Smutny koniec historii „kokainowych hipopotamów”. Rząd planuje drastyczne kroki
Kolumbijski rząd podjął decyzje w sprawie słynnych hipopotamów Pablo Escobara. Los zwierząt, które kokainowy baron sprowadził do swojej posiadłości, wydaje się przesądzony – poddane zostaną eutanazji w celu zmniejszenia ekspansywnej populacji. Decyzja urzędników spotyka się ze znacznym sprzeciwem środowisk przyrodniczych i społeczności lokalnej.
Historia „kokainowych hipopotamów”, które na początku lat 80. zostały sprowadzone do Kolumbii przez barona narkotykowego Pabla Escobara, jawi się zarówno jako zabawna ciekawostka przyciągająca tłumy turystów, jak i realny problem trapiący północne regiony kraju. Populacja składająca się niemal z 200 zwierząt od lat stanowi realne zagrożenie dla lokalnego bezpieczeństwa – terroryzuje okoliczne wioski oraz zaburza tamtejszy ekosystem. Prywatny zwierzyniec Pabla Escobara Współczesna sytuacja środowiskowa jest konsekwencją działań kolumbijskiego barona, które miały miejsce w latach 80. ubiegłego wieku. Pablo Escobar zaczął wtedy sprowadzać egzotyczne zwierzęta do jednej ze swoich rezydencji, mieszczącej się ok. 150 kilometrów od Medellin. Posiadłość stała się domem m.in. dla czterech nielegalnie ściągniętych hipopotamów, nosorożców i słoni. Wraz z upadkiem kokainowego imperium prywatny zwierzyniec w Hacienda Nápoles trafił w ręce rządu z siedzibą w Bogocie, który zdecydował się przenieść zrabowane zwierzęta do pobliskich ogrodów zoologicznych. Do zoo nie trafiły jednak wszystkie zwierzęta Escobara – z racji uciążliwego transportu tych ssaków, w domu zostały cztery hipopotamy. Naukowcy twierdzą, że władze Kolumbii, pozostawiając te zwierzęta samopas, liczyły na naturalną śmierć hipopotamów, które nie byłyby w stanie utrzymać się w obcym środowisku. Kalkulacje nie poszły zupełnie po myśli rządzących. Ekspansja kokainowych pupili Od lat 90., kiedy „kokainowe hipopotamy” znalazły się na wolności, ich populacja drastycznie wzrosła. Z czterech osobników stworzyła się gromada niemal 200 niszczycielskich ssaków rozprzestrzenionych na sąsiednie regiony. Z czasem te wielkie zwierzęta zaczęły coraz bardziej doskwierać okolicznym mieszkańcom oraz lokalnym ekosystemom. Półwodne ssaki tratują dziś pola uprawne i atakują bydło w poszukiwaniu pożywienia. Hipopotam spożywa bowiem dziennie ok. 70 kilogramów roślinności, co mocno dyktuje jego funkcjonowanie. Inwazyjne zwierzęta stały się również zagrożeniem dla lokalnych, dziko żyjących organizmów. Zwierzęta Escobara zaczęły konkurować o miejsce w ekosystemie z żółwiami rzecznymi i manatami, zanieczyszczając tym samym jeziora i rzeki swoimi odchodami. Próby zatrzymania populacji Nic więc dziwnego, że kolumbijski rząd od lat głowił się nad rozwiązaniem hipopotamowego problemu. Pierwsze kroki w celu zmniejszenia populacji podjęto już na początku XXI wieku, jednak nie spotkały się one z aprobatą reszty Kolumbijczyków. W 2009 roku świat obiegły zdjęcia zamordowanego hipopotama, pośmiertnie nazwanego Pepe, co oburzyło opinię publiczną i związało ręce kolumbijskim urzędnikom. Warto bowiem dodać, że potomkowie pupili narkotykowego barona nie wzbudzają jedynie negatywnych reakcji. Obszar zamieszkały przez te ssaki stał się ogólnokrajową atrakcją turystyczną, której symbolem stał się właśnie hipopotam. Mieszkańcy zaczęli się wzbogacać na tych unikalnych zwierzętach, oferując turystom wycieczki mające na celu dostrzeżenie „kokainowych ssaków”. Rząd podejmował więc próby bezkrwawego rozwiązania konfliktu. Nieskuteczne okazały się niestety próby sterylizacji zwierząt i antykoncepcyjnych zastrzyków kierowanych w niektórych przedstawicieli gatunku. Fiaskiem zakończyły się również próby przekazania części hipopotamów do zagranicznych ogrodów zoologicznych w Meksyku, Indiach czy Ekwadorze. Obecnie szacuje się, że bez podjęcia drastycznych działań populacja do 2035 roku wzrośnie aż do 1000 osobników, co doprowadzić może do niekontrolowanego kryzysu ekosystemu. Kontrowersyjne rozwiązanie Niestety wszystko wskazuje na to, że historia wyjątkowych hipopotamów skończy się w najgorszy możliwy sposób. Bezradny rząd zdecydował się bowiem na eutanazję części populacji. W drugiej połowie 2026 roku ma zostać zabitych około 80 osobników, co stanie się początkiem regulacji tego gatunku. Budżet przeznaczony na akcję depopulacji opiewa aż na 1,98 miliona dolarów, co obejmuje również izolację i relokację części zwierząt. Działania rządu spotykają się z dużym niezadowoleniem wielu środowisk. Organizacje proekologiczne nawołują do zaprzestania zabijania zwierząt, proponując inne rozwiązania skupione na odgrodzeniu zwierząt od ludzkiego środowiska życia. Głosy sprzeciwu słychać również u społeczności lokalnej, która widzi w półwodnych ssakach sposób na zarobek. „The Guardian” cytuje w swoim artykule wypowiedź miejscowego rybaka, który podkreśla znaczenie tych zwierząt dla lokalnej turystyki. W jego opinii hipopotamy są – takimi samymi jak człowiek – obywatelami Kolumbii, więc powinny tak też być traktowane. Źródło: Smithsonian Magazine Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Naukowcy projektują udoskonalone budki dla ptaków. Pachną grzybami i ratują zagrożone gatunki
Tradycyjne budki dla ptaków często okazują się „pułapkami”, w których pisklęta giną z zimna i wilgoci. Naukowcy stworzyli rozwiązanie: wydrukowane w 3D „protezy dziupli” wykonane z grzybni. Ta innowacyjna konstrukcja zapewnia rzadkim gatunkom idealne warunki, realnie zwiększając ich szanse na przetrwanie.
