Koreańska sonda odnalazła krater po rakiecie SpaceX. Pokazano zdjęcia z Księżyca
Odnaleziono miejsce uderzenia rakiety SpaceX, która rozbiła się o Księżyc. Krater znalazł i sfotografował koreański orbiter księżycowy Danuri (Korea Pathfinder Lunar Orbiter). Do uderzenia doszło wczesnym rankiem w środę, 5 sierpnia.
„Danuri zabezpieczyła materiał zarówno sprzed kolizji, jak i tuż po niej, co umożliwia analizę zmian spowodowanych wyłącznie przez uderzenie oraz dostarcza cennych danych badawczych” – poinformowali przedstawiciele Koreańskiego Instytutu Badań Kosmicznych (KARI) we wpisie na platformie X. Koreańczycy pierwsi znajdują miejsce uderzenia Danuri rozpoczęła obserwacje mniej więcej pół godziny przed kolizją rakiety z Księżycem i dzięki manewrom orbitalnym wielokrotnie przeleciała nad miejscem uderzenia, wykonując łącznie 8 sesji obrazowania. Zdjęcia uchwyciły zmiany w rzeźbie terenu wokół miejsca uderzenia oraz materiał przez nie rozrzucony. Koreański instytut na platformie X udostępnił kilka zdjęć, w tym porównanie przed i po uderzeniu. Historia rakiety Falcon 9 Rakieta Falcon 9 wystartowała 15 stycznia 2025 roku, wysyłając dwa prywatne lądowniki księżycowe – Blue Ghost firmy Firefly Aerospace oraz Resilience firmy ispace – na wysoką orbitę okołoziemską przecinającą orbitę Księżyca. Obydwa lądowniki samodzielnie poleciały w dalszą drogę na Księżyc. Blue Ghost wylądował pomyślnie 2 marca 2025, Resilience rozbił się podczas próby lądowania. Pierwszy stopień Falcona pomyślnie wrócił na Ziemię krótko po starcie. Drugi, podobnie jak w przypadku innych rakiet tego modelu, był jednorazowy. SpaceX zazwyczaj pozbywa się ich poprzez skierowanie w atmosferę Ziemi, gdzie ulegają zniszczeniu. Jednak tym razem drugi stopień miał tak długą podróż, że zużył niemal całe paliwo, aby wynieść ładunki do tak odległego celu. W efekcie, ważący około 4 ton stopień pozostał w przestrzeni kosmicznej, krążąc wokół Ziemi do momentu, gdy siły grawitacyjne zepchnęły go na kurs kolizyjny z Księżycem. Szczegóły kolizji z Księżycem Do kolizji doszło w środę o godzinie 06:34 czasu GMT, zgodnie z przewidywaniami Koreańczyków. Naukowcy już wcześniej obliczyli także inne parametry uderzenia: stopień rakiety uderzył w Księżyc z prędkością około 8690 km/godz., wybijając krater o szerokości do 27 metrów. „Dane obserwacyjne pozyskane przez Danuri zostaną powiązane z późniejszymi obserwacjami z należącej do NASA sondy Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) i wykorzystane w międzynarodowych badaniach naukowych” – napisali przedstawiciele KARI. Poszukiwania trwały także na Ziemi Moment uderzenia zarejestrowały również niektóre teleskopy naziemne. Astronomowie z Instytutu Astrofizyki Andaluzji (Instituto de Astrofísica de Andalucía) w Hiszpanii pośrednio nagrali moment uderzenia. Widać na nim materiał wyrzucony z powierzchni Księżyca dokładnie w czasie kolizji. Drugi stopień Falcona 9 nie jest pierwszym korpusem rakiety, który uderzył w Księżyc – trzeci stopień chińskiej rakiety Długi Marsz 3C rozbił się 4 marca 2022 roku. Trzecie stopnie amerykańskich rakiet Saturn V wybiły kratery na Srebrnym Globie podczas kilku misji programu Apollo. Danuri to pierwsza południowokoreańska sonda księżycowa. Statek został wystrzelony 4 sierpnia 2022 roku na pokładzie – a jakże – rakiety Falcon 9. Cztery miesiące później wszedł na orbitę Księżyca. Posiada sześć instrumentów badawczych, z których pięć dostarczyły południowokoreańskie uczelnie i organizacje badawcze. Szóstym jest ShadowCam – instrument NASA przeznaczony do poszukiwania śladów lodu wodnego w stale zacienionych rejonach biegunów księżycowych. Źródło: Space.com Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Człon rakiety SpaceX uderzył w Księżyc z prędkością 8700 km/h. Czy powstał nowy krater?
Kosmiczny odpad o masie kilku ton miał 5 sierpnia rozbić się o powierzchnię Księżyca. NASA wylicza, że uderzenie powinno pozostawić krater szeroki na około 18 metrów. Na jego bezpośrednie potwierdzenie trzeba jednak poczekać.
Drugi stopień rakiety Falcon 9 od ponad roku poruszał się bez kontroli po rozległej orbicie wokół Ziemi. 5 sierpnia 2026 roku około godz. 8.35 czasu polskiego miał uderzyć w Księżyc, w pobliżu kraterów Einstein i Bell. Naukowcy liczą, że obserwacja skutków kolizji pomoże lepiej zrozumieć zachowanie księżycowego gruntu, ale zdarzenie jest również ostrzeżeniem przed rosnącą liczbą odpadów w przestrzeni wokół Ziemi i Księżyca. Rakieta SpaceX miała uderzyć w Księżyc. Co dokładnie się wydarzyło? Obiekt oznaczony numerem 2025-010D był drugim, czyli górnym stopniem rakiety Falcon 9 firmy SpaceX. Wystartował 15 stycznia 2025 roku z Centrum Kosmicznego im. Kennedy’ego na Florydzie. Rakieta wyniosła w przestrzeń dwa komercyjne lądowniki księżycowe: Blue Ghost firmy Firefly Aerospace oraz Resilience należący do japońskiej firmy ispace. Pierwszy stopień Falcona 9 powrócił na Ziemię. Drugi, po umieszczeniu ładunków na odpowiedniej trajektorii, pozostał w przestrzeni kosmicznej. Misja wymagała wyniesienia lądowników na bardzo wydłużoną orbitę, sięgającą w okolice Księżyca. Człon rakiety nie miał już możliwości wykonania kontrolowanego manewru powrotnego. Przez kolejne miesiące na jego ruch oddziaływały przede wszystkim siły grawitacyjne Ziemi, Księżyca i Słońca, a także ciśnienie promieniowania słonecznego. Ostatecznie te niewielkie, lecz długotrwałe oddziaływania skierowały obiekt ku powierzchni Srebrnego Globu. Według obliczeń niezależnego astronoma Billa Graya, autora oprogramowania Project Pluto, zderzenie powinno nastąpić 5 sierpnia o godz. 6.35 UTC, czyli około godz. 8.35 w Polsce. NASA potwierdziła, że prawdopodobieństwo uderzenia wynosiło 100 proc. Warto przy tym doprecyzować, że z Księżycem nie zderzyła się cała rakieta Falcon 9, lecz jej zużyty górny stopień. Ważył