National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-21T09:04:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: To proste hobby ma zaskakujący efekt dla zdrowia. Wystarczy lornetka i trochę cierpliwości
items: Lekarze przez lata twierdzili, że chrząstka nie może się regenerować. Teraz zmieniają zdanie
items: Niektórzy ludzie starzeją się, a ich mózgi pozostają młode. Naukowcy tłumaczą to zjawisko
items: Odkryto sekret „superagers”. W ich mózgach powstaje wyjątkowo dużo nowych neuronów
items: Co przynosi szczęście po 50-tce? Wcale nie kolejne małżeństwo
items: Masz więcej niż 40 lat? Do tych barów nie wejdziesz – w Korei i Japonii coraz częściej ustalają górną granicę wieku
items: W wieku 113 lat zmarła najstarsza Polka. Pani Jadzia z Łodzi miała wyjątkową historię, która powinna być naszą inspiracją
items: Ten jeden codzienny nawyk może chronić przed demencją – naukowcy są zgodni
items: Mózg starzeje się skokowo. W ciągu Twojego życia zmienia się 4 razy i naukowcy wreszcie wiedzą, kiedy
items: Siwe włosy mogą ratować życie? Naukowcy odkryli nieoczekiwany mechanizm
items: María Branyas Morera żyła 117 lat. Naukowcy odkryli tajemnicę jej długowieczności
items: Loty kosmiczne przyspieszają starzenie się. Dotyczy to ludzkich komórek macierzystych
items: Starzejemy się w dwóch momentach życia. Nowe ustalenie badaczy
items: Kiedy zaczyna się starość? Naukowcy odkrywają zaskakujące fakty o wieku biologicznym
items: 106-latek z Kalabrii zdradza sekret długowieczności: „No bacco, no tabacco, no venere”
items: Jaki jest wiek biologiczny twojego mózgu? Zdradzają to białka obecne we krwi
items: Czy można pokonać śmierć? Amerykańska agencja rządowa bada radykalne metody odmładzania mózgu
items: Straszliwa cena ewolucji. Za większy i sprawniejszy mózg płacimy podatnością na choroby
items: Graj i śpiewaj, twój mózg to lubi. Na starość będzie lepiej działał
items: Powolny chód psa może być oznaką rozwijającej się demencji – alarmują naukowcy
items: Co dodaje nam zmarszczek? Samotność i zła kondycja psychiczna przyspieszają starzenie bardziej niż palenie
items: Czy istnienie babć i dziadków zawdzięczamy dwoince rzeżączki? Zaskakująca hipoteza
items: Twoja wątroba się nie starzeje. Niezależnie od twojego wieku ma tylko trzy lata. Jak to możliwe?
items: Czy wiesz, kiedy zaczynasz się starzeć? Naukowcy podali konkretny wiek
items: Świstaki znalazły sposób na to, by powstrzymać starzenie się organizmu. Wielu z nas chętnie poszłoby w ich ślady

To proste hobby ma zaskakujący efekt dla zdrowia. Wystarczy lornetka i trochę cierpliwości
type: item
date: 2026-03-21T09:03:37.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: mózg
subject: ornitologia
subject: ptaki
subject: starość
subject: Zdrowie
description: Nowe badania sugerują, że mózg starzeje się wolniej nie tylko od grania w szachy, czytania, czy rozwiązywania sudoku. Korzyści dla zdrowia daje także obserwacja ptaków.
encoded: Spis treści: Badacze zbadali mózgi miłośników ptaków Obserwacja ptaków opóźnia starzenie mózgu Różne hobby są korzystne dla zdrowia Okazuje się, że obserwacja ptaków to nie tylko zwykłe hobby, ale także wymagające zajęcie angażujące wiele funkcji poznawczych. Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie „Journal of Neuroscience” pokazuje, że osoby, które przez lata przypatrują się ptakom, rozpoznają konkretne gatunki i płeć tych latających zwierząt, mogą spodziewać się konkretnych korzyści dla mózgu, w szczególności w kontekście jego starzenia. Badacze zbadali mózgi miłośników ptaków Zespół badaczy porównał doświadczonych ptasiarzy z osobami, które na co dzień mają inne zajęcia i nie biorą udziału w takich aktywnościach. Badani uczestnicy wykonywali zadania polegające na rozpoznawaniu gatunków oraz zapamiętywaniu różnych bodźców wizualnych. Ich mózgi badano przy użyciu obrazowania metodą rezonansu magnetycznego. Dzięki temu naukowcy mogli sprawdzić nie tylko to, jak badani radzą sobie z zadaniami, ale również jakie zmiany zachodzą w ich strukturach mózgu. – W porównaniu z nowicjuszami, eksperci wykazali niższą średnią dyfuzyjność w obszarach czołowo-ciemieniowych i tylnych obszarach korowych, a także tendencję do bardziej stopniowego wzrostu złożoności ruchowej związanej z wiekiem – napisali badacze w swojej pracy. Oznacza to, że długotrwałe, wymagające hobby, jak w tym przypadku obserwacje ptaków, może sprawić, że mózg działa lepiej i wolniej traci sprawność wraz z wiekiem. Obserwacja ptaków opóźnia starzenie mózgu Badacze stawiają tezę, że intensywny trening wymagany do osiągnięcia biegłości w danej dziedzinie modyfikuje nasz mózg. „Zmiany w strukturze mózgu zaobserwowano w przeszłości w takich dziedzinach jak muzyka, sport i nawigacja” – podkreślili naukowcy. To wszystko ma bezpośredni związek z neuroplastycznością, czyli zdolnością mózgu do przebudowywania się pod wpływem doświadczeń. Regularne wykonywanie złożonych zadań, takich jak rozpoznawanie gatunków ptakó…

obserwowanie-ptakow-GettyImages-2258329847-480f1e8.jpg
width: 5400
height: 3600

Lekarze przez lata twierdzili, że chrząstka nie może się regenerować. Teraz zmieniają zdanie
type: item
date: 2026-03-16T08:20:54.000Z
creator: Lindsay Kalter
subject: Nauka
subject: kości
subject: medycyna
subject: starość
subject: Zdrowie
description: Nowe badania sugerują, że uszkodzenia stawów mogą nie być tak trwałe, jak kiedyś sądzono. Naukowcy opracowują metody, które mogą pobudzić chrząstkę do regeneracji lub zatrzymać proces jej niszczenia. To otwiera nowe możliwości w walce z chorobą zwyrodnieniową stawów.
encoded: Spis treści: Leczenie koncentruje się na łagodzeniu bólu Nowa metoda odbudowy chrząstki. Naukowcy tworzą „rusztowanie” dla stawów Dlaczego wraz z wiekiem chrząstka traci zdolność do regeneracji Stan zapalny niszczy chrząstkę. Naukowcy próbują zatrzymać ten proces Terapia genowa może być świetnym rozwiązaniem Chrząstka rzadko zwraca naszą uwagę – dopóki nie zacznie zawodzić. Przez dekady pacjenci z artretyzmem słyszeli ten sam wyrok: gdy chrząstka się zużyje, nie jest w stanie się odtworzyć. W przeciwieństwie do wielu innych tkanek w organizmie ma ona bardzo słabe ukrwienie, co znacząco ogranicza jej zdolność do regeneracji po urazie. To biologiczne ograniczenie pomaga wyjaśnić, dlaczego choroba zwyrodnieniowa stawów – spowodowana stopniowym rozpadem chrząstki – dotyka co piątą dorosłą osobę w Stanach Zjednoczonych i pozostaje jedną z głównych przyczyn niepełnosprawności na świecie. Leczenie koncentruje się na łagodzeniu bólu Ponieważ nie istnieje zatwierdzony lek, który potrafiłby spowolnić lub odwrócić przebieg choroby, leczenie koncentruje się przede wszystkim na łagodzeniu bólu i utrzymaniu sprawności poprzez fizjoterapię. Gdy uszkodzenia stają się poważne, jedynym rozwiązaniem bywa operacja wymiany stawu. Przez lata powszechnie zakładano, że utrata chrząstki jest nieunikniona i stanowi mechaniczną konsekwencję coraz dłuższego życia ludzi. Dziś naukowcy zaczynają kwestionować to założenie. Zamiast tylko łagodzić skutki uszkodzeń lub zastępować zniszczone stawy protezami, badają, czy można „namówić” chrząstkę do samoregeneracji. Nowa metoda odbudowy chrząstki. Naukowcy tworzą „rusztowanie” dla stawów Jedna z metod skupia się na odbudowie chrząstki od podstaw. – Ruch jest jak odcisk palca. To znak życia – mówi prof. Samuel Stupp, chemik i inżynier z Northwestern University. – Jeśli nie możemy poruszać się bez bólu, trudno czuć się w pełni sobą. Badania prof. Samuela Stuppa opierają się na założeniu, że przywrócenie struktury chrząstki może pomóc w zapoczątkowaniu j…