Spis treści: Naukowcy projektują idealne budki dla ptaków Lepsze schronienie dla ptaków dzięki nauce i technologii Czy nowoczesne budki pomogą uratować zagrożone gatunki? Na terenie posiadłości okazałego pałacu niedaleko Oksfordu, w południowo-zachodniej Anglii, dr Dan Parker balansuje na drabinie, próbując przymocować do jesionu nietypowy obiekt. Z wyciągniętymi w górę ramionami trzyma coś wielkości tostera o falistej powierzchni. Przedmiot jest lekki i pusty w środku, z pojedynczym, okrągłym otworem z boku. Najbardziej intryguje jednak jego zewnętrzna warstwa: grudkowata niczym wata, ale jednocześnie twarda, a przy tym wyraźnie pachnąca... grzybami. – To reishi, gatunek grzyba występujący w tej części Anglii – wyjaśnia dr Dan Parker, naukowiec z Uniwersytetu w Melbourne. W ciągu ostatnich dwóch tygodni dr Parker wydrukował w technologii 3D podstawowy kształt pudełka, wykorzystując trociny i biodegradowalne tworzywo roślinne, a następnie zaszczepił je grzybnią, która stopniowo zaczęła porastać jego powierzchnię. Tego typu metoda wytwarzania przedmiotów z grzybni (mycelium) – wytrzymałej, przypominającej korzenie struktury grzybów – znajduje już zastosowanie w architekturze. Powstają w ten sposób różne obiekty, od krzeseł po cegły. Dr Parker nazywa ten osobliwy obiekt „protetyczną dziuplą”. Jego przeznaczenie staje się jasne, gdy naukowiec ponownie wspina się po drabinie – tym razem, by obok zawiesić tradycyjną budkę lęgową ze spadzistym, zielonym dachem. Dzieło dr Parkera ma rzucić wyzwanie standardowym domkom dla ptaków, które – choć powszechne na całym świecie – często nie przyciągają docelowych gatunków lub – co gorsza – skazują je na chłód i wilgoć, które mogą być zabójcze dla piskląt. Projektując schronienie od podstaw, dr Parker chce zapewnić lepszy start dziuplakom, takim jak rzadka sikora uboga. Eksperyment dr Parkera obejmie porównanie dziesięciu takich nowatorskich schronień z dziesięcioma tradycyjnymi budkami. Celem jest sprawdzenie, czy „grzybowe dziuple” okażą się atrakcyjniejszym domem dla sikory ubogiej – gatunku, którego populacja w Wielkiej Brytanii drastycznie spada – oraz czy wymiernie skuteczniej wspomogą inkubację jaj i pomyślny wylot młodych. Naukowcy projektują idealne budki dla ptaków Dr Dan Parker należy do zespołu Deep Design Lab na Uniwersytecie w Melbourne, który analizuje budki lęgowe z taką samą pieczołowitością, jaką inni projektanci rezerwują dla silników odrzutowych czy drapaczy chmur. W pobliżu swojej siedziby w Melbourne School of Design w Australii zespół najpierw wykorzystał skanery 3D do zmapowania naturalnych dziupli, w których zazwyczaj gnieżdżą się zagrożone sowy potężne (Ninox strenua). Ponieważ wiekowe, dziuplaste drzewa zaczęły znikać, naukowcy sięgnęli po cały arsenał narzędzi – od gogli VR po algorytmy generatywne – aby stworzyć struktury lęgowe idealnie dopasowane do potrzeb tych ptaków. W pałacu Blenheim, obiekcie wpisanym na listę UNESCO i otoczonym blisko 12 tysiącami akrów lasów oraz ogrodów, zespół testuje to podejście w praktyce, pomagając bardziej wymagającym gatunkom ptaków. Szczególnie niepokojący jest spadek liczebności sikory ubogiej, której populacja od lat 70. zmniejszyła się o połowę. W tym samym czasie jej naturalne siedliska – stare drzewa pełne dziupli i szczelin – niemal zniknęły z krajobrazu, głównie z powodu intensyfikacji rolnictwa. Podobny los spotkał także inne, niegdyś powszechne ptaki śpiewające, takie jak sikory sosnówki, wróble, muchołówki czy kowaliki. Co istotne, tradycyjne budki lęgowe instalowane w celu ich ochrony okazały się mało skuteczne i były rzadko zasiedlane przez ptaki. Dr Parker przywiózł do pałacu cały wachlarz budek lęgowych, by zademonstrować, dlaczego te standardowe tak często zawodzą. Na samym dole hierarchii znajduje się tania „podróbka z Amazona”. – Pierwszą rzeczą, jaka rzuca się w oczy, jest jej marna jakość – wyjaśnia dr Joanna Bagniewska, polska zoolożka z centrum studiów podyplomowych Uniwersytetu Oksfordzkiego, która przez dwa najbliższe lata będzie monitorować postępy eksperymentu dr Dana Parkera. – Drewno jest połączone w bardzo prowizoryczny sposób, więc szybko się odkształci i po prostu rozpadnie – dodaje. Badania terenowe wykazały, że temperatura w budkach lęgowych waha się znacznie gwałtowniej niż w naturalnych dziuplach. Te wykonane z cienkiego drewna i pełne szczelin przepuszczają zimne powietrze i deszcz – często w ilościach wystarczających, by zabić pisklęta. W najgorszym scenariuszu, jak wskazują analizy, budki mogą działać jak „pułapki ekologiczne”, które wabią ptaki do domów o fatalnym standardzie, doprowadzając ostatecznie do ich śmierci. W eksperymencie dr Parkera jako grupę kontrolną wykorzystano powszechnie stosowaną budkę, certyfikowaną przez Królewskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (RSPB). Choć jest ona solidniej wykonana, wiele tradycyjnych rozwiązań promuje agresywne gatunki, takie jak bogatka, która z łatwością dominuje nad mniejszymi ptakami, np. sikorą ubogą czy modraszką. – Widziałam truchła modraszek wplecione w wyściółkę gniazda po tym, jak bogatka – większa i odważniejsza – wygrała walkę o miejsce lęgowe – mówi dr Ada Grabowska-Zhang, ekolożka z Uniwersytetu Oksfordzkiego. Wcześniejsze