National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-09-25T09:31:35.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Polacy odkryli najgłębszą jaskinię w Albanii. Rozmawiamy z „podziemnymi astronautami”
items: Nauka o jaskiniach, czyli speleologia. Na czym polega? Kim jest speleolog?
items: Jaskinie na Słowacji – gdzie warto pojechać? Które robią największe wrażenie?
items: Największe jaskinie na świecie. Gdzie się znajdują, z czego słyną, które z nich można zwiedzać?
items: Nagła powódź w najgłębszej jaskini na świecie. „Woda napierała na nas z dołu i z góry”
items: Uzbekistan: Wyprawa w głąb ciemności
items: Podróż pod skórę Ameryki: Jaskinie południa

Polacy odkryli najgłębszą jaskinię w Albanii. Rozmawiamy z „podziemnymi astronautami”
type: item
date: 2025-09-23T14:29:19.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Adventure
subject: Ludzie
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: albania
subject: jaskinie
subject: odkrycia
subject: odkrywcy
subject: speleologia
description: O wyczynach himalaistów co i rusz słyszymy w mediach – mnożą się zdobywcy Mount Everest czy innych ekstremalnych szczytów. Stosunkowo rzadko jednak mówi się o tym, co pod ziemią. Jak się okazuje, ukryte pod powierzchnią tajemnice mogą być równie ekscytujące, jeśli nie bardziej, co najwyższe góry. Udało nam się porozmawiać z polskimi speleologami, którzy sensacyjnie odkryli najgłębszą jaskinię w Albanii. Jak sami mówią, są „jednymi z najszczęśliwszych ludzi na Ziemi”.
encoded: Spis treści: Poszukiwacze zaginionej jaskini Jak odkrywa się szczeliny? Najgłębsza jaskinia w Albanii Polskie sukcesy świętowane za granicą Niebezpieczeństwo w głębinach, czyli jak radzić sobie pod ziemią Speleolodzy – współcześni żeglarze i astronauci Grupa speleologów związanych z Fundacją Speleologia Polska odkryła najgłębszą jaskinię w Albanii. Shpella e Valbones (Jaskinia Valbony) ma 727 metrów głębokości, a dzięki pracy polskich odkrywców może zostać jeszcze pogłębiona. Jak udało się na nią trafić, w jaki sposób znajduje się nowe jaskinie i co wspólnego mają speleolodzy z astronautami? Rozmawiamy z Michałem Macioszczykiem oraz Justyną i Łukaszem Pokorskimi, organizatorami i uczestnikami wyprawy. Poszukiwacze zaginionej jaskini W 2021 roku do Albanii ruszyła niebagatelna ekspedycja: 28 osób z różnych klubów jaskiniowych w Polsce i Europie pod kierownictwem Michała Macioszczyka ruszyła do Doliny Valbony na północy tego bałkańskiego kraju. Z inicjatywy Mariusza Poloka z FSP badali oni region, który mógł okazać się perspektywiczny z punktu widzenia obecności nowych jaskiń. Co ich skusiło? Przede wszystkim to, że wcześniej w okolicy grotołazi ze speleoklubu Aven oraz Fundacji Speleologia Polska odkryli inną jaskinię – Shpella Sportive – o głębokości 270 metrów. Ta informacja przyspieszała bicie serca: mogła oznaczać, że w okolicy jest więcej nieodkrytych, głębokich jaskiń. Ktoś mógłby zapytać: czemu schodzić do pod ziemię, skoro można zdobywać szczyty? Łukasz Pokorski (Pokor), ratownik GOPR z Grupy Sudeckiej i instruktor ratownictwa, ma na to proste wytłumaczenie: – Nie chcę mówić, że my robimy coś bardziej ekscytującego, ale Himalaje są znane. Satelita obleciała wszystko: wiemy, gdzie trafimy, na co trafimy, gdzie ta góra jest. Wiemy, ile jest niezdobytych szczytów na świecie i którędy pójść, żeby je zdobyć. To nurkowie i speleolodzy odkrywają prawdziwy kosmos – opowiada. Jak odkrywa się szczeliny? Międzyklubowa środowiskowa wyprawa przed dokonaniem odkrycia musia…

