Rzymski cesarz porzucił tron i zamieszkał nad Adriatykiem. Jego dom stoi do dziś i zachwyca turystów
Pałac Dioklecjana nie jest majestatyczną rezydencją z przeszłości. Daleko mu też do „sterylnego”, odizolowanego od świata muzeum, gdzie artefakty spoczywają za szkłem. To tętniące życiem serce nowoczesnego miasta, jeden z najbardziej imponujących i najlepiej zachowanych rzymskich kompleksów na świecie, który dzięki trwającej nieprzerwanie adaptacji i zamieszkaniu przetrwał 1700 lat.
Spis treści: Pałac w ziemskim raju Połączenie luksusowej rezydencji i koszar Od rezydencji do średniowiecznego miasta Płac Dioklecjana jest dziś żywym muzeum Po upadku Cesarstwa wiele rzymskich budowli popadło w ruinę, stając się „kamieniołomem” dla innych konstrukcji lub ulegając niszczycielskiej erozji czasu. Pałac Dioklecjana w niezwykły sposób uniknął tego ponurego losu. Jego przetrwanie nie było jednak wynikiem świadomej decyzji o ochronie zabytku, a spontanicznym aktem ocalenia. W labiryncie uliczek, które w odległej przeszłości przemierzał sam cesarz ze swoją gwardią, dziś mieszka około 3 tys. osób. Pałac w ziemskim raju Split to jeden z najpopularniejszych chorwackich kurortów, słynący ze wspaniałych plaż i niesamowitej przyrody. Najbardziej wyrazistym symbolem miasta pozostaje jednak architektoniczne dzieło cesarza Dioklecjana. Dziś wspaniały pałac znajduje się w żupanii splicko-dalmatyńskiej, w samym sercu Splitu. W czasach rzymskich była to prowincja Dalmacja. Pałac wzniesiono na niewielkim półwyspie, zaledwie 6 km na południowy zachód od rodzinnej dla władcy Salony. Dioklecjan wybrał malowniczą zatokę, naturalnie osłoniętą przez wzgórza Marjan od zachodu i Gripe od wschodu. Kluczowym walorem tej lokalizacji była bliskość morza. Południowa fasada pałacu została zbudowana tuż przy brzegu Adriatyku, co zapewniało nie tylko spektakularne widoki, ale także bezpośredni dostęp do wody. Czy rzymski władca wybrał to miejsce wyłącznie ze względu na walory krajobrazowe i nostalgię? Te czynniki z całą pewnością miały niemałe znaczenie, jednak najprawdopodobniej za tą decyzją przemawiał przede wszystkim pragmatyczny strach, wynikający z niestabilnej polityki późnego Cesarstwa Rzymskiego. Połączenie luksusowej rezydencji i koszar Potwierdza to unikatowa architektura pałacu. Monumentalny kompleks, zajmujący powierzchnię ok. 30 tys. metrów kwadratowych, jest mistrzowskim połączeniem luksusowej willi cesarskiej z ufortyfikowanym rzymskim obozem wojskowym (castrum). Struktura pałacu Cały obiekt ma kształt nieregularnego prostokąta. Dwie główne, prostopadłe ulice – Cardo (północ-południe) i Decumanus (wschód-zachód) – przecinały się w jego centrum, dzieląc kompleks na cztery kwartały. Na obszarze dwóch północnych, określanych jako quartaria militaria, znajdowały się koszary dla cesarskiej gwardii, kwatery dla służby i magazyny. Z kolei południowe kwartały stanowiły luksusową część rezydencji, przeznaczonej wyłącznie dla cesarza i jego świty. To właśnie tam znajdowały się prywatne apartamenty Dioklecjana, łaźnie, biblioteka, wspaniała jadalnia i sale recepcyjne, gdzie przyjmował ważnych gości. Wzdłuż całej południowej fasady, na wyższym poziomie, biegła zadaszona, arkadowa promenada o długości 159 metrów. Z tej prywatnej galerii cesarz mógł podziwiać niezakłócony widok na morze i wybrzeże Dalmacji. System fortyfikacji Bezpieczeństwo zapewniały potężne mury o grubości do 2 metrów i wysokości sięgającej 25 metrów. Pierwotnie kompleks był wyposażony w 16 wież strażniczych – cztery duże, kwadratowe na rogach i mniejsze, naprzemiennie kwadratowe i ośmiokątne, wzdłuż murów. Do dziś przetrwały trzy z nich. Do wnętrza prowadziły cztery monumentalne, bogato zdobione bramy, nazwane od metali: Złota (północna), Srebrna (wschodnia), Żelazna (zachodnia) i Brązowa (południowa, morska). Bramy lądowe miały system podwójnych wejść, tworzący dziedziniec obronny. Od rezydencji do średniowiecznego miasta Życie pałacu nie zakończyło się wraz ze śmiercią Dioklecjana. Kompleks pozostał własnością dworu cesarskiego i przez pewien czas służył jako luksusowe miejsce zesłania dla członków rodziny cesarskiej, którzy popadli w niełaskę. Jednak z biegiem lat, wraz z postępującym upadkiem imperium, imponująca budowla zaczęła tracić na znaczeniu. W VI wieku pałac był już w dużej mierze opuszczony, a jego wspaniałe struktury zaczęły powoli podupadać. Być może popadłby w ruinę, gdyby w VII wieku nie doszło do najazdu Awarów i Słowian na Dalmację. Gdy najeźdźcy zdobyli i zniszczyli pobliską Salonę, ocalała ludność uciekła i schroniła się za potężnymi murami opuszczonego pałacu. Architektoniczna metamorfoza Przybycie uchodźców z Salony zapoczątkowało proces organicznej transformacji architektonicznej, która trwała przez wieki. Nowi mieszkańcy zaczęli adaptować istniejące rzymskie struktury do swoich codziennych potrzeb. Szerokie, kolumnadowe ulice zostały zwężone, a otwarte place i dziedzińce stopniowo wypełniono ciasną zabudową mieszkalną, tworząc gęstą, labiryntową siatkę uliczek charakterystyczną dla średniowiecznych miast. Starożytne mury, kolumny i zdobienia zostały wchłonięte przez nowe budynki, stając się integralną częścią domów, sklepów i warsztatów. Płac Dioklecjana jest dziś żywym muzeum Dziś wspaniały pałac jest miejską starówką, gdzie znajdują się najwspanialsze zabytki Splitu. Choć każda epoka pozostawiła na tej budowli swoje indywidualne ślady, do dziś zachowało się tam wiele wspaniałych pozostałości z czasów rzymskich. Perystyl Sercem pałacu jest centralny, otwarty dziedziniec. W czasach rzymskich było to święte miejsce, gdzie cesarz, czczony jako żyjący syn Jowisza, pojawiał się przed poddanymi i przyjmował najważniejszych gości. Dziś Perystyl jest głównym placem