Nowa era mierzenia gorączki. Ta kapsułka wielkości borówki wyśle dane prosto z twojego żołądka
Temperaturę mierzymy zazwyczaj albo na czole, albo pod pachą. Te wyniki potrafią być jednak bardzo mylące – wpływa na nie wiele różnych czynników. Aby poznać prawdziwy stan pacjenta lekarze potrzebują odczytu tzw. temperatury głębokiej, a inżynierowie z MIT właśnie zaprezentowali urządzenie, które w tym aspekcie dosłownie miażdży tradycyjne termometry. Wystarczy połknąć maleńką, elektroniczną „borówkę”.
Na temperaturę powierzchni naskórka ma wpływ parowanie potu, przeciągi czy temperatura otoczenia – dlatego klasyczne termometry lubią się mylić. Z kolei termometry połykalne, choć są już dostępne na rynku komercyjnym, sprawiają pacjentom sporo problemów. Z powodu wbudowanych baterii i skomplikowanych obwodów osiągają one potężne rozmiary. Naukowcy z Massachusetts Institute of Technology (MIT) postanowili diametralnie odchudzić tę technologię. Stworzyli czujnik o średnicy zaledwie 6 milimetrów i grubości 4 milimetrów – czyli zbliżony rozmiarem do owocu małej borówki amerykańskiej. Nanotechnologia w borówce Jak zmieścić skomplikowaną elektronikę i zasilanie w czymś wielkości małego owocu? Inżynierowie z MIT musieli przeprojektować każdy element od nowa, stawiając na radykalne oszczędzanie energii. Sercem pigułki jest miniaturowy, krzemowy chip, który zajmuje zaledwie 1 milimetr kwadratowy. Zamiast tradycyjnych, prądożernych czujników, do pomiaru wykorzystano w nim tak zwany prąd upływu. To minimalna, resztkowa ilość prądu, która płynie w obwodach elektronicznych nawet wtedy, gdy są wyłączone. Częstotliwość tej mikroskopijnej energii zachowuje się bardzo przewidywalnie – zmienia się pod wpływem ciepła otoczenia, co czyni z niej idealny i darmowy termometr. Dzięki temu rozwiązaniu całe urządzenie zużywa tak mało prądu, że wystarcza mu bateria o grubości zaledwie 1,6 milimetra. Świetnym pomysłem było także odciążenie samej pigułki od wysyłania potężnych sygnałów radiowych – proces ten normalnie natychmiast wyczerpałby małą baterię. Zastosowano więc system nazywany rozpraszaniem wstecznym (z ang. backscattering). Działa to trochę jak odbijanie światła lusterkiem – sama pigułka nie musi wytwarzać własnej fali. Zamiast tego tuż obok pacjenta (w odległości ok. 30-60 cm) znajduje się zewnętrzna antena, która emituje silny sygnał radiowy w kierunku ciała. Połknięta „borówka” łapie ten sygnał, błyskawicznie zapisuje na nim precyzyjny wynik temperatury i po prostu odbija go na zewnątrz – i tak dokładnie raz na sekundę. Kto najwięcej zyska na nowej technologii? Wynalazek, zaprezentowany na łamach prestiżowego „Nature Electronics” oferuje niespotykaną dokładność pomiaru rzędu 0,01 stopnia Celsjusza. Zatem kto na co dzień będzie połykał medyczne „borówki”? Według dr. Giovanniego Traverso z MIT, ciągły monitoring z wnętrza jelit to prawdziwe zbawienie dla osób o krytycznie obniżonej odporności. Mowa tu o pacjentach przyjmujących leki immunosupresyjne lub przechodzących chemioterapię, u których błyskawiczne wykrycie rozwijającej się infekcji decyduje o szansach na przeżycie. Nie tylko obniżona odporność Zastosowań jest jednak znacznie więcej. Elektroniczna pigułka świetnie sprawdzi się u pacjentów poddawanych narkozie (znieczulenie ogólne drastycznie zaburza mechanizmy termoregulacji, grożąc wychłodzeniem), u kobiet precyzyjnie monitorujących owulację a także u żołnierzy i sportowców wyczynowych narażonych na skrajne temperatury otoczenia. Zespół inżynierów z MIT przetestował już urządzenia na zwierzętach i wkrótce planuje rozpocząć badania kliniczne. Co więcej, badacze chcą zintegrować kapsułkę z kolejnymi czujnikami, by docelowo mierzyła również tętno pacjenta. Niewykluczone, że za kilka lat szklane i elektroniczne termometry staną się reliktem przeszłości. Źródło: Nature Electronics Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
To koniec komputerowej myszki? Japończycy uważają, że kontrolerami przyszłości są pierścienie
Mysz komputerowa towarzyszy technologii niemalże od jej zarania – trudno wyobrazić sobie bez niej komputer czy nawet laptopa. Precyzyjna i intuicyjna, nigdy nie znalazła sobie godnego konkurenta. Według japońskich naukowców może się to zmienić za pomocą kontrolerów pierścieniowych. Czy czeka nas rewolucja?
Alternatywy dla komputerowej myszki nigdy nie stały się tak samo popularne, jak elektroniczny gryzoń towarzyszący pierwszym komputerom. Naukowcy z Wydziału Inżynierii Uniwersytetu Tokijskiego twierdzą, że może się to zmienić – wszystko dzięki opracowaniu przez nich urządzenia picoRing, bezprzewodowego kontrolera pierścieniowego o ultraniskim zużyciu energii. Kontroler noszony na palcu Urządzenie, które miałoby wyprzeć mysz komputerową, musiałoby być jeszcze bardziej intuicyjne i wygodniejsze niż obecne kontrolery. Naukowcy od dawna marzyli o stworzeniu sprzętu, który można mieć zawsze przy sobie i za jego pomocą sterować najbliższą elektroniką. Ta potrzeba stała się jeszcze bardziej paląca podczas dynamicznego rozwoju technologii AR (rozszerzonej rzeczywistości), np. specjalnych okularów czy gogli. Sama koncepcja pierścienia, za pomocą którego można kontrolować urządzenia elektroniczne, nie jest nowa. Takie już istnieją, ale mają pewne wykluczające je z użycia wady – rozmiar, wagę i przede wszystkim zużycie baterii. Działają zbyt krótko, by być funkcjonalne. Japońscy naukowcy wykorzystali nowatorską metodę, która rozwiązuje wiele z tych problemów. Nowy sposób na długą pracę na baterii Obecne na rynku inteligentne pierścienie pochłaniają zbyt dużo energii jak na swój niewielki rozmiar. Badaczom udało się opracować system, który zużywa setki razy mniej energii niż do tej pory. Wprowadzili do zestawu z pierścieniem opaskę przypominającą zegarek, która działała jako przekaźnik sygnału między kontrolerem a urządzeniem docelowym, np. okularami AR. Dzięki temu można było wykorzystać lżejsze, mniej skomplikowane i mniej energochłonne komponenty w samym pierścieniu. Znane technologie, takie jak Bluetooth czy pasywne NFC, nie wystarczyły – trzeba było wymyślić coś innego. Swoje rozwiązanie badacze oparli na półpasywnej telemetrii indukcyjnej. Wykorzystuje ona cewkę z drutu zawierającą rozproszone kondensatory do wysyłania i odbierania sygnału. Dzięki temu zapewnili sobie darmowy wzrost mocy bez potrzeby użycia wzmacniacza sygnału, a cały pierścień picoRing waży zaledwie… 5 gramów. Do czego przyda się picoRing? – Technologia „noszona”, dzięki swojej zwiększonej trwałości, może stać się teraz bardziej powszechna. Oferuje ona również nowy, intuicyjny sposób interakcji z AR. Zapewnia bardziej dyskretną kontrolę: wszystko po to, by być mniej widoczną w przestrzeni publicznej. Jest też wygodniejsza dzięki swojej kompaktowej konstrukcji – opowiada Ryo Takahashi z Wydziału Elektrotechniki Uniwersytetu Tokijskiego, jeden z autorów prototypu. Zwraca także uwagę, że ich urządzenie może łączyć wygodne kontrolowanie elektroniki z właściwościami medycznymi. Pierścień ma bliski kontakt ze skórą, co ułatwia mu monitorowanie stanu zdrowia. Chociaż do typowej pracy biurowej, która związana jest często z wieloma otwartymi na ekranie komputerów plikami czy arkuszami, wciąż lepiej sprawdza się myszka, to inteligentne pierścienie kontrolujące mogą stać się przyszłością wielu technologii. Być może niedługo będziemy nosić je wszyscy – już teraz tzw. smart ringi stają coraz bardziej popularne. Jeśli nawet nie wyprą standardowej myszki, to nowatorskie podejście do długości pracy na baterii z pewnością sprawdzi się także w innych urządzeniach. Źródło: ACM Digital Library Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Kurtka Squall – twój najlepszy towarzysz na każdej wyprawie
Kochasz przygody i eksplorowanie nowych miejsc w różnych zakątkach świata? Kurtka hardshell Squall od Helikon-Tex z pewnością jest tym, czego potrzebujesz na swoich wyprawach. Nie zawiedzie cię w żadnej, nawet ekstremalnej sytuacji, za to zapewni wygodę i komfort.