badania przeprowadzone w rezerwatach przyrody wykazały, że tylko jeden procent typowych budek był zajmowany przez sikory ubogie, co dowodzi konieczności stworzenia rozwiązania „szytego na miarę”. Andrew Cleaves, założyciel fundacji Birds on the Brink, która finansuje eksperyment dr Parkera zauważa, że sikory ubogie czasem unikają konkurencji, zasiedlając budki dla popielic. Mają one małe otwory wlotowe od strony pnia, przez które bogatki nie są w stanie się przecisnąć. Uwzględnienie tej preferencji w projekcie nowych schronień pozwoliło zwiększyć wskaźnik zasiedlenia do około dziewięciu procent. Lepsze schronienia dla ptaków dzięki nauce i technologii – Musimy wykorzystywać najlepszą dostępną wiedzę naukową i inżynieryjną do tworzenia tych struktur, ale jednocześnie stale zbierać informacje zwrotne – mówi Stanisław Rudawski, architekt i założyciel Deep Design Lab. – Jeśli docelowe gatunki omijają budki z powodów, których jeszcze w pełni nie rozumiemy, możemy nauczyć się projektować lepsze schronienia, obserwując, jak ptaki wchodzą w interakcję z prototypami takimi jak ten stworzony przez dr Parkera. Martyn Stenning, ekolog z Uniwersytetu Sussex, który korzysta z budek lęgowych od lat 80., podkreśla, że najważniejsze jest, aby ich projektowanie było dostosowane do zachowań danego gatunku w naturalnym środowisku. Niektórzy już wcześniej próbowali udoskonalić budki lęgowe, wykorzystując wiedzę o tym, jak ptaki wchodzą w interakcje ze swoim otoczeniem. Do najważniejszych wniosków należy konieczność skutecznego zabezpieczenia przed drapieżnikami, zwłaszcza w okolicy otworu wejściowego, oraz zapobiegania gromadzeniu się pasożytów wewnątrz budek. Dr Parker wyjaśnia, że drewniana konstrukcja wykonana w technologii druku 3D została zaprojektowana tak, aby była na tyle wytrzymała, by uniemożliwić drapieżnikom – takim jak łasice, dzięcioły czy szczury – przedostanie się do środka. Wnętrze budki ma natomiast formę zaokrąglonej dziupli, przypominającej naturalne przestrzenie w drzewach, co ogranicza liczbę szczelin i kątów prostych, w których mogłyby ukrywać się pasożyty. W Blenheim głównym celem zespołu jest jednak przetestowanie grzybni (mycelium) jako materiału budowlanego – po raz pierwszy na taką skalę, jak podkreśla dr Parker. W jednym z wcześniejszych badań zespół Deep Design Lab porównał wpływ wykorzystania grzybni w perspektywie 50 lat z innymi materiałami, takimi jak plastik, który rozważany jest jako główny surowiec do produkcji nawet 300 milionów budek lęgowych w USA. W porównaniu z plastikiem mycelium jest droższe o około 15 procent, ale może jednocześnie zmniejszyć emisję CO₂, zużycie energii i ilość odpadów o ponad 75 procent. Jednak co najważniejsze – jak podkreśla dr Parker – mycelium ma naprawdę świetne właściwości izolacyjne. – Pierwsze trzy tygodnie życia sikory ubogiej, kiedy przebywa jeszcze w gnieździe, są kluczowe dla jej rozwoju – mówi dr Ada Grabowska-Zhang. – Chcemy, żeby pisklę było dobrze odżywione i silne. Jeśli jednak musi zużywać energię na utrzymanie ciepła zamiast wzrostu, jego pióra będą gorszej jakości, a ono samo będzie lżejsze niż powinno. Czy nowoczesne budki pomogą uratować zagrożone gatunki? W nadchodzącym sezonie lęgowym, który rozpoczyna się wraz z ociepleniem w Anglii i pojawieniem się kluczowego pokarmu – np. korowódki dębówki w połowie kwietnia – dr Ada Grabowska-Zhang i dr Joanna Bagniewska będą obserwować, które ptaki wybierają konkretne schronienia i jak radzą sobie z zakładaniem gniazd. Do monitorowania wykorzystają kamerę endoskopową zamontowaną na długim wysięgniku, dzięki której będą mogły zaglądać do wnętrza budek bez zakłócania życia ptaków. – Chcemy sprawdzić, czy ptaki rozpoczęły budowę gniazda i je porzuciły, czy nadal z niego korzystają – wyjaśnia dr Parker. Badaczki będą również monitorować wilgotność i wahania temperatury wewnątrz budek dr Parkera oraz w grupie kontrolnej, a także wszelkie oznaki, że schronienia zawodzą lokatorów. – Można policzyć niewyklute jaja, można policzyć martwe pisklęta, które pozostały w gnieździe – mówi dr Ada Grabowska-Zhang. Dla zespołu monitorującego kluczowe są dwa pytania. Po pierwsze, z punktu widzenia ptaka – polegającego na sygnałach zmysłowych, których my być może nie dostrzegamy – czy schronienia dr Parkera są atrakcyjniejsze? – Czy jest w nich coś, co ptaki widzą, czują lub wyczuwają, co sprawia, że chętniej do nich wchodzą?” – zastanawia się dr Ada Grabowska-Zhang. Drugie pytanie – kluczowe z punktu widzenia ochrony przyrody – dotyczy tego, czy jest to „wybór adaptacyjny”, który rzeczywiście zwiększa szanse ptaków na przetrwanie. – Czy dzięki temu rozwiązaniu będą radzić sobie lepiej, wychowywać więcej potomstwa, a tym samym – czy będzie to skuteczniejsza strategia ochrony gatunku? – dodaje badaczka. Źródło: National Geographic
Naukowcy biją na alarm: inwazyjne gatunki obce panoszą się w Polsce. Na wolność wydostał się „biegnący bambus”, a w Sanie zaobserwowano nawet piranię
Biolodzy z Polski na łamach „Scientific Reports” ostrzegają przed „ucieczką” roślin ozdobnych do środowiska naturalnego. W pobliżu rzek na południu Polski, Magierki i Lubatówki, stwierdzono dwie groźne rośliny nie występujące naturalnie ani w Polsce, ani w Europie.
