Rusza przełomowa misja kosmiczna IMAP. Na pokładzie sondy NASA jest polski instrument badawczy
Już w środę z Kennedy Space Center na Florydzie wystartuje rakieta Falcon 9, na pokładzie której znajdują się trzy satelity. Wśród nich ważąca 900 kg sonda heliosferyczna NASA IMAP, na której zainstalowany jest pierwszy w historii całkowicie polski instrument badawczy przygotowany na misję NASA. Mowa o GLOWS, fotometrze, który będzie badał wpływ wiatru słonecznego na gaz wodorowy znajdujący się w heliosferze.
Zaprojektowany i zbudowany całkowicie w Polsce eksperyment i instrument badawczy GLOWS (GLObal solar Wind Structure) ma rejestrować heliosferyczną poświatę wodoru, która może wiele powiedzieć o samej heliosferze i wietrze słonecznym. A chociaż powyższy opis brzmi stosunkowo prosto, jest to wyjątkowo zaawansowane urządzenie, z którego dane mogą odpowiedzieć na szereg podstawowych pytań dotyczących Słońca i generowanego przez niego wiatru słonecznego. GLOWS zbada heliosferę GLOWS jest fotometrem, który będzie badał wpływ wiatru słonecznego na gaz wodorowy znajdujący się w heliosferze. Jest to rozciągająca się na miliardy kilometrów w przestrzeni kosmicznej bańka. Stanowi niewidzialną granicę wokół naszego Układu Słonecznego, którą tworzą oddziaływania pomiędzy nieustannym strumieniem energetycznych cząstek ze Słońca, a materią znajdującą się pomiędzy gwiazdami — ośrodkiem międzygwiazdowym. Do tej pory tylko dwa statki kosmiczne przekroczyły granicę heliosfery, czyli tzw. heliopauzę. Były to dwie najbardziej kultowe sondy kosmiczne w dotychczasowej historii eksploracji kosmosu: Voyager 1 i Voyager 2. Pierwsza z sonda przekroczyła heliopauzę 25 sierpnia 2012 r., natomiast Voyager 2 uczynił to samo 5 listopada 2018 r. W tej chwili znajdują się w obszarze międzygwiezdnym. Voyager 1 jest w odległości około 168,49 AU (jednostek astronomicznych) od Słońca, a jego bliźniak z numerem 2 – około 140,45 AU od Słońca. Misja IMAP Jednak IMAP nie podąży śladem Voyagerów. Będzie badał całą olbrzymią heliosferę z jednego miejsca – oddalonego o 1,5 miliona kilometrów od Ziemi z tzw. punktu L1. Jest to jeden z tzw. punktów libracyjnych Lagrange’a, czyli miejsce w przestrzeni między Ziemią a Słońcem, gdzie siły grawitacyjne obu ciał oraz siła odśrodkowa równoważą się tak, że obiekt umieszczony w tym punkcie pozostaje w stałym położeniu względem Ziemi i Słońca. Jest to też miejsce, w którym pracują misje solarne SOHO i DSCOVR. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/sonda-heliosferyczna-nasa-imap-jest-gotowa-do-integracji-w-misji-biora-udzial-polacy-ryc-nasa-princeton-johns-hopkins-apl-josh-diaz-a3cc1e5.jpg" width="1024" height="522" alt="Sonda heliosferyczna NASA IMAP jest gotowa do integracji. W misji biorą udział Polacy (ryc. NASA/Princeton/Johns Hopkins APL/Josh Diaz)" title="Sonda heliosferyczna NASA IMAP jest gotowa do integracji. W misji biorą udział Polacy (ryc. NASA/Princeton/Johns Hopkins APL/Josh Diaz)" /> Dlaczego obserwacje prowadzone z jednego miejsca są w tym przypadku lepsze? Tę kwestię wyjaśnił nam sam prof. David John McComas z Uniwersytetu Princeton, kierownik misji IMAP. – Trudno wyobrazić sobie statek kosmiczny, który okrążałby cały wielki heliosferyczny bąbel. Gdybyśmy chcieli wysłać sondę śladami Voyagerów, zebrałaby dane tylko z jednego miejsca. Prowadząc badania z punktu L1 możemy badać całą heliosferę. A właśnie na tym nam najbardziej zależy – wyjaśnił badacz. Udział Polaków w misji Dodał również, że udział polskiego zespołu z Centrum Badań Kosmicznych PAN w misji jest wynikiem jego znakomitej pracy wcześniejszej misji heliosferycznej IBEX. – Wówczas, m.in. dzięki współpracy z zespołem z CBK PAN odkryliśmy tzw. wstęgę IBEX. Jest to pas zwiększonej emisji energetycznych neutralnych atomów (ENA – Energetic Neutral Atoms), który otacza całe niebo niczym łuk. W danych IBEX widać ten pas jako wąską strefę, w której dociera znacznie więcej cząstek niż w innych kierunkach – wyjaśnia ekspert. Dlatego gdy prof. McComas rozważał kolejną misję, zaprosił do niej polskich naukowców i inżynierów z CBK PAN. Polski instytut przygotował eksperyment, niezbędne do jego wykonania urządzenie, a następnie będzie analizował pochodzące z niego dane. Kierownikiem projektu GLOWS jest dr hab. Maciej Bzowski. Co ważne, całość została sfinansowana z budżetu państwa w dyspozycji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie umowy zlecenia zadania dla CBK PAN, po wcześniejszym zawarciu przez Ministra umowy z NASA. Ministerstwo wyłożyło na ten cel ponad 20 milionów złotych. Start misji IMAP zaplanowany jest na 24 września, o godz. 13:32 czasu polskiego z platformy 39A w Kennedy Space Center na Florydzie. Start można śledzić na oficjalnym kanale YT NASA: View oEmbed on the source website Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Awaria europejskiej sondy JUICE. Straciła kontakt z Ziemią tuż przed zbliżającym się przelotem nad Wenus
Już 31 sierpnia sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej JUICE (Jupiter Icy Moons Explorer) zbliży się Wenus, by wykonać manewr tzw. asysty grawitacyjnej. Jednak przez kilka długich dni nie było kontaktu ze statkiem kosmicznym, a inżynierowie obawiali się, że sonda weszła w tryb przetrwania.
Wystrzelona 14 kwietnia 2023 roku sonda JUICE leci w kierunku Jowisza, by na miejscu zbadać trzy księżyce gazowego olbrzyma – Ganimedesa, Kalisto i Europę. To światy, o których wiemy, że posiadają ogromne oceany, czyli mogą być środowiskiem przyjaznym życiu. Jednak po ponad dwóch latach praktycznie bezproblemowego lotu, nagle utracono kontakt z sondą. Problem pojawił się 16 lipca podczas rutynowego przelotu nad stacją naziemną. Antena ESA do komunikacji z kosmosem znajdująca się w Cebreros w Hiszpanii nie nawiązała kontaktu z JUICE o przewidywanej godzinie 04:50 CEST. Wstępne kontrole wykluczyły problemy ze stacją naziemną, co wymusiło przekazanie sprawy do zespołu kontroli JUICE w Europejskim Centrum Operacji Kosmicznych ESA w Darmstadt (ESOC). Próby nawiązania kontaktu ze statkiem kosmicznym za pośrednictwem innej stacji ESA w New Norcia również zakończyły się niepowodzeniem, co potwierdziło, że problem leżał po stronie statku. Jak zdiagnozować sondę kosmiczną? Bez sygnału i telemetrii inżynierowie obawiali się, że JUICE mogła przejść w tryb przetrwania – konfigurację, która jest uruchamiana w przypadku wielokrotnych awarii systemów pokładowych. W takim stanie statek kosmiczny obraca się powoli, przesuwając antenę nad Ziemią raz na godzinę. Nie wykryto jednak takiego przerywanego sygnału. – Utrata kontaktu ze statkiem kosmicznym jest jednym z najpoważniejszych scenariuszy, z jakimi możemy się zetknąć. Bez telemetrii znacznie trudniej jest zdiagnozować i rozwiązać podstawową przyczynę problemu – powiedziała Angela Dietz, kierowniczka ds. operacyjnych statku kosmicznego JUICE. Inżynierowie projektu podejrzewali albo niewłaściwe ustawienie tzw. anteny średniego zysku JUICE, albo awarię nadajnika lub wzmacniacza sygnału. Rozważano dwie strategie naprawcze: poczekanie na następny automatyczny reset statku kosmicznego za 14 dni lub wysłanie „na ślepo” poleceń w kierunku, w którym powinna znajdować się sonda. – Czekanie nie wchodziło w grę. Musieliśmy działać szybko. Czekanie dwa tygodnie na reset oznaczałoby opóźnienie ważnych przygotowań do przelotu obok Wenus – podkreśla Angela Dietz. Sygnał raz na 22 minuty Wysyłanie poleceń do znajdującej się po drugiej stronie Słońca, około 200 milionów km od Ziemi sondy było ogromnym wyzwaniem. Każdy sygnał ratunkowy potrzebował 11 minut, aby dotrzeć do statku kosmicznego. Następnie zespół musiał czekać kolejne 11 minut, aby ustalić, czy kontakt się powiódł. Sześć prób skierowania anteny średniego zysku w stronę Ziemi zakończyło się niepowodzeniem. Prace nad przywróceniem łączności trwały przez całą noc, prawie 20 godzin. Konieczne było ręczne uruchomienie pokładowych systemów komunikacyjnych sondy JUICE. W końcu polecenie dotarło do sondy JUICE i aktywowało wzmacniacz sygnału, który zwiększa siłę sygnału wysyłanego przez sondę JUICE w kierunku Ziemi. Kontakt został przywrócony, a sonda JUICE okazała się być w doskonałym stanie. Żaden z systemów nie uległ awarii. Zawiodła synchronizacja Wszystko wskazuje na to, że przyczyną problemu był błąd oprogramowania związany z synchronizacją. Funkcja oprogramowania, która włącza i wyłącza wzmacniacz sygnału, opiera się na wewnętrznym zegarze. Zegar ten nieustannie odlicza czas i co 16 miesięcy resetuje się do zera. Jeśli funkcja korzysta z zegara dokładnie w momencie jego resetowania, wzmacniacz pozostaje wyłączony, a sygnał sondy JUICE jest zbyt słaby, aby można go było wykryć z Ziemi. – Zidentyfikowaliśmy kilka możliwych sposobów, aby zapewnić, że sytuacja ta nie powtórzy się. Obecnie decydujemy, które rozwiązanie będzie najlepsze do wdrożenia – twierdzi Angela Dietz. Dodaje, że był to podręcznikowy przykład pracy zespołowej pod presją. – Dzięki spokojnemu i metodycznemu podejściu zespołu udało nam się przywrócić działanie JUICE bez trwałego wpływu na misję – przekonuje. Po usunięciu anomalii zespół JUICE ponownie skupił się na przygotowaniach do przelotu obok Wenus. JUICE minie najbliższy punkt Wenus o godz. 07:28 CEST w niedzielę 31 sierpnia, kończąc tym samym drugi z czterech planowanych manewrów asysty grawitacyjnej. Udział w misji Polaków Zaprojektowana z myślą o zimnym, ciemnym środowisku Jowisza, JUICE musi dostosować się do intensywnego ciepła słonecznego w pobliżu Wenus. Aby chronić swoje wrażliwe komponenty, statek kosmiczny wykorzystuje swoją główną antenę o wysokim zysku jako osłonę termiczną. Ze względu na ograniczenia termiczne, jego instrumenty teledetekcyjne nie mogą być aktywne podczas przelotu, więc nie zostaną zarejestrowane żadne zdjęcia Wenus. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/opracowane-przez-polakow-przyrzady-sondy-juice-rozlozyly-sie-i-dzialaja-misja-zmierza-ku-jowiszowi-ryc-esa-aoes-d9eb3cb.jpg" width="1768" height="887" alt="Opracowane przez Polaków przyrządy sondy JUICE rozłożyły się i działają. Misja zmierza ku Jowiszowi (ryc. ESA/AOES)" title="Opracowane przez Polaków przyrządy sondy JUICE rozłożyły się i działają. Misja zmierza ku Jowiszowi (ryc. ESA/AOES)" /> Przypomnijmy, że JUICE jest pierwszą misją klasy L (Large-class) w programie Cosmic Vision Europejskiej Agencji Kosmicznej. Sonda ma przeprowadzić szczegółowe obserwacje Jowisza i jego trzech dużych pokrytych oceanami księżyców – Ganimedesa, Kallisto i Europy – za pomocą zestawu instrumentów teledetekcyjnych, geofizycznych i in situ. Misja scharakteryzuje te księżyce zarówno jako obiekty planetarne, jak i potencjalne siedliska, dogłębnie zbada złożone środowisko Jowisza oraz zbada szerszy układ Jowisza jako archetyp gazowych gigantów w całym Wszechświecie. Sonda dotrze do układu Jowisza w lipcu 2031 roku. Swój udział w misji mają polskie podmioty kosmiczne. Przede wszystkim Centrum Badań Kosmicznych PAN, zaangażowane w misję naukowo i inżynieryjnie, oraz firma Astronika. Źródło: ESA Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Solar Orbiter wykonał pierwsze zdjęcia biegunów Słońca. Przy europejskiej sondzie pracują Polacy
– To początek nowej ery heliofizyki – powiedziała o pierwszych zdjęciach biegunów słonecznych prof. Carole Mundell. Solar Orbiter, wystrzelona w 2020 roku sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej, właśnie wykonała swoje podstawowe badanie, do którego została zaprojektowana. A to wciąż nie koniec jej odkryć.
Spis treści: Południowy biegun Słońca Terra incognita Kolejne odkrycia przed nami – Dzisiaj prezentujemy pierwsze w historii ludzkości widoki bieguna słonecznego – mówi prof. Carole Mundell, dyrektor naukowa Europejskiej Agencji Kosmicznej. – Słońce jest najbliższą nam gwiazdą, źródłem życia i potencjalnym czynnikiem zakłócającym działanie nowoczesnych systemów energetycznych w przestrzeni kosmicznej i na Ziemi. Dlatego konieczne jest zrozumienie jego działania i nauczenie się przewidywania jego zachowania. Te nowe, unikatowe zdjęcia z misji Solar Orbiter są początkiem nowej ery w nauce o Słońcu. Udało się tego dokonać dzięki wprowadzeniu sondy na nową, nachyloną orbitę wokół Słońca. Południowy biegun Słońca – 17 lutego tego roku Solar Orbiter, przechodząc bardzo blisko Wenus, zaczął zmieniać swoją orbitę. Ta zmiana polegała na zwiększeniu kąta orbity względem orbity Ziemi (ekliptyki). To spowodowało, że teraz, po raz pierwszy w historii widzimy biegun południowy słoneczny pod kątem 17 stopni, o wiele większym niż mamy możliwość widzieć go z Ziemi. To oznacza mniejszy skrót perspektywiczny, lepszy widok na biegun, więcej informacji, na które czekaliśmy całe pokolenie – twierdzi dr Tomasz Mrozek, heliofizyk z Zakładu Fizyki Słońca Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz członek grupy naukowej Solar Orbitera. Wszystkie dotychczasowe zdjęcia Słońca zostały wykonane z okolic równika słonecznego. Wynika to z faktu, że Ziemia, inne planety i wszystkie współczesne statki kosmiczne krążą wokół Słońca po płaskim dysku zwanym płaszczyzną ekliptyki. Przechylając swoją orbitę poza tę płaszczyznę, Solar Orbiter ukazuje Słońce z zupełnie nowej perspektywy. Właśnie ten unikatowy kąt widzenia sondy zmieni nasze rozumienie pola magnetycznego Słońca, cyklu słonecznego i działania pogody kosmicznej. Film nagrany przez sondę 23 marca tego roku pokazuje obserwacje Słońca prowadzone pod kątem 17° poniżej równika słonecznego, co wystarczyło, aby bezpośrednio zobaczyć południowy biegun Słońca. W ciągu najbliższych lat statek kosmiczny jeszcze bardziej nachyli swoją orbitę, więc najlepsze widoki są jeszcze przed nami. Terra incognita – Nie wiedzieliśmy, czego dokładnie możemy się spodziewać po tych pierwszych obserwacjach. Bieguny Słońca to dosłownie terra incognita – mówi prof. Sami Solanki, który kieruje zespołem instrumentu PHI z Instytutu Badań Układu Słonecznego im. Maxa Plancka (MPS) w Niemczech. Każdy z instrumentów sondy obserwuje Słońce w inny sposób. PHI obrazuje Słońce w świetle widzialnym i mapuje pole magnetyczne powierzchni Słońca. EUI obrazuje Słońce w świetle ultrafioletowym, ujawniając gaz o temperaturze miliona stopni w zewnętrznej atmosferze Słońca, czyli w koronie. Instrument SPICE rejestruje światło pochodzące z gazów o różnych temperaturach nad powierzchnią Słońca, ujawniając w ten sposób różne warstwy atmosfery słonecznej. Porównując i analizując uzupełniające się obserwacje wykonane przez te trzy instrumenty, możemy dowiedzieć się, jak materia porusza się w zewnętrznych warstwach Słońca. Może to ujawnić nieoczekiwane wzorce, takie jak wiry polarne podobne do tych obserwowanych wokół biegunów Wenus i Saturna. Te przełomowe nowe obserwacje mają również kluczowe znaczenie dla zrozumienia pola magnetycznego Słońca i tego, dlaczego zmienia się ono mniej więcej co 11 lat, co zbiega się ze szczytem aktywności słonecznej. Obecne modele i prognozy dotyczące 11-letniego cyklu słonecznego nie są w stanie dokładnie przewidzieć, kiedy i z jaką siłą Słońce osiągnie swój najbardziej aktywny stan. Kolejne odkrycia przed nami – Mimo tych niezwykłych dokonań to wciąż dopiero początek odkryć. W następnych latach kolejne asysty grawitacyjne Wenus wyniosą Solar Orbiter jeszcze wyżej ponad ekliptykę i zobaczymy bieguny pod kątem większym od 30 stopni. Obserwacje biegunów pozwolą, przede wszystkim dosłownie usunąć czarne plamy z modeli Słońca. Do tej pory musieliśmy zakładać warunki panujące w tych miejscach, nie wiedząc do końca, jak okolice biegunów w rzeczywistości wyglądają – komentuje dr Tomasz Mrozek. Jednym z pierwszych odkryć naukowych wynikających z obserwacji polarnych Solar Orbitera jest upewnienie się, że na biegunie południowym pole magnetyczne Słońca jest obecnie chaotyczne. Podczas gdy normalny magnes ma wyraźny biegun północny i południowy, pomiary pola magnetycznego przeprowadzone przez instrument PHI pokazują, że na biegunie południowym Słońca występują pola magnetyczne o biegunowości zarówno północnej, jak i południowej. Zjawisko to występuje tylko przez krótki czas podczas każdego cyklu słonecznego, w momencie maksimum słonecznego. Wtedy pole magnetyczne Słońca ulega odwróceniu i osiąga najwyższy poziom aktywności. Po odwróceniu pola magnetycznego powoli powinna narastać jedna polaryzacja, która przejmie kontrolę nad biegunami Słońca. Za 5–6 lat Słońce osiągnie kolejne minimum słoneczne, podczas którego jego pole magnetyczne będzie najbardziej uporządkowane, a aktywność Słońca osiągnie najniższy poziom. – Nie wiadomo jeszcze dokładnie, jak przebiega ten proces. Sonda Solar Orbiter dotarła do wysokich szerokości geograficznych w odpowiednim momencie, aby śledzić cały proces z wyjątkowej i korzystnej perspektywy – zauważa Sami. Wygląda na to, że czeka nas gorący okres odkryć solarnych. Tym bardziej, że naukowcy innej sondy solarnej Proba-3 w niedługim czasie mają pokazać światu pierwsze obrazy korony słonecznej uzyskanej przez najdłuższy, kosmiczny koronograf świata. Przy obu tych niezwykłych misjach pracują polscy inżynierowie oraz naukowcy. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Kosmos 482 spadnie jutro rano na Ziemię. Radziecki lądownik może uderzyć w terytorium Polski
Kosmos 482 – radziecki lądownik wystrzelony w 1972 roku – po 53 latach na orbicie zbliża się do ponownego wejścia w atmosferę. Orbita statku przebiega nad Polską.
