National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-21T13:43:29.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Ryś kanadyjski zamieszkuje mroźne obszary północy. Ten niezwykły drapieżnik jest mistrzem przetrwania w głębokim śniegu
items: Warszawa bliżej Doliny Krzemowej. Rusza nowe hitowe połączenie LOT-u za ocean
items: Czego jeszcze nie wiesz o Stanach Zjednoczonych? Fakty o USA, które zaskakują
items: Bał się policji i własnych cieni. Jak fobie Alfreda Hitchcocka zmieniły historię kina?
items: Jesse James – historia, która stworzyła legendę Dzikiego Zachodu
items: Byliście fanami „Zmierzchu”? Teraz możecie spędzić noc w domu Belli Swan
items: Eksperci wskazali 7 najbardziej inspirujących miast. Jedno z nich znajduje się w Polsce
items: Polski wywiad dokonał niemożliwego. Brawurowa operacja „Samum” uratowała amerykańskich agentów
items: Chińczycy mogą wylądować na Księżycu przed Amerykanami. Czy to koniec dominacji USA w kosmosie?
items: Najpierw odpadły podeszwy, potem przyszły kolejne straty. Podróże kosztowały mnie więcej niż się spodziewałem
items: Film „Jedna bitwa po drugiej” powstał na podstawie powieści. Jej autor od lat się ukrywa
items: Oscary mają niemal stuletnią historię. Nie brakuje w niej zaskoczeń i polskich sukcesów
items: To miejsce od dekad rozpala wyobraźnię. Legendy o jego zawartości krążą od pokoleń
items: Ann Lee stworzyła własną religię. Była „jedną z najwcześniejszych feministek”
items: Miłość w czasach AI. Coraz więcej osób rezygnuje z realnych partnerów na rzecz chatbotów
items: Historyczne odkrycie w sercu Nowego Jorku. Tajne przejście służyło zbiegłym niewolnikom
items: Jak zobaczyć ognisty wodospad w Yosemite? To jedna z najwspanialszych iluzji optycznych świata
items: Świat ma dość turystów? Tu tego nie odczujesz. Oto 10 najbardziej gościnnych miejsc
items: Portoryko – skąd pochodzi Bad Bunny? Śpiewa o niezwykłym kraju, który nie jest państwem
items: Ekstremalny atak zimy skuł Niagarę lodem. Niezwykły widok przyciąga turystów
items: Amerykańskie wojsko na Grenlandii odebrało Inuitom ich ziemie. A potem je skaziło
items: „Zegar zagłady” znów przesunięty. Według naukowców do końca ludzkości pozostało 85 „sekund”
items: Zima paraliżuje USA. Milion ludzi bez prądu, zamknięte szkoły, odwołane tysiące lotów
items: Czego polscy naukowcy szukają na Grenlandii? To „niezbadana kraina z wielkim potencjałem”
items: Kto zostawia świecące ślady w lesie? Odkryto nietypową formę komunikacji w świecie zwierząt

Ryś kanadyjski zamieszkuje mroźne obszary północy. Ten niezwykły drapieżnik jest mistrzem przetrwania w głębokim śniegu
type: item
date: 2026-05-10T07:56:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: ameryka północna
subject: kanada
subject: koty
subject: rysie
subject: stany zjednoczone
description: Ryś kanadyjski to prawdziwa ikona dzikich ostępów Ameryki Północnej. Nazywany „duchem północnych borów”, jest drapieżnikiem ekosystemu borealnego, którego istnienie jest ściśle splecione z jednym gatunkiem ofiary, a ich wzajemne relacje stały się fundamentem współczesnej ekologii populacyjnej. Jak wygląda ten wspaniały kot? Na jaką ofiarę poluje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Dziedzictwo Issoire Zasięg występowania rysia kanadyjskiego Adaptacje do arktycznego mrozu Ryś kanadyjski vs ryś eurazjatycki Cykl ofiary i drapieżnika Zagrożenia dla rysia kanadyjskiego Nie ulega wątpliwości, że ryś kanadyjski pozostaje symbolem dzikości północy. Nie jest jednak pewne, czy przyszłe pokolenia będą miały okazję zobaczyć go w jego naturalnym środowisku – dzikich lasach północnych stanów USA i Kanady. Temu wspaniałemu zwierzęciu zagraża nie tylko ocieplenie klimatu, które powoli, sukcesywnie, roztapia jego mroźne imperium, ale także bezpośrednia działalność człowieka wkraczającego na terytoria rysia. Dziedzictwo Issoire Ryś kanadyjski (Lynx canadensis) pozostaje jednym z czterech żyjących przedstawicieli swojego rodzaju, obok rysia eurazjatyckiego, iberyjskiego i rudego, zwanego bobcatem. Każdy z tych gatunków wywodzi się od wspólnego przodka – rysia z Issoire (Lynx issiodorensis), który zamieszkiwał Europę i Afrykę na przełomie późnego pliocenu i wczesnego plejstocenu. Koty te skolonizowały Amerykę Północną w trakcie dwóch fal migracji przez most lądowy Beringia. Pierwsza odbyła się ok. 2,6 miliona lat temu i dała początek populacjom, które osiedliły się w południowej części kontynentu, ewoluując w dzisiejszego rysia rudego. Druga nastąpiła znacznie później, bo w ciągu ostatnich 200 tysięcy lat. Populacje te zajęły uwolnione od lodowców północne rejony kontynentu, co doprowadziło do wykształcenia się rysia kanadyjskiego. Choć morfologia obu gatunków pozostaje zbliżona, zwłaszcza dla niewprawnego oka, dzięki ewolucyjnej separacji czasowej i geograficznej zwierzęta te zajęły odmienne nisze ekologiczne. Zasięg występowania rysia kanadyjskiego Lynx canadensis zajmuje szeroki pas północnej części kontynentu, a jego zasięg występowania jest niemal identyczny z zasięgiem zająca amerykańskiego. Największa część populacji tych zwierząt zamieszkuje borealne lasy Alaski i Kanady. W USA ryś występuje na izolowanych „wyspach” siedliskowych. Są nimi: p…

rys-kanadyjski-19c3f6b.jpg
width: 1800
height: 1200

Warszawa bliżej Doliny Krzemowej. Rusza nowe hitowe połączenie LOT-u za ocean
type: item
date: 2026-05-07T14:48:06.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: loty samolotem
subject: polskie linie lotnicze lot
subject: san francisco
subject: stany zjednoczone
description: Z Lotniska Chopina w Warszawie wystartował pierwszy bezpośredni samolot do San Francisco. To strategiczny krok polskiego przewoźnika, który otwiera przed podróżnymi nie tylko bramy do Doliny Krzemowej, ale i do jednego z najbardziej fascynujących miast świata. Nowe połączenie to szansa na zacieśnienie więzi biznesowych i turystyczny hit nadchodzących sezonów.
encoded: Spis treści: Nowy most między Polską a Kalifornią Komfortowa podróż Dreamlinerem Co warto zobaczyć w „Mieście nad Zatoką”? Strategiczne znaczenie dla regionu Polskie Linie Lotnicze LOT oficjalnie dołączyły San Francisco do swojej regularnej siatki połączeń, czyniąc je szóstym miastem w Stanach Zjednoczonych (po Nowym Jorku, Chicago, Los Angeles, Miami i Newark), do którego pasażerowie mogą dotrzeć bezpośrednio z Warszawy. Inauguracyjny rejs to zwieńczenie długofalowej strategii rozwoju na kluczowym rynku północnoamerykańskim. Nowy most między Polską a Kalifornią – Wybór San Francisco nie jest przypadkowy. Miasto, położone na styku Pacyfiku i Zatoki San Francisco, to globalne centrum innowacji. – Dzisiejsza inauguracja połączenia z Warszawy do San Francisco to nie tylko rozszerzenie naszej siatki połączeń, ale przede wszystkim inwestycja w kierunek, który łączy biznes, innowacje i globalne ambicje – podkreśla Robert Ludera, Członek Zarządu ds. Handlowych PLL LOT. – Wraz z debiutem tego kierunku, San Francisco staje się szóstym lotniskiem w Stanach Zjednoczonych obecnym w naszej regularnej siatce połączeń. Ta trasa stworzy realną przestrzeń do budowania partnerstw biznesowych, wymiany wiedzy oraz wzmacniania relacji gospodarczych pomiędzy Polską, Europą Środkowo-Wschodnią a zachodnim wybrzeżem Stanów Zjednoczonych. Komfortowa podróż Dreamlinerem Loty na trasie Warszawa (WAW) – San Francisco (SFO) odbywają się cztery razy w tygodniu – w środy, czwartki, soboty i niedziele. Pasażerowie pokonują dystans ponad 9 tysięcy kilometrów na pokładach najnowocześniejszych samolotów szerokokadłubowych świata – Boeingów 787 Dreamliner. Podróż trwa około 11 godzin i 30 minut, co czyni ją najszybszym sposobem na dotarcie z Europy Środkowej na północne wybrzeże Kalifornii. Dzięki zaawansowanej technologii Dreamlinerów, pasażerowie mogą liczyć na wyższe ciśnienie w kabinie i lepszą wilgotność powietrza, co znacząco pomaga radziś sobie z jet lagiem. Co warto zobaczyć w „Mieście nad Zato…