niemal pięć ton i pędził szybciej niż pocisk Górny stopień miał około 12 metrów długości, a jego szacowaną masę Bill Gray określił na około 4,9 tony. Tuż przed kolizją obiekt miał poruszać się z prędkością około 2,43 km na sekundę, czyli niemal 8700 km/godz. Energia uwolniona podczas uderzenia mogła wynieść około 14,5 gigadżula. Odpowiada to eksplozji mniej więcej 3–3,5 tony trotylu. W ziemskich warunkach przynajmniej część tej energii przejęłaby atmosfera, która spowolniłaby, rozgrzała i prawdopodobnie zniszczyła obiekt. Księżyc nie ma jednak gęstej atmosfery, dlatego rakietowy człon dotarł do powierzchni praktycznie bez hamowania. Miejsce uderzenia wyznaczono w pobliżu kraterów Einstein i Bell, przy zachodnim skraju tarczy Księżyca widocznej z Ziemi. Obszar ten znajduje się blisko księżycowego brzegu, dlatego prowadzenie obserwacji z naszej planety jest szczególnie trudne. Czy na Księżycu rzeczywiście powstał nowy krater? Wszystko wskazuje na to, że tak. NASA szacowała, że zderzenie powinno utworzyć krater o średnicy około 18 metrów i głębokości około 3,7 metra. Uderzenie miało również wyrzucić ponad powierzchnię pył, skały oraz inne fragmenty księżycowego regolitu. Nie oznacza to jednak, że nowy krater został już sfotografowany. Zderzenia nie mogła bezpośrednio zarejestrować żadna sonda znajdująca się w odpowiednim miejscu nad Księżycem. Także obserwacje z Ziemi były utrudnione: punkt kolizji znajdował się niemal na skraju tarczy, a spodziewany błysk miał być stosunkowo słaby. NASA zapowiedziała wykorzystanie teleskopów naziemnych i instrumentów umieszczonych w przestrzeni. Ostatecznym dowodem będzie najprawdopodobniej zdjęcie nowego krateru, wykonane przez sondę orbitalną i porównane z wcześniejszymi fotografiami tego samego miejsca. Podobnie wyglądało to w 2022 roku. Wówczas niezidentyfikowany początkowo człon rakiety uderzył w niewidoczną z Ziemi stronę Księżyca. Dopiero po kilku miesiącach Lunar Reconnaissance Orbiter sfotografował pozostawiony przez niego nietypowy, podwójny krater o długości około 28 metrów. Obiekt najprawdopodobniej był elementem chińskiej misji Chang’e 5-T1. Zderzenie może dostarczyć naukowcom cennych danych Choć kolizja nie została zaplanowana jako eksperyment, może mieć pewną wartość naukową. Astronomowie znali przybliżoną masę, rozmiary, prędkość i trajektorię obiektu. Jeśli uda się dokładnie zmierzyć powstały krater oraz zasięg wyrzuconego materiału, dane będzie można wykorzystać do ulepszania modeli opisujących zderzenia na pozbawionych atmosfery ciałach niebieskich. Podobne eksperymenty przeprowadzano już celowo. W latach 70. NASA kierowała wybrane człony rakiet Saturn V na powierzchnię Księżyca. Wywołane w ten sposób drgania rejestrowały sejsmometry pozostawione przez astronautów programu Apollo. W 2009 roku NASA rozbiła w kraterze Cabeus górny stopień rakiety Centaur, a następnie sondę LCROSS. Analiza wyrzuconego materiału pomogła potwierdzić obecność wody w postaci lodu w stale zacienionym rejonie w pobliżu południowego bieguna Księżyca. Zderzenie Falcona 9 było jednak niekontrolowane. Rakieta nie została wysłana na kurs kolizyjny w ramach eksperymentu. Czy uderzenie zagraża Ziemi albo misjom księżycowym? NASA jednoznacznie podkreśla, że zdarzenie nie stanowi żadnego zagrożenia dla Ziemi. Także ryzyko uszkodzenia urządzeń działających na Księżycu jest znikome. Punkt uderzenia znajdował się daleko od aktywnych lądowników i innych instalacji. Warto również zachować odpowiednią skalę. Naturalne meteoroidy regularnie bombardują Księżyc. Według NASA obiekt przenoszący podobną ilość energii uderza w jego powierzchnię średnio mniej więcej raz na sześć dni. Z punktu widzenia geologii Srebrnego Globu nowy krater nie jest zatem wydarzeniem wyjątkowym. Naturalne zderzenia pozostawiły na Księżycu struktury nieporównanie większe. Jednym z najbardziej imponujących miejsc uderzeniowych jest basen Biegun Południowy–Aitken, z którego chińska misja Chang’e 6 pobrała próbki gruntu. Księżyc staje się kolejnym miejscem pełnym ziemskich odpadów Przypadek 2025-010D zwraca uwagę na problem śmieci znajdujących się nie tylko na niskiej orbicie okołoziemskiej, lecz także w tzw. przestrzeni cislunarnej, rozciągającej się między Ziemią a Księżycem. Kontrolowanie takich obiektów jest trudniejsze niż śledzenie satelitów znajdujących się blisko naszej planety. W odległości Księżyca sygnały radarowe stają się niezwykle słabe. W tym przypadku pierwsze precyzyjne przewidywania trajektorii przygotowali niezależni astronomowie na podstawie obserwacji teleskopowych. Problem będzie nabierał znaczenia wraz ze wzrostem liczby misji. W marcu 2025 roku Blue Ghost jako pierwszy całkowicie udany prywatny lądownik osiadł na Księżycu. Inne przedsięwzięcia nie zakończyły się równie dobrze – przykładowo lądownik Athena przewrócił się podczas lądowania. Jednocześnie NASA rozwija program Artemis, którego celem jest stopniowy powrót ludzi na Księżyc. Jeżeli w przyszłości na powierzchni powstaną bazy, obserwatoria i regularnie użytkowane lądowiska, niekontrolowane zderzenia nawet niewielkich obiektów mogą stać się poważniejszym problemem. NASA i SpaceX zapowiedziały rozmowy o sposobach ograniczenia ryzyka podobnych zdarzeń. Dzisiejsza kolizja nie była katastrofą, ale pokazała, że ruch kosmiczny wokół Księżyca wymaga coraz dokładniejszego monitorowania i planowania. Źródło: NASA Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Rakieta Elona Muska już za kilka dni uderzy w Księżyc. Astronomowie oczekują na kolizję
Już za kilka dni drugi stopień rakiety Falcon 9 uderzy w powierzchnię Księżyca. Porzucony w kosmosie obiekt wielkości pięciopiętrowego budynku od miesięcy dryfował w przestrzeni i wreszcie zakończy swój lot. To kolejny, tym razem niezaplanowany, ślad ludzkiej działalności na Srebrnym Globie.
