National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-17T10:23:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Niedźwiedzie z Apeninów stały się mniejsze i mniej agresywne. To „zasługa” człowieka
items: Lis bawi się jak pies? To tylko pozory – ostrzegają eksperci
items: Udomowione drapieżniki, czyli ciekawostki o kotach. Jaka więź łączy je z opiekunami?
items: Sekrety psiego umysłu i ciała, czyli ciekawostki o psach. Znasz je wszystkie?
items: Grupa nietoperzy znalazła w Warszawie zdumiewające schronienie. Była to część garderoby
items: Orki potrafią mówić ludzkim głosem? Badanie pokazało ich zadziwiające możliwości
items: Ta zapomniana nazwa kryje leśnego czyściocha. Co jaźwiec robi dla naszych lasów?
items: Latające wiewiórki potrafią skakać na odległość 30 metrów! Ich zdolność do szybowania jest imponująca
items: Ten mały drapieżnik obala stereotypy o kotach. Woda to jego żywioł!
items: Ten wieloryb żyje przez stulecia i wiadomo, jak to robi. Jego sekret pomoże pokonać starość
items: Te gigantyczne małpy człekokształtne mierzyły nawet 3 metry wysokości. Co się z nimi stało?
items: To jedno z najrzadszych zwierząt w Polsce. Skąd wziął się niezwykły kolor jego sierści?
items: Zagadka z dzieciństwa rozwiązana. Wiemy już, dokąd nocą tupta jeż
items: Ludzie lasu – nasi bliscy krewni, orangutany, są zagrożeni wyginięciem. Czy zdążymy uratować ten gatunek?
items: Langury to małpy Starego Świata. Wiele gatunków tych naczelnych wkrótce może wyginąć
items: Torbacze – ssaki z antypodów, które nie rozstają się ze swoją torebką
items: Lemury i ich niezwykłe życie: zwyczaje, dieta i ochrona
items: Serwal – mistrz afrykańskich stepów
items: Antylopy – różnorodność gatunków, zachowania i znaczenie ekologiczne
items: Poznaj niedźwiedzia brunatnego – największego ssaka w polskich górach
items: Jest rudym kuzynem szopa pracza. Wśród gałęzi drzew porusza się z niezwykłą gracją
items: Niezwykłe narodziny w stołecznym ZOO. Te urocze maluchy to kuzyni słoni
items: Koń Przewalskiego jest ostatnim dzikim przedstawicielem swojego rodzaju? Wiele na to wskazuje
items: Odkryj fascynujące życie saren europejskich
items: Drapieżnik z miną niewiniątka. Oto kot pustynny

Niedźwiedzie z Apeninów stały się mniejsze i mniej agresywne. To „zasługa” człowieka
type: item
date: 2025-12-17T10:22:45.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ewolucja
subject: niedźwiedzie
subject: ssaki
subject: włochy
description: Najnowsze badania wykazały, że rzadkie apenińskie niedźwiedzie brunatne zmieniły się znacznie na skutek bliskiego kontaktu z ludźmi. Zwierzęta te żyją głównie w środkowej części Włoch.
encoded: Ewolucja biologiczna to zazwyczaj niezwykle długi, niekiedy trwający nawet miliony lat proces zmian dziedzicznych w populacjach organizmów z biegiem pokoleń. Zmiany te wynikają z dziedzicznych różnic między osobnikami oraz działania czynników takich jak dobór naturalny, mutacje, czy migracje. Dzięki ewolucji organizmy stopniowo przystosowują się do warunków środowiska, a w długiej perspektywie mogą powstawać nawet nowe gatunki. Włoskie niedźwiedzie ewoluowały Najnowsze badanie włoskich naukowców potwierdza, że ewolucję można wykryć we współczesnych populacjach i nie zawsze potrzeba kilku epok, żeby zaobserwować pewne zmiany. Na łamach czasopisma naukowego „Molecular Biology and Evolution” badacze opisują, że żyjące we Włoszech endemiczne niedźwiedzie brunatne (Ursus arctos marsicanus) znacząco odróżniły się od innych przedstawicieli tego samego gatunku żyjących w innych częściach świata. – Zmiany klimatu i użytkowania gruntów nasiliły interakcje między człowiekiem a dziką przyrodą, potencjalnie zmniejszając zagęszczenie dzikich gatunków i prowadząc do adaptacji behawioralnych zwierząt do środowisk zurbanizowanych – zauważają w swojej pracy autorzy. W badaniu włoscy uczeni scharakteryzowali różnorodność genomową apenińskich niedźwiedzi brunatnych i zidentyfikowali sygnały adaptacyjne charakterystyczne dla tej populacji, porównując nowo wygenerowane dane z genomem niedźwiedzi brunatnych z Apeninów, Europy Środkowej i Ameryki Północnej. Wszystko przez działalność człowieka – Niedźwiedzie brunatne z Apeninów charakteryzowały się zmniejszoną różnorodnością genomową, wyższym wskaźnikiem kojarzenia krewniaczego i większym zrealizowanym obciążeniem genetycznym w porównaniu z innymi niedźwiedziami brunatnymi – wskazują badacze. Oznacza to, że niedźwiedzie te są genetycznie „uboższe”, co jest skutkiem długotrwałej izolacji i małej liczebności. Bo rzeczywiście, populacja ta oddzieliła się od innych europejskich niedźwiedzi brunatnych ok. 2000–3000 lat temu i pozostaje całkowic…

niedzwiedzie-wloskie-dfcdac6.jpg
width: 5568
height: 3132

Lis bawi się jak pies? To tylko pozory – ostrzegają eksperci
type: item
date: 2025-11-30T12:47:24.000Z
creator: Marti Trgovich
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: lisy
subject: natura
subject: ssaki
subject: udomowienie
subject: zwierzęta
description: Czy lisy stają się udomowione? Filmy na TikToku pokazują zwierzęta, które podchodzą do ludzi i zachowują się jak domowe pupile. Ale czy to naprawdę oznacza udomowienie?
encoded: Spis treści: Udomowienie a habituacja – co mówi nauka? Dlaczego lisy podchodzą do ludzi? Lis to nie pies – uważaj, zanim go dotkniesz Czy lisy były kiedyś udomowione w historii ludzkości? Eksperyment Rosjan – kiedy lis naprawdę staje się domowy Czy będziemy kiedyś mieć udomowione lisy? Eksperci nie zostawiają złudzeń Filmy z przyjacielskimi, łagodnymi lisami, które podchodzą do ludzi i jakby chcą się bawić, robią furorę na TikToku. Ale to, że jakiś gatunek jest towarzyski, wcale nie znaczy, że jest udomowiony. W filmie na TikToku, który ma ponad milion wyświetleń, dziki lis bawi się czymś w rodzaju piłki. Pozwala jej stoczyć się ze wzgórza, po czym za nią goni. Wideo jest oznaczone hashtagiem #domesticatedfox. – Pewnie z daleka patrzył, jak psy bawią się w aport – pisze jeden z komentujących. – On też po prostu chce być grzecznym chłopcem. W innym filmie na TikToku dziki lis podchodzi do wyciągniętej ludzkiej ręki. Zauroczony komentujący żartuje: – Skoro nie do głaskania, to czemu wygląda jak do głaskania? Seria viralowych filmów w mediach społecznościowych sprawia, że wiele osób w internecie spekuluje, iż lisy „same się udomawiają”. Czyli stają się coraz bardziej przyjazne ludziom bez świadomej ingerencji człowieka i bez celowej selektywnej hodowli. Ale czy to prawda? Udomowienie a habituacja – co mówi nauka? Żeby uznać zwierzę za udomowione, musi dojść zarówno do zmian behawioralnych, jak i fizycznych. Zwierzęta stają się łagodniejsze, a z czasem często także mniejsze niż ich dzicy krewni. – Ostatecznym rozstrzygnięciem są geny – mówi Blake Morton, badacz zachowania zwierząt z Uniwersytetu w Hull w Wielkiej Brytanii. Nie wystarczy, że w jednym pokoleniu danego gatunku pojawi się łagodniejsze podejście do ludzi. Te zachowania i cechy muszą zostać przekazane potomstwu. Istnieją dowody, że część współczesnych lisów wykazuje drobne oznaki udomowienia. W jednym badaniu stwierdzono, że lisy żyjące w miastach mają krótsze pyski i mniejsze czaszki niż lisy z terenów wiejs…

2025-11-26-132038-Are-foxes-becoming-domesticated--National-Geographic--Sluzbowy--Microsoft-E-72b52ae.png
width: 1311
height: 868