san-francisco-GettyImages-2196065152-95dc170.jpg
width: 7765
height: 4987

Czego jeszcze nie wiesz o Stanach Zjednoczonych? Fakty o USA, które zaskakują
type: item
date: 2026-05-04T11:55:11.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: ameryka
subject: ameryka północna
subject: ciekawostki
subject: przyroda usa
subject: stany zjednoczone
description: Stany Zjednoczone to kraj pełen skrajności, niezwykłych historii i niespodzianek. Od przedziwnych praw po zapierające dech w piersiach zjawiska – sprawdź najciekawsze ciekawostki o USA, które zmieniają postrzeganie tego kraju.
encoded: Spis treści: Jak naprawdę wygląda życie w USA? Ciekawostki o kulturze Stanów Zjednoczonych Szkoła w USA – zobacz, jak wygląda edukacja za oceanem Kuchnia w USA – mity i fakty. Co warto wiedzieć o amerykańskim jedzeniu Stany Zjednoczone w praktyce. Zobacz najważniejsze ciekawostki dla podróżników Fascynująca geografia USA. Poznaj fakty, które zaskakują Zaskakująca historia USA. To warto wiedzieć Ameryka to nie tylko Statua Wolności, Nowy Jork czy słynna Route 66. Stany Zjednoczone kryją w sobie mnóstwo tajemnic i nietypowych faktów, które potrafią zaskoczyć nawet najbardziej doświadczonych podróżników. Czy wiesz, że w niektórych stanach obowiązują prawa brzmiące jak żart, a Alaska jest tak ogromna, że pomieściłaby kilka europejskich państw? Przygotuj się na fascynującą podróż i poznaj najciekawsze ciekawostki o USA, które pozwolą spojrzeć na ten kraj z zupełnie nowej, nieoczywistej perspektywy. Jak naprawdę wygląda życie w USA? Ciekawostki o kulturze Stanów Zjednoczonych Obyczaje za oceanem potrafią zaskoczyć. Oto niezwykłe ciekawostki o kulturze amerykańskiej, które pokazują, jak codzienne życie w Stanach Zjednoczonych różni się od europejskich realiów. Amerykanie są narodem niezwykle przywiązanym do swoich symboli. Flaga Stanów Zjednoczonych jest otaczana ogromnym szacunkiem i powiewa nie tylko na budynkach rządowych, ale także dumnie zdobi domy czy sklepy. Choć Sąd Najwyższy uznał palenie flagi za formę wolności słowa, społecznie taki czyn jest wciąż traktowany jako głęboki brak szacunku. Mimo że w Europie panuje czasem stereotyp o powierzchowności mieszkańców 50 stanów USA, rzeczywistość bywa inna. Amerykanie są bardzo otwarci i pozytywnie nastawieni do świata. Nieznajomi na ulicy chętnie wymieniają uśmiechy i wdają się w krótkie, niezobowiązujące rozmowy (tzw. small talk), co dla wielu Europejczyków może być zaskakujące. Sport w USA to coś więcej niż aktywność fizyczna – to ważny element życia społecznego. Sport akademicki i szkolny jest niezwykle popularny, a m…

ciekawostki-o-USA-GettyImages-2251248434-d2e743b.jpg
width: 8256
height: 5504

Bał się policji i własnych cieni. Jak fobie Alfreda Hitchcocka zmieniły historię kina?
type: item
date: 2026-05-02T11:01:46.000Z
creator: Artur Białek
subject: Ludzie
subject: filmy
subject: stany zjednoczone
subject: wielka brytania
description: Dzięki swojej wyjątkowej narracji wizualnej Alfred Hitchcock zdefiniował sposób, w jaki współczesny widz doświadcza lęku i napięcia. Przez sześć dekad aktywności zawodowej nie tylko wyreżyserował ponad pięćdziesiąt filmów fabularnych, ale przede wszystkim stworzył unikatowy język filmowy, który do dziś pozostaje fundamentem edukacji kinematograficznej na całym świecie. To właśnie ten twórca stał się jednym z pierwszych reżyserów, którego nazwisko było marką samą w sobie, a umieszczone nad tytułem filmu znaczyło dla publiczności więcej niż nazwiska występujących w nim aktorów.
encoded: Spis treści: Londyn, jezuici i pierwotny lęk Szkoła niemego kina i niemiecki ekspresjonizm Podbój Hollywood Tajemnica sukcesu Mistrz suspensu, król dreszczowców, architekt makabry i niepokoju. Bez względu na to, jak określimy Hitchcocka należy jasno stwierdzić, że mówimy tu o kimś więcej niż tylko reżyserze filmowym. To człowiek-instytucja, który przeszedł długą drogę, zanim podbił hollywoodzkie studia nagraniowe i rzucił wyzwanie tradycyjnym strukturom opowiadania historii. Londyn, jezuici i pierwotny lęk Alfred Joseph Hitchcock urodził się 13 sierpnia 1899 roku w Leytonstone (na obrzeżach ówczesnego Londynu). Wychowywał się w rodzinie o głęboko zakorzenionym katolickim światopoglądzie, w której dominowały surowe zasady. Był najmłodszym z trojga dzieci Williama Hitchcocka, handlarza warzywami i drobiem, i Emmy Jane Whelan. To właśnie środowisko domowe, przesiąknięte religijną etyką, wywarło ogromny wpływ na jego późniejszą twórczość, zaszczepiając w młodym Alfredzie trwałe poczucie winy, lęku przed autorytetami i fascynację moralną dwuznacznością. Niemały wpływ na wrażliwość emocjonalną Hitchcocka wywarła także edukacja w jezuickim St. Ignatius College w Stamford Hill. To tam, pod okiem surowych pedagogów, rozwinął niemal obsesyjną dyscyplinę pracy i skłonność do precyzyjnego planowania każdego detalu. To w późniejszych latach przełożyło się na jego słynną metodę pracy ze storyboardami. W dzieciństwie czuł się samotny i wyobcowany. Wynikało to nie tylko ze statusu katolika w anglikańskim kraju, ale także z nadwagi. Poczucie izolacji później stało się fundamentem dla postaci, które tworzył – zwykłych ludzi uwikłanych w sytuacje, których nie rozumieją i z których nie potrafią się wydostać bez drastycznych zmian w swojej tożsamości. Trauma na komisariacie Należy wspomnieć, że we wczesnym dzieciństwie przyszły reżyser doznał niemałej traumy. Według relacji samego Hitchcocka, chcąc ukarać syna za drobne przewinienie, ojciec wysłał go na lokalny komisariat policji z list…

Alfred-Hitchcock-d4350f4.jpg
width: 1575
height: 1050

Jesse James – historia, która stworzyła legendę Dzikiego Zachodu
type: item
date: 2026-05-02T06:32:09.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Ludzie
subject: dziki zachód
subject: legendy
subject: stany zjednoczone
description: Postać Jessego Jamesa od ponad stu lat budzi skrajne emocje. Dla jednych był bezwzględnym przestępcą, dla innych symbolem buntu wobec powojennego porządku w Stanach Zjednoczonych. Współczesna historiografia oddziela jednak fakty od legendy, pokazując, że jego życie było znacznie bardziej złożone niż popularne opowieści o „amerykańskim Robin Hoodzie”.
encoded: Spis treści: Od partyzanta do przestępcy Gang Jamesa-Youngera i narodziny legendy Mit kontra rzeczywistość Śmierć, która przeszła do historii Dlaczego Jesse James wciąż fascynuje? Jesse Woodson James urodził się 5 września 1847 roku w stanie Missouri, w regionie znanym jako Little Dixie. Był to obszar silnie związany kulturowo z Południem – zarówno pod względem stylu życia, jak i stosunku do niewolnictwa. Jego ojciec był pastorem baptystycznym, a rodzina należała do lokalnej społeczności rolniczej, w której niewolnictwo było częścią codzienności. Wczesna śmierć ojca oraz burzliwa sytuacja polityczna w Stanach Zjednoczonych sprawiły, że młody Jesse dorastał w świecie napięć i konfliktów. Decydujący wpływ na jego życie miała jednak wojna secesyjna (1861–1865). Missouri stało się areną brutalnej wojny partyzanckiej. Jesse i jego starszy brat Frank dołączyli do prokonfederackich oddziałów partyzanckich, znanych jako bushwhackers. Tam bracia James zetknęli się z przemocą, która wykraczała poza konwencjonalne działania wojenne. Egzekucje, zasadzki i ataki na cywilów były częścią tej rzeczywistości. To brutalne i odhumanizowujące doświadczenie stało się fundamentem późniejszej drogi Jessego Jamesa. Od partyzanta do przestępcy Po zakończeniu wojny Stany Zjednoczone weszły w okres Rekonstrukcji, który dla wielu byłych zwolenników Konfederacji oznaczał marginalizację i utratę wpływów. W tym kontekście działalność przestępcza Jessego Jamesa nie była przypadkowa. Dla niego i jego towarzyszy stanowiła kontynuację walki – choć już poza oficjalnym polem bitwy. W drugiej połowie lat 60. XIX wieku bracia James wraz z braćmi Younger utworzyli gang, który szybko stał się jednym z najbardziej znanych w regionie. Ich celem były banki, pociągi i dyliżanse – symbole rozwijającego się kapitalizmu i władzy federalnej. Choć napady przyniosły im rozgłos, nie miały nic wspólnego z romantyczną wizją „sprawiedliwości społecznej”. W rzeczywistości działalność gangu wiązała się z brutalną przemocą…

JesseJames-ec78c21.jpg
width: 1800
height: 1200

Byliście fanami „Zmierzchu”? Teraz możecie spędzić noc w domu Belli Swan
type: item
date: 2026-04-22T07:47:41.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: budynki
subject: filmy
subject: stany zjednoczone
subject: wampiry
description: Fani sagi „Zmierzch” znaleźli sposób, by połączyć sentyment z biznesem. Dom, który w filmach należał do Belli Swan, został kupiony przez prywatnych właścicieli i przekształcony w miejsce noclegowe dla turystów. Dziś rezerwacje znikają błyskawicznie, a zainteresowanie fanów serii o wampirach nie słabnie mimo upływu lat.
encoded: Kiedy w 2005 roku ukazała się powieść „Zmierzch” autorstwa Stephenie Meyer, rozpoczęło się globalne zjawisko popkulturowe. Historia miłości nastolatki i wampira szybko podbiła listy bestsellerów, a kolejne części serii tylko umacniały jej pozycję. Prawdziwy rozgłos przyniosła jednak ekranizacja – pierwszy film trafił do kin w 2008 roku, a cała saga zarobiła na świecie ponad 3 miliardy dolarów. W głównych rolach wystąpili Robert Pattinson i Kristen Stewart, stając się jednymi z najbardziej rozpoznawalnych twarzy tamtego okresu. Choć od premiery minęło już kilkanaście lat, popularność „Zmierzchu” nie wygasła. Wręcz przeciwnie – fani nadal chętnie wracają do historii i odwiedzają miejsca związane z filmem, a jednym z najbardziej pożądanych jest dom Belli Swan. Jak dom Belli Swan trafił na rynek i stał się biznesem fanów „Zmierzchu”? Historia tej nieruchomości zaczęła się od pasji, a dopiero później przerodziła się w dochodowy projekt. Amber i Dean Neufeldowie, prywatni nabywcy i jednocześnie fani sagi „Zmierzch”, kupili w 2018 roku dom w St. Helens w stanie Oregon w USA – ten sam, który w filmach pełnił rolę domu Belli Swan. Nieruchomość została sprzedana za 360 tys. dolarów, czyli powyżej ceny wywoławczej, co pozwoliło im wyprzedzić innych zainteresowanych kupujących i zabezpieczyć miejsce o wyjątkowej wartości dla fanów serii. Jak przyznała Amber w rozmowie z magazynem „Fortune”, decyzja miała przede wszystkim charakter emocjonalny. – Kiedy budynek pojawił się na rynku, pomyślałam: „O rany, znam ten dom” – wspominała. Początkowo para nie planowała prowadzenia działalności turystycznej – kluczowe było dla nich zachowanie miejsca, które na trwałe zapisało się w historii popkultury i jego autentycznego charakteru. Dopiero z czasem pojawił się pomysł, aby udostępnić dom innym fanom i pozwolić im doświadczyć tej przestrzeni w bezpośredni sposób. W 2019 roku rozpoczęto wynajem, jednak zainteresowanie początkowo było umiarkowane, a projekt nie zapowiadał spektakularnego suk…