Spis treści: Cztery tytanowe kule z nieba Sonda z zegarem do tyłu Czy Polska jest zagrożona? Dziś w nocy lub jutro rano dojdzie do wejścia w atmosferę niezwykłego obiektu. Mowa o radzieckim lądowniku wenusjańskim Kosmos 482, który został wystrzelony 31 marca 1972 r. W wyniku problemów z silnikiem, sonda zamiast oddalić się w kierunku Wenus, została na orbicie okołoziemskiej. Ale niedługo spadnie na Ziemię. Co nas czeka? 31 marca 1972 roku, równo o godzinie 06:02 CEST, radziecka rakieta Mołnia 8K78M wyniosła na orbitę okołoziemską lądownik Kosmos 482. Doszło do tego zaledwie cztery dni po udanym starcie innej sondy wenusjańskiej – Wenera 8. Po osiągnięciu orbity parkingowej, statek kosmiczny poprawnie odłączył się od rakiety nośnej, a sonda kontynuowała lot. Części rakiety nośnej weszły w atmosferę ziemską po około dwóch dniach. Nie obyło się bez problemów. Cztery tytanowe kule z nieba W nocy z 2 na 3 kwietnia 1972 roku, godzinę po północy, w okolicach miejscowości Ashburton w Nowej Zelandii spadły cztery rozżarzone kule wykonane ze stopu tytanu. Każda z nich o masie około 13,6 kg i średnicy 38 cm. Obiekty rozrzucone były w promieniu 16 km i utworzyły kratery uderzeniowe. Na szczęście nikt nie został ranny. Analizy przeprowadzone przez nowozelandzkich naukowców wykazały, że obiekty te pochodzą z ZSRR, o czym miała świadczyć m.in. zaawansowana technika spawania tytanu. Związek Radziecki zaprzeczył jednak, że pochodzą z któregoś z jego pojazdów. W rezultacie własność przeszła na rolnika, na którego terenie spadły fragmenty. Wydarzenie to znane jest jako incydent z kulami Ashburton. Sonda z zegarem do tyłu W tym czasie sonda powinna była oddalać się od Ziemi, jednak problem z timerem spowodował wyłączenie silnika stopnia ucieczkowego (Blok L) po zaledwie 125 sekundach od zapłonu. W rezultacie, zamiast lecieć w kierunku Wenus, sonda znalazła się na wydłużonej orbicie o apogeum 9806 km i perygeum 204 km. Aż wreszcie, po 53 latach od startu, Kosmos 482 wróci na Ziemię – i miejmy nadzieję, że spadnie do oceanu. Wszystko dlatego, że lądownik został zaprojektowany tak, aby przetrwać przejście przez atmosferę Wenus. W związku z czym jest całkiem możliwe, że jego fragmenty wejdą w atmosferę Ziemi. – Nawet jeśli ryzyko nie jest duże, to przy masie nieco poniżej pół tony i średnicy jednego metra, upadek lądownika przypominałby uderzenie meteorytu – tłumaczy Marco Langbroek z bloga SatTrackCam Leiden. – Analiza wejścia w atmosferę wykonana przy użyciu programu TUDAT sugeruje, że prędkość przy uderzeniu wyniesie około 65–70 m/s (ok. 242 km/godz.), o ile obiekt nie rozpadnie się wcześniej – dodaje. Czy Polska jest zagrożona? Dodajmy, że ponowne wejście w atmosferę radzieckiego statku kosmicznego nie będzie kontrolowane. Oznacza to, że nie mamy pewności, kiedy i gdzie dokładnie nastąpi ponowne wejście. Przy nachyleniu orbity 52 stopnie, wejście w atmosferę może nastąpić w dowolnym miejscu między 52° szerokością geograficzną północną a 52° szerokością geograficzną południową. Obecnie uznaje się, że powinno to nastąpić 9–10 maja, jednak to zależy od wielu czynników, w tym m.in. od aktywności Słońca w danym okresie. Najnowsze wyliczenia mówią o godz. 8 w sobotę, 10 maja, plus minus 9 godzin. Chociaż szanse, że przyziemienie nastąpi nad lądem lub obszarem zaludnionym, są niewielkie, niewygodnym szczegółem jest to, że Kosmos 482 był sondą programu Wenera. Został więc zbudowany tak, aby wytrzymać przyspieszenie oraz wysokie ciśnienie i ekstremalne ciepło Wenus. W efekcie większość lądownika może przetrwać wejście w ziemską atmosferę. Polska w zasięgu Zważając na powierzchnię ziemskich mórz i oceanów, można przyjąć, iż sonda prawdopodobnie spadnie do oceanu. Jednak inklinacja satelity to wartość maksymalna szerokości geograficznej, nad którą jest widoczny, a Polska znajduje się między 49° a 55° N. Warszawa to ok. 52,2° N – czyli teoretycznie w zasięgu. Po ostatnich problemach z fragmentami rakiety Falcon 9 należy mieć nadzieję, że tym razem schodzący w niekontrolowany sposób statek kosmiczny spadnie do oceanu. Źródło: SatTrack Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
NASA wyłącza kolejne instrumenty sond Voyager 1 i 2. Czy to przedłuży ich wyjątkową misję?
Wystrzelone w 1977 roku bliźniacze sondy Voyager 1 i 2 znajdują się daleko poza granicą heliopauzy i od lat operują w przestrzeni międzygwiezdnej. Czyni je to jedynymi dziełami ludzkich rąk poza granicami Układu Słonecznego. Ale sondom kończy się zasilanie. Inżynierowie NASA zdecydowali się wyłączyć dwa instrumenty Voyagerów w nadziei, że zaoszczędzona w ten sposób energia pozwoli pozostałym instrumentom działać jeszcze przez kilka miesięcy.
Spis treści: Trzy z dziesięciu Dodatkowy rok życia Wzorowa inżynieria kosmiczna – Voyagery są gwiazdami rocka w kosmosie od momentu ich wystrzelenia i chcemy, aby tak pozostało jak najdłużej. Jednak energia elektryczna sond jest na wyczerpaniu. Jeśli nie wyłączymy teraz żadnego instrumentu Voyagerów, prawdopodobnie będą one miały jeszcze tylko kilka miesięcy zasilania, zanim będziemy musieli ogłosić koniec misji – powiedziała Suzanne Dodd, kierująca projektem Voyagerów w Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL). Trzy z dziesięciu Właśnie dlatego 25 lutego inżynierowie misji wyłączyli zdalnie eksperyment podsystemu promieniowania kosmicznego na pokładzie Voyagera 1 oraz wyłączą instrument niskoenergetycznych cząstek naładowanych Voyagera 2 24 marca. Na pokładzie każdego ze statków nadal będą działały trzy z pierwotnych dziesięciu instrumentów naukowych misji. Dzięki temu powinno udać się wydłużyć badania prowadzone przez sondy. Przypomnijmy, że wystrzelone w 1977 roku sondy Voyager 1 i 2 polegają na radioizotopowych generatorach termoelektrycznych (RTG), które generują energię elektryczną z ciepła rozpadającego się plutonu. Każda z sond traci około 4 watów mocy każdego roku. Sondy zostały zaprojektowane na 5-letnią misję i na tyle miało wystarczyć ich zasilanie. Chociaż już wówczas zakładano, że misja może się przedłużyć, a według wyliczeń energii z rozpadu plutonu-238 powinno starczyć na ponad 30 lat pracy instrumentów badawczych sond. Jak widać w tym wypadku niedoszacowanie okazało się wyjątkowo przydatne. Po 48 latach Voyagery wciąż mają niewielką ilość energii i nadal kontaktują się z Ziemią. Z pierwotnych 10 instrumentów naukowych sond pozostały tylko te, które zespół naukowy uznał za najistotniejsze dla badania heliosfery Układu Słonecznego, ochronnego bąbla wiatru słonecznego i pól magnetycznych wytwarzanych przez Słońce. Dodajmy, że Voyager 1 dotarł do krawędzi heliosfery i początku przestrzeni międzygwiezdnej w 2012 roku. Natomiast Voyager 2 osiągnął tę granicę w 2018 roku. Żaden inny statek kosmiczny stworzony przez człowieka nie operował w przestrzeni międzygwiezdnej. Dodatkowy rok życia Podsystem promieniowania kosmicznego, który został wyłączony na Voyagerze 1 w zeszłym tygodniu, to zestaw trzech teleskopów zaprojektowanych do badania promieni kosmicznych, w tym protonów z Galaktyki i Słońca. Dane z tych teleskopów pomogły zespołowi naukowemu ustalić m.in., kiedy i gdzie Voyager 1 opuścił heliosferę. Natomiast zaplanowany do dezaktywacji jeszcze w tym miesiącu instrument Voyagera 2 do pomiaru niskoenergetycznych cząstek naładowanych mierzy różne jony, elektrony i promienie kosmiczne pochodzące z naszego Układu Słonecznego i Galaktyki. Instrument składa się z dwóch podsystemów: niskoenergetycznego teleskopu cząstek do szerszych pomiarów energii oraz niskoenergetycznego analizatora cząstek magnetosferycznych do bardziej ukierunkowanych badań magnetosfery. Oba systemy wykorzystują obrotową platformę, dzięki czemu ich pole widzenia wynosi 360 stopni. Sama platforma jest zasilana silnikiem krokowym, który zapewnia 15,7-watowy impuls co 192 sekundy. Silnik został przetestowany do 500 tys. kroków – wystarczająco dużo, aby zagwarantować ciągłą pracę podczas przelotu misji obok Saturna, co miało miejsce w sierpniu 1980 roku dla Voyagera 2. Do czasu dezaktywacji na Voyagerze 2, silnik wykona ponad 8,5 miliona kroków! Wzorowa inżynieria kosmiczna – Sondy kosmiczne Voyager znacznie przekroczyły swoją pierwotną misję badania planet zewnętrznych. Wszystkie dodatkowe dane, które zebraliśmy od tego czasu, są nie tylko cenną wiedzą z zakresu heliofizyki, ale także świadectwem wzorowej inżynierii, która została zastosowana w Voyagerach. W końcu rozpoczęły badania niemal 50 lat temu i robią to do dziś – powiedział Patrick Koehn, naukowiec programu Voyager. Inżynierowie misji chcą uniknąć wyłączania instrumentów naukowych tak długo, jak to możliwe. Wszystko dlatego, że dane naukowe zebrane przez bliźniacze sondy Voyager są wyjątkowe. Po wyłączeniu tych dwóch instrumentów, Voyagery powinny mieć wystarczającą moc do działania przez kolejny rok, zanim zespół będzie musiał wyłączyć inny instrument na obu statkach kosmicznych. W tzw. międzyczasie Voyager 1 będzie nadal obsługiwał swój magnetometr i podsystem fal plazmowych. Niskoenergetyczny instrument cząstek naładowanych będzie działał do końca 2025 roku, ale zostanie wyłączony w przyszłym roku. Natomiast Voyager 2 będzie nadal obsługiwał swój magnetometr i instrumenty fal plazmowych w dającej się przewidzieć przyszłości. Podsystem promieniowania kosmicznego ma zostać wyłączony w 2026 roku. Dzięki wdrożeniu tego planu oszczędzania energii, inżynierowie uważają, że obie sondy mogą mieć wystarczającą ilość energii elektrycznej, aby kontynuować pracę z co najmniej jednym instrumentem naukowym do 2030 roku! Voyager 1 i Voyager 2 pozostają najbardziej odległymi obiektami zbudowanymi przez człowieka. Voyager 1 znajduje się w odległości ponad 25 miliardów kilometrów, a Voyager 2 ponad 21 miliardów kilometrów od Ziemi. Przesłanie sygnału radiowego z Ziemi do Voyagera 1 zajmuje ponad 23 godziny, a do Voyagera 2 – 19,5 godziny. Źródło: NASA Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
W Wigilię czeka nas rekordowy przelot sondy Parker Solar Probe przy Słońcu. To będą kosmiczne święta!
Parker Solar Probe ma niezwykły prezent dla miłośników astronomii na całym świecie. 24 grudnia 2024 roku amerykańska sonda dokona najbliższego w historii przelotu w pobliżu Słońca.
Spis treści: Niezbadane terytorium Prawie 1000 stopni Celsjusza Misja tylko dla odważnych Sonda słoneczna NASA dokona rekordowo bliskiego przelotu nad Słońcem w Wigilię Bożego Narodzenia. Gdy my będziemy ubierali choinki i robili ostatnie zakupy, Parker Solar Probe przeleci przez zewnętrzną atmosferę naszej centralnej gwiazdy. Dojdzie do tego dokładnie o godzinie 12:53 czasu środkowoeuropejskiego. Sonda zbliży się do powierzchni gwiazdy na odległość 6,1 miliona kilometrów. – Żaden obiekt stworzony przez człowieka nigdy nie przeleciał tak blisko gwiazdy, więc Parker przekaże nam dane z niezbadanego terytorium – napisał w oświadczeniu Nick Pinkine, kierownik operacyjny misji Parker Solar Probe w Laboratorium Fizyki Stosowanej Uniwersytetu Johna Hopkinsa (JHUAPL) w Maryland. Niezbadane terytorium 6,1 miliona kilometrów do powierzchni oznacza, że sonda wleci na niemal dwa miliony kilometrów w obszar korony słonecznej. To bardzo gorąca zewnętrzna atmosfera Słońca – jej dokładne badanie jest jednym z celów misji Parkera. Sonda będzie leciała z prędkością około 692 000 km/godz., co jest oszałamiającym wynikiem. Statek kosmiczny osiągnął go, wykonując wcześniej siedem przelotów nad Wenus i w ten sposób korzystając ze wspomagania grawitacyjnego. Wigilijny przelot będzie 22. bliskim spotkaniem Parkera ze Słońcem od czasu wystrzelenia sondy w 2018 r. Statek kosmiczny ustanowił już nowy rekord jako najszybszy obiekt zbudowany przez człowieka, który przeleciał blisko Słońca. Teraz leci siedem razy bliżej gwiazdy niż jakikolwiek inny statek kosmiczny. Prawie 1000 stopni Celsjusza W przeciwieństwie do startów rakiet NASA i lądowań na Marsie, przelot nad Słońcem nie będzie transmitowany na żywo. Zamiast tego NASA i zespół misji Parker Solar Probe aktualizują status sondy kosmicznej m.in. na stronie NASA Eyes On The Solar System Parker Solar Probe. Pozwala ona użytkownikom śledzić sondę kosmiczną i zobaczyć, gdzie znajduje się w danym momencie. Temperatura korony słonecznej to nawet milion stopni Celsjusza. Jednak rejony, w które wleci sonda, powinny mieć temperaturę „tylko” około tysiąca stopni. Elementy statku kosmicznego Parker Solar Probe i instrumenty naukowe są chronione przez osłonę termiczną szerokości 2,4 metra i grubości 11 centymetrów. Osłona, wykonana z rodzaju pianki węglowej, jest umieszczona po stronie statku kosmicznego skierowanej w stronę Słońca. Została zaprojektowana tak, aby wytrzymać temperatury do 1377 stopni Celsjusza. – Jeden metr za osłoną, gdzie znajduje się korpus statku kosmicznego, panuje prawie pokojowa temperatura – napisali zarządzający misją naukowcy z Laboratorium Fizyki Stosowanej Uniwersytetu Johna Hopkinsa. – Wszystkie jego systemy będą musiały działać idealnie, aby Parker mógł zbierać dane z dynamicznego środowiska w pobliżu gwiazdy, gdzie żaden statek kosmiczny nie odważył się podróżować. Misja tylko dla odważnych – Jest to jeden z przykładów odważnych misji NASA, polegających na zrobieniu czegoś, czego nikt inny wcześniej nie zrobił, aby odpowiedzieć na odwieczne pytania dotyczące naszego Wszechświata – powiedział Arik Posner, naukowiec programu Parker Solar Probe. – Nie możemy się doczekać, aż otrzymamy pierwszą aktualizację statusu od sondy kosmicznej i zaczniemy dostawać dane naukowe w nadchodzących tygodniach. Kiedy można spodziewać się aktualizacji z sondy Parker Solar Probe? Dla kontrolerów misji Parkera spotkanie ze Słońcem rozpoczęło się na dobre w piątek 20 grudnia. To właśnie wtedy sonda Parker Solar Probe wysłała swój ostatni sygnał na Ziemię, wskazując, że rozpoczyna przelot. – Operatorzy misji w Laboratorium Fizyki Stosowanej Johnsa Hopkinsa (APL) w Laurel w stanie Maryland otrzymali transmisję sygnału nawigacyjnego od Parkera za pośrednictwem kompleksu NASA Deep Space Network w Canberze w Australii o godzinie 19:20 czasu wschodniego, wskazując, że wszystkie systemy statku kosmicznego działają normalnie – napisała NASA w aktualizacji z 20 grudnia. Wtorek 24 grudnia to dzień przelotu sondy Parker Solar, tzw. Flyby. Zespół misji nie będzie miał kontaktu ze statkiem kosmicznym, ale powinien on wykonywać zaprogramowane działania. W czasie przelotu należy wypatrywać potencjalnego wideo lub oświadczenia wydanego przez NASA i członków zespołu misji JHUAPL, aby uczcić to wydarzenie. Dopiero zaś w piątek 27 grudnia kontrolerzy misji NASA i JHUAPL spodziewają się usłyszeć pierwszy sygnał z sondy Parker Solar Probe po przelocie. Pierwszych danych możemy natomiast spodziewać się w przyszłym tygodniu. Źródło: space.com Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Przebadano pierwsze próbki pochodzące z niewidocznej strony Księżyca. Poznaliśmy jego nieznaną historię
Ślady po aktywności wulkanicznej sprzed nawet kilku miliardów lat odkryli naukowcy w materiałach pozyskanych z „ciemnej” strony Księżyca. Są to pierwsze wyniki naukowych analiz próbek pobranych przez chińską misję Chang'e-6, która zebrała prawie dwa kilogramy księżycowej gleby.