Udomowione drapieżniki, czyli ciekawostki o kotach. Jaka więź łączy je z opiekunami?
type: item
date: 2025-11-24T06:59:55.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: koty
subject: psychologia zwierząt
subject: ssaki
subject: zwierzęta
description: Kot domowy bez wątpienia jest jednym z najzwyklejszych zwierząt. Trudno jest wskazać innego drapieżnika, który rozwijając zaawansowaną zdolność do międzygatunkowego przywiązania, zachował pełny biologiczny i poznawczy zestaw narzędzi samotnego łowcy. Koty towarzyszą ludziom od tysięcy lat, jednak czy tyle wystarczy, żeby w pełni zrozumieć zwierzę, z którymi dzielimy dom? Poniżej wymieniamy najbardziej intrygujące ciekawostki o kotach.
encoded: Spis treści: To nie człowiek wybrał kota. To kot wybrał człowieka Ścieżka udomowienia stanowi klucz do zrozumienia kocich zachowań Drapieżnik doskonały Kocia rzeczywistość Wewnętrzny świat kota Tak jak psy, koty zmieniły się z dzikich łowców w obecnych na całym świecie towarzyszy. Należy jednak podkreślić, że podróż, którą na przestrzeni lat odbyło to zwierzę, znacząco różni się od procesu udomowienia innych pupili. To nie człowiek wybrał kota. To kot wybrał człowieka Historia udomowienia kota jest w istocie historią samoudomowienia. Proces ten miał charakter symbiotyczny, zainicjowany nie przez ludzi, a przez same koty. Kluczowy moment nastąpił w okresie między 10 000 a 12 000 lat temu w Żyznym Półksiężycu, regionie na Bliskim Wschodzie, gdzie ludzkość po raz pierwszy przeszła od koczowniczego trybu życia łowców-zbieraczy do osiadłego, rolniczego stylu życia. To właśnie rewolucja rolnicza stworzyła zupełnie nową niszę ekologiczną. Gromadzone zapasy zboża zaczęły przyciągać hordy gryzoni. W to nowe środowisko wkroczył przodek wszystkich współczesnych kotów domowych – kot nubijski, czyli Felis silvestris lybica. Pokusa obfitego i łatwo dostępnego źródła przez pożywienia przyciągała dzikie koty do ludzkich osad. Dostrzegając ogromną wartość tych łowców, rolnicy zaczęli tolerować koty, a nawet zachęcali je do pozostania w zagrodzie. To zapoczątkowało wzajemnie korzystną relację: koty otrzymywały stały dopływ zdobyczy, a ludzie ochronę swoich kluczowych zapasów żywności. Ścieżka udomowienia stanowi klucz do zrozumienia kocich zachowań W przeciwieństwie do psów, które przez dziesiątki tysięcy lat były aktywnie selekcjonowane przez ludzi pod kątem cech takich jak posłuszeństwo i współpraca, koty w dużej mierze „wybrały” związek z ludźmi. Główną presją selekcyjną nie była zdolność do wykonywania poleceń, a tolerancja na bliskość człowieka i wybitne zdolności łowieckie w środowisku zmienionym przez ludzi. W konsekwencji podstawowy schemat behawioralny samotnego, niezależneg…

koty-ciekawostki-c06ec1e.jpg
width: 2000
height: 1333

Sekrety psiego umysłu i ciała, czyli ciekawostki o psach. Znasz je wszystkie?
type: item
date: 2025-11-23T09:04:32.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: psy
subject: psychologia zwierząt
subject: ssaki
subject: zwierzęta
description: Dla wielu ludzi pies jest kimś więcej niż tylko zwierzęciem. To wierny towarzysz, a wręcz członek rodziny. Rozmerdany ogon i ufne spojrzenie tego zwierzęcia stały się uniwersalnym symbolem bezwarunkowej lojalności i miłości. Ale czy naprawdę dobrze znamy stworzenie, z którym dzielimy nasze domy? Poniżej wymieniamy najbardziej intrygujące ciekawostki o psach.
encoded: Spis treści: Związek trwający od kilkudziesięciu tysięcy lat Pies postrzega świat inaczej niż człowiek Psi umysł, czyli inteligencja, emocje i sny czworonogów Sekrety psiego ciała Zanim pies stał się nieodłącznym elementem ludzkiego życia, jego przodkowie przemierzali surowe krajobrazy epoki lodowcowej. Proces udomowienia, który dał początek tej niezwykłej międzygatunkowej przyjaźni, nie był jednorazowym aktem, lecz czymś w rodzaju długiej podróży ewolucyjnej. Związek trwający od kilkudziesięciu tysięcy lat Naukowcy szacują, że proces ten rozpoczął się 20000–40000 lat temu, choć dokładne miejsce i czas wciąż pozostają przedmiotem ożywionej debaty naukowej. Dominująca teoria wskazuje, że nie był to podbój, a pakt zawarty z korzyścią dla obu stron. Odważniejsze i mniej płochliwe wilki zaczęły zbliżać się do ludzkich obozowisk, przyciągane resztkami pożywienia. Ludzie z kolei szybko dostrzegli korzyści płynące z obecności tych czujnych zwierząt. Stanowiły one żywy system wczesnego ostrzegania przed drapieżnikami i nieocenioną pomoc w polowaniach. Ten sojusz, oparty na wzajemnym zaufaniu i korzyściach, ukształtował nie tylko ewolucję psa, ale również wpłynął na rozwój ludzkich społeczeństw. To właśnie ta pierwotna relacja partnerska, nie dominacja, wyjaśnia, dlaczego dzisiejsza więź z psem jest tak głęboka i instynktowna. Ślady tego wyjątkowego statusu odnajdujemy w starożytnych cywilizacjach. W Egipcie psy były czczone jako święte zwierzęta i strażnicy, a ich śmierć stanowiła ogromną stratę. Jak wskazują historyczne źródła, po odejściu psa właściciele golili brwi, smarowali włosy błotem i przez wiele dni głośno go opłakiwali. Wskazuje to, że już tysiące lat temu między ludźmi a psami występowała silna więź. Pies postrzega świat inaczej niż człowiek Mimo że zajmujemy tę samą przestrzeń, to świat widziany przez psa jest skrajnie odmienny od tego, który my widzimy. To, co dla nas pozostaje niewidoczne, niesłyszalne i niewyczuwalne, dla psa stanowi bogaty zestaw informacji…

psy-ciekawostki-ce45169.jpg
width: 2000
height: 1054

Grupa nietoperzy znalazła w Warszawie zdumiewające schronienie. Była to część garderoby
type: item
date: 2025-11-19T13:21:35.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: nietoperze
subject: ochrona przyrody
subject: ssaki
subject: warszawa
description: Dwadzieścia nietoperzy zamieszkało w... butach sportowych. To niecodzienne odkrycie zaskoczyło mieszkańca Warszawy i skłoniło do wezwania straży miejskiej. Zwierzęta zostały przewiezione w bezpieczne miejsce. Eksperci mówią o nowym trendzie wśród tych skrzydlatych ssaków: coraz częściej szturmują warszawskie mieszkania w okresie chłodów.
encoded: Nastał już czas, w którym nietoperze poszukują schronienia na zimę. Te skrzydlate ssaki hibernują od połowy listopada do marca. W ten sposób są w stanie przetrwać porę roku, w której brakuje owadów, które stanowią ich główny pokarm. Gdzie nietoperze spędzają zimę? Są to piwnice, dziuple spróchniałych drzew, jaskinie, sztolnie, ale też, ale jak się okazało, buty na balkonie. Do takiego wezwania pojechał kilka dni temy ekopatrol straży miejskiej w Warszawie. Hibernacja w butach „Niedzielny wieczór, 16 listopada, właśnie rozpoczynał się na dobre, gdy strażnicy miejscy z Ekopatrolu otrzymali pilne zgłoszenie udania się na ulicę Klaudyny. Zgłaszający potrzebował pomocy w sprawie goszczącego na jego balkonie stada nietoperzy” – informuje warszawska Straż Miejska. Po przybyciu funkcjonariuszy zgłaszający zaprowadził ich na balkon. Dopiero z bliska można było zobaczyć, że w stojących na balkonie sportowych butach aż roi się od nietoperzy. Dla funkcjonariuszy ekopatrolu było to spore zaskoczenie, mimo że na służbie widzieli już sporo. Wygląda na to, że nietoperze uznały buty za doskonałą kryjówkę i miejsce spędzenia zimy. „Widok wtulonych w siebie małych, skrzydlatych ssaków mógł rozczulić każdego, jednak nie było to najlepsze i najbezpieczniejsze miejsce na przezimowanie” – czytamy w relacji stołecznej straży miejskiej. Co dalej z nietoperzami? Strażnicy miejscy przewieźli nietoperze do Lasów Miejskich. Trafiły tam w… butach umieszczonych w transporteach. Ich właściciel postanowił nie stresować lekko rozbudzonych nietoperzy i poświęcić swoje obuwie na rzecz spokoju skrzydlatych ssaków. Jak przekazał National Geographic Polska Robert Strąk, kierownik ośrodka rehabilitacji zwierząt w Lasach Miejskich, nietoperze znajdują się obecnie pod opieką lekarzy weterynarii. Jeśli ich stan będzie dobry, zostaną one wypuszczone na wolność. Szturm borowców na mieszkania To „znalezisko” nie jest zaskoczeniem dla Błażeja Wojtowicza, prezesa Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Nietoperzy. Ek…

borowce-0ef6b87.png
width: 1800
height: 1200

Orki potrafią mówić ludzkim głosem? Badanie pokazało ich zadziwiające możliwości
type: item
date: 2025-11-17T12:22:17.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: orki
subject: ssaki
subject: zwierzęta
description: Orki, największy gatunek delfinowatych i jedne z najinteligentniejszych drapieżników oceanów, od lat fascynują naukowców złożoną komunikacją i niezwykle rozwiniętymi więziami społecznymi. Najnowsze badania ujawniły jednak coś jeszcze bardziej zaskakującego – zdolność, która w świecie ssaków morskich pozostaje absolutną rzadkością.
encoded: Jak pokazały nagrania badawcze, orki potrafią naśladować ludzką mowę w sposób, który wydawał się niemożliwy. Wideo dokumentujące dźwięki przypominające wyraźne słowa (takie jak „hello” czy „bye bye”) wywołało zdumienie i niepokój wielu internautów. Naukowcy podkreślają, że choć zwierzęta te nie „mówią” w ludzkim rozumieniu, ich umiejętność precyzyjnej imitacji głosu człowieka otwiera nowe pytania o granice zwierzęcej komunikacji i poznania. Eksperyment, który zaskoczył badaczy. Orka naśladuje ludzkie słowa Badanie, które ujawniło niezwykłe umiejętności wokalne orek, zostało przeprowadzone przez zespół naukowców z Niemiec, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii i Chile, a jego wyniki opublikowano w czasopiśmie „Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences”. Uczeni chcieli ustalić, jak wszechstronny może być aparat głosowy orek i czy zdolne są one do naśladowania dźwięków całkowicie spoza ich naturalnego repertuaru. – Chcieliśmy sprawdzić, jak elastyczne potrafią być orki w kopiowaniu dźwięków. Pomyśleliśmy, że naprawdę przekonujące będzie zaprezentowanie im czegoś, czego nie mają w repertuarze, a „cześć” zdecydowanie nie jest słowem, które wypowiedziałaby orka – wyjaśniał w rozmowie z „The Guardian” prof. Josep Call z Uniwersytetu St Andrews. Obiektem badania była 14-letnia samica Wikie, mieszkająca w ośrodku Marineland na południu Francji. Na początku uczono ją imitować trzy dźwięki wydawane przez jej młode, a następnie testowano, czy potrafi odwzorować pięć nieznanych jej wokalizacji pochodzących od innych orek. Później naukowcy przeszli do eksperymentu kluczowego: Wikie odtworzono nagrania sześciu dźwięków wydawanych przez ludzi, w tym słowa „hello”, „Amy”, „one, two”, „ah ha” czy „bye-bye”. Ku zaskoczeniu zespołu samica nie tylko próbowała je powtarzać, ale w dwóch przypadkach zrobiła to poprawnie już za pierwszym razem, wykazując zdolność do szybkiej imitacji i niezwykłą plastyczność wokalną. Nagrania Wikie wywołały poruszenie. Co mówią naukowcy? Nagrania dokum…