zdj-66-1c33191.jpg
width: 4864
height: 3240

Eksperci wskazali 7 najbardziej inspirujących miast. Jedno z nich znajduje się w Polsce
type: item
date: 2026-04-16T12:45:26.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: barcelona
subject: miasta
subject: polskie miasta
subject: stany zjednoczone
subject: warszawa
description: Podróże służbowe przez lata kojarzyły się z powtarzalnym schematem – lot, hotel i spotkania zamknięte w przestrzeni sal konferencyjnych. Coraz częściej jednak zmienia się podejście do tego typu wyjazdów. Odpowiednio dobrana destynacja może stać się nie tylko tłem dla pracy, lecz także źródłem inspiracji i nowych pomysłów.
encoded: W czasach, gdy granica między pracą a podróżowaniem coraz bardziej się zaciera, rośnie znaczenie miejsc, które sprzyjają kreatywności i nieszablonowemu myśleniu. Eksperci branży turystycznej wskazują, że niektóre miasta wyróżniają się pod tym względem szczególnie – oferując nie tylko rozwiniętą infrastrukturę biznesową, lecz także unikatową atmosferę, kulturę i przestrzeń sprzyjającą refleksji. W jednym z najnowszych zestawień przygotowanych przez magazyn Travel + Leisure wskazano siedem takich lokalizacji na świecie. Co istotne, wśród nich znalazło się również miasto z Polski. Inspirujące miasta Europy dla podróży służbowych. Warszawa i Barcelona w zestawieniu Wśród europejskich miast wyróżnionych w zestawieniu znalazły się dwie destynacje, które w szczególny sposób łączą rozwój biznesowy z przestrzenią sprzyjającą kreatywności, czyli Warszawa i Barcelona. Polska stolica została doceniona za dynamiczną transformację oraz unikatowe połączenie historii z nowoczesnością. Nico Trinkhaus, zawodowy fotograf i założyciel platformy Sumfinity, od lat dokumentujący europejskie miasta, zwrócił uwagę na wyjątkową energię Warszawy. – Warszawa to wyjątkowe połączenie europejskiej energii startupów i miasta, które całkowicie się odmieniło – podkreślił. W jego ocenie szczególnie inspirujący jest kontrast widoczny w miejskiej przestrzeni – nowoczesne biurowce i rozwijające się centra biznesowe funkcjonują obok symboli przeszłości, takich jak Pałac Kultury i Nauki. – To zestawienie starego z nowym tworzy naprawdę wyjątkowy klimat – dodał. Trinkhaus zwrócił również uwagę, że rozwój Warszawy jest procesem rozłożonym w czasie – od odbudowy zniszczonego po II wojnie światowej Starego Miasta, po stopniową przemianę nadwiślańskich bulwarów w jedną z najważniejszych przestrzeni miejskich. Według niego to właśnie ta ewolucja sprawia, że miasto zyskuje głębię i staje się inspirujące dla odwiedzających. Równie istotne miejsce w zestawieniu zajmuje Barcelona, która od dekad pozostaje jednym z …

barcelonaa-67e7c15.jpg
width: 5734
height: 3824

Polski wywiad dokonał niemożliwego. Brawurowa operacja „Samum” uratowała amerykańskich agentów
type: item
date: 2026-04-06T12:33:36.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: historia polski
subject: irak
subject: kuwejt
subject: polska
subject: stany zjednoczone
subject: wojna
description: Operacja „Samum” była jedną z najbardziej spektakularnych akcji w historii wywiadu III RP. Do dziś nie poznaliśmy jej szczegółów i prawdopodobnie nie poznamy ich nigdy, zwłaszcza w obszarze metod pracy wywiadowczej. Mało tego, nie wiemy nawet, czy działania na Bliskim Wschodzie miały jakikolwiek kryptonim, bo ten, którym posługujemy się do dziś, został stworzony na potrzeby fikcyjnego filmu fabularnego.
encoded: Spis treści: Cisza przed burzą Pułapka na dyplomatów Zuchwała akcja polskiego wywiadu Amerykanie nie zapomnieli o długu wdzięczności W 1990 roku, gdy Europa Środkowa z Polską na czele wybudzała się z komunistycznego letargu, na Bliskim Wschodzie gromadziły się czarne chmury. To właśnie wtedy, w czasach, głębokiego niepokoju i niepewności, polski wywiad – instytucja będąca w trakcie bolesnej transformacji i weryfikacji – podjął się zadania, które wydawało się niemożliwe. Polska zagrała va banque, wygrywając uznanie przekładające się na nowe sojusze i, de facto, miliardy dolarów. Cisza przed burzą W drugiej połowie 1990 roku świat zachodni był skoncentrowany na powolnym rozkładzie ZSRR i zjednoczeniu Niemiec. Niepokojące sygnały, które napływały z Bagdadu, były albo niezauważone, albo lekceważone. Inwazja na Kuwejt była dla Zachodu absolutnym szokiem. Służby wywiadowcze USA, Wielkiej Brytanii i Francji, dysponujące satelitami i miliardowymi budżetami, dały się zaskoczyć dyktatorowi z Tikritu. W tym czasie polska dyplomacja w regionie znajdowała się w stanie specyficznego zawieszenia. Nowy ambasador RP w Kuwejcie miał dopiero objąć urząd. To sprawiło, że w momencie wybuchu konfliktu placówka była pozbawiona pełnego kierownictwa operacyjnego na najwyższym szczeblu. Widać zatem wyraźnie, że nikt nie spodziewał się wojny. Rotacje dyplomatyczne planuje się w okresach spokoju, nie w przededniu inwazji. Telefon z Basry W nocy z 1 na 2 sierpnia, pracownik jednej z polskich firm budowlanych stacjonujących w Basrze wykonał telefon do przedstawicieli polskich władz. Jego komunikat był krótki: „Ruszyli! Pojechali do Kuwejtu!”. Ten jeden telefon podkreśla niezwykle istotny szczegół: polska obecność w Iraku nie miała charakteru wyłącznie dyplomatycznego. Była to obecność gospodarcza, inżynieryjna, a przez to – wywiadowcza w szerokim sensie. Polscy inżynierowie widzieli ruchy wojsk, słyszeli ryk silników czołgów i widzieli łuny świateł kolumn pancernych zmierzających na południe, za…

WeaponstrainingatAbuHydraRangeduringOperationDesertShieldDM-ST-91-12003-47ce629.jpg
width: 2830
height: 1900

Chińczycy mogą wylądować na Księżycu przed Amerykanami. Czy to koniec dominacji USA w kosmosie?
type: item
date: 2026-04-03T13:31:18.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: chiny
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: nasa
subject: stany zjednoczone
description: Chińska Agencja Załogowych Lotów Kosmicznych przygotowuje się do wysłania tajkonautów na Księżyc przed 2030 rokiem. Chińczycy, podobnie jak Amerykanie, planują też zbudować własną bazę lunarną. Czy opóźnienia w programie Artemis doprowadzą do zmiany na miejscu kosmicznego lidera?
encoded: Pierwsza od ponad 50 lat załogowa misja kosmiczna w odległy kosmos przebiega prawidłowo. Czworo astronautów Artemis II po wykonaniu manewru translunarnego, który skierował statek Orion na ścieżkę wokół Księżyca, testuje nowe systemy statku. Cała otoczka wydarzenia, w której podkreśla się nieustannie prymat USA w kosmosie, przypomina sposób, w jaki mówiono o pierwszych amerykańskich programach załogowych realizowanych w czasach zimnej wojny. Boostery rakiety SLS zostały pokryte ogromnymi napisami „250”, co odnosiło się do 250-lecia USA. Sposób prezentowania astronautów, dumnie patrzących w rysującą się na horyzoncie przyszłość, ma w sobie pomnikowość socrealizmu. Jednak trudno nie odnieść wrażenia, że to w dużej mierze fasada. Opóźnienia programu Artemis Faktem jest, że program Artemis ma znaczne opóźnienia. A chociaż w tematach kosmicznych opóźnienia są normą, to w przypadku Artemis trudno nie odnieść wrażenia, że są one wynikiem szeregu złych decyzji. Jak na przykład postawienia na kosztowną i trudną w obsłudze rakietę SLS. Gdy ogłaszano program Artemis, pierwsze od programu Apollo załogowe lądowanie na Księżycu zostało wyznaczone na 2024 rok. W 2026 na orbicie Srebrnego Globu miała już powstawać stacja Gateway. Tymczasem jesteśmy w trakcie załogowego lotu testowego, analogicznego do Apollo 8. Wiemy też, że załoga Artemis III nie wyląduje na Księżycu, jak było pierwotnie zakładane. Zaszczyt ten ma przypaść dopiero misji Artemis IV. A chociaż administrator NASA Jered Isaacman twierdzi, że astronauci USA ponownie staną na Księżycu w 2028 roku i jeszcze w tej dekadzie rozpoczną się prace nad bazą lunarną, trudno nie odnieść wrażenia, że są to raczej nadzieje niż rzeczywistość. Chiński statek marzeń Tymczasem Chiny zamierzają wysłać kilku astronautów na powierzchnię Księżyca do 2030 roku oraz zbudować tam stałą bazę. W lutym Chińska Agencja Załogowych Lotów Kosmicznych przeprowadziła pierwszy bezzałogowy test kapsuły Mengzhou (statek marzeń), demonstrując system awaryj…