W tym artykule: Rozmiar (mikroporów) ma znaczenie! Dopracowana w każdym szczególe Kurtka wyprodukowana z poszanowaniem środowiska Okrycie dobre na każdą porę roku Podróżując po świecie, wiesz, jak zmienna potrafi być pogoda. Śnieg, deszcz czy intensywny wiatr mogą pojawić się znienacka, zwłaszcza gdy zdobywasz górskie szczyty. Jeśli masz na sobie kurtkę Squall polskiej marki Helikon-Tex, nie musisz się o to martwić. Jej wodoszczelność na poziomie 30 000 mm słupa wody sprawia, że nawet bardzo intensywne opady nie przemoczą twojego ubrania. Dodatkowo, dzięki membranie TorrentStretch®, kurtka zapewnia doskonałą oddychalność, co pozwala na szybkie odprowadzanie pary wodnej, więc ty ani przez chwilę nie masz uczucia wilgoci na ciele. Jak to działa? Rozmiar (mikroporów) ma znaczenie! Membrana TorrentStretch® to trzywarstwowy laminat, który składa się z zewnętrznej warstwy ochronnej, zintegrowanej podszewki oraz membrany z mikroporami, która znajduje się w środku. Została zaprojektowana tak, by kurtka nie przepuszczała wody do wewnątrz, a jednocześnie odprowadzała wilgoć na zewnątrz. Parametrem, który określa poziom oddychalności ubrań, jest współczynnik oporu parowania RET. Za jego pomocą określa się przepuszczalność pary wodnej przez membranę. Im niższy współczynnik RET, tym kurtka lepiej oddycha. Okrycia outdorowe najlepszej jakości mieszczą się w przedziale 0-6 RET, Squall ma . Te dane mówią same za siebie! Dopracowana w każdym szczególe Nosząc kurtkę Squall, docenisz jej praktyczne rozwiązania. Jest wyposażona w trzy kieszenie, dwie z nich są tak umiejscowione, by nie kolidowały z szelkami i pasem piersiowym plecaka (w damskiej wersji są one dostosowane również do kobiecej sylwetki). Kaptur z wysoką gardą ochroni głowę przed wiatrem i deszczem, a klejone szwy, impregnująca hydrofobowa powłoka DWR (Durable Water Repellent) pozbawiona szkodliwego PFC oraz wodoodporne zamki YKK® AquaGuard® zapewniają pełną szczelność. Również regulowane mankiety i wywietrzniki pod pachami i ściągacze (dwa w kapturze, jeden wszyty w dół kurtki) poprawiają komfort podczas marszu w zależności od warunków atmosferycznych. Kolejna funkcjonalność warta uwagi to wstawka z rzepa na lewym ramieniu, która pozwala na przymocowanie patcha lub odblasku. Staje się to bardzo przydatne, gdy eksplorujesz teren w większej grupie i niezbędna jest szybka identyfikacja pozostałych uczestników danej ekipy. Poza tym kurtka jest lekka i nie zajmuje dużo miejsca – zwinięta mieści się do własnego kaptura. Kurtka wyprodukowana z poszanowaniem środowiska Wiele osób w obecnych czasach zwraca uwagę na to, czy rzeczy, które kupują, zostały wyprodukowane z dbałością o środowisko i są eko. Kurtka Squall z pewnością należy do tej właśnie kategorii. Otrzymała certyfikat BlueSign®, co oznacza, że jej produkcja odbyła się z minimalnym wpływem na środowisko naturalne. Ten model spełnia również wymagania certyfikatu Oeko-Tex® standard 100, czyli nie zawiera substancji szkodliwych dla zdrowia. Okrycie dobre na każdą porę roku Kurtka Squall została zaprojektowana tak, aby sprostać wymaganiom podróżników o każdej porze roku. W cieplejsze dni można ją nosić samodzielnie, natomiast w zimie jako zewnętrzną warstwę kurtki ocieplającej. Od momentu premiery modelu Squall można bez problemu skompletować pełny outdorowy strój, korzystając z oferty Helikon-Tex - począwszy od bielizny termicznej, przez warstwę ocieplającą, aż po hardshell. Niezależnie od tego, czy eksplorujesz dzikie bezdroża, czy miejskie zakątki, kurtka Squall będzie nieodzownym towarzyszem każdej twojej wyprawy. Więcej informacji na: www.helikon-tex.com
Japonia - 25 miejsc, które warto zobaczyć
Inny wymiar piękna Na punkcie tych kwiatów Japończycy mają prawdziwą obsesję. Gdy pojawiają się pierwsze paki, gromadzą się w miejskich parkach, sadach, lasach i urządzają pikniki hanami (dosłownie,,oglądanie kwiatów"), by je powitać oraz się nimi zachwycać. Ich ulotne piękno jest dla nich metaforą życia. W żadnym innym kraju kwiaty wiśni, zwane sakurą, nie są tak czczone i wielbione jak tutaj. Ich kwitnienie to najbardziej wyczekiwany moment w roku. Zwykle święto wiśni zaczyna się w marcu i trwa do kwietna, choć w niektórych częściach Japonii nawet dłużej. Ich delikatny zapach napawa optymizmem, radością i energią. Ten symbol Japonii widoczny jest wszędzie: w dekoracjach sklepów, wystrojach restauracji, w domach, na ulicach i w modzie. Wydawane są specjalne publikacje, w których podawane są miejsca, gdzie można oglądać najpiękniejsze sakury. Tak więc wiosna to idealny moment, by wybrać się do tego kraju. Japonia to jednak miejsce wyjątkowe z wielu powodów. Kolejnym z nich jest Tokio, największa metropolia świata, która ma więcej mieszkańców, niż liczy populacja Polski. Wibrująca, niezasypiająca, pełna kontrastów, fascynująca. Ale poza Tokio też jest się czym zachwycać. Ponad 80 proc. powierzchni tego kraju zajmują góry, z których ponad sto to aktywne wulkany, a prawie 70 proc. stanowią lasy. A wśród nich są świątynie, pałace, ogrody, onseny, czyli gorące źródła, i mnóstwo innych atrakcji, które plasują Japonię wśród najbardziej pożądanych kierunków turystycznych świata. Agnieszka Franus redaktor naczelna
Jak zmienił się sprzęt wspinaczkowy przez 50 lat? Jaki będzie w przyszłości?
W 1963 r. zespół złożony z 19 Amerykanów chciał zdobyć Mount Everest. Do tamtej pory na najwyższym szczycie Ziemi stanęło tylko kilka osób. Pierwsi dotarli na szczyt nowozelandzki himalaista Edmund Hillary i Szerpa Tenzing Norgay, w 1953 r. Od tamtego czasu wielu tego próbowało i wielu się nie udało.
Amerykanie byli dobrze przygotowani: towarzyszyło im 32 Szerpów i 909 tragarzy, dysponowali 24 tonami zapasów i sprzętu (powyżej). Spośród 19 Amerykanów pięciu stanęło na szczycie. Dzisiejsze wyprawy wysokogórskie są znacznie skromniejsze: liny są cieńsze, złożone namioty – mniejsze, a wszystko możliwie najlżejsze. Czekany z włókna węglowego pozwalają oszczędzić czas i wysiłek. Buty z izolacją cieplną zmniejszają ryzyko odmrożeń. Lżejsze kuchenki na wydajniejsze paliwo działają w niższych temperaturach. Ulepszenie sprzętu zwiększyło szanse na sukces członków wysokogórskich wypraw. Lecz jak będzie wyglądał plecak łowcy przygód jutra? National Geographic poprosiło dwóch wybitnych wspinaczy, Conrada Ankera i Marka Synnotta, żeby przewidzieli, jakie innowacje ich zdaniem mogą się pojawić za 50 lat i jakie pojawią się już niedługo. Przewidywania Ankera i Synnotta nie w każdym przypadku są jednakowe: czy kuchenki będą napędzane energią jądrową, czy raczej elektryczną? Obaj spodziewają się natomiast coraz lżejszych i mocniejszych materiałów. Anker zauważa, że parametry wyposażenia łowców przygód zaczynają powoli zbliżać się do tych cechujących sprzęt astronautów. – Warunki panujące na szczycie Mount Everestu nie odbiegają aż tak bardzo od tych na Marsie – kwituje. Czy istnieje moment, w którym superwydajny sprzęt sprawia, że wyprawa staje się zbyt łatwa? Czy marsjański skafander kosmiczny i buty pozwalające przejść po każdym terenie mogłyby zmienić wielkie osiągnięcie, jakim jest zdobycie Mount Everestu, w zwykły spacer pod górę? – Jeżeli posuwasz się za daleko, znika wyzwanie – ocenia Synnott. – I gdzie cała zabawa? SPRZĘT PRZYSZŁOŚCI LINA Zbyt cienka może uciąć kończynę. Rozwiązaniem może być lżejsza i mocniejsza lina, której nie da się przeciąć, gdy jest całkowicie rozciągnięta. BUTY Skrzyżujmy but wspinaczkowy z narciarskim i niech będzie cienki jak pantofel. But do chodzenia wszędzie. WODA Istnieje technologia pozyskiwania wody z powietrza czy śniegu. Tam, gdzie nie będzie to możliwe, mogą nam służyć niezamarzające bukłaki. KUCHENKA Kuchenki mogłyby być elektryczne albo zasilane energią jądrową. I jeszcze wbudowane w menażki. NAWIGACJA Już istnieje urządzenie mogące służyć za kompas, telefon i monitor stanu zdrowia. Czy dałoby się wszczepić je człowiekowi pod skórę?
Elektroniczne śmieci? Raczej skarby! Wyjaśniamy co można z nich odzyskać
Wyrzucając stary sprzęt elektroniczny warto zadbać o to by trafił do punktu odzyskiwania surowców. Żeby stworzyć tak skomplikowane urządzenia potrzeba wielu szlachetnych pierwiastków, bardzo rzadkich. Każdy z nas może ułatwić ich odzyskiwanie.
Nie chodzi tylko o miedź (w kablach), czy złoto (na przykład w końcówkach wielu przewodów i układach scalonych). "Puls Biznesu" wymienia aż 17 pierwiastków, które wykorzystuje się w elektronice. Wśród nich 15 to tak zwana grupa lantanowców (antan, cer, prazeodym, neodym, promet, samar, europ, gadolin, terb, dysproz, holm, erb, tul, iterb i lutet). Wbrew pozorom nie są tak rzadkie, ale ich wydobycie jest bardzo mało opłacalne. Znacznie taniej jest odzyskiwać je ze zużytego sprzętu. Wykorzystuje się je m.in. w komórkach, laptopach i smartfonach, katalizatorach, ekranach LCD, diodach LED, ogniwach akumulatorowych, turbinach wiatrowych, dyskach twardych, silnikach samochodów hybrydowych i elektrycznych. Są stosowane w przemyśle optycznym i zbrojeniowym. Ale także w piekarnikach z samoczyszcząca się powłoką. W Japonii w ramach społecznej kampanii zebrano pond 750 tys. starych telefonów komórkowych. Dzięki recyklingowi udało się odzyskać z nich około 22 kg złota, 79 kg srebra, 2 kg palladu i ponad 5 ton miedzi. Źródło: PAP oraz Puls Biznesu
Mówi się, że narciarstwo, to drogi sport. Dobrze wyposażony narciarz ma na sobie wiele tysięcy złotych. Odpoczynek pomiędzy kolejnymi zjazdami łączy się z pozostawieniem sprzętu (nart lub snowboardu) bez opieki. Kiedy już zostawiliśmy sprzęt na dworze i siedzimy w ciepłym barze, zdejmujemy plecak, kurtkę, idziemy zamówić gorące napoje albo do toalety. I znowu nasz dobytek zostaje sam. A złodziej jest czujny i chętnie korzysta z okazji. Kiedy wrócimy do naszego stolika, naszych osobistych rzeczy może już tam nie być.