IMG0142-ffe6231.jpeg
width: 3706
height: 2469

Ta zapomniana nazwa kryje leśnego czyściocha. Co jaźwiec robi dla naszych lasów?
type: item
date: 2025-11-11T13:25:52.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ekosystem
subject: lasy
subject: polska
subject: ssaki
description: Jaźwiec to nie tylko wszystkożerny drapieżnik, ale również architekt imponujących nor. Oto ciekawostki o jednym z najbardziej tajemniczych mieszkańców naszych lasów.
encoded: Spis treści: Czy jaźwiec to borsuk? Jak wygląda jaźwiec? Borsuk: zasięg występowania Czy jaźwiec jest pod ochroną? Zamiłowanie do porządku i rozbudowany system nor Czym żywi się borsuk? Czy borsuk zapada w sen zimowy? Pod tą dawną, nieco zapomnianą nazwą kryje się zwierzę prowadzące typowo nocny tryb życia, a więc rzadko widziane na żywo, ale znane każdemu z literatury i opowieści przyrodniczych. To borsuk, którego obecność w lesie nie tylko reguluje populację drobnych zwierząt, ale także wpływa na strukturę gleby i równowagę ekosystemu. Czy jaźwiec to borsuk? W polskiej tradycji i języku ludowym słowo jaźwiec od wieków odnosi się do tego samego gatunku, który dziś znamy jako borsuk europejski (Meles meles). To dawna, nieco zapomniana nazwa, która przetrwała w gwarach i starych tekstach literackich. Współczesne określenie borsuk wywodzi się z języków tureckich. Choć w codziennym języku jaźwiec niemal zanikł, warto o nim pamiętać. Nazwa ta niesie ze sobą pewien klimat dawnych czasów, kiedy zwierzęta opisywano nie tyle naukowo, ile poetycko – przez pryzmat ich zachowań i relacji z człowiekiem. Słowo jaźwiec pochodzi najprawdopodobniej od prasłowiańskiego określenia oznaczającego „norę” lub „jamę”, co doskonale oddaje zamiłowanie tego zwierzęcia do kopania rozbudowanych podziemnych systemów korytarzy. Jak wygląda jaźwiec? Borsuk europejski wyróżnia się masywną i zwartą sylwetką, co sprawia, że już na pierwszy rzut oka trudno go pomylić z innymi ssakami. Dorosły osobnik osiąga długość ciała od 60 do 90 cm, a jego waga może sięgać nawet 20 kilogramów, zwłaszcza jesienią, gdy gromadzi zapasy tłuszczu. Jego krótkie, silne nogi i wydłużony tułów zdradzają, że to zwierzę jest doskonale przystosowane do życia pod ziemią. Najbardziej rozpoznawalną cechą borsuka jest jego czarno-biała maska – dwa czarne pasy biegnące od nosa, przez oczy, aż po kark kontrastują z białym tłem sierści. Takie ubarwienie nie tylko pomaga w kamuflażu, ale także może pełnić funkcję sygnałową w kontakt…

AdobeStock328542122-67960cf.jpeg
width: 4791
height: 3194

Latające wiewiórki potrafią skakać na odległość 30 metrów! Ich zdolność do szybowania jest imponująca
type: item
date: 2025-11-09T10:31:29.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: latanie
subject: ssaki
subject: wiewiórki
description: Latające wiewiórki należą do najbardziej wyspecjalizowanych mieszkańców lasów. Potrafią wykonać niemal bezszelestny lot ślizgowy, by po chwili wylądować miękko na pniu odległego drzewa i zniknąć w jego koronie. Jak wyglądają te niezwykłe zwierzęta? Gdzie występują? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Latające wiewiórki to różnorodne zwierzęta Mieszkańcy lasów trzech kontynentów Biomechanika lotu ślizgowego Nie tylko polatuchy Określenie „latające”, występujące w potocznej nazwie tych zwierząt, sugeruje, że polatuchy są zdolne do aktywnego lotu. To nieprawda. Jedynym ssakiem dysponującym taką umiejętnością jest nietoperz. Latające wiewiórki wykształciły jednak inną niezwykłą formę lokomocji – lot ślizgowy czyli kontrolowany opadanie, w którym grawitacja jest siłą napędową, a specjalna błona pełni jednocześnie rolę spadochronu i skrzydła. Latające wiewiórki to różnorodne zwierzęta Latające wiewiórki, czyli polatuchy, to monofiletyczna grupa w obrębie rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae). Wyewoluowała od nadrzewnych przodków około 18–20 milionów lat temu. Obejmuje około 50 gatunków w 15 rodzajach, a wszystkie łączy kluczowa adaptacja – zdolność do lotu ślizgowego. Przedstawiciele plemienia polatuch są do siebie podobni, jednak należy podkreślić, że wykazują ogromną różnorodność pod względem rozmiarów i subtelnych cech morfologicznych. Ogólna charakterystyka Najmniejszymi latającymi wiewiórkami są polatuchy karłowate z rodzaju Petaurillus, zamieszkujące Borneo i Półwysep Malajski. Ich ciało ma zaledwie 7-9 cm długości, a masa nie przekracza 24-27 g. Na przeciwległym zakresie skali znajdują się potężne polatuchy olbrzymie z rodzaju Petaurista, żyjące w lasach tropikalnej Azji. Długość ich ciała dochodzi do 60 cm, a waga może przekraczać 2,5 kg. Pomiędzy nimi znajduje się choćby drzewolotka, która osiąga długość od 11 do 33 cm bez ogona i masę ciała od około 39 do 530 g. Niezależnie od rozmiaru, wszystkie polatuchy mają smukłą, lekką budowę ciała i dłuższe kończyny w porównaniu do nielotnych wiewiórek. Taka budowa sprzyja maksymalizacji powierzchni nośnej. Ich futro jest zazwyczaj niezwykle gęste, miękkie i długie, zapewniając doskonałą izolację termiczną. Żywe latawce Najważniejsze cechą polatuch jest patagium, czyli fałd skórny, rozpięty wzdłuż z boków c…

latajace-wiewiorki-622eb45.jpg
width: 2475
height: 1650

Ten mały drapieżnik obala stereotypy o kotach. Woda to jego żywioł!
type: item
date: 2025-11-03T06:56:26.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: koty
subject: ssaki
description: Kotek cętkowany zajmuje wyjątkową niszę ekologiczną wśród kotowatych. To jeden z nielicznych przedstawicieli tej rodziny, którego życie nierozerwalnie związane jest ze środowiskiem wodnym. Gdzie występuje taraj? Jak wygląda i jak przystosował się do życia w specyficznym ekosystemie? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Mieszkaniec Azji Lepiej niż na drzewach czuje się w wodzie Niewybredny amator ryb Jego naturalną porą jest noc Co zagraża kotkom cętkowanym? Większość kotów stroni od wody. Nawet domowe mruczki zazwyczaj uciekają przed kąpielą, a ich dzicy kuzyni wolą suchsze środowisko. Oczywiście, są pewne wyjątki. Weźmy choćby tygrysa. Jeden z największych kotowatych okazuje się niezwykle sprawnym pływakiem, który w wodzie szuka nie tylko ochłody, ale także ofiar. W wodzie świetnie czuje się też kot płowy, jednak gatunkiem, który najlepiej przystosował się do częściowego życia w tym środowisku jest kotek cętkowany (Prionailurus viverrinus), znany także jako taraj. Mieszkaniec Azji Rozproszone populacje kotka cętkowanego występują na obszarach Azji Południowej i Południowo-Wschodniej. Zasięg geograficzny tego gatunku obejmuje rejony półwyspowe Indii, a także Nepal, Sri Lankę, Pakistan, Tajlandię, Jawę, Sumatrę i Malezję. W wodzie czuje się znakomicie Taraj jest całkowicie zależny od mokradeł. Siedliska tego zwierzęcia obejmują bagna, namorzyny, rozległe równiny zalewowe, estuaria oraz ekosystemy rzeczne. Co ciekawe, kot ten wykazuje zdolność do przetrwania w środowiskach silnie zmienionych przez człowieka. Warunkiem jest występowanie zbiorników wodnych. Nie taki mały, jak mogłoby się wydawać Słowo „kotek” w polskiej nazwie gatunkowej sugeruje, że taraj należy do najmniejszych przedstawicieli swojej rodziny. Rzeczywiście, daleko mu do tygrysów i innych dużych kotowatych, ale nie należy robić z niego „mikrusa” pokroju kota czarnołapego. Przeciętny przedstawiciel tego gatunku jest dwukrotnie większy od kota domowego. Kotek cętkowany cechuje się silną i muskularną budową. Osiąga od 57 do 115 cm długości ciała bez ogona. Z kolei długość ogona zamyka się przedziale od 24 do 40 cm. Masa ciała dorosłego osobnika wynosi od 5 do 16 kg. Samce są wyraźnie większe i cięższe od samic. Lepiej niż na drzewach czuje się w wodzie Można powiedzieć, że kotek cętkowany w swoim środowisku …