chrzastka-f73d76a.jpg
width: 4524
height: 2596

Niektórzy ludzie starzeją się, a ich mózgi pozostają młode. Naukowcy tłumaczą to zjawisko
type: item
date: 2026-03-14T08:17:27.000Z
creator: Avery Hurt
subject: Nauka
subject: mózg
subject: neurologia
subject: starość
description: Nowe badania dostarczyły przełomowych dowodów w trwającym od dekad sporze naukowym o regenerację mózgu. Uzyskane wyniki mogą całkowicie zmienić sposób leczenia chorób takich jak alzheimer czy demencja.
encoded: Spis treści: Czy dorosły mózg potrafi się regenerować? Pierwsze dowody na neurogenezę Neurogeneza u dorosłych to chimera? Co o neurogenezie mówią nowe badania? Niektórzy badacze pozostają sceptyczni Od zarania współczesnej neuronauki obowiązywało jedno, zdawało się niepodważalne przekonanie, sformułowane przez Santiago Ramóna y Cajala, ojca tej dziedziny: u dorosłych komórki mózgowe są „stałe, skończone i niezmienne. Wszystko może umrzeć, nic nie może się zregenerować” – ogłosił na początku XX wieku. „Zmienić ten surowy wyrok, jeśli to możliwe, należy do nauki przyszłości”. Czy dorosły mózg potrafi się regenerować? Przez ostatnie dekady nauka konsekwentnie próbowała tego dokonać. Doprowadziło to do długotrwałej debaty na temat tego, czy u dorosłych ludzi powstają nowe komórki mózgowe – ten proces nazywamy neurogenezą. Artykuł opublikowany niedawno w czasopiśmie „Nature” wywołał falę entuzjazmu, gdyż zdawał się rozstrzygać ten spór na korzyść zwolenników regeneracji. Sugeruje on, że sekretem superagers (super-seniorów) – osób o wyjątkowych zdolnościach poznawczych jak na swój wiek – może być fakt, że posiadają oni więcej nowych neuronów niż ich rówieśnicy. To już drugie badanie w ciągu ostatniego roku, które zdaje się potwierdzać możliwość zachodzenia neurogenezy. Mimo to nie wszyscy eksperci są przekonani. Okazuje się, że znalezienie dowodów na neurogenezę jest niezwykle trudnym zadaniem. Jednak odkrycie to mogłoby całkowicie zmienić sposób, w jaki leczymy choroby takie jak Alzheimer czy demencja. Pierwsze dowody na neurogenezę W 1962 roku Josef Altman, ówczesny neurobiolog z MIT, jako jeden z pierwszych rzucił wyzwanie teorii Cajala. Wykorzystał on znakowanie radioaktywne, aby wykazać, że u dorosłych szczurów nowe neurony powstawały w kilku regionach mózgu – w tym w hipokampie, czyli obszarze odpowiedzialnym za naukę i pamięć. Większość ekspertów była jednak zgodna, że odkrycia Altmana dotyczące gryzoni nie mają zastosowania u ludzi. Minęły kolejne trzy dekady, zan…

szachy-shutterstock459924517-6dfef12.jpg
width: 4272
height: 2848

Odkryto sekret „superagers”. W ich mózgach powstaje wyjątkowo dużo nowych neuronów
type: item
date: 2026-02-25T16:00:28.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: mózg
subject: NatGeoBN
subject: neurologia
subject: starość
description: Przełomowe badanie naukowców z University of Illinois Chicago, Northwestern University i University of Washington ujawnia, że superagers, czyli osoby powyżej 80. roku życia z wyjątkową pamięcią, mają mózgi produkujące dwukrotnie więcej nowych neuronów niż ich rówieśnicy. Wyniki opublikowano w prestiżowym czasopiśmie „Nature”.
encoded: W najnowszym badaniu, przeprowadzonym przez naukowców z University of Illinois Chicago, Northwestern University oraz University of Washington, pod lupę wzięto osoby określane mianem superagers (super-seniorzy). Są to ludzie w wieku co najmniej 80 lat, którzy wykazują się niespotykanie dobrą pamięcią i wyjątkową kondycją poznawczą. Okazało się, że mózgi tych osób produkują dwa razy więcej nowych neuronów niż mózgi innych zdrowych seniorów. Nowe neurony – sekret odporności mózgu superagers Aby uzyskać szczegółowe dane, badacze przeanalizowali próbki mózgów. Pochodziły one z inicjatyw i ośrodków takich jak University of Washington Alzheimer’s Disease Research Center, Adult Changes in Thought Study, Pacific Northwest Brain Donor Network, Allen Institute for Brain Science oraz SuperAging Research Initiative. To właśnie dzięki tej współpracy możliwe było przeprowadzenie tak szeroko zakrojonego i precyzyjnego badania. Badanie koncentrowało się na neurogenezie w hipokampie, czyli powstawaniu nowych neuronów w obszarze odpowiedzialnym za pamięć. Naukowcy analizowali trzy kluczowe etapy rozwoju neuronów: komórki macierzyste, neuroblasty oraz młode neurony. Wyniki nie pozostawiły wątpliwości – superagers wykazywali najwyższy poziom neurogenezy, zdecydowanie wyprzedzając swoich rówieśników. Ich mózgi wykazywały tak zwaną „sygnaturę odporności”, czyli zdolność do utrzymania dynamicznego namnażania komórek nerwowych mimo podeszłego wieku. Różnice epigenetyczne – nowe tropy dla medycyny Niepokojące dane wynikają z analiz mózgów osób cierpiących na chorobę Alzheimera oraz tych, u których dopiero zaczynały się objawy spadku funkcji poznawczych. U pierwszych niemal nie odnotowano powstawania nowych neuronów, zaś u tych z wczesnymi symptomami neurogeneza była minimalna. Tymczasem superagers pozostawali wyraźnie odporni na takie zmiany – ich mózgi utrzymywały podwójną produkcję nowych komórek nerwowych w porównaniu z innymi zdrowymi starszymi osobami. Naukowcy zauważyli także, że nowe …

mozg-superager-hipokamp-ec0428f.jpg
width: 1800
height: 1200

Co przynosi szczęście po 50-tce? Wcale nie kolejne małżeństwo
type: item
date: 2026-02-20T07:50:03.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: starość
subject: szczęście
subject: związki
subject: życie
description: Czy motyle w brzuchu są zarezerwowane wyłącznie dla młodzieży? Zupełnie nie! Nowe badanie wskazuje, że osoby po 50. roku życia, które wchodzą w nowy związek i przypieczętowują go wspólnym zamieszkaniem – a nie małżeństwem – znacząco zwiększają swoją satysfakcję z życia. Przeanalizowano również, czy sformalizowanie związku cokolwiek zmienia.
encoded: Małżeństwa się rozpadają, a ludzie po 50-tce coraz częściej wchodzą w nowe związki. Badania psychologów z Uniwersytetu Wiedeńskiego rzucają jednak nowe światło na temat szczęścia w dojrzałym wieku – analizując dane 2840 osób w wieku od 50 do 95 lat odkryli, że największy wzrost satysfakcji z życia przynosi wspólne zamieszkanie z nowym partnerem. Ślub nie ma tutaj nic do rzeczy. Nowy związek po 50-tce – dlaczego przeprowadzka zwiększa szczęście? Uczestnicy badania, którzy zdecydowali się na wspólne zamieszkanie z nową osobą, odnotowali wyraźny wzrost satysfakcji życiowej – wbrew stereotypom, że „starego psa nie da się nauczyć nowych sztuczek”. Efekt ten utrzymywał się niezależnie od statusu prawnego związku. Kluczowe było poczucie dzielenia codzienności, wspólnego spędzania czasu oraz wzajemnego wsparcia, które jest szczególnie cenne zwłaszcza w późniejszych latach życia. Formalizacja związku? A komu to potrzebne? Zaskakującym wnioskiem płynącym z tych analiz jest fakt, że samo zawarcie małżeństwa nie podnosi już znacząco poziomu dobrostanu, jeśli para wcześniej mieszkała razem. „Bonus” szczęścia uzyskiwany jest już na etapie wspólnego zamieszkania. To sugeruje, że to codzienność, a nie formalizacja relacji, odpowiada za poczucie spełnienia w nowym związku Przeprowadzka staje się symbolem gotowości do zmian, elastyczności i chęci budowania nowego rozdziału życia. Brak różnic między kobietami a mężczyznami w przeżywaniu szczęścia Wbrew wcześniejszym założeniom badaczy, pozytywne efekty wspólnego zamieszkania po 50-tce dotyczą w równym stopniu zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Wyniki badań nie potwierdziły, by którakolwiek z płci czerpała więcej korzyści z nowego związku w późniejszym wieku. Warto jednak pamiętać, że mężczyźni często zgłaszali mniejsze wsparcie społeczne od przyjaciół i rodziny. Sama decyzja o przeprowadzce i wspólnym zamieszkaniu przynosiła jednak równie korzystne efekty w przypadku obu płci. Jak seniorzy radzą sobie z rozstaniami? Emocjonalna odporność…

GettyImages-544311355-afd0e43.jpg
width: 3888
height: 2260

Masz więcej niż 40 lat? Do tych barów nie wejdziesz – w Korei i Japonii coraz częściej ustalają górną granicę wieku
type: item
date: 2026-02-13T10:41:25.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: bary
subject: japonia
subject: korea południowa
subject: podróże
subject: rozrywka
subject: starość
description: Tokijska izakaya Tori Yaro Dogenzaka – znany pub w popularnej dzielnicy Shibuya – wprowadziła „miękki zakaz wstępu” dla osób powyżej 39 roku życia. To nie odosobniony przypadek: podobne restrykcje pojawiają się w wielu klubach w Korei Południowej i wywołują falę emocji. Czemu azjatyckie lokale zamykają się na starszych klientów? Wygląda na to, że trzeba się spieszyć z odwiedzinami.
encoded: W Tokio i w Seulu pojawiają się kluby i bary z wyraźnie określoną górną granicą wieku – bywa, że wynosi ona 39, 30 czy nawet… 25 lat. Nie są to tylko sugestie: gdy wyglądamy starzej, to nie przekroczymy nawet ich progu. Tłumaczenia właścicieli są proste: chodzi o zachowanie imprezowej atmosfery i spełnienie oczekiwań młodszej klienteli. Czy to nowy rozdział w życiu nocnym Azji czy chwilowa moda? Limit w wieku w barach w Tokio – jak to działa w praktyce? Dyskusja o limitach wiekowych w klubach rozgorzała głównie przez Tori Yaro Dogenzaka – legendarny lokal typu izakaya (czyli niedrogi, japoński pub). Właściciele tego baru wprowadzili zasadę, według której wstęp mają wyłącznie osoby w wieku od 29 do 39 lat. Nie jest to jednak ścisła zasada – jeśli w grupie znajduje się ktoś poniżej 40. roku życia, to osoby starsze mogą wejść razem z nim. Pracownicy sprawdzają gości na wejściu, chociaż, jak zauważają dziennikarze, kryteria są nieostre i trudne je egzekwować. Jak reagują Japończycy? Według rzecznika prasowego sieci decyzja ustanowieniu limitów podyktowana była oczekiwaniami samych klientów i chęci zachowania określonej atmosfery. Starsi klienci mieli bowiem częściej składać skargi na hałas czy sposób zabawy młodszych. Jak podkreśla Toshihiro Nagano z Japan Today, chodziło przede wszystkim o minimalizację konfliktów międzypokoleniowych i zwiększenie satysfakcji wszystkich odwiedzających. Trwają liczne dyskusje o granicach równości i o dyskryminacji. W Japonii problem starzenia się społeczeństwa jest wyjątkowo poważny, więc praktyki tego typu wywołują duże emocje. Część osób postrzega takie rozwiązania jako nieetyczne. Korea Południowa wyjątkowo pielęgnuje kult młodości – tam do klubów nie wejdziesz Ograniczenia wiekowe są znacznie bardziej rozpowszechnione w Korei Południowej, szczególnie w dzielnicy Hongdae w Seulu. Wiele klubów i pubów ustala górną granicę wieku na poziomie 30, a nawet 25 lat. Praktyka ta ma długą tradycję i wynika z silnego pragnienia tworzenia przest…

