W tej świątyni futbolu bije serce Katalonii. Architektoniczny i kulturowy fenomen Camp Nou
Ryk stu tysięcy gardeł wibruje w gęstym od emocji powietrzu. Zapach świeżo skoszonej trawy miesza się z gwarem trybun, które z minuty na minutę zamieniają się w gigantyczną, pulsującą mozaikę w barwach blaugrany. Kiedy rozpoczyna się legendarne El Clásico, czas na chwilę staje w miejscu. Jednak Camp Nou to coś znacznie więcej niż tylko arena sportowych zmagań. To monumentalny pomnik architektury połowy XX wieku, niemy świadek burzliwej historii Hiszpanii oraz absolutne serce katalońskiej tożsamości. Aby zrozumieć duszę tego regionu, trzeba najpierw poznać sekrety jego największej świątyni.
Spis treści: Ciasne Les Corts i efekt Kubali. Dlaczego Barcelona potrzebowała giganta? Beton i kataloński sen. Architektura i inżynieria obiektu Més que un club. Stadion jako twierdza tożsamości Pielgrzymka kibiców. Co kryją wnętrza Camp Nou? Jak zaplanować podróż na Camp Nou? Espai Barça. Przebudowa Stadionu w Barcelonie Katalończycy zwykli mawiać, że ten obiekt to ich największy, wspólny dom. Rozwój architektury w Europie wielokrotnie podążał za zmianami społecznymi, jednak rzadko zdarza się, by jeden budynek tak trwale zdefiniował kulturę całego regionu. Zanim jednak gigantyczna konstrukcja stała się ikoną współczesnego sportu i magnesem na miliony turystów, powstanie stadionu FC Barcelony wiązało się z bezprecedensowym ryzykiem, inżynieryjną brawurą i koniecznością znalezienia odpowiedzi na rosnący fenomen masowej rozrywki. Ciasne Les Corts i efekt Kubali. Dlaczego Barcelona potrzebowała giganta? W powojennej rzeczywistości lat 40. i 50. duma Katalonii rozgrywała swoje mecze na Camp de Les Corts. Obiekt ten, choć urokliwy i przesiąknięty historią, z każdym rokiem stawał się coraz ciaśniejszy. Kiedy w 1950 roku do drużyny dołączył Ladislao Kubala – fenomenalny węgierski wirtuoz futbolu – miasto ogarnęło prawdziwe sportowe szaleństwo. Magia Kubali przyciągała na trybuny tłumy, dla których z każdym tygodniem brakowało biletów. Zarząd klubu szybko zrozumiał, że aby pomieścić wszystkich chętnych i dorównać ambicjom rosnącej potęgi, stary obiekt musi odejść do lamusa. Rozpoczęto gorączkowe poszukiwania odpowiednich gruntów pod nowy stadion w Barcelonie, który mógłby sprostać architektonicznym i logistycznym wyzwaniom nowej epoki. Wybór padł na tereny położone zaledwie kilkaset metrów od starego boiska. Beton i kataloński sen. Architektura i inżynieria obiektu Zaprojektowanie giganta powierzono trzem wybitnym wizjonerom: Francescowi Mitjansowi, Josepowi Soterasowi oraz Lorenzo Garcíi-Barbónowi. Inżynieryjne wyzwanie lat 50. polegało na wykorzystaniu żelbetu na niespotykaną dotąd skalę. Konstrukcja pochłonęła ogromne ilości betonu i stali, a rosnące w zastraszającym tempie koszty budowy niemal doprowadziły klub na skraj bankructwa. Mimo finansowych zawirowań, 24 września 1957 roku marzenie stało się rzeczywistością. Uroczysta inauguracja miała oprawię, podczas której sacrum mieszało się z profanum: odprawiono mszę świętą, na murawie wystąpiły wielotysięczne chóry, a w niebo wypuszczono stada białych gołębi. Z biegiem lat obiekt nieustannie ewoluował. Choć w szczytowym momencie w 1982 roku mieścił aż 120 tysięcy widzów, późniejsze restrykcje bezpieczeństwa (szczególnie wymóg miejsc wyłącznie siedzących) zredukowały tę liczbę. Dziś, w ramach wielkiej modernizacji docelowa pojemność stadionu jest stopniowo zwiększana do niesamowitych 105 tys. miejsc, co ma na nowo przypieczętować status stadionu jako absolutnego giganta w skali Europy. Polski akcent na nowym stadionie Póki co do użytku oddano część nowego Spotify Camp Nou, a na trybuny może obecnie wejść ponad 62 000 kibiców. Zakończenie wszystkich prac planowane jest na 2027 rok. Na Camp Nou wróciła też już FC Barcelona, która – 22 listopada 2025 roku, po 909 dniach przerwy – podjęła na nim Athletic Bilbao. Historycznego, pierwszego gola na nowym stadionie zdobył już w 4. minucie Robert Lewandowski. Més que un club. Stadion jako twierdza tożsamości Zjawisko to jest fascynujące również z socjologicznego punktu widzenia. Słynne motto klubu, Més que un club (Więcej niż klub), znalazło swoje absolutne odzwierciedlenie właśnie na tych trybunach, szczególnie w mrocznych czasach dyktatury generała Francisco Franco. Kiedy reżim brutalnie tłamsił regionalne swobody, betonowa misa stadionu stała się jedynym bezpiecznym azylem dla setek tysięcy Katalończyków. To tutaj mogli legalnie manifestować swoją odrębność, wywieszać zakazane flagi (Senyery) i bez strachu mówić w swoim ojczystym języku. Co ciekawe, przez dekady oficjalną nazwą obiektu był po prostu Stadion FC Barcelony (hiszp. Estadio del FC Barcelona). Dopiero w 2001 roku, w wyniku demokratycznego głosowania członków klubu (tzw. socios), formalnie przyjęto potoczną, używaną przez mieszkańców od samego początku nazwę Camp Nou, co w języku katalońskim oznacza po prostu „Nowe Boisko”. Pielgrzymka kibiców. Co kryją wnętrza Camp Nou? Dla milionów turystów z całego świata wizyta w stolicy Katalonii jest niepełna bez architektonicznej pielgrzymki na trybuny. Wnętrza kryją w sobie niezwykłe miejsca. Zanim piłkarze wybiegną na murawę, mijają niewielką, skromną kaplicę zlokalizowaną w tunelu – miejsce wyciszenia i modlitwy przed najważniejszymi starciami. Tuż obok znajduje się muzeum klubowe, które rokrocznie bije rekordy popularności, zyskując miano najchętniej odwiedzanego muzeum w całej Katalonii, detronizując pod względem frekwencji nawet słynne galerie sztuki. Infrastrukturę dopełnia legendarna loża prezydencka, w której zapadały najważniejsze decyzje w historii europejskiego futbolu, oraz gigantyczna strefa medialna, z której relacje trafiają na wszystkie kontynenty. Jak zaplanować podróż na Camp Nou? Podróż z Polski do piłkarskiej stolicy Katalonii jest dziś niezwykle prosta i przystępna. Najlepszym tropem są bezpośrednie połączenia lotnicze na główne lotnisko Barcelona-El Prat (BCN) lub pobliski port w Gironie (GRO). Zarówno tanie linie lotnicze, jak i regularni przewoźnicy oferują dogodne loty z większości dużych polskich miast – w tym z Warszawy, Krakowa, Katowic, Wrocławia, Poznania czy Gdańska. Po dotarciu do miasta najwygodniejszym środkiem transportu pod sam obiekt jest doskonale rozwinięte metro. Wystarczy wsiąść w zieloną linię L3 (wysiadając na stacjach Palau Reial lub Les Corts) albo