National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-21T10:28:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Mormonizm od początku był pełen kontrowersji. Mimo to zdobył wyznawców na całym świecie
items: USA szykują nowe, drastyczne przepisy dla turystów. Uderzą także w Polaków
items: Pearl Harbor zmienił losy II wojny światowej. Atak na Hawaje był skrupulatnie zaplanowany
items: „Polacy naprawdę nieźle mówią po angielsku” – rozmawiamy z najpopularniejszym nauczycielem języka angielskiego
items: Eksperyment ze stałym czasem letnim trwał krótko. Powód jego końca zaskakuje
items: Black Friday coraz bliżej. Kiedy wypada i skąd wzięło się to wielkie święto zakupów?
items: Nowy ranking najpotężniejszych paszportów świata. Polska wyprzedziła USA
items: „Pojechałam po słońce i gwiazdy, a zostałam dla widoków” – najpiękniejszy stan USA z bezpośrednim połączeniem z Polski
items: Zagubione elektryczne taksówki Nowego Jorku. Elektromobilność w XIX wieku
items: W tych miastach rachunki przyprawiają o zawrót głowy. Oto ranking najdroższych miejsc 2025 roku
items: Satanizm, którego nie było. Dlaczego w USA uwierzono w kult ofiar? Poznajcie satanic panic
items: Podróż do USA stanie się droższa niż kiedykolwiek. Od jesieni wzrosną opłaty ESTA i koszty wiz
items: Zrujnowane kariery, złamane życia. Jak rząd USA polował na homoseksualistów
items: Para stuletnich żółwi po raz pierwszy doczekała się potomstwa. Wykluło się 16 młodych
items: Zimna wojna ujawniona: od Jałty do żelaznej kurtyny – co naprawdę się wydarzyło?
items: Tylko dla odważnych: 5 najlepszych plaż nudystów – Sprawdź, gdzie można się obnażyć!
items: Narodziny bomby atomowej. Mija 80 lat od pierwszej eksplozji jądrowej
items: „Czarna śmierć” w USA. Dżuma znów uderzyła w Arizonie
items: USA stracą 29 miliardów dolarów przez brak turystów. Wszystko przez politykę Trumpa
items: Przełomowe odkrycie. Wielkie Jezioro Słone ma nowych mieszkańców
items: Telosa: miasto przyszłości czy utopia miliardera? Tak wygląda budowa futurystycznej metropolii
items: Czy Sławosz Uznański-Wiśniewski w końcu poleci w kosmos? Na przeszkodzie może stać polityka
items: Największa kapsuła czasu na świecie zostanie otwarta. Co w niej ukryto?
items: Od chłopca z Brooklynu do króla mafii. Al Capone bał się Polaka
items: Andrew Jackson – prezydent USA, który zainspirował Donalda Trumpa

Mormonizm od początku był pełen kontrowersji. Mimo to zdobył wyznawców na całym świecie
type: item
date: 2025-12-21T10:27:28.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: chrześcijaństwo
subject: religie
subject: stany zjednoczone
description: Mormonizm, zrodzony z wizji młodego farmera w lasach amerykańskiego stanu Nowy Jork, był niewielkim ruchem religijnym z garstką wiernych. Obecnie jest jedną z najprężniej rozwijających się religii. Jakie są fundamentalne podstawy mormonizmu? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Historia mormonizmu Filary wiary mormonów Kultura i codzienne praktyki mormonów Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich, gdyż właśnie tak brzmi oficjalna nazwa wspólnoty mormońskiej, powstał niemal 200 lat temu. Przez lata jego wyznawcy, którzy sami siebie określają mianem świętych w dniach ostatnich, zmagali się z licznymi prześladowaniami i choć ten specyficzny odłam religijny wciąż jeszcze wzbudza liczne kontrowersje, to zdołał wykroczyć poza granice Stanów Zjednoczonych. Obecnie mormonizm ma ponad 17 milionów wyznawców na całym świecie. Historia mormonizmu Historia Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich jest nierozerwalnie związana z postacią jego założyciela. Joseph Smith, urodzony 23 grudnia 1805 roku na farmie w stanie Nowy Jork, dorastał w okresie znanym jako „drugie wielkie przebudzenie”. Pod tą nazwą kryje się czas niezwykłego ożywienia religijnego, kiedy różne wyznania chrześcijańskie rywalizowały między sobą o rząd dusz nawróconych. W atmosferze duchowego zamętu i sprzecznych nauk, młody Joseph zaczął szukać swojej własnej drogi. Poszukiwanie prawdy i pierwsza wizja Mormonizm wyrósł na fundamencie wydarzenia nazywanego „pierwszą wizją”. Wiosną 1820 roku, 14-letni Smith udał się do lasu, by w modlitwie zapytać Boga, do którego z istniejących kościołów powinien przystąpić. Podobno ukazały mu się wówczas dwie postacie: Bóg Ojciec i Jezus Chrystus. Co istotne, ujrzał ich jako dwie odrębne, cielesne istoty. Otrzymał od nich polecenie, aby nie przyłączał się do żadnego z ówczesnych kościołów, ponieważ każdy z nich „odszedł od prawdy” i nauczał „nakazów ludzkich jako doktryn”. Powstanie Księgi Mormona Trzy lata później Smith miał doświadczyć kolejnego niebiańskiego spotkania. W 1823 roku ukazał mu się anioł Moroni. Niebiańska istota poinformowała go o istnieniu starożytnych kronik, wyrytych na złotych płytach i ukrytych na pobliskim wzgórzu. Płyty te miały zawierać „pełnię wiecznej ewangelii” oraz historię dawnych mieszk…

mormonizm-9b4e5e7.jpg
width: 1797
height: 1200

USA szykują nowe, drastyczne przepisy dla turystów. Uderzą także w Polaków
type: item
date: 2025-12-11T12:00:20.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dalekie podróże
subject: prawo
subject: przepisy
subject: stany zjednoczone
subject: turystyka
description: Administracja Donalda Trumpa planuje wprowadzenie nowych przepisów dla turystów wjeżdżających do USA. Konieczne będzie ujawnienie aktywności w mediach społecznościowych z ostatnich 5 lat. Planowane zmiany uderzają w miliony osób z krajów objętych ruchem bezwizowym i mogą wpłynąć na organizację mundialu 2026.
encoded: Plan przewiduje obowiązek ujawniania przez turystów aktywności w mediach społecznościowych z ostatnich pięciu lat. Zmiany mają dotyczyć 42 krajów objętych ruchem bezwizowym do USA, w tym m.in. Polski, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Francji i Japonii. Nowe wymogi zostaną wprowadzone poprzez rozszerzenie formularza ESTA. Zgodnie z dokumentem opublikowanym na stronie Federal Register, turyści będą musieli ujawnić również całą gamę szczegółow ze swojego życia, sięgając w niektórych przypadkach aż dekadę wstecz. Plan zakłada także nowe opłaty: 100 dolarów dziennie za wstęp do parków narodowych dla cudzoziemców (250 dolarów dla osób spoza 42 krajów objętych ruchem bezwizowym). USA prześwietlą prywatność turystów Nowy formularz ESTA będzie wymagał ujawnienia: wszystkich nazw użytkownika w mediach społecznościowych używanych w ostatnich 5 latach, numerów telefonów z ostatnich 5 lat, adresów e-mail z ostatnich 10 lat, danych biometrycznych (twarz, odciski palców, DNA, skan tęczówki), danych członków rodziny: imiona, nazwiska, daty i miejsca urodzenia, w tym dzieci. Odmowa udostępnienia tych danych może skutkować odmową wjazdu do USA. Konsultacje społeczne nad zmianami potrwają 60 dni. Kto zostanie objęty nowymi zasadami? Obostrzenia dotkną nie tylko turystów, ale również osoby aplikujące o wizy studenckie oraz pracownicze (H1-B). Rząd USA zapowiedział również odmowy wiz dla osób pracujących w moderacji treści i fact-checkingu. Formularze wizowe mają być analizowane pod kątem „antyamerykańskich poglądów”. Osoby, które odmówią udostępnienia swoich profili w mediach społecznościowych, będą traktowane jako podejrzane. Wpływ polityki Donalda Trumpa na turystykę Nowe regulacje administracji Trumpa juz od jakiegoś czasu wpływają negatywnie na amerykańską turystykę. W Kalifornii prognozuje się 9-procentowy spadek liczby turystów zagranicznych w 2025 roku. Hollywood Boulevard w Los Angeles odnotował latem 2025 spadek odwiedzin aż o 50%. Liczba Kanadyjczyków podróżujących samochodem do U…