Spis treści Gatunki inwazyjne – jak się rozprzestrzeniają? „Biegnący” bambus i miskant olbrzymi: nowe groźne rośliny Świadomość na temat inwazyjnych gatunków obcych w Polsce rośnie. Jednak rośnie głównie dlatego, że co chwila odkrywamy ogromną skalę, na jaką występują w naszym kraju. Zarówno rośliny, jak i zwierzęta obce dla naszych ekosystemów potrafią mocno w nie ingerować i wypierać rodzime gatunki. Najnowsze doniesienia polskich naukowców opisane w czasopiśmie „Scientific Reports” mówią o dwóch kolejnych niebezpiecznych roślinach. Gatunki inwazyjne – jak się rozprzestrzeniają? Inwazyjne gatunki obce w Polsce i na świecie rozprzestrzeniają się przede wszystkim dzięki działalności człowieka, który świadomie lub przypadkowo przenosi je na nowe tereny. Na przykład jako rośliny ozdobne, zwierzęta hodowlane lub podczas transportu towarów. Mogą też migrować naturalnie, wykorzystując korytarze ekologiczne, takie jak rzeki czy drogi. Częste są „ucieczki” roślin ozdobnych z ogrodów do środowiska naturalnego. Tak było m.in. w przypadku niezwykle żywotnego rdestowca japońskiego. To samo dotyczy dwóch nowo stwierdzonych gatunków: bambusa Bisseta i miskanta olbrzymiego. Roślin tych jeszcze nie wpisano na listę gatunków inwazyjnych, ale naukowcy z Polski uważają że najwyższy czas to zrobić. „Biegnący” bambus i miskant olbrzymi: nowe groźne rośliny Polscy naukowcy zaobserwowali na południu Polski ogniska występowania dwóch ekspansywnych roślin. W pobliżu dwóch rzek: Magierki i Lubatówki, stwierdzono dwie rośliny nie występujące naturalnie ani w Polsce ani w Europie: bambus Bisseta i miskant olbrzymi – bardzo żywotne rośliny trzymane w ogrodach dla ozdoby. Bambus Bisseta to krewniak bambusów znanych np. z Japonii. Dobrze zimuje w Polsce i znosi mrozy, więc jest coraz popularniejszą rośliną ogrodową. Należy do rodzaju Phyllostachys, określanego jako „running bamboos” – biegnące bambusy. Rozprzestrzeniają się tak szybko, że dorobiły się takiego właśnie przydomka. Miskant olbrzymi to trawa ozdobna, dorastająca do 4 metrów wysokości. Jej sadzonki można bez trudu kupić już za 20 zł. “Istnieje pilna potrzeba podniesienia świadomości wśród ogrodników, hobbystów, sprzedawców i importerów roślin na temat zagrożeń dla środowiska wynikających z rozprzestrzeniania się roślin inwazyjnych” – piszą autorzy artykułu. Opisane rośliny mogą odrodzić się nawet z resztek wyciętych i wyrzuconych łodyg, a kłącza bambusa bez trudu przeciskają się pod ogrodzeniami. Dr hab. Aneta Bylak, hydrobiolog z Uniwersytetu Rzeszowskiego opowiada też o innych obserwacjach z Podkarpacia. W Sanie zaobserwowano niedawno rybę z rodziny piraniowatych. Zdarzają się też żółwie czerwonolice – popularne gady hodowane w domach. Do gatunków inwazyjnych w Polsce należą też m.in.: szop pracz, jenot, wizon amerykański (dawniej norka amerykańska), nawłoć kanadyjska, klon jesionolistny, a nawet orzech włoski. Źródła: Scientific Reports, Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
„Nie powinna już żyć!”. 12-letnia samica indyka zadziwiła biologów
Zwierzę z amerykańskiej Pensylwanii żyje już ponad 12 lat. Eksperci przyznają, że to najstarszy indyk, jakiego kiedykolwiek widzieli.
W tym artykule: Okazało się, że samica żyje już ponad 12 lat Rekordzista w Stanach Zjednoczonych żył aż 15 lat Gdzie żyją indyki zwyczajne? To był nie lada szok dla biologów z Pennsylvania Game Commision. Naukowcy w ostatnim czasie prowadzili prace, które miały na celu zbadanie siedlisk dzikich ptaków. W lutym odkryli, że samica indyka, która przemierzała stan Clearfield jest co najmniej cztery razy starsza, niż wynosi średnia dla tego gatunku. Biolodzy przyznają, że to najstarszy osobnik w historii prowadzonych tam obserwacji. Okazało się, że samica żyje już ponad 12 lat Badacze przyznają, że kiedy schwytali staruszkę, zajęło im trochę czasu, aby dokładnie ustalić jej wiek. W trakcie identyfikacji okazało się, że jest to ta sama indyczka, którą 10 lat wcześniej skatalogowali w trakcie innych prac terenowych. Niektóre ptaki śpiewające są niezwykłymi „kompozytorami”. Zmieniają melodie, żeby nie zanudzić swoich partnerek… W świecie ptaków śpiewających miłość może i jest ślepa, ale na pewno nie głucha. Udowadniają to pasówki śpiewne, które w trakcie śpiewu konsekwentnie zmieniają sekwencje melodii tak... Zespół naukowców przesłał opaskę osobniczki do organizacji Mossy Oak, która monitoruje życie dzikich indyków. W ten sposób ustalili, że jest to ten sam ptak. Badacze przyznali, że przecierali oczy ze zdziwienia. Jeden z uczonych stwierdził nawet, że zwierzę „nie powinno już żyć!”. – To był czysty przypadek, że schwytaliśmy akurat tego ptaka. Wykonywaliśmy rutynowe prace i nie spodziewaliśmy się, że trafimy na taką sensację – mówił w lokalnych mediach Tony Musselman, który jest jednym z autorów odkrycia. – Na początku myślałem, że to zwykły 3 lub 4-letni indyk. Wyglądała naprawdę doskonale! – dodaje badacz. Co ciekawe, autorzy odkrycia odnaleźli ptaka zaledwie półtora kilometra od miejsca, w którym trafili na niego w 2012 roku. Badacze żartują sobie, że odnalezienie indyka to uczucie podobne do „spotkania po latach z dawno utraconą miłością”. 8 niezwykłych gatunków zwierząt, które są zagrożone wyginięciem Na świecie żyje wiele milionów gatunków zwierząt. Są jednak stworzenia, które są zagrożone wyginięciem, do tego stopnia, że za kilka lat może ich już nie być. Rekordzista w Stanach Zjednoczonych żył aż 15 lat Biolodzy podkreślają jednak, że chociaż ta samica jest najstarszym indykiem w stanie Pensylwania, to rekord w całych Stanach Zjednoczonych należy do innego osobnika. Pewien samiec ze stanu Massachusetts dożył aż piętnastu lat. To dobry dowód na to, że wiek to tylko liczba. Teraz zespół naukowców planuje kolejne badania terenowe za trzy lata. Badacze chcą dokładnie obserwować dwunastoletnią samicę indyka. Mają nadzieję, że ich prace pozwolą im lepiej zrozumieć życie tego gatunku w środowisku naturalnym. – Być może będzie to największy projekt badawczy dotyczący indyków, jaki kiedykolwiek przeprowadziliśmy. Mamy nadzieję, że uda nam się dowiedzieć znacznie więcej o dynamice liczebności ich populacji – przekazali uczeni. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że obecnie trend liczebności indyków jest wzrostowy. Gdzie żyją indyki zwyczajne? Indyk zwyczajny nazywany jest również indykiem dzikim (Meleagris gallopavo). Jest gatunkiem dużego ptaka grzebiącego z rodziny kurowatych. Na wolności występuje głównie w Ameryce Północnej. Średnia długość życia tych stworzeń wynosi od 3 do 5 lat. Żywią się głównie roślinami i drobnymi zwierzętami. Zamieszkują skraje lasów. Narażony na wyginięcie Bielik Olbrzymi zgubił się ok. 8 tysięcy kilometrów od domu Ten niezwykle rzadki ptak pojawił się w Stanach Zjednoczonych w Massachusetts. Co tam robił? Samce znacznie różnią się od samic, przede wszystkim wielkością. Osobniki płci męskiej są nawet o 30% większe. Ich upierzenie jest również dużo bardziej kontrastowe i kolorowe. Według Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody dzikie indyki są gatunkiem najmniejszej troski (LC - least concern). Indyk domowy, który wywodzi się od wymarłego już Meleagris gallopavo gallopavo z Meksyku, jest hodowany na całym świecie. Źródło: Mossy Oak
Oto ostatnie najcichsze miejsca na świecie. Jedno z Polski!