Kotek-cetkowany-6bd1a0f.jpg
width: 2000
height: 1500

Ten wieloryb żyje przez stulecia i wiadomo, jak to robi. Jego sekret pomoże pokonać starość
type: item
date: 2025-10-31T12:59:29.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: długowieczność
subject: ssaki
subject: wieloryby
description: Kiedyś prawie go wytępiliśmy, a teraz może wydłużyć nasze życie. Najnowsze badania nad walem grenlandzkim wreszcie rozwikłały zagadkę jego długowieczności. Dają też nadzieję na nowe sposoby w walce ze starzeniem się.
encoded: Wal grenlandzki (Balaena mysticetus) to masywny wieloryb, pokryty półmetrową warstwą tłuszczu. Zadziwia swoją niezwykłą długowiecznością – może żyć ponad 200 lat. Naukowcy od dawna zastanawiali się, jak to możliwe, że zwierzę o tak dużych rozmiarach i tak długim życiu rzadko zapada na nowotwory i inne choroby podeszłego wieku. Najnowsze badania, opublikowane 29 października w prestiżowym „Nature”, wreszcie rzucają światło na tę zagadkę. Dlaczego wal grenlandzki żyje 200 lat? Okazuje się, że kluczową rolę odgrywa specjalne białko aktywowane przez zimno, które wspomaga naprawę uszkodzonego DNA. Zespół badaczy kierowany przez biolog Verę Gorbunovą z Uniwersytetu w Rochester (USA) odkrył, że białko zwane CIRPB (cold-inducible RNA-binding protein), aktywuje się w niskich temperaturach i naprawia uszkodzenia w DNA, chroniąc organizm wala grenlandzkiego przed mutacjami. Właśnie ta zdolność może być głównym czynnikiem jego długiego i do końca zdrowego życia. Naukowcy od dawna poszukują w świecie zwierząt mechanizmów długowieczności. Badano m.in. nietoperze, bobry, słonie czy golce piaskowe. Wcześniejsze badania zespołu z Uniwersytetu Tongji (Chiny) wykazały, że żyjące nawet 30 lat golce także mają wydajne białka naprawiające DNA. Pomoc Inuitów i wyprawa naukowców wgłąb Alaski Ale badanie wali grenlandzkich to znacznie trudniejsze zadanie. Zarówno ich względu na ich rozmiar, jak i nieprzyjazne, zimne siedliska. Naukowcy poprosili o pomoc Inuitów z północnej Alaski, którzy przy okazji polowań na wale przekazywali naukowcom fragmenty ich tkanek. Wśród Inuitów takie polowania to wciąż tradycja, dopuszczana jesienią pomimo ochrony wala grenlandzkiego. Dla naukowców odebranie próbek z odległych regionów Alaski było prawdziwą wyprawą. Nie prowadzą tam żadne drogi i nie ma żadnej możliwości wysłania paczki. Cudowne właściwości białka CIRPB Po analizie hodowanych w laboratorium komórek wieloryba badacze zauważyli, że wbrew oczekiwaniom, komórki te łatwiej przekształcały się w nowotw…

wal-grenlandzki-3a27aa0.jpg
width: 3744
height: 2496

Te gigantyczne małpy człekokształtne mierzyły nawet 3 metry wysokości. Co się z nimi stało?
type: item
date: 2025-10-19T10:58:09.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: małpy
subject: paleontologia
subject: ssaki
description: Wszystko, co wiemy o gigantopitekach, pochodzi się z analizy 1300 zębów, kilku fragmentów żuchwy i kości ramienia. Ale już to pozwoliło ustalić, że jeszcze 100 tysięcy lat temu po Ziemi chodziły małpy człekokształtne o wzroście przekraczającym trzy metry. Niektórzy sądzą, że to właśnie do nich odnoszą się legendy o Yeti i Wielkiej Stopie.
encoded: Spis treści: Między gorylem a orangutanem Jak wyglądał gigantopitek? Gigantopithecus blacki Mniejszy kuzyn giganta Czy gigantopitek to Wielka Stopa? Równo 90 lat temu spacerujący po Hong Kongu paleontolog i ekspert ds. ewolucji hominidów Gustav von Koenigswald odnalazł w jednej z tradycyjnych chińskich aptek niezwykle duży ząb trzonowy. Zęby takie były stosowane w tradycyjnej chińskiej medycynie i określane jako „kości smoka”. Jednak dobrze orientujący się w anatomii małp człekokształtnych von Koenigswald szybko zorientował się, że ząb musi należeć do wyjątkowo dużego gatunku małp. Tak na kartach historii ewolucji pojawiła się nazwa Gigantopithecus – dosłownie „wielka małpa”. Między gorylem a orangutanem Od czasu odkrycia von Koenigswalda z 1935 roku odnaleziono ponad 1300 kolejnych zębów, głównie na rynku medycyny tradycyjnej. Udało się odnaleźć także kilka żuchw, które pozwoliły naukowcom zrekonstruować część wyglądu zwierzęcia. Niestety, nie znaleziono dotąd innych elementów szkieletu poza fragmentem kości ramienia. Mimo to, badacze, bazując na odnalezionych kościach oraz skamieniałościach innych małp człekokształtnych, byli w stanie zrekonstruować gigantopiteka, a nawet określić, jaki styl życia mógł wieść. Brak kompletnych szkieletów sprawia, że rekonstrukcje mogą być obarczone błędami. Gigantopiteka często przedstawia się na wzór goryla – największej współczesnej małpy – choć, co istotne, budowa żuchwy gigantopiteków wydaje się bliższa orangutanom. Właśnie to spowodowało, że te olbrzymie wymarłe małpy zostały sklasyfikowane w podrodzinie Ponginae, razem z orangutanami (Pongo). Badanie z 2019 roku, które przeanalizowało DNA zęba skamieniałego sprzed 1,9 mln lat, potwierdziło, że Gigantopithecus i Pongo miały wspólnego przodka i że oba rodzaje oddzieliły się od siebie od 10 do 12 mln lat temu. Jak wyglądał gigantopitek? Najprawdopodobniej poruszał się na czterech kończynach w pozycji pochylonej (jak inne małpy człekokształtne), choć mógł czasami wstawać na dwie …

gigantopithecus-d5bdddb.jpg
width: 2813
height: 1875

To jedno z najrzadszych zwierząt w Polsce. Skąd wziął się niezwykły kolor jego sierści?
type: item
date: 2025-10-19T08:01:52.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: polska
subject: ssaki
subject: Świętokrzyskie
subject: wilki
description: Czarny wilk to niezwykle rzadki okaz w faunie Europy. O ile w Ameryce Północnej występuje powszechnie, to na Starym Kontynencie jest widywany sporadycznie. Tym bardziej cieszy fakt, że to piękne zwierzę coraz częściej jest obserwowane w Polsce. Skąd u wilków wzięło się czarne umaszczenie futra? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Czarne wilki w Świętokrzyskiem Ich domem jest Ameryka Północna Czarne umaszczenie jest zasługą genów Jaka przyszłość czeka czarnego wilka? Mogłoby się wydawać, że czarne wilki są przedstawicielami innego gatunku niż występujące w Polsce wilki szare. Nic bardziej mylnego. Okazuje się bowiem, że charakterystyczne umaszczenia jest jedyną cechą morfologiczną, która odróżnia je od pospolitszych krewniaków. Poza inną sierścią, to dobrze znane wilki szare, jedne z największych drapieżników w polskich lasach. Czarne wilki w Świętokrzyskiem W pierwszym kwartale 2025 roku media obiegła sensacyjna informacja. W województwie świętokrzyskim zaobserwowano czarne wilki. Co więcej, niezwykłe drapieżniki uchwyciła jedna z fotopułapek fundacji SAVE Wildlife, monitorująca lasy w okolicach Suchedniowa. Pierwsza rejestracja nastąpiła latem 2024 roku. Udało się wówczas uchwycić jedno zwierzę. Nieco później urządzenie nagrało dwa czarne wilki w towarzystwie szarego osobnika. Leśnicy podkreślają, że drapieżniki o czarnym umaszczeniu były obserwowane w suchedniowskich lasach już kilkanaście lat temu. Skąd zatem ta sensacja? Wynika to z faktu, że dopiero w 2024 roku po raz pierwszy udało się zarejestrować te niezwykłe zwierzęta. Udokumentowany dowód na ich obecność jest ewenementem na skalę europejską. Nie tylko w Suchedniowie? W tym miejscu warto zaznaczyć, że w przeszłości zdarzały się również doniesienia o pojedynczych czarnych osobnikach w innych częściach kraju. Jednak były to incydentalne, niepotwierdzone obserwacje. Póki co województwo świętokrzyskie pozostaje jedynym potwierdzonym miejscem stałej obecności tych zwierząt w Polsce. Ich domem jest Ameryka Północna O ile w Europie wilki o ciemnej sierści są prawdziwą rzadkością (osobniki o umaszczeniu innym niż szare stanowią zaledwie 1% europejskiej populacji), to w innych częściach świata występują liczniej. Domem największej populacji tych zwierząt jest Ameryka Północna. W Stanach Zjednoczonych najwięcej czarnych wilków ż…