FABRIC-KOLAZ-32-68-0b6b3c1.jpg
width: 2700
height: 1800

W wieku 113 lat zmarła najstarsza Polka. Pani Jadzia z Łodzi miała wyjątkową historię, która powinna być naszą inspiracją
type: item
date: 2026-01-26T12:02:27.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Ludzie
subject: człowiek
subject: łódź
subject: polacy
subject: śmierć
subject: starość
subject: wiek
description: W wieku 113 lat odeszła Jadwiga Żak-Stewart: urodzona w Warszawie łodzianka i najstarsza Polka. Pokazała nam wszystkim, że w żadnym wieku nie ma rzeczy niemożliwych – przykładem jej niezłomności niech będzie to, że powróciła do Polski na... 100. urodziny. Jej życie to wyjątkowa opowieść o sile miłości.
encoded: O wyjątkowej mieszkance Łodzi opowiada National Geographic Polska Marcin Gołaszewski – przewodniczący Rady Miejskiej w Łodzi w latach 2018–2024, a obecnie radny miasta. Pogodny charakter Jadwigi Żak-Stewart pokazywał, że wiek nie jest przeszkodą do spełniania marzeń i życiowych zmian. W wieku 113 lat odeszła najstarsza Polka Jadwiga Żak-Stewart urodziła się 15 lipca 1912 roku w Warszawie i była najstarszą osobą żyjącą w Polsce. W 1946 roku przeniosła się do Łodzi i była związana z industrialnym miastem aż do lat 80. W wyniku stanu wojennego za synami wyjechała do Stanów Zjednoczonych. Pani Jadwiga przez 30 lat mieszkała w Indianapolis, a na swoje 100. urodziny… powróciła do ukochanej Łodzi. Chciała być blisko pierwszego męża, którego śmierć rozdzieliła ich wiele lat temu. W Polsce prowadziła dom, a za oceanem pracowała w szpitalu. O jej wigorze niech świadczy fakt, że do 84. roku życia prowadziła samochód – przestała być kierowcą niemal 30 lat temu. W ostatnich latach mieszkała z koleżanką w prywatnym domu opieki i nie opuszczał jej dobry humor. Czerpanie szczęścia z niewielkich rzeczy – Była to niezwykle ciepła, radosna osoba. Czerpała ogromną radość z niewielkich rzeczy: wzruszało ją to, że otrzymała kwiaty i słodycze – opowiada Marcin Gołaszewski, wskazując, że do ulubionych słodkości Pani Jadwigi należały delicje. – Znałem Panią Jadwigę osobiście od 3 lat. Jako 110-latka występowała jako modelka w Domach Pomocy Społecznej i dobrze się przy tym bawiła. Śpiewała i korzystała z życia – uśmiecha się radny. Niedawno panią Jadwigę odwiedził Marcin Osman, który zrobił jej wiele pamiątkowych zdjęć. Tragiczna wojenna historia pani Jadwigi Życie pani Jadwigi nakładało się na przebieg dwóch wojen światowych. Gdy wybuchła I wojna światowa, miała 2 lata, a podczas rozpoczęcia II wojny światowej była 27-letnią mężatką. Widziała II Rzeczpospolitą powstającą z rozbiorowej mgły, przemiany ustrojowe i tragedię wojny, której doświadczyła jej rodzina. Osoby takie jak pani Jadwiga s…

FABRIC-KOLAZ-32-57-fb2f30e.jpg
width: 2700
height: 1800

Ten jeden codzienny nawyk może chronić przed demencją – naukowcy są zgodni
type: item
date: 2025-12-13T08:56:47.000Z
creator: Tatyana Woodall
subject: Nauka
subject: alzheimer
subject: demencja
subject: języki obce
subject: mózg
subject: nauka
subject: starość
description: Ten jeden codzienny nawyk – używanie więcej niż jednego języka – może realnie chronić mózg przed starzeniem. Nowe badanie wskazuje, że wielojęzyczność działa jak tarcza dla pamięci, uwagi i elastyczności poznawczej.
encoded: Spis treści: Nowy sposób na zachowanie sprawności? Dlaczego wielojęzyczność aktywizuje mózg? Kto może skorzystać z efektów wielojęzyczności? Nauka języka jako inwestycja w dobre samopoczucie Nowe badanie sugeruje, że codzienne, wielojęzyczne nawyki – od krótkich rozmów z sąsiadami po wracanie do języka z dzieciństwa – mogą pomagać w zachowaniu pamięci, uwagi i elastyczności mózgu wraz z wiekiem. Starzenie rzadko „przełącza” mózg z dnia na dzień. Pojawia się stopniowo – w wolniejszym przypominaniu sobie informacji, rozproszonej uwadze i drobnych potknięciach poznawczych. Dla wielu dorosłych prawdziwe pytanie brzmi nie „czy to nastąpi”, ale „czy da się ten proces spowolnić”. Nowy sposób na zachowanie sprawności? Większość popularnych strategii poprawy krótkotrwałej pamięci i funkcjonowania poznawczego opiera się na rozwiązywaniu dziwnych łamigłówek czy zawiłych krzyżówek. Nowe badania podpowiadają jednak, że jednym z najlepszych sposobów na zahamowanie spadku funkcji poznawczych może być poszerzenie swoich umiejętności językowych. Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie „Nature Aging” pokazuje, że posługiwanie się kilkoma językami może spowalniać starzenie się mózgu. Ten proces wiąże się z stopniowym spadkiem szybkości przetwarzania informacji, uwagi i innych funkcji poznawczych. Analizując dane ankietowe ponad 86 000 zdrowych osób w wieku od 51 do 91 lat z 27 krajów europejskich, naukowcy odkryli, że ludzie, którzy regularnie używają więcej niż jednego języka są dwukrotnie rzadziej narażeni na oznaki biologicznego starzenia niż osoby mówiące tylko jednym językiem. Dlaczego wielojęzyczność aktywizuje mózg? – Odkryliśmy, że życie w wielojęzycznych społeczeństwach rzeczywiście opóźnia spadek funkcji poznawczych i sprawności, który zwykle towarzyszy starzeniu się – mówi Lucía Amoruso, psycholożka z Basque Center on Cognition, Brain and Language i jedna z autorek badania. – Wszyscy się starzejemy, a wraz z wiekiem zaczynamy tracić funkcje poznawcze i samodzielność. N…

GettyImages-1421511892-c03745d.jpg
width: 6000
height: 4000

Mózg starzeje się skokowo. W ciągu Twojego życia zmienia się 4 razy i naukowcy wreszcie wiedzą, kiedy
type: item
date: 2025-11-26T14:04:44.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: dojrzewanie
subject: mózg
subject: rozwój
subject: starość
description: Naukowcy z Cambridge odkryli, że mózg człowieka wcale nie rozwija się liniowo – przechodzi przez 5 drastycznie różniących się od siebie „epok”, rozdzielonych 4 punktami zwrotnymi w wieku 9, 32, 66 i 83 lat. Starzejemy i dojrzewamy skokowo, a nie każdego dnia po trochu.
encoded: Analiza skanów ludzkich głów wykazała, że mózgi – wbrew naszej intuicji – nie rozwijają się w sposób liniowy. Badacze oszacowali 4 punkty zwrotne w naszych życiach, które przenoszą nas do kolejnej „epoki” funkcjonowania mózgu. Odkrycie naukowców ujawnia kolejne tajemnice najbardziej skomplikowanego organu ludzkiego ciała. 5 epok życia mózgu – jak i kiedy się zmieniamy? Naukowcy pod kierownictwem dr Alexy Mousley przeanalizowali skany mózgu 3802 osób w wieku od 0 do 90 lat. Wykorzystali technikę MRI z opcją dyfuzji (rezonansu magnetycznego, która obrazuje ruch cząsteczek wody w tkankach) i odkryli, że mózg człowieka nie rozwija się w sposób liniowy. Zamiast tego przechodzi przez pięć wyraźnie różnych od siebie epok. Badania zostały opublikowane w czasopiśmie „Nature Communications” i potwierdzają to, że zmiany w strukturze mózgu wcale nie są stopniowe. Jakie przeżywamy „epoki” i kiedy starzeje się mózg? 1. Dzieciństwo. Do 9. roku życia trwa konsolidacja sieci neuronowych Pierwsza „epoka” obejmuje okres od narodzin do około 9. roku życia. W tym czasie nasze sieci neuronowe się konsolidują – nadmiar synaps, charakterystyczny dla niemowlęcego mózgu, zostaje stopniowo zredukowany, a najaktywniejsze połączenia (czyli intensywnie pobudzane w dzieciństwie) są wzmacniane. To kluczowy etap rozwoju mózgu, który później ciężko jest nadrobić. Dlaczego? W tym czasie gwałtownie rośnie objętość istoty szarej i białej, co prowadzi do osiągnięcia maksymalnej grubości kory mózgowej. Cały mózg reorganizuje się w jednolity sposób aż do 9. roku życia. Wtedy następuje radykalna zmiana zdolności poznawczych, ale także zaczynają pojawiać się zmiany związane z ryzykiem zaburzeń psychicznych 2. Dorastanie, które trwa aż do… 32. roku życia Kolejny etap rozwoju mózgu trwa długo, bo aż do wczesnych lat 30. Okazuje się, że w kontekście pracy mózgu młodzi dorośli niewiele różnią się od nastolatków. Etap ten charakteryzuje się znacznym wzrostem efektywności w połączeniach nerwowych. Struktura mózgu…