Księżyc nie ma atmosfery, która mogłaby spalić nadlatujące obiekty, dlatego każdy kosmiczny gość – czy to asteroida, czy fragment ziemskiej technologii – dociera do jego powierzchni z pełnym impetem. Tym razem będzie to drugi stopień rakiety Falcon 9 należącej do SpaceX. Według obliczeń Billa Graya, niezależnego astronoma i twórcy oprogramowania Project Pluto, kolizja nastąpi 5 sierpnia 2026 roku o godzinie 8:44 polskiego czasu. Rakieta wielkości pięciopiętrowego budynku pędzi z prędkością siedmiokrotnie przekraczającą prędkość dźwięku (około 2,4 km/s). Gdzie uderzy olbrzym? Falcon 9 to kolos – w momencie startu cała konstrukcja ważyła 550 ton – a mimo to przewidywanie dokładnego miejsca, w którym uderzy jej drugi stopień, jest niezwykle trudne. Choć grawitacja Ziemi, Księżyca i Słońca jest mierzalna z ogromną precyzją, na porzuconą rakietę działa jeszcze jedna niezwykła siła: ciśnienie promieniowania słonecznego. Fotony uderzające w metalową powłokę działają jak mikropchnięcia. Ponieważ rakieta koziołkuje w przestrzeni, raz odbijając więcej, a raz mniej światła, jej trajektoria ulega nieustannym, trudnym do przewidzenia zmianom. Skąd w ogóle ta rakieta się wzięła? Obiekt jest oznaczony jako 2025-010D i brał udział w misji ze stycznia 2025 roku. Jego zadaniem było wyniesienie na orbitę dwóch lądowników księżycowych: Blue Ghost Mission 1 oraz Hakuto-R Mission 2. Podczas gdy pierwszy stopień rakiety SpaceX zwykle wraca na Ziemię, by lądować na autonomicznej barce, drugi stopień po wykonaniu zadania zostaje porzucony. Zazwyczaj te fragmenty spalają się w ziemskiej atmosferze lub trafiają na stabilne orbity wokół Słońca, zostając tam na zawsze i ginąc w mroku dziejów. Tym razem jednak Falcon 9 utknął na wysokiej orbicie okołoziemskiej, wykonując pełny obrót wokół naszej planety w ciągu 26 dni. W najdalszym punkcie (apogeum) rakieta oddala się na 510 000 km, co sprawia, że jej droga niebezpiecznie przecina się z orbitą Księżyca. W sierpniu 2026 roku oba obiekty znajdą się w tym samym punkcie jednocześnie. Księżyc staje się kosmicznym wysypiskiem Niestety to nie pierwszy raz, kiedy Srebrny Glob staje się celem dla ziemskiego złomu. W latach 70. NASA celowo rozbijała na nim moduły Apollo, by wywoływać „trzęsienia Księżyca” i badać jego wnętrze. W 2009 roku sonda LCROSS z impetem uderzyła w zacieniony krater, wyrzucając w górę pył, w którym odkryto lód wodny. Są też tajemnicze przypadki – w 2022 roku niezidentyfikowany człon rakiety (prawdopodobnie chińskiej misji Chang’e 5-T1) pozostawił po sobie zagadkowy, podwójny krater. Uderzenia w Księżyc to wyzwanie dla przyszłych misji Na Księżycu planowane są w najbliższych latach misje załogowe – np. Artemis IV planowana na 2028 rok czy chińskie aspiracje na rok 2030 – więc niekontrolowane uderzenia w Księżyc mogą stać się prawdziwym zagrożeniem. Co, jeśli pięciopiętrowy budynek uderzyłby nagle w astronautów czy zbudowaną przez nich bazę? Bill Gray sugeruje, że rozwiązaniem byłoby kierowanie zużytych stopni rakiet na orbity heliocentryczne (wokół Słońca), gdzie nie zagrażałyby nam przez setki lat. Na razie astronomowie czekają na błysk uderzenia. Choć nie będzie on widoczny gołym okiem z Ziemi, krążąca wokół Księżyca sonda Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) z pewnością spróbuje uwiecznić świeżą bliznę w rejonie kateru Einstein. Źródło: Project Pluto, Science Alert Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
„Nasi klienci nie muszą już wybierać”. Wizz Air wprowadza szybkie Wi-Fi na pokładzie
Szybki, stabilny internet na wysokości 10 000 metrów wkrótce przestanie być zarezerwowany wyłącznie dla najdroższych linii lotniczych. Wygląda na to, że w końcu w trakcie zwyczajnej podróży na wakacje będziemy mogli bez przeszkód oglądać ulubiony serial, grać czy pracować na komputerze – i to bez uprzedniego ściągania multimediów na dysk. Starlink wchodzi na pokłady najtańszych przewoźników w Europie.
Węgierski przewoźnik Wizz Air próbouje udowodnić, że tanie podróżowanie nie musi oznaczać cyfrowego detoksu. Od 2027 roku cała flota ponad 200 Airbusów tej linii zostanie wyposażona w sieć Starlink, oferując szybki internet od momentu wejścia na pokład aż do lądowania. Czy jednak szybkie Wi-Fi w klasie ultra-low-cost jest w ogóle realne? Ile to będzie kosztować? Czy w ogóle jest nam to potrzebne? Dlaczego czekaliśmy na to tak długo? Podniebne Wi-Fi jest dzisiaj realnie dostępne dla masowego pasażera dzięki zmianie architektury satelitarnej. Przez lata łączność w samolotach opierała się na potężnych, ale powolnych satelitach geostacjonarnych (GEO), zawieszonych na orbicie około 35 000 kilometrów nad Ziemią. To generowało ogromne opóźnienia sygnału sięgające 600 milisekund. I było bardzo drogie. Przełomowa okazała się satelitarna konstelacja firmy SpaceX działająca na niskiej orbicie okołoziemskiej – na wysokości 500–1200 kilometrów. Dzięki skróceniu drogi sygnału udało się obniżyć opóźnienie do zaledwie 20–40 milisekund i oddać do dyspozycji pasażerów szybki internet o prędkości pobierania na poziomie 48–64 Mb/s. Taka przepustowość pozwala na płynną pracę w chmurze, streaming wideo czy rozmowy na komunikatorach. Lada moment technologia pójdzie jeszcze dalej – pod koniec 2026 roku Airbus wdroży system „HBCplus modular”, umożliwiający maszynom dynamiczne przełączanie się między satelitami różnych orbit bez kosztownej wymiany anten na kadłubie. Druga strona medalu. Dlaczego Ryanair mów „nie”? Chociaż technologiczna „wykonalność” szybkiego internetu na pokładzie nie budzi już wątpliwości, to niektórzy giganci branżowi nadal są sceptyczni. Największy rynkowy rywal Wizz Air – Ryanair – kategorycznie odrzuca wdrożenie Wi-Fi, powołując się na surowe prawa aerodynamiki i ekonomii. Montaż zewnętrznej kopuły anteny na dachu kadłuba generuje dodatkowy opór powietrza, co przekłada się na wzrost zużycia paliwa o około 2%. Dla gigantycznej floty irlandzkiego przewoźnika oznaczałoby to dodatkowy koszt rzędu 250 milionów euro rocznie. Charyzmatyczny szef Ryanaira Michael O’Leary twierdzi, że średni lot w Europie trwa zaledwie dwie godziny, a na takich trasach internetem interesuje się mniej niż 10% pasażerów. Jego zdaniem przy bazowych cenach biletów na poziomie 35 euro darmowy internet całkowicie pogrzebałby rentowność tanich linii lotniczych. Internet jak oświetlenie kabiny. A może płacimy w sposób niewidoczny? Jednym z najbardziej interesujących elementów modelu