MHP04287-95f6f8c.jpg
width: 6056
height: 4768

Nauka o jaskiniach, czyli speleologia. Na czym polega? Kim jest speleolog?
type: item
date: 2022-10-02T09:04:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Adventure
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: ekspedycje
subject: grotołaz
subject: jaskinie
subject: speleologia
subject: Travel
description: Podziemne formy są niezwykle piękne, ale ich niedostępność przekłada się na spore problemy w kwestiach związanych z ich badaniem. Prawdopodobnie z tego względu, środowisko naukowe przez długi czas traktowało jaskinie nieco „po macoszemu”. Wszystko zmieniło się w XIX wieku, kiedy spopularyzowana została speleologia, czyli nauka o jaskiniach.
encoded: W tym artykule: Czym jest nauka o jaskiniach? Rodzaje speleologii Kim jest speleolog? Speleolog a grotołaz Speleolog a taternik jaskiniowy Jak zostać speleologiem? Sprzęt do speleologii Większość osób nawet nie myśli o zapuszczaniu się w ciasne, ciemne miejsca, w których nietrudno o tragiczny w skutkach wypadek. Nie dotyczy to jednak speleologów, czyli osób zajmujących się odkrywaniem tajemnic drzemiących w mrokach jaskiń. Jaskinie w Polsce czy jaskinie w Czechach są dość dobrze poznane, ale wiele z nich wciąż jeszcze skrywa sporo tajemnic. Ich odkrywaniem zajmuje się speleologia, czyli nauka o jaskiniach. To właśnie dzięki pracy speleologów możemy dowiedzieć się więcej na temat procesów powstawania i rozwoju podziemnych grot oraz poznać cechy występującego w nich środowiska przyrodniczego. Dzięki nim wiemy też np., która jaskinia jest najdłuższa na świecie. Należy pamiętać, że mówimy tu o niebezpiecznej dziedzinie nauki, bo ciemne, wilgotne, zimne, głębokie i ciasne przestrzenie w skałach są wyjątkowo nieprzyjazne, nie tylko dla osób cierpiących na klaustrofobię. Czym jest nauka o jaskiniach? Zacznijmy od krótkiego rysu historycznego. Początki eksploracji badawczej jaskiń sięgają XVII wieku, ale współczesna speleologia narodziła się dopiero pod koniec XIX wieku. Jako dziedzinę nauki spopularyzował ją Édouard-Alfred Martel – francuski eksplorator, badacz i dokumentalista jaskiń. W 1895 roku Martel założył Société de Spéléologie – pierwszą oficjalną organizację skupiającą się na pracach badawczych w jaskiniach. W trakcie swojej kariery opublikował ponad 700 artykułów naukowych i wydał ok. 20 książek. Nie ulega więc wątpliwości, że bez jego pracy, speleologia nie byłaby tym, czym jest dzisiaj. Czyli właściwie czym? Mówiąc o speleologii, na myśli trzeba mieć dział geologii, który jest poświęcony badaniu jaskiń. W obszarze zainteresowania tej dziedziny mieści się zarówno poznanie genezy i rozwoju podziemnych przestrzeni, jak i badanie jaskiniowego mikroklimatu, występuj…

nauka-o-jaskiniach-czyli-speleologia-na-czym-polega-kim-jest-speleolog-fot-niccolo-guasti-getty-images-cd0d51a.jpg
width: 1024
height: 683

Jaskinie na Słowacji – gdzie warto pojechać? Które robią największe wrażenie?
type: item
date: 2022-10-01T09:02:09.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: grotołaz
subject: jaskinie
subject: słowacja
subject: speleologia
subject: Travel
subject: zwiedzanie
description: Jaskinie na Słowacji cieszą się ogromną popularnością wśród turystów, prawie tak dużą, jak tatrzańskie szczyty. Które z nich warto zobaczyć? Poniżej wymieniamy najpiękniejsze słowackie jaskinie.
encoded: W tym artykule: Rodzaje jaskiń na Słowacji Demianowska Jaskinia Lodowa Demianowska Jaskinia Wolności Dobszyńska Jaskinia Lodowa Jaskinia Bielska Jaskinia Staniszowska Jaskinia Ważecka Domica Te niezwykłe okazy nieożywionej przyrody zachwycają swoim pięknem i tajemniczością. Nic dziwnego, że niektóre z jaskiń na Słowacji zostały wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Tajemnicze podziemne przestrzenie kiedyś zapewniały schronienie ludziom i zwierzętom. Dziś stanowią obiekt zainteresowania geologów, speleologów i wszystkich poszukiwaczy przygód, którzy potrafią docenić ich unikatowe piękno. Daleko im co prawda do najdłuższej jaskini na świecie, ale i tak są godne uwagi! Łączna powierzchnia terenów krasowych na Słowacji to ok. 2700 km kw. Nic dziwnego, że u naszych południowych sąsiadów podziemne groty występują liczniej niż jaskinie w Polsce. Szacuje się, że jest ich ponad 6200, a licząc także krótkie obiekty – ok. 7100. Większość z nich jest dostępna wyłącznie dla speleologów, czyli dla osób, dla których nauka o jaskiniach jest chlebem powszednim. Dla ruchu turystycznego otwarto jedynie 20 jaskiń. Są to miejsca, do których mogą wejść wszyscy, nawet osoby, którym obce są techniki alpinizmu jaskiniowego, podobnie jak do jaskiń w Zakopanem. Rodzaje jaskiń na Słowacji Największe zagęszczenie zinwentaryzowanych jaskiń na Słowacji jest charakterystyczne dla Słowackiego Krasu, Tatr Niżnych, Krasu Murańskiego, Słowackiego Raju, Wielkiej Fatry, Tatr Bielskich, Wysokich i Zachodnich. Większość z nich powstała w drugorzędowych wapieniach, datowanych na epokę środkowego triasu. Niektóre wytworzyły się w trawertynach i innych rozpuszczalnych skałach. Około 180 zinwentaryzowanych jaskiń na Słowacji występuje w skałach niekrasowych, takich jak: tufy bazaltowe, bazalty, andezyty, granity, piaskowce. Pod względem procesów, które doprowadziły do ich powstania, słowackie jaskinie należy dzielić na dwa podstawowe typy: jaskinie pierwotne (syngenetyczne), jaskinie wtórne (epigene…