Sposobem na skuteczne zabezpieczenie się przed ewentualną kradzieżą są specjalne wyposażone w opatentowaną technologię eXomesh produkty australijskiej marki PacSafe www.PacSafe.pl - plecaki, torby, saszetki, bezpieczne portfele, linki, retraktory do przypinania nart. Bezpieczeństwo sprzętu kosztującego tysiące to problem, który wielu osobom spędza sen z powiek. Dobrym rozwiązaniem jest zaopatrzenie się w któryś z produktów marki PacSafe. Linie bezpiecznych plecaków, saszetek, toreb i „strażników bagażu” (specjalne zabezpieczenia na każdy rodzaj pakunku), linki stalowe do zabezpieczenia nart, to idealny sposób na komfortowe białe szaleństwo. Niewątpliwie sprawdzą się zarówno na stoku, jak i w miejskiej dżungli chroniąc nasze pieniądze i dokumenty przed złodziejami. Dzięki specjalnym zabezpieczeniom, takim jak eXomesh - lekkiej, elastycznej, wytrzymałej, nierdzewnej siatce stalowej, która tworzy odporną na przecięcia ochronę twojego bagażu można bez obaw pozostawić rzeczy przy wyciągu. Specjalnie laminowana torba, zamki, których nie da się rozpiąć, paski toreb, których nie da się przeciąć żadnym nożem przetrzyma próby kradzieży niejednego kieszonkowca. PacSafe® - to patent na złodzieja Drobne kradzieże mienia zdarzają się bardzo często. Najbardziej narażeni na nie jesteśmy w miejscach publicznych takich jak dworce, metro czy przystanki autobusowe. Można uniknąć tych sytuacji poprzez przestrzeganie kilku zasad. Podstawową sprawą jest, aby wartościowe przedmioty chować w bezpieczne i nie dostępne dla złodzieja miejsca (np. wewnętrzne kieszenie, portfele na szyję). Każdy element, który utrudni złodziejowi dostanie się do naszych rzeczy osobistych jest godny polecenia. Ważne jest, aby umieć z zabezpieczeń właściwie skorzystać oraz uważać, aby nie stać się obiektem zainteresowania kieszonkowców – nie pokazywać dużych ilości gotówki czy drogiego sprzętu elektronicznego. - stwierdza komisarz Marcin Szyndler z wydziału prasowego Komendy Głównej Policji. Produkty PacSafe cieszą się uznaniem na całym świecie. Sam pomysł zrodził się niemalże 1997 roku, w głowach założycieli firmy Outpac Designs Ltd. W Polsce na wyłączność dystrybuuje je, firma Red Bird. Retraktory do nart i snowboardów, saszetki, i plecaki są dostępne sklepach turystycznych oraz w Internecie na stronie www.zakupy.odyssei.com Bezpieczeństwo bagażu i rzeczy podręcznych to bardzo ważna sprawa, zwłaszcza, że obecnie nosimy przy sobie coraz więcej cennych przedmiotów – komórki, aparaty cyfrowe, dokumenty. Red Bird chce wyjść naprzeciw oczekiwaniom Klientów oferując najlepsze i sprawdzone rozwiązania cieszące się światowym uznaniem. – mówi Arkadiusz Majewski, właściciel firmy Red Bird zajmującej się dystrybucja produktów Pac Safe. *** Red Bird (www.redbird.com.pl) – Łódzka firma zajmująca się importem i dystrybucją markowej odzieży poprzez kanały B2B. Jest także wyłącznym dystrybutorem marki PacSafe®, a także Contigo, Dr.Bacty, Mac in Sac, Jackpot, Cottonfield, oraz dystrybutorem Samsonite, Hannah, Henri Lloyd, Camel active, Salewa, Puma. PacSafe (www.pacsafe.pl) - marka stworzona w 1997 przez Outpac Designs Ltd, laureat wielu prestiżowych nagród m. in. amerykańskiego magazynu Backpacker. Jej logiem sygnowane są produkty takie jak plecaki, torby, portfele i saszetki wyróżniające się różnego rodzaju zabezpieczeniami chroniącymi bagaż przed kradzieżą. Od 2006 roku dostępna w Polsce, dzięki łódzkiej firmie Red Bird.
Biegówki to najtańszy rodzaj narciarstwa. Komplet używanego sprzętu można kupić już za 100 złotych. Jednak przed podjęciem decyzji o wyborze nart warto się zastanowić, jaką technika będziemy jeździć.
Narciarskie Eldorado BUTY biegowe powinny być przede wszystkim lekkie, wygodne, a jednocześnie wytrzymałe i dosyć elastyczne. Buty do kroku łyżwowego mają wyższe cholewki, twardszą podeszwę i są usztywniane w kostce, dzięki czemu można lepiej odbić się z krawędzi narty, bez nadwerężania stawu skokowego. Buty do kroku klasycznego natomiast są niższe w kostce i przypominają zwykłe obuwie sportowe, ale są cieplejsze i bardziej miękkie. Mają też elastyczną podeszwę, umożliwiającą swobodne unoszenie pięty. Bez względu na technikę jazdy, buty muszą być dobrze dopasowane, wygodne, miękkie i stabilne, by noga nie uciekała nam na boki. WIĄZANIA to zazwyczaj dosyć prosta konstrukcja, dająca swobodę podczas wykonywania kroków oraz pozwalająca na pewne prowadzenie nart i kontrolę kierunku jazdy. Wiązania do techniki łyżwowej i klasycznej są podobne. Bardzo istotną rzecza jest to, że istnieją dwa standardy wiązań: SNS i NNN. Wiązania SNS charakteryzują się centralną wypukłością i jednocześnie buty będą miały w podeszwie rowek. Wiązania typu NNN natomiast mają dwie równoległe wypukłości, więc but musi mieć dwa równoległe rowki. To oznacza, że systemy te nie są ze sobą kompatybilne. Buty NNN nie będą pasowały do wiązań typu SNS, a buty SNS – do wiązań NNN. KIJKI - bardzo ważny element wyposażenia „biegacza”. Dobre kijki powinny być lekkie, sprężyste, wytrzymałe i mieć wygodną rękojeść. Prawidłowo dobrana długość kijków pozwala porządnie się odepchnąć, co jest równoznaczne z wydłużeniem kroku i optymalnym wykorzystaniem energii. Za krótkie kijki będą utrudniały marszobieg, a podczas odpychania się kręgosłup jest dodatkowo obciążony. Kijki do kroku łyżwowego powinny sięgać do ucha, a te do kroku klasycznego pod pachę. Najkorzystniej jest kupować cały sprzęt tej samej frmy, by mieć pewność, że wszystkie elementy do siebie pasują. Najbardziej znaną firmą produkującą sprzęt do narciarstwa biegowego jest Fischer. Proste narty do kroku klasycznego, z wiązaniami kosztują 399 zł. Buty 250-500 zł. Konsultacja Tomasz Ozimek, Decathlon
Tatry są swojskie i piękne, Alpy zachwyciły mnie od pierwszego wejrzenia, Andy, z rdzawo-szarymi kolorami, uwiodły dopiero przy bliższym poznaniu. Nic jednak nie może się równać z uczuciem, które towarzyszyło mi, kiedy po raz pierwszy zobaczyłam Himalaje. Potęga tych gór jest tak samo przytłaczająca, jak fascynująca. Człowiek patrząc na te ogromne skalno-lodowe masywy i poddając się ich pogodowym kaprysom, czuje się naprawdę niczym wobec Matki Natury. Po prostu musicie zobaczyć i poczuć to choć raz w życiu! Na stronach 53–75 opisujemy trzy najpopularniejsze i najpiękniejsze trekkingi w Himalajach i Karakorum, w tym – dojście do bazy pod Mount Everestem. Byłam, sprawdziłam, polecam! Wrócę tam, żeby jeszcze raz odetchnąć rozrzedzonym, górskim powietrzem (uwaga na chorobę wysokościową!) oraz nakarmić oczy widokiem Ama Dablam i innych szczytów znajdujących się przy szlaku wiodącym w kierunku Góry Gór.Ale to wydanie Travelera jest szczególne – znajduje się w nim tyle tematów, które chciałabym Wam polecić! Wyjątkowy Człowiek w Drodze – Piotr Andrews, historia Jego życia i Jego zdjęć zafascynowały mnie. A może Wielkanoc na Wyspie Wielkanocnej? Wyprawa do Iranu? Raje dla backpackersów w dobie kryzysu i uszczuplonych zasobów w portfelach? Szkoły tańca na świecie? To wszystko przygotowaliśmy dla Was w kwietniowo-majowym wydaniu magazynu. Z okazji wiosny życzę Wam samych wyjątkowych inspiracji!Martyna WojciechowskaWspierajmy nasze orły i orlikiJaki ptak widnieje w naszym herbie? Bielik – wyjaśnia dr Tadeusz Mizera, szef Komitetu Ochrony Orłów. Wystarczy popatrzeć na jego dziób, krótkie „portki” i długie, żółte nogi. Orzeł przedni – drugi pretendent do tytułu narodowego symbolu– z racji m.in. długich, pierzastych „spodni” nie przystaje do kilkusetletniego wzorca. Bieliki od zawsze były bliżej człowieka. Można je zobaczyć nad wodą, gdzie czatują na ryby i ptactwo. Orły potrzebują ochrony – kurczą się ich siedliska i zasoby pożywienia. I ty możesz wesprzeć ochronę polskich ptaków drapieżnych, np. przekazując 1% podatku na rzecz Komitetu (nr KRS 0000033262; konto: PKO S.A. 66 1240 5598 1111 0000 5026 7293). koo.free.ngo.pl
SPIS TREŚCI kwiecień–maj 2009 Z ŻYCIA NACZELNEJ Kanon urody Podróż życia. Wyspa Wielkanocna Podróż życia. Chile Z BIUREM PODRÓŻY. Nietypowe noclegi PODRÓŻUJ Z GŁOWĄ. Trampingowe raje Z dzieckiem w plecaku. W co włożyć dziecko LUDZIE W DRODZE. Piotr Andrews TEMAT NUMERU. Trekking: do bazy pod Everestem, na lodowiec Baltoro, wokół Annapurny W 48 GODZIN. Kopenhaga DOOKOŁA ŚWIATA. Iran WEEKEND W POLSCE. Chełmno, Moszna, Szwajcaria Kaszubska POMYSŁ NA. Podróżuj i tańcz NA TROPIE. Orki NIEZBĘDNIK TRAVELERA. Co zabrać na majówkę RAPORT SPECJALNY. Antoni Ferdynand Ossendowski POZDROWIENIA Z...Podróży maluchem do Hiszpanii 5 NAJ......dziwniejszych roślin FELIETON Wojciecha Cejrowskiego |NIE PRZEOCZ KONKURSÓW: Weź udział w akcji „Smaki Podróży” – wyrusz do najsmaczniejszego miejsca na świecie. Wyślij SMS-a i wygraj plecak Fourteener wyposażony w bukłak. Weź udział w sondzie, plecak fotograficzny firmy Pajak może być Twój. Takiej akcji jeszcze nie było! Prowadząc bloga na wyprawie, możesz otrzymać jeden z 18 netbooków firmy ASUS. Trwa Konkurs Lumisfera, w puli nagród m.in. warsztaty fotograficzne. Weź udział w sondzie, czeka 10 książek „Przez kraj ludzi, zwierząt i bogów”. Prześlij swoją relację z podróży, może to właśnie Ty wygrasz zaproszenie na 5-dniowy żeglarski rejs morski na Bornholm lub wokół Rugii. Jeśli chciałbyś mieć najnowszą książkę Martyny Wojciechowskiej „Etiopia. Ale czat!”, wyślij SMS-a.