wjazd-do-usa-przepisy-f6d0f5b.jpeg
width: 6000
height: 4000

Pearl Harbor zmienił losy II wojny światowej. Atak na Hawaje był skrupulatnie zaplanowany
type: item
date: 2025-12-08T12:29:02.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka północna
subject: Edukacja
subject: historia
subject: II wojna światowa
subject: japonia
subject: ocean spokojny
subject: stany zjednoczone
description: Gdyby nie Pearl Harbor, II wojna światowa mogłaby potoczyć się inaczej. 7 grudnia 1941 roku Japonia zaatakowała amerykańską bazę na Hawajach. To był początek wojny dla Amerykanów.
encoded: W tym artykule: Gdzie jest Pearl Harbor na mapie? Tak wyglądał atak na Pearl Harbor Kulisy ataku na Pearl Harbor Początek II wojny światowej dla USA Ile osób zginęło w ataku na Pearl Harbor? Pearl Harbor obecnie Pearl Harbor w kulturze Atak na Pearl Harbor to znaczące wydarzenie w historii najnowszej, szczególnie w związku z przebiegiem II wojny światowej. 7 grudnia 1941 roku Cesarska Marynarka Wojenna Japonii przeprowadziła niespodziewany atak wojskowy na bazę morską Stanów Zjednoczonych w Pearl Harbor na Hawajach. Atak trwał około dwóch godzin i został przeprowadzony przy użyciu samolotów. Gdzie jest Pearl Harbor na mapie? Pearl Harbor znajduje się na wyspie Oahu w stanie Hawaje w USA. Leży niedaleko stolicy – Honolulu. Aby się tam dostać, najpierw należy polecieć na międzynarodowe lotnisko w Honolulu (HNL). To główny port lotniczy obsługujący wyspę Oahu. Tak wyglądał atak na Pearl Harbor Atak na Pearl Harbor był skrupulatnie zaplanowaną i przeprowadzoną operacją wojskową Cesarskiej Marynarki Wojennej Japonii. Doszło do niego wczesnym rankiem 7 grudnia 1941 roku. Atak był całkowitym zaskoczeniem dla Stanów Zjednoczonych. Japońskie lotniskowce zbliżały się do hawajskiej wyspy Oahu przy zachowaniu ścisłej ciszy radiowej. Dzieje się tak, kiedy nadajniki radiowe, stacjonarne i ruchome, na danym obszarze przestają wysyłać sygnał. To właśnie element zaskoczenia był kluczowy dla powodzenia operacji. Atak powietrzny obejmował dwie fale samolotów, głównie bombowców i samolotów torpedowych. Pierwsza fala, wysłana około 7:48, była wycelowana w obiekty wojskowe, lotniska i pancerniki zakotwiczone w Pearl Harbor. Niedługo potem nadeszła druga fala, kontynuująca nalot. Atak spowodował znaczne szkody dla Floty Pacyfiku Stanów Zjednoczonych. Szczególnie dotkliwą stratą było zniszczenie pancerników, w tym USS Arizona i USS Oklahoma. Japończycy zdecydowali się na atak, ponieważ chcieli sparaliżowania amerykańskiej Floty Pacyfiku, aby uniemożliwić jej zakłócanie japońskich operacji …

Pearl-Harbor-5807f79.jpg
width: 3027
height: 1987

„Polacy naprawdę nieźle mówią po angielsku” – rozmawiamy z najpopularniejszym nauczycielem języka angielskiego
type: item
date: 2025-11-25T06:58:43.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Podcasty
subject: Porady
subject: Traveler
subject: język angielski
subject: języki obce
subject: podcasty
subject: stany zjednoczone
subject: wielka brytania
description: Kto z polskich celebrytów i polityków najlepiej radzi sobie z językiem angielskim? Jak rozróżnić najpowszechniejsze akcenty języka angielskiego, dlaczego nie warto uczyć się języków z podcastami i serialami? O tym, jak skutecznie opanować angielski, opowiada Daniel Lalewicz, jeden z najpopularniejszych twórców edukacyjnych w polskim internecie.
encoded: Spis treści: Kim jest Daniel Lalewicz? Język angielski Polaków okiem eksperta Rozmowa Daniela Lalewicza z National Geographic Wideo podcast z Danielem Lalewiczem to pierwszy odcinek z 6-odcinkowego cyklu „Jak to się mówi po polsku”, w którym rozmawiamy z obcokrajowcami, którzy znaleźli swój nowy dom w Polsce. Odnosimy się do ich doświadczeń z nauką języka polskiego, a także do wzajemnych stereotypów kulturowych. Każdy odcinek publikujemy w niedzielę o 18.00 na YouTube, a w kolejne poniedziałki na National-Geographic.pl oraz na Spotify. Kim jest Daniel Lalewicz? Daniel Lalewicz to jeden z najbardziej rozpoznawalnych twórców edukacyjnych w Polsce. Urodził się w Stanach Zjednoczonych, a następnie wychowywał i uczył w Wielkiej Brytanii. Jak sam mówi – angielski jest dla niego pierwszym językiem. Dynamiczne lekcje angielskiego Daniela cieszą się ogromną popularnością na YouTube, TikToku i Instagramie, a jego styl nauczania – praktyczny, angażujący i pełen humoru – przyciąga zarówno młodzież, jak i dorosłych uczących się języka od podstaw. Dlaczego Daniel Lalewicz stał się tak popularny? Daniel połączył umiejętność nauczania z doskonałym wyczuciem internetowych trendów. W jego materiałach można znaleźć nie tylko wiedzę językową, ale też porady fonetyczne, różnice między akcentami oraz wskazówki, jak radzić sobie z angielskim w praktycznych sytuacjach. Jego lekcje są krótkie, treściwe i natychmiastowo zrozumiałe. Język angielski Polaków okiem eksperta W rozmowie Daniel podkreśla, że Polacy mówią po angielsku lepiej, niż sądzą. Wskazuje jednak na typowe błędy, jak zbyt dosłowne tłumaczenie zwrotów, problemy z intonacją i rytmem wypowiedzi, a także nadmierne skupienie się na biernym odbiorze treści, np. z podcastów i seriali, zamiast na aktywnym mówieniu. Rozmowa Daniela Lalewicza z National Geographic Zamieszczone powyżej wideo to nie tylko rozmowa o języku, ale też pełne inspiracji spojrzenie na naukę jako proces, który może być przyjemny i skuteczny. Daniel dzieli się swo…

ngok1-aa6f23f.jpg
width: 1920
height: 1080

Eksperyment ze stałym czasem letnim trwał krótko. Powód jego końca zaskakuje
type: item
date: 2025-11-05T12:45:37.000Z
creator: Jordan Friedman
subject: Nauka
subject: czas
subject: eksperyment
subject: historia
subject: stany zjednoczone
description: Stały czas letni już kiedyś obowiązywał w USA. Eksperyment z lat 70. zakończył się szybciej, niż planowano. Powodem były tragiczne w skutkach poranki i narastające społeczne niezadowolenie.
encoded: Spis treści: Dlaczego USA wprowadziły czas letni Gdy USA spróbowały stałego czasu letniego Dlaczego stały czas letni się nie przyjął Spór o czas trwa nadal W 1974 roku Stany Zjednoczone spróbowały żyć przez cały rok w czasie letnim. Efekt? Ciemniejsze poranki i panika opinii publicznej. Ma tyle samo zwolenników co przeciwników — czas letni (DST) to trwający od dekad globalny eksperyment z manipulowaniem czasem. Około jedna trzecia krajów nadal go stosuje. Nie obywa się jednak bez kontrowersji. W 1966 roku rząd federalny w USA ujednolicił dwukrotne w roku przestawianie zegarków. Dziś mieszkańcy niemal wszystkich stanów – z wyjątkiem Hawajów i większości Arizony – „przestawiają się do przodu” w marcu i „cofają” w listopadzie. W ostatnich latach wiele stanów proponowało lub przyjmowało przepisy, by wprowadzić czas letni na stałe. Te przepisy nie mogą jednak wejść w życie bez zgody Kongresu. USA już jednak tego próbowały. W styczniu 1974 roku Amerykanie przestawili zegarki do przodu w eksperymencie zaplanowanym na prawie dwa lata – chodziło o oszczędność energii w obliczu nieoczekiwanego kryzysu naftowego. Zmiana szybko straciła społeczne poparcie – zauważa David Prerau, autor książki „Seize the Daylight: The Curious and Contentious Story of Daylight Saving Time”. Oto, co poszło nie tak, gdy Ameryka próbowała żyć w stałym czasie letnim. Dlaczego USA wprowadziły czas letni? Choć pomysł DST pojawił się jeszcze przed XX wiekiem, pierwszym krajem, który wprowadził go w skali całego państwa, były w 1916 roku Niemcy – z myślą o oszczędzaniu paliwa podczas I wojny światowej. USA poszły w ich ślady dwa lata później wraz z ustawą o czasie z 1918 roku. Akt nie tylko ustanowił pięć stref czasowych w kraju, lecz także wprowadził czas letni na część roku. Rozwiązanie dawało przemysłowi wojennemu i robotnikom dodatkową godzinę światła. Po zakończeniu wojny część o DST została jednak uchylona. Pomysł wrócił podczas II wojny światowej, gdy USA przyjęły całoroczny czas letni – tzw. czas…

2025-11-05-123537-America-once-made-daylight-saving-time-permanent.-Heres-what-went-wrong.--Nati-7f7661a.png
width: 1240
height: 837

Black Friday coraz bliżej. Kiedy wypada i skąd wzięło się to wielkie święto zakupów?
type: item
date: 2025-11-04T10:39:00.000Z
creator: redakcja
subject: Porady
subject: Traveler
subject: polska
subject: stany zjednoczone
subject: zakupy
description: Black Friday z roku na rok cieszy się coraz większym zainteresowaniem i przyciąga tłumy spragnionych promocji klientów. Dziś przyglądamy się historii i fenomenowi Czarnego Piątku, który napędza konsumpcję na niespotykaną skalę – także w Polsce.
encoded: W tym artykule: Co to jest Black Friday? Kiedy jest Black Friday? Co warto kupić w Black Friday? Czym różni się Black Friday od Cyber Monday? Black Friday, u nas znany jako Czarny Piątek, stał się jednym z najważniejszych dni w roku dla łowców okazji. To właśnie wtedy sklepy oferują setki produktów w znacznie obniżonych cenach, co przyciąga tłumy klientów pragnących skorzystać z niepowtarzalnych promocji. Czym jest to nieformalne święto zakupów, skąd się wzięło i dlaczego zyskało tak ogromną popularność zarówno za oceanem, jak i w Polsce? Co to jest Black Friday? Black Friday to dzień spektakularnych wyprzedaży i promocji, którego idea narodziła się w Stanach Zjednoczonych. Już w minionym stuleciu popularne stało się organizowanie masowych wyprzedaży tuż po Święcie Dziękczynienia, co miało wspierać wzrost sprzedaży, a konsumentom pozwalało nabyć produkty w wyjątkowo korzystnych cenach. Określenie „Black Friday” pojawiło się dopiero w latach 60. w Filadelfii. Początkowo używali go wyłącznie policjanci, którzy nazywali tak piątek po Święcie Dziękczynienia z uwagi na ogromne korki, tłumy i wzmożoną liczbę incydentów związanych z natłokiem klientów w sklepach. Z czasem jednak nazwa ta zaczęła nabierać pozytywnego znaczenia. Czarny Piątek stał się symbolem momentu, w którym sklepy, dzięki wzmożonej sprzedaży, przechodziły od „czerwonych” strat do „czarnych” zysków (wówczas dochody oznaczano czarnym tuszem, a straty czerwonym), co czyniło ten dzień jednym z najbardziej dochodowych w ciągu roku. Za oceanem Black Friday rozpoczyna sezon świątecznych zakupów, zachęcając konsumentów do skorzystania z licznych promocji, które obejmują zarówno sklepy stacjonarne, jak i internetowe. Czarny Piątek w Polsce pojawił się wraz z międzynarodowymi sieciami handlowymi w latach 2000. Początkowo nie cieszył się dużym zainteresowaniem, ale postępujący proces globalizacji doprowadził, że także i w kraju nad Wisłą Black Friday zdobył ogromną popularność i stał się wyczekiwaną tradycją konsum…