Splitu, tętniącym życiem miejscem spotkań, letnich festiwali, koncertów i rekonstrukcji historycznych. Świątynia Jowisza Ta niewielka, za to doskonale zachowana rzymska świątynia urzeka misternie wykonanym, oryginalnym sklepieniem kolebkowym z kasetonami i dekoracyjnym fryzem. Po przekształceniu w baptysterium, w jej wnętrzu umieszczono chrzcielnicę i rzeźbę św. Jana Chrzciciela. Westybul Okrągły przedsionek niegdyś stanowił wejście do prywatnych komnat cesarskich. Dziś, otwarty ku niebu, słynie z niezwykłej akustyki, co sprawia, że jest ulubionym miejscem występów tradycyjnych dalmatyńskich chórów męskich. Katedra św. Domniona Obiekt ten powstał jako mauzoleum Dioklecjana. Jest jednym z najlepiej zachowanych rzymskich budynków. Wnętrze zachowało oryginalny, ośmiokątny plan, dwa rzędy kolumn podtrzymujących kopułę oraz bogato zdobiony fryz z rzeźbami przedstawiającymi sceny z polowań i portrety, w których tradycja upatruje wizerunki Dioklecjana i jego żony Pryski. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Zachwyca bardziej niż Dubrownik – Split to jedno z najpiękniejszych miast Chorwacji
Split to jedno z najbardziej znanych miast Chorwacji, przyciągające turystów Pałacem Dioklecjana i malowniczymi plażami. Oprócz zabytków czeka tu śródziemnomorski klimat, relaks nad Adriatykiem i atrakcje, za które pokochaliśmy Chorwację. Co warto zobaczyć na miejscu?
Spis treści: Split – praktyczne informacje dla turystów i podróżników Historia Splitu – od greckiej osady do nowoczesnego miasta Chorwacji Najważniejsze zabytki Splitu – co warto zobaczyć w historycznym centrum miasta Co warto zobaczyć w Splicie i okolicach – atrakcje dla dorosłych i dzieci Z czego słynie Split? Zabytki, port i malownicza promenada Kiedy jechać do Splitu? Pogoda, sezon turystyczny i najlepsze miesiące Ciekawostki o Splicie – fakty, których mogłeś nie znać Split jest drugim co do wielkości miastem Chorwacji i jednym z najchętniej odwiedzanych miejsc nad Adriatykiem. Jego największą atrakcją jest Pałac Dioklecjana, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ale to nie wszystko. W labiryncie wąskich uliczek kryją się klimatyczne knajpki, lokalne targi, renesansowe place i punkty widokowe, z których rozciągają się niezapomniane panoramy. To idealne miejsce zarówno na weekendowy city break, jak i dłuższy wypoczynek. Split – praktyczne informacje dla turystów i podróżników Split, stolica żupanii splicko-dalmatyńskiej, to drugie co do wielkości miasto w Chorwacji, zaraz po Zagrzebiu. Liczy około 189 tysięcy mieszkańców, a gęstość zaludnienia wynosi średnio 2,4 osoby na km². Miasto położone jest nad Adriatykiem, co czyni je ważnym centrum turystycznym, kulturalnym i komunikacyjnym regionu Dalmacji. Walutą obowiązującą w Chorwacji jest euro (EUR) – zastąpiło kunę (HRK) po przystąpieniu kraju do strefy euro w styczniu 2023 roku. Językiem urzędowym jest chorwacki, jednak w miejscowościach turystycznych – takich jak Split – bez trudu porozumiesz się po angielsku, a także często po niemiecku czy rosyjsku. Co ciekawe, wielu Chorwatów rozumie również podstawowe zwroty w języku polskim, co dodatkowo ułatwia komunikację. Jako obywatele Unii Europejskiej, Polacy mogą swobodnie przekraczać chorwacką granicę bez konieczności posiadania wizy. Wjazd i pobyt do 90 dni możliwy jest na podstawie ważnego dowodu osobistego lub paszportu. W przypadku dłuższego pobytu – np. sezonowej pracy lub studiów – konieczna jest rejestracja pobytu w odpowiednim urzędzie lokalnym. Historia Splitu – od greckiej osady do nowoczesnego miasta Chorwacji Pierwsze wzmianki o terenach dzisiejszego Splitu odnoszą się do Aspalathos – starożytnej greckiej osady założonej przez Dorów. Choć dokumentacja dotycząca samego Aspalathos jest skąpa, źródła historyczne znacznie więcej uwagi poświęcają położonej nieopodal Salonie, która w epoce greckiej i rzymskiej pełniła funkcję regionalnego centrum administracyjnego i kulturalnego. Split wówczas pozostawał w jej cieniu. Prawdziwy rozkwit tej części wybrzeża Adriatyku rozpoczął się w II wieku n.e., kiedy to cesarz rzymski Dioklecjanzdecydował o budowie swojej monumentalnej rezydencji – pałacu Dioklecjana. Obiekt łączył funkcje reprezentacyjne, militarne i mieszkalne. Powstał z lokalnego kamienia wapiennego, marmuru oraz materiałów sprowadzanych z całego Imperium Rzymskiego, co świadczyło o jego strategicznym i symbolicznym znaczeniu. Po śmierci Dioklecjana pałac znalazł się pod kontrolą Bizancjum, stając się ważnym elementem w systemie obronnym tego regionu. W VII wieku, w wyniku najazdów Awarów i Słowian, potężna i dobrze rozwinięta Salona została zniszczona, a jej ocalała ludność schroniła się w murach pałacu Dioklecjana. Właśnie wtedy cesarz Konstans II Brodaty podjął decyzję o utworzeniu na tych terenach nowego miasta, które miało stanowić bastion obronny przed kolejnymi atakami. Tym samym rozpoczął się proces przekształcania pałacu w żywą strukturę miejską, co jest jednym z unikatowych zjawisk urbanistycznych w historii Europy. Rok 1420 przyniósł kolejne zmiany – Split trafił pod panowanie Republiki Weneckiej. To właśnie wtedy miasto przeżywało złoty okres rozwoju gospodarczego i kulturalnego. Rozbudowano infrastrukturę, rozwinięto handel morski, a jednocześnie Split utracił swoją autonomię, będąc zarządzanym z Wenecji. Po upadku Napoleona i kongresie wiedeńskim, Dalmacja znalazła się pod wpływami monarchii habsburskiej, co trwało aż do końca I wojny światowej. Wówczas Split wszedł w skład Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, które później przekształcono w Królestwo Jugosławii. Podczas II wojny światowej, w 1941 roku, miasto zostało zajęte przez Niemców, którzy przekazali je pod administrację faszystowskich Włoch. Po wojnie, Split znalazł