niebieską linię L5 (stacje Collblanc lub Badal). Dla każdego miłośnika historii architektury wpisanie tego punktu na mapę zwiedzania to absolutny obowiązek, ale wymaga odpowiedniego planowania. Aby mieć stuprocentową pewność wejścia konkretnego dnia i o wybranej godzinie – zwłaszcza w szczycie sezonu wakacyjnego – bilety na zwiedzanie (lub na wystawę Barça Immersive Tour dostępną podczas prac modernizacyjnych) należy zarezerwować z kilkutygodniowym wyprzedzeniem przez internet. Gwarantuje to spokój i uniknięcie braku wolnych miejsc. Jeśli natomiast planujesz wizytę w dniu meczu, dotrzyj do dzielnicy Les Corts na kilka godzin przed pierwszym gwizdkiem, by spróbować lokalnych tapas w otoczeniu śpiewających fanów z całego świata. Bilety można kupić na oficjalnej stronie FC Barcelony. W zakładce „Man’s football” należy wybrać interesujący nas mecz i kliknąć żółtą ramkę z napisem „tickets”. Warto pamiętać, że cena zależna jest od wybranego przez nas sektora. Espai Barça. Przebudowa Stadionu w Barcelonie Żadna legenda nie może oprzeć się próbie czasu bez ewolucji. Omawiane powiększenie pojemności stadionu w Barcelonie do 105 tys. miejsc to zaledwie jeden z elementów gigantycznego projektu architektonicznego o nazwie Espai Barça. Jego głównym celem jest zintegrowanie historycznej bryły z nowoczesną tkanką miejską i najwyższymi standardami zrównoważonego rozwoju. Modernizacja Camp Nou zakłada między innymi dodanie ogromnego zadaszenia, które nie tylko ochroni kibiców przed deszczem, ale też diametralnie poprawi akustykę powiększonych trybun. Zgodnie z ekologicznym duchem czasów, nowy projekt opiera się na zielonych technologiach – od potężnych systemów zbierania deszczówki po instalacje paneli słonecznych na fasadzie. Architekci podjęli się niezwykle trudnego zadania – jak unowocześnić obiekt, nie niszcząc jego historycznej, betonowej duszy z 1957 roku. Wszystko wokół się zmienia – od technologii, przez zawodników, aż po całe pokolenia kibiców – jednak magiczna misa w sercu Katalonii ciągle dumnie trwa. To wciąż tętniący życiem organizm, który w swojej nowej, ekologicznej odsłonie jest gotowy napisać kolejne, wielkie rozdziały historii sportu. Źródła: FC Barcelona, stadiony.net, visitcampnou.com Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Wembley Stadium to nie tylko katedra futbolu. Słynna arena gości też największe gwiazdy rozrywki
Wembley Stadium to nie tylko obiekt sportowy. Mówimy tu o instytucji, która od ponad stulecia stanowi centralny punkt na mapie światowego sportu i rozrywki. O budowli, która jest sercem brytyjskiej tożsamości. Pelé, powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych piłkarzy w historii, nazwał Wembley „katedrą futbolu”, co najlepiej oddaje niemal sakralny status tego miejsca w świecie sportu.
Spis treści: Stadion, który stanął na gruzach niespełnionych ambicji Narodziny Empire Stadium Finał białego konia Złota era stadionu Muzyka i popkultura Pożegnanie bliźniaczych wież Cud architektury i inżynierii Nowe wydarzenia sportowe Kultowe koncerty Od momentu otwarcia pierwotnej konstrukcji w 1923 roku, Wembley przeszło niezwykłą ewolucję – od symbolu imperialnej potęgi, przez arenę powojennej odbudowy ducha, aż po dzisiejszy cud nowoczesnej inżynierii. W tym kontekście nie można powiedzieć, że obiekt ten to tylko stal, beton i trawa. Słynny stadion to de facto miejsce, gdzie emocje znajdują swoje ujście i symbol ciągłości brytyjskiej kultury. Stadion, który stanął na gruzach niespełnionych ambicji Zanim na murawie Wembley wybrzmiał pierwszy gwizdek, teren ten miał stać się domem dla struktury, która rzuciłaby wyzwanie paryskiej wieży Eiffla. Historia Wembley Park zaczyna się bowiem od śmiałego sir Edwarda Watkina, przedsiębiorcy kolejowego, który w latach 90. XIX wieku zapragnął zbudować „wielką wieżę Londynu”. Niedokończony gigant Konstrukcja Gustawa Eiffla wywarła na Watkinie tak duże wrażenie, że postanowił wybudować kolosa, który przyćmiłby „żelazną damę”. W 1890 roku ogłosił konkurs architektoniczny na centralny punkt rekreacyjnego parku – mającą mierzyć 358 metrów wieżę. Zwycięski projekt zakładał ośmionogą konstrukcję, którą później, ze względów ekonomicznych, zredukowano do czterech nóg. Prace rozpoczęto w 1892 roku, jednak ze względu na problemy z fundamentami i brak funduszy przerwano je, gdy wieża mierzyła zaledwie 47 metrów. Ostatecznie rozebrano ją w 1907 roku. Jednak niespełnione ambicje Watkina stały się fundamentem dla obiektu, który stał się jednym z najważniejszych punktów na sportowej i rozrywkowej mapie świata. Narodziny Empire Stadium Decyzję o budowie stadionu podjęto w ramach Wystawy Imperium Brytyjskiego. Rząd potrzebował reprezentacyjnego obiektu, który pomieściłby pawilony prezentujące poszczególne kolonie i poświęcone różnym dziedzinom nauki i sztuki. Za najdogodniejszą lokalizację uznano Wembley Park. Empire Stadium został wybudowany w zaledwie 300 dni, kosztem 750 tys. funtów. Architekci sir John Simpson i Maxwell Ayrton, współpracując z inżynierem sir Owenem Williamsem, stworzyli monumentalny obiekt, którego najbardziej rozpoznawalnym symbolem stały się twin towers – dwie białe wieże o wysokości 35 metrów, zwieńczone kopułami nawiązującymi do architektury subkontynentu indyjskiego. Finał białego konia Pierwszym wydarzeniem sportowym na nowym obiekcie był finał FA Cup z 28 kwietnia 1923 roku, rozegrany pomiędzy Bolton Wanderers a West Ham United. To, co miało być zwykłym meczem piłkarskim, zamieniło się w wydarzenie, którego z całą pewnością nie można nazwać typowym. Chaos i kontrola tłumu Oficjalna pojemność stadionu wynosiła wówczas 127 tys. miejsc. Entuzjazm kibiców był jednak tak duży, że przez bramki wtargnęło, według szacunków, od 240 tys. do ponad 300 tys. osób. Tłum wylał się na murawę, uniemożliwiając rozpoczęcie gry. Sytuację opanował dopiero policjant George Scorey na swoim białym koniu o imieniu Billy, który z niezwykłym spokojem pomagał spychać tłum za linie boczne boiska. To wydarzenie wymusiło konieczność wprowadzenia biletowania na wszystkie przyszłe wydarzenia. Na cześć Billy’ego kładka łącząca stację kolejową ze stadionem została nazwana White Horse Bridge. Złota era stadionu W połowie XX wieku Wembley ugruntowało swoją pozycję jako centrum światowego sportu. Igrzyska 1948 Po II wojnie światowej, stadion stał się główną areną Igrzysk Olimpijskich w Londynie w 1948 roku. To