Black-Friday-2025-c8d1aaf.jpg
width: 5123
height: 3415

Nowy ranking najpotężniejszych paszportów świata. Polska wyprzedziła USA
type: item
date: 2025-10-29T10:51:46.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: japonia
subject: paszporty
subject: polska
subject: ranking
subject: singapur
subject: stany zjednoczone
description: Swoboda podróżowania bez wizy to dziś jeden z najcenniejszych turystycznych przywilejów. Im więcej krajów możemy odwiedzić bez dodatkowych formalności, tym większe poczucie wolności. Najnowszy ranking pokazuje, że ta swoboda nie jest dana wszystkim w równym stopniu – są paszporty, które otwierają niemal cały świat. Gdzie w nim znajduje się Polska?
encoded: W świecie, w którym granice przekraczamy nie tylko geograficznie, lecz także kulturowo, paszport stał się czymś więcej niż dokumentem podróży – to miara wolności, prestiżu i możliwości. Im więcej krajów można odwiedzić bez wizy, tym większy wpływ obywatel danego państwa ma na swoją mobilność i sposób poznawania świata. Henley Passport Index, oparty na danych Międzynarodowego Zrzeszenia Przewoźników Powietrznych (IATA), od ponad dwóch dekad analizuje te różnice, tworząc najbardziej wiarygodny obraz globalnej swobody przemieszczania się. Ranking obejmuje 199 paszportów i 227 miejsc docelowych, dzięki czemu stał się ważnym punktem odniesienia nie tylko dla podróżnych, lecz także dla rządów i analityków badających zjawisko nierówności dot. mobilności. Najnowsze zestawienie przyniosło kilka niespodzianek – część państw umocniła swoją pozycję, inne zaś straciły na znaczeniu w wyścigu o najbardziej „potężny” paszport świata. Najpotężniejsze paszporty świata w 2025 roku W najnowszym zestawieniu Henley Passport Index na szczycie znalazł się Singapur – państwo, którego obywatele mogą dziś podróżować bez wizy do aż 193 krajów i terytoriów. To imponujący wynik, potwierdzający pozycję tego niewielkiego, lecz niezwykle wpływowego kraju Azji Południowo-Wschodniej jako globalnego centrum dyplomacji i biznesu. Wysoka mobilność obywateli Singapuru jest efektem długofalowej polityki otwartości oraz rozbudowanej sieci umów międzynarodowych, które zapewniają bezwizowy dostęp do niemal wszystkich zakątków świata. Na drugim miejscu uplasowała się Korea Południowa, której paszport umożliwia wjazd do 190 państw, a tuż za nią Japonia – dawny lider rankingu – z możliwością podróżowania bez wizy do 189 destynacji. Ta dominacja krajów azjatyckich w pierwszej trójce nie jest przypadkiem. To konsekwencja rosnącej roli Azji w globalnej gospodarce, dynamicznego rozwoju sektora technologicznego i coraz silniejszych więzi dyplomatycznych z Zachodem. Paszporty tych państw nie tylko otwierają drzwi do …

paszporty-63ad11b.jpg
width: 5393
height: 3600

„Pojechałam po słońce i gwiazdy, a zostałam dla widoków” – najpiękniejszy stan USA z bezpośrednim połączeniem z Polski
type: item
date: 2025-10-25T09:26:36.000Z
creator: Wiktoria Michałkiewicz
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: kalifornia
subject: los angeles
subject: stany zjednoczone
description: Kalifornia potrafi zaskoczyć – od luksusowych butików w Beverly Hills, przez medytacje w słuchawkach w Santa Monica, aż po mistyczne sekwoje i kulinarne rytuały nad Pacyfikiem. Sprawdziliśmy, jak wygląda podróż przez najciekawsze miejsca Zachodniego Wybrzeża USA. Poznaj plan idealnej wyprawy, w której każdy znajdzie coś dla siebie – i gwiazdy kina, i miłośnicy ciszy.
encoded: Spis treści: Szary dres i czerwone ferrari – jak wygląda codzienność bogatych mieszkańców LA? Kalifornijski roadtrip śladami Kerouaca, Coachelli i hollywoodzkich marzeń Gdzie rosną baśniowe olbrzymy – Park Narodowy Sekwoi San Francisco: między Doliną Krzemową a beatnikami i cioppino Jak zaplanować podróż do Kalifornii Dzień na Montana Avenue w kalifornijskiej Santa Monica zaczyna się wcześnie. Już ok. 7 rano ustawia się kolejka do jednej z kultowych kawiarni, La La Land, gdzie w weekendy w tłumie czekającym na słynne caramel brûlée latte stoją gwiazdy filmowe i mieszkańcy z całego sąsiedztwa (niektórzy spełniają oba te kryteria). Rozglądam się w poszukiwaniu Leonarda DiCaprio albo (najchętniej!) Ryana Goslinga, ale tym razem ich nie dostrzegam. Szary dres i czerwone ferrari – jak wygląda codzienność bogatych mieszkańców LA? Towarzyszy mi za to cały zastęp Kalifornijczyków w klasycznym porannym uniformie: szarym dresie w rozmaitych fasonach. Jednolity i bez logotypów jest zarezerwowany dla technologicznych nerdów, którzy (jeśli mieszkają tutaj) są założycielami wartych fortunę start-upów. Ten składający się z bluzy z kapturem, który można szybko naciągnąć na twarz, upodobali sobie ci, których twarze są na pierwszych stronach serwisów plotkarskich. W dresie chodzą też multimilionerzy – właściciele posiadłości osłoniętych dyskretnymi żywopłotami albo wysokimi murami, których nie sforsują nawet najbardziej wytrwali paparazzi. A także influenserzy o perfekcyjnych ciałach i twarzach udoskonalonych wypełniaczami. Ci ostatni po kawę wpadli zaraz po pierwszym tego dnia treningu. Pieniądze nie grają tu roli, więc na co dzień nie trzeba się z nimi obnosić – o ile się je ma. Widać je za to wyraźnie w bocznych uliczkach, gdzie przed domami wartymi miliony dolarów stoją samochody z prywatnych kolekcji właścicieli. Do wyboru: ferrari lub maybach, w zależności od nastroju. Od czasu do czasu między luksusowymi autami przejeżdża robot dostarczający jedzenie na wynos albo najnowszy mo…

kalifornia-GettyImages-565788095-a6333a0.jpg
width: 5580
height: 3720

Zagubione elektryczne taksówki Nowego Jorku. Elektromobilność w XIX wieku
type: item
date: 2025-10-12T10:58:18.000Z
creator: Christopher Klein
subject: Historia
subject: Technologia
subject: elektryczność
subject: nowy jork
subject: samochody
subject: stany zjednoczone
description: Samochód przyszłości był hitem w USA już pod koniec XIX w. Co się stało z tymi elektrycznymi pojazdami?
encoded: Spis treści: Electrobat – pierwsza elektryczna taksówka Zalety i wady Wzlot i upadek Pod koniec XIX w. Nowy Jork miał problem z końmi. Ulice i zaułki miasta były zatłoczone przez mniej więcej 150 tys. zwierząt, z których każde produkowało ponad 16 kg odchodów dziennie. Usuwanie takiej ilości odpadów było wielkim wyzwaniem. Nowy wynalazek – samochód – wydawał się dobrym rozwiązaniem problemu. Electrobat – pierwsza elektryczna taksówka Kiedy w 1897 r. uruchomiono pierwszą w mieście motoryzacyjną firmę taksówkową, jej flota wykorzystywała auta, które mogłyby zaskoczyć współczesnych nowojorczyków. Były to bowiem pojazdy elektryczne. Produkowane przez firmę Electric Vehicle Company samochody znane jako Electrobaty stały się liderem na rynku pojazdów elektrycznych. Skonstruowane przez Henry’ego Morrisa i Pedro Saloma z Filadelfii, zostały opatentowane w 1894 r. Po dwóch latach opracowano ich mniejszą i szybszą wersję. W ważącym ok. 1315 kg nowym modelu zastosowano akumulator kwasowo-ołowiowy. Wóz osiągał prędkość maksymalną 32 km/godz. i mógł przejechać na jednym ładowaniu do 40 km. Wydaje się nieprawdopodobne, że już w latach 90. XIX w. po Nowym Jorku jeździły pojazdy elektryczne, jednak na początku ery motoryzacji sprzedawały się one lepiej niż ich odpowiedniki z silnikami spalinowymi. Były bowiem ciche, czyste i łatwe w obsłudze. – W tamtych czasach jeśli rano bez problemu udało się uruchomić samochód na benzynę, można było mówić o szczęściu – tłumaczy Dan Albert, autor książki „Czy już tam jesteśmy? Przeszłość, teraźniejszość i brak kierowcy w amerykańskiej motoryzacji”. – Były hałaśliwe, śmierdzące i niewygodne, podczas gdy samochód elektryczny włączało się jednym przełącznikiem. W tamtym czasie technologie wykorzystujące elektryczność wydawały się zdolne do pokonania każdego wyzwania. – Gdyby spytać ludzi na ulicy, co się ostatnio wydarzyło, powiedzieliby, że pojawiła się elektryczność, magiczna siła – mówi historyk David A. Kirsch, autor książki „Pojazd elektryczny…