Spis treści: Gdzie nie sięga wzrok Ludzi tam jeszcze nie było Drobny pył – mnóstwo informacji Jedyny naturalny satelita Ziemi jest całkiem wiekowy. Wiemy, że jest niewiele młodszy od Układu Słonecznego, bo istniał już 4,46 miliarda lat temu. Nowe badania rzucają jeszcze więcej światła na dzieje tego ciała niebieskiego. Dwa niezależne od siebie chińskie zespoły badawcze wzięły pod lupę próbki zebrane tego lata z Księżyca. Gdzie nie sięga wzrok W czerwcu 2024 roku po niewidoczne z Ziemi stronie Srebrnego Globu wylądował chiński bezzałogowy pojazd kosmiczny Chang’e 6, nazwany tak na cześć chińskiej bogini Księżyca. Pobrał blisko 2 kilogramy księżycowego pyłu. Próbki te powróciły na Ziemię w specjalnej kapsule. Taki ładunek jest dla badaczy bardzo cenny. Analizując księżycowy materiał, możemy jeszcze lepiej poznać dzieje Układu Słonecznego. Do tej pory najwięcej księżycowych skał dostarczono na Ziemię w czasie trwania amerykańskiego załogowego programu Apollo. Rekordowe 110 kg przywieźli ostatni astronauci w ramach misji Apollo 17 z 1972 roku. Ludzi jeszcze tam nie było Do tej pory ludzie nie wylądowali po niewidocznej stronie Księżyca. Dlatego tak cenne są próbki pozyskane i przeanalizowane przez Chińczyków. Co powiedziały badaczom? Wynikami podzielili się na łamach prestiżowych pism „Nature” i „Science”. Pierwsze fragmenty przeanalizowane przez naukowców ujawniają dawną aktywność wulkaniczną Srebrnego Globu. – Możemy opowiedzieć historię długiej historii wulkanizmu i różnych źródeł płaszcza po drugiej stronie Księżyca – mówi Qiu-Li Li, badacz z Chińskiej Akademii Nauk w Pekinie i współautor artykułu w „Nature”. Próbki pochodzą z Basenu Biegun Południowy-Aitken. Ten gigantyczny krater uderzeniowy ma średnicę aż 2500 km. Jest największym i jednym z najstarszych na Księżycu. Powstał w wyniku uderzenia asteroidy prawie 4 miliardy lat temu. Znajduje się – jak wskazuje nazwa – w pobliżu południowego bieguna Srebrnego Globu. Drobny pył – mnóstwo informacji Zgodnie z oczekiwaniami naukowcy potwierdzili, że drobny pył – o wielkości od 1 do setek mikrometrów – zawiera mieszankę ziaren z różnych epok geologicznych. Jak opisuje Yi-Gang Xu, współautor artykułu w „Science” i petrolog z Chińskiej Akademii Nauk w Guangzhou, ciągłe bombardowanie przez mikrometeoryty i wysokoenergetyczne cząstki słoneczne rozbija skały na pył, który następnie unosi się bez przeszkód w atmosferze i ląduje w innym miejscu. Dzięki pomiarom zawartości izotopów w regolicie (księżycowym pyle) chińscy badacze odkryli, że wiele tworzących go ziaren pochodzi z lawy, która płynęła na powierzchni około 2,83 miliarda lat temu. Drugi zespół badaczy z Państwa Środka uzyskał zbliżone wyniki, ale znalazł też ziarna lawy starsze niż 4,2 miliarda lat. Nie jest jasne, z jakiej głębokości pochodzą próbki. Chang’e mógł je pobrać nawet z głębokości do 2 metrów, bo był zaopatrzony w odpowiednie wiertło. Najnowsze badania dobitnie potwierdzają wcześniejsze ustalenia, że Księżyc przez miliardy lat cechował się aktywnym wulkanizmem. W końcu nasz naturalny satelita stał się niemal statyczny. Księżyc nadal skrywa wiele zagadek. Naukowcy nie są do końca pewni, jak powstał. Analizując kolejne dane, co roku dowiadujemy się o nim coraz więcej. Na przykład w lipcu naukowcy ogłosili zlokalizowanie podziemnej jaskini. Jest położona ponad sto metrów pod powierzchnią satelity. Być może w przyszłości posłuży do stworzenia bazy dla ludzi. Źródła: Nature, Science
NASA wystrzeliła swoją największą sondę planetarną. Zbada, czy pod lodową pokrywą księżyca Jowisza jest życie
Ogromna i nowoczesna sonda NASA – Europa Clipper – wczoraj rozpoczęła swoją długą podróż w kierunku Układu Jowisza. Zbudowany w Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL), naszpikowany instrumentami badawczymi statek ma pomóc ocenić, co znajduje się pod lodową powierzchnią Europy. Zdaniem astrobiologów Europa, obok księżyca Saturna Enceladusa, jest najlepszym miejscem do odnalezienia pozaziemskiego życia.
Spis treści: Trzy miliardy kilometrów kosmicznej podróży Panele solarne wielkie jak boisko Chemiczny ślad życia Na ten moment czekaliśmy długo. W poniedziałek 14 października, sześć minut po godzinie 12 czasu lokalnego (godz. 18.06 w Polsce), ze stanowiska startowego 39A kompleksu Kennedy Space Center w niebo wzniósł się Falcon 9 firmy SpaceX. Wynosił w kosmos jedną, bezcenną sondę – Europa Clipper. Krótko po godzinie 13:00 czasu wschodniego NASA i SpaceX potwierdziły, że Europa Clipper został pomyślnie umieszczony w przestrzeni kosmicznej. Rozpoczął swą długą podróż ku jednemu z czterech największych księżyców Jowisza – Europie. Trzy miliardy kilometrów kosmicznej podróży – Sonda Europa Clipper pomyślnie oddzieliła się od rakiety. Proszę, pożegnajcie się z naszym statkiem kosmicznym– powiedział Pranay Mishra, menadżerka lotu misji z JPL Centrum NASA. Po odebraniu przez kontrolerów lotu pierwszych sygnałów ze statku kosmicznego, wiwatom i oklaskom nie było końca. Urzędnicy NASA poinformowali o możliwym problemie z wentylacją w systemie napędowym sondy, ale później potwierdzili, że system napędowy wydaje się działać zgodnie z oczekiwaniami. Tym samym rozpoczęła się długa podróż do Jowisza. Europa Clipper ma wejść na orbitę planety w 2030 roku po 5,5-letnim locie i przemierzeniu niemal trzech miliardów kilometrów. Tak długa droga jest wynikiem trajektorii wykorzystującej tzw. asysty grawitacyjne, które pozwalają nadać statkowi odpowiednią prędkość i kierunek. Sonda przeleci najpierw obok Marsa, a następnie ponownie obok Ziemi. Wykorzysta grawitację każdej z planet do zwiększenia swojej prędkości. Panele solarne wielkie jak boisko Europa Clipper zasilany jest energią słoneczną. Po rozłożeniu paneli słonecznych sonda będzie miała długość ponad 30 metrów. Mniej więcej tyle, co boisko do koszykówki. Odpowiednie możliwości manewrowania mają zapewnić 24 silniki. Ale najważniejszą częścią sondy jest dziewięć superczułych instrumentów naukowych i dodatkowe instrumenty do badań grawitacyjnych i radiowych. Po rozpoczęciu okresu orbitowania wokół Jowisza, Europa spędzi mniej więcej rok na modyfikacji swojej trajektorii, aby przygotować się do pierwszego przelotu w pobliżu Europy. Następnie sonda spędzi około trzech lat, przelatując wielokrotnie w pobliżu Europy i przesyłając dane na Ziemię. W trakcie misji sonda zbada niemal całą powierzchnię księżyca. Tych przelotów w pobliżu Europy ma być łącznie 50. Mają pozwolić ustalić, czy pod lodową powierzchnią tego księżyca istnieją miejsca, które mogłyby wspierać życie. Chemiczny ślad życia Europa Clipper będzie badać skład chemiczny pokrytego lodem księżyca, a także jego wewnętrzną strukturę i geologię. Informacje te mogą pomóc naukowcom potwierdzić, czy Europa ma odpowiednie składniki do podtrzymania życia obecnie – czy też w pewnym momencie je miała. – Szukamy środowiska nadającego się do zamieszkania – powiedziała Bonnie Buratti z zespołu naukowego misji. – Próbujemy szukać niezbędnych składników do życia. Jesteśmy niemal pewni, że na Europie jest woda w stanie ciekłym. Ale chcemy sprawdzić, czy znajdziemy tam również odpowiednie związki chemiczne i energię – czy to z aktywnej geologii, czy z czegoś innego – które pozwolą na rozwój życia. Szacuje się, że wewnętrzny ocean Europy ma dwa razy większą objętość niż wszystkie oceany na Ziemi razem wzięte. Kilka sond kosmicznych już wcześniej obserwowało Europę – w tym misje NASA Voyager 1, Voyager 2 i Galileo. Ale Europa Clipper to pierwsza sonda, która skupi się przede wszystkim na tym lodowym księżycu. Co więcej, przez pewien czas będzie badała Europę w porozumieniu z sondą Europejskiej Agencji Kosmicznej JUICE. Oznacza to, że lata trzydzieste naszego wieku będą zdominowane przez doniesienia z Układu Jowisza. Ciekawe, co tam znajdziemy. Źródło: NASA. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Dzisiaj startuje misja Hera. Będzie badać układ planetoid, w który uderzyła sonda DART
Na stanowisku startowym SpaceX kosmodromu Centrum Kosmicznego Johna F. Kennedy'ego na Florydzie stoi już rakieta Falcon 9, w luku której spoczywa wyjątkowy satelita. Hera, bo taką nazwę nadano urządzeniu, jest częścią europejskiego programu obrony planetarnej. Zadaniem sondy jest ocena działania impaktora kinetycznego misji DART, który wbił się w planetoidę i zmienił jej prędkość.
Spis treści: Co zrobił DART? Impaktor kinetyczny Hera to potrójna sonda Problemy firmy SpaceX To już ostatnie chwile przed wystrzeleniem Hery, misji Europejskiej Agencji Kosmicznej. Okno startowe otwiera się 7 października i jeśli wszystko pójdzie pomyślnie, to o godzinie 16.52 naszego czasu Falcon 9 odpali rakiety pierwszego stopnia i zacznie wznosić się ku niebu. Co zrobił DART? Hera, misja Europejskiej Agencji Kosmicznej nazwana na cześć greckiej bogini małżeństwa, kobiet i rodziny, odwiedzi Dimorphosa. To planetoida o średnicy 150 metrów, w którą we wrześniu 2022 roku uderzyła sonda NASA DART (Double Asteroid Redirection Test). Dimorphos tworzy układ podwójny z inną planetoidą – Didymosem. Wynikiem zderzenia było zepchnięcie Dimorphosa z kursu i zmiana jego prędkości. A chociaż od tamtego czasu pojawiło się wiele badań efektów tego zdarzenia, to Hera umożliwi zebranie bardzo szczegółowych danych. Będą one dotyczyć zarówno powierzchni planetoidy, jak i je struktury wewnętrznej. Sonda zbada miejsce uderzenia impaktora kinetycznego i dokona szczegółowych pomiarów Dimorphosa. Wszystko po to, by pomóc naukowcom udoskonalić strategie obrony Ziemi na wypadek, gdyby w przyszłości Ziemi zagroziła jakaś planetoida. Np. taka, która mogłaby zrobić z nami to, co planetoida Chicxulub zrobiła z dinozaurami. Pierwszy realny test obrony planetarnej Ziemi, czyli właśnie DART, został uznana za sukces. Impaktor kinetyczny – DART zdołał zmienić orbitę Dimorphosa bardzo skutecznie, nawet przekraczając oczekiwania. Teraz naukowcy muszą wiedzieć szczegółowo, co się stało i jakie skutki miało to uderzenie w planetoidę – powiedział Paolo Martino, główny inżynier i zastępca kierownika projektu z bazy ESA w Noordwijk w Holandii. Po tym, jak impaktor kinetyczny DART uderzył w Dimorphosa, pęd sondy i siła pochodząca od odłamków wyrzuconych z planetoidy wybiły ją na 33 minuty z okresu orbitalnego wokół Didymosa. Zderzenie zmieniło kształt tego ciała niebieskiego i wysłało pióropusz pyłu i skał na tysiące kilometrów w przestrzeń kosmiczną. Instrumenty Hery będą rejestrować dokładny rozmiar, kształt, masę i orbitę Dimorphosa. Dzięki temu naukowcy będą mogli ustalić, jak efektywnie pęd został przeniesiony z sondy DART na kosmiczną skałę i w jakim stanie planetoida została po kolizji. Hera to potrójna sonda Misja składa się z trzech satelitów: głównego statku kosmicznego Hera oraz dwóch partnerskich cubesatów o imionach Milani i Juventas. Po przybyciu misji na miejsce, co zaplanowane jest na grudzień 2026 roku, statki rozłączą się. Cubesaty mają za zadanie mapować powierzchnię w najdrobniejszych szczegółach i mierzyć pył wokół ciała. Umieszczą też na Dimorphosie radar penetrujący grunt, co pozwoli ocenić wewnętrzną strukturę planetoidy. Następnie cubesaty podejmą próbę lądowania na planetoidzie i dokonają dalszych pomiarów. Jeśli start będzie pomyślny i Hera wejdzie na wyliczoną trajektorię, to już w marcu przyszłego roku przeleci obok Marsa. Aby dotrzeć do Dimorphosa będzie musiała przemierzyć 177 milionów kilometrów. Hera ma poruszać się w trakcie swojego lotu kosmicznego z prędkością około 6,6 km/s względem Ziemi. – Czeka nas seria zapierających dech w piersiach momentów – powiedział Paolo Martino, główny inżynier i zastępca kierownika projektu z bazy ESA w Noordwijk w Holandii. – Pierwszym z nich jest przetrwanie przez statek fazy wzbijania się rakiety w niebo. Problemy firmy SpaceX Poza rutynowym ryzykiem związanym ze złą pogodą i problemami technicznymi, które mogą zatrzymać misje na platformie startowej, pojawiły się wątpliwości co do tego, czy rakieta SpaceX będzie mogła latać. W zeszłym tygodniu Falcon 9 został uziemiony przez amerykańską Federalną Administrację Lotnictwa po raz trzeci w ciągu trzech miesięcy. Stało się to po tym, jak doświadczył awarii górnego stopnia, gdy spadał z powrotem na Ziemię. Dzisiejszy start można oglądać m.in. na oficjalnym kanale ESA. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Pierwsze zdjęcie południowego bieguna Merkurego. Jest polski akcent
W chwili, gdy na terenie Europy zbliżała się północ, europejsko – japońska sonda BepiColombo przeleciała tak blisko Merkurego, iż w kosmicznej skali niemal dotknęła powierzchni planety. Mamy już pierwsze zdjęcie południowego bieguna pierwszej planety od Słońca.