biznesowego Starlink Aviation – a przynajmniej oficjalnie – jest podejście do opłat. SpaceX mocno promuje rozwiązanie, w którym internet ma być dostępny bezpłatnie dla wszystkich podróżnych. W praktyce oznacza to, że linie lotnicze mają rezygnować ze sprzedaży pakietów i traktują sieć jako standardową usługę pokładową – tak jak oświetlenie kabiny czy nawiew. Byłaby to gigantyczna rewolucja dla Wizz Air, który przez lata słynął przecież z niezwykle rygorystycznego podejścia do płatnych usług dodatkowych. Trochę nie chce się wierzyć w tę „darmowość”. Za darmo czy nie za darmo? Węgierski przewoźnik nie zaznaczył jeszcze ostatecznie czy usługa będzie w pełni darmowa. Utrzymanie kosmicznej technologii będzie generować wysokie koszty (sam abonament to ok. 2000 dolarów miesięcznie za maszynę). Eksperci prognozują, że jeśli pakiety będą „bezpłatne”, pasażerowie zapłacą za nie własną prywatnością. Standardem staje się udostępnianie Wi-Fi tylko członkom programów lojalnościowych w celu profilowania reklam. Dodatkowo nowa polityka prywatności Starlinka dopuszcza przetwarzanie metadanych użytkowników na potrzeby treningu sztucznej inteligencji (AI). Czy to cena, którą będziemy gotowi zapłacić? Przedłużenie dnia pracy i walka o klienta Skąd więc tak odważna decyzja Wizz Air? Rynek lotniczy zmienia się drastycznie. Pasażerowie przyzwyczajeni do ciągłego bycia online zaczynają postrzegać brak łączności jako poważne ograniczenie, a nie standard. Dla wielu osób – zwłaszcza cyfrowych nomadów, przedsiębiorców czy osób podróżujących służbowo – lot samolotem przestał być czasem odpoczynku, a stał się przedłużeniem dnia pracy. Inwestycja w nowoczesne systemy łączności ma dać Wizz Airowi potężną przewagę wizerunkową oraz biznesową nad konkurencją, która wciąż zwleka z decyzjami. – Nasi klienci nie muszą już wybierać pomiędzy przystępnym podróżowaniem a niezawodnym internetem na pokładzie, by pozostać w kontakcie z ludźmi, pracą i najważniejszymi chwilami. Jesteśmy dumni, że możemy przewodzić tej zmianie, współpracując ze Starlink i przynieść maksimum korzyści dla Wizz Air – podsumowuje Ian Malin, główny dyrektor handlowy Wizz Air. Źródła: Wizz Air, Starlink Aviation Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Rakiety, które niszczą atmosferę. To cena lotów w kosmos
W lutym ubiegłego roku nad Europą przeleciały szczątki rakiety Falcon 9, by w końcu spocząć w Oceanie Atlantyckim na zachód od Irlandii. Wszyscy odetchnęli z ulgą – zawsze jest strach, że trafią w zamieszkałą część kontynentu. Okazało się jednak, że radość była przedwczesna: pozostawiły za sobą „smugę litu”, która zdewastowała górną warstwę atmosfery. Czy to cena, którą musimy płacić za podbój kosmosu przez SpaceX?
W ciągu ostatniej dekady liczba startów orbitalnych gwałtownie wzrosła – w 2024 było ich 259, w 2025 około 320 a do końca lat 30. planowane jest wystrzelenie nawet 560 000 satelitów. Przemysł kosmiczny niesie jednak za sobą skutki, o których wcześniej nie wiedzieliśmy: zanieczyszczenie generowane podczas powrotu zużytych fragmentów rakietowych nie ograniczają się wyłącznie do powierzchni Ziemi – dotyczą też wyższych, niezwykle wrażliwych warstw atmosfery. Wcześniej nie umieliśmy tego zbadać. I nie wiedzieliśmy, że trzeba. Rakiety wielokrotnego użytku Powrót rakiety Falcon 9 – szczególnie przez to, że był niekontrolowany – był wielkim wydarzeniem na kosmicznym niebie, obserwowanym nawet w Polsce. Wydaje się, że takie rakiety wielokrotnego użytku to świetne rozwiązanie – szczególnie dla ich producentów. Oszczędza się na surowcach, a po naprawach szczątki rakiety już niedługo mogą ponownie wyruszyć w kosmos. Każda deorbitacja generuje jednak mnóstwo tzw. śmieci kosmicznych, które – wbrew wyobrażeniom – nie zawsze kończą swoją drogę na Ziemi w formie niegroźnych popiołów. Nagły wzrost stężenia litu nad polskim niebem W lutym 2025 niemieccy naukowcy z Instytutu Maxa Plancka bacznie przyglądali się spadającej rakiecie. Wykryli oni towarzyszącą jej w górnych warstwach atmosfery wyraźną smugę litu – do pomiarów wykorzystali LiDAR, czyli laserowy system teledetekcyjny umieszczony w północnej części Niemiec. Lit pochodzący z Falcona 9 został zaobserwowany na wysokości od 97 do 94 kilometrów n.p.m. i utrzymywał się przez 27 minut. Tak gwałtownego i wyraźnego wzrostu litu – aż 10-krotności wartości bazowej – nie dało się wytłumaczyć naturalnymi procesami atmosferycznymi. Kosmiczne śmieci „psują” ziemską atmosferę Naukowcy uczulają, że nie wszystkie pierwiastki czy związki powstające podczas spalania rakiet lub satelitów można wykryć tak łatwo. Część substancji przechodzi skomplikowane reakcje chemiczne podczas wchodzenia w gęstsze warstwy powietrza i staje się niemierzalna. Oprócz litu, coraz częściej analizuje się inne metale używane w budowie rakiet, takie jak sód, wapń czy tytan. Badania prowadzone są przez czołowe ośrodki naukowe Europy i USA, a ich wyniki mają wpływ na globalną politykę kosmiczną oraz regulacje dotyczące bezpieczeństwa środowiskowego. Czemu lit w górnej warstwie atmosfery powinien nas niepokoić? Obserwowany dziesięciokrotny wzrost stężenia litu wskazuje na możliwość czasowego zaburzenia równowagi chemicznej mezosfery i termosfery. Na razie nie wiadomo, jakie mogą być długofalowe skutki tego typu zanieczyszczeń – czy wpłyną one na powstawanie chmur mezosferycznych, propagację fal radiowych czy inne kluczowe dla klimatu procesy. Niektóre modele sugerują, że część metali może katalizować reakcje rozkładu ozonu lub wchodzić w interakcje z innymi związkami, zmieniając skład chemiczny tych niezwykle delikatnych obszarów atmosfery. Oznacza to potencjalne zagrożenie dla globalnej równowagi klimatycznej. Eksploracja kosmosu ma wielki potencjał, ale nie możemy się nią zachłysnąć – najpierw należy pomyśleć o naszej „przyziemnej” planecie. Koszt wysyłania tak wielu obiektów w kosmos (a potem ściąganiu ich z powrotem) może się okazać większy, niż sądziliśmy i mierzalny nie tylko w pieniądzach. Naukowcy apelują o rozwagę. Źródło: Communications Earth & Environment, gov.pl, PAP, NASA Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Pierwszy satelita wykonany z drewna poleciał w kosmos
Dzisiaj rano rakieta Falcon 9 wyniosła w kosmos pierwszego na świecie drewnianego satelitę. Został on zbudowany przez japońskich naukowców w ramach nowatorskiego testu. Jego celem jest sprawdzenie możliwości wykorzystania drewna w eksploracji Księżyca i Marsa.