chinczycy-kosmos-2a2e34c.jpg
width: 1884
height: 1300

Najpierw odpadły podeszwy, potem przyszły kolejne straty. Podróże kosztowały mnie więcej niż się spodziewałem
type: item
date: 2026-03-28T11:14:44.000Z
creator: Jacek Mosakowski
subject: Adventure
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: czarnobyl
subject: konkurs travelera
subject: stany zjednoczone
description: Reportaż Jacka Mosakowskiego z Doliny Śmierci i z Czarnobyla znalazł się w gronie wyróżnionych artykułów w konkursie „Zostań Autorem National Geographic Traveler”, zorganizowanym z okazji 20-lecia magazynu.
encoded: Spis treści: Piekielny żar Doliny Śmierci i walka o każdy krok Mrok Czarnobyla i radioaktywne pamiątki na podeszwach Od Rzymu po Hongkong: Tragikomiczne straty podróżnika Oddajmy hołd wszystkim cichym bohaterom naszych podróży: odzieży i obuwiu, które tych wędrówek nie przetrwały. Piekielny żar Doliny Śmierci i walka o każdy krok Dolina Śmierci to pustynia w Kalifornii i Nevadzie, znana z nieludzkich warunków i temperatur przekraczających wszelkie przyzwoite normy. Siedzę w aucie, termometr pokazuje, że na zewnątrz jest 50 stopni Celsjusza czy, jakby to powiedzieli Amerykanie, ponad 120 stopni Fahrenheita. „Co to pięćdziesiąt stopni, żaden upał niestraszny temu, kto jeździł komunikacją miejską w lecie" – myślę i dumnie wychodzę z samochodu. Fala gorąca uderza mnie w twarz. Przez chwilę nie jestem pewny, czy to jeszcze Kalifornia, czy może wnętrze wielkiego, rozgrzanego do czerwoności piekarnika. W policzki, czoło, dłonie bije piekielny żar, nawet oddychać ciężej, bo nozdrza palą przy każdym wdechu. Gorąco tak, że nie da się nawet myśleć. Odruchowo stawiam pierwszy krok na twardej, ostrej soli typowej dla Doliny Śmierci, potem drugi krok. Parzy w pięty, da się jednak wytrzymać, idę dalej. Lecz co to? Czuję nieplanowany luz w stopach. Oto podeszwa jednego z butów, żadne tam trampki czy sandały, tylko grube adidasy – postanowiła pójść na swoje i zaczęła odklejać się od czubka. Czyli trzeba będzie ją naprawić po powrocie, jednak chyba nic poważnego. Wykonuję więc następny krok i znowu luz, tym razem w drugim bucie. Trudno, naprawi się oba. Z każdym kolejnym krokiem jednak podeszwy odklejają się coraz bardziej, aż po przejściu kilkunastu metrów całkowicie zostają za mną, stając się osobnym, wolnym bytem. Dolina Śmierci kontra buty 1:0, lecz i tak było warto! Takich wrażeń jednak nie zapewnia przejazd komunikacją miejską. Mrok Czarnobyla i radioaktywne pamiątki na podeszwach Albo ta wizyta w Czarnobylu. Przewodnik nieraz pił z lokalnymi strażnikami, więc przymykali oko, g…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/03/2553074d90d6cd7a1115396365-2b87674.jpg
width: 4608
height: 3456

Film „Jedna bitwa po drugiej” powstał na podstawie powieści. Jej autor od lat się ukrywa
type: item
date: 2026-03-16T14:16:09.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Lifestyle
subject: Ludzie
subject: filmy
subject: książki
subject: stany zjednoczone
description: Za nami 98. ceremonia wręczenia Oscarów, podczas której jednym z najgłośniejszych tytułów okazał się film „Jedna bitwa po drugiej”. Produkcja była nominowana aż w 13 kategoriach i ostatecznie zdobyła sześć statuetek. Choć nagrody aktorskie ominęły Leonardo DiCaprio, Benicio del Toro i Teyanę Taylor, Akademia doceniła m.in. Paula Thomasa Andersona, który otrzymał Oscara za najlepszy scenariusz adaptowany. Niewiele osób zdaje sobie jednak sprawę, że film powstał w oparciu o powieść jednego z najbardziej zagadkowych współczesnych pisarzy.
encoded: „One Battle After Another” w reżyserii Paula Thomasa Andersona luźno nawiązuje do powieści „Vineland” autorstwa Thomasa Pynchona – jednego z najbardziej intrygujących i nieuchwytnych twórców amerykańskiej literatury. Nie jest to zresztą pierwsze spotkanie Andersona z prozą tego postmodernistycznego pisarza. W 2014 roku reżyser przeniósł na ekran także jego powieść „Wada ukryta”, tworząc film pełen absurdalnego humoru, skomplikowanych wątków i charakterystycznej dla Pynchona gry z konwencją. Najnowsza produkcja rozwija tę fascynację jeszcze dalej, oferując historię bardziej wielowarstwową i przewrotną. Pojawia się więc pytanie – dlaczego twórczość Thomasa Pynchona od lat tak silnie inspiruje filmowców? Kim jest Thomas Pynchon? Tajemniczy autor powieści „Vineland” Thomas Pynchon należy do najbardziej zagadkowych i jednocześnie wpływowych pisarzy współczesnej literatury amerykańskiej. Urodził się 8 maja 1937 roku w Glen Cove na Long Island w stanie Nowy Jork. Już w młodości wyróżniał się dużymi zdolnościami – szkołę średnią ukończył w wieku zaledwie 16 lat, po czym rozpoczął studia na Uniwersytecie Cornell, gdzie początkowo wybrał fizykę inżynierską. Po dwóch latach przerwał naukę, by wstąpić do Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, gdzie służył na niszczycielu operującym na Morzu Śródziemnym. Po zakończeniu służby powrócił jednak na Cornell, tym razem studiując literaturę angielską. W tym okresie zaczął pisać pierwsze opowiadania, publikowane m.in. w studenckich czasopismach, a także eksperymentował z różnymi formami twórczości. Po ukończeniu studiów w 1959 roku pracował przez pewien czas jako autor tekstów technicznych w firmie Boeing w Seattle, jednocześnie rozwijając własne projekty literackie. To właśnie wtedy powstała jego pierwsza powieść „V.”, wydana w 1963 roku, która przyniosła mu rozgłos i pozwoliła całkowicie poświęcić się pisaniu. Od tego czasu Pynchon tworzy na pełen etat, publikując powieści łączące elementy historii, popkultury, nauki i polityki. Prz…

zdj-47-3e64391.jpg
width: 4864
height: 3240

Oscary mają niemal stuletnią historię. Nie brakuje w niej zaskoczeń i polskich sukcesów
type: item
date: 2026-03-16T09:32:38.000Z
creator: Filip Nowek
subject: Historia
subject: ciekawostki
subject: filmy
subject: Kultura
subject: stany zjednoczone
description: Oscary od niemal stu lat przyciągają uwagę milionów widzów, oferując historię pełną zaskoczeń i rekordów. Wśród największych gwiazd kina nie brakuje Polaków, którzy swoimi sukcesami udowodnili siłę rodzimej kinematografii. Odkryj fascynujące fakty o nagrodach Akademii.
encoded: Spis treści: Kto wymyślił Oscary? Na czym stoi figurka Oscara? Kto ma najwięcej Oscarów w historii? Jaki film dostał najwięcej Oscarów? Gdzie odbywa się gala wręczenia Oscarów? Kto z Polaków otrzymał Oscara? Ciekawostki o Oscarach Oscary, czyli Nagrody Amerykańskiej Akademii Filmowej, to bezsprzecznie najbardziej prestiżowe wyróżnienie w branży filmowej. Przyznawane od 1929 roku, stały się synonimem najwyższej jakości w świecie kina. Co roku gala ich wręczenia przyciąga największe gwiazdy Hollywood oraz miliony widzów przed telewizorami. Zebraliśmy najważniejsze informacje o tych wyjątkowych statuetkach. Kto wymyślił Oscary? Pomysł na Oscary narodził się w 1927 roku, gdy Louis B. Mayer, współzałożyciel wytwórni MGM (Metro-Goldwyn-Mayer), postanowił stworzyć organizację mającą na celu usprawnienie przemysłu filmowego. Początkowo głównym zadaniem jej członków było rozstrzyganie narastających sporów między MGM a jej pracownikami. Jednak kierunek działania Akademii szybko uległ zmianie. Wkrótce po utworzeniu Akademii Filmowej, jej inicjatorzy spotkali się w znanej Crystal Ballroom w hotelu Biltmore w centrum Los Angeles, aby omówić wszelkie szczegóły związane z funkcjonowaniem organizacji. Ustalono wówczas, że kluczowe będzie wzmocnienie wizerunku i popularyzacja amerykańskiego przemysłu filmowego. Pierwszym przewodniczącym Akademii został aktor Douglas Fairbanks Sr. Aby zrealizować postawione cele, ustanowiono nagrody dla twórców i filmów wyróżniających się wyjątkowymi osiągnięciami. Miało to na celu podniesienie prestiżu branży. W kolejnym roku stworzono system głosowania, proces selekcji oraz nominacji. Tak narodziły się nagrody, które obecnie znamy jako Oscary. Pierwsza ceremonia wręczenia statuetek odbyła się 16 maja 1929 r. w hotelu Roosevelt w Los Angeles i trwała zaledwie 15 minut. Wyróżnienia przyznano w 12 kategoriach, podczas gdy obecnie ich liczba wynosi 23. Na czym stoi figurka Oscara? Gdy postanowiono przyznawać coroczne nagrody, organizatorzy skupili się …