Hałas wytwarzany przez człowieka przenika dziś niemal każdy zakątek planety. Gdzie jeszcze można znaleźć naturalną ciszę i poczuć jej uzdrawiającą moc? W zestawieniu amerykańskich ekologów akustycznych znalazło się również jedno „naturalnie ciche” miejsce z Polski.
W tym artykule: Docenić ciszę Gdzie jest cisza? Cisza dla mieszczuchów Cisza odkryta na nowo Docenić ciszę „W wyniku izolacji związanej z epidemią koronawirusa wydarzyło się coś wyjątkowego: wiele osób poznało ciszę” - mówi ekolog akustyczny Gordon Hempton, współzałożyciel Quiet Parks International (QPI), organizacji non-profit zajmującej się zapewnianiem mieszkańcom dostępu do naturalnej ciszy poprzez certyfikowanie i ochronę ostatnich spokojnych miejsc. Wpływ zanieczyszczenia hałasem na ludzi jest badany od lat. Nie ulega wątpliwości, że ekspozycja na wysokie wartości decybeli może powodować problemy zdrowotne takie jak: zaburzenia snu, wysokie ciśnienie tętnicze czy choroby serca. - Naturalnie ciche i spokojne miejsca są równie ważne dla zwierząt - mówi Jesse Barber, profesor na Wydziale Nauk Biologicznych Uniwersytetu Stanowego w Boise. Wyjaśnia, że hałas produkowany przez człowieka zakłóca u zwierząt zdolność słyszenia istotnych dźwięków, takich jak śpiew godowy czy dźwięki zagrożenia, co wpływa na zdolności reprodukcyjne i przeżywalność wielu gatunków. - Nawet parki narodowe są narażone na hałas na poziomie mającym wpływ na dziką przyrodę - mówi Barber. Jako przykład przywołuje eksperyment redukcji hałasu w Muir Woods National Monument w Kalifornii – w miejscach, w których umieszczono tabliczki zachęcające zwiedzających do ściszenia głosu, wzrosła liczba ptaków. Gdzie jest cisza? Według Hemptona hałas wytwarzany przez człowieka, zwykle w formie środków transportu (samochodowego, koleją, drogą powietrzną czy morską), przenika dziś każdy zakątek planety. QPI stosuje jednak różne standardy, które pozwalają określić, jak czysty jest dany krajobraz dźwiękowy. By określić, które miejsce spełnia wymogi QPI, przeprowadzane są regularne badania akustyczne. - Nie chodzi o to, by eliminować naturalne dźwięki, takie jak żabi rechot, który przecież generuje decybele. Istotne, by hałas w tle nie był wyższy niż 45 decybeli. Można to porównać do szeptania w bibliotece - wyjaśnia Ulf Bohman, dyrektor wykonawczy Urban Quiet Parks. Cisza nie jest więc rozumiana przez ekologów akustycznych jako całkowity brak dźwięków, natomiast jako pejzaż dźwiękowy pełen kojących odgłosów natury, pozbawiony hałasu wytwarzanego przez człowieka. Badania przeprowadzone przez Noise Pollution Clearinghouse wskazują, że najbardziej ciche miejsca to te o najmniejszym ruchu lotniczym. W USA dotyczy to stanów wysuniętych na północ. Ostatnie naturalne obszary ciszy w tym kraju to Boundary Waters w północnej Minnesocie i Bob Marshall Wilderness Complex w zachodniej Montanie. Hempton wskazuje też na Park Narodowy Haleakala na Maui (jego zdaniem najspokojniejsze miejsce na Ziemi). Wstępny proces przygotowania do przyznania certyfikatu rozpoczęły też Glacier National Park oraz Big Bend National Park. Duży potencjał na arenie międzynarodowej mają też Park Narodowy Elk Island w Kanadzie, Rezerwat Narodowy Río Clarillo w Chile oraz Białowieski Park Narodowy we wschodniej Polsce. Białowieski Park Narodowy, fot. Getty Images Park Narodowy Elk Island w Kanadzie, fot. Getty Images Cisza dla mieszczuchów Na początku czerwca 2020 QPI przyznało pierwszy certyfikat Urban Quiet Parks – wyróżnienie dla spokojnych przestrzeni zielonych przylegających do obszarów miejskich. „Urban Quiet Parks” to miejsca, w których mieszkańcy miast mogą znaleźć spokój, ciszę i naturalne piękno - mówi Vikram Chauhan, prezes QPI. Warto zauważyć, że pierwszy laureat znajduje się w jednym z najbardziej zaludnionych miejsc na świecie. Mowa o Parku Narodowym Yangmingshan położonym na północy Tajpej na Tajwanie. To rezerwat o powierzchni ok. 113 km kwadratowych, znany z gorących źródeł, górzystego terenu i endemicznych ptaków. Wyróżnienie Yangmingshan wydaje się szczególnie ważne w czasie pandemii, kiedy wiele osób, zwłaszcza mieszkańców miast, mogło po raz pierwszy w życiu doświadczyć względnej ciszy (najbardziej zanieczyszczone hałasem miasta ucichły i w wielu z nich pierwszy raz dało się usłyszeć ptasi śpiew). QPI postawiło sobie za cel na najbliższe lata przyznanie ok. 50 certyfikatów Urban Quiet Parks w przestrzeniach miejskich na całym świecie oraz Wilderness Quiet Parks – w przestrzeniach oddalonych od cywilizacji. Cisza odkryta na nowo Przedstawiciele QPI wyrażają nadzieję, że certyfikując obszary ciszy, przyczynią się do ich ochrony oraz umożliwią dostęp do naturalnego spokoju każdemu, kto jest tego spragniony. „Nie twierdzę że cisza jest dla każdego, ale uważam, że dostęp do niej ma zasadnicze znaczenie dla jakości życia” - mówi Hempton. Ekolodzy akustyczni chcą zwrócić uwagę na problem wszechobecnego hałasu i wartość ciszy. O ile kwestia zanieczyszczeń środowiska jest coraz bardziej obecna w świadomości społecznej, o tyle zanieczyszczenie hałasem wciąż wydaje się abstrakcyjne. Na podstawie: nationalgeographic.com
Dania państwem najbardziej przyjaznym środowisku. Na którym miejscu Polska?