się w granicach Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, rządzonej przez marszałka Tito. Od 1991 roku, po uzyskaniu niepodległości przez Chorwację, Split stał się częścią nowoczesnego państwa chorwackiego. Dziś, dzięki swojej bogatej przeszłości, unikatowej architekturze i strategicznemu położeniu nad Adriatykiem, pełni funkcję jednego z najważniejszych ośrodków turystycznych i kulturowych w regionie. Najważniejsze zabytki Splitu – co warto zobaczyć w historycznym centrum miasta Mówiąc Split, myślimy przede wszystkim „zabytki” – i słusznie. Stolica Dalmacji zachwyca niepowtarzalną architekturą historyczną, będącą świadectwem jej burzliwych dziejów i kulturowego dziedzictwa wielu epok. Zabytkowe centrum miasta, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO, jest miejscem, w którym życie codzienne toczy się wśród starożytnych murów, kolumn i bram. Stare Miasto i Pałac Dioklecjana Zwiedzanie Splitu najlepiej rozpocząć od Starego Miasta, które w całości powstało na fundamentach i wewnątrz Pałacu Dioklecjana. Choć dziś nie przypomina typowej pałacowej budowli, to wyłącznie dlatego, że przez wieki jego struktura była adaptowana i przekształcana. Ogromny kompleks o powierzchni ok. 39 tys. m² był niegdyś połączeniem rezydencji cesarskiej, twierdzy i miasta, a jego układ urbanistyczny przetrwał do dziś. Współczesne uliczki starówki to w rzeczywistości dawne pałacowe korytarze, które zachowały swój pierwotny układ. Wewnątrz obiektu przecinały się dwie główne ulice – cardo i decumanus, do których prowadziły cztery monumentalne bramy: Złota, Srebrna, Żelazna i Brązowa. Na ich przecięciu znajdował się reprezentacyjny Perystyl, czyli dziedziniec otoczony kolumnami, obok którego umiejscowione były cesarskie apartamenty. Część północna pałacu przeznaczona była dla wojska i służby, a całość otaczały masywne mury obronne o wysokości dochodzącej do 26 metrów. Obecnie na terenie dawnego pałacu funkcjonuje aż 220 kamienic mieszkalnych, zamieszkiwanych przez około 3 tysiące osób. Oprócz tego znajdują się tam kawiarnie, restauracje, butiki, galerie sztuki oraz inne obiekty handlowo-usługowe – wszystko to w unikalnej scenerii antycznych ruin. Złota Brama – Porta Aurea Najbardziej reprezentacyjne wejście do pałacu, czyli Złota Brama, znajduje się w północnej części kompleksu. W czasach rzymskich była to bogato zdobiona konstrukcja, przez którą do miasta wkraczały ważne osobistości i cesarskie orszaki. Do dziś zachowały się fragmenty oryginalnych zdobień, które można podziwiać podczas spaceru wzdłuż murów obronnych. Perystyl – serce pałacu Centralnym punktem pałacu był Perystyl – prostokątny dziedziniec otoczony granitowymi kolumnami połączonymi łukami. To właśnie tutaj cesarz ukazywał się mieszkańcom, a dziś jest to miejsce spotkań turystów i artystów. Perystyl zachował się w niemal niezmienionej formie i uznawany jest za najlepiej zachowany element pałacu. Katedra św. Dujama – duchowe centrum Splitu W obrębie dawnego pałacu znajduje się także katedra św. Dujama (sv. Duje) – jedna z najstarszych katedr chrześcijańskich na świecie, która powstała w VIII wieku w miejscu mauzoleum Dioklecjana. Charakterystyczna ośmiokątna rotunda oraz smukła dzwonnica dominują nad panoramą miasta. Po upadku Salony, do pałacu przeniesiono relikwie św. Dujama, który stał się patronem Splitu. Wnętrze katedry zachwyca romańskimi portalami, drewnianymi rzeźbami z XIII wieku oraz zachowanymi fragmentami mozaik i fresków. Co warto zobaczyć w Splicie i okolicach – atrakcje dla dorosłych i dzieci Choć zabytki Pałacu Dioklecjana przyciągają największą uwagę, Split oferuje znacznie więcej – zarówno dla pasjonatów historii, jak i rodzin z dziećmi czy miłośników wypoczynku nad morzem. Wśród licznych atrakcji turystycznych Splitu znajdziemy nie tylko perły architektury, ale też urokliwe place, klimatyczne kawiarenki oraz malownicze plaże i szlaki górskie. Najciekawsze miejsca poza murami pałacu Tuż przed Złotą Bramą, czyli północnym wejściem do Starego Miasta, znajduje się monumentalny pomnik Grgura Ninskiego – biskupa znanego z walki o język narodowy w liturgii. Dzieło słynnego chorwackiego rzeźbiarza Ivana Meštrovicia stało się jednym z symboli Splitu, a dotknięcie dużego palca u nogi figury ma przynieść szczęście. W zachodniej części Splitu warto odwiedzić Voćni trg – dawny plac targowy, który dziś przyciąga turystów swoją kameralną atmosferą. Znajdują się tam stylowe kawiarnie, restauracje i butikowe sklepy, a także Wieża Wenecka – pozostałość po średniowiecznych fortyfikacjach, która wciąż góruje nad placem i przypomina o weneckiej przeszłości miasta. Atrakcje dla dzieci i rodzin z dziećmi Split to także doskonałe miejsce na rodzinne wakacje. Już sam spacer po krętych uliczkach Starego Miasta, które przypominają labirynt, może być fascynującą przygodą dla najmłodszych. Dla rodzin z dziećmi największą atrakcją są jednak plaże przyjazne dzieciom, idealne na spokojny wypoczynek: Plaża Bačvice – piaszczysta i łagodnie opadająca do morza, idealna dla małych dzieci. Znana również z lokalnej gry „picigin”, którą można obserwować przez cały dzień. Plaża Ovčice – żwirowa, z łagodnym zejściem, dobrze zagospodarowana i bezpieczna. Plaża Firule – często najmniej zatłoczona, oferuje spokojną atmosferę i czystą wodę, co docenią szczególnie rodzice z małymi dziećmi. Oprócz tego w Splicie dostępne są place zabaw, parki miejskie i niewielkie punkty edukacyjne – szczególnie w okolicy wzgórza Marjan, które również warto odwiedzić. Wycieczki i atrakcje w okolicy Splitu Dla tych, którzy chcą odpocząć od miejskiego zgiełku i typowych atrakcji turystycznych, okolice Splitu oferują wiele malowniczych tras i zabytków archeologicznych. Szczególnym zainteresowaniem cieszy się rejon