Czarny-wilk-1976952.jpg
width: 6000
height: 4003

Zagadka z dzieciństwa rozwiązana. Wiemy już, dokąd nocą tupta jeż
type: item
date: 2025-10-15T09:22:51.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: Edukacja
subject: jeże
subject: przyroda
subject: ssaki
description: Kto z nas nie zastanawiał się kiedyś: „Dokąd nocą tupta jeż?”. Zagadkę dzieciństwa postanowiły rozwiązać Lasy Państwowe. Odpowiedź wcale nie jest taka trudna.
encoded: W tym artykule: Dokąd nocą tupta jeż? Uważajmy na jeże i dbajmy o nie Ciekawostki o jeżach Jesień kojarzy nam się przede wszystkim ze spadającymi liśćmi, kasztanami, ale i zwierzętami, przygotowującymi się na nadejście mroźnych miesięcy. Wśród nich są jeże, które, jak wiele innych stworzeń, zapadają w sen zimowy. Przypomnieć o tym postanowiły Lasy Państwowe, publikując w sieci specjalny post poświęcony tym niewielkim ssakom. Co więcej, leśnicy postanowili odpowiedzieć również na klasyczne pytanie – „dokąd nocą tupta jeż?”. Dokąd nocą tupta jeż? Zanim dowiemy się, co po zmroku robi ten uroczy ssak, warto przypomnieć genezę słynnego pytania. Nieco starsi czytelnicy z pewnością pamiętają emitowany z przerwami od 1982 do 2007 roku na antenie telewizji publicznej program dla dzieci „Domowe przedszkole”. Już w czołówce słychać tam ikoniczne: „Dokąd nocą tupta jeż?”. Po upływie czterech dekadach i kolejnych pokoleniach młodych widzów dopytujących o nocne życie jeży, zagadkę dzieciństwa postanowiły rozwiązać Lasy Państwowe. Z facebookowego wpisu dowiadujemy się, że nocą jeże potrafią przebyć nawet 3 kilometry, co jest nie lada osiągnięciem, biorąc pod uwagę ich niewielkie rozmiary. Główny powód nocnych eskapad mierzących maksymalnie 26 cm ssaków to po prostu chęć zdobycia pożywienia. – A więc już wiemy, gdzie jeże tuptają nocą — jeść! – podkreślają leśnicy. I dodają, że w trakcie jednej nocy jeże zjadają ok. 200–250 g owadów i innych bezkręgowców. Szacuje się, że jeż nocą powinien zjeść pokarm odpowiadający 1/6 masy swojego ciała. Jeżeli jesienią jeż nie będzie ważył co najmniej 700 g, to małe prawdopodobieństwo, że przeżyje zimę. Uważajmy na jeże i dbajmy o nie Leśnicy przy okazji zaapelowali do wszystkich internautów, by szczególnie jesienią uważali na jeże. To czas, kiedy te niewielkie ssaki szukają schronienia i pomału zapadają w sen zimowy. – Jeże zimują bardzo często w parkach i ogrodach w stertach liści. Okres października to ten czas kiedy pomału zapadają w sen zimo…

Dokad-noca-tupta-jez-849ca3c.jpg
width: 4707
height: 3239

Ludzie lasu – nasi bliscy krewni, orangutany, są zagrożeni wyginięciem. Czy zdążymy uratować ten gatunek?
type: item
date: 2025-10-11T07:56:52.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: azja
subject: małpy
subject: orangutan
subject: orangutany
subject: ssaki
description: Znane ze swojego charakterystycznego czerwonego futra orangutany są największymi ssakami nadrzewnymi, spędzającymi większość czasu na drzewach. Długie, silne ramiona oraz chwytne dłonie i stopy pozwalają im poruszać się po gałęziach. Te wielkie ssaki mogą mieć nawet 96,4% wspólnych genów z ludźmi i są bardzo inteligentnymi stworzeniami. Niestety, grozi im wyginięcie.
encoded: Spis treści: Talerze samców dominujących Mądry jak orangutan Rabunkowa eksploatacja siedlisk orangutanów Orangutan – Pongo abelii, Pongo pygmaeus –w języku malajskim oznacza „człowiek lasu”. W nizinnych lasach, w których żyją, orangutany prowadzą samotne życie. Żywią się dzikimi owocami, takimi jak liczi, mangostany i figi, termitami, jajami oraz piją wodę z dziupli drzew. Budują gniazda na drzewach, aby spać w nocy i odpoczywać w ciągu dnia. Talerze samców dominujących Orangutany mają wyjątkowo długie ręce, rozstaw ich ramion dochodzi do 225 cm. Za to ich nogi są krótkie, co wskazuje na sposób przemieszczania się. Charakterystyczne dla orangutanów długie włosy są zazwyczaj barwy miedzianej, wręcz czerwonej, rzadziej brązowej. Samice osiągają długość ciała dochodzącą do 85 cm, ważą od 30-45 kg. Samce są zdecydowanie większe. Mogą mierzyć nawet metr, a niektóre osobniki ważą ponad 80 kg. Występują dwa rodzaje samców (tzw. bimorfizm). Te dominujące posiadają talerze policzkowe, czyli rodzaj dyskowatych skórnych tworów. Natomiast samce niższej rangi mają gładkie twarze. Samce dominujące obejmują w posiadanie rozległe rewiry, po czym charakterystycznym głosem oznaczają posiadany teren i przyzywają samice, które zajmują na ich terenie własne, odrębne rewiry. Mają monopol na dostęp do samic ze swojego rewiru, jednak z uwagi na brak zorganizowanego stada i rozproszenie terytorialne osobników, monopol ten jest często naruszany. Ciąża u orangutanów trwa 260–270 dni, rodzi się z reguły jedno młode o masie urodzeniowej 1200–1600 g. Dla porównania, ciąża u człowieka trwa 280 dni, a średnia masa urodzeniowa dziecka to około 3 kg. Matki-orangutany opiekują się potomstwem bardzo długo, przez 6, a nawet 8 lat. Młode osobniki osiągają dojrzałość płciową w wieku 10-12 lat. Samice rodzą jedno młode co około 3–5 lat, więc odbudowa populacji tych gatunków może trwać bardzo długo. W stanie dzikim małpy te dożywają wieku 35–40 lat. W niewoli, gdzie nie grozi im niebezpieczeństwo, mogą żyć…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/65da886c252b53175fd04791a8aad948e81169fe-6f2f8fb.jpg
width: 1000
height: 667

Langury to małpy Starego Świata. Wiele gatunków tych naczelnych wkrótce może wyginąć
type: item
date: 2025-10-05T11:06:44.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: azja
subject: dzikie zwierzęta
subject: małpy
subject: ssaki
description: Langury są niezwykłe pod wieloma względami. Dzięki swoim umiejętnościom adaptacyjnym przystosowały się do życia w różnych środowiskach. Ta cecha pozwoliła im opanować znaczy obszar Azji, w tym środowiska miejskie, gdzie stały się mistrzami w zdobywaniu pożywienia.
encoded: Spis treści: Jeden rodzaj, duże zróżnicowanie Mieszkańcy Azji Czym żywią się langury? Jaki tryb życia prowadzą langury? Zagrożenia dla langurów Rodzaj langur (Presbytis) zdefiniował w 1821 roku Johann Friedrich von Eschscholtz, niemiecki lekarz, botanik i zoolog. Opisu dokonał w rozdziale zatytułowanym „Opis nowego rodzaju małp Presbytis mitrata”, który ukazał się w publikacji pod redakcją Otto von Kotzebue’a, podróżnika i odkrywcy, którego wyprawy doprowadziły do opisania i zmapowania wielu wysp Pacyfiku. Co wiemy o tych niezwykłych zwierzętach? Jeden rodzaj, duże zróżnicowanie Langury to rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny gerez, reprezentujący rodzinę koczkodanowatych. Ich wyróżnikiem jest smukła sylwetka z długimi kończynami, ale cechą morfologiczną, która najbardziej rzuca się w oczy jest ogon, którego długość przekracza długość ciała tych zwierząt. Przykładowo, u langura szarego, który bez ogona mierzy do 56 cm, ta część ciała osiąga aż 84 cm. Ma to swoje uzasadnienie. U langurów ogon pełni kluczową rolę w utrzymaniu równowagi, zapewniając zwierzętom wyjątkową zwinność, niezbędną do prowadzenia nadrzewnego trybu życia. Poszczególne gatunki langurów różnią się pod względem rozmiarów i masy. Langur białoczelny, będący jednym z najmniejszych przedstawicieli rodzaju, osiąga do 74 cm długości i masę około 5,7 kg. Tymczasem langur czarnoczuby mierzy do 86 cm i waży około 9 kg. W niektórych publikacjach, wśród największych langurów wymieniany jest hulman nepalski (Semnopithecus schistaceus), który może ważyć ponad 20 kg. Należy jednak podkreślić, że gatunek ten, choć ma wiele cech wspólnych z langurami, jest zaliczany do innego rodzaju. Różnorodność langurów jest doskonale widoczna w ich umaszczeniu. Okrywa langura szarego mieni się odcieniami szarości i bieli, a twarz zwierzęcia jest czarna. Z kolei langur białoczelny jest szarobrązowy, a na jego czole odznacza się biała plamka. Langury sarawaskie mają żółtobrązowe lub czarne futro, a to zaledwie kilka przykładów.…