oscary-cee43ea.jpg
width: 4000
height: 2667

To miejsce od dekad rozpala wyobraźnię. Legendy o jego zawartości krążą od pokoleń
type: item
date: 2026-03-15T10:28:27.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: skarby
subject: stany zjednoczone
subject: wojsko
subject: złoto
description: Fort Knox kojarzy się przede wszystkim z gigantycznym skarbcem, w którym rząd Stanów Zjednoczonych zgromadził niewyobrażalnie gigantyczne rezerwy złota. Warto jednak wiedzieć, że słynne United States Bullion Depository stanowi jedynie niewielki fragment tej olbrzymiej instalacji, która od 1918 roku pozostaje niezdobytą twierdzą.
encoded: Spis treści: Miasto-twierdza w Kentucky Od poligonu do ogromnej bazy Instytucje i jednostki United States Bullion Depository W 1990 roku dwóch przebranych za policjantów mężczyzn weszło do Muzeum Isabelli Stewart Gardner w Bostonie i zrabowało 13 dzieł sztuki o łącznej wartości ok. 500 milionów dolarów. W 2003 roku złodzieje pokonali zabezpieczenia w Antwerp Diamond Centre i zrabowali diamenty, złoto i biżuterię, które wyceniono na ok. 100 milionów dolarów. W 2025 roku bandyci przebrani za ekipę remontową weszli w biały dzień do skarbca paryskiego Luwru. Ich łupem padło 8 elementów francuskich klejnotów koronnych o wartości ok. 88 milionów euro. To były jedne z najzuchwalszych kradzieży w historii, które mogą zawstydzić scenarzystów kinowych hitów. Jednak do tej pory żaden „wirtuoz włamań” nie zdecydował się na wejście do Fort Knox. I trudno się temu dziwić. W końcu mówimy tu o najpilniej strzeżonej fortecy świata. Miasto-twierdza w Kentucky Lokalizacja Fort Knox nie jest przypadkowa. Została wybrana dzięki starannej analizie strategicznej, przeprowadzonej ponad 100 lat temu. Instalacja została wzniesiona na obszarze o powierzchni przekraczającej 440 kilometrów kwadratowych. Dla zobrazowania skali, to nieznacznie mniej niż wynosi powierzchnia Warszawy (517,2 kilometra kwadratowego). Rozciąga się na terytorium trzech hrabstw stanu Kentucky: Bullitt, Hardin i Meade, między Louisville i Elizabethtown, w samym sercu regionu Bluegrass. Strategiczna głębia terytorium była kluczowa w latach 30. XX wieku, kiedy decydowano o lokalizacji depozytu kruszców. Oddalenie od wybrzeży o setki mil oraz ochrona zapewniana przez barierę Appalachów sprawiały, że Fort Knox był naturalnie chroniony przed ewentualnym atakiem lotniczym lub inwazją morską, co w tamtym czasie uznawano za decydujące czynniki bezpieczeństwa. Poza tym pofałdowany teren, porośnięty gęstymi lasami, idealnie nadawał się do ćwiczeń z zakresu nawigacji lądowej. Dwie strefy Z punktu widzenia topograficznego, Fort Knox…

fort-knox-367958d.jpg
width: 1560
height: 1200

Ann Lee stworzyła własną religię. Była „jedną z najwcześniejszych feministek”
type: item
date: 2026-03-12T08:58:47.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Historia
subject: filmy
subject: kobiety
subject: religie
subject: stany zjednoczone
subject: wielka brytania
description: Do polskich kin zawitał „Testament Ann Lee”, który już zdobył uznanie krytyków. W roli głównej wystąpiła Amanda Seyfried, a jej kreacja przyniosła aktorce nominację do Złotego Globa. Co szczególnie interesujące, historia przedstawiona w filmie nie jest fikcją, a scenariusz oparto na losach prawdziwej kobiety z XVIII wieku, której życie i działalność religijna wzbudzały zarówno zachwyt, jak i kontrowersje. Kim była Ann Lee i dlaczego jej postać do dziś budzi tak duże zainteresowanie?
encoded: Ann Lee przez swoich wyznawców była uznawana za żeńską manifestację Boga i duchową przywódczynię wspólnoty religijnej. Jej droga do tej roli była jednak pełna dramatycznych doświadczeń. Dorastała w ubogiej rodzinie w Anglii, a w młodości zmagała się z trudnymi warunkami życia i osobistymi tragediami, które ukształtowały jej poglądy religijne. Z czasem zaczęła głosić idee duchowej czystości i wspólnotowego życia, stając się założycielką protestanckiego ruchu religijnego znanego jako szejkerzy albo szejkersi. Co sprawiło, że jej nauki zdobyły tak wielu zwolenników i jak doszło do powstania tej niezwykłej wspólnoty? Kim była Ann Lee? Trudne dzieciństwo i początki jej religijnych przekonań Ann Lee przyszła na świat w 1736 roku w Manchesterze jako drugie z ośmiorga dzieci kowala Johna Leesa. Dorastała w bardzo skromnych warunkach – cała rodzina mieszkała w niewielkim mieszkaniu należącym do dziadków, a codzienność klasy robotniczej w XVIII-wiecznej Anglii była naznaczona ubóstwem i ciężką pracą. Lee nie otrzymała formalnego wykształcenia i jako młoda dziewczyna pracowała m.in. w fabryce tekstyliów. Już w dzieciństwie wyróżniała się jednak głęboką religijnością oraz silnym przekonaniem o konieczności moralnej czystości. Wczesne doświadczenia rodzinne odegrały istotną rolę w kształtowaniu jej poglądów. W ciasnym domu była świadkiem życia intymnego rodziców, co – według wielu biografów – wywołało u niej trwałą niechęć do seksualności. Mimo to w 1762 roku wyszła za mąż za kowala Abrahama Standerina. Małżeństwo okazało się jednak dla niej niezwykle trudne – Lee urodziła czworo dzieci, które zmarły w niemowlęctwie. Kolejne osobiste tragedie umocniły ją w przekonaniu, że życie w czystości i celibacie jest drogą do duchowego zbawienia. W tym samym czasie Lee zaczęła coraz intensywniej angażować się w działalność religijną. W wieku około 22 lat dołączyła do wspólnoty Wardley Society – niewielkiej protestanckiej grupy znanej z ekstatycznych modlitw, śpiewów i tańców podczas naboże…

zdj-38-4f92a31.jpg
width: 4864
height: 3240

Miłość w czasach AI. Coraz więcej osób rezygnuje z realnych partnerów na rzecz chatbotów
type: item
date: 2026-03-04T09:00:18.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: chiny
subject: miłość
subject: pekin
subject: psychologia
subject: samotność
subject: stany zjednoczone
subject: sztuczna inteligencja
subject: związki
description: Współczesne relacje coraz częściej rozpoczynają się od przesunięcia palcem po ekranie. Aplikacje randkowe stały się dla wielu osób pierwszym (a czasem jedynym) miejscem poszukiwania bliskości. Jednak część użytkowników idzie o krok dalej: zamiast mierzyć się z niepewnością, kompromisami i emocjonalnym ryzykiem związanym z relacjami międzyludzkimi, wybierają partnerów, którzy nigdy nie zawiodą, zawsze odpiszą i dopasują się do ich potrzeb. Tworzą związki z czatbotami – cyfrowymi towarzyszami zaprogramowanymi tak, by słuchać, wspierać i okazywać „uczucia”.
encoded: Spis treści: Związki z czatbotami w Chinach. Młode kobiety wybierają AI zamiast małżeństwa Związki z AI w USA. Samotni mężczyźni wybierają wirtualne partnerki Regulacje w USA i Chinach. Państwa reagują na związki z AI W tle tej zmiany – szczególnie widocznej w Chinach – widać szersze procesy społeczne. Przez dekady obowiązywała tam restrykcyjna polityka jednego dziecka, wprowadzona w 1979 roku, która miała zahamować przyrost naturalny. Choć dziś prawo dopuszcza posiadanie nawet trójki dzieci, a władze próbują zachęcać obywateli do zakładania rodzin poprzez system ulg i dopłat, wskaźniki urodzeń pozostają niskie. Coraz więcej młodych ludzi deklaruje, że nie planuje małżeństwa ani potomstwa, wskazując na presję ekonomiczną, tempo życia i rosnące oczekiwania wobec partnerów. W tej rzeczywistości sztuczna inteligencja zaczyna pełnić nową rolę: nie tylko narzędzia pracy czy rozrywki, lecz także emocjonalnego towarzysza. Dla części kobiet w Chinach relacja z wirtualnym partnerem – stworzonym na podstawie własnych preferencji – okazuje się prostsza i bardziej przewidywalna niż związek z realnym człowiekiem. Co istotne, to zjawisko przestaje już być wyłącznie azjatyckim fenomenem i pojawia się również w innych państwach. Kobiety w Chinach wybierają AI zamiast małżeństwa Władze w Pekinie od kilku lat próbują przekonać młode pokolenie, że małżeństwo i macierzyństwo powinny stać się priorytetem. Tymczasem część kobiet coraz wyraźniej dystansuje się od tradycyjnego modelu życia rodzinnego – i zamiast realnych partnerów wybiera relacje z wirtualnymi towarzyszami. W kraju, w którym wskaźnik urodzeń spadł do najniższego poziomu od ponad siedmiu dekad, rozwój aplikacji opartych na sztucznej inteligencji zbiegł się z narastającym zjawiskiem społecznym określanym mianem „lying flat” – odrzuceniem presji sukcesu, kariery i małżeństwa. Boom na platformy oferujące emocjonalne wsparcie i cyfrowe towarzystwo był w Chinach błyskawiczny. Powstały dziesiątki wyspecjalizowanych chatbotów, w t…

