National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-18T10:00:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Ludzie nie są jedynymi zwierzętami, które gromadzą się na Boże Narodzenie. Kto jeszcze jest natchnięty magią Świąt?
items: Te niezwykłe małpy umieją się dzielić – tak jak ludzie. Ich zachowanie przypomina naszych przodków
items: Te zagadkowe zwierzęta umknęły Karolowi Darwinowi. Wieki później pojawiły się ponownie
items: Przyjaźń wśród goryli podobna do ludzkiej. „W większości to luźne relacje”
items: O tym, kto stoi na czele stada, wcale nie decyduje siła
items: Teoria stada

Ludzie nie są jedynymi zwierzętami, które gromadzą się na Boże Narodzenie. Kto jeszcze jest natchnięty magią Świąt?
type: item
date: 2025-12-18T09:59:39.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: boże narodzenie
subject: stado
subject: święta
subject: zima
subject: zwierzęta
description: Tradycja spotkań bożonarodzeniowych nie jest domeną wyłącznie ludzi. Zimą wiele zwierząt porzuca samotność i spotyka się… cóż, może nie przy wigilijnym stole, ale także w mniejszych lub większych grupach. Dlaczego to robią i co ma to wspólnego z naszym świętowaniem? Mamy ze sobą zaskakująco dużo wspólnego.
encoded: W świecie przyrody wiele gatunków instynktownie łączy siły zimą, tworząc grupy lub korzystając ze zbiorowych schronień – od norników gromadzących zapasy, przez stada jeleni, aż po niezwykłe zbiorowiska węży. Mechanizmy te zwiększają szanse na przetrwania w niesprzyjających warunkach i mają wiele wspólnego z tym, jak my świętujemy Boże Narodzenie. Czemu zwierzęta grupują się na Boże Narodzenie? Zwierzęta spotykają się w wigilijny wieczór wbrew pozorom nie dlatego, żeby „nagadać” się na cały rok. Zimą muszą radzić sobie z wieloma wyzwaniami: niskimi temperaturami, brakiem pożywienia czy większym zagrożeniem ze strony drapieżników. Dlatego w tym okresie zmieniają swoje strategie przetrwania, często polegając na wspólnocie. Badania Uniwersytetu w Nottingham potwierdzają, że czynią to nawet osobniki prowadzące samotny tryb życia. I dla nich naszykowane jest dodatkowe nakrycie. Norniki Brandta spędzają Wigilię przy minus 30°C Sympatyczne małe ssaki żyjące na stepach Mongolii muszą radzić sobie z ekstremalnymi temperaturami: zimą temperatura spada tam nawet poniżej minus 30°C. Wtedy norniki zmieniają swoje letnie, samotnicze zwyczaje i skupiają się w małych grupach liczących około czterech osobników, które wspólnie zamieszkują podziemne nory. Taka strategia grupowania się zimą pozwala im na dzielenie się ciepłem i ograniczenie utraty energii. Dzięki hibernacyjnemu przytulaniu, ich spoczynkowa przemiana materii może spaść nawet o 37%, co znacząco zwiększa ich szanse na przetrwanie w ekstremalnych warunkach. Zające polarne wiedzą, że w kupie siła W północnej Kanadzie, w jednym z najbardziej surowych środowisk na Ziemi, kończy się także samotność zajęcy polarnych. Zimą, gdy okres chłodu trwa nawet dziewięć miesięcy i temperatury sięgają minus 40°C, zbierają się w grupy liczące do stu osobników. Choć nie zbliżają się do siebie fizycznie, zyskują dzięki temu większe bezpieczeństwo – większa liczba oczu oznacza skuteczniejsze wypatrywanie drapieżników, takich jak lisy czy wilki.…