mozg-2-25badf8.jpg
width: 4500
height: 2996

Siwe włosy mogą ratować życie? Naukowcy odkryli nieoczekiwany mechanizm
type: item
date: 2025-10-22T06:00:36.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: dna
subject: nowotwory
subject: rak
subject: starość
subject: Zdrowie
description: Siwe włosy mogą być nie tylko oznaką starzenia, ale także sposobem organizmu na ochronę przed rakiem. Najnowsze badania wyjaśniają, że to mechanizm zabezpieczający organizmu. Jak to działa?
encoded: Większość osób kojarzy siwienie ze starzeniem się. Naukowcy twierdzą jednak, że pojawienie się siwych włosów może być sprytnym mechanizmem obronnym organizmu, który chroni się przed potencjalnie niebezpiecznymi zmianami, które mogłyby prowadzić do raka. Co warto wiedzieć o powiązaniu siwizny z rakiem skóry? Jak powstają siwe włosy? Siwienie włosów rozpoczyna się wtedy, gdy komórki odpowiedzialne za produkcję pigmentu (melaniny) w mieszku włosowym przestają być aktywne lub zanikają. Odpowiedzialne za ten proces są melanocytowe komórki macierzyste. Zwykle znajdą się one w regionie mieszków włosowych, w których zajmują się cykliczną odnową barwnika i determinują kolor naszych fryzur. Melanocytowe komórki macierzyste mają ścisłą specjalizację i mogą się samoodnawiać. Gdy jednak dochodzi do uszkodzenia ich DNA (np. w wyniku czynników środowiskowych lub naturalnego starzenia się organizmu) mogą przechodzić w stan senescencji, czyli trwałego wyłączenia, który to prowadzi do nieodwracalnej utraty zdolności produkcji pigmentu. W efekcie pojawiają się siwe włosy. Siwienie jest mechanizmem obronnym organizmu Badanie przeprowadzone przez prof. Emi Nishimurę i dr Yasuaki Mohriego z Uniwersytetu Tokijskiego pozwoliło naukowcom dojść do wniosku, że siwienie wynika bezpośrednio z mechanizmu usuwania komórek z uszkodzonym DNA, co jest istotne w kontekście zapobiegania powstawaniu potencjalnie niebezpiecznych zmian nowotworowych. Efekt swojej pracy opublikowali w czasopiśmie „Nature Cell Biology”. Nasze komórki przez całe życie narażone są na szkodliwe działanie wolnych rodników, promieniowania UV, toksyn czy procesów zapalnych, które mogą prowadzić do mutacji DNA. Tak działa również starzenie się. W odpowiedzi na pęknięcia nici DNA dochodzi do aktywacji białka p53, które w przypadku skóry głowy prowadzi do usuwania potencjalnie niebezpiecznych komórek macierzystych melanocytów. To zaś co prawda niszczy pigment, ale przy tym broni przed jednym z najgroźniejszych rodzajów raka – rakie…

GettyImages-1082400048-fdfeca3.jpg
width: 7952
height: 5304

María Branyas Morera żyła 117 lat. Naukowcy odkryli tajemnicę jej długowieczności
type: item
date: 2025-09-30T05:57:06.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: długowieczność
subject: starość
description: Długowieczność Hiszpanki zaintrygowała naukowców z Barcelony. Superstulatka żyła aż 117 lat i 168 dni, zachowując sprawność umysłową i fizyczną. Badacze przeanalizowali jej genom, dietę oraz mikrobiom, aby znaleźć wskazówki, jak spowolnić proces starzenia.
encoded: María Branyas Morera od stycznia 2023 do sierpnia 2024 roku była oficjalnie najstarszą osobą na świecie. Przez całe życie prawie nie chorowała, a infekcja koronawirusem w wieku 113 lat zakończyła się pełnym wyzdrowieniem. Gdy Morera miała 116 lat, pobrano od niej próbki krwi, śliny i kału. Analiza wykazała, że superstulatka miała kilka wyjątkowych cech, związanych z mikrobiomem jelitowym, metabolizmem tłuszczów i genami. Geny chroniły ją przed nowotworami i Alzheimerem Analizy ujawniły, że jej w genomie występowały różne warianty genów powiązane z długowiecznością, wcześniej obserwowane u innych gatunków, jak psy, nicienie czy muchy. Nie miała natomiast wariantów genów zwiększających ryzyko nowotworów, choroby Alzheimera i zaburzeń metabolicznych. Posiadała wyjątkowo korzystny zestaw wariantów chroniących przed podwyższonym poziomem lipidów we krwi. Dlatego bardzo długo cieszyła się dobrą kondycją układu krążenia i mózgu. Wyjątkowy metabolizm tłuszczów i śródziemnomorska dieta Metabolizm tłuszczów w jej organizmie był wyjątkowo sprawny – jej profil lipidowy należał do najlepszych, jakie kiedykolwiek opisano. Cechował się niezwykle niskim poziomem cholesterolu, co naukowcy wiązali z genetyką, ale też dietą. Morera przestrzegała diety śródziemnomorskiej. Spożywała dużo warzyw, owoców, roślin strączkowych i oliwy z oliwek. Każdego dnia jadła trzy porcje naturalnego jogurtu bez cukru. Nie paliła i nie piła alkoholu. „Młody” mikrobiom jelitowy – sekret odporności? Bardzo ciekawe były też wyniki badań mikrobiomu jelitowego. Przypominał on profil osoby znacznie młodszej. Szczególnie wysoki był poziom bakterii z grupy Actinobacteriota, w tym probiotycznych Bifidobacterium. Zwykle ich ilość spada wraz z wiekiem, ale u stulatków i superstulatków utrzymuje się na wysokim poziomie. Te bakterie uważa się za ważny czynnik łagodzący, a wręcz spowalniający starzenie, bo pomagają kontrolować stany zapalne. Badacze podejrzewają, że nawyk regularnego spożywania jogurtu sprzyjał u Mari…

najstarsza-kobieta-swiata-3678e93.jpg
width: 1811
height: 1359

Loty kosmiczne przyspieszają starzenie się. Dotyczy to ludzkich komórek macierzystych
type: item
date: 2025-09-08T08:29:56.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: loty w kosmos
subject: medycyna
subject: starość
description: Ograniczona zdolność do wytwarzania nowych, zdrowych komórek, większa podatność na uszkodzenia DNA i szybsze skracanie końcówek chromosomów – naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego odkryli, że podróże kosmiczne znacznie przyspieszają starzenie komórkowe. Jeśli chcemy wysyłać ludzi daleko poza orbitę ziemską, musimy nauczyć się temu przeciwdziałać. A kto wie, może przy okazji dowiemy się, jak opanować starzenie komórkowe u tych, którzy zostali na Ziemi.
encoded: Spis treści: Różne typy komórek krwi 45 dni w kosmosie Ostateczny test ludzkiego organizmu W badaniach opublikowanych w czasopiśmie naukowym „Cell Stem Cell” zespół uczonych związanych z Uniwersytetem Kalifornijskim w San Diego, przedstawił wyniki zaawansowanych testów prowadzonych na hodowli ludzkich komórek macierzystych w kosmosie. Wykazały one, że podróże kosmiczne przyspieszają starzenie się ludzkich krwiotwórczych komórek macierzystych i progenitorowych (HSPC), które są kluczowe dla utrzymania zdrowia krwi i układu odpornościowego. Różne typy komórek krwi – Hematopoetyczne komórki macierzyste i progenitorowe (HSPC) to populacja komórek zdolnych do samoodnowy oraz przeobrażenia w różne typy komórek krwi, takie jak czerwone krwinki, granulocyty, monocyty, limfocyty i płytki krwi. Ich rola jest fundamentalna dla utrzymania prawidłowej produkcji i odnowy komórek krwi w życiu człowieka. W układzie odpornościowym umożliwiają odnowę puli komórek uczestniczących w odpowiedzi immunologicznej, a w układzie krwionośnym stanowią rezerwuar komórek niezbędnych do produkcji krwi i zdolności odpowiedzi na zwiększone zapotrzebowanie, na przykład w sytuacji krwawienia – wyjaśnia dr n. med. inż. Maksymilian Brzezicki, wykładowca medycyny Uniwersytetu Oxfordzkiego, lekarz akademicki w dziedzinie neurologii i neurochirurgii czynnościowej, współpracownik Centrum Badań Kosmicznych PAN. Dr Brzezicki nie jest związany z cytowanymi badaniami. Chcąc przeprowadzić badania w warunkach kosmicznych, badacze Uniwersytetu Kalifornijskiego – we współpracy z firmą biotechnologiczną Space Tango – opracowali nowatorską platformę nanobioreaktora. Zminiaturyzowane trójwymiarowe systemy biosensoryczne umożliwiły hodowlę ludzkich komórek macierzystych w kosmosie i śledzenie ich zachowania za pomocą narzędzi obrazowania wspieranych przez sztuczną inteligencję. 45 dni w kosmosie Pozyskane od ludzi HSPC zostały kilkukrotnie eksponowane na warunki liczącego od 32 do 45 dni lotu kosmicznego. Po takim czas…