Ludzie na całym świecie najczęściej życzą sobie zdrowia. Trzeba się nieco postarać, by to życzenie się spełniło. Nie wystarczy polewać się zimną wodą, jeść sałatę i rzucić palenie. Należy się ruszać, i to dość żwawo! Takim ruchem dostępnym za darmo i natychmiast jest całkiem naturalny dla człowieka sposób przemieszczania się zwany biegiem.
Bieganie hartuje organizm, zwiększa pojemność płuc, podnosi sprawność serca i wydolność całego organizmu. Kształtuje szczupłą, wysportowaną sylwetkę. Przystępując do grona pasjonatów tego sportu, zmieniacie otoczenie i poznajecie nowych, otwartych na świat ludzi. Po dłuższym czasie regularnych treningów dostajecie szansę na udział (i to nie jako kibic!) w maratonie. A że maratony odbywają się niemal wszędzie, możecie wybrać nowy i coraz popularniejszy sposób zwiedzania świata zwany turystyką maratonową. Niemożliwe? Nieprawda. Biegać każdy może. Prawie każdy. Uważać na siebie powinny osoby z zaawansowaną chorobą wieńcową, dużym nadciśnieniem tętniczym. Nadwaga, cukrzyca a nawet rozrusznik serca czy brak nerki nie są przeszkodą – wielu biegaczy z tymi problemami zostało maratończykami. Trening biegowy wydaje się skomplikowany, ale jest banalnie prosty. To najwspanialszy ruch na świecie. Nieważne, czy drobisz, czy stawiasz wielkie susy. Po milionie kroków wyrobisz sobie ruch najekonomiczniejszy dla ciebie. Jednak należy zwracać uwagę to prawidłowa postawa: zbytnio się nie pochylać i swobodnie pracować rękoma w płaszczyźnie strzałkowej, czyli przód–tył, a nie na boki. Do zmieniającej się pogody trzeba dostosować strój. Sport powinno się uprawiać przez cały rok. Jeśli zaczynasz biegać na przedwiośniu, dość szybko zorientujesz się, jak się ubierać. Jeśli zaraz po wyjściu z domu jest ci ciepło, to znaczy, że masz na sobie zbyt wiele warstw. Korzystanie z nowoczesnych technologii obowiązuje. Należy śmiało sięgać po włókna poliestrowe. Dzięki temu zawsze przy skórze będzie sucho, co ma znaczenie, zwłaszcza w chłodne dni. Unikaj bawełny nasiąkającej potem. Działa jak zimny kompres, od którego można nabawić się przeziębienia. Fachowy ubiór i sprzęt warto kupić też z innego powodu: nic tak nie motywuje jak wydane pieniądze. Przy wyborze butów warto zadać sprzedawcy pytanie, czy mają modele dla pronatorów i supinatorów. Jeżeli zrobi zdziwioną minę, trzeba szukać innego sklepu. Chodzi o sposób stawiania stopy na wewnętrznej lub zewnętrznej krawędzi. Właściwie dobrane materiały podeszwy (mające odpowiednią kurczliwość i podatność na ucisk) mogą skorygować nieprawidłową pozycję stopy. Złe obuwie pogłębia wadę i przenosi obciążenie na kolana, biodra, kręgosłup, co może być bolesne. Dobre buty mają prawidłowo dobraną i umiejscowioną amortyzację. Trzeba na to wszystko zwrócić uwagę – wszak zamierzamy stawiać w nich setki tysięcy biegowych kroków. Obuwie to podstawa. Jeśli jest niedobre, lepiej biegaj boso! Na dobry początek Stan zdrowia i kondycja: przeciętne. Od czego zacząć? ■ Ustal dni biegania. Sztywno przyjęty terminarz skłania do systematyczności. Trzy razy w tygodniu w zupełności wystarczy (cztery dni dla niecierpliwych). ■ Czas biegu nie powinien przekraczać 30 min (45 min dla ambitnych). Zadbaj o odpowiednie tempo; nie może to być bieg jak za odjeżdżającym autobusem. ■ Gdy podczas biegu możesz rozmawiać bez zadyszki, tempo jest dobre. Dostajesz zadyszki? Zatrzymaj się, uspokój oddech i rusz ponownie, ale wolniej. ■ Jeśli jeszcze nie potrafisz przetruchtać 30 min, polecam półgodzinny spacer połączony odcinkami truchtu. Należy te odcinki wydłużać aż do uzyskania planowanego czasu biegu. Po kilku tygodniach każdy może tę sztukę opanować. ■ Wyrób w sobie odruch picia w trakcie biegu, niezależnie od pogody. Pić należy często, małymi łykami. ■ Zawsze zabieraj bidon z piciem lub butelkę 0,2 l. Dobra jest niegazowana woda, ale lepsze są napoje izotoniczne. Ale, uwaga, po izotonikach zdarzają się sensacje żołądkowe, do niektórych napojów trzeba się przyzwyczaić. Kupuje się je gotowe, w płynie, albo w proszku (wersja ekonomiczna do samodzielnego przygotowania). Najprostszy izotonik to woda z łyżką miodu i połową łyżeczki soli – smaczne to nie jest, ale nie musi. Ma działać. ■ Tak biegając, wytrzymaj dwa miesiące. To dopiero egzamin charakteru. Potem zacznij puszczać cugle: najpierw wydłuż czas treningu, np. o 10 proc. Dopiero po paru tygodniach zwiększ tempo. Nie wolno zmieniać obu czynników naraz. To najłatwiejsza droga do kontuzji i zniechęcenia do biegania. Musisz swoje „wytupać”, by stać się biegaczem. Jesteś Biegaczem Po czym poznasz, że etap nowicjusza już się zakończył? Weź udział w zawodach. Dystans nie ma znaczenia, ale nie powinno się jeszcze przekraczać 15 km. Na zawodach nikt nie wymaga biegu przez cały dystans. Można iść i odpoczywać. Trzeba tylko zmieścić się w narzuconym przez organizatora limicie czasu. Liczą się udział i ukończenie. ■ Z czasem coraz rzadziej będziesz sięgać po używki. Pewnie zaniechasz tłustych i obfitych posiłków, bo bieganie po nich nie jest przyjemne. ■ Dowiesz się, że bieganiu towarzyszy ból. A to boli kolano, a to łupie w krzyżu, coś kłuje w biodrze, ciągnie achilles. Alternatywą jest nicnierobienie i uczucie, że kiedyś to się mogło góry przenosić, a teraz, ech, starzeje się człowiek. ■ Na ból jest rada: lekarz medycyny sportowej rozumiejący umiłowanie ruchu u kontuzjowanego pacjenta. Doraźnym sposobem jest też oddanie się „pielęgniarce Oli”. Gdy boli, co robimy? Wołamy: OLUU! O (odpoczynek), L (lód), U (ucisk), U (uniesienie). ■ Receptą na zapobieganie kontuzjom jest ćwiczyć więcej! Nie biegać, ale ćwiczyć siłowo. Siłownia źle ci się kojarzy? Nie szkodzi. Ćwicz w domu, na dywanie. Przysiady, wyskoki, brzuszki, grzbieciki, skłony, wymachy – sięgnij pamięcią do lekcji wf-u lub poradź się instruktora na siłowni. Do biegania wykorzystujemy całe ciało, nie tylko od pasa w dół. Mięśnie brzucha oraz mięśnie grzbietu są bardzo ważne. Chronią kręgosłup. Mięśnie nóg, zwłaszcza czworogłowy uda, stabilizują kolano i zapobiega urazom. I nigdy nie wolno zapomnieć, by po każdym treningu rozciągnąć statycznie wszystkie pracujące mięśnie (bez ruchów wahadłowych, żadnego gwałtownego pogłębiania!). Dla zaawansowanych Po miesiącach treningów musisz zdecydować, co cię pociąga: poprawa wyniku na dotychczasowym dystansie, przygoda w górach, maraton czy atak na szczyt szczytów – szaleńczy bieg na dystansie ponad 100 km. Od tego wyboru zależy dalszy trening. Czego innego wymaga organizm maratończyka, biegacza górskiego i bijącego kolejny rekord życiowy na 10 km. A Może W Góry? Do biegania w górach przygotowuje się trasy w różnych stylach. ■ Bardzo popularny styl alpejski wymaga biegu najczęściej tylko pod górę. W stylu anglosaskim droga prowadzi trochę w górę, trochę w dół. Styl biegania tylko „z górki” nie ma własnej nazwy, jest trenowany niezmiernie rzadko i bardzo kontuzjogenny. ■ Biegaczom górskim bliżej do przełajowców, ultramaratończyków (ramka obok) niż do ulicznego biegacza. To miłośnicy piekącego bólu nóg i trudności w złapaniu głębszego oddechu. ■ Najcięższy europejski bieg górski to Grossglockner Berglauf. Trasa ma ponad 12 km, pokonuje się 1 500 m przewyższenia. ■ Nizinni biegacze też czasami mogą potrenować w górach. Takie doświadczenie przydaje się, np. w podziemnym maratonie koło Erfurtu w Sondershausen. Biegnie się w nim aż kilometr pod ziemią, a trasa wiedzie raz w górę, raz w dół. Zostań Maratończykiem Bieganie maratonów stało się bardzo popularne. Dystans: 42 195 m. Dlaczego taki? Podczas igrzysk olimpijskich w Londynie w 1908 r. królowa zapragnęła obejrzeć maratończyków. Linię startu przesunięto więc pod pałac Buckingham. Po biegu zmierzono dystans. Obowiązuje on do dziś. ■ W Europie w maratonach biega kilkaset tysięcy osób. Mały maraton sztokholmski zapisy zamknął pół roku przed startem z powodu przekroczenia liczby uczestników. W Polsce w ostatnich latach liczba maratończyków wzrosła do 10 tys. Dlatego warto odpowiednio wcześnie zapisywać się na bieg. Masz wtedy gwarancję, że dostaniesz miejscówkę, a w dodatku mniej zapłacisz za rejestrację. Są jednak wyjątki. Do Londynu czy Nowego Jorku chętnych jest wielokrotnie więcej, niż dopuszcza organizator, więc startuje ten, kto ma szczęście w loterii. ■ Bieganie maratonów ma jeszcze jedną zaletę. Daje możliwość zwiedzania świata. Termin „turystyka maratonowa” powstał kilka lat temu i zyskuje coraz większą popularność. Pod pretekstem przebiegnięcia maratonu zwiedzamy miasta, kraje i kontynenty. Niektórzy kompletują stolice kontynentu, same kontynenty (powstał nawet Klub 7 Kontynentów) czy jakieś odległe miejsca. Powodów jest tyle co maratończyków. Od bardziej doświadczonych dowiesz się, gdzie warto pojechać, a gdzie nie. ■ Gdy okrzepniesz i nabierzesz rutyny, możesz myśleć o biegach ultra, na dystansie przekraczającym maraton. Trasy mają od 50 km do tysięcy kilometrów! Najbardziej znany i najbliższy nam jest Spartathlon. Górskie wielodniówki w stylu Trans Alpine czy Trans Rockies czekają na chętnych. Zawsze też można przedrzeć się przez swojskie błota rowów melioracyjnych w Lublińcu na Biegu Katorżnika. Możliwości jest tak wiele, że na pewno każdy znajdzie coś dla siebie. Do zobaczenia na trasie! Największe maratony Poznań. 2 900 biegaczy. Nagrodą główną poznańskiego maratonu jest samochód (w 2008 r. dwa chevrolety aveo), zwykle rozlosowywany wśród maratończyków marathon.poznan.pl Warszawa. 