jaskinie-na-slowacji-gdzie-warto-pojechac-fot-jojo-wikmedia-commons-cc-by-sa-2-5-d3a219d.jpg
width: 1280
height: 853

Największe jaskinie na świecie. Gdzie się znajdują, z czego słyną, które z nich można zwiedzać?
type: item
date: 2022-09-29T07:07:08.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: geologia
subject: grotołaz
subject: jaskinie
subject: rekordy
subject: speleologia
subject: Travel
subject: zwiedzanie
description: Labirynty podziemnych korytarzy przyciągają grotołazów i fascynują naukowców. Gdzie znajdują się największe jaskinie na świecie?
encoded: W tym artykule: Jaskinie krasowe na świecie Największe jaskinie świata Największe jaskinie Europy Największa jaskinia w Polsce Kiedyś służyły naszym praprzodkom za schronienie. Dziś jaskinie budzą ciekawość speleologów i przyciągają turystów. Szczególną sławą cieszą się największe jaskinie na świecie. Sieci ich podziemnych korytarzy liczą setki kilometrów! Jaskinie krasowe na świecie Wiele największych jaskiń powstało w wyniku tzw. procesów krasowych. Mają one miejsce, gdy woda dostaje się pod ziemię przez dziury i pęknięcia, a następnie przemieszcza się coraz głębiej, powoli rozpuszczając miękkie skały. Krasowieniu podlegają głównie wapienie, ale też dolomity, margle, gips, anhydryt, a także halit, czyli sól kamienna. Pod wpływem krasowienia powstają m.in. szczeliny i jamy, łączące się w jaskinie krasowe. Stanowią one aż 90% jaskiń na świecie. Gdy rozpuszczone w wodzie minerały wytrącają się, powstają charakterystyczne nacieki. Ich przykłady to stalaktyty, stalagmity i stalagnaty. W ten sposób formowały się najpiękniejsze jaskinie na świecie. 8 najpiękniejszych jaskiń. Miejsca jak nie z tej Ziemi Korytarze iskrzące się stalaktytami i stalagmitami prowadzą do podziemnej rzeki (jej lustro znajduje się 20 m poniżej wejścia do jaskini). Stąd łódź zabiera turystów na 45-minutową prze... Także inne procesy mogą prowadzić do powstania jaskiń. Ze względu na mechanizm powstania wyróżniamy: jaskinie pseudokrasowe – powstałe wskutek wymywania materiału skalnego, jaskinie wietrzeniowo-erozyjne – efekt procesów wietrzenia i erozji, jaskinie lawowe – puste przestrzenie po dużych pęcherzach gazów wulkanicznych, jaskinie tektoniczne – są efektem ruchów skorupy ziemskiej, jaskinie grawitacyjne – powstają, gdy materiał skalny przemieszcza się pod wpływem grawitacji, np. osuwa się, jaskinie lodowcowe – powstałe w wyniku działania wód podlodowcowych. Największe jaskinie świata Które jaskinie są największe na świecie? W rankingach zwykle bierze się pod uwagę łączną długość wszystkich k…