Surowce odnawialne w kosmosie Tradycyjna japońska technologia Satelita bardzo ekologiczny LignoSat – taką nazwę nadano satelicie opracowanemu przez badaczy z Uniwersytetu w Kioto i firmę Sumitomo Forestry. Został on zbudowany z wyjątkowo nietypowego jak na warunki kosmiczne materiału. „Lignum” to po łacinie drewno. Urządzenie jest wielkości dłoni i ma za zadanie zademonstrować kosmiczny potencjał tego odnawialnego surowca. Satelita właśnie leci w kierunku Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). Zostanie wypuszczony na orbitę na wysokości około 400 kilometrów nad Ziemią. Czyli na takiej samej, na jakiej porusza się ISS. Surowce odnawialne w kosmosie Takao Doi, zasłużony astronauta i pracownik Uniwersytetu w Kioto podkreśla, że właśnie drewno może stać się najlepszym materiałem do rozpoczęcia kolonizacji innych planet. – Dzięki drewnu, materiałowi, który możemy sami wyprodukować, będziemy mogli budować domy, mieszkać i pracować w kosmosie już na zawsze – mówił na konferencji prasowej Takao Doi. – Samoloty z początku XX wieku były wykonywane z drewna. Dlaczego nie możemy nie wypróbować tego materiału do budowy satelity – przekonywał profesor nauk leśnych Uniwersytetu Kioto, Koji Murata. Ten innowacyjny projekt prowadzony jest we współpracy z NASA. Drewno, w tym przypadku magnolia, zostało wybrane ze względu na stabilność w kosmosie, biodegradowalność oraz potencjalne korzyści ekologiczne. Tradycyjna japońska technologia Honoki to rodzaj drzewa magnolii pochodzącego z Japonii, tradycyjnie używanego do produkcji osłon mieczy. Naukowcy odkryli, że najlepiej nadaje się ono do wykorzystania na statkach kosmicznych po 10-miesięcznym eksperymencie na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. LignoSat został wykonany z honoki przy użyciu tradycyjnej japońskiej techniki rzemieślniczej, bez śrub i kleju. Twórcy drewnianego satelity mają bardzo ambitny plan sadzenia drzew na Księżycu i Marsie. W ramach projektu LignoStar naukowcy rozważają długoterminowe działania ekologiczne w przestrzeni kosmicznej. Rozpoczęcie takiej inicjatywy, choć brzmi futurystycznie, mogłoby wspierać rozwój technologii przystosowanej do funkcjonowania w środowiskach pozaziemskich. Oraz przyczynić się do regulowania poziomu dwutlenku węgla na Ziemi i w kosmosie. – W przestrzeni kosmicznej drewno staje się wyjątkowo wytrzymałym materiałem, ponieważ nie ma w nim ani wody, ani tlenu, które mogłyby spowodować gnicie lub spalenie się – twierdzi profesor Murata. LignoSat pozostanie na orbicie przez sześć miesięcy. Komponenty elektroniczne na pokładzie będą mierzyć, jak drewno znosi ekstremalne środowisko kosmiczne, w którym temperatury wahają się od minus 100 do plus 100 stopni Celsjusza – co 45 minut, gdy urządzenie orbituje od ciemności do światła słonecznego. Satelita bardzo ekologiczny – LignoSat oceni również zdolność drewna do zmniejszania wpływu promieniowania kosmicznego na półprzewodniki, co czyni go użytecznym w zastosowaniach takich jak budowa centrów danych – powiedział Kenji Kariya, menedżer w Sumitomo Forestry Tsukuba Research Institute. Wyjątkowo istotny jest też wpływ satelitów na środowisko. Wszystko dlatego, że aby zlikwidować satelitę, należy ponownie wejść w atmosferę, aby urządzenie mogło ulec spaleniu. Konwencjonalne metalowe satelity wytwarzają wówczas cząsteczki tlenku glinu. Drewniane po prostu spłonęłyby, nie pozostawiając wielu negatywnych śladów. – Ze względu na zanieczyszczanie środowiska i atmosfery metalowe satelity mogą zostać w przyszłości zakazane. Jeśli uda nam się udowodnić, że nasz pierwszy drewniany satelita działa, chcemy zaoferować go firmie SpaceX Elona Muska – mówi astronauta Takao Doi. Czy to oznacza, że w przyszłości Starlinki będą budowane z drewna? Źródło: Reuters Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Pierwszy w historii prywatnie finansowany spacer kosmiczny dobiegł końca. Misją dowodził miliarder
Spacer kosmiczny był kulminacyjnym momentem rozpoczętej we wtorek 10 września pierwszej komercyjnej misji ocierającej o pasy radiacyjne Van Allena. Czteroosobowa, złożona z cywilów załoga misji Polaris Dawn firmy SpaceX otworzyła właz kapsuły Crew Dragon i przeszła do historii. Stała się pierwszą grupą astronautów pozarządowych, która wyszła w próżnię kosmosu.
Spis treści: Właz zamiast śluzy 20 minut poza statkiem Nowe skafandry SpaceX’a Właz otwiera się na próżnię przestrzeni kosmicznej Zaplanowany na dzisiejszy poranek pierwszy prywatny spacer kosmiczny został przesunięty o cztery godziny i rozpoczął się punktualnie o godzinie 12.12 czasu środkowoeuropejskiego. Jednak jeśli ktoś przypuszczał, że będzie przypominał sceny aktywności poza statkiem kosmicznym pokazywane w filmach science fiction, to srogo się pomylił. Całość była dość statyczna, a sama procedura długa. Aktywność poza statkiem polegała na wysunięciu się astronauty przez właz statku i powrocie po kilku minutach do środka. Mimo wszystko był to olbrzymi sukces, który skieruje załogową eksplorację kosmosu na nowe tory. Właz zamiast śluzy Zacznijmy od tego, że inaczej niż Międzynarodowa Stacja Kosmiczna, Crew Dragon nie ma śluzy umożliwiającej odcięcie reszty statku i dostosowanie środowiska oraz skafandrów kosmicznych do warunków kosmicznej próżni. W związku z tym cały chroniący załogę pojazd SpaceX Crew Dragon został rozhermetyzowany i wystawiony na działanie próżni. Było to wyjątkowo niebezpieczne, bo chociaż w spacerze wzięło udział tylko dwoje członków załogi, tak naprawdę wszyscy czworo zostali poddani działaniu środowiska kosmicznego. Załoga była czteroosobowa. Dowodził nią dyrektor generalny Shift4 Payments Jared Isaacman, człowiek, który wyłożył pieniądze na Polaris Dawn. Jej członkiem był też jego bliski przyjaciel, były pilot Sił Powietrznych USA Scott „Kidd” Poteet. Pozostali załoganci to inżynierki SpaceX Anna Menon i Sarah Gillis. Wszyscy przygotowywali się do tego spaceru kosmicznego od momentu startu misji we wtorek 10 września. Zespół powoli przeszedł tak zwany proces „wstępnego oddychania”. Miał on na celu oczyszczenie krwi z azotu, aby zapobiec zagotowaniu się gazu – potencjalnie śmiertelnemu stanowi – podczas doświadczania próżni kosmicznej. 