Opublikowano najnowsze wyniki rankingu Environmental Performance Index. W zestawieniu na rok 2020 za kraj najbardziej przyjazny dla środowiska uznano Danię. Kolejne miejsca na podium zajęły Luksemburg i Szwajcaria. Polska znalazła się na 37. miejscu ze 180 badanych państw.
Environmental Performance Index (EPI), czyli wskaźnik efektywności środowiskowej to oparte na danych podsumowanie stanu zrównoważonego rozwoju na całym świecie. Korzystając z 32 wskaźników wydajności w 11 kategoriach, EPI klasyfikuje 180 krajów pod względem zdrowia środowiskowego i żywotności ekosystemu. Wskaźniki te określają stopień zbliżenia krajów do ustalonych celów polityki ochrony środowiska. Badane są m.in. gospodarowanie odpadami, gospodarka wodna, działanie na rzecz ochrony środowiska, czy czystego powietrza. Wskaźniki EPI umożliwiają wykrywanie problemów, śledzenie trendów i identyfikowanie najlepszych praktyk pozwalających na wspieranie zrównoważonego rozwoju. Analizy EPI mogą również pomóc badanym krajom udoskonalić ich politykę środowiskową. Zdaniem pomysłodawców i organizatorów rankingu, EPI stanowi także potężne narzędzie polityczne wspierające wysiłki zmierzające do osiągnięcia celów Zrównoważonego Rozwoju opracowanych przez ONZ. Mapa świata z określeniem miejsc, jakie zajęły w rankingu określone państwa. Ranking EPI wskazuje, które kraje najlepiej radzą sobie z wyzwaniami środowiskowymi. Badania – prowadzone przez naukowców z uniwersytetów Yale i Cloumbia – wykazały, że państwem, które najlepiej radzi sobie z wyzwaniami zrównoważonego rozwoju jest Dania. Właściwie cała pierwsze 10. na liście 180 krajów to państwa europejskie. Za Danią znalazły się kolejno: Luksemburg, Szwajcaria, Wielka Brytania, Francja, Austria, Finlandia, Szwecja, Norwegia i Niemcy. Stany Zjednoczone zajęły dopiero 24. miejsce. Polska – 37., a Rosja – 58. Na końcu zestawienia znalazły się Sierra Leone, Afganistan oraz Mjanma, a ostatnie miejsce przypadło Liberii. Niezbędny dalszy wysiłek Naukowcy podkreślają, że dobre wyniki państw znajdujących się w czołówce zestawienia, to wynik długofalowej pracy, a nie jednorazowych wysiłków. Zwrócono uwagę szczególnie na programy ochrony zdrowia publicznego czy zasobów naturalnych. – Narody, które prowadzą politykę ochrony środowiska z rozwagą i konsekwencją i zobowiązaniem do przestrzegania analiz opartych na danych, przewyższają te, które są bardziej przypadkowe w swoim podejściu do zrównoważonego rozwoju – skomentował wyniki rankingu profesor Daniel Esty z Yale. Dodał, że państwa, które zostały uznane za przyjazne środowisku wciąż nie są wolne od problemów z ochroną przyrody. Autorzy zestawienia mają nadzieję, że coroczny ranking zachęci kraje na całym świecie do dalszego zintensyfikowanego wysiłku na rzecz ochrony naturalnych ekosystemów i wpierania już funkcjonujących programów ochronnych. Konkretne dane Wskaźnik efektywności środowiskowej (EPI) to metoda kwantyfikacji i numerycznego oznaczania efektywności środowiskowej polityk państwa. Indeks ten został opracowany na podstawie pilotażowego wskaźnika efektywności środowiskowej, opublikowanego po raz pierwszy w 2002 r. Został opracowany w celu uzupełnienia celów środowiskowych określonych w milenijnych celach rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych. EPI poprzedziło Indeks Zrównoważonego Rozwoju Środowiska (ESI), opublikowany w latach 1999-2005. Oba wskaźniki zostały opracowane przez Uniwersytet Yale (Centrum Prawa i Polityki Ochrony Środowiska w Yale) oraz Uniwersytet Columbia (Centrum Międzynarodowej Sieci Informacji Naukowej o Ziemi) we współpracy z Światowym Forum Ekonomicznym i Centrum Badawczym Komisji Europejskiej. Z uwagi na przesunięcie zainteresowania zespołów opracowujących ESI, EPI wykorzystuje wskaźniki zorientowane na wyniki, a następnie działa jako wskaźnik porównawczy, z którego łatwiej mogą korzystać decydenci, naukowcy zajmujący się środowiskiem, rzecznicy i ogół społeczeństwa. Inne wiodące wskaźniki, takie jak Globalny Indeks Zielonej Gospodarki (GGEI), zapewniają zintegrowaną miarę dynamiki środowiskowej, społecznej i gospodarczej gospodarek krajowych.
Gdy ktoś wbija w glebę szpadel albo odłamuje kawałek koralowca, burzy – niczym gniewny Bóg – cały świat. Przekracza niewidzialne granice. Pod stopami mamy bowiem najmniej znane fragmenty naszej planety. A nie jest przesadą stwierdzenie, że dla istnienia człowieka są to najważniejsze miejsca na Ziemi.