2 600 biegaczy. Drugi co wielkości, ale najważniejszy. Cenne nagrody tylko dla zwycięzców, każdego roku inne www.maratonwarszawski.com SPRZĘT DO BIEGANIA Zegarek. Kiedyś długość trasy mierzyło się, najpierw pokonując ją na rowerze. Teraz zegarek z GPS-em rejestruje trasę. Potem można obejrzeć ją w Google Earth (Garmin Forerunner 405, 1 000 zł). W trasie przydasię też zegarek z kompasem, prognozą pogody i pomiarem różnicy wysokości (Tissot T-Touch Expert, 2 700 zł). Bielizna. Im więcej potu przepuści na zewnątrz, tym lepiej. (Falke, HiMountain, 30 300). Spodnie. Zastosowane w nich tworzywa stymulują pracę mięśni, wspomagają stawy (CW-X, 300 zł). Dla bardziej konserwatywnych spodnie z materiału pokrytego teflonem (Dobsom, 91 zł). Buty do biegania w terenie. Są odpowiednikiem land rovera czy jeepa. Powinny być wzmacniane, sztywniejsze niż miejskie, z bardziej przyczepną podeszwą. Miewają wysuwane kolce do biegania po ubitym śniegu (IceBug, 360 zł). Elektronika. Połączenie licznika kilometrów i serwisu społecznościowego umożliwia rywalizację ludzi na całym świecie (Nike+, opaska 250 zł plus chip montowany w bucie 100 zł). Bidony z uchwytem. Łatwe do przenoszenia i trzymania. A w uchwycie zmieszczą się choćby klucze do samochodu czy telefon (Nathan, 55 zł). Kurtka. Najnowsze wynalazki producenta GORE-TEX, zszyte i połączone tak, aby żadna kropla wody nie dostała się do wewnątrz, a cały pot wręcz odwrotnie. (Gore Running Wear, 1 000 zł, Marmot Driclime Jacket, 250 zł). Rękawiczki. Wbrew pozorom ważny element ubioru zimą. Nawet dość lekko ubranym biegaczom od razu robi się cieplej, gdy założą rękawiczki (Brooks, 60 zł).
Od niskich, niemal niewidocznych w trawie namiotów idealnych dla ornitologów po mini-hotele z garażem na rowery i miejscem dla psa. Od różnorodności namiotów niejednemu kupującemu może się zakręcić w głowie.
Z tropikiem w tropiki Zwłaszcza gdy nie ma do końca sprecyzowanych wymagań. Żeby uniknąć tych zawrotów głowy, przed wy- braniem się do sklepu trzeba odpowiedzieć sobie na kilka pytań: jak duży i jak ciężki namiot jest nam potrzebny oraz w jakich warunkach będziemy go używać. Ale nawet gdy już to wiemy, wybór nie będzie łatwy. Zarezerwujmy więc na to trochę czasu – warto obejrzeć różne modele, rozłożyć je, przymierzyć się do nich i porozmawiać ze sprzedawcą – dobre sklepy zatrudniają fachowców, którzy są prawdziwą skarbnicą wiedzy i chętnie służą radą. Igloo, tunel? Kształt idealnego namiotu zależy od rodzaju planowanych wyjazdów. Amatorzy pól kempingowych, którzy docierają na nie własnym samochodem, mogą zdecydować się na wygodny namiot o nie-mal hotelowym standardzie, ważący nawet 20 kg i wymagający niemało gimnastyki przy rozkładaniu. Takie modele zupełnie nie wchodzą w grę przy eskapadach, podczas których nosimy cały bagaż na plecach, a warunki do rozkładania nie zawsze są najlepsze. Przy takich wyprawach najlepiej sprawdzają się namioty igloo oraz tunelowe. Można tu znaleęć naprawdę lekkie modele – „jedynki” już o wadze 1,5 kg. Poza tym są łatwe w rozstawieniu. W trudnych warunkach najlepiej jednak sprawdza się igloo – samonośna konstrukcja oparta na skrzyżowanych pałąkach, która może funkcjonować bez śledzi i szpilek. To idealne na góry, gdy rozstawiamy namiot na skalistym podłożu, a także na piaszczystej pustyni, gdzie trudno wbić śledzia. Można go też przenosić bez składania w inne miejsce – by wysuszyć na słońcu albo schować w cień. Konstrukcja igloo jest bardzo stabilna, świetnie się sprawdza na wietrze i przy obfitych opadach śniegu. Wadą takich namiotów jest zaś minimalny przedsionek lub wręcz jego brak oraz to, że wysokość maksymalną osiągają jedynie w miejscu skrzyżowania pałąków, a w pozostałej części namiotu jest o wiele niżej. Ale coś za coś. Na sympatię podróżników zasłużyły sobie też namioty tunele. Są praktyczne, ale przede wszystkim wygodne: dają dużą powierzchnię użytkową w stosunku do powierzchni całkowitej, maksymalną wysokość zachowują na całej swej długości, mają zwykle funkcjonalne, obszerne przedsionki o wysokości namiotu, w których można schować bagaż, a przy złej pogodzie nawet gotować. Ich konstrukcja umożliwia też dobrą wentylację. Dają całkiem niezłą stabilność na wietrze (warto użyć odciągów). Zarówno w tunelach, jak i w igloo do napinania tkaniny stosuje się dziś głównie wygodne pałąki. Przy wyborze namiotu powinniśmy zwrócić na nie uwagę – także one decydują o wartości naszego sprzętu. Mają być wytrzymałe i sprężyste (również w niskich temperaturach), odporne na wielokrotne zginanie i lekkie. Robi się je głównie z dwóch materiałów: tańsze z włókna szklanego, droższe i bardziej wytrzymałe – z duraluminium (te są niezbędne na zimowe eskapady). Żeby woda nie kapała na twarz Na szczęście ciężkie i niepraktyczne tkaniny, z których kiedyś robiono namioty, odchodzą w zapomnienie. Wypierają je nowoczesne materiały o takich właściwościach, o jakich jeszcze niedawno podróżnicy tylko śnili: poliamidy, poliestry, wzmocnione jeszcze odpowiednią impregnacją (silikon lub powłoka teflonowa). Dzięki nim namioty zyskały większą wodoodporność i nie są już takie ciężkie. Według europejskich norm DIN za wodoodporny uznaje się materiał, który wytrzyma napór 1500 milimetrowego słupa wody (porównywalne do dużego deszczu) i nie przemoknie. Jeszcze wyższą nieprzemakalność powinna mieć podłoga namiotu – ma styczność z mokrą trawą, śniegiem, poza tym jest obciążona. Niezbędne minimum tutaj to 3000 mm słupa wody. Jednak często i to nie wystarcza, żeby na śniegu wciąż pozostała sucha (potrzebna jest wtedy o wodoodporności nawet do 10 tys. mm). Pamiętajmy jednak, że tak silnie wodoodporna podłoga oznacza bardzo wysoką cenę namiotu. Może więc zamiast tego lepiej zastosować folię, którą rozłożymy pod rozbijanym namiotem? Takie rozwiązanie polecają podróżnicy także wtedy, gdy rozbijamy namiot na nierównej powierzchni, która może poszarpać podłogę – skałach, szyszkach itp. Wentylacja z tropikiem Z tropikiem czy bez – na takie pytanie też musimy sobie odpowiedzieć. Na szczęście gdy wiemy, po co nam namiot, nie jest to trudne. Konstrukcje dwuwarstwowe – zewnętrzny tropik i wewnętrzna sypialnia – w połączeniu z dobrym materiałem dadzą nam sporo możliwości. Tropik z wodoodpornego materiału chroni przed deszczem i wiatrem, a wykonana z oddychającego materiału sypialnia zapewnia przepuszczanie pary wodnej i zdecydowanie lepszą wentylację niż w przypadku jednej warstwy. Pamiętajmy, że śpiąca w namiocie osoba wytwarza niemało pary, do tego dochodzi wilgoć z przepoconych ubrań, mokrych butów czy podłoża. Bez dobrego systemu wentylacji para skrapla się na ścianach i skapuje na śpiące osoby. Dlatego zwróćmy uwagę na system wentylacyjny: w tropiku powinny być przynajmniej dwa otwory wentylacyjne, najlepiej z możliwością regulacji wielkości, aż do całkowitego zamknięcia (ważne przy silnych wiatrach). Sporo dwuwarstwowych namiotów ma możliwość rozstawienia tylko jednej części: samego tropiku albo tylko sypialni. To też może się przydać. Podczas deszczu możemy szybko rozstawić tropik, by się pod nim schować. Gdy przygotowujemy nocleg, możemy najpierw rozstawić tropik, a potem, już nie moknąc – suchą sypialnię. Jeśli wybieramy się w gorące kraje, dwuwarstwowy namiot też się sprawdzi. Rozstawiona sypialnia może spełniać funkcję moskitiery. Namioty jednopowłokowe są wykonane z nowoczesnych materiałów, które też są wodo- i wiatro- szczelne. Ale choć są lżejsze niż dwupo-włokowe i szybciej się je rozstawia, mają problemy z wentylacją i nie dają tak szerokich możliwości wykorzystania. Diabeł tkwi w szwach, zamkach, klapach, kolorach Gdy już wybraliśmy odpowiedni model, warto rozłożyć namiot i wejść do środka. Bierzemy się teraz za sprawdzanie szczegółów. To w nich – jak zawsze – tkwi diabeł. Sprawdęmy jakość szwów – te w tropiku muszą być podklejone, by się nie przetarły i nie przepuszczały wody. Obejrzyjmy dokładnie, czy się nie prują i nie odklejają. Zamki też muszą być solidne i niezawodne – przetestujmy, czy lekko się przesuwają. Trzeba też pamiętać o rozwiązaniach usprawniających namiotowe życie. Warto zastanowić się nad wyborem namiotu dwuwejściowego: zyskujemy wtedy lepszy dostęp do plecaków, ułatwia to także wentylację, suszenie wnętrza, a w wypadku silnego wiatru – umożliwia wejście do namiotu od strony zawietrznej. Okna z przezroczystej folii poprawiają oświetlenie wnętrza przedsionka, nie zawsze są jednak korzystne – folia sztywnieje na mrozie i łatwo ulega uszkodzeniu. Dodatkowo jest znacznie cięższa od materiału tropiku. Jeśli wybieramy się na zimową wyprawę, warto zaopatrzyć się w namiot z fartuchami – dzięki temu śnieg nie będzie podwiewał pod tropik. Gdy już uporaliśmy się z decyzjami, jak duży i z czego powinien być namiot, został nam jeszcze przyjemny wybór: koloru. Jasne i stonowane nie przyciągają owadów, mniej się nagrzewają i jest w nich po prostu jaśniej. Jaskrawy namiot zaś będzie lepiej widoczny podczas zimowej wycieczki w góry. Na koniec dobra rada dla tych, co już namiot kupili: starajmy się – w miarę możliwości, oczywiście – rozkładać namiot w cieniu, ponieważ tropik (o ile nie jest UV-odporny) stojąc w pełnym słońcu, szybciej traci parametry nieprzemakalności i po kilku sezonach może zacząć przemakać. Nie mówiąc już o tym, że w takim „słonecznym” namiocie nie sposób wytrzymać.