loty-kosmiczne-starzenie-2560a40.jpg
width: 1000
height: 626

Starzejemy się w dwóch momentach życia. Nowe ustalenie badaczy
type: item
date: 2025-08-07T10:49:53.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: aktywność fizyczna
subject: badania naukowe
subject: człowiek
subject: starość
subject: wiek
subject: Wolny czas
subject: zdrowe odżywianie
subject: Zdrowie
description: Przyspieszone starzenie się może nadejść niespodziewanie, odbijając się na naszym wyglądzie i zdrowiu. Naukowcy wskazują dwa kluczowe momenty, w których nasz organizm gwałtownie się zmienia.
encoded: W tym artykule: Kluczowe 44 urodziny Co dzieje się z nami po 60-tce? Nierówna walka ze starością Każdemu z nas może przytrafić się taki poranek. Wstajemy niewyspani, zmęczeni i ociężali. Łupie nas w kościach, a mięśnie pobolewają. Udajemy się do łazienki, gdzie lustro pokazuje nam odbicie nieznajomego. Zmarszczki wokół oczu, cienie poniżej, szara skóra. Zupełnie jakbyśmy postarzeli się dosłownie w ciągu jednej nocy. Iluzja wywołana kłopotami ze snem lub wyjątkowo trudnym okresem w życiu? Niekoniecznie. W „Nature Aging” ukazał się artykuł, według którego starzenie się wcale nie zachodzi równomiernie. To proces, który w pewnych momentach gwałtownie przyspiesza. A my musimy wówczas zmagać się z nagłymi zmianami fizycznymi i psychicznymi. A być może również pojawiającymi się nie wiadomo skąd chorobami. Co to za momenty? Analizy tysięcy biologicznych markerów wykazały, że raptownie starzejemy się w okolicach 44. i 60. roku życia. Wtedy właśnie nasze organizmy przechodzą głębokie fale zmian związanych z wiekiem. Kluczowe 44 urodziny – Nie zmieniamy się stopniowo z upływem czasu. Zmiany następują bardzo gwałtownie – mówi „Guardianowi” prof. Michael Snyder. Syner jest genetykiem z Uniwersytetu Stanforda i głównym autorem badań. Pierwszy okres, kiedy nasze ciała mocno się przeobrażają, to połowa piątej dekady życia. U kobiet zmiany te tradycyjnie przypisuje się okresowi okołomenopauzalnemu albo menopauzie. Jednak to nie jest całe wytłumaczenie. Okazało się, że również u mężczyzn w tym wieku dochodzi do ostrego rozregulowania się badanych wskaźników molekularnych. Co sugeruje, że także u nich starzenie gwałtownie przyspiesza. Co się wówczas zmienia? Pogarsza się zdolność metabolizowania alkoholu, kofeiny i tłuszczów. Podnosi się poziom „złego” cholesterolu LDL. Rośnie ryzyko pojawienia się różnych chorób układu krążenia, w tym arteriosklerozy. Starzeją się skóra i mięśnie. Co dzieje się z nami po 60-tce? Drugi okres ostrego starzenia się rozpoczyna się zaraz po ukończeniu sze…

shutterstock1940101747-208adaf.jpg
width: 6699
height: 3768

Kiedy zaczyna się starość? Naukowcy odkrywają zaskakujące fakty o wieku biologicznym
type: item
date: 2025-07-26T09:27:01.000Z
creator: Alexandra Pattillo
subject: Nauka
subject: starość
subject: wiek
description: Kiedy zaczyna się starość? Coraz więcej naukowców twierdzi, że nie istnieje jeden biologiczny moment, który definiuje początek starzenia. Nowe dane pokazują, że granica między „średnim wiekiem” a starością przesuwa się – i zależy od nas samych.
encoded: Spis treści: Dlaczego boimy się starości? Wpływ kultury i stereotypów Co nauka mówi o początku starości? Biologiczny wiek a wiek metrykalny – kluczowa różnica Kim są wolno starzejący się ludzie i czego możemy się od nich nauczyć Jak zmieniało się postrzeganie starości na przestrzeni wieków? Czy da się opóźnić starość? Interwencje i styl życia Starość to pojęcie, które budzi wiele emocji. Dla jednych zaczyna się po sześćdziesiątce, dla innych – dopiero wtedy, gdy ciało zaczyna odmawiać posłuszeństwa. A co na to nauka? Czy istnieje konkretny moment, w którym człowiek człowiek staje się stary – niezależnie od tego, co mówi jego metryka? Najnowsze badania pokazują, że to, kiedy zaczyna się starość, nie zależy wyłącznie od liczby przeżytych lat, a od wielu innych czynników – biologicznych, psychicznych i kulturowych. Dlaczego boimy się starości? Wpływ kultury i stereotypów Starzenie się to coś, cowielu z nas próbuje „przechytrzyć”. Nic dziwnego – globalny rynek produktów przeciwstarzeniowych jest wart 40 mld dolarów (czyli ponad 160 mld złotych!) i prognozuje się, że do 2032 roku osiągnie wartość 60 miliardów. Kremy przeciwzmarszczkowe, suplementy, siłownia – wszystko po to, by oddalić nieuchronne procesy fizjologiczne. Niechęć do starości ma jednak głębsze podłoże. W ciągu ostatnich 200 lat stereotypy związane ze starzeniem się stały się coraz bardziej negatywne, co doprowadziło do zjawiska określanego mianem kryzysu ageizmu. Jak pokazują dane WHO, ageizm – czyli uprzedzenia, stereotypy lub dyskryminujące działania wobec osób ze względu na ich wiek – może prowadzić do izolacji społecznej, pogorszenia stanu zdrowia, a nawet wcześniejszej śmierci. Prof. Becca Levy, epidemiolożka i psycholożka na Uniwersytecie Yale, podkreśla, że negatywne emocje związane z procesem starzenia pogarszają stan psychiczny i fizyczny, podczas gdy pozytywne mogą go poprawiać. Co ciekawe, kultura odgrywa ogromną rolę w tym, jak postrzegamy starość. – W zachodnim świecie cenimy młodość, ale w Chi…

kiedy-zaczyna-sie-starzenie-69c472f.png
width: 900
height: 600

106-latek z Kalabrii zdradza sekret długowieczności: „No bacco, no tabacco, no venere”
type: item
date: 2025-05-29T13:04:00.000Z
creator: Stephen S. Hall
subject: Ludzie
subject: choroby
subject: cukrzyca
subject: Czas na długowieczność
subject: diety
subject: długowieczność
subject: dna
subject: ekwador
subject: epigenetyka
subject: geny
subject: rak
subject: starość
subject: zdjęcia
subject: życie
description: Sto lat to dla niej dopiero początek. Seniorka z Sardynii ujawnia, co naprawdę działa na długowieczność – i to wcale nie dieta, aktywność fizyczna czy geny. Choć wielu szuka sekretu w superfoods, ona przekonuje, że klucz tkwi gdzie indziej – w czymś, co każdy z nas może wdrożyć już dziś.
encoded: Długowieczność to nie tylko kwestia genów czy diety – to fascynująca opowieść o stulatkach z Kalabrii, dzieciach z Ekwadoru, które nie rosną, ale nie chorują, i genetycznych sekretach ukrytych w archiwach, mitochondriach oraz krwi. Artykuł odkrywa, jak nowoczesna nauka próbuje rozwikłać zagadkę zdrowego, długiego życia i co łączy mieszkańców odizolowanych społeczności z całego świata. Molochio – wioska stulatków i genetyczny skarb Kalabrii Jest rześki styczniowy poranek, dalekie wierzchołki masywu Aspromonte pobielił śnieg, a w dolinie dojrzewają pomarańcze. Minivan Giuseppe Passarina mknie serpentynami Kalabrii, krainy w czubku włoskiego buta. Kierowca – genetyk z Uniwersytetu Kalabryjskiego – gawędzi z pasażerem Mauriziem Berardellim, geriatrą. Jadą do dwutysięcznej osady Molochio, w której żyje czworo stulatków i czworo 99-latków. Salvatore Caruso wygrzewa akurat swoje 106-letnie kości przed buzującym ogniem kominkiem. Caruso, zwany księgowym (u’raggiuneri) czyta artykuł o końcu świata w tabloidzie. Na półce nad kominkiem stoi oprawiona w ramki kopia metryki urodzenia – z datą 2 listopada 1905 r. Caruso nie narzeka na zdrowie ni pamięć. Dobrze pamięta śmierć ojca w 1913 r. czy wielką epidemię grypy hiszpanki z lat 1918–1919, w której omal nie stracił matki i brata. Geny kontra dieta – co naprawdę wydłuża życie? Pamięta, jak go przeniesiono z wojska do cywila w 1925 r. po wypadku, w którym złamał nogę w dwóch miejscach. Na pytanie Berardellego o przyczyny długowieczności, odpowiada z uśmiechem: – No bacco, no tabacco, no venere – czyli: „żadnego wina, tytoniu, kobiet”. I dodaje, że w młodości jadał głównie figi i fasolę, a ciemnego mięsa niemal nie tykał. Passarino i Berardelli mniej więcej to samo słyszą od 103-letniego Domenica Romea. Ten z kolei opisuje swój jadłospis tak: poco, ma tutto, czyli „po odrobinie wszystkiego”. Podobnie odżywiała się 104-letnia Maria Rosa Caruso. – Dość często mówią, że woleli jedzenie bezmięsne, czyli owoce i warzywa – zauważa Berar…