gór Kozjak i Mosor, który pozwala na piesze wędrówki i obserwowanie panoramy wybrzeża Dalmacji. Choć latem upały mogą utrudniać długie spacery, część tras jest dostępna samochodem lub rowerem, co ułatwia eksplorację terenu nawet z dziećmi. Na szczególną uwagę zasługują również ruiny starożytnej Salony – dawnej stolicy prowincji rzymskiej Dalmacji, oddalonej zaledwie kilka kilometrów od Splitu. Znajdują się tam pozostałości amfiteatru, kompleksu pałacowego biskupów, a także fundamenty wczesnochrześcijańskiej bazyliki. To miejsce fascynujące nie tylko dla miłośników historii starożytnej, ale i dla wszystkich, którzy chcą poznać korzenie regionu w spokojnym, niemal medytacyjnym otoczeniu. Z czego słynie Split? Zabytki, port i malownicza promenada Choć zabytki Splitu – z monumentalnym Pałacem Dioklecjana na czele – przyniosły miastu światową sławę, jego wyjątkowość nie ogranicza się wyłącznie do dziedzictwa historycznego. Split to przede wszystkim ważny ośrodek komunikacyjny i gospodarczy regionu, co czyni go jednym z najistotniejszych miast portowych na chorwackim wybrzeżu Adriatyku. W mieście znajduje się duży port pasażerski, który każdego roku obsługuje setki tysięcy podróżnych i turystów. To właśnie stąd wyruszają promy i katamarany na pobliskie wyspy, takie jak Hvar, Brač czy Vis, stanowiące ważne punkty na mapie dalmatyńskich wakacji. Spacerując wzdłuż nabrzeża, można podziwiać majestatyczne liniowce i promy, które regularnie zawijają do tutejszego portu. Tuż obok terminalu portowego rozciąga się Riva – jedna z najbardziej znanych promenad w całej Chorwacji. To miejsce, gdzie życie toczy się przez całą dobę – od porannej kawy w jednej z licznych kawiarni, przez południowy spacer w cieniu palm, po wieczorne koncerty i występy artystyczne. Nastrojowa atmosfera, widok na morze oraz sąsiedztwo historycznego centrum sprawiają, że splicka Riva to idealne miejsce na wypoczynek i obserwację codziennego życia mieszkańców. Kiedy jechać do Splitu? Pogoda, sezon turystyczny i najlepsze miesiące Planując wakacje w Chorwacji, wiele osób zadaje sobie pytanie: kiedy najlepiej jechać do Splitu? Odpowiedź zależy od preferencji – czy zależy nam na idealnej pogodzie do plażowania, czy raczej na spokojniejszej atmosferze i mniejszej liczbie turystów. Najcieplejszymi miesiącami w Splicie są lipiec i sierpień, kiedy średnia temperatura wynosi 26–27°C. To idealny czas na kąpiele morskie i słoneczne, ale też szczyt sezonu turystycznego, co oznacza większe tłumy na plażach, w restauracjach i atrakcjach. Jeśli naszym priorytetem jest pogoda gwarantująca letni klimat, to właśnie wtedy warto zaplanować wyjazd. Dla osób, które wolą uniknąć tłoku i jednocześnie cieszyć się przyjemnym klimatem, doskonałą alternatywą są czerwiec i wrzesień. W czerwcu średnia temperatura sięga 23°C, natomiast we wrześniu wynosi około 21°C – nadal bardzo komfortowo, szczególnie na zwiedzanie i aktywności na świeżym powietrzu. Poza sezonem letnim – od października do maja – Split staje się znacznie spokojniejszy. Choć temperatury są niższe, a część infrastruktury turystycznej działa w ograniczonym zakresie, to miasto nadal oferuje unikalny klimat, zabytki i kulturę bez tłumu turystów, co może być atrakcyjne dla osób szukających autentycznego doświadczenia. Ciekawostki o Splicie – fakty, których mogłeś nie znać Split to nie tylko miasto o bogatej historii i imponującej architekturze, ale także miejsce pełne intrygujących ciekawostek, które ukazują jego unikalny charakter i rolę na mapie kultury europejskiej. Filmowe oblicze Splitu Dzięki zachowanej antycznej zabudowie Starego Miasta, Split wielokrotnie pełnił rolę planu filmowego. To właśnie tutaj kręcono popularny w Chorwacji serial obyczajowy „Velo misto”, opowiadający o życiu mieszkańców Splitu w okresie międzywojennym. Choć serial nie zdobył rozgłosu poza granicami kraju, był niezwykle ważny dla lokalnej tożsamości. Dużo większy międzynarodowy rozgłos przyniosły Splicie sceny do serialu „Gra o tron”. Podziemia Pałacu Dioklecjana oraz jego pałacowe korytarze zostały wykorzystane jako scenografia do odcinka „Synowie Harpii”, w którym ukazano miasto Meereen. Spacerując po starówce, łatwo poczuć się jak bohater jednej z najgłośniejszych produkcji fantasy ostatnich lat. UNESCO i starówka w sercu pałacu Starówka Splitu, zbudowana w obrębie murów pałacu Dioklecjana, została wpisana na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO. To wyróżnienie podkreśla unikalny charakter urbanistyczny miasta, w którym historia i codzienne życie mieszkańców splatają się w niepowtarzalny sposób. Osioł – symbol Splitu Mało kto wie, że jednym z najważniejszych symboli Splitu jest... osioł. Zwierzę to darzone jest przez mieszkańców wyjątkowym szacunkiem, ponieważ przez wieki pełniło funkcję głównego środka transportu w trudnym, górzystym terenie Dalmacji. Osioł stał się nie tylko praktycznym pomocnikiem, ale i symbolem uporu oraz pracowitości. Split – miasto niemal bez zimy Split cieszy się wyjątkowo łagodnym klimatem śródziemnomorskim. Nawet zimą temperatury rzadko spadają poniżej 0°C, a opady śniegu zdarzają się średnio raz na 30 lat. To sprawia, że miasto jest atrakcyjne do odwiedzania niemal przez cały rok – również poza sezonem letnim. Egipski akcent w sercu Dalmacji Spacerując po mieście, można natknąć się nie tylko na ślady kultury rzymskiej, ale także... egipskiej. Przykładem jest oryginalny posąg Sfinksa, który znajduje się przed wejściem do dawnego mauzoleum Dioklecjana. Ten antyczny artefakt, przywieziony z Egiptu w czasach cesarstwa, jest jednym z najlepiej zachowanych elementów starożytnej symboliki w Europie Środkowej. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Wakacje w Chorwacji: wszystko, co musisz wiedzieć!