symboliczne wydarzenie udowodniło światu, że Londyn podnosi się z gruzów wojny. Największą bohaterką igrzysk została Holenderka Fanny Blankers-Koen, która zdobyła na Wembley cztery złote medale lekkoatletyczne. Finał Matthewsa Rok 1953 przyniósł finał FA Cup, który do dziś jest uznawany za jeden z najbardziej dramatycznych meczów w historii. Blackpool pokonało Bolton Wanderers 4:3, a spotkanie zostało nazwane „Finałem Matthewsa” na cześć 38-letniego Stanleya Matthewsa, który w swoim trzecim finale w końcu zdobył upragnione trofeum. Bohaterem statystycznym był jednak Stan Mortensen, który zdobył jedynego hat-tricka w historii finałów FA Cup na starym Wembley. Anglia na szczycie Najważniejszą datą w historii stadionu pozostaje jednak 30 lipca 1966 roku. Finał mistrzostw świata przeciwko RFN przyniósł Anglii jedyny jak dotąd tytuł mistrzowski. Hat-trick Geoffa Hursta i ikoniczny obraz Bobby’ego Moore’a odbierającego Puchar Jules Rimet z rąk królowej Elżbiety II do dziś pozostają fundamentami angielskiej kultury sportowej. Zwycięski remis Dla nas najważniejszym wydarzeniem na londyńskim stadionie pozostaje mecz Anglia-Polska z 17 października 1973 roku, rozegrany w ramach eliminacji do mistrzostw świata 1974. Polacy wcześniej wygrali z Anglikami 2:0 na Stadionie Śląskim w Chorzowie, jednak to gospodarze byli faworytami spotkania. Reprezentacja Anglii miała zdecydowaną przewagę, ale polska drużyna prezentowała się wyśmienicie, zwłaszcza bramkarz Jan Tomaszewski. W 57. minucie Jan Domarski zdobył bramkę dającą nam prowadzenie. W 63. minucie Anglicy wyrównali po rzucie karnym, ale remis utrzymał się do końca. Dzięki temu reprezentacja Polski po raz pierwszy po II wojnie światowej awansowała do finałów Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej. Muzyka i popkultura W latach 70. i 80. XX wieku stary Wembley przestał być wyłącznie areną sportowych zmagań. Słynny stadion stał się także najważniejszym przystankiem dla największych tras koncertowych świata. 13 lipca 1985 roku obiekt gościł Live Aid – charytatywny mega-koncert zorganizowany przez Boba Geldofa i Midge’a Ure’a. Występ zespołu Queen, z Freddiem Mercurym u szczytu formy, do dziś regularnie wygrywa w plebiscytach na najlepszy występ na żywo w historii rocka. Na stadionie wystąpił także Michael Jackson, który podczas trasy Bad w 1988 roku wyprzedał Wembley siedmiokrotnie, co wówczas było absolutnym rekordem. Występowali tam również U2 i Madonna. Później na tamtejszej scenie stanęły gwiazdy takiego formatu, jak zespół Take That, który w 2011 roku przyciągnął 266 000 fanów w ciągu czterech nocy, i Adele (z rekordową publicznością 98 000 osób w 2017 roku). Pożegnanie bliźniaczych wież Decyzja o zburzeniu starego Wembley w 2000 roku była niezwykle kontrowersyjna. Twin towers były dla wielu „świętością”, jednak obiekt był już przestarzały i nie spełniał rygorystycznych wymogów. Brakowało udogodnień dla niepełnosprawnych, odpowiedniej liczby toalet i wystarczającej ilości miejsca na nogi. Wizja Normana Fostera Projekt został opracowany przez biuro Foster + Partners oraz HOK Sport. Nowy Wembley miał zmieścić 90 tys. miejsc. Budowa rozpoczęła się w 2003 roku, a zakończyła – cztery lata później. Całkowity koszt wyniósł 757 milionów funtów. Głównym wykonawcą projektu była australijska firma Multiplex, w której jednym z głównych inżynierów był Edmund Obiała. Polski inżynier brał udział w koordynacji prac projektowych i wykonawczych, dbając o to, by wizja architektów z Foster + Partners została przełożona na rzeczywistość budowlaną. Cud architektury i inżynierii Nowy Wembley to arcydzieło inżynierii strukturalnej, którego parametry budzą podziw na całym świecie. Mówimy tu o drugim pod względem wielkości stadionie Europy. Angielski kolos ustępuje tylko Camp Nou w Barcelonie. Ikoniczny łuk Głównym elementem wizualnym i konstrukcyjnym (a także „duchowym spadkobiercą” bliźniaczych wież) jest stalowy łuk o wysokości 133 metrów. Ma on rozpiętość 315 metrów, co czyni go najdłuższą jednoprzęsłową konstrukcją wsporczą dachu na świecie. Łuk wspiera cały dach północny i 60% dachu południowego. To założenie konstrukcyjne eliminuje potrzebę stosowania kolumn podtrzymujących wewnątrz stadionu i gwarantuje każdemu kibicowi niczym niezakłócony widok na murawę. Nowe wydarzenia sportowe Od otwarcia w 2007 roku Wembley Stadium gościł wydarzenia, które w Anglii na nowo zdefiniowały pojęcie sportowej rozrywki. Futbol amerykański Wembley jest regularnym gospodarzem meczów NFL poza granicami USA. Inauguracyjne starcie Miami Dolphins z New York Giants zapoczątkowało trend, który sprawił, że Londyn stał się nieoficjalną europejską stolicą futbolu amerykańskiego. Boks Stadion stał się też areną dla wielkich walk bokserskich. W 2017 roku Anthony Joshua skrzyżował tam rękawice z Władimirem Kliczko. Pięć lat później Tyson Fury zmierzył się z Dillianem Whyte’em. Każda z tych potyczek zgromadziła na trybunach ok. 90 tys. widzów. Kultowe koncerty W ostatnich latach odbyły się tam wydarzenia muzyczne, które już teraz można nazwać kultowymi, nie tylko ze względu na fenomenalne widowisko. Nie bez znaczenia jest także aspekt ekonomiczny takich wydarzeń. W 2024 roku, w ramach trasy The Eras Tour, Taylor Swift wystąpiła na Wembley osiem razy, bijąc rekord Michaela Jacksona dla solowego artysty. Szacuje się, że jej występy dołożyły 300 milionów funtów do gospodarki Londynu. Z kolei powrót zespołu Oasis w 2025 roku przyniósł inny rekord. Według danych firmy Delaware North, fani grupy wypijali średnio 250 tys. pint piwa na jeden wieczór. To ponad sześciokrotnie więcej niż podczas koncertów Taylor Swift i dwukrotnie więcej niż u fanów Coldplay. Każdy koncert przynosił ponad 2 miliony funtów przychodu z samej sprzedaży złotego trunku. Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
„To lustro najnowszej historii Polski” – Stadion Dziesięciolecia przez dekady był jednym z symboli Warszawy
Stadion Dziesięciolecia nie był jedynie obiektem sportowym. W szerszym kontekście betonowy kolos był czymś w rodzaju lustra, w którym odbijały się wszystkie ideologiczne i ekonomiczne wstrząsy i zawirowania drugiej połowy XX stulecia. Narodził się jako symbol nowej, socjalistycznej Polski, powstającej z ruin II wojny światowej. Finalnie, przeistoczył się w chaotyczne, tętniące życiem wcielenie burzliwej transformacji ustrojowej i „dzikiego” kapitalizmu lat 90.