ElectrobatTaxi1898-85d409e.jpg
width: 3019
height: 1809

W tych miastach rachunki przyprawiają o zawrót głowy. Oto ranking najdroższych miejsc 2025 roku
type: item
date: 2025-09-27T10:14:26.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: bogactwo
subject: Czas na miasta
subject: miasta
subject: nowy jork
subject: pieniądze
subject: stany zjednoczone
subject: szwajcaria
description: Codzienne życie w globalnych metropoliach coraz bardziej obciąża portfele mieszkańców i przyjezdnych. Wysokie koszty wynajmu, usług oraz podstawowych produktów sprawiają, że niektóre miasta uznawane są dziś za szczególnie wymagające finansowo. Najnowszy ranking za 2025 rok ujawnia, gdzie rachunki sięgają rekordowych poziomów i które lokalizacje są najdroższe do życia.
encoded: Od czynszu za mieszkanie po codzienne zakupy – w 2025 roku koszty życia w największych metropoliach świata osiągnęły rekordowy poziom. Globalna inflacja, wahania kursów walut oraz rosnące ceny importu sprawiają, że mieszkańcy wielu miast płacą dziś znacznie więcej niż jeszcze kilka lat temu. Najdrożej wciąż jest w ośrodkach biznesowych i technologicznych, gdzie konkurencja o mieszkania i usługi codziennego użytku winduje ceny. Ranking najkosztowniejszych miejsc do życia pokazuje, które miasta stały się najbardziej wymagające finansowo dla swoich mieszkańców i przyjezdnych. Najdroższe miejsce do życia na świecie w 2025 roku Aby uzyskać pełny obraz kosztów życia w największych metropoliach świata, eksperci przeanalizowali ceny żywności, transportu, usług, mediów oraz mieszkań, zestawiając je we wskaźniku „Cost of Living Plus Rent Index”. Dane z połowy 2025 roku pokazały jednoznacznie, że to Nowy Jork znalazł się na szczycie zestawienia. O wyniku przesądziło przede wszystkim ogromne zapotrzebowanie na mieszkania i ograniczona podaż, które od lat windują ceny czynszów na niespotykany poziom. Miasto, w którym życie toczy się w szybkim tempie, przyciąga specjalistów z całego świata – od bankierów i prawników po ekspertów z branży technologicznej – co dodatkowo zwiększa presję na rynek nieruchomości. Jednak nie tylko czynsze sprawiają, że Nowy Jork jest tak kosztowny. Wysokie są także ceny codziennych produktów i usług, w tym żywności, opieki zdrowotnej, transportu czy rozrywki, które odzwierciedlają nie tylko globalny status metropolii, lecz również rosnące koszty prowadzenia działalności w mieście. W efekcie mieszkańcy Nowego Jorku muszą przeznaczać znaczną część swoich dochodów na podstawowe potrzeby, a dla wielu osób codzienne życie staje się nie lada wyzwaniem finansowym. Jednocześnie prestiż, bogactwo możliwości zawodowych i kulturalnych sprawiają, że mimo wysokich kosztów miasto wciąż pozostaje jednym z najbardziej pożądanych miejsc do życia. Gdzie życie kosztuje fo…

GettyImages-1199423668-fc604e2.jpg
width: 7996
height: 5331

Satanizm, którego nie było. Dlaczego w USA uwierzono w kult ofiar? Poznajcie satanic panic
type: item
date: 2025-09-14T11:44:23.000Z
creator: Paula Apanowicz
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: ameryka północna
subject: religie
subject: stany zjednoczone
subject: wierzenia
description: Satanic panic to określenie moralnej paniki charakteryzującej społeczeństwa na przełomie lat 80. i 90. ubiegłego stulecia. Jak to się stało, że masowy strach przed satanistycznymi rytuałami wybuchł w USA – kraju wolności, a może hipokryzji?
encoded: Spis treści: Anton LaVey kontra kościół. Kto się kogo bał? Walka z wrogiem, którego nie było Mroczna (nie)pamięć Szatan wsród rockmenów? Diabeł kupuje pastę do zębów u P&G Krwawe rytuały, rzekome składanie ofiar i konszachty z diabłem kulturalnych idoli – tego obawiano się w USA w latach 80. ubiegłego stulecia. Tzw. satanistyczna panika zrodziła zbiorową histerię, która z czasem rozrosła się na inne kontynenty. Fałszywe oskarżenia przysporzyły kłopotów kapelom metalowym i czołowym spółkom, wytaczając wojnę Kościołowi szatana. Ten z pominięciem humanistycznego wymiaru filozofii traktującej pojęcia Boga i diabła w kategoriach archetypów, pozostawał wielkim szwindlem i zarabiał pokaźne sumy na entuzjastach nowych ruchów religijnych. Anton LaVey kontra kościół. Kto się kogo bał? Zakładający kiczowatą pelerynę Czarny Papież Anton Szandor LaVey z jednej strony promował postępowe idee indywidualizmu, weganizmu czy rozwoju osobistego, a z drugiej – inscenizował dla nieszczędzących groszem gapiów kontrowersyjne rytuały. Te przyciągały uwagę i dawały finansową stabilizację. W przeciwieństwie do brutalnej odmiany satanizmu, LaVey nie czcił szatana, lecz stawiał w centrum człowieka i doczesność. Traktował biblijne pojęcia w wymiarze symbolu odwiecznej walki dobra ze złem. Jednocześnie wyznawca laveyańskiej myśli odznaczał się szacunkiem wobec drugiego człowieka w imię afirmacji siły witalnej, co podtrzymywało krytykę występków pokroju zabójstwa i świadomego krzywdzenia – dotyczącą nie tylko ludzi, ale też pozostałych istot żywych. Walka z wrogiem, którego nie było Nazwa sugerująca mroczny kult w połączeniu z teatralnymi zapędami Najwyższego Kapłana Kościoła Szatana wystarczyła jednak środowiskom katolickim, by wytoczyć mu wojnę. Nikt nie zagłębiał się w sens laveyańskiej teorii, nabierając się na powierzchowny wizerunek, który sam Anton LaVey traktował zresztą jako element farsy. Kościół miał swój interes w zaszczepianiu lęku wśród własnych owieczek. Zatrwożeni wierni ponownie …

shutterstock601379828-d316b6a.jpg
width: 1000
height: 667

Podróż do USA stanie się droższa niż kiedykolwiek. Od jesieni wzrosną opłaty ESTA i koszty wiz
type: item
date: 2025-09-08T11:53:14.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ceny
subject: donald trump
subject: podróże
subject: stany zjednoczone
subject: wiza
encoded: Spis treści: Mniej turystów odwiedza Stany Zjednoczone Wzrasta opłata za wjazd do USA Wizy do USA coraz droższe Od początku roku Stany Zjednoczone notują gwałtowny spadek liczby zagranicznych turystów, co wielu ekspertów wiąże z polityką Donalda Trumpa. Wkrótce sytuacja może się jeszcze pogorszyć – nowe przepisy przewidują bowiem podwyższenie opłat dla osób odwiedzających USA, zgodnie z projektem ustawy „One Big Beautiful Bill”. Mniej turystów odwiedza Stany Zjednoczone Według wstępnych danych amerykańskiego Biura Podróży i Turystyki liczba przyjazdów zagranicznych (z wyłączeniem podróżnych z Kanady i Meksyku) spadła w 2025 roku o 1,6%, czyli o ponad 3 miliony w porównaniu z rokiem poprzednim. W samym lipcu odnotowano 19,2 mln wizyt, co oznacza spadek o 3,1% rok do roku i piąty z rzędu miesiąc pogorszenia wyników. Tym samym rozwiały się nadzieje, że ruch turystyczny przekroczy w tym roku poziom sprzed pandemii wynoszący 79,4 mln. Zdaniem ekspertów za niekorzystny trend odpowiadają działania administracji Donalda Trumpa – od polityki celnej, przez cięcia w pomocy zagranicznej, po zmiany w systemie wizowym. Skrócenie okresu ważności wiz studenckich i programów wymiany kulturowej zniechęciło część podróżnych, co dodatkowo osłabiło atrakcyjność USA jako kierunku turystycznego. Skutki są szczególnie widoczne w Europie Zachodniej: w pierwszych siedmiu miesiącach roku liczba turystów z Danii spadła o 19%, z Niemiec o 10%, a z Francji o 6,6%. Światowa Rada Podróży i Turystyki (WTTC) prognozuje, że w 2025 roku wydatki zagranicznych gości w USA zmniejszą się do 169 mld dolarów (ok. 736 mld zł), wobec 181 mld dolarów (ok. 787 mld zł) w roku ubiegłym. – Największa na świecie gospodarka turystyczna zmierza w złym kierunku – podkreśliła w rozmowie z agencją Associated Press Julia Simpson, prezes WTTC. Wzrasta opłata za wjazd do USA Mimo tych ostrzeżeń, administracja Trumpa kontynuuje wprowadzanie kolejnych regulacji. Od jesieni obowiązywać będą wyższe opłaty w ramach Elektroniczn…