Dziś osoba chcąca kupić rower, która trafi do przeciętnie wyposażonego specjalistycznego sklepu, może czuć się lekko zagubiona. Ilość marek i modeli potrafi przyprawić o zawrót głowy, a wybranie tego właściwego, to przedzieranie się przez gąszcz pełen niespodzianek.
Wystarczy jednak wcześniej przygotować się odpowiednio od strony teoretycznej, by ze zwierzyny upolowanej przez sprzedawcę przeistoczyć się w myśliwego, który sam zdobędzie wymarzone trofeum. Kwadratura koła Kto ty jesteś? Odpowiedź tylko pozornie jest oczywista – Polak duży lub mały, parafrazując wierszyk. Ale przy kupowaniu roweru przyda się jej sprecyzowanie. Część osób idących do sklepu wie wprawdzie, czego szuka, ale większość stoi przed trudnym wyborem. Mogą zdać się na wiedzę fachowca albo też dokonać małego rachunku sumienia. Pytanie jest mało skomplikowane: gdzie przede wszystkim i jak dużo zamierzam jeździć? Po asfaltowych szosach, pokonując codziennie dziesiątki kilometrów? A może w towarzystwie rodziny, tylko podczas weekendów, po parkowych alejkach? Czy też w wysokich górach, mając za kompanów wyłącznie kozice i świstaki? Odpowiedź powinna być szczera, w końcu stawką jest sprzęt idealnie spełniający oczekiwania. W zależności od niej powinniśmy się skierować do różnych części sklepu rowerowego. To rodzaj podłoża, jaki najczęściej znajdzie się pod kołami, określa bowiem typ poszukiwanego roweru, zaś planowana ilość pokonywanych kilometrów – jego cenę. Nawierzchnia decyduje o wielkości kół i grubości opon, a ujmując rzecz wprost – osoby jeżdżące dużo, od razu powinny zdecydować się na sprzęt z wyższej półki, w zamian otrzymają gwarancję trwałości na wiele tysięcy kilometrów. Rozmiar ma znaczenie Im droga twardsza i równiejsza, tym koła mogą być większe, a opony węższe, logiczne jest więc, że jeden koniec skali, obejmującej wszystkie gatunki „bicykli”, zajmą rowery szosowe. Jako sprzęt wybitnie wyspecjalizowany przeznaczone są przede wszystkim dla stale trenujących fanów szybkości, dla których pojęcie komfortu nie odgrywa żadnej roli. Są sztywne i aerodynamiczne, ale też lekkie. Po tych samych jednak drogach poruszać się można wygodniej, jeśli wybierzemy rower turystyczny (zwany też trekkingowym). Koła, podobne jak w kolarzówce, mają tu wielkość 28 cali, pozwalają więc na szybkie „nawijanie” kilometrów, ale opony są za to zdecydowanie szersze i wyposażone w bardziej terenowy bieżnik. Rower taki wyposażony jest w błotniki, bagażnik i oświetlenie, może więc stać się prawdziwym jucznym mułem. Pośrednie ogniwo ewolucji między trekkingiem i szosówką stanowi rower crossowy, przesuwający się w zależności od modelu, to w stronę jednego, to drugiego gatunku. Ma 28-calowe koła, ale pozbawiony jest całego turystycznego osprzętu, który da się jednak zazwyczaj przykręcić. Raz jest to praktycznie szosówka, ale z prostą kierownicą w miejsce „baranka”, kiedy indziej niemal rower górski z grubymi oponami. W ten sposób dotarliśmy do „górala”, najbardziej uniwersalnego sprzętu w historii pojazdów naziemnych napędzanych siłą ludzkich mięśni. Rower górski ma mniejsze, 26-calowe koła, lepiej sprawdzające się na terenie pełnym nierówności – po prostu trudniej jest je uszkodzić. Zwarta, mocna konstrukcja tego sprzętu sprawia, że stworzony jest do pokonywania przewyższeń w górę i w dół, najeżonych zakrętami i przeszkodami. Napęd z szerokim zakresem przełożeń sprawia, że skutecznie wdrapać może się pod strome zbocze, ale też bez problemu pędzić w dół. Grube opony o agresywnym protektorze pewnie trzymają się podłoża, a obowiązkowa amortyzacja zapewnia stały kontakt kół z gruntem. Potrzebę zastosowania amortyzacji w rowerach najłatwiej wyobrazić sobie, porównując go z innymi wehikułami na kołach. mortyzowane są przecież i samochody i motocykle, dlaczego więc nie rower? Inne przejęte z motoryzacji wyposażenie to hamulce tarczowe. Gatunek MTB (mountain bike – z ang. rower górski) dzieli się na wiele podgatunków, ale w swojej podstawowej wersji jest najbardziej uniwersalny. Powinien posiadać amortyzator przedni i co najmniej 21 przełożeń. Grube opony, pewne hamulce, wygodne siodełko – cóż trzeba więcej? Poradzi sobie i w terenie, i na dziurawych polskich drogach, jak też w trakcie wycieczki. Jednak w zależności od potrzeb i umiejętności dobrać można sprzęt bardziej wyspecjalizowany. Co do miasta? Choć rower górski ma wiele zalet, to jednak królem miasta pozostaje klasyczny citybike, bardzo przypominający maszyny używane jeszcze przez nasze babcie i dziadków. Ma duże, 28- lub 26-calowe koła obute w grube opony i ramę z dużym tzw. przekrokiem, co oznacza po prostu możliwość wsiadania bez zbytniego podnoszenia nóg. Duże, niczym tron, siodełko i usytuowana blisko niego kierownica sprawiają, że siedzi się na nim komfortowo, bez męczącego wyginania pleców w łuk. Jako że w mieście przeważnie nie zdobywa się zbyt wysokich szczytów, nie musi mieć dużej liczby przełożeń, kilka w zupełności wystarczy. Dużo bardziej istotna staje się prostota obsługi, dlatego też za zmianę biegów najczęściej odpowiada przekładnia planetarna ukryta w tylnej piaście. Obraz dopełniają błotniki, bagażnik lub koszyk, oświetlenie i obowiązkowa osłona łańcucha. O praktyczności podobnego roweru może przekonać się każdy, kto odwiedzi Holandię, gdzie używają ich praktycznie wszyscy. Miejsce zakupu Pomimo prawdziwej inwazji supermarketów zachęcających promocjami najlepszym miejscem na rowerowe zakupy pozostaje specjalistyczny sklep. Tu spotkamy nie tylko najlepiej poinformowanych fachowców, którzy pomogą w wyborze, liczyć też możemy na wsparcie techniczne. Dobór właściwego rozmiaru roweru, ustawienie odpowiedniej na nim pozycji, wreszcie obowiązkowa jazda próbna – to wszystko możliwe jest tylko u specjalisty. Niebagatelne znaczenie ma także dobrze wyposażony warsztat, jaki powinien znajdować się w każdym sklepie tego typu. Nawet jeśli rowery psują się dziś rzadko, mogą potrzebować drobnych regulacji, a w razie poważniejszych usterek dobrze, by naprawy można było dokonać na miejscu. Dobry fachowiec przy okazji zakupu roweru powinien zaproponować też dobranie dodatkowego wyposażenia. Dodatki takie jak spodenki kolarskie i koszulka, buty i rękawiczki oraz kask znacząco podwyższają przyjemność płynącą z jazdy i bezpieczeństwo użytkowania sprzętu. Jazda próbna Jeśli nie mamy możliwości przejechania się na upragnionym rowerze, należy... zmienić sklep. Tylko jazda próba pozwala na sprawdzenie, czy rozmiar sprzętu został dobrze dobrany, a wszystko działa poprawnie. Umożliwia też skorygowanie pozycji za kierownicą i zapoznanie się z obsługą całości. Nie ma konieczności pokonywania kilometrów, wystarczy przejechać kilkaset metrów. Konieczne manewry stanowią jednocześnie skróconą instrukcję obsługi każdego roweru. Najpierw w asyście fachowca ustawia się wysokość siodełka, w tym samym czasie powinniśmy być poinstruowani o zasadzie działania manetek służących do zmiany biegów. Po wystartowaniu robimy kilka zakrętów, by upewnić się, że