shutterstock2281947775-e96a6a3.jpg
width: 4154
height: 2770

Te niezwykłe małpy umieją się dzielić – tak jak ludzie. Ich zachowanie przypomina naszych przodków
type: item
date: 2025-10-25T14:30:30.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: małpy
subject: pożywienie
subject: rodzina
subject: stado
description: Świadome dzielenie się zasobami to podstawa funkcjonowania każdego społeczeństwa: zdawało się jednak, że to umiejętność zarezerwowana wyłącznie dla ludzi. Pawiany gwinejskie zaskoczyły naukowców – okazało się, że dystrybuują między sobą mięso według wzorców charakterystycznych dla ludzkich grup łowców-zbieraczy. Jak to działa?
encoded: Pawiany gwinejskie to jedne z najbardziej fascynujących naczelnych – szczególnie dla tych, którzy interesują się światem zwierząt i ewolucją społeczeństw. Do takich należą naukowcy z Niemieckiego Centrum Naczelnych, których badania udowodniły, że małpy te tworzą struktury o zasadach znanych z ludzkich społeczności. Badacze zauważyli to dzięki… mięsu. Pawiany gwinejskie dzielą się mięsem. Czemu nas to szokuje? Skomplikowane relacje społeczne i wielopoziomowe grupy do niedawna uznawano wyłącznie za domenę ludzi i niektórych najbardziej rozwiniętych naczelnych. Tymczasem niemieckie badania przeprowadzone w Senegalu wykazały, że pawiany gwinejskie (Papi papi) dzielą się mięsem na podstawie jasno określonego wzoru stosowanego także u ludzi. Zależy on od bliskości więzi. Badacze pod kierownictwem doktoranta Williama J. O’Hearna przeanalizowali 109 przypadków spożywania mięsa i połączył te zapisy z danymi behawioralnymi z prawie dekady badań terenowych. Na tapet wzięto niemal 320 transferów tego cennego zasobu z jednych małpich rąk do drugich. Okazało się, ze im bliższa relacja łączyła dwa osobniki, tym częściej i spokojniej przebiegało przekazanie mięsa. Często dobrowolnie, bez walki. Kto otrzymuje mięso najczęściej? Podczas badań okazało się, że mięso najczęściej trafiało z rąk jednych pawianów do członków własnej jednostki, czyli do najbliższej „rodziny” – samca, samicy i ich młodych. Na poziomie partii, czyli grupy kilku spokrewnionych ze sobą samców, współpraca zdarzała się nieco rzadziej, a na poziomie gangu – grupy kilku partii – niemal nie występowała. Relacje pomiędzy osobnikami są najsilniejsze na najniższym poziomie, a więc w obrębie jednostki. To właśnie na tych poziomach najczęściej dochodziło do dzielenia się mięsem i innymi zasobami. Udowodniono dzięki temu, że więzi społeczne są kluczem do sukcesu. Osobniki z silnymi relacjami z innymi, a nie najlepiej zbudowane samce, mają wśród pawianów szansę na większy dostęp do jedzenia. Warto dodać, że liderami stad w…

GettyImages-1233874758-9d981f5.jpg
width: 4951
height: 3301

Te zagadkowe zwierzęta umknęły Karolowi Darwinowi. Wieki później pojawiły się ponownie
type: item
date: 2025-03-07T10:25:49.000Z
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: ameryka południowa
subject: hodowla
subject: konie
subject: stado
subject: zwierzęta
description: Tajemnicze kędzierzawe konie z Ameryki Południowej umknęły słynnemu przyrodnikowi, Karolowi Darwinowi. Ale teraz pewna para tworzy ich własne stado i próbuje ocalić zapomniany gatunek.
encoded: Spis treści: Oko w oko z zagadkowym zwierzęciem Od zauroczenia do własnego stada Jak kędzierzawe dzikie konie po raz pierwszy przybyły do Patagonii Darwin szuka wyjątkowego konia Wyjątkowe konie z unikatową mutacją Skąd się wzięło kręcone umaszczenie? Nadzieja na zachowanie kędzierzawych koni z Ameryki Południowej W odludnym zakątku płaskowyżu Somuncurá w argentyńskiej prowincji Río Negro, gdzie wydaje się, że powstało słowo „niegościnny”, weterynarz Gerardo Rodríguez zauważył konia spokojnie pasącego się wśród surowego krajobrazu. Widok jakiegokolwiek konia w tak odizolowanym, suchym regionie był już niezwykły, ale ten był niepodobny do niczego, co kiedykolwiek spotkał: jego sierść była kręcona. Oko w oko z zagadkowym zwierzęciem Początkowo Rodríguez myślał, że kędzierzawa sierść konia wskazuje na to, że jest chory lub spocony. Jednak gaucho, czyli jeździec, powiedział mu coś zaskakującego. Te kędzierzawe konie były kiedyś bardziej powszechne, zanim susze, erupcje wulkanów i inne przeciwności losu zdziesiątkowały ich populację. Miejscowy zaoferował Rodríguezowi sprzedaż konia. Zauroczony stworzeniem, natychmiast się zgodził. Jego żona, Andrea Sede, poczuła tę samą natychmiastową więź ze zwierzęciem. „Nigdy nie zapomnę spotkania z nim” – wspomina. „Podszedł do nas tak, jakby zawsze był nasz”. Od zauroczenia do własnego stada Ta chwila zapoczątkowała marzenie pary o założeniu własnego stada. Prawie 20 lat później Rodríguez i Sede mają obecnie 40 tych kędzierzawych koni – jedynych w swoim rodzaju w całej Ameryce Południowej. Tym samym zachowano fascynujący i nieoczekiwany rozdział historii naturalnej Patagonii. Umknął on nawet słynnemu przyrodnikowi Karolowi Darwinowi, który skrupulatnie udokumentował florę i faunę regionu podczas swojej południowoamerykańskiej podróży na statku Beagle. Naukowiec słyszał pogłoski o tych koniach, ale nigdy nie udało mu się ich znaleźć. Jak kędzierzawe dzikie konie po raz pierwszy przybyły do Patagonii Aby zrozumieć historię argentyński…