flag-b910c01.jpg
width: 5443
height: 3629

Zrujnowane kariery, złamane życia. Jak rząd USA polował na homoseksualistów
type: item
date: 2025-08-30T11:44:50.000Z
creator: Paula Apanowicz
subject: Historia
subject: dyskryminacja
subject: homoseksualizm
subject: stany zjednoczone
description: Lawendowa panika była brutalną kampanią wymierzoną w społeczność homoseksualistów, prowadzoną w USA pod przykrywką walki z komunizmem. Tysiące osób straciło pracę i dobre imię.
encoded: Spis treści: Lawendowa panika i czerwona gorączka – o czym Amerykanie bali się mówić głośno? Twórcy paranoi – kto naprawdę napędzał lawendową panikę? Milczenie w blasku fleszy – czego Hollywood nie chciało pokazać? Tajemnice aktorów, których Hollywood nie chciało znać Jennifer Grant milczy, a przeszłość Cary’ego Granta mówi za siebie Gdy u szczytu zimnej wojny senator Joseph McCarthy rozpoczął swe polowanie na amerykańskie czarownice, na jego celowniku znalazły się osoby posądzane o prokomunistyczną postawę (tzw. czerwona gorączka) i… homoseksualiści, którzy rzekomo mieli stanowić równe zagrożenie dla bezpieczeństwa kraju. Wielu ludziom zniszczono życie. Paranoja trwała aż do lat 70. XX wieku. Lawendowa panika i czerwona gorączka – o czym Amerykanie bali się mówić głośno? Powojenny czas rywalizacji Stanów Zjednoczonych ze Związkiem Radzieckim zdominował wiele dziedzin życia ówczesnych Amerykanów. Wyścig zbrojeń i kosmicznej dominacji, zapoczątkowanej przez ZSRR w chwili wystrzelenia na orbitę Sputnika 1, to jedne z technologicznych oraz ideologicznych aspektów zimnej wojny. Obok tego typu konkurencji w USA rozgorzała jednak prawdziwa paranoja przesiąknięta atmosferą podejrzeń i donosicielstwa. Wspomniana obsesja dotyczyła tropienia osób potencjalnie niebezpiecznych dla kraju. Zjawisko napędzały raporty o rozbudowanej siatce radzieckich agentów. Czerwona gorączka to termin dotyczący często niesprawiedliwych oskarżeń o prosowieckie sympatie czy współpracę z rosyjskim wywiadem, które zniszczyły kariery wielu niewinnym. Mniej znanym, choć długofalowym elementem „polowania na czarownice” była lawendowa panika, która nadała homofobii biurokratycznego wymiaru. Twórcy paranoi – kto naprawdę napędzał lawendową panikę? Na czele Komisji Działalności Antyamerykańskiej stał senator partii republikańskiej Joseph McCarthy, który w swoich oskarżeniach miał w zwyczaju łączyć komunistyczne wpływy z homoseksualizmem. Zdaniem McCarthy’ego i jego ludzi przedstawiciele społeczności homos…

homoseksualizm-prawa-GettyImages-1406384584-d3c08ff.jpg
width: 1024
height: 673

Para stuletnich żółwi po raz pierwszy doczekała się potomstwa. Wykluło się 16 młodych
type: item
date: 2025-08-22T12:44:13.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: galapagos
subject: stany zjednoczone
subject: żółwie
subject: zoo
description: W Filadelfii doszło do wyjątkowego wydarzenia – w tamtejszym zoo przyszło na świat szesnaście żółwi słoniowych z wyspy Santa Cruz, gatunku krytycznie zagrożonego wyginięciem.
encoded: Samica Mommy przez całe dekady nie składała jaj. Ale sprowadzenie pięć lat temu samca Abrazzo z ZOO w Karolinie Południowej wszystko zmieniło. Właśnie wykluło się sześć małych samczyków. Oboje rodzice mają około stu lat i są najstarszymi mieszkańcami ZOO, a ich potomstwo uznaje się za cenne genetycznie dla zachowania gatunku. Mommy została mamą po raz pierwszy od prawie wieku To pierwsze potomstwo Mommy, która mieszka w Filadelfii od 1932 roku. W ciągu kilku miesięcy tego roku wykluło się łącznie 16 młodych: cztery samiczki i trzy samczyki w kwietniu, potem kolejne trzy samiczki w czerwcu. Teraz nastąpił finał i z jaj wykłuło się kolejnych sześć samców. Zwierzaki są zdrowe, z apetytem jedzą i rosną. Ich opiekunowie mają ciekawy sposób by je rozróżnić: oznaczyli je różnokolorowym nietoksycznym lakierem do paznokci. Część z nich już otrzymała imiona, jak Zee, James, Colette, Soledad czy Marigold Puddlefoot. Jedno z młodych zostanie nazwane w ramach akcji fundraisingowej. Żółw słoniowy z Santa Cruz na skraju wymarcia Narodziny te są ogromnym sukcesem programu ochrony, ponieważ żółwie Chelonoidis porteri (podgatunek żółwia słoniowego) występują wyłącznie na jednej wyspie archipelagu Galapagos – Santa Cruz. Są podgatunkiem żółwia słoniowego i mogą żyć nawet 200 lat. Młode pozostaną w Filadelfii przez około rok, potem pojadą do innych ogrodów zoologicznych. Dyrektor działu herpetologii ZOO, Lauren Augustine, podkreśla że potomstwo Mommy i Abrazzo zapewni ciągłość podgatunku w ogrodach zoologicznych na kolejne stulecia. Dla instytucji i programów ochrony to przełomowy moment, porównywalny z podobnym wydarzeniem w Zoo Miami, gdzie 135-letni żółw Goliath został po raz pierwszy ojcem w tym roku, o czym także pisaliśmy. Philadelphia Zoo, posiada także dwa żółwie olbrzymie, występujące w naturze tylko na atolu Aldabra na Seszelach. To dwie samice o imionach Wilma i Betty. Źródło: Philadelphia ZOO Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kale…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/08/51543593712533048368254264815526141774670099n-f3f08ed.jpg
width: 2048
height: 1366

Zimna wojna ujawniona: od Jałty do żelaznej kurtyny – co naprawdę się wydarzyło?
type: item
date: 2025-08-17T06:36:35.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: fakty i mity
subject: konflikty
subject: stany zjednoczone
subject: związek radziecki
description: Zimna wojna to jedno z najważniejszych wydarzeń XX wieku, które ukształtowało współczesny świat. Trwała od 1947 do 1991 roku i choć w trakcie zimnej wojny nie doszło do otwartego konfliktu między supermocarstwami, skutki tego globalnego napięcia odczuwalne są do dziś. Oto najważniejsze przyczyny, przebieg i konsekwencje zimnowojennej rywalizacji, a także jej wpływ na technologię, politykę i kulturę.
encoded: Spis treści: Czym była zimna wojna? Przyczyny zimnej wojny Najważniejsze etapy konfliktu Zimna wojna a rozwój technologiczny i kosmiczny Życie społeczne i propaganda w czasach zimnej wojny Koniec zimnej wojny i jej następstwa Zimna wojna była konfliktem globalnym, który objął niemal wszystkie kontynenty i oddziaływał na każdą dziedzinę życia – od polityki międzynarodowej, przez gospodarkę, po naukę, kulturę i edukację. Choć nie była prowadzona przy użyciu regularnych armii dwóch głównych graczy – Stanów Zjednoczonych i Związku Radzieckiego – to jej skutki były odczuwalne wszędzie tam, gdzie dochodziło do zderzenia ideologii: komunizmu i kapitalizmu. Zimna wojna narzuciła światu dwubiegunową strukturę, w której państwa musiały wybierać stronę, a każde wydarzenie na arenie międzynarodowej było analizowane pod kątem wpływów jednego z bloków. Czym była zimna wojna? Geneza terminu i pierwsze przejawy napięcia Zimna wojna oznaczała konfrontację dwóch przeciwstawnych bloków politycznych i militarnych – bloku wschodniego (ZSRR i jego satelici) oraz bloku zachodniego (USA, NATO i sojusznicy) – bez otwartej wojny między nimi. Początek zimnej wojny datuje się na 1947 rok, kiedy to USA oficjalnie zadeklarowały politykę powstrzymywania komunizmu. Jednym z pierwszych sygnałów pogłębiającej się konfrontacji było odrzucenie przez ZSRR udziału w planie Marshalla i zmuszenie państw Europy Środkowej i Wschodniej do podobnego kroku. W odpowiedzi w 1949 roku utworzono Radę Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG). Podział świata po II wojnie światowej Równolegle powstały dwa przeciwstawne pakty militarne: NATO (1949) jako sojusz państw zachodnich oraz Układ Warszawski (1955) jako reakcja państw komunistycznych. W ten sposób świat wszedł w erę dwubiegunowości, gdzie każde większe wydarzenie na arenie międzynarodowej było rozpatrywane przez pryzmat interesów USA lub ZSRR. Zimna wojna miała również wymiar ekonomiczny. Kraje zachodnie wprowadzały mechanizmy gospodarki rynkowej i liberalizacji h…