Instrumenty sondy BepiColombo były w pełnej gotowości. Dzięki temu można teraz oczekiwać serii niezwykłych zdjęć i danych ze spalonej przez Słońca kosmicznej skały. Jak również pierwszego zdjęcia południowego bieguna planety. Sonda BepiColombo leci do Merkurego W nocy ze środy na czwartek (4–5 września 2024 r.) sonda BepiColombo wykonała swój 4. przelot w pobliżu Merkurego. Tym razem satelita zbliżył się do powierzchni planety na rekordowo małą odległość 165 kilometrów. Dla porównania Międzynarodowa Stacja Kosmiczna porusza się około 400 km nad naszą planetą. Ten przelot w pobliżu planety zmniejszył prędkość sondy i zmienił jej kierunek. Dał również możliwość wykonania serii zdjęć i dopracowywania operacji instrumentów naukowych przed rozpoczęciem głównej misji. Południowy biegun Merkurego Kontrolerzy misji potwierdzili, że wszystkie systemy sondy podczas krytycznego manewru działały poprawnie. Kamery zarejestrowały obrazy pokrytej kraterami powierzchni Merkurego. Najważniejszymi z nich są pierwsze w historii obrazy nieuchwytnego dotąd południowego bieguna Merkurego. Pierwsze opublikowane przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA) oraz Japońską Agencję Eksploracji Przestrzeni Kosmicznej JAXA zdjęcie południowego bieguna najbardziej wewnętrznej planety Układu Słonecznego zostało wykonane przez jedną z kamer monitorujących sondę. Południowy biegun planety jest widoczny na zdjęciu w prawej górnej części dysku Merkurego. Historyczna fotografia została wykonana około 23 minuty po największym zbliżeniu satelity do planety, gdy sonda BepiColombo znajdowała się około 3500 kilometrów od powierzchni Merkurego. Przygotowania do głównej fazy misji – Jesteśmy zachwyceni sukcesem tego przelotu – powiedział Johannes Benkhoff, naukowiec projektu BepiColombo. – Zebrane dane dadzą nam nowy wgląd w ewolucję Merkurego i pomogą dostroić nasze instrumenty do głównej misji naukowej – dodał badacz. W trakcie wczorajszego przelotu w pobliżu Merkurego działało 10 instrumentów badawczych sondy. W najbliższych dniach będę spływały kolejne informacje z przelotu, dając nam przedsmak odkryć naukowych, których możemy się spodziewać po głównej misji. Działały m.in. przyrządy do monitorowania magnetyzmu, plazmy, które pobrały próbki z otoczenia przed, w trakcie i po największym zbliżeniu. – Ekscytuje mnie myśl, jak bardzo BepiColombo może poszerzyć nasze zrozumienie i wiedzę na temat Merkurego podczas tych krótkich przelotów – mówi Johannes Benkhoff. Światowej klasy laboratorium – Mogliśmy przelecieć naszym światowej klasy laboratorium naukowym przez różnorodne i niezbadane części środowiska Merkurego, do których nie będziemy mieli dostępu, gdy już znajdziemy się na orbicie planety. Jednocześnie uzyskujemy przewagę w przygotowaniach docelowej fazy misji. Dzięki zebranym danym przejdziemy do głównej misji naukowej tak szybko i płynnie, jak to możliwe – dodał. Przypomnijmy, że wystrzelona w październiku 2018 roku sonda BepiColombo składa się z 2 statków kosmicznych: Mercury Planetary Orbiter Europejskiej Agencji Kosmicznej, Mercury Magnetospheric Orbiter Japońskiej Agencji Eksploracji Przestrzeni Kosmicznej. W tej chwili jednostki podróżują wspólnie, jednak rozdzielą się po docelowym wejściu na orbitę Merkurego w 2026 roku. Będą badały i analizowały najbardziej wewnętrzną planetę naszego układu przy pomocy 16 instrumentów naukowych. Polski akcent w BepiColombo Przy jednym z tych instrumentów – Mercury Radiometer and Thermal Infrared Spectrometer (MERTIS) – pracowali również polscy inżynierowie z Centrum Badań Kosmicznych PAN. Zaprojektowali i zbudowali MPOI-Pointing Unit, który służy do orientacji kierunku pomiaru instrumentu MERTIS. W miarę jak BepiColombo kontynuuje swoją podróż, narasta oczekiwanie na przełomowe odkrycia, które czekają, gdy misja rozpocznie swoją podstawową fazę naukową, obiecując odkrycie tajemnic najgłębszego świata naszego Układu Słonecznego. Źródło: ESA – BepiColombo Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Sonda JUICE perfekcyjnie wykonała manewr podwójnej asysty grawitacyjnej! Teraz zmierza ku Wenus
Ten manewr trwał dobę. Najpierw największa sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej JUICE przeleciała w pobliżu Księżyca, by dzięki jego grawitacji przyspieszyć. Natomiast 24 godziny później zbliżyła się do Ziemi na odległość mniejszą niż ta, po której poruszają się duże satelity telekomunikacyjne. – Byliśmy zachwyceni, widząc JUICE ponownie tak blisko Ziemi – skomentował wydarzenie Ignacio Tanco, kierownik operacyjny misji.
W tym artykule: Wcisnąć pedał gazu do maksimum Niewidzialna linia grawitacyjna JUICE leci ku Wenus Polskie akcenty w misji JUICE Przygotowanie do tego manewru trwały wiele miesięcy. Celem misji JUICE jest zbadanie lodowych księżyców Jowisza. Specjaliści przeprowadzili setki symulacji mających wyłowić każdy najdrobniejszy problem, jaki mógł się pojawić przy przejściu sondy korytarzem pomiędzy Księżycem a Ziemią. Był to historyczny, pierwszy manewr z wykorzystaniem podwójnej asysty grawitacyjnej. Wcisnąć pedał gazu do maksimum – To jak bardzo szybki przejazd przez wyjątkowo wąski korytarz. Wciśnięcie pedału gazu do maksimum, gdy margines na poboczu drogi wynosi zaledwie milimetry – wyjaśniał na konferencji prasowej Ignacio Tanco z ESA. Największe zbliżenie do Księżyca miało miejsce 19 sierpnia o godzinie 23:15 CEST. Sonda JUICE zbliżyła się do Ziemi nieco ponad 24 godziny później, o godz. 23:56 CEST 20 sierpnia. Przelot w pobliżu Księżyca zwiększył prędkość sondy o 0,9 km/s względem Słońca, kierując ją w stronę Ziemi. Natomiast przelot w pobliżu Ziemi wyhamował JUICE o 4,8 km/s w stosunku do Słońca, kierując satelitę na nową trajektorię w stronę Wenus. Ogólnie rzecz biorąc, przelot w pobliżu Księżyca i Ziemi odchylił sondę o kąt 100° w porównaniu z trajektorią sprzed przelotu. – Zasadniczo manewr asysty grawitacyjnej polega na takim poprowadzeniu trajektorii obiektu, aby odpowiednio wykorzystać przyciąganie dużych ciał niebieskich, które biorą w nim udział. W efekcie dodają mu energii kinetycznej niczym za pomocą procy – wyjaśnia mgr inż. Jędrzej Baran, który należy do działającej w Centrum Badań Kosmicznych PAN grupy pracującej przy jednym z 10 instrumentów sondy JUICE, Radio & Plasma Waves Investigation (RPWI). Niewidzialna linia grawitacyjna – Należy sobie wyobrazić, że nasz pędzący przez przestrzeń kosmiczną statek kosmiczny używając swoich silników tak poprowadzi trajektorię swojego lotu, by złapać się na niewidzialną linę grawitacyjną do poruszających się przez Układ Słoneczny Ziemi i Księżyca. Najpierw nasz jedyny naturalny satelita delikatnie zakrzywi drogę, po jakiej porusza się sonda JUICE. To znacznie poprawi efektywność drugiej części manewru, czyli regularnej asysty z wykorzystaniem Ziemi – tłumaczy inżynier. Dodaje, że mimo wielu testów jest to bardzo ryzykowna operacja. Podczas przelotów w pobliżu Księżyca i Ziemi włączono dwie kamery monitorujące statek. Były zaprojektowane do obserwowania procesu rozkładania się elementów sondy na orbicie. Bo tak wielkie urządzenie, jak JUICE, którego same panele słoneczne mają powierzchnię 97 metrów kwadratowych, musiało być złożone w trakcie lotu na orbitę. Po tym wydarzeniu kamery nie miały być już używane. Jednak specjaliści misji uznali, że można spróbować wykorzystać je do sprawdzenia, jak sonda „widzi” Księżyc i Ziemię. Przelot w pobliżu Księżyca był nawet relacjonowany na żywo, a widzowie mieli szansę obejrzeć cztery zdjęcia przesłane przez sondę. Niestety, przelot w pobliżu naszej planety nie mógł być relacjonowany, ponieważ potężne anteny łącznościowe Deep Space Network, ze względu na bliskość sondy, nie były w stanie płynnie przekazywać sobie łączności z nią. JUICE leci ku Wenus Mimo to zbliżenie do Ziemi na zaledwie 6840 km nad Azją Południowo-Wschodnią i Oceanem Spokojnym pozwoliło wykonać sondzie serię zdjęć oraz zebrać dane naukowe za pomocą ośmiu z dziesięciu instrumentów. W dodatku udało się przeprowadzić całą operację, wykorzystując minimalną ilość paliwa. – Dzięki bardzo precyzyjnej nawigacji zespołu ESA ds. dynamiki lotu, udało nam się zużyć tylko niewielki ułamek paliwa zarezerwowanego dla tego przelotu. Zwiększy to margines, który zachowujemy na czarną godzinę lub by przedłużyć misję naukową, gdy dotrzemy do Jowisza – dodał Ignacio Tanko. Teraz JUICE bezpiecznie zmierza w kierunku Wenus. To przy tej planecie zaplanowana jest kolejna asysta grawitacyjna statku. Jednak na to wydarzenie będziemy musieli poczekać jeszcze rok. Sonda JUICE została wyniesiona w kosmos 5 kwietnia 2023 roku dzięki rakiecie Ariane 5. Największy europejski satelita wykona szczegółowe obserwacje gazowego olbrzyma Jowisza i jego trzech dużych księżyców oceanicznych – Ganimedesa, Kallisto i Europy. Ambitna misja scharakteryzuje te ciała niebieskie za pomocą potężnego zestawu instrumentów teledetekcyjnych, geofizycznych i in situ. Naukowcy chcą dowiedzieć się więcej o tych fascynujących miejscach jako potencjalnych siedliskach dla przeszłego lub obecnego życia. Polskie akcenty w misji JUICE JUICE będzie dogłębnie monitorować złożone środowisko magnetyczne, promieniowanie i plazmę Jowisza oraz jego wzajemne oddziaływanie z księżycami. Zbada system Jowisza jako archetyp dla systemów gazowych olbrzymów we Wszechświecie. W prace nad misją zaangażowanie są Polacy. W Centrum Badań Kosmicznych PAN opracowywano duże elementy dwóch instrumentów: wspomnianego RPWI i Submillimetre Wave Instrument (SWI). Natomiast prof. Hanna Rothkaehl z CBK PAN jest też coPI (czyli współ-głównym naukowcem) RPWI. Głównym partnerem przemysłowym w tej misji była firma Astronika. Źródło: ESA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Sonda JUICE wykona pierwszy w historii manewr podwójnej asysty grawitacyjnej. Wezmą w nim udział Ziemia i Księżyc
Największa sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej Jupiter Icy Moons Explorer (JUICE) powróci na Ziemię w dniach 19–20 sierpnia. Kontrolerzy lotu przeprowadzą urządzenie w pobliżu Księżyca, a następnie obok samej Ziemi. Ten manewr „hamowania” zabierze JUICE na skróty do układu Jowisza.
W tym artykule: Malownicza trasa JUICE Podwójna asysta grawitacyjna Pełna gotowość do manewru Polski udział w misji JUICE Jeśli we wtorek 20 sierpnia będziecie akurat w południowo-wschodniej Azji lub na Oceanie Spokojnym, to przygotujcie się na niezwykły widok. Późnym wieczorem (21:56 UTC) JUICE, największa sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), zbliży się do Ziemi na odległość niespełna siedmiu tysięcy kilometrów. Oznacza to, że zahaczy o średnią orbitę ziemską rozciągającą się powyżej dwóch tysięcy kilometrów, lecz poniżej orbity geostacjonarnej, która zaczyna się na wysokości około 35 tys. kilometrów nad równikiem. Oczywiście sonda raczej nie będzie widoczna gołym okiem. Jednak można będzie ją śledzić dzięki teleskopom, a nawet dobrej jakości lornetkom astronomicznym. Malownicza trasa JUICE Tylko dlaczego wystrzelona w ubiegłym roku sonda, której celem są lodowe księżyce Jowisza, wraca w kierunku Ziemi? Ponieważ w swojej podróży ku oddalonemu o 800 milionów kilometrów układowi Jowisza wykorzystuje grawitację ciał Układu Słonecznego. Wysłanie JUICE najprostszą drogą w kierunku największej planety Układu Słonecznego wymagałoby 60 tys. kg paliwa na pokładzie. Nawet gdyby udało się zatankować sondę taką ilością paliwa, to konieczne byłoby kolejne paliwo, które wyhamowałoby JUICE w pobliżu Jowisza. W innym wypadku sonda nie weszłaby na jego orbitę, lecz po prostu przeleciała obok i poleciała dalej w przestrzeń kosmiczną. Właśnie dlatego sondzie wyznaczono malowniczą, wykorzystującą grawitację innych planet trasę. Chodzi o to, by ostrożnie dostosować jej trajektorię i upewnić się, że dotrze do Jowisza zachowując odpowiednią prędkość i kierunek. Warto podkreślić, że trasa ta była wyliczana i ustalana przez 20 lat! Podwójna asysta grawitacyjna Sierpniowy przelot będzie historycznym wydarzeniem. Będzie to pierwszy w historii przelot tego typu sondy w pobliżu Księżyca i pierwszy w historii manewr podwójnej asysty grawitacyjnej. Manewr ten zmieni prędkość i kierunek JUICE, co wywoła zmianę orientacji sondy w przestrzeni. Będzie to niezwykle śmiały wyczyn. Najmniejszy błąd może zepchnąć sondę z kursu i doprowadzić do gwałtownego i katastrofalnego zakończenia misji. Podczas przelotu w pobliżu Ziemi, grawitacja naszej planety wyhamuje sondę i zmieni jej trajektorię, kierując JUICE na trasę w pobliżu Wenus. Ten drugi bliski przelot odbędzie się w sierpniu 2025 roku. Od tego momentu zacznie dochodzić do wzrostu energii, aż Wenus gwałtownie przyspieszy sondę i skieruje ją ponownie w stronę Ziemi. Jak twierdzą specjaliści ESA – taki sposób przyspieszania sondy można przyrównać do wypicia trzech espresso jednego po drugim. Pełna gotowość do manewru Eksperci z obsługi misji przygotowywali się do sierpniowego wydarzenia od kilku miesięcy. W lipcu odbyły się nawet warsztaty mające symulować przelot i pozwolić wyłapać ewentualne problemy, do jakich może dojść podczas manewru asysty grawitacyjnej. Jak informuje ESA – eksperci są pewni sukcesu. Choć podkreślają, że jest to ryzykowne wyzwanie, z którym nie spotkała się żadna inna misja kosmiczna. Jak ujął to Ignacio Tanco, kierownik operacyjny ds. statków kosmicznych ESA: to jak bardzo szybki przejazd przez wyjątkowo wąski korytarz. Wciśnięcie pedału gazu do maksimum, gdy margines na poboczu drogi wynosi zaledwie milimetry. Tak bliski przelot przy Księżycu oraz przy Ziemi wymaga precyzyjnych manewrów nawigacyjnych wykonywanych w czasie rzeczywistym. Od 17 do 22 sierpnia JUICE będzie w stałym kontakcie ze stacjami naziemnymi na całym świecie. Operatorzy będą przez całą dobę monitorować dane z sondy i w razie potrzeby dokonywać drobnych korekt, aby utrzymać statek kosmiczny na właściwym kursie. Polski udział w misji JUICE Dodajmy, że w misję zaangażowani są Polacy. Inżynierowie Centrum Badań Kosmicznych PAN zaangażowani byli w prace nad dwoma z 10 instrumentów JUICE: Radio & Plasma Wave Investigation (RPWI) – którego celem jest badanie plazmowego środowiska Jowisza i jego księżyców. W tym fal radiowych i plazmowych, które mogą dostarczyć cennych informacji o magnetosferze Jowisza oraz interakcjach między Jowiszem a jego księżycami; Submillimeter Wave Instrument (SWI) – który służy do badania atmosfery Jowisza oraz jego księżyców poprzez obserwacje w zakresie submilimetrowych długości fal. Instrument ten umożliwia analizę składu chemicznego, dynamiki atmosferycznej oraz procesów fizycznych zachodzących na Jowiszu i jego lodowych księżycach. Dodatkowo dr hab. Hanna Rothkaehl z CBK PAN jest tzw. coPI instrumentu RPWI. Głównym partnerem przemysłowym CBK PAN w pracy nad RPWI była firma Astronika. Źródło: ESA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Pod powierzchnią Merkurego może kryć się gruba warstwa diamentów. Czy da się do nich dotrzeć?
Naukowcy podejrzewają, że wewnątrz Merkurego może znajdować się kilkunastokilometrowa warstwa diamentów. Symulacje umiejscawiają ją między jądrem a płaszczem najmniejszej planety Układu Słonecznego. Odkrycie może pomóc wyjaśnić, w jaki sposób powstaje pole magnetyczne Merkurego.