Spis treści: Narodziny kolosa Stadion Dziesięciolecia jako arena chwały propagandy i dramatu Zmierzch stadionu i narodziny bazaru Monumentalny stadion powstał dosłownie na gruzach zrównanej z ziemią Warszawy. Ta decyzja miała symbolizować przezwyciężenie wojennej traumy i budowę świetlanej przyszłości pod nowym ustrojem. Kilka dekad później, gdy wspaniały niegdyś obiekt popadł w ruinę, jego podupadła struktura stała się gruntem dla odradzającego się polskiego kapitalizmu w swojej najpierwotniejszej, nieuregulowanej formie. Narodziny kolosa Decyzję o wzniesieniu w odbudowanej stolicy reprezentacyjnego stadionu narodowego władze PRL-u podjęły już na początku lat 50. XX wieku. Tak jak projekty realizowane w innych krajach bloku wschodniego, obiekt miał pełnić funkcję nie tylko sportową, ale także ideologiczną. Stadion miał być areną dla masowych uroczystości państwowych i propagandowych wieców, manifestujących siłę i jedność nowego systemu. Ta idea nabrała realnego kształtu w 1953 roku, kiedy Stowarzyszenie Architektów Polskich ogłosiło konkurs na wykonanie projektu stadionu olimpijskiego dla Warszawy. Prace ruszyły w sierpniu 1954 roku. Władze narzuciły iście karkołomne tempo. Oficjalne otwarcie obiektu, któremu towarzyszyła huczna gala w typowo ludowym stylu, nastąpiło 22 lipca 1955 roku, w rocznicę ogłoszenia Manifestu PKWN. Projekt i architekci W konkursie zwyciężył projekt przygotowany przez zespół wybitnych polskich architektów w składzie: Jerzy Hryniewiecki, Zbigniew Ihnatowicz i Jerzy Sołtan. W późniejszej fazie dołączyli do nich również Marek Leykam i Czesław Rajewski. Wizja projektantów przedstawiała klasyczny obiekt olimpijski, w którego centrum znajdowało się pełnowymiarowe boisko piłkarskie. Otacza je 8-torowa, 400-metrowa bieżnia lekkoatletyczna. Najcharakterystyczniejszą cechą obiektu była jego otwarta, eliptyczna forma, której trzon stanowiły potężne wały ziemne. Wybór ten był tak samo pragmatyczny, jak symboliczny. Z gruzów Warszawy powstał wielki stadion Ogromne nasypy, będące fundamentem dla trybun, wzniesiono z gruzów Warszawy, zniszczonej przez niemieckiego okupanta podczas II wojny światowej. Dzięki tej niezwykłej koncepcji stadion stał się czymś w rodzaju pomnika odrodzenia – namacalnym dowodem na to, że Polska powstaje z popiołów wojennej pożogi, a przeszłość staje się fundamentem pod budowę przyszłości. Oficjalnie Stadion Dziesięciolecia Manifestu Lipcowego był wyposażony w 71008 miejsc siedzących. Tworzyły je długie drewniane ławy. Należy jednak podkreślić, że dzięki otwartej konstrukcji i rozległym przestrzeniom na koronie obiekt mógł zgromadzić znacznie większy tłum. W trakcie najważniejszych wydarzeń, frekwencja regularnie sięgała (a nawet przekraczała) 100 tysięcy widzów. Stadion Dziesięciolecia jako arena chwały propagandy i dramatu Przez pierwsze trzy dekady istnienia, stadion stanowił centrum polskiego sportu – miejscem, gdzie rodziła się narodowa duma. Wymieniając najważniejsze momenty w sportowej historii obiektu, należy wspomnieć przede wszystkim o dwudniowym meczu lekkoatletycznym, który reprezentacja Polski stoczyła ze Stanami Zjednoczonymi. Wydarzenie odbyło się 1 i 2 sierpnia 1958 roku. Ściągnęło na trybuny ponad 100 tys. widzów. Nie można nie wspomnieć, że Stadion Dziesięciolecia był ikonicznym miejscem mety Wyścigu Pokoju, najważniejszego wydarzenia kolarskiego w bloku wschodnim. Finałowe okrążenia po żużlowej bieżni, przy ogłuszającym dopingu stutysięcznej publiczności, na stałe wpisały się w historię polskiego sportu i były jednym z nielicznych momentów, gdy Polacy mogli poczuć się częścią wielkiego, międzynarodowego widowiska. W latach 1955–1983, stadion był kluczową areną zmagań reprezentacji Polski w piłce nożnej. To właśnie tam biało-czerwoni rozegrali kluczowe mecze eliminacyjne do mistrzostw Europy i świata. Tam spotykali się w towarzyskich potyczkach z potęgami światowego futbolu. Ostatnim oficjalnym meczem kadry na tym obiekcie było spotkanie eliminacyjne do Euro 1984, w którym Polska zmierzyła się z Finlandią. Prywatna scena władzy Zgodnie z pierwotnym założeniem, Stadion Dziesięciolecia był nie tylko „świątynią” sportu, ale także sceną dla najważniejszych wydarzeń państwowych, które miały legitymizować władzę i budować poczucie jedności pod jej przewodnictwem. Jednym z najważniejszych było obchodzone corocznie wielkie święto plonów – Centralne Dożynki. Realizowane z ogromnym rozmachem, starannie wyreżyserowane wydarzenie gromadziło przywódców partyjnych i delegatów z całego kraju, którzy wygłaszali płomienne przemowy o sukcesach socjalistycznego rolnictwa. Tragedia bronią wymierzoną w skroń władzy W historii stadionu nie brakowało też wstrząsających momentów. Najtragiczniejszym bez wątpienia było wydarzenie z 8 września 1968 roku. Tamtego dnia, podczas obchodów Centralnych Dożynek, Ryszard Siwiec dokonał samospalenia na oczach elity władzy PRL-u i około 100 tys. zgromadzonych widzów. 59-letni księgowy z Przemyśla i były żołnierz Armii Krajowej zdobył się na ten desperacki czyn, by zaprotestować przeciwko agresji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację. Około 12:15 oblał się rozpuszczalnikiem. Zanim płomienie zajęły jego ciało, rzucił w tłum ulotki potępiające zbrojną inwazję. Płonąc, krzyczał „Protestuję!” i „Niech żyje wolna Polska!”. Bezwzględna władza nie przerwała uroczystości. Służba Bezpieczeństwa dołożyła wszelkich starań, by wyciszyć sprawę. Materiały filmowe i fotograficzne zostały skonfiskowane. W oficjalnych komunikatach przyjęto narrację oczerniającą Siwca, rozpowszechniając fałszywe informacje o jego chorobie psychicznej i uzależnieniu od alkoholu. Zmierzch stadionu i narodziny bazaru Stadionowi Dziesięciolecia nie było pisane „długie życie”. Założenia konstrukcyjne, które w 1955 roku stanowiły o nowoczesności i symbolicznym wymiarze obiektu, stały się bezpośrednią przyczyną jego przedwczesnego upadku. Presja, by zakończyć prace budowlane na święto 22 lipca, wymusiła stosowanie szybkich, ale niekoniecznie trwałych rozwiązań. Stadion oparty na wałach ziemnych okazał się w praktyce niezwykle trudny w utrzymaniu i modernizacji. Nasypy były podatne na erozję, a cała konstrukcja nie pozwalała na wprowadzenie nowocześniejszych rozwiązań – zadaszenia czy indywidualnych krzeseł. To sprawiło, że już na początku lat 80., stadion uznano za obiekt „zdekapitalizowany”, a jego remont – za „nieopłacalny”. Koniec sportowej świetności Stadionu Dziesięciolecia nadszedł wraz z ostatnim meczem reprezentacji Polski w 1983 roku. Podupadająca infrastruktura przestała spełniać międzynarodowe standardy, a organizacja wielkich imprez sportowych stała się niemożliwa. Pozbawiony swojej właściwej funkcji stadion stał się pustym, niszczejącym i wyczekującym nowej funkcji kolosem. Nowe przeznaczenie Wraz z politycznym przełomem 1989 roku nastała zupełnie nowa rzeczywistość. Skupione na fundamentalnej przebudowie ustroju państwo nie miało ani pomysłu, ani tym bardziej środków na rewitalizację obiektu. Z pomocą przyszła jednak prywatna inicjatywa. W 1989 roku, zarządzający stadionem Centralny Ośrodek Sportu wydzierżawił teren firmie Damis. Inwestor dostrzegł ogromny potencjał stadionowej przestrzeni. Na koronie obiektu i przyległych błoniach zorganizowane zostało targowisko. Ta inicjatywa idealnie wpisywała się w nową rzeczywistość, w której popyt na niedrogie towary rósł i pozwalał rozwijać się drobnym przedsiębiorcom. Początkowo targowisko funkcjonowało w weekendy, jednak w ciągu kilku lat model działalności zmienił się na codzienny. W celu podkreślenia ogromnej skali i międzynarodowego charakteru obiektu, w 1996 roku otrzymał on nazwę „Jarmark Europa”, mającą symbolizować otwarcie się Polski na świat po latach izolacji w komunistycznym systemie. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Historia i plany na przyszłość stadionu, który zbudował legendę Mediolanu
Stadion San Siro, oficjalnie noszący nazwę Stadio Giuseppe Meazza, to miejsce o wyjątkowym znaczeniu dla piłki nożnej i kultury sportowej. Zlokalizowany w mediolańskiej dzielnicy San Siro, stanowi dom dla dwóch wielkich klubów – AC Milan i Inter Mediolan. Obiekt łączy w sobie historię, architekturę, emocje derbów i spektakularne wydarzenia. Na San Siro odbywały się mecze Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej w 1934 i 1990 roku, liczne koncerty wielkich gwiazd, a już niedługo będzie miała tu miejsce ceremonia otwarcia Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 2026 roku.