zimna-wojna-shutterstock2458112315-b8e86e9.jpg
width: 1000
height: 590

Tylko dla odważnych: 5 najlepszych plaż nudystów – Sprawdź, gdzie można się obnażyć!
type: item
date: 2025-07-24T11:00:59.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Porady
subject: Traveler
subject: fakty i mity
subject: francja
subject: nudyści
subject: plaże
subject: stany zjednoczone
subject: Travel
subject: włochy
description: Najlepsze plaże nudystów na świecie przyciągają podróżników pragnących wolności, natury i słońca bez ograniczeń. Choć nie brakuje kontrowersji wokół nagości w miejscach publicznych, wiele z tych plaż cieszy się statusem kultowych. Sprawdź, gdzie można bez skrępowania opalać się nago — legalnie i bezpiecznie.
encoded: Spis treści: Haulover – Miami, USA Plaża Guvano – Cinque Terre, Włochy Cap d’Agde – Francja Plage de Tahiti – Saint-Tropez, Francja Samurai Beach – Australia Choć nagość w przestrzeni publicznej wciąż budzi emocje, plaże nudystów od lat mają swoich zagorzałych zwolenników. Dla wielu osób to nie tylko forma relaksu, ale i manifestacja akceptacji własnego ciała oraz styl życia w zgodzie z naturą. Niedawno opisywaliśmy parę, która nago podróżuje po świecie. Najbardziej znane plaże dla nudystów oferują nie tylko spektakularne krajobrazy i krystalicznie czystą wodę, ale też komfortową infrastrukturę oraz atmosferę pełną swobody i szacunku. Poniżej opisujemy 5 miejsc, które na całym świecie uchodzą za raj dla naturystów. Haulover – Miami, USA Haulover Beach w Miami na Florydzie to jedna z najsłynniejszych plaż nudystów w Stanach Zjednoczonych i zarazem jedna z najbardziej rozpoznawalnych na świecie. Co roku odwiedzana jest przez setki tysięcy turystów, a strój kąpielowy jest tam całkowicie opcjonalny. Szeroka, piaszczysta plaża nie funkcjonuje „na dziko” – działa legalnie, w ramach lokalnych regulacji. Wyposażona jest w infrastrukturę dla plażowiczów oraz nadzorowana przez ratowników. Granice strefy nagości wyznaczają wyraźne tablice ostrzegawcze: „Uwaga! Za tym punktem możesz napotkać nagich plażowiczów”. Plaża Guvano – Cinque Terre, Włochy Plaża Guvano na riwierze liguryjskiej, w pobliżu miejscowości Corniglia, to jedno z najbardziej ukrytych miejsc dla miłośników naturyzmu. Dojście do niej nie jest proste – prowadzi przez tajemniczy tunel wykuty w litej skale, pogrążony w całkowitej ciemności. Latarka to obowiązkowe wyposażenie każdego, kto chce pokonać tę trasę po stromych schodach i pagórkach. Na miejscu strój kąpielowy jest opcjonalny, a nagroda za wysiłek to niezwykły widok: lazurowe morze, monumentalne klify i kamienista plaża, którą wielu określa mianem Zaginionego Świata – tyle że zamiast dinozaurów spotkamy tu przyjaznych nudystów. Guvano wciąż pozostaje poza g…

plaze-nudystow-GettyImages-1778649337-82cb8ea.jpg
width: 2121
height: 1414

Narodziny bomby atomowej. Mija 80 lat od pierwszej eksplozji jądrowej
type: item
date: 2025-07-16T09:30:45.000Z
subject: Historia
subject: Edukacja
subject: historia
subject: II wojna światowa
subject: nagasaki
subject: stany zjednoczone
description: Test Trinity zapoczątkował erę broni jądrowej. Naukowcy, którzy go przeprowadzili, początkowo cieszyli się z sukcesu. Wkrótce jednak wielu z nich zaczęło żałować udziału w projekcie.
encoded: Spis treści: Wynalezienie broni jądrowej Broń jądrowa w historii świata Broń jądrowa a ruch antynuklearny O 5:30 rano 16 lipca 1945 r., nad Nowym Meksykiem promieniowało światło jaśniejsze niż słońce. Ognista kula unicestwiła wszystko w jej pobliżu, a następnie wytworzyła grzybową chmurę, która kłębiła się na wysokości ponad 11 kilometrów. W następstwie tego wydarzenia naukowcy, którzy spowodowali wybuch, śmiali się i uściskali sobie dłonie, rozdając uroczyste drinki. Następnie pogrążyli się w ponurej myśli o śmiercionośnym potencjale broni, którą stworzyli. Właśnie wywołali pierwszą na świecie eksplozję jądrową. Wynalezienie broni jądrowej Test o kryptonimie „Trinity” był sukcesem. Udowodnił, że naukowcy potrafią wykorzystać potencjał rozszczepienia plutonu. Wprowadził on świat w erę atomową, zmieniając na zawsze działania wojenne i stosunki geopolityczne. Niecały miesiąc później Stany Zjednoczone zrzuciły dwie bomby atomowe na Hiroszimę i Nagasaki w Japonii. Dowodząc tym samym, że od teraz można było zniszczyć ogromne powierzchnie ziemi i zabić mnóstwo ludzi w kilka sekund. Naukowcy próbowali ustalić, w jaki sposób wywołać rozszczepienie jądra atomowego (reakcję, do której dochodzi, gdy jądra atomowe są rozszczepiane, wytwarzając ogromną ilość energii) od czasu odkrycia tego zjawiska w latach 30. ubiegłego wieku. Nazistowskie Niemcy jako pierwsze próbowały uzbroić się w taką energię, a wieść o ich wysiłkach wyciekała z kraju wraz z politycznymi dysydentami i wypędzonymi naukowcami, z których wielu było niemieckimi Żydami. W 1941 roku, po tym jak fizyk na emigracji, Albert Einstein ostrzegł prezydenta Franklina Delano Roosevelta, że Niemcy mogą próbować stworzyć bombę rozszczepiającą, Stany Zjednoczone przystąpiły do pierwszego wyścigu zbrojeń jądrowych. Rozpoczęto tajny projekt badań atomowych, nazwany kryptonimem „Projekt Manhattan”, łączący najwybitniejszych amerykańskich fizyków z naukowcami na uchodźstwie z Niemiec i innych krajów okupowanych przez nazistów. <…

bron-jadrowa-0b51928.png
width: 1080
height: 720

„Czarna śmierć” w USA. Dżuma znów uderzyła w Arizonie
type: item
date: 2025-07-15T13:15:45.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: dżuma
subject: medycyna
subject: stany zjednoczone
description: Płucna postać dżumy zabiła mieszkańca stanu Arizona. W USA nadal notuje się sporadyczne przypadki tej jednej z najgroźniejszych chorób zakaźnych. Do zarażenia dochodzi przez kontakt z chorymi i martwymi zwierzętami lub ukąszenie pchły.
encoded: Spis treści Mieszkaniec Arizony zmarł na dżumę płucną Jak dochodzi do zarażenia dżumą? Gdzie dżuma wciąż występuje i jak się przed nią chronić? Dżuma to ciężka choroba zakaźna, którą kojarzymy głównie z katastrofalnymi epidemiami z czasów średniowiecza. Jednak w przeciwieństwie do np. ospy prawdziwej, nigdy nie została całkowicie wyeliminowana. Jej przypadki nadal występują w wielu miejscach świata, w tym w krajach rozwiniętych – o czym przypomina najnowszy śmiertelny przypadek z USA. Mieszkaniec Arizony zmarł na dżumę płucną Według oficjalnych informacji przekazanych przez stanową służbę zdrowia, mieszkaniec stanu Arizona w USA zmarł na dżumę płucną. To pierwszy odnotowany zgon z powodu tej choroby w regionie od 2007 roku – przekazał Departament Zdrowia i Usług Społecznych Hrabstwa Coconino. Władze zapewniają, że ryzyko zarażenia pozostaje niskie, lecz ze względu na dobro rodziny zmarłego nie podają szczegółów. Według amerykańskich Centrów Kontroli i Prewencji Chorób (CDC), w USA rocznie zdarza się średnio siedem przypadków zakażenia dżumą u ludzi. Dżuma, znana jako „Czarna Śmierć”, w XIV wieku zabiła niemal połowę populacji Europy i była postrachem przez wiele kolejnych stuleci. Ostatnia pandemia tej choroby rozpoczęła się w Chinach na przełomie XIX i XX wieku. Potem, wraz z odkryciem bakterii wywołujących dżumę i upowszechnianiem się antybiotyków, choroba stopniowo wygasała. Jak dochodzi do zarażenia dżumą? Występują trzy różne formy tej ciężkiej choroby zakaźnej, wywoływanej przez bakterię Yersinia pestis. Dżuma dymienicza to najczęstsza postać, która przenosi się przez ugryzienie zakażonej pchły. Nieleczona może przejść w postać septyczną lub płucną, obie bardzo groźne i nieleczone prowadzące szybko i prawie zawsze do śmierci. Zakażenie dżumą może nastąpić także drogą kropelkową, przez kontakt z chorymi osobami lub zwierzętami. Tak było w przypadku poprzedniego zgonu w Arizonie w 2007 roku, gdy ofiara miała kontakt z martwym, zakażonym zwierzęciem. Gdzie dżuma …