W tym artykule: Tajemnicza planeta Merkury Zagadka powierzchni Merkurego Jak gruby jest płaszcz Merkurego Warstwa diamentów we wnętrzu planety Pole magnetyczne Merkurego W czasopiśmie „Nature Communications” ukazała się zaskakująca praca naukowców z Chin i Belgii. Sugeruje ona, że w środku Merkurego – najmniejszej planety Układu Słonecznego – miałaby się znajdować warstwa diamentów. Jej grubość szacowana jest aż na 15–18 km. Badacze podejrzewają, że diamenty ukrywają się kilkaset kilometrów pod powierzchnią planety, na granicy pomiędzy płaszczem a jądrem. Tajemnicza planeta Merkury W skład Układu Słonecznego wchodzą cztery planety skaliste: Mars, Ziemia, Wenus i właśnie Merkury. Wszystkie uformowały się w podobnym okresie, ok. 4,5 mld lat temu. Jednak zasadniczo różnią się od siebie, a bodaj najbardziej zagadkową budowę ma Merkury. Planeta ta ma promień wynoszący 2440 km. To ok. 1/3 promienia Ziemi. Jednak większość jego wnętrza zajmuje metaliczne jądro. Ma ono promień aż 2074 km, co stanowi 85 proc. promienia globu. Jądro to jest częściowo płynne, a od powierzchni oddziela go cienka, zaledwie kilkusetkilometrowa warstwa płaszcza. Zagadka powierzchni Merkurego Dużą część informacji, jakie mamy o Merkurym, zawdzięczamy dwóm sondom. Pierwsza to Mariner 10, która zbliżyła się do planety w latach 70. XX w. Druga – MESSENGER – badała Merkurego między 2008 a 2015 rokiem. Obserwacje MESSENGERA przyniosły ciekawe informacje o powierzchni globu. Merkury z wyglądu przypomina nasz Księżyc. Jest szarawy i pokryty kraterami wybitymi przez planetoidy. Jednak jego powierzchnia jest nietypowo ciemna. Zdaniem badaczy to efekt obecności grafitu, jednej z odmian węgla. Ta cecha Merkurego zaintrygowała Yanhao Lina, współautora najnowszych badań. – Wiele lat temu zauważyłem, że niezwykle wysoka zawartość węgla w Merkurym może mieć znaczące konsekwencje. Uświadomiło mi to, że prawdopodobnie w jego wnętrzu wydarzyło się coś wyjątkowego – wspomina dr Lin. Merkury może mieć obszar „potencjalnie nadający się do życia”. Co mogłoby przeżyć na takiej planecie? Na najmniejszej planecie Układu Słonecznego mogą istnieć warunki do utrzymania się życia. Najbardziej odporne mikroorganizmy mogłyby przetrwać w kraterach w pobliżu północnego bieguna Me... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/merkury-moze-miec-obszar-potencjalnie-nadajacy-sie-do-zycia-co-mogloby-przezyc-na-takiej-planecie-ryc-images-generated-by-openai-s-chatgpt-69a7bf6.jpg" width="938" height="469" alt="Merkury może mieć obszar „potencjalnie nadający się do życia”. Co mogłoby przeżyć na takiej planecie? (ryc. Images generated by OpenAI’s ChatGPT)" title="Merkury może mieć obszar „potencjalnie nadający się do życia”. Co mogłoby przeżyć na takiej planecie? (ryc. Images generated by OpenAI’s ChatGPT)" /> Jak gruby jest płaszcz Merkurego Autorzy zaskakującej hipotezy o diamentach przeanalizowali ewolucję Merkurego. Przyjęli, że na samym początku swojego istnienia Merkury, jak inne planety Układu Słonecznego, składał się z oceanu stygnącej magmy. Magmę Merkurego charakteryzowała duża zawartość węgla i krzemu. Najpierw doszło w niej do koagulacji metali, które utworzyły jądro. Później, w trakcie stygnięcia, z części węgla powstał grafit, który uniósł się na powierzchnię. Krzem wszedł w skład krzemianów, tworzących płaszcz Merkurego. W tym opisie nie ma jeszcze diamentów. Jednak Lin zwrócił uwagę na badanie sprzed pięciu lat sugerujące, że płaszcz Merkurego jest o 50 km grubszy niż dotychczas przypuszczano. Gdyby tak było, zmieniałoby to temperaturę i ciśnienie w jego wnętrzu. A to z kolei by oznaczało, że w środku Merkurego węgiel mógł ulec przemianie nie tylko w grafit. Warstwa diamentów we wnętrzu planety Chińscy i belgijscy naukowcy – z pekińskiego Center for High Pressure Science and Technology Advanced Research oraz Katolickiego Uniwersytetu Lowańskiego i Uniwersytetu w Liège – stworzyli następnie mieszaninę związków chemicznych. Jej skład odpowiadał prawdopodobnemu składowi magmy Merkurego. Mieszanina zawierała węgiel, krzem, żelazo oraz różną domieszkę siarczków żelaza. Badacze ścisnęli ją prasą, osiągając ciśnienie 7 gigapaskali (70 tys. razy większe niż na powierzchni Ziemi). A także podgrzali do prawie 2 tys. stopni Celsjusza. Miało to odpowiadać warunkom panującym we wnętrzu Merkurego. Zgodnie z przypuszczeniami, w mieszaninie utworzyły się oliwiny, minerały zaliczane do krzemianów. Tego się spodziewano, naukowców interesowało bardziej, co stanie się z węglem. Okazało się, że dla jego przemian kluczowa jest obecność siarki. Przy pewnej jej ilości (11 proc.) zmieniała się temperatura, w której mieszanina zastygała. Tym samym zaś powstawały warunki pozwalające na powstanie diamentów. Zdaniem badaczy w czasie ewolucji Merkurego główną przemianą, jaką przechodził węgiel, była przemiana w grafit. Jednak nie wykluczyli, że część węgla mogła zamienić się w formę krystaliczną, czyli diamenty. – Jeśli diamenty uformowały się w oceanie magmy, mogły opaść na dno i osadzić się w CMB [ang. core-mantle boundary, granica między płaszczem a jądrem] – mówi Lin. Pole magnetyczne Merkurego Naukowcy oszacowali, że warstwa diamentów wewnątrz Merkurego może mieć 15–18 km grubości. Nie ma szans, byśmy je wydobyli – znajdują się 400–500 km pod powierzchnią, na której temperatury wahają się między 430 a minus 180 st. C. Jednak, gdyby istniała, warstwa ta mogłaby wyjaśniać istnienie pola magnetycznego Merkurego. Pole magnetyczne Merkurego jest słabsze od ziemskiego, ale jak na tak niedużą planetę – silne i globalne. Skąd się bierze? To jedna z zagadek Merkurego. Lin zwraca uwagę, że diamenty mają wysokie przewodnictwo cieple. Ich obecność wewnątrz planety ułatwiałaby transport ciepła z jądra do płaszcza. – Powodowałoby to stratyfikację temperatury i zmiany konwekcji w płynnym jądrze zewnętrznym Merkurego, a tym samym wpływało na wytwarzanie pola magnetycznego – mówi Lin. Potwierdzenie tej hipotezy wymaga nowych danych o Merkurym. Być może pojawią się już w przyszłym roku. W grudniu 2025 r. na orbitę Merkurego wejdzie sonda BepiColombo. BepiColombo, wspólny projekt ESA i japońskiej agencji kosmicznej, została wystrzelona w 2018 r. Źródła: Nature Communications, phys.org, NASA, Live Science. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Oto najszybszy pojazd zbudowany przez człowieka. Parker Solar Probe wkrótce pobije kolejny rekord
Należąca do NASA sonda Parker Solar Probe po raz kolejny bije własne rekordy. Jest jedynym zbudowanym przez człowieka urządzeniem, które zbliżyło się do Słońca na odległość „zaledwie” siedmiu milionów kilometrów. W dodatku Parker Solar Probe dokonała tego, poruszając się 500 razy szybciej niż wynosi prędkość dźwięku.
W tym artykule: Parker Solar Probe rozpędzona dzięki grawitacji Największe zagadki heliofizyki Parker Solar Probe (PSP) to wyjątkowy statek kosmiczny zdolny do przelotów w pobliżu Słońca, by badać koronę słoneczną. W ostatnich dniach czerwca sonda ponownie zbliżyła się do Słońca, bijąc tym samym kolejne rekordy. W dodatku własne rekordy. Dokładnie 29 czerwca naukowcom misji udało się zarejestrować PSP poruszającą się z prędkością 635 266 kilometrów na godzinę! Jest to około 500 razy szybciej niż wynosi prędkość dźwięku na Ziemi. Była to druga sytuacja, w której wystrzelona w 2018 roku sonda osiągnęła taką prędkość. Po raz pierwszy dokonała tego w październiku 2023 roku. Parker Solar Probe rozpędzona dzięki grawitacji W dodatku PSP jest na dobrej drodze, aby poruszać się jeszcze szybciej. Może rozwinąć maksymalną prędkość wynoszącą około 692 tys. km/godz., gdy zbliży się do Słońca w 2025 roku. To wystarczająco szybko, aby dostać się z Waszyngtonu do Tokio w mniej niż minutę! Osiągnięcie takich prędkości jest możliwe dzięki wykorzystaniu grawitacji. Gdy sonda Parker Solar Probe krąży wokół Słońca, zrównuje się z orbitą Wenus, wykorzystując grawitację poruszającej się planety do stworzenia czegoś w rodzaju procy napędzanej grawitacją. Solar Orbiter zbliży się do Słońca na rekordową odległość. Czy przetrwa bliskie spotkanie z naszą dzienną gwiazdą? Już dzisiaj, 4 kwietnia 2024 r., Solar Orbiter i kierowana przez NASA sonda Parker Solar Probe połączą siły, by zbadać deszcz plazmy, który spływa ze Słońca, wypełnia Układ Słoneczny ... Parker Solar Probe w trakcie zakończonego właśnie 20. przelotu w pobliżu Słońca zbliżyła się do niego na odległość 7,26 mln km. Tyle dzieliło ją od warstwy zjonizowanego gazu, uważanego za powierzchnię Słońca. W najbliższym, zaplanowanym na przyszły rok przelocie, zbliży się do powierzchni gwiazdy na 6,12 mln km. Największe zagadki heliofizyki Po co to wszystko? Przede wszystkim po to, by odpowiedzieć na pytanie, jak to możliwe, że korona słoneczna ma wyższą temperaturę niż powierzchnia naszej dziennej gwiazdy. Korona słoneczna ma temperaturę wynoszącą od 1 miliona do 3 milionów Kelvinów. Jest to znacznie wyższa temperatura niż na powierzchni Słońca, która wynosi około 5500 K. Ta różnica temperatur stanowi jedno z głównych wyzwań dla astrofizyków. Logicznie oczekiwalibyśmy, że temperatura powinna spadać wraz z oddalaniem się od powierzchni gwiazdy. Parker Solar Probe ma na celu pomóc w rozwiązaniu tej zagadki poprzez bezpośrednie pomiary i analizy warunków w koronie słonecznej. Poza tym ma kilka innych kluczowych zadań związanych z badaniem Słońca i jego otoczenia. Najważniejsze z nich to: pomiar właściwości cząstek wiatru słonecznego blisko ich źródła; zrozumienie mechanizmów przyspieszania i transportu wiatru słonecznego; badanie procesów, które prowadzą do powstawania burz słonecznych i koronalnych wyrzutów masy (CME); zrozumienie, jak energia i cząstki przemieszczają się przez koronalne struktury i wiatry słoneczne; badanie fal magnetohydrodynamicznych i ich roli w procesach ogrzewania i przyspieszania; pomiar pól magnetycznych w pobliżu Słońca; zrozumienie, jak te pola są kształtowane i jak zmieniają się w czasie. Są to absolutnie bezprecedensowe pomiary i obserwacje wykonywane przy dużym zbliżeniu do gwiazdy. Kolejne takie zbliżenie nastąpi w wigilię Bożego Narodzenia, 24 grudnia 2024 roku. Wówczas sonda zbliży się do powierzchni Słońca na odległość zaledwie 3,8 miliona kilometrów. Wygląda na to, że będziemy mieli naprawdę kosmiczne święta. Źródło: ScienceAlert. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Udało się! Po raz pierwszy na Ziemię dotarły próbki z niewidocznej strony Księżyca
Niedługo po ósmej czasu polskiego na Ziemię dotarły próbki zebrane przez chińską misję Chang’e 6. Kapsuła z 2 kg księżycowego regolitu wylądowała w Mongolii Wewnętrznej. To pierwszy raz, kiedy na Ziemię trafił materiał z niewidocznej strony Księżyca.
W tym artykule: Długa droga na niewidoczną stronę Księżyca Czego możemy dowiedzieć się o Księżycu dzięki nowym próbkom? Z ilu części składała się misja Chang’e 6? Na początku czerwca po niewidocznej stronie Księżyca osiadł lądownik Chang’e 6. Był to wielki technologiczny sukces Chin. Teraz przyszedł następny. Dzisiaj rano na pustyni w Mongolii Wewnętrznej wylądowała kapsuła z księżycowym regolitem. To zwieńczenie całej misji Chang’e 6. Jej zadaniem było pozyskanie próbek z niewidocznej strony Księżyca – pierwsze w historii. Ten cel został właśnie osiągnięty. Tym samym Chińczycy znaleźli się w posiadaniu bezcennego naukowo materiału: księżycowych skał z Basenu Biegun Południowy-Aitken. To największy i jeden z najstarszych kraterów naturalnego satelity Ziemi. Długa droga na niewidoczną stronę Księżyca Misja Chang’e 6 rozpoczęła się 3 maja 2024 roku. Wówczas z Ziemi został wystrzelony lądownik wraz z dodatkowymi modułami. Pięć dni później dotarł na orbitę Księżyca. Pozostawał na niej kolejne trzy tygodnie. W tym czasie Chińczycy przygotowywali się do najbardziej ryzykownej części projektu: lądowania. Zostało ono przeprowadzone na początku czerwca. Wszystko przebiegło zgodnie z planem. Po kilkunastu minutach lądownik – wspomagany kamerą i skanerem z laserem 3D – osiadł w kraterze Apollo znajdującym się w Basenie Biegun Południowy-Aitken. Następnym krokiem było wwiercenie się w powierzchnię Srebrnego Globu na głębokość nawet 2 m. By to się udało, Chang’e 6 został wyposażony w wiertło oraz ramię z czerpakiem do pobierania materiału. W sumie lądownik pozyskał około 2 kg bezcennych skał. Czego możemy dowiedzieć się o Księżycu dzięki nowym próbkom? Ta ilość sama w sobie nie jest imponująca. Misje Apollo – sprzed pięćdziesięciu lat – dały Amerykanom prawie 400 kg księżycowego regolitu. Kilkaset gramów tego materiału mają również Rosjanie dzięki misjom Luna. Zaś Chińczycy uzyskali 1,73 kg dzięki poprzedniczce Chang’e 6 – Chang’e 5. Misja ta lądowała w masywie wulkanicznym Mons Rümker, w północno-zachodniej części widocznej strony Srebrnego Globu. Dwa kilogramy Księżyca, które dzisiaj wylądowały w Mongolii, są jednak jedyne w swoim rodzaju. Pochodzą z tej półkuli Srebrnego Globu, której nigdy nie widać z Ziemi. Księżyc i Ziemia znajdują się w obrocie synchronicznym. Okres obrotu Księżyca wokół własnej osi równa się czasowi jego obiegu wokół Ziemi. Skutek? Księżyc jest stale zwrócony do nas tą samą półkulą. Druga zaś – ta właśnie, gdzie działał Chang’e 6 – pozostaje niewidoczna. Krater Apollo i Basen Biegun Południowy-Aitken znajdują się na tej niewidocznej połowie. Ta druga struktura jest najgłębszym i największym kraterem na Księżycu. Basen Biegun Południowy-Aitken uformował się 4,2-4,3 mld lat temu, a więc na samym początku istnienia Układu Słonecznego. Nieco później nastąpiło tzw. Wielkie Bombardowanie – okres, kiedy powstało większość kraterów uderzeniowych na Srebrnym Globie. Próbki z niewidocznej strony Księżyca mogą pomóc odsłonić najstarszą geologiczną historię naturalnego satelity Ziemi. Być może dowiemy się, czy BBPA powstał w trakcie Wielkiego Bombardowania, czy też niezależnie od niego. Kilka miliardów lat temu Księżyc dosłownie wywrócił się na lewą stronę. Dlaczego? Dzieciństwo Księżyca było bardzo burzliwe. Naturalny satelita Ziemi przechodził wówczas potężne przemiany geologiczne. Ich rezultatem są bogate w tytan skały bazaltowe, które dziś znajd... Z ilu części składała się misja Chang’e 6? W skład misji Chang’e 6 wchodziły cztery główne moduły. Pierwszym był orbiter, drugim lądownik. Wraz z lądownikiem na Księżyc przyleciał również nieduży pojazd, który oddalił się na niewielki dystans od lądownika i zrobił jego zdjęcia (jedno z nich ilustruje ten artykuł). Czwartym urządzeniem był moduł wznoszący – nieduża rakieta, które zadaniem było przetransportowanie próbek do orbitera. Moduł wznoszący wystartował już 3 czerwca, a 6 czerwca przydokował do orbitera. 21 czerwca próbki opuściły orbitę Księżyca i rozpoczęły czterodniową podróż w stronę Ziemi. Chiny nie zamierzają poprzestać na Chang’e 6. Kolejne misje – Chang’e 7 i Chang’e 8 – mają wystartować w 2026 i 2028 r. Natomiast w następnej dekadzie Chińczycy planują założenie bazy w pobliżu południowego bieguna Księżyca. Źródła: Space.com, NASA Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Voyager 1 znowu przesyła dane z przestrzeni międzygwiezdnej. Co przegapiliśmy przez pół roku ciszy?
Jest oddalony od Ziemi o 24 miliardy kilometrów i znowu działa! Wysłana w kosmos w 1977 roku sonda kosmiczna Voyager 1 ponownie komunikuje się z Ziemią. Jej wszystkie instrumenty prowadzą obserwacje naukowe.
W tym artykule: Voyager 1 – technologia sprzed 50 lat 70 kilobajtów pamięci Generatory Voyagerów słabną Cztery instrumenty Voyagera 1 „Wróciliśmy, kochanie! Nasza sonda kosmiczna Voyager 1 prowadzi normalne operacje naukowe po raz pierwszy od listopada 2023 roku. Wszystkie cztery instrumenty – które badają fale plazmowe, pola magnetyczne i cząstki – zwracają użyteczne dane naukowe” – poinformowała NASA na swoim oficjalnym kanale na platformie X. Oznacza to zakończenie wielomiesięcznych prób naprawienia błędu w oprogramowaniu odległej sondy. Przypomnijmy, że w listopadzie 2023 roku Voyager 1 nagle zaczął wysyłać w kierunku Ziemi losowe odczyty, które nie miały żadnego sensu dla naukowców. Określono to jako gobbledegook, czyli po prostu bełkot. Voyager 1 – technologia sprzed 50 lat Problem wydawał się wynikać z błędu uszkodzonego chipa w systemie pamięci pokładowej sondy. Prawdopodobnie spowodowany został starością, a może wywołały go energetyczne cząstki w przestrzeni międzygwiezdnej. Odszedł Ed Stone – człowiek, który wysłał sondy Voyager poza granice Układu Słonecznego Przez 50 lat kierował jedną z największych i najbardziej spektakularnych misji kosmicznych, czyli bliźniaczymi sondami Voyager 1 i 2. Zmarły w niedzielę 9 czerwca naukowiec Laboratorium Napę... Rozwiązanie problemu okazało się wyjątkowo skomplikowane ze względu na technologię użytą do skonstruowania urządzeń Voyagerów oraz ich oprogramowania. Sondy są w kosmosie od 1977 roku, co oznacza, że były projektowane i budowane na początku lat 70. Sprawia to, że nim inżynierowie zdecydują się wysłać jakąkolwiek komendę do znajdującego się 162 jednostki astronomicznej od domu statku kosmicznego, muszą przewertować liczące pół wieku instrukcje. 70 kilobajtów pamięci Bliźniacze sondy Voyager 1 i 2 mają po 70 kilobajtów pamięci komputerowej. Czyli nieco więcej niż 8-bitowe komputery takie jak Atari 65XE. Aby lepiej zrozumieć ile to jest, wystarczy powiedzieć, że przeciętny smartfon w 2017 roku miał ponad 14 000 razy więcej pamięci. To świetnie ilustruje postęp technologiczny, jaki miał miejsce od czasu budowy sond. Do przesłania sygnału na Ziemię Voyager potrzebuje zasilania o mocy 22 W, a prędkość transmisji wynosi 160 bitów na sekundę (stan na 2021 rok). Generatory Voyagerów słabną Energia dostarczana jest przez trzy radioizotopowe generatory termoelektryczne (RTG), które już, niestety, tracą moc. RTG mają określony czas działania. To oznacza, że zawarty w nich radioaktywny pluton wytwarza nieco mniej energii każdego roku. Przypomnijmy, że w 2023 roku inżynierom z Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA udało się przedłużyć działanie instrumentów badawczych sondy Voyager 2 do 2026 roku. Moc wytwarzana przez generatory Voyagera 2 jest tak niska, że konieczne było podjęcie trudnej decyzji o wyłączeniu części instrumentów sondy. W przypadku bliźniaka z numerem 1, działają już tylko cztery instrumenty. Według wyliczeń wszystkie cztery powinny działać do końca tego roku. Jednak inżynierowie pracują nad obejściem, które pozwoliłoby na wydłużenie działania sondy. Jest to tym cenniejsze teraz, gdy udało się naprawić błąd w oprogramowaniu Voyagera 1. Cztery instrumenty Voyagera 1 19 maja 2024 r. zespołowi NASA udało się obejść dwa z czterech instrumentów naukowych na pokładzie Voyagera 1. To pozwoliło przesłać czytelne dane z powrotem na Ziemię. – Przypominało to moment po tym, gdy zabrakło prądu i należało obejść cały dom, po kolei resetując urządzenia elektryczne do ustawień pierwotnych. W zasadzie właśnie to zrobiliśmy – napisali inżynierowie JPL Centrum NASA we wpisie na platformie X. Teraz wszystkie cztery instrumenty naukowe na pokładzie Voyagera 1 mogą ponownie dostarczać użytecznych danych. Użytecznych i intrygujących, bo znajdująca się 24 miliardy kilometrów od Ziemi sonda minęła granicę heliopauzy. Obecnie przemieszcza się przez tzw. przestrzeń międzygwiezdną. Nie działa na nią wiatr generowany przez nasze Słońce. To oznacza, że Voyager 1 i 2 są jedynymi urządzeniami stworzonymi przez człowieka, które nie podlegają wpływowi Słońca. Są też naszymi kosmicznymi posłańcami, niosącymi ze sobą złotą płytę z nagraniami pozdrowień wypowiedzianych w 55 językach. Również w języku polskim. Źródło: ScienceAlert Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Sensacyjna wiadomość z Voyagera 1. Sonda po raz pierwszy od 5 miesięcy wysłała dane na Ziemię
Ta informacja ucieszyła wszystkich inżynierów NASA. Po raz pierwszy od prawie pół roku sonda Voyager 1 wysłała na naszą planetę dane, które da się odczytać. Dotychczas były to jedynie tajemnicze i niezrozumiałe komunikaty.