w każdej sytuacji będziemy sięgać do kierownicy. Potem przychodzi czas na wypróbowanie napędu i hamulców. Rozpędzając się i hamując na przemian, testujemy wszystko, zwracając uwagę na precyzję działania. W razie konieczności fachowiec dokonuje regulacji. W rowerach z amortyzacją do procedury powinna jeszcze dojść obsługa zawieszenia – ustawienie jej odpowiednio do wagi użytkownika. Procedurę najlepiej jest przeprowadzić na kilku rowerach, tak by mieć porównanie i łatwiej dostrzec różnice. Rower zindywidualizowany: Właściwy rozmiar Rowery, identycznie jak ubrania czy buty, są produkowane w wielu rozmiarach i powinny mieć rozmiar proporcjonalny do wysokości użytkownika. Zanim wybierzemy się jednak na jazdę próbną, dobrze jest... zmierzyć się w domu. Wysokość roweru Tak naprawdę to długość roweru jest ważniejsza niż jego wysokość, ale utarło się, że producenci, oznaczając wielkości, podają ten drugi rozmiar. Nasze pomiary rozpoczniemy więc od poszukiwania wspomnianej wysokości. Stajemy plecami do ściany i mierzymy odległość od ziemi do kroku, czyli długość nóg. Uzyskany w centymetrach wynik mnożymy przez współczynnik 0,57 dla roweru górskiego i 0,66 dla szosowego – wynik to wysokość ramy dla obydwu typów rowerów w centymetrach. Jeśli chcemy kupić rower trekkingowy (bądź crossowy), wynik z szosówki powiększamy o 1-2 centymetry. Większość producentów podaje rozmiary ramy w centymetrach, ale zdarza się, że jest określony w calach. Wystarczy wówczas przemnożyć liczbę w calach przez 2,54 cm (tyle ma 1 cal). Najprostsza, przybliżona metoda pomiaru roweru to wzięcie ramy roweru między nogi i sprawdzenie, czy między krokiem a rurą górną zmieści się szerokość dłoni. Będziemy mieć wówczas przynajmniej pewność, że w razie problemów z utrzymaniem równowagi nie uszkodzimy sobie istotnych fragmentów ciała. Długość roweru Długość ramy, a tym samym roweru, jest zależna od typu bicykla, ale bez względu na jego gatunek to właśnie ona decyduje o pozycji zajmowanej na sprzęcie. Im rower bardziej usportowiony, tym pozycja bardziej pochylona, a tym samym rama dłuższa. Optymalna długość powinna oznaczać zawsze, że nie będzie problemów z sięgnięciem do kierownicy ani też kierownica na zakrętach nie będzie zaczepiać o kolana. Oczywiście, długość ramy jest proporcjonalna do jej wysokości. Różnica poziomów Jest to różnica między wysokością siodła a kierownicy. W rowerach komfortowych, kierownica znajduje się wyżej niż siodełko, nie zmuszając do zginania pleców. Po wstępnym dobraniu wielkości ramy ustawiamy wysokość siodła. Podnosimy je tak długo, aż nogi podczas pedałowania będą jedynie lekko uginać się w dolnej pozycji pedałów. Jeśli zaczniemy kiwać się na siodle niczym kaczka, oznacza to, że siodło jest już za wysoko. Po ustawieniu siodła sprawdzamy, czy kierownica znajduje się w zasięgu dłoni i da się swobodnie skręcać. Jeśli tak – jesteśmy gotowi do jazdy. Punkty kontaktu Pozycja zajmowana na rowerze określana jest także poprzez punkty kontaktu, w których się z nim stykamy – siodełka, kierownicy i pedałów. Za pomocą regulacji wysokości kierownicy – podnosząc lub opuszczając jej wspornik, można modyfikować pozycję jadącego. Obok wysokości ustawienia siodełka istotne jest także jego ustawienie względem sztycy. Powinno znajdować się w poziomie, tylko wówczas nasz korpus będzie miał właściwe podparcie. Jeśli rama ma dobrze dobraną długość, to środek siodła powinien znajdować się na przedłużeniu sztycy podsiodłowej. Ustawienie siodła związane jest też z ergonomią pedałowania. Będzie optymalna wtedy, gdy przy poziomym ustawieniu korb (cały czas siedzimy!) da się poprowadzić pionową linię od kolana wysuniętego do przodu do osi pedału dokładnie pod śródstopiem. Płeć piękna a rower Statystyki podają, że przy identycznym wzroście kobiety mają odrobinę krótszy tułów. W związku z tym, rowery dla nich, przy identycznym rozmiarze ramy powinny mieć krótszą rurę górną. Wielu producentów ma takie rowery w ofercie, nawet jeśli na pierwszy rzut oka nie przypominają klasycznych „damek”. Dla zapewnienia komfortu jazdy wskazane jest wyposażenie „damki” w szersze siodełko, ponieważ kobiety mają zazwyczaj szerszy rozstaw kości miednicy niż mężczyźni. Węższa powinna też być kierownica, bo płeć piękna jest węższa w ramionach. A że kobiety mają mniejsze dłonie, przydają się dźwignie hamulcowe z możliwością zmniejszania odległości od kierownicy. Bezpieczeństwo Wiele typów rowerów seryjnie nie jest wyposażonych w oświetlenie, o nie należy zadbać w pierwszej kolejności. Rowerzysta musi być widoczny na drodze i sam widzieć. Dla kogoś, kto zamierza jeździć przez cały sezon, w różnych warunkach pogodowych, ciągle najrozsądniejszym wyjściem będzie oświetlanie zasilane dynamem. Jednak w miejsce tradycyjnego dynama z rolką napędzaną przez kółko stykające się z oponą sięgnąć należy po prądnicę ukrytą w przedniej piaście. Początkowy wydatek, nieprzekraczający 200 zł za komplet oświetlenia, zwróci się błyskawicznie, bo nie trzeba będzie kupować baterii czy wymieniać akumulatorów. Być może zabrzmi to jak oczywistość, ale warto pamiętać o starych dobrych odblaskach. Wstawki na butach, kasku, kurtce, pedałach, a nawet oponach, nikomu jeszcze nie zaszkodziły. Trendy 2006 Rowery stają się coraz bardziej skomplikowane pod względem technicznym, choć jednocześnie większość z nich jest konstruowana na zasadzie maksymalnej bezobsługowości, stąd też coraz częstsze wprowadzanie do rowerów rozwiązań takich jak automatyczna amortyzacja, sama rozpoznająca rodzaj terenu – usztywnia się, gdy nie jest potrzebna, albo też automatyczna zmiana biegów, gdzie przełożenia dobierane są przez komputer odpowiednio do prędkości. Postęp techniczny następuje w takim tempie, że rozwiązania dostępne jeszcze trzy lata temu jedynie w sprzęcie wyczynowym obecnie trafiły do rowerów z niemal najniższej półki. Podobnie jest z materiałami. Kompozyty podbijają kolejne segmenty rynku i szybko tracą na ekskluzywności. Grupy osprzętu Grupa osprzętu to zestaw komponentów obejmujących napęd i hamulce, a przykręconych do roweru. Zestaw taki może pochodzić od jednego producenta, wówczas mamy gwarancję kompatybilności, nie jest to jednak warunek konieczny do dobrego działania sprzętu. Grupy osprzętu produkowane są na różnych poziomach wykończenia. W grupach wyższych, co jednocześnie oznacza droższych, stosuje się kosmiczne materiały i technologie, by uzyskać ekstremalną wytrzymałość sprzętu przy możliwie niskiej masie. Dziś wśród producentów grup liczą się trzy firmy – amerykański SRAM, japońskie Shimano i włoskie Campagnolo. Obecnie za rowerowy „złoty środek” uważa się grupę Deore Shimano, dającą możliwość nabycia wszystkich najnowszych technologii i rozwiązań, a jednocześnie atrakcyjną pod względem ekonomicznym. Na szosie jej odpowiednik to Shimano 105.
Dobry sen w podróży to podstawa. Zaś podstawą dobrego snu może być dobry śpiwór. To, czy śpiwór jest dobry, zależy od wielu czynników, które warto poznać przed udaniem się do sklepu.