jaskinia-mamucia-f181ad4.jpeg
width: 5055
height: 3300

Nagła powódź w najgłębszej jaskini na świecie. „Woda napierała na nas z dołu i z góry”
type: item
date: 2020-07-13T12:27:45.000Z
creator: hannagadomska
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: jaskinie
subject: speleologia
subject: Travel
description: „Nigdy nie zapomnę tego dźwięku, jakby miał w nas uderzyć rozpędzony pociąg towarowy" - fotograf Robbie Shone wspomina, jak z elitarną grupą rosyjskich speleologów walczył o przetrwanie w najgłębszej jaskini świata.
encoded: - Dopiero co zacząłem śniadanie, gdy odezwał się radiotelefon. Nadchodzi fala powodziowa, dotrze do nas za 30 minut. Był 16 września 2018 roku – wspomina Robbie Shone, fotograf związany z magazynem National Geographic, który eksploruje jaskinie od 20 lat. Shone i jego asystent Jeff Wade rozbili obóz ponad 2100 m pod ziemią. Byli tam razem z członkami Perovo-Speleo - elitarnej grupy rosyjskich speleologów, którzy przekraczają granice eksploracji. Spędzili 11 dni pod ziemią – w jaskini Wieriowkina w Abchazji - samozwańczej republice na terenie Gruzji. Od 3 września 2017 jaskinia uznawana jest za najgłębszą na świecie, a od marca 2018 r. - po ekspedycji rosyjskich speleologów - uznaje się, że jej głębokość wynosi 2212 m. Powodzie w jaskiniach zdarzają się często - nagłe nagromadzenie wody zaczyna naciekać przez każdy otwór, jaki może znaleźć. Dlatego na początku zespół nie był zaniepokojony. - Nasz ośmioosobowy namiot znajdował się w bocznym przejściu w połowie jaskini. Myśleliśmy, że nie znajdziemy się na drodze głównej fali powodziowej, więc kontynuowaliśmy śniadanie. Dopiero później dowiedzieliśmy, że na powierzchni lało przez dobry tydzień – opowiada fotograf. Grotołazi schodzą do groty położonej na najniższych poziomach systemu Veryovkina. Podczas powodzi woda sięgała sufitu. (Fot. Robbie Shone) - Nigdy nie zapomnę tego dźwięku, jakby pociąg towarowy miał przejechać przez nasz obóz. Robiło się coraz głośniej. Staliśmy z otwartymi ustami, wpatrując się w górę i zastanawiając się, co wyłoni się z ciemności. Chwilę później potężny potok przepłynął obok naszego obozu i spadł głębiej w otchłań jaskini. Postanowiliśmy poczekać i zobaczyć, jak rozwinie się sytuacja. Czasem takie powodzie mijają szybko. Po kilku godzinach Petr Lyubimov, jeden z rosyjskich grotołazów, zauważył bulgotanie wydobywające się z głębokiej dziury na skraju obozu, do której obozowicze zazwyczaj wypluwali wodę po umyciu zębów. Pavel i Andrey Shuvalov wyszli, aby sprawdzić poziom wody w głębszych cz…

gdy-nagla-powodz-zalala-najglebsza-jaskinie-na-swiecie-fotograf-i-zespol-grotolazow-zaczeli-walke-o-przetrwanie-b549d16.jpeg
width: 1900
height: 1266

Uzbekistan: Wyprawa w głąb ciemności
type: item
date: 2019-11-07T11:24:09.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: badania
subject: jaskinie
subject: speleologia
subject: Travel
subject: uzbekistan
subject: wyprawy
description: W odległych górach Uzbekistanu badacze penetrują labirynt jaskiń, żeby zdobyć poszukiwany od lat Mount Everest podziemi.
encoded: – Nie martw się, tutaj nie zginiesz – z czarnej otchłani dobiega kobiecy głos z wyraźnym rosyjskim akcentem. Larisa Pozdniakowa musi czytać w moich myślach. Jedyne, co wypełnia w tej chwili mój umysł, to strach przed utknięciem na zawsze w tej niemal dwukilometrowej czeluści. Od kilku godzin przemierzam ją z trudem, podążając za moją przewodniczką. Coraz głębiej i głębiej, do podziemnej krainy lodowych jaskiń zwanych Dark Star, czyli Ciemną Gwiazdą. Larisa, doświadczona w jaskiniach Uralu trzydziestoletnia grotołazka, zwinnie przeciska się przez serpentyny wąskich tuneli, a ja, sapiąc i stękając, nieporadnie usiłuję dotrzymać jej tempa. Jęzor ciemności pochłania światło naszych lamp czołowych zaledwie metr od nas. Niczym krety poruszamy się po omacku, powoli przemieszczając się wzdłuż zesztywniałych i utytłanych w błocie lin, które prowadzą nas korytarzami zwanymi w żargonie speleologów kotłami, studniami, meandrami czy kominami. Choć przejścia już od dawna naniesione są na mapę, czołgając się w górę i w dół, czuję się tak, jakbyśmy kręcili się w kółko. Doświadczenie, jakie mam we wspinaniu się po stromych szczytach, nijak się ma do wędrówki po skalnych głębinach. Wydrukowane mapy korytarzy są często bezużyteczne, GPS nie działa, do tego brak możliwości kierowania się gwiazdami. Dlatego pomimo zapewnień Larisy wiem, że sam nigdy nie zdołałbym wydostać się z tego podziemnego labiryntu. Zobacz galerię! Gdy wreszcie udaje mi się dogonić moją przewodniczkę, zatrzymujemy się na skalnej półce. Przed nami rozpościera się wielka tafla wody – jedno z wielu podziemnych jezior Ciemnej Gwiazdy. Larisa chwyta za lonżę przymocowaną do uprzęży i przypina ją do zabłoconej liny wystającej ze skały nad nami. Lina zawieszona jest ponad jeziorem i prowadzi prosto w czarną otchłań. Dzięki tyrolce grotołazi mogą pokonać jezioro bez zanurzania skafandrów w lodowatej wodzie. Larisa spogląda na mnie z zawadiackim uśmiechem, odwraca się i skacze prosto przed siebie. Przez chwilę jej jasny ku…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/520487d98fb395745f2e398bba7eccd66266cd0d-80520c3.jpeg
width: 1510
height: 1007