stulatek-GettyImages-657191892-ec35a76.jpg
width: 1024
height: 680

Jaki jest wiek biologiczny twojego mózgu? Zdradzają to białka obecne we krwi
type: item
date: 2024-12-10T12:20:48.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: starość
subject: wiek
subject: Zdrowie
description: Twój mózg może być starszy – albo młodszy – niż wynikałoby z daty twojego urodzenia. Wskazują na to poziomy trzynastu białek znajdujących się we krwi każdego z nas.
encoded: Spis treści: Co to jest wiek biologiczny organizmu? Jak przeprowadzono badania? Na co wskazują poziomy białek we krwi? Ile mamy lat? Na to pytanie można odpowiedzieć na kilka sposobów. Najprostszy to podać datę urodzenia. Jednak oprócz wieku metrykalnego istnieje również wiek biologiczny. Ta miara, stosowana przez naukowców, pozwala ustalić stopień zużycia organizmu. Dwa lata temu zaś uczeni z Uniwersytetu Stanforda zaproponowali wprowadzenie jeszcze innego miernika – wieku snu. On z kolei ma pomóc określać, jaka jest jakość naszego snu w porównaniu z grupą wiekową, do której należymy. Co to jest wiek biologiczny organizmu? Istnienie tylu różnych miar wskazuje, że liczenie samemu sobie lat to sprawa dość skomplikowana. Jeszcze bardziej komplikuje ją fakt, że np. trzydziestolatka trzydziestolatce nierówna. Starzejemy się w różnym tempie, w zależności od trybu życia oraz genów, a starzenie przyspiesza w pewnych określonych momentach naszego życia. Co więcej tryb życia może wpływać również na wiek poszczególnych organów, np. wątroby czy nerek. Wiek biologiczny można określić, oceniając kilkanaście różnych parametrów takich jak ciśnienie tętnicze, poziomy cholesterolu czy glukozy. To one wskazują, w jakim stanie znajduje się organizm. Kilka lat temu zaproponowano jeszcze jeden test: badanie soczewki oka. Teraz zaś naukowcy przeprowadzili badania koncentrujące się tylko na jednym naszym organie: mózgu. I wymyślili, jak na podstawie poziomów 13 białek obecnych we krwi oszacować jego wiek biologiczny. Jak przeprowadzono badania? Specjaliści z chińskiego Uniwersytetu Fudan wykorzystali skany mózgu 11 000 dorosłych osób, które znajdowały się w brytyjskiej bazie danych medycznych UK Biobank. Osoby te miały od 50 do 80 lat. Najpierw badacze wykorzystali skany 70 proc. uczestników do treningu modelu sztucznej inteligencji. Model miał nauczyć się przewidywać, w jakim wieku są uczestnicy badania, tylko na podstawie skanów ich mózgów. A konkretnie takich cech jak wielkość różnych …

shutterstock2247111017-da7a573.jpg
width: 1000
height: 759

Czy można pokonać śmierć? Amerykańska agencja rządowa bada radykalne metody odmładzania mózgu
type: item
date: 2024-10-09T14:16:23.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: medycyna
subject: mózg
subject: regeneracja
subject: starość
description: Amerykańska agencja zajmująca się przełomowymi odkryciami w dziedzinie zdrowia zatrudniła badacza opowiadającego się za niezwykle radykalnym planem pokonania śmierci. Jego zdaniem z ludzkim ciałem powinniśmy postępować jak samochodem lub z komputerem i po prostu wymieniać niesprawne części ciała. Nawet mózg.
encoded: Spis treści: Wyleczyć czy wymienić mózg? Mózg to siedlisko tożsamości Pokonać śmierć Przeszczep ciała Wymiana fragmentów kory mózgowej Profesor genetyki Jean Hébert został zatrudniony w amerykańskiej Agencji Zaawansowanych Projektów Zdrowia (ARPA-H). Ma całkiem serio zmierzyć z iście futurologicznym zagadnieniem. A dokładniej – prowadzić projekt „funkcjonalnej wymiany tkanki mózgowej”, czyli dodania młodej tkanki do ludzkich mózgów. Sama ARPA-H jest medycznym odpowiednikiem DARPA – amerykańskiej agencji rządowej zajmującej się rozwojem technologii wojskowej. To właśnie konkursy DARPA dały nam roboty Boston Dynamics czy autonomiczne samochody. Czy powołana przez prezydenta Joe Bidena w 2022 roku ARPA-H da nam nieśmiertelność? Wyleczyć czy wymienić mózg? Projekt bazuje na pomyśle odnowy mózgu. W pierwszej fazie może mieć zastosowanie w leczeniu skutków udaru mózgu. Ale sama odnowa to zdaniem Héberta za mało. Ten biolog ze szkoły medycznej Alberta Einsteina proponuje całkowitą wymianę mózgu. A to, wraz z wymianą innych części naszej anatomii, ma być jedynym sposobem uniknięcia śmierci ze starości. Jak opisał Hébert w swojej książce z 2020 r. pod tytułem „Replacing Aging”, aby żyć nieskończenie, ludzie muszą znaleźć sposób na zastąpienie wszystkich części ciała młodymi. Podobnie jak samochód o dużym przebiegu aby nadal działać, musi mieć wymieniane kolejne podzespoły. Z jednej strony projekt bazuje na całkiem realnej podbudowie. W końcu transplantologia ma się świetnie, a implanty – tytanowe biodra, sztuczne rogówki i zastępcze zastawki – stają lekarską codziennością. Ale to nie dotyczy mózgu. Najbardziej kluczowego organu, który również się starzeje, dramatycznie kurcząc się w starszym wieku. Poza tym jak wymienić mózg na nowy, skoro według najlepszej wiedzy mózg to my: nasza wiedza, wspomnienia, charakter? Mózg to siedlisko tożsamości I tu właśnie wkracza Hébert. Naukowiec badał metody „stopniowego” zastępowania mózgu poprzez dodawanie fragmentów młodej tkanki wytworz…

odbudowa-mozgu-77d9384.jpg
width: 1000
height: 750

Straszliwa cena ewolucji. Za większy i sprawniejszy mózg płacimy podatnością na choroby
type: item
date: 2024-09-09T11:32:21.000Z
creator: Marta Koblańska
subject: Nauka
subject: alzheimer
subject: choroba parkinsona
subject: choroby
subject: ewolucja
subject: medycyna
subject: mózg
subject: starość
description: Człowiek ma lepsze zdolności poznawcze w porównaniu z innymi ssakami naczelnymi. Płaci za to większą podatnością na choroby neurodegeneracyjne mózgu w podeszłym wieku.
encoded: Spis treści: Ewolucja mózgu człowieka Ewolucyjny kompromis Choroby neurodegeneracyjne Jak wykonano badania? Cena rozwoju Ewolucja to inaczej zmiany w przyrodzie zachodzące na przestrzeni lat i dotykające kolejnych pokoleń roślin czy zwierząt. Linia człowiekowatych oddzieliła się od małp człekokształtnych około 6–8 milionów lat temu. To niosło za sobą konsekwencje w postaci zmian zarówno w postawie ciała, jak i w budowie i organizacji mózgu u nowych gatunków. Ewolucja mózgu człowieka Mózg człowieka współczesnego jest o około dwie trzecie większy niż mózg szympansa, najbliższego kuzyna człowieka spośród naczelnych. Dotyczy to podobieństw w składzie DNA, jak i „upakowania” określonych struktur mózgu. Kora mózgowa, czyli przednia część mózgu, u człowieka rozwinęła się najbardziej. Jej liczne bruzdy i pofałdowania sprawiają, że cały mózg mieści się w niewielkiej – w stosunku do reszty ciała człowieka dorosłego – puszce mózgowej. Z kolei rozmiar głowy u rodzącego się dziecka jest największym wyzwaniem podczas porodu naturalnego. To w korze mózgowej „zapisane” są nasze umiejętności m.in. logicznego myślenia, postrzegania, część pamięci, zdolności rozumienia i generowania mowy. Bez tych zdolności nie byłoby tak wielkiego postępu dokonanego przez człowieka współczesnego. Ale w ewolucji wszystko ma swoją cenę. Ewolucyjny kompromis Ceną za tzw. wyjątkowość człowieka jest większa wrażliwość na zmiany w organizmie związane ze starzeniem się. Człowiek, jak wynika z nowego badania naukowców z Uniwersytetu w Dusseldorfie opublikowanego na łamach „Science Advances”, traci wskutek zachodzących zmian neurodegeneracyjnych więcej istoty szarej mózgu niż przykładowo szympansy. Istota szara to inaczej masa komórek nerwowych budujących m.in. korę mózgową. Okres przekwitania u obu gatunków następuje w podobnym wieku i ma podobne podłoże fizjologiczne. Jednak ludzkie życie może trwać dłużej. I choć zmiany degeneracyjne są naturalną konsekwencją starzenia się organizmu, to jednak większa obję…

ewolucja-mozg-92f33bf.jpg
width: 2119
height: 1414

Graj i śpiewaj, twój mózg to lubi. Na starość będzie lepiej działał
type: item
date: 2024-01-30T14:50:12.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: muzyka
subject: muzyka klasyczna
subject: śpiew
subject: starość
subject: Wolny czas
subject: Zdrowie
description: Granie na pianinie czy też aktywne uczestnictwo w chórze to doskonałe sposoby na to, aby mózg lepiej funkcjonował w późniejszym wieku. Naukowcy dowodzą, że muzyka odmładza naszą głowę.
encoded: W tym artykule: Olbrzymie badanie wśród Brytyjczyków Edukacja muzyczna non stop Akordeon przez całe życie Naukowcy uważają, że już neandertalczycy, krewni człowieka współczesnego, tworzyli muzykę. Na dobre rozkręciliśmy się jednak dopiero my, Homo sapiens. Od tysięcy lat muzyka towarzyszy nam w codziennym życiu: w momentach smutnych czy radosnych, a czasem, zupełnie bez wyraźnego powodu. Słuchanie i tworzenie muzyki, która się nam podoba, uwalnia dopaminę, czyli neuroprzekaźnik wywołujący uczucie przyjemności. Tworzenie muzyki to nie tylko piękne doświadczenie estetyczne, ale też doskonała nauka dla naszego mózgu. Przekonują o tym badacze w brytyjskiego University of Exeter w pracy opublikowanej na łamach „International Journal of Geriatric Psychiatry”. Podczas koncertu neurony muzyka i słuchacza dostrajają się wzajemnie. I to ma swoje konsekwencje! Nie chodzi tylko o emocjonalną więź i wspólne przeżywanie. Naukowcy wykorzystali metody neuroobrazowania, by pokazać na jak głębokim poziomie synchronizują się aktywności mózgów słuch... Olbrzymie badanie wśród Brytyjczyków Badacze przeanalizowali dane uzyskane od ponad 25 tysięcy osób w ciągu 10 lat. Chcieli uzyskać informacje na temat wpływu gry na instrumencie muzycznym lub śpiewania w chórze na zdrowie mózgu. Wykorzystali do tego platformę internetową PROTECT. Wyniki pokazują, że gra na instrumencie muzycznym, w szczególności pianinie, jest powiązana z lepszą pamięcią i zdolnością do rozwiązywania złożonych zadań. Są to tzw. funkcje wykonawcze. W późniejszym wieku nie warto zarzucać gry na instrumencie, bo kontynuowanie muzykowania zapewnia jeszcze większe korzyści. Badacze sugerują, że śpiew był również powiązany z lepszym zdrowiem mózgu, chociaż – jak zastrzegają – może to również być spowodowane czynnikami społecznymi związanymi z byciem częścią chóru lub grupy. – Nasze badanie dało nam wyjątkową okazję do wykazania związku między wydajnością poznawczą a muzyką w dużej kohorcie osób starszych. Ogólnie rzecz biorąc…

graj-i-spiewaj-twoj-mozg-to-lubi-na-starosc-bedzie-lepiej-funkcjonowal-fot-tommaso-lizzul-shutterstock-d13018d.jpg
width: 1000
height: 667