ŚPIJ W WORKU Co właściwie znaczy określenie „dobry śpiwór”? To taki, który pozwoli komfortowo spędzić noc, bez szczękania zębami lub oblewania się potem. Ważne jest też, by nie zajmował całego plecaka i nie ważył tyle, co karton konserw. Trzeba wybrać model uszyty z bardzo lekkiej tkaniny, w którym tzw. ocieplina ma dużą sprężystość (dzięki temu łatwo go skompresować – ścisnąć i upchnąć w pokrowcu). Śpiwór dobieramy do temperatury i sytuacji, w jakiej przyjdzie nam spędzać noce w czasie wyprawy. Inny śpiwór zapewni nam komfort na żaglówce na Mazurach, inny w tatrzańskiej kolebie, a jeszcze inny w Himalajach. Na początku trzeba się zdecydować, jaka ocieplina (wypełnienie) będzie najbardziej odpowiednia. ODPORNOŚĆ NA TEMPERATURĘ Alergicy uczuleni na puch nie muszą męczyć się z wyborem. Pozostali powinni rozważyć zalety i wady ociepliny puchowej i sztucznej oraz ustalić, w jakich warunkach atmosferycznych i temperaturze będą używać śpiwora – to bowiem implikuje jego model, a także rodzaj wypełnienia. Przy powyżej +5ºC sprawdzi się śpiwór ze sztucznym wypełnieniem. Gdy temperatura wynosi między +5 a –10ºC, można postawić albo na puch, albo na wypełnienie sztuczne, przy czym trzeba być ostrożnym z wyborem sztucznej ociepliny, jeżeli zamierzamy spać na mrozie. Przy temperaturze poniżej –10ºC zalecane są śpiwory puchowe. Zakres „odporności na temperaturę” śpiworów jest podawany według dwóch norm: ISO lub EN. ISO określa temperaturę ryzyka (minimalną), uśrednioną temperaturę komfortu i temperaturę maksymalnego komfortu. Natomiast norma EN wyznacza temperaturę ryzyka, maksymalną granicę komfortu oraz graniczną temperaturę komfortu dla mężczyzn i kobiet. Tę normę stosują np. firmy The North Face i Marmot. Kupując śpiwór, zawsze bierzemy pod uwagę temperaturę komfortu. Trzeba przy tym pamiętać, że tolerancja zimna zależy od stanu zdrowia, zmęczenia, a nawet stanu psychicznego. Lepiej więc wybrać śpiwór trochę cieplejszy. Ponadto kobiety z reguły gorzej znoszą zimno. Niektóre firmy produkują nawet specjalne damskie modele (np. Rocker Ladies I, II i III Bergsona), które w dolnej części mają więcej ociepliny – okazuje się bowiem, że kobietom szczególnie marzną stopy. SZTUCZNY PUCH Syntetyczne wypełnienia mniej absorbują wilgoć i szybciej wysychają niż puchowe. Jednak włókna poliestrowe mają słabszą zdolność tzw. nadymania się i wiele takich śpiworów – szczególnie tańsze modele ze słabej jakości ocieplinami – szybko „flaczeje” i zmniejsza grubość. Wymagający użytkownicy powinni poszukać śpiworów wypełnionych ociepliną o nazwie Primaloft lub Polarguard. Ten pierwszy rodzaj jest wręcz nazywany sztucznym puchem ze względu na bardzo dobre właściwości izolacyjne. Jego włókna mają wodoodporne pokrycie, dzięki czemu bardzo wolno wchłaniają wodę. Primaloft utrzymuje ciepło nawet wtedy, gdy śpiwór zmoknie, dlatego jest polecany żeglarzom, kajakarzom i wszystkim miłośnikom sportów wodnych (np. model Pounder i Pounder Plus firmy Marmot). Natomiast wypełnienie Polarguard – ze skręconymi włóknami – jest wyjątkowo sprężyste. Dzięki niemu śpiwór bardzo dobrze „nadyma się”, a to z kolei zwiększa komfort użytkownika. W śpiworze „grzeje” bowiem powietrze uwięzione w materiale wypełniającym (dokładniej – izoluje, czyli zabezpiecza przed ucieczką ciepło wytworzone przez nasze ciało). Można zaryzykować zastosowanie śpiwora z ociepliną Polarguard nawet w temperaturach do –10ºC (np. model Dark Star firmy The North Face). ZDOLNOŚĆ DO „NADYMANIA SIĘ” Żadne sztuczne włókno nie przebije właściwości izolacyjnych prawdziwego puchu. W śpiworach stosuje się przesortowany mechanicznie i uprany puch z kaczek i gęsi (czasem również mieszanki). Największe znaczenie ma przy tym jego jakość – określana przez sprężystość, czyli zdolność do „nadymania się”. Wyraża się ją w calach sześciennych (cui), mierzy przez sprasowanie próbki jednej uncji puchu (czyli ok. 30 g) w cylindrze pomiarowym przez 24 godziny, a następnie porównuje się z objętością po rozprężeniu. Rozprężenie powyżej 650 cali sześciennych jest uznawane za dobry wynik (śpiwory mające oznaczenia cui >650 można więc kupować bez obaw). Porównując parametry śpiworów puchowych, zawsze należy zwracać uwagę na ten wskaźnik, bo od niego zależy wielkość śpiwora po złożeniu i jego waga. Najlepszą sprężystość (860 cui) uzyskał jak na razie puch gęsi. Stosuje go m.in. firma Yeti – od najcieńszych modeli, np. Feather 200, do wyprawowych, np. Icberg 1100. Naturalny puch ma również swoje wady – wchłania wilgoć, przez co obniża się jego zdolność zatrzymywania ciepła, i bardzo długo schnie w porównaniu ze sztucznymi włóknami. Dlatego niewskazane jest używanie śpiworów puchowych w warunkach permanentnej dużej wilgotności, np. w tropikach, pod żaglami lub w jaskiniach – tam lepiej sprawdzą się sztuczne wypełnienia (firma Małachowski ma nawet w swojej ofercie „jaskiniowy” model śpiwora – Cave Tourist). WAGA KOMÓR Maksymalne rozprężanie puchu jest możliwe, gdy materiał z wierzchniej warstwy śpiwora jest inaczej skrojony niż z warstwy wewnętrznej – na część zewnętrzną potrzeba więcej tkaniny niż na część wewnętrzną. Dzięki takiemu rozwiązaniu śpiwór lepiej opatula użytkownika, a przez to lepiej izoluje. W śpiworach puchowych liczy się także kształt i rozłożenie komór wypełnionych puchem. Im więcej komór, tym puch mniej się przemieszcza w śpiworze, a w razie rozdarcia – ucieka tylko z rozerwanej komory. Od kształtu i rozmieszczenia przegród między komorami zależy grubość śpiwora. Najbardziej popularny jest układ komór o przekroju prostokątnym (typ H). Komory mogą też mieć przekrój trójkątny (typ V zastosowany np. w modelu Lhotse Robertsa) czy trapezowy (Z) – jak w modelu Makalu firmy Robert’s czy Mysterious Traveller 500 firmy Cumulus. Niektórzy producenci śpiworów puchowych podają w opisie produktu informację o liczbie, kształcie i ułożeniu komór. GĘSTOŚĆ POKRYCIA Zarówno w śpiworach puchowych, jak i syntetycznych na pokrycie z reguły stosuje się gęstą tkaninę nylonową. Gęstość tkaniny zewnętrznej jest niezmiernie ważna, gdyż przez zbyt rzadko tkany materiał ocieplina wydostaje się na zewnątrz – co się często zdarza w tańszych śpiworach. W droższych modelach pokrycie jest szyte z cienkich i bardzo lekkich (40g/m²) tkanin oddychających – dzięki temu para wodna powstająca w wyniku pocenia przenika na zewnątrz i nie kondensuje się w komorach. Najlepsze opinie wśród tkanin ma Pertex Quantum. Niektórzy producenci w popularnych, tanich modelach stosują wewnątrz śpiwora zwykłą flanelę (np. Bear 250 firmy Campus) ewentualnie bawełniany kołnierz (model Camper I firmy Bergson) – miłe w dotyku, ale w razie zmoknięcia trudne do wysuszenia przy kiepskiej pogodzie. MUMIA CZY PROSTOKĄT Wielkość śpiwora, tak jak ubrań, dobiera się do naszych rozmiarów. Nie może być za duży, bo – co bardzo ważne – nie spełni swojej funkcji! Pamię-tajmy, że to nie śpiwór nas „grzeje”, tylko my ogrzewamy wokół siebie powietrze zamknięte śpiworem. To dlatego dla dzieci szyte są specjalnie małe modele (np. Kid 300 firmy Campus). Kształt (mumia lub prostokąt) dobiera się w zależności od przeznaczenia. Mumia lepiej odzwierciedla formę ciała i tym samym lepiej izoluje od zimna. Większość śpiworów, nawet tych przeznaczonych do spania latem, ma zatem kształt mumii. Prostokątne modele, które można rozpiąć i używać jak kołdrę, sprawdzą się raczej pod dachem, w ocieplanych pomieszczeniach. Wszystkie lepsze śpiwory są zaopatrzone w dodatki typu kołnierz zapinany na rzepy (wewnętrzna „rura” okalająca szyję użytkownika), ściągacze kołnierza i listwy ocieplające zamek – wszystkie zdecydowanie poprawiają komfort termiczny (np. śpiwory puchowe firmy Robert’s czy Hi Mountain). Ponadto listwy, dzięki usztywnieniu, zabezpieczają przed wcinaniem się materiału w zamek. Długość zamka błyskawicznego zależy od przeznaczenia śpiwora. Modele używane w niskich temperaturach mają krótki zamek w górnej części, natomiast w mniej wyczynowych zamek rozpina się na całej długości śpiwora. CENA SPOKOJNEGO SNU Dobry śpiwór nie jest tani – to wydatek przynajmniej 300 zł. Za puch trzeba zapłacić więcej niż za sztuczne wypełnienie – najtańszy śpiwór puchowy znanej firmy kosztuje ok. 400 zł. Ceny modeli dla bardziej wymagających wahają się w granicach do 600 do 1 400 zł. Można również uszyć śpiwór na indywidualne zamówienie (np. wersja „gold” Yeti Igloo 1500 kosztuje ok. 2 500 zł). W Polsce dostępne są m.in. śpiwory takich firm, jak: Alpinus, Bergson, Campus, Cumulus, Hannah, Hi Mountain, Lafuma, Małachowski, The North Face, Pajak, Roberts, Yeti. Nie trzeba chyba tłumaczyć, że kupowanie w hipermarketach śpiworów typu „no name” mija się z celem. KOMFORT W EKSTREMALNYCH WARUNKACH W śpiworach przeznaczonych do spania w ekstremalnie niskich temperaturach komfort może być ustalony w przedziale temperatury nawet –30 do –45°C (np. model Igloo 1500 Yeti) czy –38 do –45°C (Everest 1300 LW firmy Robert’s). W tak wyczynowych śpiworach stosowana jest inna konstrukcja komór niż w zwykłych „workach do spania” – szyte są w nich dwie warstwy komór o przekrojach prostokątnych, przesuniętych wobec siebie o połowę szerokości (nie ma „przeszycia na wylot”) – tak jest np. w modelu Everest Robertsa. ZDANIEM EKSPERTA: Artur Hajzer - himalaista Najlepszym workiem, w którym zdarzyło mi się spać w New Delhi (+32°C w nocy, pora monsunowa, wilgoć), był śpiwór jedwabny, popularny na Zachodzie, ale w Polsce raczej trudno osiągalny i nietani. „Silk sleeping bag” to po prostu worek z pojedynczej warstwy czystego jedwabiu, który zapewnia dobrą wentylację i szybko wysycha. To jedyny śpiwór, w którym można się wówczas wyspać w upalne noce. W najbardziej surowych warunkach klimatycznych – np. podczas himalajskiej zimy i polarnych mrozów, kiedy trzeba przetrwać wiele nocy w zalodzonym i targanym huraganami namiocie – cena nie liczy się zupełnie. Decydują walory izotermiczne, waga (nieść trzeba samemu), odporność na wilgoć, łatwość w operowaniu dodatkami (zamki, ściągacze). Nie można się godzić na żadne kompromisy. Żeby zasnąć na dużych wysokościach i w miarę się wyspać w temperaturze – 40°C, trudno „zejść” z wagą śpiwora poniżej 2,2 kg (1,35 kg puchu). Moim zdaniem tyle maksymalnie można przeznaczyć na niego w plecaku. Nie warto eksperymentować ze śpiworem o wadze np. 2 kg – sen w nim będzie raczej płytką drzemką. Puch gęsi pozostaje bezkonkurencyjny, wygrywa nawet z najbardziej wymyślnymi syntetykami. Dzięki nowoczesnej obróbce otrzymuje się puch tzw. 99/1 (stosunek puchu do pierza), który osiąga niebywałą sprężystość. Materiałem pokryciowym winna być tkanina niezwykle lekka, wodoodporna, oddychająca – Pertex Quantum (lub Pertex Endurance). W tak wyczynowych śpiworach zamek musi chodzić jak szwajcarski zegarek, inaczej śpiwór stanie się naszym znienawidzonym wrogiem. Podobnie ze sznurkami i stoperami ściągającymi śpiwór wokół szyi i kaptur wokół głowy. Śpiwora o opisanych wyżej cechach używałem w tym roku podczas zimowej wyprawy na Nanga Parbat. Z czystym sumieniem polecam!