Spis treści: Architektura i charakterystyka San Siro Rola stadionu Modernizacje i plany na przyszłość Budowa San Siro rozpoczęła się w 1925 roku z inicjatywy prezydenta klubu AC Milan. Stadion został oficjalnie otwarty 19 września 1926 roku meczem AC Milan przeciwko Interowi (wówczas jeszcze jako Inter Football Club Milano). Początkowo obiekt mieścił około 35 tys. widzów, co już w latach 30. XX wieku okazało się niewystarczające z powodu rosnącej popularności piłki nożnej we Włoszech. W kolejnych dekadach San Siro był wielokrotnie rozbudowywany. Największa przebudowa przypada na lata 1987–1990, kiedy to stadion przygotowywano do Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 1990. Po tych zmianach obiekt mógł pomieścić ponad 80 tys. widzów, z charakterystycznymi, wysokimi trybunami i zadaszeniem. W 1980 roku stadion oficjalnie otrzymał imię Giuseppe Meazza, jednego z najwybitniejszych włoskich piłkarzy, wieloletniego reprezentanta kraju i legendy Interu Mediolan i AC Milan. Architektura i charakterystyka San Siro San Siro wyróżnia się unikatowym stylem architektonicznym, który łączy funkcjonalność z widowiskowością. Stadion ma cztery narożne wieże, które pełnią funkcję podpór dla zadaszenia oraz charakterystyczne, spiralne rampy dla kibiców, które umożliwiają wygodne wejście na wyższe trybuny. Stadion ma cztery trybuny, co pozwala na doskonałą widoczność z każdego miejsca. Zadaszenie chroni widzów przed deszczem. San Siro jest także wyposażony w nowoczesny system nagłośnienia i oświetlenia, dzięki czemu może gościć nie tylko mecze piłkarskie, lecz także koncerty i inne wydarzenia masowe. Nie bez znaczenia jest także rozpoznawalna sylwetka San Siro. Masywne wieże, czerwone krzesła i charakterystyczne spiralne wejścia stały się ikoną miasta i symbolem mediolańskiej piłki nożnej. Pojemność i rekordy frekwencji San Siro nie należy do grona największych stadionów na świecie, jednak sprawa wygląda już zupełnie inaczej, jeśli weźmiemy pod uwagę same Włochy lub nawet Europę. Obecnie może pomieścić około 80 018 widzów. Najwyższa frekwencja zanotowana na stadionie miała miejsce podczas meczów o najwyższą stawkę Serie A oraz w trakcie europejskich rozgrywek klubowych. San Siro był czterokrotnie gospodarzem meczów Pucharu UEFA (ostatni raz w 1997 roku), co potwierdza jego rangę na arenie międzynarodowej. Rola stadionu San Siro, czyli Stadio Giuseppe Meazza, to nie tylko stadion – to legenda, symbol i miejsce spotkań miłośników piłki nożnej oraz kultury w Mediolanie. Jego historia, architektura i znaczenie społeczne sprawiają, że jest jednym z najbardziej ikonicznych obiektów sportowych na świecie. Dla każdego fana futbolu, turysty czy badacza kultury sportowej wizyta na San Siro to prawdziwa lekcja historii i doświadczenie, które pozostaje w pamięci na długo. San Siro łączy tradycję z nowoczesnością, emocje sportowe z wydarzeniami kulturalnymi, a swoją imponującą sylwetką wciąż przyciąga uwagę świata, będąc jednym z najważniejszych symboli Mediolanu i włoskiego futbolu. Kluby i wydarzenia sportowe San Siro jest domem dwóch mediolańskich gigantów – AC Milan i Interu Mediolan. Oba kluby rozgrywają tu swoje mecze ligowe, krajowe puchary i europejskie spotkania. Stadion od lat jest świadkiem rywalizacji, która przyciąga kibiców z całego świata. Poza piłką nożną San Siro gościł również mecze reprezentacji Włoch, w tym spotkania mistrzostw świata w 1934 i 1990 roku. Wielokrotnie organizowano tu również finały krajowych pucharów, międzynarodowe turnieje młodzieżowe oraz mecze charytatywne. Kultura i znaczenie społeczne San Siro to nie tylko sport, ale również ikona kultury mediolańskiej. Stadion stał się miejscem spotkań społeczności fanów piłki nożnej, a jego sylwetka często pojawia się w filmach, reportażach i literaturze związanej ze sportem. Wielu mediolańczyków dorastało z historiami o legendarnych meczach rozgrywanych właśnie tutaj. Obiekt jest też miejscem wydarzeń muzycznych – koncerty światowych gwiazd przyciągają dziesiątki tysięcy (a w kilku przypadkach nawet setki tysięcy) fanów. Zagrali tu m.in. Bob Dylan, Bruce Springsteen, David Bowie, Madonna, Michael Jackson, The Rolling Stones, Depeche Mode, Red Hot Chili Peppers i U2. Dzięki temu San Siro pełni rolę nie tylko sportowego serca Mediolanu, ale też ważnego centrum kultury masowej. Zwiedzanie i atrakcje dla turystów San Siro oferuje zwiedzanie z przewodnikiem, które obejmuje m.in. wejście na trybuny, loże VIP, szatnie zawodników oraz muzeum poświęcone historii stadionu i obu klubów. Zwiedzający mogą zobaczyć pamiątki po legendarnych piłkarzach, trofea zdobywane przez AC Milan i Inter, a także poznać ciekawostki związane z architekturą i modernizacjami obiektu. Dla pasjonatów futbolu dostępne są także specjalne pakiety łączące zwiedzanie stadionu z udziałem w meczach lub wydarzeniach specjalnych organizowanych w Mediolanie. Modernizacje i plany na przyszłość W ostatnich latach coraz częściej powracał temat przyszłości San Siro. W 2019 roku oba mediolańskie kluby, AC Milan i Inter Mediolan, ogłosiły wspólny plan budowy nowego stadionu, który miałby zastąpić wysłużony obiekt. Choć początkowo przewidywano szybkie rozpoczęcie inwestycji, projekt utknął w miejscu z powodu złożonych decyzji administracyjnych i sprzeciwu części mieszkańców. Ostatecznie władze miasta zdecydowały, że San Siro zostanie zachowane co najmniej do Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 2026 roku. W 2025 roku Rada Miasta Mediolanu zatwierdziła plan sprzedaży obiektu klubom Milan i Inter, co otworzyło drogę do budowy nowoczesnego stadionu na nieco ponad 70 000 miejsc. Nowy obiekt ma mieć owalny kształt i półprzezroczysty dach przepuszczający naturalne światło. Wstępnie zakończenie jego budowy jest przewidziane najwcześniej na 2030 rok. Do czasu ukończenia nowego stadionu oba kluby będą nadal rozgrywać mecze na San Siro, które po otwarciu nowego obiektu ma zostać częściowo rozebrane i przekształcone w centrum kulturalno-rozrywkowe. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Największe stadiony na świecie. Wśród nich słynne Wembley oraz Camp Nou
Największe stadiony na świecie, wbrew pozorom, nie znajdują się w Europie. Co więcej, większość z nich nie jest przeznaczona do rozgrywania meczów piłki nożnej. Niektóre zachwycają wielkością, a inne technologicznymi rozwiązaniami, ale łączy je jedno – dziś są to niezwykłe świątynie zarówno sportu, jak i popkultury.