Planujesz wakacje w słonecznej Chorwacji? Oto, co warto wiedzieć, by podróż do niej była udana, a cały pobyt niósł ze sobą niezapomniane chwile.
Chorwacja dla turystów? Jako mieszkaniec Unii Europejskiej nie potrzebujesz wizy, by przebywać na terenie Chorwacji mniej niż 90 dni. Do przekroczenia granicy potrzebny będzie tylko paszport lub dowód osobisty. Środkiem płatniczym w Chorwacji jest kuna (HKR), dzieli się na 100 lip – w przeliczeniu to ok. 55 groszy. Coraz częściej ceny w restauracjach i hotelach w miejscowościach turystycznych podawane są również w euro i taką walutą można tam płacić. Zabierając w podróż psa lub inne zwierzę domowe należy posiadać dla niego specjalny dokument oraz zaświadczenie o szczepieniach. Chorwaci, ze względu na duży udział turystyki w PKB kraju, są bardzo pomocni przyjezdnym, a wielu z nich posługuje się sprawnie językiem angielskim lub niemieckim. Znajomość języka rosyjskiego także może być przydatna, pamiętajmy tylko, by pod żadnym pozorem nie mylić chorwackiego z serbskim – mimo podobieństw obie nacje dość mocno pilnują wyjątkowości swojej mowy. Samochodem do Chorwacji? 800 km dzielące nas od chorwackich granic można pokonać na różne sposoby. Sieć połączeń lotniczych pozwoli nam dostać się do Zagrzebia, Dubrownika czy Rijeki w najwyżej dwie godziny, jednak bilet nie należy do najtańszych. Nawet rezerwując z dużym wyprzedzeniem musimy liczyć się z wydatkiem rzędu minimum 600 złotych za osobę, nie licząc dalszych opłat związanych z transportem z lotniska. Niestety, nie możemy też liczyć na bezpośrednie połączenie kolejowe. Wybierając trasę przez Wiedeń wyjedziemy z Warszawy o godzinie 6:50, by dopiero przed 23 znaleźć się w Zagrzebiu, droga powrotna zajmie nam całe 24 godziny. Dlatego najlepiej dzielący nas dystans pokonać samochodem, zwłaszcza, że ten sposób lokomocji posiada więcej zalet niż tylko oszczędność pieniędzy i czasu. Podstawowa zaleta podróży do Chorwacji samochodem to swoboda poruszania się, zwłaszcza, że kraj ten posiada dobrze rozwiniętą sieć autostrad i dróg ekspresowych. Kwestia doboru trasy jest zależna od miejsca startu naszej podróży. Jadąc od wschodniej części kraju do wyboru mamy trasy: przez Słowację i Węgry oraz przez Czechy i Węgry. Natomiast ruszając od zachodniej strony możemy wybrać trasę przez Czechy, Austrię i Słowenię lub przez Słowację, Węgry i Słowenię. Średni czas podróży od polskiej do chorwackiej granicy wynosi ok. 9 godzin. Podróżując autem do Chorwacji, grzechem byłoby nie zrobić krótkiego przystanku w Budapeszcie (trasa „wschodnia”) lub Wiedniu (trasa „zachodnia”). Na granicach nie ma kontroli celnej, jednak służby celne i policja mogą zatrzymać nas na terenie kraju. Co ciekawe, zdarzają się kontrole służb policyjnych na wodzie, warto mieć to na uwadze przed wyjściem w morze. Należy wiedzieć, że autostrady w Chorwacji są płatne, ale za to podróż nimi jest bardzo przyjemna i komfortowa. W kraju tym nie obowiązują winiety, a opłaty ponosi się za konkretny odcinek oraz kategorię pojazdu. Dokonuje się ich w bramkach przy zjazdach z autostrady. Koszt pokonania 650 kilometrowego odcinka autostrady to 256zł, a najdroższy przejazd (do Zagrzebia) wynosi ok. 65 zł. Głodni pięknych widoków na strome zbocza i błękit Adriatyku muszą zjechać z drogi szybkiego ruchu i udać się nad główną trasę biegnącą przez nadmorskie miejscowości. Drogi te są miejscami bardzo kręte, a przez to niebezpieczne, ale urokliwe trakty możemy też pokonywać za pomocą roweru czy skutera. Przed wyjazdem warto zorientować się w aktualnych cenach paliw na większych stacjach w Chorwacji i po drodze do niej. Ceny w Chorwacji są jednak najczęściej zbliżone do cen w Polsce i również ostatnio znacząco spadły (4,60 - 4.70 za litr). Pamiętajmy: limity prędkości są identyczne jak w Polsce, dozwolony poziom zwartości alkoholu we krwi wynosi 0,5 promila. W Chorwacji nie ma obowiązku całorocznej jazdy na światłach mijania, jednak niezbędna będzie nam w samochodzie wyposażona apteczka, gaśnica (z ważną homologacją) oraz kamizelka bezpieczeństwa. Jeżeli poruszamy się camperem lub przyczepą campingową nie zapomnijmy o oryginale umowy najmu i ubezpieczeniu uwzględniającym ilość przewożonych osób. Wczasy w Chorwacji, czyli jak zaplanować urlop? Wypoczynek na plaży. Linia brzegowa Chorwacji liczy 6268 kilometrów, więcej niż w przypadku Hiszpanii czy Francji. Dlatego właśnie wypoczynek nad morzem jest najpopularniejszym sposobem spędzenia wolnego czasu. Chorwackie plaże są przeważnie kamieniste i żwirowe, choć zdarzają się też piaszczyste. Do najpiękniejszych plaż należy Zlatni Rat na wyspie Brac, Punta Rata w Makarskiej czy Bijeca w Medulini, ale praktycznie za każdym załomem wybrzeża znajdziemy piękną zatoczkę. Bardzo popularnym sposobem spędzania na nich czasu jest granie w siatkówkę plażową. Obowiązkowym wyposażeniem każdego plażowicza w Chorwacji są buty wodne, chronią nasze stopy przez jeżowcami, których wypełnione jadem kolce powodują silny ból i mogą być nawet niebezpieczne dla zdrowia. Buty pomogą nam