kon-f8bd668.png
width: 863
height: 649

Przyjaźń wśród goryli podobna do ludzkiej. „W większości to luźne relacje”
type: item
date: 2020-08-05T09:59:15.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: goryl
subject: nauka
subject: Społeczeństwo
subject: stado
description: Goryle żyjące w większych grupach mogą nawiązywać relacje społeczne z większą liczbą osobników, niż dotychczas sądziliśmy. Jednak podobnie jak ludzie, z czasem liczba „przyjaciół” osiąga maksimum – bardzo zbliżone do ludzkiej tzw. liczby Dunbara.
encoded: Liczba Dunbara to sugerowane poznawcze ograniczenie liczby osób, z którymi możemy utrzymywać stabilne relacje społeczne. Stabilne, czyli takie, w których dobrze wiemy kim jest każda z osób oraz jaka jest jej zażyłość z innymi. Brytyjski psycholog ewolucyjny Robin Dunbar oszacował, że nasze zdolności poznawcze pozwalają na utrzymywanie takich relacji z blisko 150 osobami. W badaniach, które doprowadziły do powstania tych szacunków, uznano za istotny związek między rozmiarem mózgu a rozmiarem grupy „bliskich kontaktów”. Kierując się tymi samymi kryteriami – wielkością mózgu oraz czasem poświęcanym na rozwijanie kontaktów w grupie – uznano, że naczelne inne niż ludzie utrzymują około 50 stabilnych przyjaźni. Jednak nowe badanie, przeprowadzone wśród goryli w Rwandzie, wykazało że jeśli liczba kontaktów wychodzi poza typową grupę liczącą od 12 do 20 osobników, życie społeczne goryli nie staje się bardziej złożone. Chociaż naukowcy nie są pewni, dlaczego wśród naczelnych obecny jest taki wzorzec zachowań społecznych, sądzą, że może to mieć związek z czasem i wysiłkiem, jakiego wymaga utrzymanie silnego kręgu społecznego. – Nasze badanie sugeruje, że różnorodność społeczna jest mniejsza w bardzo dużych grupach, w których goryle muszą utrzymywać większą liczbę związków – przy czym większość relacji należy do najsłabszej kategorii – mówi antropolog Robin Morrison z Uniwersytetu Exeter w Wielkiej Brytanii, i działacz Fossey Fund. View oEmbed on the source website Nasze maksimum Często zakłada się, że im większa populacja, tym bardziej zróżnicowane i złożone będzie życie społeczne należących do niej zwierząt. Tak też wynika z hipotezy mózgu społecznego Dunbara, która głosi, że właśnie dlatego mózgi naczelnych są tak duże, bo potrzebowaliśmy większej „mocy umysłowej”, aby rozwijać i utrzymywać rosnące i bardziej skomplikowane kręgi społeczne. Jednak nowe badania pokazują, że związek między wielkością grupy a jej złożonością może nie być tak prosty. Opierając się na danych z ki…

zycie-spoleczne-goryli-w-duzym-stopniu-przypomina-ludzkie-przyjaznie-fot-getty-images-ibrahim-suha-derbent-d19b048.jpeg
width: 1998
height: 1501