langur-e0e0ffb.jpg
width: 1000
height: 667

Torbacze – ssaki z antypodów, które nie rozstają się ze swoją torebką
type: item
date: 2025-10-05T08:00:02.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: ameryka południowa
subject: australia
subject: dzikie zwierzęta
subject: ssaki
description: Kangury, koale, oposy i diabły tasmańskie to chyba najbardziej znane torbacze na świecie. Ale grupa ta liczy ponad 330 gatunków zwierząt, z których dwie trzecie żyje w Australii, a pozostała jedna trzecia zasiedla głównie Amerykę Południową.
encoded: Spis treści: Z Ameryki do Australazji Torby lęgowe Monogamia i haremy Torbacze zawładnęły wyobraźnią milionów. Głównie ze względu na niezwykły sposób, w jaki opiekują się swoimi młodymi. Sposób, który kojarzy się z ciepłem, bliskością i absolutnym bezpieczeństwem. Torbacze są ssakami, jednak charakteryzuje je unikatowy proces rozrodczy. Mają krótką ciążę, a ich młode przychodzą na świat słabo rozwinięte. Następnie dojrzewają w specjalnej torbie lęgowej przyczepione do sutków matki. Właśnie ta strategia rozrodcza plasuje torbacze pomiędzy składającymi jaja stekowcami a ssakami łożyskowymi. Z Ameryki do Australazji Historia ewolucji torbaczy sugeruje, że wywodzą się one z Ameryki Północnej. Następnie migrowały, by rozwinąć się w Australazji, czyli na terenie Australii, Nowej Zelandii i Nowej Gwinei. Najwcześniejsze torbacze znalezione w Australii datowane są na około 23 miliony lat temu. Większość współczesnych rodzin i form ugruntowała się właśnie w tym okresie. Najbardziej prawdopodobną drogą migracji z Ameryki do Australii jest Antarktyda. W tamtym czasie wszystkie trzy południowe kontynenty były zjednoczone w masywie lądowym znanym jako Gondwana. Masa ta zaczęła się rozpadać 135 milionów lat temu, a Ameryka Południowa i Antarktyda były połączone jeszcze około 30 milionów lat temu. Na Antarktydzie znaleziono skamieniałość jednego ssaka lądowego – torbacza datowanego na 40 milionów lat. Płyta australijska stopniowo przesuwała się na północ przez kolejne 30 milionów lat, zanim osiągnęła obecną szerokość geograficzną. Ta długa izolacja umożliwiła rozległy rozwój torbaczy w Australii przy braku konkurencji ze strony łożyskowców. Torby lęgowe Nazwa „torbacze” wzięła się oczywiście od charakterystycznej torby lęgowej. Zarodki torbaczy rozwijają się w macicy, ale w przeciwieństwie do ssaków łożyskowych, potomstwo rodzi się na bardzo wczesnym etapie rozwoju. Rozwój embrionalny kończy poza ciałem matki. Słabo rozwinięty torbacz przyczepia się do sutków brzusznych, które czę…

Torbacze-2d1ab23.jpg
width: 1000
height: 750

Lemury i ich niezwykłe życie: zwyczaje, dieta i ochrona
type: item
date: 2025-09-28T12:29:48.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: lemury
subject: madagaskar
subject: ssaki
description: Lemury to jedne z najbardziej charakterystycznych ssaków naczelnych świata, żyjące wyłącznie na Madagaskarze i pobliskich wyspach. Tworzą grupy społeczne o bogatych zachowaniach i unikatowych adaptacjach. Wśród nich najpopularniejszy jest lemur katta, który swoimi cechami przyciąga uwagę badaczy i odwiedzających ogrody zoologiczne. Dowiedz się więcej o tych endemicznych gatunkach z Madagaskaru.
encoded: Spis treści: Charakterystyka lemurów Gdzie występują lemury? Lemury to wyjątkowe ssaki naczelne należące do rodziny lemurowatych (Lemuridae) w rzędzie naczelnych (Primates), podrzędu lemurowych (Strepsirrhini). Rodzina ta obejmuje kilka rodzajów, z których każdy charakteryzuje się odmiennymi cechami morfologicznymi, behawioralnymi i ekologicznymi. Do współczesnych przedstawicieli należą m.in.: Hapalemur – popularnie nazywane maki, obejmujące gatunki drobnych lemurów preferujących życie w wilgotnych lasach tropikalnych, z wyraźnym rozwojem kończyn tylnych i uzębieniem przystosowanym do spożywania bambusa. Prolemur – reprezentowany wyłącznie przez prolemura szerokonosego (Prolemur simus), gatunek zagrożony wyginięciem, zamieszkujący niewielkie obszary wschodniego Madagaskaru, który wyróżnia się szerokim pyskiem i nieco większą masą ciała w porównaniu do innych lemurowatych. Lemur – obejmuje jedynego współczesnego przedstawiciela, czyli lemura kattę (Lemur catta), który jest najbardziej znanym i rozpoznawalnym gatunkiem wśród wszystkich lemurów, często prezentowanym w ogrodach zoologicznych na całym świecie. Eulemur – tzw. lemuria, obejmujące kilka gatunków średnich lemurów o różnorodnym ubarwieniu futra. Gatunki te zamieszkują zarówno lasy wilgotne, jak i suche tereny Madagaskaru. Varecia – wari, wyróżniający się dużym ciałem, puszystym ogonem oraz intensywnym kontrastem ubarwienia, preferujący życie w koronach drzew tropikalnych lasów deszczowych. Lemury mają bogatą historię taksonomiczną i są przedmiotem licznych badań naukowych, szczególnie w kontekście zachowań społecznych, adaptacji do środowiska oraz interakcji z innymi gatunkami naczelnych. Wszystkie gatunki lemurowatych są objęte konwencją CITES (tzw. konwencją waszyngtońską), co świadczy o ich szczególnej wartości w przyrodzie oraz o konieczności monitorowania populacji zarówno w środowisku naturalnym, jak i w warunkach hodowlanych. Co ciekawe, lemury to jedyne ssaki naczelne, które potrafią spowolnić swoje p…

lemury-a8e4e77.jpg
width: 1000
height: 734

Serwal – mistrz afrykańskich stepów
type: item
date: 2025-09-28T09:26:24.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: dzikie zwierzęta
subject: koty
subject: ssaki
description: Serwal sawannowy to mieszkaniec afrykańskich stepów, którego smukła sylwetka i długie nogi umożliwiają polowanie w wysokiej trawie i zwinne unikanie drapieżników. Choć jest stosunkowo małym przedstawicielem kotowatych, to mistrz polowania na gryzonie, ptaki i drobne ssaki, przez co pełni ważną rolę w utrzymaniu równowagi w ekosystemie. Dowiedz się, co jeszcze wyróżnia tego drapieżnika.
encoded: Spis treści: Charakterystyka serwala Podgatunki serwala Zasięg występowania i środowisko życia Dieta i polowanie Rozród i wychowanie młodych Zachowania i adaptacje Ochrona serwali Serwal w kulturze i nauce Serwal (Leptailurus) to rodzaj drapieżnych ssaków z rodziny kotowatych. W jego skład wchodzi tylko jeden żyjący obecnie gatunek – serwal sawannowy (Leptailurus serval), zwany również serwalem afrykańskim. Jest to średniej wielkości drapieżny ssak z rodziny kotowatych, który wyróżnia się smukłą sylwetką, długimi nogami oraz charakterystyczną jasnożółtą sierścią pokrytą czarnymi cętkami. Długość ciała serwala waha się od 59 do 92 cm, natomiast długość ogona wynosi od 20 do 38 cm. Masa ciała dorosłych osobników waha się od 7 do 13,5 kg, przy czym samce są zwykle większe i cięższe od samic. Charakterystyka serwala Serwale są niezwykle zwinne i przystosowane do życia w środowisku sawannowym. Długie nogi umożliwiają im zarówno skuteczne skoki, jak i wysoką widoczność ponad trawą, co jest niezbędne do polowania w gęstych biotopach. Warto odnotować, że serwale stepowe posiadają najdłuższe u kotów nogi w stosunku o wielkości ciała. Mała głowa z długą szyją oraz szeroko osadzone uszy zapewniają doskonały słuch, pozwalający na wychwytywanie nawet najcichszych dźwięków potencjalnych ofiar. Krótki w stosunku do ciała ogon zdobią czarne pierścienie i plamki, co dodatkowo maskuje kota w naturalnym środowisku. Wszystkie te cechy sprawiają, że serwal jest bardzo efektownym i zachwycającym zwierzęciem. Nic więc dziwnego, że jest uznawany za jednego z najpiękniejszych małych dzikich kotów. Podgatunki serwala Choć tradycyjnie rozróżnia się od 7 do 18 podgatunków serwala sawannowego, to w ujęciu geograficznym liczba ta znacząco się kurczy. W zależności od regionu występowania wyróżnia się trzy podgatunki serwala: Leptailurus serval serval – podgatunek nominatywny (typowy, opisany jako pierwszy), który zamieszkuje południową Afrykę. Leptailurus serval constantinus – występuje w środkow…

serwal-1616480.jpg
width: 1000
height: 667

Antylopy – różnorodność gatunków, zachowania i znaczenie ekologiczne
type: item
date: 2025-09-28T06:27:27.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: azja
subject: dzikie zwierzęta
subject: ssaki
description: Antylopy to grupa ssaków parzystokopytnych o ogromnym znaczeniu ekologicznym. Są nie tylko ikoną sawann i stepów, lecz także kluczowym elementem równowagi w ekosystemie. Migracje i zachowania antylop determinują funkcjonowanie wielu krajobrazów, wpływając na dynamikę roślinności, dostępność wody i relacje międzygatunkowe. Warto pamiętać, że termin „antylopa” może mieć różne znaczenia – może odnosić się do określonych gatunków lub do podrodziny wołowatych.
encoded: Spis treści: Morfologia i adaptacje Zmysły i komunikacja Ekologia, dieta i rola antylop Interakcje z drapieżnikami i choroby Antylopa gnu – migrujące stada Antylopa indyjska – biologia i zachowanie W klasyfikacji naukowej termin antylopa pojawia się na kilku poziomach. Podrodzina antylop (Antilopinae) obejmuje między innymi plemiona takie jak: Neotragini, Aepycerotini, Antilopini (np. gerenuk długoszyi i suhak stepowy), Hippotragini, Alcelaphini. Wśród nich mieszczą się formy bardzo drobne i bardzo duże, przystosowane do życia w równinach, na stepach czy w górskich zaroślach. Z kolei rodzaj Antilope jest dziś monotypowy i obejmuje antylopę indyjską (Antilope cervicapra). Naturalne zasięgi podrodziny antylop obejmują przede wszystkim Afrykę i Azję, jednak trzeba zaznaczyć, że także w Ameryce Północnej żyje jeden gatunek nazywany niegdyś antylopą widłorogą – widłoróg amerykański. Zobacz także: Największe antylopy świata mogą ważyć nawet tonę. Morfologia i adaptacje Antylopy wykazują imponującą różnorodność morfologiczną. Wiele gatunków ma szczupłą sylwetkę, długie, wysmukłe kończyny i liczne przystosowania do szybkiego biegu. Taka budowa ciała pozwala im unikać drapieżników. Rogi, obecne u większości gatunków, przyjmują różne formy: proste, skręcone, spiralne czy rozgałęzione – ich morfologia jest często istotnym wskaźnikiem taksonomicznym. U niektórych antylop, jak u gnu, rogi są masywne i służą także do ochrony oraz do walk między samcami. Opisując anatomię, warto zwrócić uwagę na cechy funkcjonalne: długie kończyny i smukła budowa ciała redukują koszt poruszania się; długie stopy i odpowiednie ułożenie stawów zwiększają efektywność biegu i długość skoków; wyspecjalizowany układ trawienny, typowy dla wołowatych, pozwala na wykorzystanie pokarmu nawet z ubogich pastwisk dzięki wielokomorowemu żołądkowi. Zmysły i komunikacja Antylopy polegają na dobrze rozwiniętym słuchu i węchu; te zmysły są kluczowe dla wykrywania drapieżników i komunikacji w stadzie. Wiele gatunków…