W każdym środowisku: na powierzchni gruntu, wśród koron drzew czy w toni wodnej, naszą uwagę zwracają przede wszystkim duże zwierzęta: ptaki, ssaki, ryby, motyle. Ale przyjrzyjmy się światu bliżej, wnikliwiej. Wśród ziół pełzają i brzęczą miriady owadów. Gdy przewróci się skibę ziemi w ogrodzie, żeby coś posadzić, wiją się i uciekają najróżniejsze niezidentyfikowane „robaki”. Roją się niespokojne mrówki, gdy ktoś niechcący naruszy im mrowisko, wśród korzeni pokazują się tłuste pędraki. Wystarczy przewrócić kamień, by zobaczyć jeszcze więcej: jakieś pająki-nie pająki, jakieś wyblakłe stwory prześlizgujące się przez gęstwę włochatej grzybni. Przed światłem czmychają małe żuczki, w kulki ze strachu zwijają się stonogi. Pareczniki i dwuparce ruszają do najbliższych szczelin i dziurek. Jest tego paskudztwa bez liku; wydaje się, że ich miniaturowe królestwa nie mają z nami nic wspólnego. Tymczasem wraz z bakteriami i innymi mikroorganizmami stanowią one prawdziwą sól ziemi. Cała gleba odnawia się dzięki żywym organizmom, które otaczają ziarenka piasku. Gdyby ów żywy drobiazg wyparował z każdego z tych sześciennych pudełek przedstawionych na fotografiach, środowisko uległoby radykalnej przemianie. Grudki gleby czy osadów na dnie zbiornika wodnego rozpadłyby się, uprościły. Zmieniłyby się stosunki ilościowe między tlenem, dwutlenkiem węgla i innymi składnikami powietrza. Z czasem jakaś równowaga znów by się ustaliła, ale wtedy rzeczywistość wewnątrz każdej 30-litrowej skrzynki przypominałaby przestrzeń na dalekim, martwym globie. Ziemia to jedyna znana nam planeta mająca biosferę. Ta cienka błonka życia, która ją pokrywa, to nasz jedyny dom. Tylko ona potrafi utrzymać na Ziemi takie właśnie środowisko, jakie jest niezbędne, abyśmy mogli trwać. Większość organizmów biosfery, ogromna liczba gatunków, występuje na powierzchni ziemi lub tuż pod nią. Poprzez ich ciała przebiegają cykle reakcji chemicznych, od których zależy całokształt życia. Z precyzją przewyższającą wszelkie rozwiązania techniczne wymyślone przez Homo sapiens pewne gatunki rozkładają martwą materię roślinną, która spada na ziemię. Tymi „rozkładaczami” (destruentami) odżywiają się wyspecjalizowane drapieżniki i pasożyty, a one z kolei stają się pokarmem dla kolejnych ogniw łańcucha. Dzięki tej współpracy toczy się krąg narodzin i śmierci. To ona przywraca planecie substancje odżywcze niezbędne do fotosyntezy. Gdyby współpraca między poszczególnymi ogniwami nie układała się gładko, biosfera przestałaby istnieć. Dlatego właśnie potrzebna jest cała ta biomasa, cała bioróżnorodność, w tym także – dla wielu nieestetyczne – pełzające „robactwo”. Jest to świat wciąż stosunkowo słabo znany, nawet naukowcom. I tak na przykład opisano dotąd i zbadano około 60 tys. gatunków grzybów, m.in. grzybów kapeluszowych i różnych pleśni. Niby dużo, ale specjaliści oceniają, że na Ziemi istnieje ich ponad 1,5 miliona. W glebie żyją też nicienie, stworzenia należące do najliczniejszej grupy na świecie, zwane kiedyś robakami obłymi. Wśród nich są te ledwie widoczne, białe wijące się robaki, które znajdzie się wszędzie tuż pod powierzchnią gruntu. Nauce znane są dziesiątki tysięcy gatunków nicieni, ale w rzeczywistości może ich istnieć wiele milionów. Zarówno grzyby, jak i nicienie to drobiazg w porównaniu z jeszcze mniejszymi organizmami: w jednej szczypcie ziemi ogrodowej, która waży nie więcej niż gram, żyją miliony bakterii należących do paru tysięcy gatunków. Znakomita większość z nich nie została jeszcze sklasyfikowana. Mrówki, których opisano już 12 tys. gatunków (właśnie w mrówkach specjalizuję się jako naukowiec), należą do owadów poznanych stosunkowo nieźle. Ale założę się, że prawdziwa liczba gatunków mrówek jest dwu-, a może nawet trzykrotnie większa. W 2003 r. ogłosiłem wyniki swoich badań na temat mrówek z rodzaju Pheidole występujących na zachodniej półkuli. Liczy on najwięcej gatunków. Zajmowałem się nimi, z przerwami, przez 18 lat, w trakcie których opisałem 624 gatunki . Okazało się, że ponad połowy z nich – 337 – wcześniej nie znano. Co więcej, zaledwie kilkanaście spośród tych zarejestrowanych i opisanych zbadano wnikliwiej. Jedne z najmniejszych mrówek odżywiają się, jak odkryłem, roztoczami z grupy mechowców. Mechowce są mniejsze niż literki „o” z niniejszego tekstu. Z wyglądu przypominają skrzyżowanie pająka z żółwiem. Żyją w glebie i należą do najliczniej występujących stworzeń w swoim przedziale wielkości. Dwa wiadra gleby zawierałyby tysiące osobników. Tymczasem zarówno skład gatunkowy, jak i biologia tej grupy pozostają w zasadzie nieznane – w każdym razie znacznie mniej niż w przypadku mrówek. Zwierzęta żyjące w gruncie i na powierzchni to nie przypadkowa, chaotycznie rozmieszczona zbieranina grzybów, bakterii, nicieni, mrówek i całej reszty. Każdy gatunek jest przypisany do odpowiedniej głębokości. W miarę przesuwania się w głąb ziemi warunki mikrośrodowiskowe zmieniają się stopniowo, ale bardzo wyraźnie. Z każdym centymetrem zmienia się temperatura, ilość światła, rozmiar grudek i przestrzeni między nimi, skład powietrza, gleby, wody, dostępność pożywienia – i gatunki występujących organizmów. Kombinacja tych wszystkich cech, aż do rozmiarów mikroskopowych, definiuje ekosystem. Każdy gatunek wyspecjalizował się, aby żyć i rozmnażać się w konkretnej niszy. Badania gleby, zwłaszcza badania biologiczne zbiorowisk na poziomie gruntu, to szybko rozwijająca się i ważna gałąź nauki. W dzisiejszych czasach bakterie i inne mikroorganizmy można sprawnie identyfikować metodą rozszyfrowywania ich DNA. Naukowcy w ramach badań terenowych i laboratoryjnych poznają cykle życiowe coraz to nowych owadów i innych bezkręgowców. Internetowa Encyklopedia Życia (www.eol.org) gromadzi całą aktualną wiedzę na temat każdego z nich i udostępnia ją bezpłatnie wszystkim zainteresowanym. Niewiarygodnie liczne królestwo drobnych stworzeń czeka na badania. W miarę poznawania świata roślinnego i zwierzęcego powierzchni gruntu wzajemne powiązania mechanizmów życia i ich fascynujące szczegóły stają się coraz wyraźniejsze. Z czasem docenimy te wspaniałe maleńkie ekosystemy, które znalazły się pod naszym zarządem. Góra Stołowa, RPA Nazwa „fynbos” wzięła się z języka niderlandzkiego i oznacza twardolistne zbiorowiska krzaczaste rosnące na obszarach górskich roślinnego Państwa Przylądkowego, jak botanicy nazywają ten jedyny w swoim rodzaju obszar florystyczny na południowym cyplu afryki. gleby są tu kamieniste i jałowe, sucha roślinność łatwo zajmuje się płomieniem. Mimo niesprzyjających warunków bogactwo gatunkowe tego obszaru nie ma sobie równych: w Państwie Przylądkowym występuje 9 tys. rodzimych gatunków roślin, wiele z nich to endemity, które wyewoluowały właśnie tutaj. 