20 minut poza statkiem Poza kapsułę wyszło tylko dwoje członków załogi. Pierwszym był Isaacman. Wspiął się na drabinę, którą SpaceX nazwało „skywalkerem”, aby zajrzeć w pustkę i podziwiać widoki. – Po powrocie do domu wszyscy mamy dużo pracy do wykonania, ale z tego miejsca wygląda na to, że świat jest idealny – komentował na żywo Isaacman. Gillis i Isaacman byli jedynymi członkami załogi, którzy opuścili statek kosmiczny na około 20 minut. Sarah Gillis wyszła poza kapsułę na około 10 minut po tym, jak Isaacman wrócił na swoje miejsce. Oba spacery trwały łącznie 20 minut. Jednym z celów tej aktywności było przetestowanie nowych skafandrów kosmicznych SpaceX. Opracowanie odpowiednich, nowoczesnych i dobrze dopasowanych skafandrów kosmicznych, które funkcjonują bardziej jak normalne ubrania niż bardzo restrykcyjne i „puchowe” białe skafandry, jest kluczowym celem SpaceX. Nowe skafandry SpaceX’a Kombinezony EVA (Extravehicular Activity) funkcjonują jako osobisty statek kosmiczny ukształtowany i sformatowany w taki sposób, aby pasowały do ludzkiego ciała. W przeciwieństwie do kultowych białych skafandrów kosmicznych, których używają astronauci rządowi podczas wychodzenia z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, kombinezony EVA SpaceX nie zawierają tzw. Podstawowego Systemu Podtrzymywania Życia (PLSS). PLSS to zasadniczo plecak, który pozwala astronautom ISS swobodniej unosić się w przestrzeni kosmicznej w celu wykonywania złożonych zadań, takich jak naprawa i wymiana sprzętu poza stacją kosmiczną. Zamiast tego załoga Polaris Dawn otrzymuje życiodajne wsparcie z długich węży przymocowanych do ich statku kosmicznego. Mimo to kombinezony EVA firmy SpaceX są imponującym osiągnięciem inżynieryjnym. Firma zaprojektowała i opracowała skafandry w ciągu zaledwie dwóch i pół roku – specjalnie na potrzeby tej misji. Właz otwiera się na próżnię przestrzeni kosmicznej Chociaż załoga wcześniej osiągnęła szczytową wysokość lotu – ponad 1400 kilometrów (870 mil), spacer kosmiczny miał miejsce, gdy ich pojazd podróżował od 190 do 700 kilometrów nad Ziemią (118 do 435 mil). W sumie kapsuła Crew Dragon spędziła około dwóch godzin wystawiona na działanie przestrzeni kosmicznej z otwartym włazem. – Mamy dużo czasu na cały proces – powiedział CNN Isaacman o dwugodzinnym oknie spaceru kosmicznego. – I prawdopodobnie największą obawą, przed którą próbujemy się zabezpieczyć, jest niedoprowadzenie do kolejnego rozhermetyzowania pojazdu. Bo wtedy zostałby nam zapas tlenu tylko na dwie godziny lotu. Misja Polaris Dawn, która wystartowała 10 września 2024 roku, ma potrwać pięć dni. Kapsuła Crew Dragon „Resilience” zakończy swoją podróż, lądując w oceanie, prawdopodobniej w pobliżu wybrzeży Florydy. Jak w przypadku poprzednich misji SpaceX, dokładna lokalizacja lądowania może się zmienić. Wszystko zależeć będzie od warunków pogodowych na morzu. Źródło: Space.com Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Starship to największa rakieta na świecie. Jej drugi testowy lot okazał się sukcesem
Na ten moment czekaliśmy od kwietnia. Wówczas, w trakcie pierwszego testu orbitalnego Starship konieczne było użycie procedury autodestrukcji. Ale poprawiona flagowa rakieta firmy SpaceX ponownie stoi na stanowisku startowym. Elon Musk zapowiada, że 18 listopada będzie ekscytującym dniem.
W tym artykule: Opóźnienie drugiego testu Starship Nowe stanowisko startowe Nowa wersja Starship Jak ma wyglądać test? Dalsze plany SpaceX Na odbudowanym stanowisku startowym kompleksu Starbase w Boca Chica w Teksasie stoi już rakieta wyższa od Statuy Wolności. 120-metrowy pojazd kosmiczny składa się z pierwszego stopnia, czyli potężnego boostera, zwanego Super Heavy oraz drugiego stopnia – właściwego modułu Starship. Na kilkanaście minut przed startem 39 silników Raptor-33 na Super Heavy i 6 na Starship zacznie się ochładzać przed zapłonem. Start zaplanowany jest na godz. 14 w sobotę, 18 listopada. Opóźnienie drugiego testu Starship 20 kwietnia 2023 roku, po czterech minutach lotu rakieta zaczęła niebezpiecznie koziołkować w powietrzu. Konieczne było aktywowanie procedury samozniszczenia. Wszyscy sądzili, że do kolejnej próby lotu suborbitalnego dojdzie w przeciągu kilku tygodni. Jednak musiało minąć ponad pół roku, by Starship ponownie stanął na stanowisku startowym. Skąd to opóźnienie? Po pierwsze, konieczne było uzyskanie zgody Amerykańskiej Federalnej Administracji Lotnictwa (FAA). Prowadziła ona dochodzenie związane z kwietniowym niepowodzeniem. Zidentyfikowało ono wiele jego przyczyn. Wymieniono też 63 działania naprawcze, które firma „musi podjąć, aby zapobiec ponownemu wystąpieniu nieszczęśliwego wypadku”. Dopiero po wykonaniu ich wszystkich FAA mogła rozważyć przyznanie licencji na kolejny start. Nowe stanowisko startowe Kolejną kwestią było odbudowanie samego stanowiska startowego. A także wdrożenie rozwiązań, mających zabezpieczyć środowisko przed skutkami wystrzelenia tak potężnej rakiety. 20 kwietnia silniki Super Heavy wybiły krater pod stanowiskiem startowym, wyrzucając kawałki betonu i inne odłamki wysoko w niebo południowego Teksasu. Rakieta zniszczyła też samą wyrzutnię. Całość należało odbudować tak, aby zapobiec zniszczeniu betonu pod spodem przez silniki rakietowe i wyrzuceniu kolejnej chmury gruzu i pyłu. Chińczycy pokazują nowy lądownik księżycowy i plany bazy lunarnej. Rozpoczął się nowy wyścig kosmiczny – Bierzemy udział w wyścigu kosmicznym i musimy uważać, by Chińczycy pod pozorem badań naukowych nie zajęli jakiegoś miejsca na Księżycu. Gdyż może się okazać, że wówczas powiedz.. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/chinczycy-pokazuja-nowy-ladownik-ksiezycowy-i-plany-bazy-lunarnej-rozpoczal-sie-nowy-wyscig-kosmiczny-fot-feature-china-future-publishing-via-getty-images-5cd29f2.jpg" width="938" height="669" alt="Chińczycy pokazują nowy lądownik księżycowy i plany bazy lunarnej. Rozpoczął się nowy wyścig kosmiczny (fot. Feature China/Future Publishing via Getty Images)" title="Chińczycy pokazują nowy lądownik księżycowy i plany bazy lunarnej. Rozpoczął się nowy wyścig kosmiczny (fot. Feature China/Future Publishing via Getty Images)" /> Właśnie dlatego inżynierowie SpaceX dodali konstrukcję, która składa się z dwóch płyt z otworami na górnej z nich. – Zasadniczo jest to po prostu masywna, super mocna stalowa głowica prysznicowa skierowana do góry – powiedział Musk. Setki ton wody rozpylonej w górę z tego systemu będą działać jak poduszka, pochłaniająca ciepło i siłę silników rakietowych. Nowa wersja Starship Ale rakieta, która wzbije się w niebo już w tę sobotę nie