”. Czym były luperkalia? Luperkalia, ustanowione przez Euandrosa dawne rzymskie święto, pierwotnie były związane z kultem Fauna zwanego Lupercusem. Staroitaliańskie bóstwo, mające postać pół człowieka, pół kozła, patronowało płodności, lasom górskim i brało w opiekę pasterzy i ich stada. Z czasem luperkalia stały się wielkim świętem płodności, któremu towarzyszyła nie tylko huczna…

Camasei-luperkalia-4ddc90f.jpg
width: 2953
height: 1893

Erotyczna poezja Owidiusza nikogo nie pozostawiała obojętnym. To przyczyna jego wygnania?
type: item
date: 2025-02-11T10:59:38.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: cesarstwo rzymskie
subject: literatura
subject: miłość
subject: Odkrywca
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Pisanie skandalicznych wierszy o bogach i śmiertelnikach przyniosło Owidiuszowi wielu rzymskich fanów. Wyjątkiem był cesarz August, który wygnał poetę. Ale czy powodem rzeczywiście były jego śmiałe wiersze?
encoded: Spis treści: Wczesny sukces Owidiusza Owidiusza recepta na romans Metamorfozy Owidiusza Gniew cesarza Augusta Tajemnice wygnania Owidiusza Znany dziś z „Metamorfoz”, olśniewających przeróbek greckich i łacińskich mitów, Owidiusz zasłynął również w swoich czasach z żywej, kontrowersyjnej poezji miłosnej, w tym „Amores” (Miłości) i „Ars amatoria” (Sztuka kochania). Te szczere poetyckie refleksje na temat rzymskich zwyczajów seksualnych przyniosły mu sławę, ale także przyczyniły się do jego upadku. Po opublikowaniu swojego opus magnum Owidiusz podpadł cesarzowi, został zmuszony do opuszczenia Rzymu i wygnany do Tomis, miasta nad Morzem Czarnym. To właśnie tutaj, na obrzeżach imperium, Owidiusz tęsknił za swoim ukochanym Rzymem i błagał o powrót. Według relacji samego Owidiusza, wygnanie było karą za „błąd”, który rozwścieczył cesarza Oktawiana Augusta. Owidiusz uważał się za szczęściarza, że uniknął egzekucji za to przestępstwo, ale nigdy nie wyznał, co nabroił. Uczeni przez wieki zastanawiali się nad przyczyną wygnania, która do dziś pozostaje zagadką. Wczesny sukces Owidiusza Owidiusz urodził się w 43 r. p.n.e. w Sulmo (obecnie Sulmona), 160 km na wschód od Rzymu. Jego listy i „Tristia” („Żale”), pięciotomowy zbiór wierszy napisanych na wygnaniu, dostarczyły historykom wielu szczegółów autobiograficznych. Od młodości opisywał siebie jako urodzonego poetę. Po krótkim okresie podróżowania, a następnie studiowania w Atenach, zrezygnował z kariery politycznej i udał się do Rzymu, by zostać poetą. Zakochał się w tym mieście, a jego mieszkańcy – w jego twórczości. Ukończonym w 16 r. p.n.e. pierwszym ważnym dziełem Owidiusza były „Amores”, zbiór wierszy opisujących romans z młodą kobietą o imieniu Koryna. W tym pierwszym tomiku z wierszami Owidiusz użył eleganckiego, ironicznego stylu. Niektórzy sugerowali, że Koryna istniała naprawdę. Sydoniusz Apolinary, żyjący w V wieku poeta, zidentyfikował ją jako Julię Starszą, córkę Augusta, i twierdził, że Owidiusz miał z nią romans…

owidiusz-c380276.jpg
width: 1000
height: 662