shutterstock2703691043-1-7566993.jpg
width: 8164
height: 5001

Historyczne odkrycie w sercu Nowego Jorku. Tajne przejście służyło zbiegłym niewolnikom
type: item
date: 2026-02-27T11:39:43.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: kolej
subject: manhattan
subject: muzeum
subject: niewolnictwo
subject: nowy jork
subject: odkrycia
subject: stany zjednoczone
description: Zabytkowa kamienica na Manhattanie, która dziś funkcjonuje jako muzeum poświęcone życiu nowojorczyków w XIX wieku, skrywała dotąd nieznaną tajemnicę. Pod podłogą jednej z wbudowanych komód natrafiono na wąski, starannie zamaskowany tunel, który przez niemal dwa stulecia pozostawał niewidoczny dla kolejnych mieszkańców i konserwatorów budynku.
encoded: Pod dolną szufladą zabudowanej komody odkryto luźny drewniany panel, za którym znajduje się wąskie przejście prowadzące około 4,5 metra w głąb ziemi. Badacze przypuszczają, że tunel mógł pełnić funkcję znacznie ważniejszą niż dotąd sądzono – według historyków istnieje duże prawdopodobieństwo, że stanowił element tzw. Podziemnej Kolei, czyli sieci tajnych tras wykorzystywanych w XIX wieku do pomocy osobom uciekającym z niewoli. Wejście do ukrytego korytarza znajduje się na drugim piętrze Merchant’s House Museum – niemal dwustuletniej kamienicy na Manhattanie, która do dziś zachowała oryginalny układ wnętrz. Jak podkreślają przedstawiciele placówki, sposób ukrycia przejścia wskazuje na jego celowe zamaskowanie i brak analogii w innych historycznych domach tego typu w Nowym Jorku, co czyni to odkrycie szczególnie wyjątkowym z punktu widzenia architektury i historii miasta. Tajemniczy tunel w Merchant's House odnaleziony Powiązanie Merchant’s House Museum z działalnością tzw. Podziemnej Kolei (czyli nieformalnej sieci abolicjonistów, która w XIX wieku pomagała osobom uciekającym z niewoli przedostać się do stanów wolnych) ujawniono dopiero podczas szczegółowych badań konstrukcji budynku. Archeolodzy, analizując elementy zabudowy na drugim piętrze kamienicy, natrafili na niewielki, prostokątny otwór wycięty bezpośrednio w deskach podłogowych, ukryty pod szufladami wbudowanej komody znajdującej się w korytarzu prowadzącym do sypialni. Za nim odkryto zamkniętą przestrzeń o wymiarach około 60 na 60 centymetrów oraz drabinę prowadzącą na niższy poziom domu, co – zdaniem ekspertów – mogło stanowić improwizowaną kryjówkę lub awaryjną drogę ewakuacji w sytuacji zagrożenia. Układ konstrukcyjny przejścia wskazuje, że nie było ono przypadkowym elementem architektonicznym, lecz celowo zaprojektowaną skrytką, która mogła służyć do ukrywania zbiegów w okresie poprzedzającym wojnę secesyjną. W tamtym czasie obowiązywała bowiem ustawa o zbiegłych niewolnikach z 1850 roku, umożliwiająca…

zdj-33-358f12c.jpg
width: 5376
height: 3581

Jak zobaczyć ognisty wodospad w Yosemite? To jedna z najwspanialszych iluzji optycznych świata
type: item
date: 2026-02-24T14:33:10.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: iluzja
subject: przyroda usa
subject: stany zjednoczone
subject: wodospady
subject: yosemite
description: Każdego roku, tylko przez krótką chwilę, promienie zimowego słońca zamieniają potężnego El Capitana w ulotny, mieniący się ogniem wodospad. To widok, który pamięta się przez całe życie. Wygląda jak scena z legend.
encoded: Amerykański Park Narodowy Yosemite w Kalifornii jest marzeniem wielu podróżników-miłośników przyrody, ale w lutym przyciąga jeszcze więcej turystów niż zwykle. Staje się wtedy sceną jednej z najbardziej fascynujących iluzji optycznych w przyrodzie i prezentuje wodospad, który zdaje się być zrobiony z czystego, złotego ognia. Ognisty spektakl w Yosemite – czym jest iluzja Firefall? Ognisty wodospad, czyli tzw. Firefall, to wyjątkowy efekt świetlny powstający tylko wtedy, gdy zachodzące słońca pada pod idealnym kątem na wodospad Hosetail Fail w Dolinie Yosemite, który spływa po mekce wszystkich wspinaczy – legendarnej skale El Capitan. Woda, oświetlona przez intensywne, niskie światło słoneczne, zyskuje jaskrawe, pomarańczowo-czerwone zabarwienie i przypomina spływającą lawę. Kiedy można zobaczyć Firefall? Niestety, nie każda zimowa wizyta w Yosemite gwarantuje dogodne warunki do obserwowania ognistego wodospadu. Podróżnicy każdego roku czekają w napięciu. Najważniejsze jest to, że Horsetail Fail jest wodospadem sezonowym – zasila go głównie topniejący śnieg. Podczas zim o niewielkich opadach wodospad może być zupełnie suchy. Ważne jest także niebo. Zachodzące słońce musi świecić bez przeszkód, ale najważniejszy jest jego kąt padania – zjawisko jest widoczne tylko przez około 10–15 minut dziennie jedynie przez kilka dni w lutym, gdy Słońce przechodzi dokładnie w linii wodospadu. Optymalne okno na oglądanie ognistego wodospadu jest pomiędzy 12 a 24 lutego, chociaż dokładne daty różnią się w zależności od roku. Park Narodowy Yosemite zawsze informuje, kiedy ma pojawić się spektakl. Od kiedy ludzie zachwycają się ognistym widowiskiem? Zjawisko to było prawdopodobnie widoczne od tysięcy lat, ale najbardziej popularne stało się dzięki zdjęciu wykonanym w 1973 roku przez fotografa Galena Rowella. Jednak turyści w XIX wieku zachwycali się w tym miejscu zupełnie innym – bo stworzonym przez człowieka – ognistym widowiskiem. XIX-wieczne ogniste show Sztuczny „Firefall” (czyli p…

GettyImages-2227191947-e602bb8.jpg
width: 7008
height: 4672

Świat ma dość turystów? Tu tego nie odczujesz. Oto 10 najbardziej gościnnych miejsc
type: item
date: 2026-02-15T08:12:45.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: argentyna
subject: australia
subject: brazylia
subject: japonia
subject: litwa
subject: namibia
subject: ranking
subject: stany zjednoczone
subject: tajwan
subject: turystyka
subject: wielka brytania
subject: włochy
description: W czasach, gdy w wielu popularnych kurortach coraz częściej mówi się o nadmiarze turystów, gościnność przestaje być oczywistością, a staje się wartością samą w sobie. Nikt nie chce przyjechać na wymarzony urlop tylko po to, by poczuć, że jest nieproszonym gościem. Dlatego przy wyborze kierunku coraz więcej osób zwraca uwagę nie tylko na krajobrazy czy atrakcje, lecz także na nastawienie mieszkańców. Gdzie więc podróżni mogą liczyć na autentycznie życzliwe przyjęcie i poczucie, że są naprawdę mile widziani?
encoded: Rosnące zjawisko overtourismu sprawia, że w części najpopularniejszych regionów świata relacje między turystami a lokalnymi społecznościami stają się napięte. W niektórych miejscach wprowadzane są dodatkowe opłaty, limity odwiedzających czy restrykcje mające ograniczyć napływ gości – jak dzieje się to choćby w niektórych regionach Hiszpanii czy w alpejskich obszarach północnych Włoch. Równocześnie istnieją destynacje, które wciąż budują swoją markę na otwartości i wysokiej jakości obsługi. To właśnie one znalazły się w najnowszym zestawieniu najbardziej gościnnych miejsc na świecie na 2026 rok, przygotowanym w ramach corocznego plebiscytu Booking.com Traveller Review Awards. Montepulciano, Toskania – gościnność w sercu włoskiej krainy wina Montepulciano to przykład miejsca, w którym turysta od pierwszych chwil czuje się bardziej gościem niż klientem. Położone na wzgórzu w południowej Toskanii miasto zachowało średniowieczny układ ulic i kamienną zabudowę, dzięki czemu spacer po jego stromych zaułkach ma niemal filmowy charakter. Gościnność budowana jest tu wokół lokalnych tradycji – od rodzinnych trattorii po niewielkie enoteki, w których właściciele chętnie opowiadają o winie Vino Nobile di Montepulciano. Region uchodzi za jeden z najważniejszych obszarów winiarskich we Włoszech, ale mimo renomy nie zatracił kameralności. Mieszkańcy przyzwyczajeni są do odwiedzających, lecz wciąż utrzymują bezpośredni, serdeczny kontakt, co sprawia, że pobyt ma charakter osobisty, a nie anonimowy. Otaczające miasto wzgórza, gaje oliwne i winnice dodatkowo wzmacniają poczucie spokoju i autentyczności. Warto dodać, że właśnie tu kręcono sceny „włoskiego miasta” w filmie „Zmierzch: Księżyc w nowiu”, choć w fabule miejsce to występowało jako Volterra. Magong na Tajwanie – tradycja, świątynie i azjatycka serdeczność Magong, położone na archipelagu Penghu, łączy nadmorskie krajobrazy z silnie zakorzenioną kulturą religijną i społeczną. Jednym z najważniejszych punktów miasta jest świątyn…