antylopa-08c735f.jpg
width: 1000
height: 667

Poznaj niedźwiedzia brunatnego – największego ssaka w polskich górach
type: item
date: 2025-09-27T10:59:16.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: niedźwiedź grizzly
subject: niedźwiedzie
subject: ssaki
description: Niedźwiedź brunatny to jeden z największych drapieżników współczesnych lasów Europy i Azji, którego waga, siła i prędkość budzą respekt u ludzi. Choć często kojarzony jest wyłącznie z brunatną sierścią, jego ubarwienie bywa bardzo zróżnicowane – od prawie czarnego do niemal białego. Podczas gdy największe podgatunki osiągają olbrzymie rozmiary, europejski niedźwiedź brunatny, w tym populacja polska, cechuje się mniejszymi gabarytami, ale równie fascynującym zachowaniem i zdolnością do przystosowania się do różnych środowisk.
encoded: Spis treści: Charakterystyka niedźwiedzia brunatnego Gdzie występuje niedźwiedź brunatny? Czym żywi się niedźwiedź brunatny? Czy niedźwiedzie brunatne są pod ochroną? Czy niedźwiedź brunatny jest groźny? Niedźwiedź brunatny (Ursus arctos) to jeden z największych żyjących drapieżników na Ziemi, a jednocześnie ssak o niezwykłej zdolności adaptacji do różnych środowisk. Choć nazwa wskazuje na brunatną barwę, sierść tego gatunku może mieć odcień od jasnego kremowego aż po prawie czarny. Barwa często zależy od podgatunku, wieku i pory roku. Przykładowo, niedźwiedź grizzly, będący podgatunkiem Ursus arctos, ma sierść zabarwioną na odcienie szarości, czerwieni i brązu, z charakterystycznym srebrzystym połyskiem. Charakterystyka niedźwiedzia brunatnego Niedźwiedzie brunatne cechuje potężna budowa ciała: masywna głowa, krótkie, grube kończyny, krótki ogon i gęsta sierść. Są zwierzętami wszechstronnie przystosowanymi do życia zarówno w puszczach, tajgach, jak i zalesionych terenach górskich czy stepach. Podczas chodzenia niedźwiedź opiera się całą stopą, co odróżnia go od wielu innych drapieżników. W pozycji wyprostowanej na tylnych łapach niedźwiedź brunatny może osiągać wysokość blisko 2,5 metra, co dodatkowo potęguje jego imponującą prezencję w naturalnym środowisku. Waga Masa ciała niedźwiedzia brunatnego jest zmienna i zależy od płci, wieku oraz pory roku. Samce zazwyczaj ważą od 265 do 355 kg, a samice od 100 do 250 kg. Największy odnotowany niedźwiedź euroazjatycki ważył 481 kg i miał prawie 2,5 metra długości. W optymalnych warunkach średnia waga samców wynosi około 389 kg, a samic – 207 kg. Choć daleko im do największych niedźwiedzi na świecie, to przed zapadnięciem w sen zimowy przybierają na wadze, magazynując tłuszcz, który pozwala przetrwać im okres hibernacji. Prędkość Choć niedźwiedź brunatny wydaje się nieporadny w poruszaniu się, potrafi osiągać imponującą prędkość do 80 km/godz. na krótkich dystansach. Dzięki temu może skutecznie polować, unikać zagrożeń lub…

niedzwiedz-brunatny-50ff7ec.jpg
width: 1000
height: 667

Jest rudym kuzynem szopa pracza. Wśród gałęzi drzew porusza się z niezwykłą gracją
type: item
date: 2025-09-22T09:30:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: Edukacja
subject: przyroda
subject: ssaki
subject: zwierzęta
description: Ostronos rudy, znany również jako koati, należy do rodziny szopowatych. Już na pierwszy rzut oka przypomina swojego słynnego kuzyna, ale prowadzi zupełnie inny tryb życia. Jego królestwem są gałęzie drzew.
encoded: W tym artykule: Jak wygląda ostronos rudy? Gdzie występuje ostronos rudy? Czym żywi się ostronos rudy? Tryb życia ostronosa rudego Rodzina szopowatych dzieli się na pięć rodzajów. Jednym z nich jest Nasua, czyli ostronos. W jego obrębie funkcjonują trzy gatunki: ostronos białonosy, ostronosek górski i bohater tego artykułu, czyli ostronos rudy. Jak wygląda ostronos rudy? Ostronos rudy, inaczej koati (Nasua nasua) to drapieżny ssak z rodziny szopowatych. Przypomina szopa pracza, ale jest od niego wyraźnie smuklejszy i ma dłuższy ogon. Oba gatunki różnią się też umaszczeniem. Swoją nazwę gatunkową zawdzięcza charakterystycznemu, przypominającemu szpic pyskowi – wydłużonemu i zwężającemu się ku przodowi. Oczy zwierzęcia są niewielkie, podobnie jak zaokrąglone uszy. Umaszczenie ostronosa rudego Ciało ostronosa rudego jest pokryte krótką sierścią. Dominującym kolorem jest rdzawobrunatny. Na puszystym ogonie widoczne są ciemne pierścienie. Taki sam kolor mają przednie kończyny. Częściowo ciemny jest też pysk. Na czarnym tle pojawiają się białe plamy – nad i pod oczami oraz na policzkach. Także gardło i klatkę piersiową pokrywa biaława sierść, a część brzuszną – żółtawa. Cyweta afrykańska: występowanie, środowisko, pożywienie, rozmnażanie, zagrożenia, ciekawostki Cyweta afrykańska jest największym współcześnie żyjącym przedstawicielem gatunku wiwerowatych, czyli łaszowatych. Jak wygląda to niezwykłe zwierzę? Gdzie występuje i jaki prowadzi tryb ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/cyweta-afrykanska-wystepowanie-srodowisko-pozywienie-rozmnazanie-zagrozenia-ciekawostki-fot-edwin-remsberg-vwpics-universal-images-group-via-getty-images-d35e6e6.jpeg" width="938" height="626" alt="Cyweta afrykańska: występowanie, środowisko, pożywienie, rozmnażanie, zagrożenia, ciekawostki (fot. Edwin Remsberg/VWPics/Universal Images Group via Getty Images)" title="Cyweta afrykańska: występowanie, środowisko, pożywienie, rozmnażanie, zagrożenia, cieka…

Koati-to-rudy-krewniak-szopa-c106744.jpg
width: 5010
height: 3340

Niezwykłe narodziny w stołecznym ZOO. Te urocze maluchy to kuzyni słoni
type: item
date: 2025-09-15T11:19:28.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ochrona gatunkowa
subject: ssaki
subject: sukces
subject: zoo
description: W warszawskim ogrodzie zoologicznym przyszło na świat sześć góralków skalnych. To jedne z najbardziej zaskakujących ssaków świata. Choć przypominają gryzonie, bliżej im do manatów i słoni.
encoded: Te małe zakapiory to wielki sukces stołecznego ZOO, a przy okazji jeden z najbardziej niezwykłych gatunków na Ziemi. Choć niektórzy pewnie pomyliliby je ze świstakami, góralki skalne nie mają z gryzoniami nic wspólnego. Ich niezwykła anatomia od lat wprawia biologów w osłupienie. Dopiero badania genetyczne jasno pokazały, że góralki są krewniakami m.in. słoni. Małe góralki już rozrabiają „Nasza góralkowa rodzina powiększyła się tego lata aż o sześć maluszków – trzy samiczki i trzech samców. To niezwykle samodzielne stworzenia. Już po kilku godzinach od narodzin potrafią skakać po skałkach, chować się w zakamarkach i całkiem nieźle udawać, że są najgroźniejszymi zwierzakami w okolicy” – opisuje warszawskie ZOO na Facebooku. Młode przyszły na świat w połowie lipca, ale ZOO pochwaliło się nimi dopiero teraz. Maluchy zaczynają już skubać rośliny i korę drzew, mimo że jeszcze przez kilka miesięcy będą pić mleko matek. „Dla nas to prawdziwa frajda obserwować, jak te dzieciaki z dnia na dzień uczą się życia w stadzie i podpatrują starszych” – dodaje stołeczne ZOO. Góralki z Warszawy pojechały do Brna To jednak nie całe góralkowe stadko w Warszawie. ZOO opiekuje się większą ich grupką, współpracując w tym zakresie z innymi ogrodami. Pięć osobników – same samiczki – właśnie pojechało do Brna w Czechach, gdzie założą nowe stado. Bo góralek skalny to zwierzątko stadne. Żyje w koloniach liczących od kilku do kilkudziesięciu osobników, z wyraźną hierarchią opartą na dominującym samcu. Gatunek ten występuje w Afryce i na Bliskim Wschodzie, preferując urwiska, rumowiska i skaliste zbocza. Co warto wiedzieć o góralku skalnym? Góralek skalny (Procavia capensis) to niewielki ssak z rzędu góralkowców (Hyracoidea). Osiąga 30–60 cm długości i 2–5 kg wagi, wyglądem przypominając świnkę morską o krępej sylwetce i krótkich kończynach. Futro ma szarobrązowe. Jest roślinożerny – zjada liście, trawy, korę i owoce – a ze względu na słabą termoregulację często wygrzewa się w słońcu. Komunikuje …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/09/54737914011894888598908651405753060440031381n-95598a8.jpg
width: 1229
height: 924