także złapać przyczepność na śliskich kamieniach i ochronią skórę stóp przed porowatymi skałami. Plaże, zwłaszcza te większe, posiadają zakaz wprowadzania psów. Z myślą o turystach podróżujących ze swoimi pupilami, Chorwackie Ministerstwo Turystyki przygotowuje specjalne plaże dla posiadaczy zwierząt. Znajdziemy je choćby w Crikvenicy (psia plaża Podvorska), Rovinj (Lone), Krk (Drazica) czy Lovran (wzdłuż promenady Lungo Mare). Długą listę takich przyjaznych dla czworonogów miejsc znajdziemy choćby pod tym lub tym adresem. Plaże dla nudystów są oznaczone tablicami z literami FKK, zazwyczaj nie napotkamy problemów jeśli chcemy opalać się topless na ogólnodostępnym wybrzeżu. Sporty wodne Do aktywnych form wypoczynku w Chorwacji należą oczywiście liczne sporty wodne. Niezwykle popularne jest nurkowanie z butlą i podziwianie urody podwodnego świata. Ceny kształtują się w granicach od 35 do nawet 80 euro za jedno zanurzenie, nie licząc wynajęcia sprzętu – można jednak zaoszczędzić rezerwując wcześniej. Oprócz nurkowania w ofercie znajdują się kajaki, narty wodne, łódki, żaglówki, a także bardzo popularne rejsy statkami. Niektórzy decydują się na wpłynięcie do Chorwacji pod żaglami, aby tego dokonać niezbędna będzie winieta, lista pasażerów i załogi, pozwolenie na korzystanie z łodzi, zaświadczenie potwierdzające nasze zdolności żeglarskie i komunikacyjne oraz dowód ubezpieczenia (dla jednostek o mocy powyżej 15 kW). Możemy też samemu wynająć łódź na miejscu, te mniejsze będą od nas wymagały tylko paszportu lub dowodu, żaglówki, jachty i katamarany dostaniemy przedstawiając ważny patent żeglarski, licencję do obsługi radia morskiego oraz dokument ze zdjęciem. Ceny różnią się znacznie, od 100 euro za dzień na skuterze wodnym do kilku tysięcy za jacht, więc warto zawczasu sprawdzić konkretną ofertę. Największe statki rejsowe i promy to prawdziwe pływające hotele. Najpopularniejszym przewoźnikiem jest Jadrolinija, ale możemy też skorzystać z oferty linii międzynarodowych. Trasa Rijeka-Split-Hvar-Dubrownik pozwoli nam nie tylko poznać urodę chorwackiego wybrzeża, ale także da nam czas na zwiedzenie największych portów. Ceny są zależne od sezonu turystycznego, najlepiej kupować bilety z dużym wyprzedzeniem. Chorwaci zadbali również o młodszych turystów. Dostępne są bowiem liczne atrakcje, parki wodne, a także akwaria. Jedzenie i zwyczaje Chorwacji Chorwacka kuchnia pełnymi garściami czerpie z śródziemnomorskiej tradycji przemieszanej z tureckimi i słowiańskimi wpływami. Świeże owoce morza i ryby są dostępne na każdym kroku, a potrawy takie jak crni rižot czy brudet to dania obowiązkowe. Do tego należy doliczyć całą gamę szynek (pršut – suszona na świeżym powietrzu), serów (paški sir – aromatyczny owczy z wyspy Pag) oraz pieczywa (burek – bałkański specjał), a wszystko to konsumowane razem z owocami podczas marendy, czyli obfitego śniadania. Na deser warto spróbować rožaty, czyli deseru z pianki i zaprawić wszystko kieliszkiem tradycyjnej śliwowicy lub rakii. Ceny w restauracjach zależą głównie od lokalizacji, turystyczne miejsca potrafią być dość drogie, jednak w knajpkach uczęszczanych raczej przez miejscowych są porównywalne do polskich. Pamiętajmy tylko, że płacąc kartą płatniczą rachunek zostanie powiększony o 3%, dlatego lepiej korzystać z gotówki. Chorwaci to bardzo gościnni ludzie, którzy z przyjemnością witają obcokrajowców w swoich progach. Musimy jednak przyzwyczaić się do fjaki – spokojnego i luźnego podejścia do życia, a przede wszystkim czasu. Nie powinniśmy się irytować spóźnieniami i brakiem obsługi, a słowo „pomalu”, czyli „spokojnie”, powinno zagościć w naszym słowniku. Gdy odwiedzamy Chorwatów w domach, w dobrym tonie jest przyniesienie małego podarunku dla gospodarzy. Przyzwyczajmy się też do całowania na powitanie – zazwyczaj w dwa policzki. Noclegi w Chorwacji: apartament, kwatera prywatna, czy namiot? Baza noclegowa w Chorwacji jest bardzo rozwinięta. Znajdziemy tam kempingi i pola namiotowe, co jest opcją najtańszą. Za przykładowy nocleg dla dwóch osób z namiotem zapłacimy ok. 100zł. Warto wiedzieć, że noce są tam bardzo ciepłe i raczej trudno jest zmarznąć w namiocie. Prócz tego znajdziemy mniejsze i większe hotele, te ostatnie potrafią być całymi kompleksami wypoczynkowymi, z własnymi barami, dyskotekami, basenami, boiskami, a nawet polami golfowymi. Ceny w nich będą się wahać mocno w zależności od lokalizacji i sezonu, zdecydowanie jednak należą do największych wydatków podczas pobytu w Chorwacji, dlatego warto zainteresować się dającą odrobinę więcej swobody opcją noclegową. Jednym z popularniejszych rodzajów noclegów są apartamenty prywatne, które składają się z kilku pokoi z kuchnią lub aneksem kuchennym i łazienką. Wybierane są przeważnie przez rodziny i większe grupy znajomych, którzy cenią sobie prywatność i niezależność. Zwykle apartamenty wyposażone są w klimatyzację, internet oraz wszelkie urządzenia, takie jak pralka, czajnik, mikrofalówka itp. Najczęściej kwatery prywatne są przyjazne dzieciom i z łatwością można znaleźć również takie dla rodzin z psem. Warto sprawdzić bazę apartamentów i kwater do wynajęcia w serwisie edom.pl . Będziemy mieli dostęp do wygodnych kwater na całej długości chorwackiego wybrzeża, które staną się świetną bazą wypadową naszego wypoczynku nad Adriatykiem. 