Podróż pod skórę Ameryki: Jaskinie południa
type: item
date: 2018-03-01T04:14:00.000Z
creator: Mark Jenkins
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: grota
subject: grotołaz
subject: jaskinie
subject: speleologia
subject: wspinaczka
description: Zagorzali miłośnicy speleologii mierzą się z rozległymi podziemiami trzech południowych stanów USA.
encoded: Koziorożec przeciska się przez Zwieracz. Postękując z wysiłku, pobladły, z paznokciami zdartymi o skały i nienaturalnie skręconą szyją Marion „Koziorożec” Smith pokonuje zacisk jako ostatni z 6-osobowego zespołu, klnąc przy tym jak szewc. Prześlizgnięcie się przez Zwieracz – kręty tunel zwężający się u wylotu do średnicy piłki koszykowej – wymaga gibkości jogina. Ręce wyciągnięte ponad głową – jak przy skoku „na główkę”, biodra nienaturalnie wypchnięte, nogi niewygodnie podkurczone. – Teraz już wiesz – Kristen Bobo stara się nie oślepiać czołówką – …że im bardziej Mariona rajcuje jaskinia, tym szpetniej klnie. 38-letnia Bobo sama jest świetnym speleologiem. Ma posturę dziecka, a jej wielkie, sarnie oczy emanują niezłomną wiarą. Koziorożec trochę nieporadnie wypadł ze szczeliny i oznajmił: – No! Weszliśmy, to i wyjdziemy. Tak przypomniał nam, że chcąc wydostać się na powierzchnię, przyjdzie nam przez Zwieracz przeciskać się jeszcze raz. Z zawodu historyk, 62-letni dziś Smith ma skórę tak jasną, jakby całe życie spędził pod ziemią. Bo też odkąd w 1966 r. zaczął myszkować po jaskiniach, penetruje je niemal co tydzień. Zbadał ponad 80 km dziewiczych korytarzy. Odpoczywamy po zapasach ze szczeliną. Czołówki wyłączone – oszczędzamy baterie. Otacza nas głęboka, nieprzenikniona czerń, jakiej nigdy nie ma na powierzchni. Tam nawet w najciemniejsze noce sączy się skądś odrobina światła. Gwiezdnego, księżycowego, od ognia albo kuchennej lampy znaczącej smugę pod drzwiami sypialni. W trzewiach Ziemi mrok jest tak gęsty, że można w nieskończoność trzymać dłoń tuż przed okiem i nigdy jej nie zobaczyć. To mrok pierwotny, pradawny, niczym niezmącony. Mrok obecny od zarania dziejów. Znajdujemy się w nowo odkrytym rozgałęzieniu Jaskini Jaguara, w labiryncie ukrytym pod polami i zalesionymi wzniesieniami Tennessee. Ten stan, podziurawiony niczym szwajcarski ser, jest częścią tzw. TAG, regionu Tennessee– Alabama–Georgia. To południowy kraniec wapiennego pasa utworzonego setki milionów …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/d4066a0468ecd74e8d1d3b607b4bc591f1050f6b-c6e6e9f.jpeg
width: 714
height: 476