Koń Przewalskiego jest ostatnim dzikim przedstawicielem swojego rodzaju? Wiele na to wskazuje
type: item
date: 2025-09-14T12:32:23.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: konie
subject: ssaki
description: Koń Przewalskiego przez tysiące lat przemierzał azjatyckie stepy. W XX wieku został uznany za gatunek wymarły, ale dzięki staraniom naukowców powrócił i ma się coraz lepiej. Należy jednak wspomnieć, że prawdopodobnie nie ma drugiego zwierzęcia, które tak bardzo dzieli środowisko naukowe. Niektórzy badacze uważają ten gatunek za zdziczałego potomka koni udomowionych w prehistorii. Inni podnoszą, że jest to ostatni dziki koń. Jakie argumenty wysuwają obie strony? Poznajmy nieco bliżej fascynującego konia Przewalskiego.
encoded: Spis treści: Dziki czy zdziczały? Ze stepów do rezerwatów Cechy konia Przewalskiego Koń Przewalskiego, znany także jako dziki koń mongolski, został odkryty stosunkowo niedawno. W 1879 roku, podczas wyprawy badawczej po Azji, natrafił na niego Nikołaj Przewalski, rosyjski generał i geograf. Zebrał okazy, które następnie wysłał do Rosji. Dwa lata później Iwan Siemionowicz Polakow opisał to zwierzę jako nowy gatunek, Equus przewalskii. Przez długi czas koń Przewalskiego był uważany za ostatniego dzikiego przedstawiciela swojego rzędu, jednak badania genetyczne postawiły tę tezę pod znakiem zapytania. Dziki czy zdziczały? Przez długi czas kluczowego argumentu za dzikim pochodzeniem konia Przewalskiego dostarczał kariotyp tego zwierzęcia. Okazało się że koń Przewalskiego ma 66 chromosomów, czyli o dwa więcej niż konie domowe. Między innymi na tej podstawie naukowcy doszli do wniosku, że gatunek ten nigdy nie uległ udomowieniu i stanowi żywy relikt plejstocenu. Nowe badania W 2018 roku status konia Przewalskiego jako gatunku dzikiego został jednak zakwestionowany. W „Science” ukazał się wówczas artykuł, przedstawiający wyniki badań międzynarodowego zespołu naukowców, pracującego pod przewodnictwem Ludovica Orlando. Praca, która opierała się na analizie genomów starożytnych koni, wykazała bezpośredni związek genetyczny między koniem Przewalskiego a końmi związanymi z eneolityczną kulturą Botai w północnym Kazachstanie. Interpretując te wyniki, badacze stwierdzili, że koń Przewalskiego nie jest gatunkiem dzikim, a zdziczałym. Zdaniem zespołu pochodził od koni udomowionych przez lud Botai, a następnie powrócił do życia na wolności. Odkrycie to natychmiast wywróciło do góry nogami dotychczasowe przekonanie o koniu Przewalskiego jako jedynym prawdziwie dzikim przedstawicielu swojego rzędu, jednak należy podkreślić, że spotkało się z pewną krytyką. Ponowna interpretacja dowodów Po publikacji z 2018 roku debata przeniosła się z płaszczyzny genetycznej na archeologiczną. W 2021 r…

kon-przewalskiego-86cf0fa.jpg
width: 1000
height: 667

Odkryj fascynujące życie saren europejskich
type: item
date: 2025-09-14T10:16:09.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: polska
subject: ssaki
description: Sarna europejska wyróżnia się inteligencją i zdolnością adaptacji, dzięki którym jest jednym z najłatwiejszych do obserwacji ssaków w naszym kraju. Choć na pierwszy rzut oka może wydawać się niepozorna, posiada skomplikowane zachowania społeczne, doskonałe mechanizmy obronne oraz złożony cykl rozrodczy, który pozwala jej skutecznie przetrwać w zmieniającym się środowisku. Dowiedz się więcej o tym pospolitym, ale niebanalnym zwierzęciu.
encoded: Spis treści: Charakterystyka sarny europejskiej Pożywienie sarny Rozmnażanie i potomstwo Czy sarna europejska jest pod ochroną? Sarna europejska (Capreolus capreolus) jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i pospolitych ssaków łownych w Europie, w tym także w Polsce. To średniej wielkości zwierzę z rodziny jeleniowatych, charakteryzujące się smukłym ciałem, wysokimi nogami i wyjątkową zwinnością. Dorosłe osobniki osiągają długość ciała od 95 do 140 cm, przy wysokości w kłębie od 60 do 90 cm, a masa ciała waha się między 15 a 35 kg. Samice, zwane kozą lub siutą, są zwykle mniejsze i lżejsze od samców, czyli kozłów, które posiadają niewielkie poroże. Charakterystyka sarny europejskiej Poroże samców ma zazwyczaj trzy odnogi i osiąga długość 25–35 cm. Zrzucane jest jesienią, a nowe wyrasta w ciągu zimy. Z porożem związane są także ciekawostki – zdarzają się przypadki osobników z nietypową strukturą poroża, na przykład w 2008 roku we Włoszech odkryto osobnika z jednym parostkiem pośrodku czaszki, co zostało uznane za wadę genetyczną. Sierść sarny europejskiej zmienia się wraz z porami roku: latem jest rdzaworuda lub brązowawa, zimą zaś przybiera odcień szaro-brązowy lub szarawo-żółty. Charakterystyczna dla tego gatunku jest biała plama wokół ogona, zwana lustrem, która odgrywa rolę w komunikacji i ostrzeganiu innych osobników. Sarny są zwierzętami płochliwymi, ale jednocześnie bardzo ciekawymi i przyzwyczajonymi do obserwowania człowieka w naturalnym środowisku. Doskonale wspinają się po stromiznach i potrafią bardzo szybko reagować na zagrożenie, co pozwala im skutecznie unikać drapieżników. Są aktywne zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy, a największą aktywność wykazują o świcie i zmierzchu. Zobacz też: Sarna nie jest samicą jelenia? Pożywienie sarny Sarna europejska jest zwierzęciem roślinożernym i ma szeroką dietę roślinną. Podstawą jej pożywienia są trawy, zioła, liście drzew i krzewów, a także młode pędy roślin. W lasach i zaroślach często zjada owoce leśne, orzes…

sarna-europejska-c64204b.jpg
width: 1000
height: 500

Drapieżnik z miną niewiniątka. Oto kot pustynny
type: item
date: 2025-09-14T08:34:21.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: koty
subject: pustynie
subject: ssaki
description: Kot pustynny przypomina potulnego mruczka, ale należy podkreślić, że z domowymi kuzynami łączy go tylko przynależność do tej samej rodziny. To wyspecjalizowany drapieżnik, przystosowany przez naturę do życia i zdobywania pożywienia w najbardziej niegościnnym środowisku. Jak wygląda kot pustynny? Gdzie występuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Jeden z najmniejszych dzikich kotów Mieszkaniec pustyni Niewybredny drapieżnik Nocny marek z jednym małym wyjątkiem Wydaje się, że ssaki nie są stworzone do życia na pustyni. To częściowo prawda. Większość gatunków, reprezentujących tę gromadę, nie przetrwa w tak gorącym klimacie, gdzie dostęp do pożywienia i wody jest niezwykle skąpy. Są jednak gatunki wyspecjalizowane, które świetnie odnajdują się w pustynnym klimacie. O wielbłądach słyszał chyba każdy, a o fenku – małym psowatym z wielkimi uszami – na pewno większość. Na tej liście znajduje się także sporo gryzoni, surykatka szara i wiele innych zwierząt. Jednym z nich jest kot pustynny. Jeden z najmniejszych dzikich kotów Kot pustynny, znany też jako kot arabski, jest niewielkim przedstawicielem swojej rodziny. Wielkością jest zbliżony do niedużego kota domowego. Osiąga od 39 do 52 cm długości. Samce są nieco masywniejsze od samic. Osobniki męskie ważą od 2,1 do 3,4 kg, podczas gdy u samic dolną granicą jest wartość 1,4 kg, a górną – 3,1 kg. Uszy są jego najcharakterystyczniejszą cechą Tak jak u fenka, uszy tych zwierząt są duże i szpiczaste i wyraźnie odznaczają się na niedużej głowie. U kota pustynnego są one nieco pochylone (to prawdopodobnie chroni je przed piaskiem), co sprawia, że głowa wygląda na bardziej płaską niż u udomowionego odpowiednika. Na bokach widoczne są bokobrody. Umaszczenie koresponduje ze środowiskiem Sierść w części grzbietowej ma umaszczenie od jasnożółtego do szarego, dzięki czemu zwierzę niezwykle skutecznie kamufluje się na tle piasku. Na brodzie i klatce piersiowej futro jest białe. Na długim ogonie i krótkich kończynach pojawiają się ciemnobrązowe lub czarne pasy, a w kącikach oczu – cienkie ciemnoczerwone kreski. Mieszkaniec pustyni Zasięg kota pustynnego ogranicza się do Afryki i Azji. Podgatunek nominatywny, Felis margarita margarita, żyje w Algierii, Nigrze (na wyżynie Aïr), na półwyspie Synaj i Półwyspie Arabskim. Felis magarita harrisoni występuje wyłącznie na Pół…

kot-pustynny-fb48b1a.jpg
width: 1000
height: 667