30 litrów fynbosu na zdjęciu liittschwagera pochodzi z góry stołowej, potężnego masywu wznoszącego się nad Kapsztadem. Przeglądając próbki (na następnych stronach), fotograf naliczył 90 gatunków, w tym 25 różnych roślin, oraz 200 nasion pięciu gatunków. w masie korzeni żyło mnóstwo pełzających istot, a na lepkich liściach rosiczki (obok), wyglądającej za ładnie jak na roślinę drapieżną, znalazło się ich jeszcze trochę. Monteverde, Kostaryka Na pniu figowca, 30 m nad ziemią, wśród koron lasu mgłowego rozkwitają wspaniałe ogrody. storczyki, paprocie, bromelie wyrastają jedne przez drugie z pokrytych mchami konarów, na których ze szczątków roślinnych tworzy się prawdziwa gleba. Zawieszone w górze rośliny czerpią wilgoć z deszczu i mgieł i zażarcie konkurują o światło słoneczne. większość zwierząt zamieszkujących piętro koron to „drobiazg” – pszczoły, mrówki, motyle, pająki. stanowią one pożywienie dla większych bywalców koron, takich jak gryzonie czy małpy. Zapylaniem kwiatów zajmują się owady i ptaki, w tym kolibry; rozsiewaniem nasion – także ptaki, ale i nadrzewne ssaki. chcąc dostać próbkę tego bogactwa, liittschwager musiał się wspinać po linach i trzeszczących gałęziach, pracować dzień i noc. w wybranym przezeń miejscu nie udało się przyłapać żadnego z leśnych ssaków. Przez zieloną ramkę przefrunęło jednak pięć ptaków, znaleziono w niej 24 gatunki roślin i 500 owadów należących do 100 gatunków. Rzeka Duck, Tennessee, USA W jednej z najbogatszych pod względem bioróżnorodności rzek w USA żyje kilka gatunków zwierząt, które nie występują nigdzie indziej na ziemi. Skąd takie bogactwo akurat w tej rzece? To zasługa czasu, twierdzi Don Hubbs ze stanowej służby ochrony przyrody. Rzeka Duck, długości ok. 470 km, jest częścią dawnej bardzo rozległej zlewni i płynie po wapiennym podłożu od milionów lat. Bogate w minerały podłoże geologiczne sprzyja organizmom, które mają ogromny wpływ na ekosystem rzeki, w tym 54 gatunkom małży nieustannie filtrującym jej wody. Zielony sześcian ustawiono w Lillard Mill, około 25 km na wschód od miasta Columbia. Po kilku dniach pracy w rwącej, mętnej od glonów wodzie ekipa umieściła próbkę w akwarium (z lewej), żeby łatwiej było fotografować okazy. Znaleziono raka (obok) i kilka żółwi, w tym jednego strojnego w glony (na następnych stronach). 32 gatunki ryb, mnóstwo małży z gatunków azjatyckich, siedem gatunków omułków, z tego trzy zagrożone wyginięciem – to wszystko dowodzi, że życie w rzece kwitnie.
Środowisko naturalne – szwedzki priorytet
Szwedzi dążą od lat do rozwiązania najistotniejszych problemów ekologicznych. Pod tym względem mogą stanowić wzór dla innych społeczności. Udowodnili już, że stosując przyszłościowe strategie klimatyczne można osiągnąć zarówno wzrost gospodarczy, jak i doprowadzić do redukcji emisji dwutlenku węgla.
Szwecja przeznaczyła 500 milionów koron, czyli 60 milionów dolarów, na politykę morską do 2010 r., by ratować Morze Bałtyckie, wymagające ochrony ze względu na zanieczyszczenia pochodzące z rolnictwa. W ramach projektu zrównoważonego rozwoju w Porcie Zachodnim w Malmo powstało 1300 mieszkań, w których zastosowano innowacyjne rozwiązania dotyczące gospodarki odpadami, energii odnawialnej i ekologicznego transportu. Technologie proekologiczne to rozwijająca się branża przemysłu eksportowego, a szwedzkie przedsiębiorstwa tworzą systemowe rozwiązania w dziedzinach takich, jak gospodarowanie odpadami i stosowanie energii odnawialnej. Dzięki zakrojonym na szeroką skalę pracom, zmierzającym do poprawy jakości życia w mieście, Sztokholm został pierwszą Zieloną Stolicą Europy. Podjęto działania w zakresie oczyszczania wody, redukcji hałasu, zintegrowanej gospodarki odpadami, opłat za wjazd samochodem do centrum miasta oraz stworzenia większej liczby terenów rekreacyjnych. Trzeba też zaznaczyć, że Konwencja Sztokholmska, której celem jest wyeliminowanie lub ograniczenie produkcji trwałych zanieczyszczeń organicznych, powstała głównie dzięki szwedzkiej inicjatywie. A oto zielone fakty w szwedzkiej statystyce: jedna trzecia energii pochodzi ze źródeł odnawialnych, połowę ogrzewania stanowi zdalne ogrzewanie centralne, dziewięćdziesiąt sześć procent odpadów z gospodarstw domowych jest ponownie wykorzystywanych, albo jako materiał do produkcji nowych towarów, albo w postaci energii. I jeszcze jedna rewelacja - pierwszy w Szwecji „dom o dodatniej energii”, który produkuje więcej energii elektrycznej niż jej zużywa, a nadwyżkę odprowadza do krajowej sieci energetycznej, powstaje w pobliżu miasta Lund w południowej Szwecji. Tak intensywne działania proekologiczne, prowadzone przez państwo, nie byłyby możliwe bez udziału całego społeczeństwa. Trzeba podkreślić, że miłość Szwedów do przyrody przejawia się w ich codziennej trosce o środowisko naturalne. W tym małym pod względem ludności kraju, każdy ma prawo korzystać z dobrodziejstw przyrody, nawet na cudzym terenie. W zamian należy jedynie szanować zwierzęta, rośliny i ludzi. To właśnie prawo wolnego dostępu do natury jest ważnym elementem szwedzkiej kultury. Wiąże się z nim ściśle zdrowy styl życia. Czterdzieści cztery procent mężczyzn i pięćdziesiąt dwa procent kobiet ćwiczy częściej niż dwa razy w tygodniu. Spacery, jogging, ćwiczenia na siłowni i jazda na rowerze to wśród nich najpopularniejsze sposoby spędzania czasu. Tekst: Małgorzata Sienkiewicz