O tym, kto stoi na czele stada, wcale nie decyduje siła
type: item
date: 2015-11-26T11:09:39.000Z
creator: papauthor
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: gołębie
subject: stado
description: Niektóre ptaki są z natury szybsze, dlatego konsekwentnie lecą z przodu, gdzie siłą rzeczy zajmują pozycje przywódczą. Mechanizm przewodzenia w stadzie ptaków przedstawili naukowcy w "Current Biology".
encoded: Wiele ptaków przemieszcza się w stadach, pokonując w ten sposób nawet tysiące kilometrów. Naukowcy zastanawiali się, jak właściwie ptaki decydują, który z nich będzie leciał na czele i prowadził pozostałe? Kwestię tą wyjaśnili częściowo autorzy publikacji w "Current Biology". Ich zdaniem przywództwo to kwestia prędkości lotu, przynajmniej u gołębi. Bo choć wiele ptaków lata stadnie, to chyba właśnie gołębiom poświęcono najwięcej badań w tym zakresie. Fakt, że można je hodować sprawia, że łatwiej jest też wpływać na skład stad oraz miejsce, z którego wyruszą do domu – zwraca uwagę główny autor badania, Benjamin Pettit z Oxford University. Naukowcy dość dobrze rozumieją też procesy związane z orientacją gołębi w przestrzeni (zwłaszcza nauką drogi powrotnej). Naukowcy przypominają, że stado ptaków ma wyraźną strukturę hierarchiczną, wynikającą z dominacji jednych osobników nad drugimi. Nie ma ona jednak nic wspólnego z tym, kto przewodzi w locie. I nawet specjalny, "lotniczy" trening osobników nie sprawia, że zbliżają się do pozycji przywódczej. Rozwój technologii czujników pozwolił zbadać z niespotykaną dotychczas precyzją koordynację stad gołębi w locie. Mininadajniki GPS, meldujące pozycję ptaków, pozwalają śledzić nie tylko trasy gołębi, ale i minimalne opóźnienia w czasie, które pojawiają się, gdy członkowie lecącego stada muszą na siebie wzajemnie reagować. W najnowszym badaniu naukowcy porównali zachowanie gołębi lecących w stadzie i samodzielnie. Wykazali, że dobrym wskaźnikiem przywódczych zdolności gołębi jest jego prędkość w czasie lotów. – Niektóre ptaki są w naturalny sposób szybsze i konsekwentnie lecą z przodu, gdzie siłą rzeczy muszą się zajmować nawigacją, co z perspektywy przyszłych lotów oznacza, że będą lepiej znały drogę – mówi Dora Biro z University of Oxford. – Można to porównać do efektu "pasażer-kierowca": kierowcy auta muszą zwracać uwagę na drogę, podczas gdy pasażerowie zwykle nie potrafią jej sobie przypomnieć, zwłaszcza jeśli w czasie szuk…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/c3ef7f13e0d3b90dd084473075e5ecc3322a9d43-cf99a63.jpeg
width: 5472
height: 3648

Teoria stada
type: item
date: 2009-03-24T13:19:15.000Z
creator: Peter Miller
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: mrówki
subject: natura
subject: stado
description: Zawsze myślałem, że mrówki wiedzą, co robią. Gdy patrzyłem, jak maszerują po moim blacie kuchennym, sądziłem, że są pewne siebie, muszą mieć plan, że wiedzą, dokąd idą i po co. No bo jak inaczej wytyczałyby szlaki transportowe, budowały skomplikowane mrowiska, organizowały najazdy i robiły to wszystko, co zwykle robią mrówki?
encoded: Okazuje się jednak, że się myliłem. Mrówki nie są małymi inteligentnymi konstruktorami, architektami, nawet wojownikami – przynajmniej nie w pojedynkę. Gdy przychodzi chwila, że trzeba podjąć decyzję, większość mrówek nie ma pojęcia, co robić dalej. – Gdy się obserwuje pojedynczą mrówkę, jest się pod wrażeniem jej bezgranicznej nieudolności – mówi Deborah M. Gordon, biolog z Uniwersytetu Stanforda. Jak w takim razie wyjaśnić sukces w kolonizacji naszej planety odniesiony przez blisko 12 tys. gatunków mrówek? W ciągu 140 mln lat musiały się czegoś nauczyć. – Mrówki nie są inteligentne. To kolonia mrówek jest inteligentna – zapewnia badaczka. Mrowisko jest w stanie rozwiązywać problemy będące absolutnie poza zasięgiem indywidualnego osobnika, takie jak znalezienie najkrótszej drogi do źródła pokarmu, rozdzielenie różnych zadań między robotnice czy obrona terytorium przed sąsiadami. Jako pojedyncze osobniki mrówki to małe tępaki, jako kolonia – reagują szybko i skutecznie na wyzwania, jakie stawia im środowisko. Dokonują tego dzięki czemuś, co można by nazwać „inteligencją stadną”. Skąd się ona bierze? W jaki sposób proste działania osobników składają się na skomplikowane zachowanie grupy? Jak setki pszczół podejmują zasadnicze decyzje dotyczące wyboru miejsca na barć, skoro wiele z nich proponuje inne opcje? Jak to się dzieje, że śledzie płynące ławicą tak precyzyjnie koordynują ruchy, iż zmie-nia ona kierunek w mgnieniu oka niczym poje-dynczy, mieniący się srebrem organizm? Kolek- tywne umiejętności zwierząt – z których żadne nie ogarnia sytuacji, ale każde wnosi wkład w sukces grupy – wydają się nadprzyrodzone nawet biologom. Niemniej jednak w ostatnich dziesięcioleciach dokonali oni intrygujących odkryć. I tak na przykład okazało się, że jedną z zasadniczych cech kolonii mrówek jest to, że nikt nimi nie rządzi. Żołnierze nie mają generała. Robotnice nie mają brygadzisty. Jedyna rola królowej polega na składaniu jaj. Mrowisko funkcjonuje sprawnie bez żadnego kierown…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/170080ebdcb23c754f05becf61b360db4416e5aa-8e1e3f8.jpeg
width: 600
height: 400