Powolny chód psa może być oznaką rozwijającej się demencji – alarmują naukowcy
type: item
date: 2023-07-22T15:07:02.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: Dom
subject: mózg
subject: pies
subject: przyroda
subject: psy
subject: starość
subject: zwierzęta
description: Jeśli twój pies porusza się coraz wolniej, to również jego funkcje psychiczne spowolniły – wynika z najnowszych badań przeprowadzonych przez badaczy z North Carolina State University. Pomiar prędkości chodu u starszych psów może być prostym sposobem monitorowania ich zdrowia i dokumentowania spadku funkcji neurologicznych w miarę starzenia się.
encoded: W tym artykule: Jak zbadano prędkość chodu psów Czy duże psy chodzą szybciej? Im wolniejszy chód, tym mniej sprawny mózg Nowa metoda dla weterynarzy – Prędkość chodu człowieka ma bezpośredni związek z funkcjami poznawczymi. Gdy prędkość chodu spada, spadają również nasze możliwości poznawcze – przekonują badacze Natasha Olby, dr Kady M. Gjessing i Rahna M. Davidson z North Carolina State University. – Postawiliśmy hipotezę, że ten sam związek może zachodzić u psów. Jak zbadano prędkość chodu psów Olby i jej koledzy zmierzyli prędkość chodu na smyczy u 46 dorosłych i 49 starszych psów. U dorosłych psów, które służyły jako grupa kontrolna, zmierzono tylko prędkość chodu. Starsze psy musiały wykonać też dodatkowe testy poznawcze. Zaś ich właściciele wypełnili kwestionariusz oceny poznawczej psa, zwany kwestionariuszem CADES. Wyższy wynik CADES wskazuje na poważniejszy spadek funkcji poznawczych. Następnie starsze psy zostały pogrupowane na podstawie wyników testów CADES i poznawczych. Po tym wstępnym podziale ponownie mierzono prędkość chodu. Najpierw psy przemierzały pięć metrów prowadzone na smyczy przez właściciela. Kolejnym krokiem było samodzielne pokonanie tej odległości, gdy na końcu „trasy” oczekiwał na nie przysmak. Które rasy psów żyją najdłużej? Są nowe badania Bardzo często zastanawiamy się, które rasy psów żyją najdłużej. Z odpowiedzią na to pytanie przychodzą naukowcy. Nowe analizy zwracają uwagę na rasy o długich nosach. – Psy mają tendencję do dopasowywania prędkości chodzenia na smyczy do prędkości, z jaką przemieszcza się opiekun. Właśnie dlatego zmierzyliśmy zarówno chód na smyczy, jak i swobodny, aby ocenić, który pomiar może być najbardziej przydatny – mówi Olby. Czy duże psy chodzą szybciej? I dodaje, że jej grupa zawsze obawiała się, że rozmiar ciała i długość kończyn wpłyną na szybkość chodu psa. Bo w końcu patrząc na chihuahuę i ogromnego doga idących obok siebie na smyczy, ten mniejszy zawsze będzie z tyłu. – Odkryliśmy, że na smyczy rozmiar k…

powolny-chod-psa-moze-byc-oznaka-rozwijajacej-sie-demencji-alarmuja-naukowcy-fot-john-joyner-nc-state-248751c.jpg
width: 1536
height: 864

Co dodaje nam zmarszczek? Samotność i zła kondycja psychiczna przyspieszają starzenie bardziej niż palenie
type: item
date: 2022-09-27T10:45:00.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: psychologia
subject: starość
subject: Zdrowie
description: Badacze odkryli, że samotność i obniżony nastrój przyspieszają starzenie się bardziej niż palenie papierosów. Tym samym wykazali, że na starzenie się ogromny wpływ mają nie tylko stan zdrowia, przebyte choroby czy tryb życia, ale i kondycja psychiczna.
encoded: W tym artykule: Jak spowolnić starzenie się? Co wpływa na starzenie się? Samotni starzeją się szybciej niż palacze? Dlaczego się starzejemy? To jedno z pytań, na które nauka nadal nie ma odpowiedzi. A raczej, na które istnieje bardzo dużo różnych odpowiedzi. Bill Bryson zauważa w książce „Ciało. Instrukcja dla użytkownika”, że już 30 lat temu istniało 300 dobrze udokumentowanych naukowych teorii wyjaśniających proces starzenia się. Ta liczba nie zmniejsza się od lat. Badanie procesów starzenia się jest jedną z prężnie rozwijających się dziedzin nauki i medycyny. Naukowcy są ciekawi, dlaczego biologia wyposażyła w „mechanizm” starzenia się wszystkie istniejące na Ziemi gatunki. „Starzenie się ma charakter odśrodkowy, to znaczy, że jest inicjowane przez sam organizm. W pewnym momencie twoje ciało decyduje się starzeć, a następnie umrzeć” – pisze Bryson. Co ciekawe, ten moment jest różny dla każdego z nas. Nasze organizmy starzeją się w różnym tempie, a wiek biologiczny nie pokrywa się z wiekiem metrykalnym. Jak spowolnić starzenie się? Starzenie się dotyczy całego organizmu, ale również jego poszczególnych narządów. A także pojedynczych komórek. Wykazał to już w 1961 roku Leonard Hayflick. Biolog udowodnił, że hodowane w laboratorium komórki macierzyste dzielą się tylko ok. 50 razy. Wtedy ich możliwości mnożenia się się kończą. Zjawisko to nazywa się limitem Hayflicka. Dekadę później wykazano, że rolę licznika, dzięki któremu komórka „wie”, kiedy kończą się jej możliwości podziału, spełniają telomery. To odcinki DNA na końcu chromosomu, skracające się z każdym podziałem komórki. Wydawało się wówczas, że tajemnica starzenia się została wyjaśniona. Jeśli chcemy zachować młody wiek, musimy znaleźć sposób na powstrzymanie skracania się telomerów. Już w łonie matki płody reagują na smaki. I nie wszystkie im się podobają Naukowcy skorzystali ze skanów 4D, by zobaczyć, jak płody reagują na smaki tego, co ich matki jedzą. Odkryli, że jeszcze przed narodzinami każdy z nas ma s…

samotnosc-f9c3083.jpg
width: 1024
height: 647

Czy istnienie babć i dziadków zawdzięczamy dwoince rzeżączki? Zaskakująca hipoteza
type: item
date: 2022-07-19T14:29:08.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: biologia
subject: ewolucja
subject: medycyna
subject: Społeczeństwo
subject: starość
description: Każdy z nas posiada geny chroniące przed demencją i pogorszeniem się zdolności poznawczych w późnym wieku. Skąd się wzięły? Naukowcy podejrzewają, że zawdzięczamy je patogenom przenoszącym choroby zakaźne, takim jak dwoinka rzeżączki.
encoded: W tym artykule: Gen, który pomaga sprzątać mózg Jak organizm broni się przed dwoinką rzeżączki? Czy neandertalczycy też mieli kochających dziadków? Większość zwierząt żyje tylko do okresu reprodukcyjnego i niewiele dłużej. Kiedy kończy się możliwość wydawania na świat potomstwa, zwierzę umiera, niekiedy bardzo szybko. Ludzie są wyjątkiem od tej reguły. Możemy cieszyć się długim i zdrowym życiem nawet po tym, gdy nasze możliwości reprodukcyjne się już wyczerpały. Dlaczego tak jest? Jedną z możliwych odpowiedzi jest tzw. hipoteza babci. Według niej życie do późnej starości zawdzięczamy temu, że – ewolucyjnie – rodzice z naszego gatunku potrzebują wsparcia w opiece nad wnukami. W porównaniu z innymi gatunkami, dojrzewanie osobnika Homo sapiens trwa bardzo długo. Potrzeba kilkunastu lat, by był zdolny do rozmnażania, a jego szanse dożycia tego wieku rosną, gdy zajmują się nim nie tylko rodzice, ale i dziadkowie. Gen, który pomaga sprzątać mózg Czy ta hipoteza jest trafna? Naukowcy ze Szkoły Medycznej Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego twierdzą, że odkryli wspierający ją, dość zaskakujący biologiczny mechanizm. Tylko kilka ssaków przechodzi menopauzę. Orki, jak się okazuje, są wyjątkiem Rozmnażanie, obok m.in. oddychania i wydalania, to jedna z czynności życiowych łączących wszystkie istoty żywe. Co ciekawe, tylko ludzie i cztery z wielu gatunków waleni przechodzą menopau... Związany jest on z genem kodującym receptor CD33 obecny na limfocytach T, czyli białych krwinkach zawiadujących odpornością organizmu. Porównując genom ludzi i szympansów, naukowcy odkryli, że mamy jego inną wersję niż małpy naczelne. U szympansów CD33 wiąże się z kwasem sialowym – związkiem organicznym z grupy cukrów, który znajduje się w błonie komórkowej każdej komórki. W ten sposób krwinka biała rozpoznaje inną komórkę jako część własnego organizmu, co tłumi reakcję autoimmunologiczną. Ludzie posiadają jednak również inną, zmutowaną genu CD33 – w komórkach, które pełnią rolę „sprzątaczy” w…

czy-istnienie-babc-i-dziadkow-zawdzieczamy-dwoince-rzezaczki-zaskakujaca-hipoteza-fot-getty-images-f6ec3c0.jpeg
width: 2121
height: 1414