W tym artykule: Pierwsza wiadomość od Voyagera od 5 miesięcy Co się stało z sondą kosmiczną? Uszkodzone 3% pamięci FDS Jakie dane w ostatnim czasie zebrał Voyager 1? Voyager 1 to bezzałogowa sonda kosmiczna wystrzelona w 1977 roku. W 2024 roku sondę dzieliła od Ziemi odległość ponad 162 au, czyli ok. 24 miliardów kilometrów. To oznacza, że jest najdalszym i ciągle działającym obiektem wysłanym w przestrzeń kosmiczną przez człowieka. Pierwsza wiadomość od Voyagera od 5 miesięcy Urządzenie już dawno minęło granicę heliosfery i znajduje się na pograniczu przestrzeni międzygwiezdnej. Oznacza to, że sonda wysyła na Ziemię niezwykle cenne informacje z niesamowicie odległych miejsc Wszechświata. Problem polega na tym, że od 5 miesięcy urządzenie wysyłało w kierunku naszej planety niezrozumiałe i enigmatyczne wiadomości, które były niemożliwe do odszyfrowania. Na national-geographic.pl opisywaliśmy, z czego wynikał ten problem. Okazało się, że winny mógł być jeden chip. Przypomnijmy, że pierwsze problemy z urządzeniem pojawiły się już w 2022 roku. Wówczas Voyager 1 przesyłał błędne dane o swoim położeniu w przestrzeni. Od tamtego momentu inżynierowie NASA intensywnie pracowali nad rozwiązaniem, które umożliwi naprawę tych usterek. Po długich miesiącach zespół w końcu otrzymał pierwsze czytelne dane na temat stanu systemów Voyagera 1. Nastąpiło to 20 kwietnia. Inżynierowie wciąż badają te informacje, ale wszystko wskazuje na to, że Voyager 1 działa prawidłowo. Co się stało z sondą kosmiczną? – To był wspaniały dzień dla Voyagera 1. Nawiązaliśmy ponownie komunikację z sondą kosmiczną. Nie możemy się doczekać aż odzyskamy wszystkie dane naukowe – powiedziała Linda Spilker, naukowczyni zajmująca się projektem Voyager w NASA Jet Propulsion Laboratory w USA. Naukowcy przekazali, że naprawa usterki trwała długo i była efektem prób i błędów. Żeby zrozumieć, jak trudne było to zadanie, należy uzmysłowić sobie skalę tego wyzwania. Voyagera 1 dzieli od Ziemi prawie 24 mld km, czyli dystans Ziemia-Słońce pomnożony przez 155. Oznacza to, że sygnał, jaki wysyła sonda, potrzebuje ponad 22 godziny, aby dotrzeć do anten sieci Deep Space Network. To znaczy, że otrzymanie danych z sondy, a następnie wysłanie jej danych zwrotnych, trwa dwa dni. Koniec Voyagera 1? Z najbardziej oddaloną od Ziemi sondą kosmiczną nie ma kontaktu już od trzech miesięcy „To byłby cud, gdybyśmy ją odzyskali” – mówi Suzanne Dodd, menedżerka NASA odpowiadająca za Voyagera 1 i Voyagera 2. Pierwsza z wymienionych sond zamilkła w listopadzie 2023 roku. Od t... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/koniec-voyagera-1-z-najbardziej-oddalona-od-ziemi-sonda-kosmiczna-nie-ma-kontaktu-juz-od-trzech-miesiecy-ryc-shutterstock-3fb523f.jpg" width="938" height="528" alt="Koniec Voyagera 1? Z najbardziej oddaloną od Ziemi sondą kosmiczną nie ma kontaktu już od trzech miesięcy (ryc. Shutterstock)" title="Koniec Voyagera 1? Z najbardziej oddaloną od Ziemi sondą kosmiczną nie ma kontaktu już od trzech miesięcy (ryc. Shutterstock)" /> Dopiero gdy udało się inżynierom zidentyfikować problem, zespół wysłał polecenie ponownego uruchomienia systemu komputerowego sondy i uzyskania dodatkowych informacji na temat przyczyn usterki. W marcu zespół inżynierów JPL potwierdził, że problem ma związek z jednym z trzech komputerów pokładowych statku kosmicznego, zwanym systemem danych lotu (FDS). System jest odpowiedzialny za zbieranie informacji z odpowiednich instrumentów naukowych sondy. Następnie wszystkie informacje są pakowane i wysyłane do innego systemu, zwanego jednostką modulacji telemetrii (TMU). Dopiero ten system wysyła dane na Ziemię. Awaria ta powodowała, że wiadomości z sondy były kompletnie bezużyteczne. Uszkodzone 3% pamięci FDS Badacze ustalili, że 3% pamięci systemu danych lotu zostało uszkodzone. Chociaż przyczyna awarii chipa wciąż nie jest znana, zespół uważa, że mógł on po prostu ulec zużyciu. Ponieważ nie było możliwości zdalnej naprawy elementu, zespół zdecydował się zapisać uszkodzony kod w innym miejscu pamięci systemu. Inżynierowie opracowali zatem plan podzielenia uszkodzonego kodu na sekcje, które następnie przenieśli w różne miejsca w FDS. Aby to się jednak udało, naukowcy musieli dokładnie dostosować te sekcje, aby wszystkie nadal funkcjonowały jako całość, a nie niezależne elementy. Wszystkie zmiany w systemie wymagały całkowitej aktualizacji. – Zespół rozpoczął od wyodrębnienia kodu odpowiedzialnego za pakowanie danych inżynieryjnych statku kosmicznego. Wysłaliśmy go w nowe miejsce w pamięci FDS 18 kwietnia. Kiedy 20 kwietnia otrzymaliśmy wiadomość zwrotną od statku kosmicznego, stwierdziliśmy, że modyfikacja zadziałała. Po raz pierwszy od pięciu miesięcy udało nam się sprawdzić stan obiektu kosmicznego – napisali naukowcy z NASA w oficjalnym oświadczeniu. Jakie dane w ostatnim czasie zebrał Voyager 1? Badacze przekazali, że w nadchodzących tygodniach zespół przeniesie i dostosuje inne części oprogramowania FDS, których dotyczy problem. To m.in. fragmenty kodu, odpowiedzialne za zwracanie danych naukowych. Być może w końcu się dowiemy, co Voyager 1 zaobserwował w ciągu ostatnich miesięcy. – Nigdy nie wiemy na pewno, co stanie się z Voyagerami, ale nieustannie zdumiewa mnie, że wciąż pracują – powiedziała cytowana w oświadczeniu Suzanne Dodd, kierowniczka projektu Voyager. – Mieliśmy wiele anomalii i są one coraz trudniejsze do rozwiązywania. Ale jak dotąd mieliśmy szczęście, że udało nam się rozwiązać wszystkie problemy, a misja wciąż trwa – dodała. Przewiduje się, że zasilanie energią elektryczną pozwoli utrzymać funkcjonowanie sondy do około 2025 roku. Źródło: NASA. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Voyager 1 od miesięcy przesyła na Ziemię tajemnicze wiadomości. NASA zaczyna rozumieć, skąd mogły się wziąć
Voyager 1 to prawdziwy międzygwiezdny podróżnik. Wystrzelona w 1977 roku sonda kosmiczna minęła już granicę heliosfery i znajduje się na pograniczu przestrzeni międzygwiezdnej. To sprawia, że wszystkie zbierane przez nią dane są wyjątkowo cenne. Kłopot w tym, że od wielu miesięcy sonda wysyła na Ziemię bełkotliwe komunikaty. Inżynierom NASA udało się zrozumieć, z czego wynikają. Próbują rozwiązać problem zdalnie, z odległości 24 miliardów kilometrów.
W tym artykule: Problem z systemem danych lotu Voyagera Restart sondy Voyager 1 Jak długo sygnał z Voyagera 1 leci na Ziemię? Voyager 1, czyli gwiezdny włóczęga Wszystko wskazuje na to, że winny jest jeden chip. Tak przynajmniej sądzą inżynierowie z operującego sondą Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL/NASA). Od wielu miesięcy próbują zrozumieć błąd, który doprowadził do bełkotliwych komunikatów przesyłanych przez odległą sondę. Pierwsze problemy pojawiły się w 2022 roku. Już wówczas uznano, że mogą być generowane przez tzw. system danych lotu (FDS). Problem z systemem danych lotu Voyagera Bliźniacze statki kosmiczne Voyager 1 i 2 są wyposażone w trzy komputery pokładowe, znane jako system danych lotu (FDS). FDS jest odpowiedzialny za zbieranie informacji z odpowiednich instrumentów naukowych sondy wraz z danymi „zdrowotnymi” samej jednostki. Następnie pakuje wszystkie te informacje razem i wysyła je do innego systemu, zwanego jednostką modulacji telemetrii (TMU). Ten wysyła je na Ziemię. Ale odbierane przez potężne anteny systemu Deep Space Network dane od wielu miesięcy wyglądają jak bełkot. Zamiast zwykłych danych naukowych i kosmicznych, TMU przesyła powtarzający się ciąg zer i jedynek. Ten format nie jest niczym niezwykłym. Wszystkie informacje przesyłane przez Voyagera 1 i 2 są w formie binarnej. Jednak od wielu miesięcy zawartość pliku binarnego nie ma żadnego sensu. Według NASA, „po wykluczeniu innych możliwości, zespół Voyagera ustalił, że źródłem problemu jest FDS”. Restart sondy Voyager 1 Zespół próbował ponownie uruchomić FDS w sposób, w jaki sami zwykle próbujemy naprawić nasze komputery. Czyli wyłączając go i włączając ponownie. A chociaż na Ziemi zwykle rozwiązuje to większość problemów, w przypadku Voyagera 1 ta prosta metoda zawiodła. Problem pojawił się ponownie po uruchomieniu systemu. Zespół Voyagera uznał, że jest to po prostu wynik zużycia. W końcu międzygwiezdny wędrowiec przebywa w trudnym środowisku kosmicznym od ponad 45 lat. Koniec Voyagera 1? Z najbardziej oddaloną od Ziemi sondą kosmiczną nie ma kontaktu już od trzech miesięcy „To byłby cud, gdybyśmy ją odzyskali” – mówi Suzanne Dodd, menedżerka NASA odpowiadająca za Voyagera 1 i Voyagera 2. Pierwsza z wymienionych sond zamilkła w listopadzie 2023 roku. Od t... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/koniec-voyagera-1-z-najbardziej-oddalona-od-ziemi-sonda-kosmiczna-nie-ma-kontaktu-juz-od-trzech-miesiecy-ryc-shutterstock-3fb523f.jpg" width="938" height="528" alt="Koniec Voyagera 1? Z najbardziej oddaloną od Ziemi sondą kosmiczną nie ma kontaktu już od trzech miesięcy (ryc. Shutterstock)" title="Koniec Voyagera 1? Z najbardziej oddaloną od Ziemi sondą kosmiczną nie ma kontaktu już od trzech miesięcy (ryc. Shutterstock)" /> Jednak po włączeniu system zwrócił na Ziemię odczyt oprogramowania, który pozwolił naukowcom potwierdzić, że około trzy procent pamięci FDS jest uszkodzone. Dlatego włączanie i wyłączanie FDS nie rozwiązało problemu w listopadzie 2023 roku. Inżynierowie z NASA podejrzewają, że większość uszkodzeń ogranicza się do jednego chipa w systemie pamięci komputera. Jak długo sygnał z Voyagera 1 leci na Ziemię? Aby spróbować rozwiązać problem, w marcu tego roku zespół misji wysłał do FDS tzw. polecenie poke. Modyfikuje ono określone adresy pamięci. W tym przypadku polecenie pozwoliło skłonić system do użycia różnych sekwencji odczytu w pakietach oprogramowania w celu obejścia problemu. Dodajmy, że na każdą odpowiedź z Voyagera 1 trzeba czekać aż 22,5 godziny. I to mimo tego, że sygnał radiowy rozchodzi się z prędkością światła. Okazało się, że system FDS przesyła dane w złym formacie. Na szczęście jeden inżynier z zespołu był w stanie je rozszyfrować. Bełkotliwy sygnał zawierał odczyt całego systemu pamięci FDS. Porównując ten odczyt z odczytem otrzymanym przed pojawieniem się błędu, zespół Voyagera był w stanie zlokalizować źródło problemu. Teraz pozostaje pytanie, czy uda się go rozwiązać. Voyager 1, czyli gwiezdny włóczęga Przypomnijmy, że Voyager 1 został zaprojektowany do eksploracji Jowisza i Saturna. Został wystrzelony w 1977 roku, co oznacza, że jego komputery są szalenie przestarzałe. Tak bardzo, że coraz mniejsza liczba specjalistów jest w stanie pracować z jego oprogramowaniem. Rozwiązanie każdego problemu wymaga dokładnego prześledzenia dokumentacji technicznej sprzed wielu dziesięcioleci. Inżynierowie JPL/NASA twierdzą, że może minąć jeszcze wiele tygodni, nim znajdą sposób na obejście błędu. Dopiero wtedy Voyager 1 będzie mógł ponownie zacząć dzielić się informacjami zbieranymi na pograniczu Układu Słonecznego i przestrzeni międzygwiezdnej. Oczywiście, jeśli starczy mu energii. Generatory zasilające Voyagera – skonstruowane tak, by przetrwać tzw. grand tour po Układzie Słonecznym – słabną z każdym kolejnym miesiącem. Źródło: NASA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Japoński lądownik SLIM zaskoczył wszystkich. Przetrwał długą, zimną noc na Księżycu i znów działa
To było najbardziej precyzyjne lądowanie na Księżycu w historii jego eksploracji. W sobotę, 20 stycznia Japonia stała się piątym krajem, który umieścił statek kosmiczny na Srebrnym Globie. Wbrew oczekiwaniom, lądownik SLIM przetrwał długą, księżycową noc. Jak długo jeszcze podziała?