W tym artykule: Salt Lake Stadium Stadion im. 1 maja w Pjongjangu Stadion Narendra Modi Melbourne Cricket Ground Spotify Camp Nou Stadion Wembley Estadio Santiago Bernabéu Stadiony, na których uprawiano różne dyscypliny sportowe, budowane były już w starożytności. W Grecji na stadionach odbywały się zawody lekkoatletyczne, a Olmekowie grali na podobnych obiektach w ullamaliztli. Rzymskim odpowiednikiem stadionów były amfiteatry. Słynne Koloseum, które powstało w latach 70–80 n.e. było jednym z największych obiektów sportowych w tamtych czasach. Widownia mogła pomieścić nawet 50 tysięcy widzów. Kibice siadali na trybunach, żeby oglądać walki gladiatorów, igrzyska, a nawet egzekucje. Od tamtego czasu stadiony niezmiennie pełniły tę samą funkcję. Miały zapewniać widzom rozrywkę – zarówno sportową, jak i kulturalną. Na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat bowiem stadiony stały się świątynią nie tylko futbolu, ale również muzyki. Artyści z całego świata grają tam swoje koncerty, ponieważ infrastruktura sprzyja organizacji dużych imprez masowych. Wystarczy wspomnieć słynny koncert zespołu Queen na Wembley z 12 lipca 1986 roku, żeby uświadomić sobie, jak monumentalną rolę zaczęły odgrywać stadiony na świecie. Salt Lake Stadium Niewiele osób pamięta, że to indyjski stadion piłkarski Salt Lake Stadium, albo inaczej Vivekananda Yuba Bharati Krirangan, był niegdyś największym stadionem na świecie. Zlokalizowany w Kolkacie obiekt został otwarty w 1984 roku. Zaprojektowano tak, aby mógł pomieścić nawet 120 000 widzów. Na tym boisku rozgrywa niezmiennie mecze reprezentacja Indii w piłce nożnej. Odbywają się tam również zawody lekkoatletyczne oraz inne wydarzenia sportowe i kulturalne. W 2011 roku stadion został poddany renowacji i zmniejszono liczbę miejsc do 80 tysięcy. Stadion im. 1 maja w Pjongjangu Obecnie to stadion, który znajduje się w stolicy Korei Północnej jest największym na świecie. Został otwarty 1 maja 1989 roku, a w ramach inauguracji odbył się tam 13. Światowy Festiwal Młodzieży i Studentów. Może pomieścić aż 150 tysięcy osób, a jedną z ostatnich okazji, gdy stadion wypełniony był po brzegi, miał być szczyt koreański w 2018 roku. Brał w nim udział były już prezydent Korei Południowej Mun Jae-in oraz obecny Najwyższy Przywódca Korei Północnej Kim Dzong Un. Stadion Narendra Modi Podium największych stadionów w historii zamyka Narendra Modi. To drugi obiekt sportowy w Indiach, który może poszczycić się rekordową pojemnością. Znajduje się w Ahmadabadzie i został otwarty w 1983 roku. Wówczas jednak był przystosowany jedynie dla 49 tysięcy kibiców. W 2020 roku rozpoczęła się renowacja stadionu, podczas której powiększono go prawie trzykrotnie. Co ciekawe, jest to stadion do gry w krykieta. Melbourne Cricket Ground Osiem kolejnych największych stadionów na świecie znajduje się w Stanach Zjednoczonych. W kolejności malejącej są to: Michigan Stadium, Beaver Stadium, Ohio Stadium, Kyle Field, Neyland Stadium, Tiger Stadium, Darrel K Royal-Texas Memorial Stadium, Bryant-Denny Stadium. Jedno miasto w Pakistanie wytwarza prawie połowę wszystkich piłek do piłki nożnej na świecie Pakistańskie miasto Sialkot jest miejscem w którym znajdują się setki zakładów produkujących piłki nożne, które zatrudniają prawie 60 000 osób. Dopiero na 11. miejscu znajduje obiekt, który zlokalizowany jest poza USA. To olimpijski stadion, który został wybudowany w 1854 roku w Melbourne. To najważniejszy stadion w Australii, uznawany za sportową stolicę kraju. W 1956 roku odbyły się tutaj Letnie Igrzyska Olimpijskie, a w 2006 roku Igrzyska Wspólnoty Brytyjskiej. Na stadionie rozgrywane są najważniejsze mecze krykieta, a w sezonie zimowym odbywają się spotkania ligi AFL, czyli futbolu australijskiego. Oficjalna pojemność obiektu wynosi 100 024 osób. MCG to również ostatni stadion, który przekracza pojemność 100 tysięcy widzów. Spotify Camp Nou Największym stadionem w Europie jest słynne Spotify Camp Nou. To stadion, na którym swoje mecze rozgrywa drużyna katalońskiej FC Barcelony. Jego trybuny mieszczą 99 354 osób. Budowa trwała trzy lata, a inauguracja odbyła się 24 września 1957 roku, podczas meczu Dumy Katalonii z Reprezentacją Warszawy. Zakończył się on zwycięstwem gospodarzy 4:2. Bramki dla Polaków strzelili wówczas Henryk Szymborski i Władysław Soporek. W tym roku fani piłki nożnej mogą cieszyć się jednak z kolejnego polskiego akcentu. Drużynę Barcelony zasilił w 2022 roku Robert Lewandowski, który przeszedł z Bayernu Monachium. Co ciekawe, 17 listopada 1982 roku frekwencja stadionu znacznie przewyższyła oficjalną pojemność. Tego dnia ówczesny papież Jan Paweł II odprawił na Camp Nou mszę, na której zgromadziło się ok. 120 tysięcy osób. Stadion Wembley Drugim co do wielkości stadionem w Europie jest wspomniany wcześniej Wembley. Co ważne, jest to zupełnie nowy obiekt, który powstał w miejscu starego, a jego otwarcie nastąpiło w 2007 roku. Jego pojemność wynosi 90 000 kibiców. To jeden z najnowocześniejszych obiektów sportowych na świecie. Najdziwniejsze sporty świata - poznaj 10 nietypowych dyscyplin sportowych Najdziwniejsze sporty świata nie mają wiele wspólnego z dyscyplinami, które większość z nas podziwia z poziomu stadionowych trybun lub wygodnej kanapy. Poznaj dyscypliny, przy których curli... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najdziwniejsze-sporty-swiata-poznaj-10-nietypowych-dyscyplin-sportowych-fot-isabel-infantes-anadolu-agency-getty-images-29f4d6a.jpeg" width="938" height="673" alt="Najdziwniejsze sporty świata - poznaj 10 nietypowych dyscyplin sportowych (fot. Isabel Infantes/Anadolu Agency/Getty Images)" title="Najdziwniejsze sporty świata - poznaj 10 nietypowych dyscyplin sportowych (fot. Isabel Infantes/Anadolu Agency/Getty Images)" /> Posiada rozsuwany dach, a w konstrukcji zastosowano niespotykane wcześniej rozwiązanie techniczne. W czasie rozgrywania meczu w słoneczny dzień część dachu może być zdalnie pochylona i ustawiona w taki sposób, aby w transmisji telewizyjnej nie były widoczne cienie na murawie. Estadio Santiago Bernabéu Trzecim największym stadionem piłkarskim w Europie jest Estadio Santiago Bernabéu w Madrycie. To obiekt, na którym mecze rozgrywa jedna z najbardziej utytułowanych drużyn na świecie – Real Madryt. Otwarto go w 1947 roku i zaprojektowano tak, aby mógł pomieścić 85 254 widzów. Co ciekawe, stadion ma własną stację metra w stolicy Hiszpanii. To Estación de Santiago Bernabéu, przez którą przejeżdża linia nr 10. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Przez ponad sto lat igrzyska olimpijskie dostarczyły ludzkości wielu przeżyć, wypromowały niezliczoną ilość gwiazd i wyników sportowych, które inspirują do dziś. Przy okazji tej imprezy warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden jej aspekt: jej architekturę.