GettyImages-1134489989-4dcbd67.jpg
width: 4957
height: 3587

USA stracą 29 miliardów dolarów przez brak turystów. Wszystko przez politykę Trumpa
type: item
date: 2025-07-09T07:03:46.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: donald trump
subject: stany zjednoczone
subject: turystyka
description: Prognozy na 2025 rok nie pozostawiają złudzeń: Stany Zjednoczone jako jedyny kraj na świecie odnotują spadek wydatków zagranicznych turystów. Zamiast wzrostu, osiągną deficyt na kwotę 29 miliardów dolarów. Winne są cięcia budżetu na promocję turystyki i surowa polityka imigracyjna.
encoded: Spis treści: Zamiast zysku, duże straty USA Polityka Trumpa jako główny czynnik spadków Konsekwencje i perspektywy W ubiegłym miesiącu Światowa Rada Podróży i Turystyki (WTTC) przeanalizowała wpływ turystyki na gospodarki 184 krajów. Wnioski okazały się szczególnie niepokojące dla Stanów Zjednoczonych, które – jako jedyne państwo na liście – w 2025 roku mają doświadczyć drastycznego spadku wpływów z turystyki międzynarodowej. Straty mogą sięgnąć nawet 29 miliardów dolarów. Kwota ta obejmuje zarówno mniejsze wydatki odwiedzających, jak i wcześniej prognozowany, niezrealizowany wzrost liczby podróżnych. Zamiast zysku, duże straty USA Początkowo analitycy z Tourism Economics przewidywali, że w 2025 roku liczba zagranicznych turystów odwiedzających USA wzrośnie o 9%, co przełożyłoby się na dodatkowe 16,3 miliarda dolarów wpływów do amerykańskiej gospodarki. Ta prognoza została jednak zrewidowana: zamiast wzrostu, spodziewany jest spadek o 8,2%. To oznacza, że faktyczna liczba podróżnych będzie aż o 17,2% niższa, niż początkowo zakładano. W efekcie USA mogą stracić od 25 do 29 miliardów dolarów potencjalnych przychodów. Szacunki Światowej Rady Podróży i Turystyki (WTTC) wskazują na 12,5 miliarda dolarów straty, natomiast Tourism Economics szacuje ją na 8,3 miliarda. W obu przypadkach mowa jednak o znaczącym deficycie – wynikającym zarówno z mniejszego ruchu turystycznego, jak i niezrealizowanych wcześniej prognoz. Polityka Trumpa jako główny czynnik spadków Eksperci podają kilka kluczowych przyczyn tego kryzysu. Przede wszystkim zagranicznych gości skutecznie zniechęciła polityka Donalda Trumpa, w tym surowe ograniczenia wizowe oraz restrykcje imigracyjne. – To dla rządu USA sygnał ostrzegawczy. Jeśli zaufanie zagranicznych turystów nie zostanie szybko odbudowane, miną lata, zanim USA wrócą do poziomu wydatków sprzed pandemii – oceniła Julia Simpson, CEO Światowej Rady Podróży i Turystyki. To jednak nie wszystko, bowiem republikańska administracja zmniejszyła budżet Bran…

donald-7db9e37.jpg
width: 4392
height: 3424

Przełomowe odkrycie. Wielkie Jezioro Słone ma nowych mieszkańców
type: item
date: 2025-07-07T09:30:44.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: jeziora
subject: przyroda usa
subject: stany zjednoczone
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Wielkie Jezioro Słone po raz kolejny zaskoczyło biologów. Najnowsze badania wykazały, że jego fauna jest bogatsza, niż dotąd przypuszczano. W ekstremalnych warunkach odkryto nieznane wcześniej organizmy.
encoded: W tym artykule: Wielkie Jezioro Słone z nowym biologicznym odkryciem Co jedzą nicienie ze słynnego jeziora? Niepewna przyszłość Wielkiego Jeziora Słonego Fauna nie tylko jeziora Loch Ness wzbudza kontrowersje i zaskakuje. Jak się okazuje, Wielkie Jezioro Słone w USA również kryje pewne tajemnice. Z tą różnicą, że zostały już potwierdzone przez naukowców. Chodzi o nieznane do tej pory żyjątka z akwenu. Przez dziesięciolecia uważano, że poza bakteriami i glonami jezioro zamieszkują tylko krewetki solankowe i muszki solankowe. Niedawno badacze odkryli tam jednak trzecią formę życia wielokomórkowego. Wielkie Jezioro Słone z nowym biologicznym odkryciem W trakcie badań terenowych naukowcy z Uniwersytetu Utah potwierdzili, że na dnie jeziora wiją się robaki różnych gatunków. Tym samym Wielkie Jezioro Słone uznano za najbardziej zasolone środowisko, w jakim kiedykolwiek znaleziono nicienie. Warto jednak podkreślić, że stworzenia te słyną z tego, iż potrafią umościć się prawie wszędzie na naszej planecie, gdzie warunki mogą wydawać ekstremalne dla innych gatunków. Za odkryciem stoją biolodzy Julie Jung i Michael Werner. Zaczęli od zebrania próbek osadów. Kiedy zauważyli mikrobiality (społeczności mikroorganizmów tworzące złoża minerałów), zbadali je dodatkowo w laboratorium. Stosując zaawansowaną technikę oddzielania makrocząsteczek, w tym DNA, RNA i białek, zidentyfikowali żywe nicienie w każdym miejscu, w którym pobrali próbki. Co jedzą nicienie ze słynnego jeziora? Naukowcy podejrzewają, że robaki żywią się bakteriami. Ma to potwierdzać eksperyment przeprowadzony w laboratorium. Do badań posłużył Caenorhabditis elegans, najlepiej zbadany nicień. W laboratorium karmiono te robaki bakteriami E. coli lub bakteriami żyjącymi w Wielkim Jeziorze Słonym. Następnie nicienie wystawiono na działanie wody z akwenu, która jest 50 razy bardziej słona niż naturalne siedlisko C. elegans. Po pięciu minutach robaki żywiące się E. coli wyginęły. Jednak te, które zjadały drobnoustroje z Wi…

the-great-salt-lake-fe7bcfa.jpg
width: 4000
height: 3000

Telosa: miasto przyszłości czy utopia miliardera? Tak wygląda budowa futurystycznej metropolii
type: item
date: 2025-06-24T08:04:47.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Technologia
subject: ekologia
subject: miasta
subject: stany zjednoczone
description: Na amerykańskiej prerii ma powstać 5-milionowy ośrodek miejski. Wszystko za sprawą miliardera Marca Lore’a, który planuje budowę futurystycznego obiektu. Idea miasta 15-minutowego, specjalne magazyny wody ulokowane w wieżowcach i zakaz pojazdów spalinowych – to tylko niektóre z rewolucyjnych koncepcji, jakie mają być zrealizowane w Telosie.
encoded: Spis treści: Społeczna idea Telosy Telosa jako miasto 15-minutowe, smart city i wzór ekologicznej urbanistyki Zielone miasto Telosa Brak wody i fałszywa inkluzywność – obawy wokół Telosy Słowo „telos”, od którego miasto wzięło swoją nazwę, oznacza w języku greckim „cel” lub „ostateczny sens”. Etymologia tego określenia może być interpretowana na dwa różne sposoby. Z jednej strony może wskazywać na ostateczny, doskonały kształt miasta, którego nie da się już w jakikolwiek sposób ulepszyć. Z drugiej – wyrażać założenie twórcy, który chciałby aby Telosa była środowiskiem życia, w którym każdy mieszkaniec ma możliwość realizacji swojego potencjału – społecznego, zawodowego i osobistego – w warunkach sprawiedliwości, równości i zrównoważonego rozwoju. Społeczna idea Telosy Za pomysłem stworzenia ultranowoczesnej metropolii stoi amerykański miliarder Marc Lore. Przedsiębiorca urodzony w Nowym Jorku przez większość swojego zawodowego życia był związany z branżą e-commerce (handel elektroniczny związany z sprzedażą i kupnem towarów lub usług za pośrednictwem internetu). To w trakcie swojej kariery Lore zaczął inspirować się nurtami społeczno-ekonomicznymi tworzonymi np. przez Arystotelesa lub Henry’ego George’a. Od greckiego filozofa zapożyczył tytułowe sformułowanie telos (cel), do którego mają dążyć wszyscy mieszkańcy Telosy. Miasto ma dawać swoim mieszkańcom równe szanse rozwoju, pozbywając się mechanizmów dzielących ludzi na mniej i bardziej zamożnych. Jednym z czynników, który ma wpływać na sprawiedliwość społeczną wewnątrz miasta, jest idea ekwityzmu (ang. equitism), czyli stworzenia modelu, który miałby łączyć idee kapitalizmu z zasadą wspólnego dobra w społeczeństwie. Idea opiera się na przekonaniu, że ziemia i przestrzeń publiczna powinny służyć wszystkim – nie tylko prywatnym właścicielom. Grunty, na których miasto miałoby powstać, mają należeć w całości do wspólnoty mieszkańców, która może tereny dzierżawić zewnętrznym inwestorom, firmom lub mieszkańcom. Z zysków…

telosa-03ae52a.jpg
width: 1440
height: 810

Czy Sławosz Uznański-Wiśniewski w końcu poleci w kosmos? Na przeszkodzie może stać polityka
type: item
date: 2025-06-18T12:27:11.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polityka
subject: polska
subject: rosja
subject: stany zjednoczone
description: Od trzech tygodni regularnie publikowane są kolejne daty startu misji Ax-4, po czym zostają odwoływane. Naturalnie opóźnienia w lotach kosmicznych są oczywistością. Tyle czynników musi zagrać jednocześnie, że zmiany startów są regularne. Czasami zawodzi pogoda, innym razem technologia, a najczęściej człowiek. Ale w przypadku Ax-4 w grę może wchodzić również polityka.
encoded: Spis treści: Problemy techniczne Wielka polityka Nowy termin misji? Na start załogowej misji kosmicznej IGNIS, czyli części czwartej komercyjnej misji amerykańskiej firmy Axiom Space, czekamy od dwóch lat. Ma w niej wziąć udział Polak – dr Sławosz Uznański-Wiśniewski. Faza przygotowań zakończyła się już dawno, a w tej chwili astronauci żyją w przedłużanej regularnie kwarantannie. Pierwszy termin startu, wyznaczony na 29 maja, został odwołany ze względu na uszkodzone okablowanie w kapsule Dragon Crew. Kapsule, która wraz z AX-4 ma polecieć w swój dziewiczy rejs. Poprzednia kapsuła, przygotowana na potrzeby misji Ax-4, została wykorzystana do ściągnięcia z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej astronautów pierwszego testowego lotu Starlinera. Dlatego SpaceX przydzielił Axiomowi nowy, zmodyfikowany statek kosmiczny Dragon Crew. Plusem jest to, że to pierwsi astronauci lecący danym Dragonem mają możliwość nadania kapsule imienia. Problemy techniczne Kolejną datę startu wyznaczono na 8 czerwca, by przenieść ją na 9 i wreszcie 10 czerwca. Ale tego dnia przez Florydę przetaczały się burze, które mogły skomplikować manewry konieczne do wyniesienia kapsuły na odpowiednią wysokość. Kolejnego dnia, 11 czerwca, ogłoszono, że z boosterów rakiety Falcon 9 wycieka paliwo, konkretnie tlen, który w komorze spalania mieszany jest z naftą lotniczą. SpaceX uspokajał, że poradzą sobie z naprawą szybko i start odbędzie się 12 czerwca. Wówczas jednak dowiedzieliśmy się, że z modułu Zvezda na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej wycieka powietrze. Co ciekawe, problem ten został po raz pierwszy zgłoszony w 2019 roku, ponownie dwa lata później. Przez cały ten okres statki kosmiczne dokowały do modułu Zvezda. Działo się tak nawet w czasie potwierdzonego wycieku w 2020–2021 roku. Jedynym zaleceniem dla załogi było zamykanie włazów pomiędzy segmentami, aby izolować wyciek i monitorować zmiany ciśnienia. W tym okresie do Zvezdy dokowały statki Progress MS i Sojuz MS. Jednak w przypadku Ax-4 dokowanie u…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e72f1b962ee7324bdd2cad778f7e4ad13b1e53ec-08d4705.jpg
width: 1280
height: 1796