10 miejsc, które musisz zobaczyć w Chorwacji! Dubrownik – miasto w południowej Dalmacji, gdzie znajdziemy słynne Stare Miasto z licznymi zabytkami, murami obronnymi i basztami oraz główną ulica Stradun, po której spacer jest koniecznością. Split – drugie co do wielkości miasto w Chorwacji, gdzie znajdują się ruiny pałacu cesarza Dioklecjana i urokliwa promenada. Trogir – część Dalmacji, której nie można pominąć. W Trogirze warto zobaczyć starówkę, wąskie uliczki, Bramę Lądową i Pałac Stafileo. Rovinj – malownicze miasteczko leżące na zachodnim wybrzeżu Istrii zachwycające romantyczną architekturą. Zadar – kolejny dalmacki obowiązkowy punkt na mapie. Atrakcyjny pod względem bliskości Jezior Plitwickich oraz obecności pięknej starówki i słynnych morskich organów. Primošten – miasteczko ze słynnymi winnicami i jedną z najpiękniejszych plaż Chorwacji. Szybenik – pierwotnie słowiańskie miasteczko, znane z takich zabytków, jak katedra św. Jakuba i twierdza św. Anny. Park Narodowy Krka – niezwykle malowniczy park narodowy z licznymi jeziorami i wodospadami, z których największy i najładniejszy Skrandinski buk ma 46 metrów wysokości. Park Narodowy Jezior Plitwickich – bogata dolina z czystymi, turkusowymi jeziorami, licznymi wodospadami i przepiękną przyrodą. Hum – najmniejsze miasto świata, liczy raptem 14 mieszkańców. Znajdziemy je około 15 kilometrów od miejscowości Buzet, warta zobaczenia ciekawostka. Przepiękne widoki, egzotyczna przyroda, antyczne zabytki, czysta woda Adriatyku, pewność dobrej pogody oraz relatywnie nieduża odległość od Polski. To wszystko sprawiają, że co roku Chorwację odwiedza coraz więcej rodaków. Wedle danych za 2013 rok, wakacje w tym pięknym kraju wybrało ponad 700 tysięcy Polaków, a w 2015 Chorwacja Wspólnota Turystyczna zakłada, że padnie kolejny rekord ilości turystów znad Wisły. Dlatego jeśli szukamy niezapomnianego wypoczynku w zasięgu jazdy samochodem, czas zaplanować wyjazd nad Adriatyk. Agnieszka i Wojtek Tyluś - autorzy bloga crolove.pl
To trzeba zobaczyć! 7 chorwackich obiektów wpisanych na Listę światowego dziedzictwa UNESCO
Do listy dołączył właśnie kolejny obiekt – tzw. stećki.
Poznaj wszystkie chorwackie obiekty wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO >>>
Wizz Air ogłasza dwie nowe wakacyjne trasy z Polski
Dobre wieści dla wszystkich, którzy nie chcą przepłacać. Do Chorwacji w te wakacje polecimy za 199 zł.
Linia lotnicza Wizz Air ogłosiła dziś dwie nowe wakacyjne trasy z Polski. Dokąd polecimy? Do naprawdę atrakcyjnych nadmorskich miejsc: Splitu w Chorwacji i Bari we Włoszech. Nowe połączenia zaczną działać w sierpniu. Bilety dostępne są już w sprzedaży na wizzair.com, a ich regularne ceny rozpoczynają się od 79 złotych na trasie Katowice – Bari i 199 zł na trasie Warszawa-Split. Nowe kierunki Split jest popularnym wakacyjnym kierunkiem na wschodnim wybrzeżu Morza Adriatyckiego. Jako główny węzeł komunikacyjny w regionie, Split stanowi dogodne połączenie z licznymi pobliskimi wyspami. Chorwacja jest nowym, dwudziestym czwartym krajem w ofercie Wizz Air z Polski. Bari jest stolicą urokliwego rejonu Apulia w południowych Włoszech, popularnego wśród turystów ze względu na słoneczną pogodę, piękne miasteczka i długą linię brzegową Morza Śródziemnego. Tanio i coraz dalej Wraz z dwoma nowymi połączeniami, siatka połączeń Wizz Air liczy 130 tras do 24 krajów. Obecnie linia ma 20 samolotów i lata z ośmiu polskich lotnisk. To dobre wieści dla amatorów taniego podróżowania. Trwa wyprawa Traveler Adventure Team w Szwajcarii! Zobacz jak wyglądał ich test superszybkich łodzi motorowych. View oEmbed on the source website
Martyna Wojciechowska o majowym Travelerze! [wideo]
Redaktor naczelna Martyna Wojciechowska opowiada o niespodziankach w majowym numerze National Geographic Traveler.
Wenecja, Paryż, Berlin, Lwów, Oslo, Barcelona, Amsterdam, Liverpool, Tbilisi, Marsylia, Split, Reykjavik, Budapeszt, Kopenhaga, Genewa, a może Petersburg? W majowym Travelerze znajdziecie 21 pomysłów na weekend w Europie. Redaktor naczelna przyznaje, że zwiedzanie Europy i okolic długo zostawiała sobie na później. Podczas pracy nad tym wydaniem Travelera autentycznie zachwyciła się Starym Kontynentem i tym, co ma do zaoferowania. Majowy numer Travelera już w sprzedaży. Wersję na tablety wzbogaconą o dodatkowe materiały (video, galerie zdjęć) znajdziecie na stronach: https://play.google.com/store/apps/details?id=pl.burdamedia.traveler https://itunes.apple.com/app/id943500580 A po lekturze majowego wydania skorzystajcie z naszych porad, zarezerwujcie tani bilet, a potem przeżyjcie szalony weekend!
Od lat w czołówce, ostatnio wysunęła się na podium. Kto wie, może tego lata Chorwacja stanie się wakacyjnym numerem 1 wśród Polaków?