jest dokładną kopią tej, która pół roku temu koziołkowała po niebie. Największą zmianą jest coś, co nazywa się wypalaniem na gorąco. Silniki górnego stopnia Starship mają uruchomić się, gdy booster będzie nadal z nim połączony. Niektóre silniki wspomagające będą nadal działały, potencjalnie poprawiając osiągi rakiety. SpaceX dokonał również zmian w konstrukcji rakiety, które mają zapobiec wyciekom paliwa i pożarom. Wprowadził także ulepszenia w systemie autodestrukcji. Jak ma wyglądać test? Kwietniowy plan zakładał wystrzelenie rakiety, rozdzielenie członów i okrążenie Ziemi przez górny stopień statku kosmicznego. Lądowanie miało nastąpić w okolicach Hawajów nad Oceanem Spokojnym. Jednak nie udało się tego zrealizować. Nowy test ma takie same cele, co kwietniowa misja: w przypadku pomyślnego przebiegu, dwa stopnie Starship oddzielą się 2 minuty i 41 sekund po starcie; Super Heavy, który docelowo ma być całkowicie odzyskiwalny, kilkukrotnie uruchomi silniki kierując pierwszy stopień w stronę Zatoki Meksykańskiej około 7 minut po starcie; górny stopień Starship będzie kontynuował lot w górę i na wschód, osiągając prędkość zbliżoną do orbitalnej (około 27 400 km/godz.). Jednak nie będzie okrążał Ziemi. Około 90 minut po starcie planowane jest jego wodowanie na Pacyfiku blisko Hawajów. Oba stopnie Starship zostały zaprojektowane do szybkiego i pełnego ponownego wykorzystania. Ale planowany lot testowy będzie misją, w której te konkretne części rakiety zostaną użyte tylko raz. Po teście oba stopnie zatoną w morzu. Dalsze plany SpaceX Bez względu na rezultat sobotniej misji, SpaceX planuje już kolejne starty Starship w niedalekiej przyszłości. – Ciągłe ulepszanie jest kluczowe. Dążymy do stworzenia systemu transportowego w pełni wielokrotnego użytku. Ma być zdolny do transportu ludzi i ładunków na orbitę okołoziemską oraz wspierania ludzkości w powrocie na Księżyc, a w przyszłości podróży na Marsa i dalej – można przeczytać w oświadczeniu firmy. Sobotni test jest ważny z jeszcze jednego powodu. Coraz głośniej mówi się o tym, iż Elon Musk zamierza wejść ze SpaceX na giełdę papierów wartościowych. Udany start potężnej rakiety – konia pociągowego nowego wyścigu na Księżyc i pierwszych załogowych misji na Marsa – mógłby przynieść historyczny debiut. Źródło: SpaceX. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Heinz wraz z Aldrin Space Institute stworzyli pierwszy w historii ketchup, który wyprodukowany został w warunkach marsjańskich. 14 astrobiologów pracowało nad projektem przez wiele miesięcy.
W tym artykule: Terraformacja na Ziemi Znany i lubiany produkt podczas misji kosmicznych Kolonizacja Marsa Terraformacja Marsa to na razie odległe marzenia ludzkości, ale tutaj na Ziemi możemy testować uprawę roślin, czy produkcje żywności w specjalnym symulatorze warunków Czerwonej Planety. To właśnie zrobili naukowcy z Aldrin Space Institute we współpracy z popularną firmą Heinz. Wyhodowali pomidory, z których udało się zrobić ketchup. Dziś przedsiębiorstwo pokazało światu pierwszą butelkę nazwaną „Marz Edition”. Terraformacja na Ziemi Eksperyment przeprowadzono na Florida Institute of Technology. Celem projektu było nie tylko wyhodowanie pomidorów do stworzenia ketchupu. Naukowcom zależało na tym, żeby w trudnych do odtworzenia warunkach, wyprodukować identyczny i oryginalny czerwony sos Heinz. W tym celu na terenie instytutu powstała szklarnia, którą nazwano „RedHouse” (Czerwony Dom), w której odwzorowano rodzaj gleby, ilość tlenu i temperaturę Marsa. Instytut wykorzystał w tym celu sztuczne oświetlenie lamp LED, a pomidory były uprawiane na obszarze, w którym usypano ok. 3500 kilogramów gleby imitującej marsjański regolit. Znany i lubiany produkt podczas misji kosmicznych Przedstawiciele firmy Heinz podkreślili sukces eksperymentu i stwierdzili, że ich nowy limitowany produkt świetnie nada się podczas długich lotów kosmicznych. Ketchup został bowiem dobrze przetestowany. Instytut w trakcie badań końcowych wysłał jedną butelkę ponad 30 kilometrów nad ziemię, gdzie temperatura spadła do ok. -35 stopni Celsjusza. Testy wykazały, że podczas zmian ciśnienia i temperatury smak ketchupu nie ulega zmianie. Były astronauta z NASA, Mike Massimino, a obecnie profesor inżynierii mechanicznej Uniwersytetu Columbią, w wywiadzie dla Daily Mail powiedział: „smaki, które dobrze znamy i lubimy, są ważne dla naszego samopoczucia w trakcie długich lotów kosmicznych. Mamy takie powiedzenie: Nie chodzi o jedzenie, ale o sos. W kosmosie wiele potraw, które dostajemy jest mdłych i odwodnionych, a to właśnie sos dodawał smaku naszemu jedzeniu" - dodaje były astronauta. Kolonizacja Marsa Badania takie jak te, są istotne w kontekście potencjalnej kolonizacji Marsa. Jeżeli tutaj, na Ziemi naukowcy będą odnosili coraz większe sukcesy w badaniach nad terraformacją, tym większe szanse na powodzenie takich misji. Zarówno NASA, jak i Space X Elona Muska, chcą wysłać pierwszych ludzi na Czerwoną Planetę. Miliarder, z dużym optymizmem, planuje zrealizować ten cel jeszcze do 2030 roku. Jednak nie same warunki życia na tej planecie są wyzwaniem, również próba dotarcia tam. Ze względu na to, że i Ziemia i Mars poruszają się po eliptycznych orbitach odległość między nimi waha się od 56 milionów do ponad 400 milionów kilometrów. Taka podróż mogłaby zająć przy obecnym rozwoju technologicznym nawet do dziewięciu miesięcy. W kończący się niedługo rok Stanisława Lema, warto przypomnieć cytat z jego książki "Solaris". Polak, jak nikt inny rozumiał co kieruje ludźmi w ich dążeniach do zdobywania kosmosu. „Wcale nie chcemy zdobywać kosmosu, chcemy tylko rozszerzyć Ziemię do jego granic. Jedne planety mają być pustynne jak Sahara, inne lodowate jak biegun albo tropikalne jak dżungla brazylijska. Jesteśmy humanitarni i szlachetni, nie chcemy podbijać innych ras, chcemy tylko przekazać im nasze wartości i w zamian przejąć ich dziedzictwo. Mamy się za rycerzy świętego Kontaktu. To drugi fałsz. Nie szukamy nikogo oprócz ludzi. Nie potrzeba nam innych światów. Potrzeba nam luster. Nie wiemy, co począć z innymi światami. Wystarczy ten jeden, a już się nim dławimy.” Abstrahując od motywów zdobycia czwartej planety Układu Słonecznego, warto przyglądać się próbom i nowym doniesieniom à propos misji kosmicznych. Bo prawdopodobnie byłoby to największe i najważniejsze wydarzenie w historii astronautyki i ludzkości w ogóle.