W tym artykule: Igrzyska olimpijskie to nie tylko sport Przedwojenny monumentalizm Powojenna nowoczesność Koniec XX w. i śmiałe wizje na XXI w. Igrzyska olimpijskie to nie tylko sport Jak opisywaliśmy niedawno, organizacja igrzysk olimpijskich i budowa wszystkich obiektów niezbędnych do ich rozegrania to niebagatelne wyzwanie. Jeśli nie jest podjęte przez kompetentne rządy i komitety organizacyjne, może przerodzić się w poważny problem finansowy i infrastrukturalny na lata. Historia igrzysk pokazuje jednak, że jeśli podejdzie się do ich organizacji rzetelnie i z głową, mogą być wspaniałym wydarzeniem, które na długo po zakończeniu zawodów sportowych przynosi korzyści organizatorom. Ogromne znaczenie w tej kwestii mają olimpijskie budowle, które mogą służyć nie tylko wszechstronnym celom przez lata, ale same w sobie mogą stanowić wartościowe dziedzictwo. Ich architektura i nowatorskie rozwiązania technologiczne mogą stanowić wizytówkę gospodarza i inspirację dla innych nie mniej niż sukcesy sportowe. Od czasów starożytnych przecież, okazałe budowle stanowią źródło dumy dla całych narodów i państw. Nic dziwnego, że globalna impreza sportowa, do organizacji której potrzebne są ogromne stadiony i inne obiekty stanowi doskonałą sposobność do pokazania się światu. Wielu gospodarzy świetnie wykorzystało tą okazję a igrzyska, które organizowali do dziś są kojarzone m.in. właśnie z niezwykłymi dziełami architektury, na których były rozgrywane. Poniżej wybór najbardziej okazałych i ciekawych obiektów olimpijskich. Przedwojenny monumentalizm Pierwszymi, igrzyskami o naprawdę dużym rozmachu były te rozgrywane w Los Angeles w 1932 roku. Już wtedy, to miasto było ogromną i znaczącą metropolią rosnących w siłę Stanów Zjednoczonych. Co ciekawe stadion stanowiący główną arenę tej imprezy nie powstał z myślą o niej. Został bowiem zbudowany już kilkanaście lat wcześniej. Jego monumentalny, styl doskonale się starzeje. Jest to jedyny stadion, który będzie areną aż trzech igrzysk olimpijskich (1932, 1984 i 2028). Innym imponującym obiektem jest stadion olimpijki w Berlinie. Co prawda igrzyska rozgrywane w nazistowksich Niemczech nie kojarzą się najlepiej, ale sam stadion naprawdę robi wrażenie! W 1936 roku jego pojemność wynosiła 100 000 widzów! Dwupoziomowe, rozległe trybuny (dziś przykryte dachem) tworzą owalną nieckę, która nawet dziś robi wrażenie. Zbudowany z kamienia, w prostym, by nie powiedzieć surowym stylu, z szerokimi holami i kolumnadą otaczającą cały obiekt, jest wizytówką przedwojennej architektury. Jego charakterystyczną cechą był wysoka wieża z dzwonem na jej szczycie. Powojenna nowoczesność W 1964 roku igrzyska były organizowane przez Tokio, które jest chyba pierwszym gospodarzem, który zaprezentował światu obiekt o niespotykanym wcześniej, futurystycznym kształcie. Mowa o hali sportowej znanej jako Yoyogi National Gymnasium. Łącząc japońską estetykę z zachodnim modernistycznym stylem, budowla przypomina nieco skorupę ślimaka, albo kadłub żaglowca. W momencie otwarcia, była to budowla z największym podwieszanym dachem na świecie. Jego dynamiczna forma zapewniła nieśmiertelność architektowi Kenzo Tange. Obecnie jest to jedno z najpopularniejszych miejsc turystycznych w Tokio, które wciąż pozostaje areną goszczącą sport czy pokazy mody. Najsłynniejszym i najbardziej śmiałym architektonicznie obiektem w całej chyba historii igrzysk jest stadion olimpijski w Monachium, arena igrzysk w 1972, której autorem jest architekt Otto Frei. Jego dach wyglądający jak rozpięta na linach tkanina lub pajęczyna, przykrywa połowę trybun stadionu oraz część parku olimpijskiego i pobliską halę sportową. Do dziś, to jedna z najbardziej charakterystycznych konstrukcji architektonicznych, nie tylko w świecie igrzysk. W założeniu miała ona imitować Alpy i stanowić przeciwwagę letnich igrzysk olimpijskich w Berlinie w 1936 roku, które odbyły się w czasach panowania reżimu nazistowskiego. Rozłożyste i przejrzyste zadaszenie miało symbolizować nowe, demokratyczne i optymistyczne Niemcy. Koniec XX w. i śmiałe wizje na XXI w. Innym, ciekawym obiektem olimpijskim jest stadion olimpijski w Barcelonie. Zbudowany jeszcze w 1927 roku na Wystawę Światową i w związku ze staraniami Barcelony o organizację igrzysk w 1936, stał się areną tej imprezy w 1992 roku. Odnowiony w tym celu po latach zaniedbań wyróżnia się zachowaną eklektyczną fasadą przywołującą na myśl dzieła Gaudiego. Z zewnątrz, dzięki niej wygląda bardziej jak pałac czy muzeum niż stadion sportowy. Najnowszym ze spektakularnych obiektów olimpijskich jest „Ptasie Gniazdo" z igrzysk w Pekinie w 2008. To obiekt z innej ery, wykorzystujący nowatorskie technologie i materiały, bez których jego powstanie nie byłoby możliwe. Pomijając jego propagandową rolę jako symbolu rosnącej potęgi Chin, jest naprawdę niezwykłym stadionem. Skomplikowana plątanina metalowych przęseł, które w istocie wyglądają jak ptasie gniazdo uwite z gałązek to dziś jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli XXI w. architektury i jej możliwości.
„Rusz się po Świętach Warszawo”. Bezpłatna akcja, dzięki której spalisz kalorie
Jazda na łyżwach, animacje i konkursy na lodowisku dla dzieci i dorosłych. To akcja dla wszystkich, którzy chcą spędzić aktywnie czas na Zimowym Narodowym.
Święta. Zastawione stoły i wyczekiwane przez cały rok przysmaki. W tym czasie nikt nie myśli o liczeniu kalorii. Czas upływa na spotkaniach z bliskimi i wspólnym biesiadowaniu przy stole, ale… za chwilę Sylwester, Nowy Rok i postanowienia o zrzuceniu kilogramów. Po co czekać do 1 stycznia? „Rusz się po Świętach Warszawo”! Od 26 do 28 grudnia warszawiacy i goście odwiedzający stolicę będą mogli spalić poświąteczne kalorie w ramach akcji „Rusz się po Świętach Warszawo”. To druga edycja akcji Zimowego Narodowego i Miasta Stołecznego Warszawy, która ma zachęcić do aktywnego wypoczynku w okresie poświątecznym na największym lodowisku w Polsce. W planach: nauka jazdy na łyżwach poprzez zabawę na „Porankach dla dzieci”, imprezy na lodowisku, animacje i konkursy. Żeby wziąć udział w akcji wystarczy wejść na stronę www.bilety.zimowynarodowy.pl i pobrać bezpłatne zaproszenia na wyznaczone sloty na lodowisko A lub B. Od 19 do 27 grudnia (z wyjątkiem 24 grudnia) będzie można skorzystać z nowej puli zaproszeń. Program „Rusz się po Świętach Warszawo”: poniedziałek, 26 grudnia lodowisko A, slot o godz. 17:00 – 18.15 Rodzinne disco lodowisko. Konkursy i animacje integrujące całą rodzinę wtorek, 27 grudnia lodowisko B (małe), slot o godz. 9.30 – 10.45 „Poranki dla dzieci”. Nauka jazdy na łyżwach, gry i zabawy przy dziecięcej muzyce lodowisko B (małe), slot o godz. 11.15 – 12.30 „Poranki dla dzieci”. Nauka jazdy na łyżwach, gry i zabawy przy dziecięcej muzyce lodowisko A, slot o godz. 10.00 – 11.15 Rodzinne disco lodowisko. Konkursy i animacje integrujące całą rodzinę lodowisko A, slot o godz. 11.45 – 13.00 Rodzinne disco lodowisko. Konkursy i animacje integrujące całą rodzinę środa, 28 grudnia lodowisko B (małe), slot o godz. 9.30 – 10.45 „Poranki dla dzieci”. Nauka jazdy na łyżwach, gry i zabawy przy dziecięcej muzyce lodowisko B (małe), slot o godz. 11.15 – 12.30 „Poranki dla dzieci”. Nauka jazdy na łyżwach, gry i zabawy przy dziecięcej muzyce lodowisko A, slot o godz. 10.00 – 11.15 Rodzinne disco lodowisko. Konkursy i animacje integrujące całą rodzinę. lodowisko A, slot o godz. 11.45 – 13.00 Slot do swobodnej jazdy. Szczegóły na temat akcji na zimowynarodowy.pl
Rusza Zimowy Narodowy. Zobacz, co tej zimy czeka nas na stadionie
Największe w Polsce lodowisko, górka lodowa do zjeżdżania na pontonach, skatepark - to tylko niektóre z atrakcji, jakie w tym roku przygotowali organizatorzy na płycie PGE Narodowego.