W tym artykule: Japońskie lądowania na planetoidach Niepowodzenia tańszych misji Nowatorskie rozwiązania sondy SLIM JAXA czeka na Słońce Lądownik SLIM przetrwał noc Inne misje japońskie „Japońska Agencja Eksploracji Przestrzeni Kosmicznej (JAXA) potwierdza, że Smart Lander for Investigating Moon (SLIM) pomyślnie wylądował na powierzchni Księżyca 20 stycznia 2024 roku o godzinie 16:20 czasu środkowoeuropejskiego. Po lądowaniu nawiązano kontakt ze statkiem kosmicznym ” – poinformowała JAXA. SLIM wylądował na Księżycu, czyniąc Japonię piątym krajem zdolnym do takiej sztuki. Teraz okazuje się, że lądownik zaskoczył swych konstruktorów. Przetrwał księżycową noc i znów działa. Japońskie lądowania na planetoidach Lądownik SLIM, czyli Smart Lander for Investigating Moon, miał pokazać, że to, co nie udało się Rosjanom i prywatnym firmom, jest w zasięgu jednej z najbardziej innowacyjnych technologicznie agencji kosmicznych, jaką jest JAXA. W końcu to właśnie naukowcom i inżynierom JAXA udało się dwukrotnie posadzić lądownik na planetoidach, pobrać próbki i dostarczyć je na Ziemię. I to długo przed tym, niż dokonali tego Amerykanie wraz z misją OSIRIS REx. Miękkie lądowanie na Księżycu jest trudne. Na jego południowym biegunie znajduje się cenna substancja Południowy biegun Księżyca budzi ogromne zainteresowanie agencji kosmicznych. Ma być miejscem lądowania misji programu Artemis. Również tam mają powstać pierwsze ludzkie osady na innym ni.. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dlaczego-miekkie-ladowanie-na-ksiezycu-jest-trudne-co-takiego-znajduje-sie-na-jego-poludniowym-biegunie-fot-jamie-cooper-sspl-getty-images-d34410c.jpg" width="911" height="700" alt="Dlaczego miękkie lądowanie na Księżycu jest trudne? Co takiego znajduje się na jego południowym biegunie? (fot. Jamie Cooper/SSPL/Getty Images)" title="Dlaczego miękkie lądowanie na Księżycu jest trudne? Co takiego znajduje się na jego południowym biegunie? (fot. Jamie Cooper/SSPL/Getty Images)" /> Mowa o udanych i absolutnie przełomowych misjach Hayabusa 1 i 2. To również JAXA przeprowadziła pierwsze testy związane z rozwojem technologii tzw. wind kosmicznych. Ale w ostatnich latach agencja niejako wyhamowała. A SLIM miał pomóc agencji ponownie wejść do kosmicznej awangardy. – SLIM ma pomóc dopracować technologię precyzyjnego lądowania niezbędną dla przyszłych sond księżycowych – napisali w oświadczeniu wydanym podczas startu misji urzędnicy JAXA. – Celem projektu jest m.in. zminimalizowanie wagi funkcjonalnego sprzętu obserwacyjnego i trening lądowania na planetach o ograniczonej zasobach. Robimy to z myślą o przyszłych sondach badawczych, mających przemierzać nasz układ planetarny – dodali. Niepowodzenia tańszych misji Sam projekt wpisywał się w trend Space 4.0, zakładający budowę tańszych, lżejszych i powtarzalnych konstrukcji kosmicznych. Ma to docelowo pozwolić na zwiększenie dostępu do przestrzeni prywatnym firmom, uniwersytetom i organizacjom badawczym. A także doprowadzić do przemysłowej produkcji statków kosmicznych. Kłopot w tym, że choć pomysł na rozwój jest jak najbardziej właściwy, to jak widać testy tego podejścia, przynajmniej na razie, kończą się nie najlepiej. Po spędzeniu 10 dni i 13 godzin w przestrzeni kosmicznej, prywatny lądownik księżycowy Peregrine spalił się w ziemskiej atmosferze. Misja, która miała utorować drogę dla komercyjnego dostępu do badań księżycowych, zakończyła się chwilę po tym, jak się zaczęła. Sukces natomiast osiągnął kolejny prywatny lądownik – Odyseusz. W ostatnim roku, już na Księżycu, rozbili swoją sondę Rosjanie i Japończycy z prywatnym lądownikiem Hakuto-R. Miękkie posadzenie lądownika na Srebrnym Globie udało się Indiom. Jednak nie udało się nawiązać kontaktu z sondą, przez co misja zakończyła się tylko połowicznym powodzeniem. Nowatorskie rozwiązania sondy SLIM To wszystko miał zmienić SLIM. Sonda miała zademonstrować technologię precyzyjnego, z dokładnością do 100 metrów, lądowania na Księżycu. Aby tego dokonać wykorzystano kilka interesujących rozwiązań: Nawigacja optyczna. W ostatniej fazie zniżania i lądowania SLIM korzystał z nawigacji optycznej. Zdjęcia powierzchni Księżyca były wykonywane na bieżąco, a następnie porównywane do wgranych modeli. W czasie rzeczywistym obliczane były niezbędne manewry do precyzyjnego lądowania. W trakcie zniżania lądownik wielokrotnie „zawisał” na zadanej wysokości, weryfikując trajektorię i dokonując niezbędnych poprawek. Technika dwuetapowego przyziemienia. SLIM został dostosowany do lądowania na nachylonym terenie. Obszar lądowania został specjalnie wybrany do tego celu. W pierwszym etapie SLIM wyhamowywał w orientacji pionowej, a następnie przechylał się lekko do przodu. Dotykał powierzchni Księżyca jedną krawędzią z absorbującą zderzenie aluminiową nogą. Następnie ustabilizował się, dotykając powierzchni drugą krawędzią z kolejnymi nogami. To dwuetapowe przyziemienie pozwalało na skuteczne i bezpieczne lądowanie na nachyleniu. – A choć ta część się udała, to niedługo JAXA utraci kontakt z lądownikiem. Wszystko dlatego, że sonda polegała w tej chwili tylko na baterii, która wystarczy na krótko – powiedział w trakcie konferencji prasowej Hitoshi Kuninaka, szef centrum badawczego JAXA. JAXA czeka na Słońce Dodał, że JAXA nie podejmie żadnych ryzykownych działania, ponieważ specjaliści misji wciąż żywią nadzieję, że zmiana kąta padania promieni słonecznych sprawi, że uda się przywrócić funkcje paneli fotowoltaicznych. – Potrzeba 30 dni, aby kąt padania promieni słonecznych na Księżycu się zmienił – powiedział Kuninaka. – Kiedy więc zmienia się położenie Słońca, a światło zaświeci z innego kierunku, może pobudzić ogniwa słoneczne. Księżyc, Mars, kometa... Gdzie jeszcze lądowaliśmy? Kometa 67P/Czurimow-Gierasimienko, na której na początku listopada wylądował próbnik sondy Rosetta, była siódmym ciałem niebieskim zdobytym przez człowieka. Pomimo udanego lądowania na celu, JAXA straciła kontakt ze SLIM-em na kilka dni, gdy ten przewrócił się do góry nogami. Lądownik SLIM przetrwał noc Okazało się jedna, że sonda przetrwała surową noc księżycową i ponownie nawiązała komunikację z Ziemią. Według JAXA w niedzielę do SLIM wysłano polecenie zbadania Księżyca i otrzymano odpowiedź. Jest to o tyle zaskakujące, że SLIM nie został zaprojektowany, aby przetrwać temperatury poniżej minus 130 stopni Celsjusza. Inżynierowie JAXA mieli jednak nadzieję, że się uda. System komunikacji lądownika, komputer pokładowy i panele słoneczne działają. JAXA próbuje teraz wykonać nowe zdjęcia za pomocą kamery spektroskopowej używanej do badania składu skał. Czasu jest jednak mało. Kolejny księżycowy zachód słońca dla SLIM nastąpi w czwartek. Nie wiadomo, czy sonda go przetrwa. Inne misje japońskie Dodajmy, że japońska agencja kosmiczna stanęła ostatnio w obliczu wielu niepowodzeń w rozwoju rakiet. W tym niepowodzenia startu swojej nowej flagowej rakiety H3 w marcu 2023 r. Miała ona dorównać pod względem konkurencyjności kosztowej komercyjnym dostawcom rakiet, takim jak SpaceX. Awaria spowodowała znaczne opóźnienia w japońskich misjach kosmicznych. W tym SLIM i wspólnej eksploracji Księżyca z Indiami. Te w sierpniu 2023 r. dokonały historycznego lądowania na południowym biegunie Księżyca za pomocą sondy Chandrayaan-3. Źródła: JAXA, Nature. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Koniec Voyagera 1? Z najbardziej oddaloną od Ziemi sondą kosmiczną nie ma kontaktu już od trzech miesięcy
„To byłby cud, gdybyśmy ją odzyskali” – mówi Suzanne Dodd, menedżerka NASA odpowiadająca za Voyagera 1 i Voyagera 2. Pierwsza z wymienionych sond zamilkła w listopadzie 2023 roku. Od tej pory nie udało się nawiązać z nią połączenia.
W tym artykule: Najdalsza sonda kosmiczna Problemy z łącznością Voyagera „Nie poddajemy się” Voyager 1 nie jest w stanie skontaktować się z Ziemią od 14 listopada 2023 roku. Wtedy doszło do usterki, na skutek której sonda nie może wysyłać danych. W grudniu NASA oficjalnie poinformowała, że ma kłopot z Voyagerem 1. Z sondy docierał tylko „powtarzający się ciąg zer i jedynek”. Wówczas agencja zapowiedziała, że rozwiązanie problemu może zająć jej inżynierom kilka tygodni. Od tego czasu minęły jednak już prawie dwa miesiące. Zaś od wystąpienia usterki: kwartał. Przez ten czas zespół zajmujący się Voyagerem nie dostał z sondy żadnych danych naukowych ani inżynieryjnych. Nie wiadomo nic o jej napędzie, zasilaniu ani systemach kontrolnych. Czy sprawa jest poważna? Jak najbardziej. Kilka dni temu Suzanne Dodd, odpowiadająca w NASA za misję obu Voyagerów, udzieliła wywiadu portalowi Ars Technica. Padły w nim znamienne słowa. – To byłby największy cud, gdybyśmy ją odzyskali – powiedziała o Voyagerze 1 Dodd. Co może oznaczać, że z tą sondą przyjdzie nam się pożegnać już na zawsze. Najdalsza sonda kosmiczna Voyager 1 jest najdalej oddalonym od nas urządzeniem zbudowanym przez człowieka. Sondę dzieli od Ziemi imponujące 24 mld km. To kilkakrotnie dalej niż znajduje się Neptun, ostatnia – licząc od Słońca – planeta Układu Słonecznego. Między Neptunem a Ziemią jest średnio ok. 4,5 mld km. Sonda Voyager 1 zaczęła przesyłać dziwne informacje spoza Układu Słonecznego. Co się z nią dzieje? Voyager 1 to najdalej znajdujący się od Ziemi instrument naukowy, jaki kiedykolwiek został zbudowany przez człowieka. Wystrzelona 45 lat temu sonda wyleciała już poza Układ Słoneczny i prze... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/sonda-voyager-1-zaczela-przesylac-dziwne-informacje-spoza-ukladu-slonecznego-co-sie-z-nia-dzieje-fot-nasa-jpl-9285912.jpeg" width="938" height="646" alt="Sonda Voyager 1 zaczęła przesyłać dziwne informacje spoza Układu Słonecznego. Co się z nią dzieje? (Fot. NASA/JPL)" title="Sonda Voyager 1 zaczęła przesyłać dziwne informacje spoza Układu Słonecznego. Co się z nią dzieje? (Fot. NASA/JPL)" /> Jak można się domyśleć, Voyager 1 znajduje się już poza Układem Słonecznym. Opuścił go dwanaście lat temu. Nadal oddala się od Słońca z prędkością 17 km/s. Chociaż został wystrzelony 16 dni po Voyagerze 2 (5 września 1977 r.), później wyprzedził swoją bliźniaczą sondę. Dlatego dzisiaj to Voyager 1 znajduje się najdalej od Ziemi. Problemy z łącznością Voyagera Niestety, od dwóch lat sonda co pewien czas ma poważne usterki. W maju 2022 r. przestała przysyłać poprawne dane o swojej orientacji w przestrzeni. Zaczął wówczas zawodzić system, który steruje położeniem tzw. anteny wysokiego zysku – głównej anteny sondy, służącej do komunikacji z Ziemią. Ten kłopot rozwiązano w sierpniu 2022 r. Usterka z listopada 2023 r. dotyczy innego systemu. Nie działa tzw. FDS (ang. flight data system), zbierający wszystkie dane generowane przez sondę. FDS koduje je i kompresuje, a później przekazuje do jednostki TMU (ang. telemetry modulation unit), która wysyła je na Ziemię. A przynajmniej powinien to robić, ponieważ – jak ustalili inżynierowie NASA – FDS nie komunikuje się poprawnie z tą jednostką. „W rezultacie żadne dane naukowe ani inżynieryjne nie są wysyłane na Ziemię” – napisano w grudniu zeszłego roku na blogu NASA. „Nie poddajemy się” Inżynierowie próbowali już różnych rzeczy, od restartu systemu poczynając. Nadal jednak nie udało się rozwiązać problemu. Naprawy sondy nie ułatwia fakt, że to urządzenie z lat 70. poprzedniego wieku, przestarzałe technologicznie. Oraz to, że po wysłaniu jej jakiejkolwiek komendy na odpowiedź trzeba czekać aż 45 godzin. – Ludzie, którzy zbudowali tę sondę, już nie żyją – mówi Suzanne Dodd. – Mamy dość dobrą dokumentację, jednak jej duża część jest na papierze. Trzeba się więc przekopywać przez nią jak archeolog. Czy dla Voyagera 1 jest jeszcze nadzieja? – Nie poddajemy się – mówi Dodd. – Są jeszcze pewne rzeczy, których możemy próbować. Jednak to najpoważniejsza awaria, od kiedy jestem menedżerką tego projektu – dodaje. Czyli od 2010 r., bo wtedy właśnie Dodd stanęła na czele kilkunastoosobowego zespołu zajmującego się Voyagerami. Na pocieszenie można powiedzieć, że nawet gdybyśmy stracili Voyagera 1, mamy jeszcze Voyagera 2. Ta sonda nadal działa poprawnie. Jeśli i ona zakończy pracę, wówczas zadanie badania przestrzeni międzygwiezdnej będzie mogła przejąć dopiero sonda New Horizons. Jednak ona opuści Układ Słoneczny dopiero w latach 40. tego wieku. Źródła: Wired, Live Science, Ars Technica. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Sonda heliosferyczna NASA IMAP jest gotowa do integracji. W misji biorą udział Polacy
Sonda NASA Interstellar Mapping and Acceleration (IMAP) pomyślnie przeszła kluczowy przegląd na drodze do montażu, testowania i uruchamiania statku kosmicznego. Przegląd zakończył się pomyślnie również dla zespołu z Centrum Badań Kosmicznych PAN (CBK PAN), który buduje na tę misję własny instrument GLOWS.
W tym artykule: Jak powstaje satelita IMAP Przygotowania idą zgodnie z planem Międzynarodowy zespół IMAP Polski instrument w misji NASA – Rzadko zdarza się w eksperymentach kosmicznych, aby jeden instytut był odpowiedzialny za budowę całego instrumentu. Od idei, poprzez jego założenia techniczne, opracowanie programu naukowego, opracowanie dokumentacji i wykonanie instrumentu, na obróbce danych i publikacjach naukowych skończywszy – mówi o udziale CBK PAN w misji IMAP dyrektor instytutu, dr hab. Piotr Orleański. – To jest absolutny ewenement, bo z reguły tego typu instrumenty, jak nasz GLOWS, realizują duże konsorcja naukowe złożone z wielu jednostek naukowo-badawczych. A my mamy ten ogromny przywilej, że możemy zrealizować GLOWS samodzielnie – dodaje dyrektor CBK PAN. Jak powstaje satelita IMAP W dodatku wszystko wskazuje, że prace idą pomyślnie. W połowie miesiąca odbyło się spotkanie zespołu IMAP połączone z panelem przeglądowym. Miał on ocenić plan integracji wszystkich systemów statku kosmicznego. Mowa o takich systemach jak oprzyrządowanie naukowe, systemy elektryczne i komunikacyjne oraz systemy nawigacyjne. Pomyślne zakończenie tego przeglądu integracji systemu (SIR) oznacza, że można przystąpić do montażu i testowania statku kosmicznego w ramach przygotowań do startu. Jak przekonuje zespół kierowany przez profesora Davida McComasa z Uniwersytetu Princeton, proces ten przypomina starannie ułożoną choreografię tańca. W jego trakcie instrumenty i systemy wsparcia są dostarczane do różnych obiektów, testowane razem w komorach termiczno-próżniowych w Los Alamos w Nowym Meksyku, w San Antonio i Princeton w New Jersey. A potem odsyłane do integracji i ponownego przetestowania. View oEmbed on the source website Niedawno przewodniczący Stałej Komisji Rewizyjnej ogłosił, że projekt IMAP pomyślnie przeszedł wymagania SIR. To pozwala przejść do integracji i testowania. Przygotowania idą zgodnie z planem Przedstawicielem CBK PAN na przeglądzie był inż. Karol Mostowy, project manager konstruowanego przez Polaków instrumentu GLOWS. – Przegląd polegał na przedstawieniu gotowości poszczególnych podsystemów do integracji z satelitą. Jest to kluczowy moment. Pokazujemy, że zespoły z całego świata pracujące nad swoim „kawałkiem tortu” są gotowe na połączenie wszystkich elementów w jednego działającego satelitę. Sama integracja ma się rozpocząć za kilka miesięcy – mówi inż. Karol Mostowy. Dodaje, że cały przegląd trwał trzy dni. Został oceniony przez recenzentów NASA bardzo dobrze. – Przygotowanie zespołu GLOWS do integracji naszego instrumentu z satelitą zostało ocenione przez recenzentów pozytywnie. Nie mieli żadnych zastrzeżeń do prac naszego zespołu – opowiada Karol Mostowy. – W najbliższym czasie zaczniemy zajmować się integracją instrumentu GLOWS. Chodzi o to, by na początku przyszłego roku zawieźć go do Laboratorium Fizyki Stosowanej Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa (JHU/APL) w celu integracji z satelitą. Międzynarodowy zespół IMAP Misja heliosferyczna NASA IMAP będzie gotowa do startu w 2025 roku. Zbada nasze słoneczne sąsiedztwo i zmapuje granice heliosfery. Czyli bańki elektromagnetycznej otaczającej Słońce i planety, nadmuchiwanej przez wiatr słoneczny. Międzynarodowym zespołem IMAP kieruje profesor David McComas z Uniwersytetu w Princeton. W pracach nad satelitą bierze udział ponad 20 instytucji partnerskich. W tym m.in. Los Alamos Laboratory, Caltech czy Jet Propulsion Laboratory Centrum NASA. Polski instrument w misji NASA Naukowcy z CBK PAN zaprojektowali na misję własny eksperyment oraz instrument zdolny go przeprowadzić. GLOWS, czyli GLObal solar Wind Structure, to fotometr. Ma on zbadać wpływ wiatru słonecznego na gaz wodorowy znajdujący się w heliosferze. Pozwoli też na analizę rozkładu międzygwiazdowego neutralnego wodoru (ISN H) oraz słonecznego ciśnienia promieniowania działającego na atomy wodoru. Kierownikiem projektu jest dr hab. Maciej Bzowski. IMAP to piąta misja w portfolio NASA Solar Terrestrial Probes (STP). Wydział Projektów Heliofizycznych i Odkrywców w Centrum Lotów Kosmicznych Goddarda NASA w Greenbelt w stanie Maryland zarządza programem STP dla Wydziału Heliofizyki Dyrekcji Misji Naukowych NASA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Sonda Parker Solar Probe nagrała film z przelotu przez rozgrzaną plazmę słoneczną. Jak to zniosła?
Należąca do NASA sonda Parker Solar Probe nie tylko przeleciała przez potężną erupcję słoneczną, ale w dodatku uchwyciła całe zdarzenie na filmie. To pierwszy w historii materiał filmowy pokazujący z bliska tzw. koronalny wyrzut masy, czyli rozgrzanej plazmy pochodzącej z zewnętrznej warstwy atmosfery Słońca.