Montepulciano-750c9be.jpg
width: 8051
height: 4926

Portoryko – skąd pochodzi Bad Bunny? Śpiewa o niezwykłym kraju, który nie jest państwem
type: item
date: 2026-02-09T14:03:09.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Ludzie
subject: Traveler
subject: karaiby
subject: morze karaibskie
subject: muzyka
subject: portoryko
subject: stany zjednoczone
description: „Chcą zabrać mi rzeki i plażę, chcą, żeby i Twoje dzieci się wyprowadziły […]. Nie chcę, by zrobili Ci to, co stało się z Hawajami” – śpiewał na Super Bowl w towarzystwie Rickiego Maritna Bad Bunny: najczęściej słuchany artysta na świecie pochodzący z Portoryko. Jego muzyka często porusza trudny temat regionu, ale czym właściwie jest Portoryko i jaka jest jego relacja ze Stanami Zjednoczonymi?
encoded: Leżące na Morzu Karaibskim Portoryko to coś więcej niż tylko kolejne terytorium zależne Stanów Zjednoczonych. To niepokorny kraj o długiej historii, który uparcie nie chce poddać się amerykanizacji. Jego głosem – i przy okazji całej hiszpańskojęzycznej Ameryki – został Benito Antonio Martínez Ocasio, znany jako Bad Bunny – portorykański artysta przemycający pod płaszczem tanecznego reggaetonu trudną historię latynoskiej ludności: nawet tej z amerykańskim paszportem. Historia i tożsamość Portoryko – od Indian Taino do współczesności Historia Portoryko rozpoczyna się na długo przed przybyciem Europejczyków. Pierwsi mieszkańcy – Indianie Taino – osiedlili się na wyspie setki lat przed Krzysztofem Kolumbem. Taino pozostawili po sobie wiele osiągnięć: to właśnie od nich pochodzi słowo huracán (huragan) czy barbacoa (z ang. barbecue – grill). Stworzyli też hamak, a do dziś mieszkańcy określają Portoryko mianem „Borinquen” (od słowa Borikén, co oznacza „Ziemię Walecznego Pana”). Według najnowszych badań genetycznych Uniwersytetu w Portoryko, potomkowie Taino nie zniknęli całkowicie – wielu z nich przetrwało w trudno dostępnych górach, a ich dziedzictwo przetrwało w kulturze wyspy. Europejczycy pojawili się na wyspie na początku XVI wieku, a San Juan – stolica Portoryko – została założona już w 1508 roku, czyniąc ją jednym z najstarszych miast europejskich na kontynencie amerykańskim. Portoryko jako terytorium Stanów Zjednoczonych, czyli trudna walka o autonomię Przez ponad 400 lat Portoryko pozostawało pod panowaniem hiszpańskim, aż do wojny hiszpańsko-amerykańskiej w 1898 roku, kiedy wyspa przeszła pod kontrolę Stanów Zjednoczonych. Od 1917 roku Portorykańczycy są obywatelami Stanów Zjednoczonych, lecz status wyspy jest wyjątkowy – posiada własną konstytucję od 1952 roku, a jednocześnie podlega federalnym prawom amerykańskim. Chociaż decyzje dotyczące mieszkańców zapadają na kontynencie, to ci… nie mogą nawet głosować w wyborach prezydenckich ani mieć pełnej reprezentacji…

FABRIC-KOLAZ-32-65-e5eba2b.jpg
width: 2700
height: 1800

Ekstremalny atak zimy skuł Niagarę lodem. Niezwykły widok przyciąga turystów
type: item
date: 2026-02-03T09:56:47.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: przyroda usa
subject: stany zjednoczone
subject: wodospady
description: W Stanach Zjednoczonych trwa ekstremalny atak zimy. Fala arktycznego powietrza, która ogarnęła niemal cały kraj, wywołała rekordowe spadki temperatur, śnieżyce i chaos komunikacyjny. Skutki tej anomalii odczuwają miliony Amerykanów – od Zatoki Meksykańskiej po Nową Anglię. W najbardziej nietypowych obserwacjach zimowych pojawiło się też coś, czego nie widuje się często nawet w północnych stanach: częściowe zamarznięcie słynnego wodospadu Niagara.
encoded: Od końca stycznia skrajne mrozy w Stanach Zjednoczonych zbierają tragiczne żniwo – w związku z atakiem zimy odnotowano już ponad 110 zgonów, a agencja Associated Press informuje, że ostrzeżeniami przed niebezpiecznym zimnem objęto około 150 milionów ludzi. Meteorolodzy opisują to jako „bombę cyklonową”, która sprowadziła intensywne opady śniegu i gwałtowne chłody tam, gdzie na co dzień dominują łagodniejsze warunki. Skutki objawiły się nie tylko w formie odwołanych lotów i zakorkowanych autostrad, ale także w serii nietypowych zjawisk: od spadających z drzew legwanów na Florydzie po spektakularne, częściowe zamarznięcie wodospadu Niagara na północnym krańcu kraju. W pozornie stałym nurcie potężnej kaskady widać bryły lodu, które stają się symbolem potęgi tegorocznej zimy. Lodowy spektakl, czyli częściowe zamarznięcie wodospadu Niagara Nad wodospadem Niagara rozgrywa się obecnie widowisko, które nawet w tym regionie uchodzi za niezwykłe zjawisko. Napływ arktycznych mas powietrza, powiązany z zaburzeniami wiru polarnego, przyniósł długotrwałe mrozy, w efekcie których woda, para wodna i lód utworzyły krajobraz o niemal surrealistycznym charakterze. Choć potężne kaskady nie przestały tam płynąć, ich obrzeża oraz przestrzeń u podnóża wodospadu pokryły się grubą, narastającą warstwą lodu. Cały czas formują się rozległe bryły i kopce lodowe, a wzdłuż krawędzi pojawiają się masywne sople, budujące monumentalną, zimową scenerię. Władze Niagara Parks same informują, że niedawne intensywne opady śniegu oraz utrzymujące się ujemne temperatury w południowym Ontario doprowadziły do powstania „olśniewających” formacji lodowych i gęstej, mroźnej mgły unoszącej się nad wodospadem. Te warunki nie zniechęcają jednak odwiedzających – wręcz przeciwnie, tłumy turystów przybywają, by zobaczyć ten spektakl natury, określając go jako jedno z najbardziej niezwykłych doświadczeń wizualnych. Dlaczego wodospad Niagara nie może całkowicie zamarznąć? Lokalna stacja WIVB-TV z Buffalo zwraca uwagę,…

falls-n-3df9a90.jpg
width: 5936
height: 3957

Amerykańskie wojsko na Grenlandii odebrało Inuitom ich ziemie. A potem je skaziło
type: item
date: 2026-02-01T12:04:09.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: bomba atomowa
subject: grenlandia
subject: stany zjednoczone
subject: wojsko
description: W czasach, gdy skuta lodem Grenlandia ponownie znalazła się na ustach świata, warto przypomnieć, że amerykańskie wojsko ma już tam bazę. Zbudowaną w latach 50. ubiegłego wieku i wciąż działającą. Militaryzacja tego obszaru doprowadziła do przymusowego wysiedlenia ludności tubylczej oraz radioaktywnego skażenia terenu.
encoded: Spis treści: Gdzie człowiek Zachodu nie przetrwa Operacja „Modrosójka błękitna” Wykorzenić lud zakorzeniony Skażony śnieg Baza Sił Kosmicznych Pituffik na Grenlandii położona jest 1210 km na północ od koła podbiegunowego i 1524 km od bieguna północnego. Na jej terenie znajdują się góry lodowe, dwie wyspy, lądolód polarny oraz fiord Wolstenholme. To tam zainstalowana została znaczna części globalnej sieci czujników ostrzegania rakietowego, mającej jak najszybciej ostrzec o wystrzelonych pociskach. To też miejsce, którego powstanie zmieniło historię Grenlandii i przede wszystkich mieszkających na niej Inuitów. Gdzie człowiek Zachodu nie przetrwa Pierwszym znanym z imienia Europejczykiem, który zapędził się na te odległe i zimne tereny oraz nawiązał kontakt z żyjącym tam koczowniczym północnym ludem Inughuit był w 1818 roku oficer Marynarki Królewskiej sir John Ross. Badał trudne warunki życia tamtejszych ludów, techniki polowań i przede wszystkim dał jasno do zrozumie, że człowiek Zachodu nie przetrwa w tamtejszych warunkach bez praktycznej wiedzy wypracowanej przez pokolenia Inughuitów. Przez kolejne dziesięciolecia tereny te pozostawały niemal nietknięte. Jednak gdy 16 czerwca 1951 roku Jean Malaurie, francuski antropolog, pisarz i człowiek, który najlepiej poznał życie północnego ludu Grenlandii podróżował psim zaprzęgiem wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża wyspy, dostrzegł coś, co pozostawiło na nim niezatarte wrażenie. Tego dnia, po wielu miesiącach spędzonych wśród Inuitów, w krytycznym momencie wiosennych roztopów, Malaurie podróżował z kilkoma myśliwymi. Był wyczerpany, brudny i wychudzony. Jeden z Inuitów dotknął jego ramienia: „Takou, spójrz”. Na niebie unosiła się gęsta żółta chmura. Przez lornetkę Malaurie początkowo uznał to za miraż: „Miasto hangarów i namiotów, blach i aluminium, oślepiające w słońcu, pośród dymu i pyłu... Trzy miesiące wcześniej dolina była spokojna i pusta. Rozbiłem tam swój namiot w pogodny letni dzień, na kwitnącej, nienaruszonej t…

grenlandia-Pituffik-1-8459f0c.jpg
width: 6000
height: 4000

„Zegar zagłady” znów przesunięty. Według naukowców do końca ludzkości pozostało 85 „sekund”
type: item
date: 2026-01-28T13:32:44.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: bomba atomowa
subject: naukowcy
subject: stany zjednoczone
subject: sztuczna inteligencja
subject: zagrożenia
description: Już nie 89, a 85 symbolicznych sekund dzieli nas od zagłady ludzkości według naukowców z amerykańskiego Bulletin of the Atomic Scientists. Stworzony przez nich w 1947 roku „zegar zagłady” ma ostrzegać przed zagrożeniami, jakie sami sobie zgotowaliśmy, w tym zbrojeniami nuklearnymi i zmianami klimatycznymi.
encoded: 27 stycznia 2026 roku tzw. Zegar Zagłady (Doomsday Clock) został ustawiony na czas 85 sekund do północy, która symbolizuje moment, gdy Ziemia stanie się niezdatna do zamieszkania. Decyzja podjęta przez naukowców wynika z braku wystarczającego postępu w walce z zagrożeniami, takimi jak ryzyko nuklearne, kryzys klimatyczny oraz tzw. technologie destabilizujące. Co grozi zagładą ludzkości i dlaczego naukowcy nas ostrzegają? Naukowcy zwrócili szczególną uwagę na wygasający 4 lutego 2026 układ o redukcji zbrojeń strategicznych między USA a Rosją, co może doprowadzić do ponownego „wyścigu zbrojeń”. Wskazali też na liczne konflikty zbrojne z udziałem państw posiadających broń atomową, w tym wojnę w Ukrainie oraz starcia na Bliskim Wschodzie i w dalszych rejonach Azji. Poza tym wymienili zagrożenia związane z biologią syntetyczną oraz dezinformacją, w czym coraz wyraźniejszy udział mają technologie sztucznej inteligencji. Przedstawiciele organizacji podkreślają jednak, że skoro to ludzie stworzyli te zagrożenia, mają oni również moc ich ograniczenia poprzez poważne zaangażowanie władz na wszystkich szczeblach. Historia Zegara Zagłady Został on stworzony w 1947 roku, przez grupę badaczy znaną jako Chicago Atomic Scientists, uczestniczących wcześniej w Projekcie Manhattan. Pierwotnie symbol ten miał ostrzegać przed wyścigiem zbrojeń nuklearnych między USA a Związkiem Radzieckim. Na początku Zegar ustawiono na 23:53, a północ miała symbolizować zagładę ludzkości. Do dziś czas na zegarze był zmieniany już 27 razy, odzwierciedlając zmiany w poziomie globalnego bezpieczeństwa. Jeszcze w 2021 roku był ustawiony na 100 sekund przed północą. Najdalej od katastrofy – aż 17 minut – ludzkość znajdowała się w 1991 roku, po zakończeniu zimnej wojny i podpisaniu traktatu START I. W 2007 roku zakres monitorowanych zagrożeń rozszerzono o zmiany klimatyczne, a w późniejszych latach dodano także technologie zakłócające i zagrożenia biologiczne. Od 2020 roku czas Zegara zaczęto podawać w sekun…