Sukces! SpaceX po raz pierwszy ląduje prototypem rakiety na Marsa
Firma SpaceX przeprowadziła kolejny lot testowy prototypu marsjańskiej rakiety w swojej siedzibie w południowym Teksasie. Srebrny pojazd został wysłany na wysokość około 10 km nad Ziemią, a przed ponownym zapaleniem dwóch silników i wylądowaniem pionowo na lądowisku poddano go serii powietrznych akrobacji. Test przebiegł tak, jak oczekiwano.
W tym artykule: Starship – do pięciu razy sztuka Manewry w stronę Marsa i Księżyca Starship – do pięciu razy sztuka Pojazd o nazwie SN15 jest piątym prototypem rakiety SpaceX, który podjął próbę takiego lądowania i pierwszym, który zrobił to z powodzeniem, a udane lądowanie potwierdził na swoim Twitterze prezes firmy Elon Musk. Na oficjalnym twitterowym profilu SpaceX pojawił się z kolei materiał video z momentu lądowania. Poprzednim czterem prototypom nie udało się bezpiecznie wylądować – wszystkie próby zakończyły się eksplozjami. SN15 jest wczesną iteracją Starship, czyli pojazdu, który według Muska pewnego dnia będzie przewoził pierwszych ludzi na Marsa. Z informacji podanych przez SpaceX wynika, że w stosunku do swoich poprzedników pojazd posiada kilka ulepszeń, a obejmują one zmiany w sprzęcie, systemach komunikacji i nawigacji, oprogramowaniu oraz masywnych silnikach, które nazwano Raptorami. Elon Musk po raz pierwszy wyjaśnił publicznie planowaną metodę lądowania Starship podczas spotkania z prasą w 2019 roku. Przedstawił ją jako unikalny manewr, podczas którego rakieta z powrotem zanurkuje w powietrzu z brzuchem skierowanym w stronę Ziemi, podczas gdy jej cztery płetwy będą delikatnie zmieniać pozycję, by zapewnić jej stabilność. Jest to manewr, który według szefa SpaceX ma naśladować sposób spadania w powietrzu skoczka spadochronowego, a nie proste pionowe opadanie na Ziemię, które stosują podczas lądowań jego rakiety Falcon 9. Manewry w stronę Marsa i Księżyca Dopracowanie manewru lądowania z brzuchem jest niezbędne, aby "umożliwić stworzenie systemu transportowego wielokrotnego użytku, który zaprojektowano do zabierania załogi i ładunków na długotrwałe loty międzyplanetarne i który pomoże ludzkości powrócić na Księżyc, a także umożliwi podróż na Marsa i dalej" – czytamy na stronie firmy. Ostatni prototyp, który testowano, SN11, eksplodował podczas lądowania i spadł w tysiącach odłamków na pobliską plażę, Wcześniejszy model, SN10, wylądował w marcu w pozycji pionowej, ale niezależne nagrania z tego wydarzenia pokazały, że około trzech minut później pojazd eksplodował. Wszystkie dotychczasowe prototypy rakiety Starship od SpaceX były znacznie mniej potężne niż ostateczny produkt przewidziany przez Muska. Podczas gdy większość pojazdów testowych miała trzy silniki, ostateczny statek kosmiczny ma mieć ich ponad 30, w tym oddzielny, masywny booster rakietowy Super Heavy, który służy do wynoszenia ciężaru na orbitę. SpaceX nie przetestował jeszcze publicznie rakiety nośnej Super Heavy, ale Musk powiedział, że ma nadzieję, iż pojazd Starship dotrze na orbitę maksymalnie w ciągu roku. Firma planuje również wypożyczyć zmodyfikowaną wersję pojazdu agencji NASA do jej programu księżycowego Artemis. Zgodnie z niedawno podpisanym kontraktem w ciągu najbliższych kilku lat Starship będzie wykorzystywany do przewożenia astronautów ze stacji kosmicznej orbitującej wokół Księżyca na jego powierzchnię, co oznaczałoby pierwszy powrót człowieka na Księżyc od czasu programu Apollo NASA z połowy XX wieku.
Musk znów pisze historię. SpaceX umieścił czterech astronautów na stacji orbitalnej
W „smoczej” kapsule znaleźli się Akihiko Hoshide z agencji JAXA, Thomas Pesquet z ESA oraz Shane Kimbrough i Megan McArthur z NASA. Na pokładzie stacji pozostaną przez kolejne pół roku. Z powodu tłoku na ISS przez kilka dni zrobi się tam niezbyt przytulnie.
Regularne loty w kosmos z pomocą firmy Elona Muska przestają powoli zaskakiwać po tym, jak kolejna czwórka astronautów wystartowała z centrum lotów na Florydzie na pokładzie kapsuły Crew Dragon. Start rakiety Falcon 9 w kierunku Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) w piątek o godzinie 11.49 czasu polskiego (5.49 lokalnego) był już drugim regularnie przeprowadzonym. Zgodnie z planem, cztery osoby z trzech krajów zasilą załogę ISS ok. 23 godzin później, dokładnie o 11.10 czasu polskiego. View oEmbed on the source website W „smoczej” kapsule znaleźli się Akihiko Hoshide z agencji JAXA, Thomas Pesquet z ESA oraz Shane Kimbrough i Megan McArthur z NASA. Na pokładzie stacji pozostaną przez kolejne pół roku. Z powodu tłoku na ISS przez kilka dni zrobi się tam niezbyt przytulnie. View oEmbed on the source website Standardowa obsada ISS to 6 osób, aktualna 7 a już za chwilę wyniesie ona 11 (w 2010 roku na krótko wyniosła 13 osób). Czwórka nowoprzybyłych będzie musiała zorientować się szybko, gdzie kto śpi. Według zapewnień NASA poza 6 „stacjami noclegowymi” na pokładzie ISS, astronauci mogą przespać się w kapsule Crew Dragon, śluzie powietrznej segmentu amerykańskiego lub segmencie japońskim. View oEmbed on the source website Pod koniec tygodnia astronauci mieszkający na orbicie od listopada w końcu wrócą na Ziemię. Powrót także kapsułą Crew Dragon. Najnowsza misja jest pierwszą w której ponownie użyto „odświeżonej” kapsuły z poprzedniej misji a także wcześniej użytych rakiet wspomagających. W maju ten sam pojazd w ramach misji testowej wyniósł na orbitę astronautów Boba Behnkena i Douga Hurleya. Ponowne przygotowanie go do lotu zajęło inżynierom Space X wiele miesięcy. Zmieniano zawory i część pokrycia chroniącego pojazd przed spaleniem w czasie wejścia w atmosferę. View oEmbed on the source website Wzmocniono też strukturę kapsuły by lepiej znosiła większe fale po lądowaniu w oceanie. W ten sposób rozszerzone zostaną limity pogodowe pozwalające na start. Loty załogowe na pokładzie rakiet firmy Space X są częścią większego kontraktu NASA ze Space X i Boeing Co. na przewożenie ludzi na pokład stacji orbitalnej. fot. AP/Associated Press/East News Boeing próbował przetestować swoją kapsułę Starliner podczas lotu bezzałogowego w 2019 roku. Niestety, błąd oprogramowania sprawił, że pojazd nie dotarł do stacji i wrócił na Ziemię przed czasem. Choć nie ma jeszcze daty, NASA i Boeing zapowiedziały powtórzenie tego testu w najbliższej przyszłości.