Największa kapsuła czasu na świecie zostanie otwarta. Co w niej ukryto?
type: item
date: 2025-06-06T08:39:16.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: skarby
subject: stany zjednoczone
subject: zagadki
description: Motocykl, samochód, listy i… bikini. To tylko niektóre z tysięcy przedmiotów, które miały przetrwać pół wieku. Czy największa kapsuła czasu rzeczywiście skrywa skarby?
encoded: Spis treści: Największe kapsuła czasu na świecie Co znajduje się w środku? Stany Zjednoczone słyną poniekąd z tego, że wszystko mają największe (w szczególności w Teksasie), to tyczy się nie tylko burgerów czy samochodów, ale też kapsuł czasu. W Seward (stan Nebraska) ma znajdować się największy tego typu obiekt na świecie. To ważący 45 ton betonowy skarbiec. W środku znajdują się tysiące przedmiotów z lat 70. Kapsuła ma zostać otwarta 4 lipca 2025 roku, a więc równo 50 lat po jej zamknięciu. Kapsułę wybudował Harold Keith Davisson, miejscowy sklepikarz. Jak podkreśla jego córka, Trish Johnson, pragnął, by jego wnuki „wiedziały, jak wyglądało jego życie w 1975 roku”. Największe kapsuła czasu na świecie Przypomnijmy, że kapsuła czasu to pojemnik – fizyczny lub cyfrowy – który służy do przechowywania wybranych przedmiotów, dokumentów i zapisów z myślą o przyszłych pokoleniach. Dzieło Amerykanina spełnia więc swoje założenie. I choć zostało wpisane do Księgi Rekordów Guinnessa jako „największa kapsuła czasu świata”, tytuł nadal wzbudza kontrowersje. Władze Uniwersytetu Oglethorpe zakwestionowały rekord, twierdząc, że uczelniana krypta jest większa. Davisson nie pozostał dłużny i odpowiedział, stawiając kolejną, jeszcze większą kapsułę w formie betonowej piramidy, na szczycie pierwotnego skarbca. Ostatecznie Guinness wycofał się z przyznawania tytułu „największej kapsuły czasu”, ale kapsuła Davissona nadal uchodzi za największy tego typu obiekt na świecie. Jest ich oczywiście znacznie więcej. Wśród najbardziej znanych kapsuł czasu najczęściej są wymieniane: Krypta Cywilizacji na Uniwersytecie Oglethorpe w stanie Atlanta. Została zamknięta w 1940 roku i ma zostać otwarta dopiero w 8113 roku. Westinghouse Time Capsules, zakopane podczas Wystawy Światowej w Nowym Jorku w 1939 i 1965 roku. Mają zostać otwarte w 6939 roku. Kapsuły czasu NASA, m.in. Złote Płyty Voyager z 1977 roku – wysłane poza Układ Słoneczny jako przesłanie ludzkości do cywilizacji pozaziemskich. Co znajdu…

Najwieksza-kapsula-czasu-na-swiecie-da629e5.jpg
width: 800
height: 600

Od chłopca z Brooklynu do króla mafii. Al Capone bał się Polaka
type: item
date: 2025-05-31T11:01:13.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Ludzie
subject: mafia
subject: stany zjednoczone
description: Al Capone to jedna z najbardziej znanych postaci świata przestępczego. Jego droga od syna włoskich imigrantów do szefa chicagowskiej mafii pełna była przemocy, intryg i nieoczekiwanych powiązań, w tym z Polską. Oto pełna historia jego życia.
encoded: Spis treści: Wczesne życie i początki kariery przestępczej Na szczycie mafijnej hierarchii Al Capone – zbrodnie i upadek Ostatnie lata i śmierć Polskie powiązania i rywale Alphonse Gabriel Capone urodził się 17 stycznia 1899 roku w Nowym Jorku. Jego małą ojczyzną był Brooklyn, dzielnica zamieszkana wówczas głównie przez włoskich imigrantów. Już jako dziecko był świadkiem społecznej niesprawiedliwości, biedy i bezradności włoskiej diaspory. Te doświadczenia ukształtowały w nim przekonanie, że sukces osiąga się siłą i sprytem, niekoniecznie zgodnie z prawem. W wieku 14 lat porzucił szkołę i niemal natychmiast dołączył do świata zorganizowanej przestępczości. Zanim osiągnął pełnoletniość, znał już brutalność ulicznych porachunków, strukturę mafijnej lojalności i znaczenie pieniędzy zdobywanych nielegalnie. Wczesne życie i początki kariery przestępczej Al Capone pochodził z rodziny włoskich imigrantów z Neapolu. Jego ojciec Gabriele Capone był uczciwym fryzjerem, a matka Teresina Raiola – szwaczką. Wychowywał się w wielodzietnej rodzinie. Miał ośmioro rodzeństwa, z których kilku także miało później problemy z prawem. W domu panował porządek i katolicka dyscyplina, jednak otoczenie Brooklynu było dominującym czynnikiem wychowawczym. Capone nie był szkolnym prymusem, ale wyróżniał się ponadprzeciętną inteligencją i wyczuciem sytuacji społecznych. To przydało mu się w późniejszej karierze przestępczej. Po wyrzuceniu ze szkoły Capone trafił do ulicznych gangów: South Brooklyn Rippers, Junior Forty Thieves, a później do słynnego Five Points Gang. Właśnie tam, pod okiem Johnny’ego Torrio, uczył się zasad mafijnego „biznesu”. To Torrio odkrył jego potencjał jako przywódcy. Capone był brutalny, ale zarazem potrafił zjednywać ludzi. Będącym młodym gangsterem pracował jako bramkarz w barze należącym do Frankiego Yale'a. Wtedy też zyskał przezwisko „Scarface” po bójce zakończonej głębokim rozcięciem policzka. Na szczycie mafijnej hierarchii W 1919 roku Torrio wezwał Capone do Chic…

Al-Capone-6b9fece.jpg
width: 3679
height: 2400

Andrew Jackson – prezydent USA, który zainspirował Donalda Trumpa
type: item
date: 2025-05-25T09:26:23.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: biogram
subject: polityka
subject: prezydent
subject: stany zjednoczone
description: Andrew Jackson, siódmy prezydent Stanów Zjednoczonych, uważany jest za jednego z najbardziej kontrowersyjnych liderów w historii USA. Jego populistyczny styl rządzenia i bezkompromisowe decyzje budzą skojarzenia z prezydenturą Donalda Trumpa.
encoded: Spis treści: Dzieciństwo na pograniczu wojny Od sieroty do prawnika i plantatora Bohater wojenny i „człowiek ludu” Prezydentura pełna konfliktów Największe kontrowersje – Indian Removal Act Inspiracja dla Donalda Trumpa Śmierć i spuścizna Andrew Jackson, siódmy prezydent Stanów Zjednoczonych, uważany jest za jednego z najbardziej kontrowersyjnych liderów w historii USA. Jego populistyczny styl rządzenia i bezkompromisowe decyzje, zaledwie kilka dekad po powstaniu USA, budzą skojarzenia z prezydenturą Donalda Trumpa. Choć prezydentury Andrew Jacksona i Donalda Trumpa dzieli ponad 180 lat, wielu historyków i komentatorów politycznych dostrzega między tymi politykami uderzające podobieństwa. Obaj prezentowali się jako outsiderzy walczący z elitami, odwoływali się do „zwykłych ludzi” i prowadzili politykę opartą na silnym przywództwie. Jackson był jednym z pierwszych amerykańskich prezydentów, którzy wykorzystali swoją popularność wśród obywateli do przekształcenia układu sił w polityce. Był też głęboko przekonany o potrzebie silnej egzekutywy – przekonanie to znajdowało odzwierciedlenie w jego konfliktach z Kongresem i Sądem Najwyższym. Dzieciństwo na pograniczu wojny Andrew Jackson przyszedł na świat 15 marca 1767 roku w rejonie Waxhaws, na pograniczu Karoliny Północnej i Południowej. Jego rodzice byli szkocko-irlandzkimi imigrantami, którzy osiedlili się w Ameryce w 1765 roku. Ojciec zmarł na krótko przed narodzinami syna, pozostawiając rodzinę w trudnej sytuacji materialnej. Młody Andrew dorastał w atmosferze napięć związanych z wojną o niepodległość. W wieku 13 lat dołączył do lokalnej straży miejskiej jako kurier. W 1781 roku został pojmany przez Brytyjczyków, a podczas niewoli odmówił wyczyszczenia butów oficerowi, za co został uderzony szablą – blizny pozostały mu na całe życie. Te traumatyczne doświadczenia ukształtowały jego niechęć do Brytyjczyków i silne poczucie niezależności. Od sieroty do prawnika i plantatora Po wojnie o niepodległość USA Jackson podjął …

Andrew-Jackson-i-Donald-Trump-21b9084.png
width: 900
height: 600