Twoja wątroba się nie starzeje. Niezależnie od twojego wieku ma tylko trzy lata. Jak to możliwe?
type: item
date: 2022-06-02T12:06:44.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: badania
subject: badania naukowe
subject: medycyna
subject: starość
subject: Zdrowie
description: Wątroba człowieka pozostaje młoda, nawet gdy reszta ciała się starzeje, sugerują nowe badania. Niezależnie od wieku właściciela, ten organ ma tylko trzy lata. Co ciekawe, naukowcy wykazali to dzięki powietrznym próbom nuklearnym przeprowadzanym w połowie poprzedniego wieku.
encoded: W tym artykule: Czy wątroba sama się naprawia? Wątroba zawsze jest w tym samym wieku Jak próby nuklearne pomogły badaczom wątroby? Jak się bada wiek komórek? Przywykliśmy myśleć, że nasze ciało ma dokładnie tyle lat, na ile wskazuje nasz PESEL. Jednak – paradoksalnie – to nieprawda. Różne części ludzkiego organizmu starzeją się w różnym tempie. Prędkość „zużywania się” może być inna nawet pojedynczych komórek. To w sumie sprawia, że nasz wiek metrykalny najczęściej odbiega od wieku biologicznego. Naukowcy wykazali właśnie, że jeden z naszych organów praktycznie się nie starzeje. Jest nim zdrowa wątroba. Swoje badania opisali w artykule naukowym opublikowanym w czasopiśmie „Cell Systems”. Czy wątroba sama się naprawia? Wątroba to największy organ w ciele człowieka. Jedną z jej funkcji jest oczyszczanie naszego organizmu z toksycznych substancji, które mogłyby zagrozić jego funkcjonowaniu. Wypełnianie tego zadania naraża wątrobę na nieustanny kontakt ze niebezpiecznymi związkami chemicznymi. Mogłyby one doprowadzić zniszczenia jej komórek. Dlatego też ten organ ma szczególne zdolności regeneracyjne. Czy zdolności te słabną z wiekiem? Wydawałoby się, że tak powinno się dziać. Ostatecznie im jesteśmy starsi, tym gorzej funkcjonuje całe nasze ciało. Wątroby nie wyłączając. Komórki starzeją się szybciej u osób, które miały ciężkie dzieciństwo. Badanie nad metylacją DNA Badania pokazują, że traumy z dzieciństwa odchorowujemy przez całe życie. Dzieci z trudnych domów mają znacznie więcej problemów ze zdrowiem, nawet gdy pochodzą z bogatszych krajów z dos... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ciezkie-dziecinstwo-sprawia-ze-nasze-komorki-starzeja-sie-szybciej-metylacja-dna-pod-lupa-110d7bc.jpeg" width="938" height="624" alt="Ciężkie dzieciństwo sprawia, że nasze komórki starzeją się szybciej. Metylacja DNA pod lupą" title="Ciężkie dzieciństwo sprawia, że nasze komórki starzeją się szybciej. Metylacja DNA pod lupą" /> Jednak naukowcy …

twoja-watroba-sie-nie-starzeje-niezaleznie-od-twojego-wieku-ma-tylko-trzy-lata-jak-to-mozliwe-fot-getty-images-e884e6a.jpeg
width: 2176
height: 1377

Czy wiesz, kiedy zaczynasz się starzeć? Naukowcy podali konkretny wiek
type: item
date: 2022-04-29T08:12:47.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: człowiek
subject: Edukacja
subject: genetyka
subject: Lifestyle
subject: starość
subject: wiek
description: Starzenie się ludzi wciąż fascynuje naukowców. Nie wszyscy starzejemy się w tym samym tempie – wynika z badań prowadzonych w Nowej Zelandii. Jak to możliwe?
encoded: W tym artykule: Nie wszyscy starzejemy się tak samo Co zatrzymuje starzenie: Geny czy styl życia? Badanie objęło 1037 osób, których losy śledzono przez minione 40 lat w ramach badania mieszkańców miasta Dunedin w Nowej Zelandii. Wszyscy uczestnicy badania przyszli na świat w latach 1972–1973. Prowadzący „projekt Dunedin" naukowcy przez lata gromadzili dane o zdrowiu fizycznym i psychicznym mieszkańców. Naukowcy stworzyli największe drzewo genealogiczne ludzi w historii. Czego nowego dowiedzieliśmy się o naszych przodkach? Drzewo genealogiczne ludzkości nigdy nie będzie w 100 proc. dokładne. Dlaczego? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/naukowcy-stworzyli-najwieksze-drzewo-genealogiczne-ludzi-w-historii-co-nowego-dowiedzielismy-sie-o-naszych-przodkach-a3edc60.jpeg" width="938" height="614" alt="Naukowcy stworzyli największe drzewo genealogiczne ludzi w historii. Co nowego dowiedzieliśmy się o naszych przodkach?" title="Naukowcy stworzyli największe drzewo genealogiczne ludzi w historii. Co nowego dowiedzieliśmy się o naszych przodkach?" /> Autorzy badania przeanalizowali ogromną bazę danych w poszukiwaniu biomarkerów związanych z pracą różnych narządów ludzi, aby zidentyfikować pewne kluczowe oznaki biologicznego starzenia. Biomarkery to obiektywnie mierzalne wskaźniki biologiczne, takie jak np. geny. W artykule podsumowującym badania, który ukazał się w czasopiśmie „Nature Aging", naukowcy stwierdzili, że nie wszyscy starzeli się w tym samym tempie. Nie wszyscy starzejemy się tak samo Niektórzy badani zaczęli wykazywać kluczowe oznaki biologicznego starzenia się w wieku 45 lat. To sprawiło, że znaleźli się w grupie podwyższonego ryzyka wystąpienia demencji i innych chorób związanych z wiekiem. Tymczasem Inni uczestnicy badania w wieku 45 lat wydawali się „podążać zupełnie inną drogą, jeśli chodzi o starzenie” – uznali naukowcy. – Starzenie się nie jest czymś, co dzieje się nagle, gdy ludzie osiągają wiek 60 lat. Jest to proc…

top-gun-fdc37f1.jpeg
width: 1920
height: 1080

Świstaki znalazły sposób na to, by powstrzymać starzenie się organizmu. Wielu z nas chętnie poszłoby w ich ślady
type: item
date: 2022-03-08T10:43:24.000Z
creator: redakcja
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: Edukacja
subject: hibernacja
subject: medycyna
subject: starość
subject: zwierzęta
description: Amerykańskie świstaki żółtobrzuche potrafią oszukać czas. Zatrzymują starzenie się swych organizmów i dlatego żyją wyjątkowo długo – ustalili badacze.
encoded: W tym artykule: Świstaki przestają się starzeć w czasie snu zimowego Układ odpornościowy ma swój zegar. Można z niego odczytać wiek biologiczny Co się w nas starzeje? Starzenie się na poziomie komórki Badania nad procesem starzenia się prowadzone są od dziesięcioleci. Naukowcy szukają sposobu na zapewnienie ludziom zdrowej długowieczności. Inspiracją mogą być m.in. badania nad zwierzętami. Uczeni z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles wzięli pod lupę świstaki żółtobrzuche (Marmota flaviventris). Te gryzonie żyją wyjątkowo długo w porównaniu z innymi zwierzętami o podobnej masie ciała. Świstaki przestają się starzeć w czasie snu zimowego Teraz wiadomo już, czemu tak się dzieje. Okazało się, że świstaki przestają się starzeć podczas snu zimowego. Zapadają weń we wrześniu, a budzą się w maju. W czasie tych 7–8 miesięcy ich metabolizm zwalnia, spada temperatura ciała i zużycie energii. Ważący 5–6 kg świstak zużywa wówczas zaledwie jeden gram tłuszczu dziennie! Na starzenie się organizmu wpływa m.in. epigenom. Tak nazywamy związki chemiczne przyczepiające się do nici DNA i zmieniające jej działanie. Im dłużej żyjemy, tym więcej pojawia się niekorzystnych zmian epigenetycznych w naszych komórkach. Czy wiesz, kiedy zaczynasz się starzeć? Naukowcy podali konkretny wiek Starzenie się ludzi wciąż fascynuje naukowców. Nie wszyscy starzejemy się w tym samym tempie – wynika z badań prowadzonych w Nowej Zelandii. Jak to możliwe? Badacze z Uniwersytetu Kalifornijskiego sprawdzili znaczniki epigenetyczne starzenia się u świstaków. Okazało się, że podczas okresu hibernacji praktycznie się one nie zmieniają. – Zwierzęta zaczynają się znów starzeć po przebudzeniu się ze snu zimowego. Dlatego żyją tak długo – wyjaśnia Gabriela Pinho, doktorantka na uniwersytecie i główna autorka badań. Ich wyniki mogą pomóc w opracowaniu technologii umożliwiających hibernację u ludzi. Naukowcy podejrzewają, że podobne mechanizmy, jak u świstaków, mogą być aktywne w organizmach innych ssaków. Ukł…

swistaki-znalazly-sposob-na-to-by-powstrzymac-starzenie-sie-organizmu-wielu-z-nas-chetnie-poszloby-w-ich-slady-fot-daniel-blumstein-ucla-e4dbafc.jpeg
width: 1200
height: 800