zegar-zaglady-42dc73d.jpg
width: 7314
height: 4878

Zima paraliżuje USA. Milion ludzi bez prądu, zamknięte szkoły, odwołane tysiące lotów
type: item
date: 2026-01-26T12:30:07.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: klimat
subject: pogoda
subject: śnieg
subject: stany zjednoczone
description: Potężne śniezyce przetaczają się przez USA. Zginęło co najmniej 11 osób, około miliona mieszkańców zostało odciętych od prądu, a w wielu stanach zamknięto szkoły i ogłoszono stan wyjątkowy.
encoded: Potężna burza śnieżna przetacza się przez Stany Zjednoczone. Ekstremalna pogoda paraliżuje transport i zbiera tragiczne żniwo: potwierdzono już 11 ofiar śmiertelnych. Meteorolodzy przewidują że taka pogoda utrzyma się do końca tygodnia. Milion ludzi w ciemnościach i zimnie Według PowerOutage.us oraz relacji agencji Associated Press, ponad milion osób zostało pozbawionych prądu. Najbardziej dotknięte stany to Tennessee – ponad 330 000 odbiorców, Mississippi – 167 000 i Luizjana – 140 000. Poszkodowane są także Teksas, Kentucky i Karolina Południowa. Linie energetyczne zostały pokryte grubą warstwą lodu, a walące się pod ciężarem śniegu i lodu drzewa zrywały kable. W stanie Wirginia ceny energii elektrycznej błyskawicznie wzrosły do 1800 dolarów/MWh. Odwołane loty i zamknięte szkoły: paraliż komunikacyjny Według informacji podanych przez CNN i AP, odwołano już ponad 17 000 lotów. Dzień 25 stycznia przeszedł do historii jako jeden z największą ilością odwołanych lotów w USA. W samym Nowym Jorku szkoły ogłosiły przejście na nauczanie zdalne. W New Jersey, Connecticut, Massachusetts, Kentucky i Maryland szkoły także zamknięto, dopóki pogoda się nie poprawi. Rekordowe opady śniegu Burza, nazwana „Fern”, przyniosła rekordowe opady śniegu. W Pensylwanii odnotowano niemal 40 cm., w Connecticut, New Jersey i Nowym Jorku niewiele mniej. Na tym nie koniec: w południowych stanach, jak Luizjana i Karolina Południowa, pojawiła się gruba warstwa lodu – w niektórych miejscach sięgająca nawet 5 cm. W Tennessee, Mississippi i Kentucky lód sparaliżował drogi i zrywał linie energetyczne. Władze stanu Kentucky poinformowały o braku paliwa w wielu miejscach ze względu na niemożność dostarczenia go do stacji. Prognozy nie są optymistyczne Niestety, meteorolodzy nie mają dobrych wiadomości. Ostrzeżenia o ekstremalnych mrozach póki co utrzymano i dotyczą niemal 90 milionów mieszkańców USA. Temperatury poniżej zera mają utrzymywać się przez cały bieżący tydzień, a w wielu miejscach jeszcze dł…

burza-sniezna-usa-e4b93b6.jpg
width: 8223
height: 5482

Czego polscy naukowcy szukają na Grenlandii? To „niezbadana kraina z wielkim potencjałem”
type: item
date: 2026-01-25T11:15:45.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: dania
subject: ewolucja
subject: grenlandia
subject: naukowcy
subject: polska
subject: stany zjednoczone
description: Na północno-wschodniej Grenlandii polski paleontolog dr Grzegorz Niedźwiedzki odkrywa skamieniałości, które mogą całkowicie odmienić naszą wiedzę o ewolucji czworonogów. Wyprawa zaplanowana na 2026 rok może przynieść kolejne przełomy… ale to nie takie proste. Czego naukowcy tam szukają?
encoded: Największa wyspa świata to obecnie gorący temat. Nie tylko przez aspekt polityczny, ale także naukowy – lodowa Grenlandia kryje skamieniałości, które mogą zmienić podręczniki. Grzegorz Niedźwiedzki w ciągu ostatnich 12 lat był już tam pięć razy, a trzykrotnie kierował ekspedycją badawczą. Teraz chce wyruszyć jeszcze raz, ale amerykańskie zakusy mogą pokrzyżować mu plany. Trudne warunki odstraszają badaczy Ekspedycje paleontologiczne prowadzone przez dr. Grzegorza Niedźwiedzkiego na Grenlandii to ekstremalna walka z surową naturą. Tereny północno-wschodniej części wyspy to polarna, górzysta pustynia, całkowicie pozbawiona roślinności. W takich warunkach naukowcy zmuszeni są do samodzielnego poruszania się i często pokonują nawet 30 kilometrów dziennie z całym sprzętem na plecach. Bez szlaków, bez infrastruktury, z ograniczonym dostępem do środków transportu – tylko helikopterem można dotrzeć w dalsze rejony. Paleontolog opowiada PAP, że noclegi odbywają się pod gołym niebem lub w namiotach, w pełnej samowystarczalności. Wyprawy trwają nawet pięć tygodni, a ich sukces zależy od pogody i gotowości zespołu do przetrwania w całkowitym odosobnieniu. Przełomowe polskie znaleziska z wyspy Ymer – czworonogi sprzed 350 mln lat W latach 2022 i 2024 ekspedycje pod kierunkiem dr. Niedźwiedzkiego skupiły się na wyspie Ymer u wybrzeży Grenlandii, gdzie zespół natrafił na stanowisko z okresu dewonu, czyli sprzed 420–350 mln lat. Choć obszar badawczy liczył zaledwie 20 na 50 metrów, naukowcy zebrali ogromną ilość skamieniałości wczesnych czworonogów – rybopłazów, które są formami przejściowymi między rybami a płazami. – Podręczniki będą do zmiany – zapowiada naukowiec. Według Niedźwiedzkiego skala odkryć ma potencjał, by zrewolucjonizować dotychczasową wiedzę na temat ewolucji kręgowców. Stanowisko jest tak bogate, że zgromadzony materiał starczy na dekady analiz i badań. To nie jedyne odkrycia: znaleziono tam m.in. wiele warstw skamieniałości ryb, które mogą zdominować przyszłe bad…

GettyImages-1202496198-1-ed88adf.jpg
width: 8232
height: 5488

Kto zostawia świecące ślady w lesie? Odkryto nietypową formę komunikacji w świecie zwierząt
type: item
date: 2026-01-16T09:33:33.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: jelenie
subject: komunikacja
subject: stany zjednoczone
subject: światło
description: Nowe badanie pokazuje, ile tajemnic może się kryć za gatunkami zwierząt z pozoru dobrze nam znanymi. Naukowcy z Uniwersytetu Georgii dokonali odkrycia rzucającego nowe światło na sposób komunikowania się jeleni. Sygnały wizualne odnalezione przez badaczy stanowią jedną z rzadszych technik porozumiewania się w świecie tych leśnych parzystokopytnych.
encoded: Do tej pory ludziom znane były niezwykle rozwinięte techniki komunikacji godowej wśród jeleni, oparte przede wszystkim na pozostawianiu zapachu. Woń wydzielin gruczołów jelenia wirginijskiego bywa na tyle intensywna, że czasem dociera nawet do spacerujących po lasach ludzi. Naukowcy z Uniwersytetu Georgii dowodzą jednak, że porozumiewanie się jeleni nie opiera się wyłącznie na komunikacji zapachowej. W trakcie swoich prac badacze wykryli liczne ślady emitujące fotoluminescencję, która – choć dla człowieka widoczna jest jedynie pod lampą UV – dla jelenia może stanowić wyraźny sygnał pomagający znaleźć upragnioną partnerkę. Jak udało się znaleźć ślady? Aby dostrzec nietypowe formy komunikacji jeleni, naukowcy przeprowadzili analizę na obszarze ok. 324 hektarów. Terenem badawczym był las Whitehall Forest, położony nieopodal miasta Athens w stanie Georgia. Badacze wyodrębnili tzw. drogowskazy (ang. signposts) – miejsca, w których jelenie pozostawiają zapach w celu znalezienia partnera. Zwierzęta w tych punktach m.in. pocierają porożem roślinność lub ryją w ziemi przed oddaniem moczu. Do identyfikacji śladów zespół wykorzystał lampy UV, umożliwiające dostrzeżenie jelenich sygnatur świetlnych. W trakcie badań przeanalizowano 109 śladów ocierania poroża oraz 37 miejsc, w których jelenie pozostawiły zapach w postaci moczu. Każdy z tych przypadków wyróżniał się fotoluminescencyjną poświatą, potencjalnie widoczną dla tych czworonogów. Zdolności jeleniego wzroku – Wzrok jeleni jest zupełnie inny niż nasz – tłumaczy biolog i główny autor badania Daniel DeRose-Broeckert. Gdy słońce ledwie zachodzi lub wschodzi, światło UV dominuje dla jeleni, ponieważ nie jest „zmywane” przez widzialne światło słoneczne. Oznacza to, że o określonych porach dnia jelenie – w przeciwieństwie do ludzi – są w stanie dostrzegać sygnały wizualne pozostawiane przez inne zwierzęta. Za fotoluminescencję odkrytych śladów najprawdopodobniej odpowiada mieszanina związków roślinnych oraz wydzielin z gruczołów…

shutterstock2225334151-b63fa17.jpg
width: 3598
height: 2399