Na początek zła wiadomość: Chorwacja dla Polaków nie jest już tania, a ceny zarówno w knajpach, jak i w hotelach dogoniły europejską średnią. Jednak nie jesteśmy bez szans: wystarczy się do wyjazdu trochę przygotować, a okaże się, że wakacje nad Adriatykiem mogą cenowo konkurować z tymi nad Bałtykiem! Na dodatek pogoda gwarantowana. Za co uwielbiamy Chorwację? Oczywiście za słońce i tysiące kameralnych plaż. A także za wspaniałą architekturę. I doskonałe jedzenie. No i wina i rakije, które sprawiają, że rozwiązują się nam języki. Zaczynamy mówić w ogólnosłowiańskim i czujemy się jak w domu. Na wszelki wypadek już teraz podpowiadamy: pomalo to „spokojnie, wyluzuj, nie ma sprawy”, zivjeli – „na zdrowie” (przy toastach), i koliko kosta, czyli „ile kosztuje”. A jeśli chcemy Chorwata rozbroić, spytajmy: kurzysz? Nie jest to zaproszenie na papierosa, ale kolokwialne „rozumiesz?”. Użyte w towarzyskiej rozmowie z pewnością zaskarbi nam sympatię. I wtedy ceny mogą spaść nawet o połowę. 6 sposobów na tanią Chorwację: 1. Unikaj autostrad Najwygodniej do Chorwacji dojechać własnym samochodem po autostradzie. Niestety taki przejazd kosztuje. W Czechach i Austrii konieczne są winiety (przy 10-dniowej wyprawie to ok. 100 zł), na miejscu także trzeba płacić. Przykładowo przejazd od granicy chorwacko-słoweńskiej w Brdce do Splitu kosztuje 183 kn, czyli ok. 100 zł (kalkulator: www.hak.hr/en). Nie lubisz wyrzucać pieniędzy w asfalt? Wybierz drogi lokalne. Nastaw się na serpentyny i szalejący błędnik, ale i na rewelacyjne widoki. Kolejna opcja to samolot. Wbrew pozorom może być całkiem tanio. Poluj na promocje, zdarzają się bilety w cenie 250 zł. W sezonie połączenia z Gdańska, Warszawy i Krakowa oferuje Eurolot www.eurolot.com. Bez dodatkowych opłat można zabrać nietypowy bagaż, np. rower czy deskę windsurfingową. Do Chorwacji dolecisz też z Ryanair, Norwegian i Lufthansą. 2. Sprawdzaj ceny promów Weź dobrą mapę i przyjrzyj się położeniu atrakcji turystycznych. A potem zastanów się nad najbardziej optymalnym (to znaczy uwzględniającym i drogę, i ceny) ich połączeniem. Przykładowo na wyspę Visovac możesz dostać się z Parku Narodowego Krka turystycznym statkiem (dwugodzinna wycieczka w cenie 100 kn, czyli 56 zł), ale jest też inna, ciekawsza i tańsza opcja. Drogą ze Skradinu możesz pojechać nieuczęszczanymi drogami i minąwszy most na rzece Krka, dotrzeć do parkingu naprzeciwko wysepki z klasztorem. Po pierwsze zyskujesz wspaniałe widoki (to właśnie stąd robi się słynne ujęcie wyspy z lotu ptaka), po drugie wodne taksówki z brzegu są znacznie tańsze. Więcej www.jadrolinija.hr. 3. Porzuć morze Generalna zasada taniego zwiedzania sprowadza się do tego, że im dalej od wody, tym taniej. Nawet kilka razy. Przy czym owe „dalej” to może być zaledwie 300 m! Podobnie jest przy wynajmie apartamentów i pokoi (naprawdę tanie znajdziesz np. w małych miejscowościach między Senj a Zadarem). Uwaga, za namiot na kempingu czterogwiazdkowym zapłacimy niekiedy tyle samo co za wynajmem kwatery (5 dni dla 4-osobowej grupy to wydatek ok. 800 zł). Podobnie jest w restauracjach. Te nad samym morzem (oraz na starówkach) są droższe (obiad ok. 200 kn, czyli 120 zł) niż znajdujące się z dala od turystycznego szlaku (gdzie pizzę dostaniemy za blisko 35 kn, czyli 20 zł). Swoją drogą najlepiej jeść w konobach, czyli tradycyjnych karczmach. W konobie nie wydasz więcej niż 70 kn, czyli 40 zł. Im bardziej na uboczu, tym bardziej ma przyjazne ceny. 4. Potarguj się na targu Ale jeśli naprawdę chcesz oszczędzić, najpierw naucz się gotować. A potem szukaj kwater z dostępem do kuchni, i na wszelki wypadek weź ze sobą turystyczną kuchenkę. Zakupy rób w supermarketach Kozum i na lokalnych bazarkach. Ceny na targu zmieniają się wraz z porą dnia i lokalizacją stoiska: najtaniej jest rano oraz w środku targowiska, najdrożej po południu i na obrzeżach. Sprzedawcy często zawyżają ceny: np. prosząc o kilogram truskawek za 16 kn/kg, proponują „dla równego rachunku” nieco więcej za 20 kn. Najbezpieczniej mieć odliczoną kwotę lub z uśmiechem poprosić o dodanie innej rzeczy (którą i tak chcieliśmy kupić). Na niektórych kempingach za 1 euro dziennie można wynająć lodówkę, a to pozwala cieszyć się zimnym piwem (1 l – 13 kn, czyli tylko 7 zł!), schłodzonym białym winem (karton 12–20 kn,czyli 6–11 zł, te lepsze kosztują 25–40 kn, czyli 14–22 zł) i rakiją (1 l – 50 kn, czyli 28 zł). Za to woda z kranu ma same zalety: jest zimna, pyszna i bezpieczna. No i zupełnie za darmo! 5. Zobacz misie Zaledwie 60 km od słynnych Jezior Plitwickich w miejscowości Kuterevo znajduje się sierociniec dla niedźwiedzi brunatnych. Mało kto tu dociera, a szkoda, bo wioska licząca niewiele ponad 600 osób to doskonałe miejsce do poznania tradycyjnego stylu życia (można wynająć pokój u rodziny), a przede wszystkim do bliskiego spotkania z misiami. Są tu dwa dwuletnie maluszki i sześć starszaków w wieku od 4 do 9 lat. Misiami opiekują się wolontariusze z Velebit Association Kuterevo www.kuterevo.wordpress.com. Możesz do nich dołączyć i spędzić niezwykłe wakacje. 6. Daj nura! Na Hvarze, w miejscowości Stari Grad, od wielu lat działa polska baza Nautica www.nautica.pl (znajdziesz tu też nocleg w apartamencie lub hotelu). Przybywając tu z rodziną lub grupą przyjaciół, możesz liczyć na spore zniżki. Na dodatek tego lata każde dziecko do 15. roku życia dostaje rabat w wysokości 20 proc. Uwaga, możesz także popracować w bazie jako wolontariusz i w zamian otrzymać bardzo dużą zniżkę. Kontakt w tej sprawie na www.nautica.pl/pl/menu-chorwacja-przeglad.