Nowości na Narodowym Zimowy Narodowy na stałe wpisał się już w zimowy pejzaż stolicy. Już 5 listopada, po raz czwarty, powstanie największe w Polsce „Zimowe Miasteczko”. Nie zabraknie sprawdzonych atrakcji, będą również nowości. Ponad 5000 m2 lodu, 3 lodowiska, w tym jedno połączone ścieżką lodową, górka lodowa do zjeżdżania na pontonach i hit ubiegłorocznej edycji – tor do curlingu, znajdą się ponownie na Zimowym Narodowym. To nie wszystko. Część dodatkowych atrakcji na razie pozostają niespodzianką. Stolica zimowej rozrywki Zimowy Narodowy to przede wszystkim aktywny wypoczynek dla wszystkich, bez względu na wiek. W tym roku na najmłodszych czekają „Poranki dla dzieci z Kinder Pingui”, nauka jazdy na łyżwach poprzez zabawę, prowadzona przez instruktorów ze szkółki „Ice&Fun” Renaty Aleksander. Z kolei dorośli mogą się pobawić na imprezie klubowej na łyżwach – „Disco Lodowisko z 4FUN.TV”. Oprócz tego, przez cztery miesiące, na gości odwiedzających Zimowy Narodowy czekają imprezy tematyczne, konkursy i niespodzianki. - To miejsce tętni życiem. W ubiegłym roku odwiedziło nas ponad pół miliona gości. W tym roku Zimowy Narodowy potrwa aż do 5 marca, dlatego też liczymy na kolejne rekordy – mówi Katarzyna Ziemska, CEO Testa Communications, organizator Zimowego Narodowego. Nie tylko zimowe atrakcje Zimowy Narodowy to nie tylko łyżwy i lodowisko. Na parkingu podziemnym powstanie największy w stolicy kryty Skatepark Zimowego Narodowego. Oprócz jazdy na rolkach, deskorolkach, czy longboardach, partnerzy skateparku przygotowali bogaty program warsztatów dla dzieci i dorosłych. Zimowy Narodowy rusza 5 listopada 2016 roku i potrwa do 5 marca 2017. Godziny otwarcia: Poniedziałek – Czwartek 15.00-23.00 Piątek 15.00-00.45 Sobota i Niedziela 9.00-00.00 Ceny biletów: Na lodowisko: normalne od 13 zł, ulgowe od 10 zł Górka lodowa: od 5 zł Wejście na płytę: 5 zł Curling: 25 zł bilet normalny, 20 zł bilet ulgowy
Co po Igrzyskach? Losy stadionów świata po wielkich imprezach
Niektóre obiekty olimpijskie są przerabiane, na przykład na stadiony piłkarskie, inne z kolei popadają w ruinę.
W pierwszych nowożytnych igrzyskach olimpijskich z 1896 roku wzięło udział zaledwie 241 sportowców z 14 krajów. W tym roku w igrzyskach w Rio de Janeiro będzie uczestniczyć ponad 200 krajów i przeszło 11 tysięcy sportowców. Zobacz galerię stadionów i przeczytaj o ich losach! Potrzeba budowania coraz większych stadionów przysporzyła współczesnym miastom nowych problemów: co zrobić z obiektami olimpijskimi po zakończeniu igrzysk? Niektóre miasta, po wydaniu milionów na budowę kosztownych obiektów, później likwidują je lub porzucają, by ostatecznie odeszły w zapomnienie. Inne, jak Londyn, zmieniają przeznaczenie stadionów olimpijskich. Po wydaniu 700 milionów dolarów na budowę stadionu na letnie igrzyska w 2012 roku, Londyn wydał kolejne 400 milionów dolarów na jego przebudowę na stadion piłkarski dla klubu West Ham United – opowiada Andrew Zimbalist, profesor ekonomii na Smith College. - Zmieniono jego przeznaczenie – mówi – ale ogromnym kosztem. Zimbalist uważa, że łatwiej i taniej jest organizować igrzyska, jeśli miasto już przed organizacją wydarzenia posiada odpowiednią infrastrukturę. Kiedy Barcelona była gospodarzem letnich igrzysk olimpijskich w 1992 roku, „nie musieli dużo budować – na wstępie mieli już około 70 procent” – dodaje. Tak jest też w przypadku Los Angeles, które ubiega się o organizowanie igrzysk w 2024 roku, już po raz trzeci. Jednym z powodów jest fakt, że „wystarczy im zbudować centrum wodne [i medialne]” – twierdzi. – Wszystko inne praktycznie już mają. Jako że koszt organizowania igrzysk olimpijskich stale rośnie, miasta które nie posiadają odpowiednich typów obiektów zaczęły wycofywać swoje kandydatury. Boston i Hamburg na przykład już zrezygnowały z ubiegania się o bycie gospodarzem igrzysk w 2024 roku. Zimbalist uważa, że kwestia obiektów olimpijskich stała się takim wyzwaniem, że powinniśmy przestać zmieniać lokalizację igrzysk i po prostu wybrać jedno stałe miejsce. Brzmi praktycznie, jednak najtrudniejszym zadaniem byłoby dojście do porozumienia na arenie międzynarodowej w sprawie tego, kto powinien być tym gospodarzem igrzysk na czas nieokreślony. Tekst: Becky Little Źródło: National Geographic News
Tak wyglądają stadiony EURO 2016 z perspektywy satelitów Pléiades. Dotarły do nas zdjęcia! [GALERIA]
Satelity Pléiades zarejestrowały obrazy 10 stadionów, na których rozegrają się mecze 15. edycji Mistrzostw Europy w piłce nożnej.
Zobacz 10 stadionów EURO 2016 >>> Dotarły do nas zdjęcia dziesięciu francuskich stadionów, na których rozegrają się mecze Mistrzostw Europy w piłce nożnej. Obrazy zostały zarejestrowane przez satelity Pléiades, należące do Airbus Defence and Space. Pléiades cyklicznie dostarczają obrazy całej kuli ziemskiej, zaopatrują w cyfrowe dane geograficzne francuskie ministerstwo obrony. Wykorzystywane są głównie w celach cywilnych i militarnych. To szczególnie ważne ze względów bezpieczeństwa, które stały się najczulszym punktem tegorocznych mistrzostw. Ich 15. edycja odbędzie się we Francji; rozpocznie się 10 czerwca i potrwa do 10 lipca. Zdjęcia Pléiades potwierdzają, że przygotowania do piłkarskich mistrzostw dobiegają końca. Stadiony , na których rozegrają się mecze, musiały spełniać szereg wymogów, przede wszystkim sprostać wysokim standardom bezpieczeństwa. Na zdjęciach satelitarnych można zobaczyć, jak obiekty sportowe wpisują się w tkankę miejską. Uwagę przykuwa bliskość stacji metra, dużych parkingów, czy obwodnic. Imponująca inwestycja! Źródło: geo-airbusds.com/materiały prasowe