W tym artykule: Czym są koronalne wyrzuty masy? Co sfilmowała sonda Parker Solar Probe Czym jest Parker Solar Probe? Badania kosmicznego pyłu Parker Solar Probe to pierwsza sonda kosmiczna, której celem jest wykonanie pomiarów bezpośrednio w rozgrzanej nawet do dwóch milionów stopni Celsjusza koronie słonecznej. Tą nazwą określa się rozciągającą się na miliony kilometrów najbardziej zewnętrzną część atmosfery Słońca. Naukowcy z Johns Hopkins Applied Physics Laboratory, głównego ośrodka naukowego zawiadującego sondą, właśnie opublikowali film przedstawiający szczególnie silny koronalny wyrzut masy (ang. CME). Zarejestrowała go w 2022 roku właśnie Parker Solar Probe. Czym są koronalne wyrzuty masy? Koronalne wyrzuty masy to ogromne, spektakularne eksplozje supergorącej plazmy, które powstają z atmosfery Słońca. Składają się z naładowanych cząstek. Tego typu cząstki, jeśli dotrą do Ziemi, mogą powodować przerwy w dostawie prądu, zakłócać działanie satelitów i powodować inne anomalie. CME występują, gdy duże ilości materii są wyrzucane z korony słonecznej w przestrzeń międzyplanetarną. CME mogą przenosić miliardy ton materii w kierunku planet z prędkością tysięcy kilometrów na sekundę. Kiedy część tego materiału dociera do zewnętrznej atmosfery Ziemi, uderza w satelity, zakłócając ich orbity, niszcząc elektronikę i zakłócając komunikację. Materia słoneczna może „zsuwać się” po liniach pola magnetycznego Ziemi. Powoduje wówczas zjawisko znane jako zorza polarna. Może również przeciążać sieci energetyczne i uszkadzać je. Do CME dochodzi rzadko. Podczas minimum słonecznego – raz w miesiącu. przy maksimum słonecznym – do dwóch lub więcej razy dziennie. A właśnie wkraczamy w maksimum cyklu słonecznego. Co sfilmowała sonda Parker Solar Probe Zarejestrowany na filmie koronalny wyrzut masy, który uderzył w sondę Parker Solar Probe, był „jednym z najpotężniejszych CME, jakie kiedykolwiek zarejestrowano”. Tak napisali w oświadczeniu naukowcy NASA. View oEmbed on the source website Na całe szczęście zaprojektowana do nurkowania w koronie słonecznej sonda przetrwała zetknięcie z CME. W dodatku udało się uchwycić całość zdarzenia na filmie. Najpotężniejsze CME potrafią wyrzucać plazmę z prędkością dochodzącą nawet do trzech tysięcy kilometrów na sekundę. Wrześniowy koronalny wyrzut masy, czyli ten zarejestrowany na filmie, nadał plazmie mniejszą prędkość. Jednak wciąż wynosiła ona ponad 1300 kilometrów na sekundę. Zdaniem naukowców z Johns Hopkins Applied Physics Laboratory zebrane dzięki temu bliskiemu zetknięciu się z plazmą słoneczną dane mogą pomóc fizykom zrozumieć, co napędza CME. Czyli jakie zjawisko wysyła plazmę w kosmos z tak dużymi prędkościami. Czym jest Parker Solar Probe? Parker Solar Probe została zaprojektowana specjalnie do badania Słońca. Sonda pobiła kilka rekordów. Jest najszybszym statkiem kosmicznym w historii. Oraz takim, który może najbardziej zbliżyć się do Słońca, na odległość 6,5 milionów kilometrów od jego powierzchni, i przetrwać to zbliżenie. – Od początku prac nad misją wiedzieliśmy, że Parker Solar Probe w którymś momencie przeleci przez koronalny wyrzut masy – napisał w oświadczeniu Jim Kinnison, inżynier systemów misji Parker Solar w APL. – NASA zaprojektowała sondę tak, aby wytrzymać piekielne temperatury w pobliżu Słońca. Statek kosmiczny jest wyposażony w niestandardową osłonę termiczną. Ma także autonomiczny system, który chroni urządzenie przed emisją światła słonecznego. Badania kosmicznego pyłu Kiedy sonda Parker po raz pierwszy wykryła CME, znajdowała się około 9 mln km od powierzchni Słońca. Później sonda podróżowała w ślad za falą uderzeniową CME. Sonda spędziła prawie dwa dni, badając CME i wyszła z tego bez szwanku. Podczas tego samego CME naukowcy z NASA przyjrzeli się również sposobowi, w jaki burza wpłynęła na pył międzyplanetarny. Czyli na cząsteczki unoszące się w kosmosie. Badacze mają nadzieję, że zrozumienie tych interakcji pomoże lepiej prognozować pogodę kosmiczną w przyszłości. – Czy pył międzyplanetarny wpływa na kształt CME? Czy wpływa na jego szybkość? Dopiero zaczynamy rozumieć ten skomplikowany proces – napisał w oświadczeniu Russ Howard, fizyk z APL. Źródło: Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Pierwszy obiekt na celowniku Lucy. Sonda ma zbadać relikty pozostałe po tworzeniu się Układu Słonecznego
Niemal dwa lata po starcie, kamery sondy NASA Lucy zarejestrowały pierwszą z szeregu planetoid będących celem wyprawy. Na liście jest osiem obiektów. Z czego dwa to planetoidy pasa głównego, a pozostałe sześć to tzw. trojańczycy Jowisza. Czyli obiekty, które dzielą orbitę gazowego olbrzyma wokół Słońca.
W tym artykule: Pierwszy cel misji Lucy Test urządzeń sondy Dalsze plany misji Lucy Czym są planetoidy trojańskie? Misja potrwa co najmniej 12 lat Na wykonanym przez Lucy z odległości 23 milionów kilometrów zdjęciu widnieje Dinkinesh. To jedna z planetoid mieszczącego się między orbitami Marsa a Jowisza pasa głównego planetoid. Planetoida jest niewielka, jej średnica ma poniżej kilometra. Będzie ona najmniejszym celem misji Lucy. Sonda zbliży się do niej 1 listopada 2023 roku. Pierwszy cel misji Lucy Warto dodać, że Dinkinesh to etiopska nazwa słynnej skamieniałości samicy australopiteka Lucy, od której pochodzi nazwa misji. Nawiązanie do hominida jest celowe. Tak jak odnalezienie szkieletu Lucy wniosło wiele w zrozumienie ewolucji człowiekowatych, tak planetoidy, będące pozostałością po tworzeniu się Układu Słonecznego, wnoszą wiele do zrozumienia jego genezy. Nazwa pierwszej planetoidy na szlaku Lucy oznacza w język amharskim „jesteś cudowna”. Co ciekawe, planetoida otrzymała imię dopiero po wyznaczeniu jej na pierwszy cel badań Lucy, a nazwę zaproponował zespół misji. Pierwsze zdjęcia Dinkinesh wykonane przez kamery Lucy pokazują niewiele więcej niż maleńką plamkę światła, poruszającą się w przestrzeni. W związku z wielkością planetoidy, szczegóły jej powierzchni uda się zarejestrować dopiero podczas maksymalnego zbliżenia się sondy do niej. Lucy ma obserwować powierzchnię Dinkinesh z odległości 425 km. Czyli niewiele większej niż ta, na jakiej porusza się nad Ziemią Międzynarodowa Stacja Kosmiczna. Test urządzeń sondy Spotkanie Lucy z Dinkinesh ma też cel wykraczający poza badanie tego kawałka kosmicznego gruzu. Przede wszystkim Dinkinesh została dodana do planu podróży Lucy już po wystrzeleniu statku kosmicznego. Uznano, że bliskie spotkanie z planetoidą da operatorom misji możliwość przetestowania niektórych funkcji statku kosmicznego. Zwłaszcza jego systemów śledzenia, które mają na celu utrzymanie planetoidy w polu widzenia instrumentów Lucy. Dodajmy, że Lucy będzie badała kolejne planetoidy w trakcie tzw. flyby’ów, czyli po prostu przelotów w pobliżu. Jest to jedyna możliwość. Statek porusza się z prędkością 4,5 km/s. Umożliwiające wejście na orbitę wyhamowanie go wymagałoby dodatkowego paliwa. Właśnie dlatego tak istotne jest, by jego instrumenty były sprawne i nakierowane na cel. Najnowsze zdjęcie wykonane przez Lucy obejmuje około 120 tys. km. Dostrzegamy też na nim HD 34258, gwiazdę w gwiazdozbiorze Arygi, która jest niewidoczna gołym okiem. Ale mimo że gwiazda jest tak słabo widoczna, Dinkinesh jest od niej znacznie ciemniejsza. Jest około 150 tysięcy razy słabsza od gwiazdy. Dalsze plany misji Lucy Ścieżka orbitalna Lucy wiodąca przez wewnętrzny Układ Słoneczny i główny pas planetoid jest zawiła. Po opuszczeniu Dinkinesh, sonda zbliży się do Ziemi, gdzie wykona tzw. manewr asysty grawitacyjnej. Do spotkania dojdzie 13 grudnia 2024 roku. Po opuszczeniu orbity naszej planety miną kolejne cztery miesiące, zanim sonda dotrze do następnego celu. Czyli planetoidy 52246 Donald Johanson, nazwanej na cześć odkrywcy skamieniałości Lucy. To planetoida typu C, mieszcząca się w wewnętrznym pasie głównym. Sonda będzie przelatywać w pobliżu innych planetoid do 2033 roku. Wtedy odwiedzi ostatnią na swojej liście, podwójną planetoidę trojańską Jowisza o nazwie 617 Patroclus-Menoetius. Czym są planetoidy trojańskie? Właśnie planetoidy trojańskie wydają się tu najbardziej interesujące. Trojańczycy to zróżnicowana populacja małych obiektów, które są pozostałościami wczesnego Układu Słonecznego. Znajdują się teraz na stabilnych orbitach i jest ich prawie tyle, ile planetoid w głównym pasie. Naukowcy chcą wysłać kosmitom obrazek z nagimi ludźmi. Co jeszcze znajdzie się w wiadomości? Czy w ten sposób zbliżmy się do nawiązania kontaktu z kosmitami? Niektórzy wierzą, że to jest możliwe. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/naukowcy-chca-wyslac-kosmitom-obrazek-z-nagimi-ludzmi-co-jeszcze-znajdzie-sie-w-wiadomosci-ee0de8e.jpeg" width="938" height="592" alt="Naukowcy chcą wysłać kosmitom obrazek z nagimi ludźmi. Co jeszcze znajdzie się w wiadomości?" title="Naukowcy chcą wysłać kosmitom obrazek z nagimi ludźmi. Co jeszcze znajdzie się w wiadomości?" /> Nasze modele formowania się planet sugerują, że trojańczycy są pozostałościami z tego samego pierwotnego materiału, z którego uformowały się planety zewnętrzne. Zawierają wskazówki dotyczące powstawania Układu Słonecznego ponad cztery i pół miliarda lat temu. Co ciekawe niektórzy trojańczycy mogą mieć pierścienie, a nawet własne satelity, jak podwójna planetoida 617 Patroclus-Menoetius, ostatni cel na trasie Lucy. Misja potrwa co najmniej 12 lat Sonda zbada geologię powierzchni każdej z wybranych planetoid. Zbierze informacje o warstwach, składzie, liczbie i rozmieszczeniu kraterów oraz o wieku. Jej kamery zarejestrują kolory i skład powierzchni. Instrumenty Lucy zbadają właściwości regolitu i rozmieszczenie minerałów i lodów na tych ciałach niebieskich. Sonda ma badać też ich wnętrze, oceni uderzenia kraterów, pęknięcia, odsłonięte podłoże skalne i wyrzuty. Misja Lucy zaplanowana jest na 12 lat, ale na tym prawdopodobnie nie skończą się jej wojaże. Po odwiedzeniu 617 Patroklos-Menoetius, jeśli instrumenty badawcze sondy pozostaną sprawne, misja prawdopodobnie zostanie przedłużona. Źródło: Universe Today. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Ta sonda ma zbadać podpowierzchniowy ocean Europy, księżyca Jowisza. Jej kluczowy element powstawał przez 9 lat
Inżynierowie z Jet Propulsion Laboratory NASA (JPL) pomyślnie zintegrowali z sondą Europa Clipper potężną, trzymetrową antenę. Dzięki wykorzystaniu nowoczesnych technologii będzie ona zdolna przesyłać na Ziemię wysokiej rozdzielczości kolorowe obrazy lodowego księżyca oraz dane zbierane przez dziewięć instrumentów naukowych sondy.
W tym artykule: Testy anteny Europa Clipper Instrumenty naukowe Europa Clipper Europę zbadają dwie sondy Sonda Europa Clipper została zaprojektowana do poszukiwania warunków odpowiednich do życia na pokrytym lodem księżycu Jowisza. W poniedziałek, 14 sierpnia statek kosmiczny otrzymał kluczowy dla tego zadania element: masywną antenę kierunkową o dużym wzmocnieniu sygnału. Mająca trzy metry średnicy antena jest największą i najbardziej widoczną z zestawu anten na Europa Clipper. Statek kosmiczny będzie ich potrzebował podczas badania oddalonego od Ziemi o 715 milionów kilometrów lodowego świata. Głównym celem misji jest zrozumienie procesów zachodzących w podpowierzchniowym oceanie Europy. Ocenie, który – według wielu astrobiologów – może być siedliskiej prostego życia. Testy anteny Europa Clipper Prace nad główną anteną Europa Clipper rozpoczęły się w 2014 roku. Odpowiada za nie Matthew Bray z Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory w Laurel w stanie Maryland. View oEmbed on the source website – Antena pomyślnie zakończyła wszystkie testy jeszcze przed integracją z sondą – powiedział Matthew Bray. – Kolejne testy przeprowadzimy po całkowitej integracji wszystkich instrumentów i podzespołów sondy. W ramach końcowych testów anteny spróbujemy zapętlania sygnałów radiowych. To pozwoli sprawdzić, czy ścieżki sygnału telekomunikacyjnego są funkcjonalne. W ciągu ostatniego roku antena była testowana w różnych ośrodkach NASA rozrzuconych po całych Stanach Zjednoczonych. Jej zdolność do precyzyjnego przesyłania danych została w 2022 roku dwukrotnie przetestowana w Langley Research Center NASA w Hampton w stanie Wirginia. Pomiędzy tymi dwiema wizytami w Hampton, antena trafiła do Centrum Lotów Kosmicznych Goddarda w Greenbelt w stanie Maryland. Tam została poddana testom próżniowym, termicznym i wibracyjnym. Miały one sprawdzić, czy instrument poradzi sobie z drżeniami podczas startu, próżnią i ekstremalnymi temperaturami w kosmosie. Antena zakończyła etap samodzielnych podróży w JPL w Pasadenie, gdzie została zintegrowana z resztą instrumentów. Po kolejnych testach sonda trafi na Florydę, do Kennedy Space Center, gdzie będzie oczekiwała na start. Ten zaplanowany jest na październik 2024 roku. Instrumenty naukowe Europa Clipper Europa Clipper ma dziewięć instrumentów naukowych. Wśród nich – zestaw kamer obrazujących w świetle widzialnym, w podczerwieni i ultrafiolecie. Dwie kamery na podczerwień będą mapować powierzchnię księżyca, jej skład chemiczny i temperaturę. Ma to pozwolić dowiedzieć się więcej na temat chemii i aktywności geologicznej Europy. Kamera szerokokątna i kamera wąskokątna, każda z ośmiomegapikselową matrycą, będą tworzyć kolorowe i stereoskopowe obrazy Europy o wysokiej rozdzielczości. Natomiast kamera termowizyjna wykorzystuje światło podczerwone do rozróżniania cieplejszych regionów na Europie, w których ciekła woda może znajdować się blisko powierzchni lub mogła wydostać się na powierzchnię. Spektrometr i spektrograf Europa Clipper będą analizować światło podczerwone i ultrafioletowe, co pomoże ujawnić skład powierzchni Europy oraz cząstek w kosmosie w pobliżu księżyca. Badanie magnetometrem ma na celu potwierdzenie, że ocean Europy istnieje, zmierzenie jego głębokości i zasolenia oraz zmierzenie grubości skorupy lodowej księżyca. Będzie również badać zjonizowaną atmosferę Europy i jej interakcje ze zjonizowaną atmosferą Jowisza. Pierwsze od 22 lat szczegółowe zdjęcia Europy, księżyca Jowisza. Sonda Juno pokazała nam lodowy krajobraz Należąca do NASA sonda Juno wykonała najbliższy od 22 lat przelot w pobliżu lodowego księżyca Jowisza, Europy. Ostatni raz dokonała tego w 2000 roku inna, bardzo zasłużona sonda NASA – ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/pierwsze-od-22-lat-szczegolowe-zdjecia-europy-ksiezyca-jowisza-sonda-juno-pokazala-nam-lodowy-krajobraz-fot-nasa-swri-msss-thomas-appere-cc-by-3-0-f83e04c.jpg" width="938" height="470" alt="Pierwsze od 22 lat szczegółowe zdjęcia Europy, księżyca Jowisza. Sonda Juno pokazała nam lodowy krajobraz (Fot. NASA/SwRI/MSSS/Thomas Appéré, CC-BY-3.0)" title="Pierwsze od 22 lat szczegółowe zdjęcia Europy, księżyca Jowisza. Sonda Juno pokazała nam lodowy krajobraz (Fot. NASA/SwRI/MSSS/Thomas Appéré, CC-BY-3.0)" /> Radar penetrujący lód zbada lodową skorupę Europy w poszukiwaniu oceanu księżyca i zbada strukturę i grubość lodu. Wszystko to ma pozwolić na najbardziej precyzyjne badania Europy, jakie kiedykolwiek przedsięwzięto. Europę zbadają dwie sondy Amerykańska sonda będzie również prowadzić wspólne obserwacje z europejską sondą JUICE, która została wystrzelona w kierunku Jowisza w kwietniu 2023 roku. Ta nowoczesna, największa w historii Europejskiej Agencji Kosmicznej sonda ma zbadać cztery lodowe księżyce Jowisza, choć główna część badań skupi się na Ganimedesie. JUICE dotrze do układu Jowisza w połowie 2031 roku. Ze względu na układ planet, Europa Clipper trafi tam nawet wcześniej, bo w kwietniu 2030 roku. Wygląda na to, że przyszła dekada będzie, pod względem naukowym, kręciła się wokół Jowisza. Źródło: NASA. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
NASA straciła kontakt z sondą Voyager 2. Sygnał wrócił po kilku dniach dniach. Co się stało?
21 lipca NASA utraciła kontakt z Voyagerem 2. Dopiero we wtorek 1 sierpnia odebrała sygnał z sondy. Naukowcy w komunikacie przyznali, że znają przyczynę nietypowej sytuacji. Wszystko przez niefortunną interpretację serii zaplanowanych poleceń.
W tym artykule: Ziemia do Voyagera Sonda skieruje antenę w kierunku Ziemi dopiero w październiku Sondzie nic nie zagraża Czym jest Voyager 2 Chwilę grozy przeżywali naukowcy z NASA w ostatnich dwóch tygodniach. 21 lipca 2023 r. inżynierowie wysłali do sondy Voyager 2 serię zaplanowanych poleceń. To rutynowe działania, które koordynują pracę sondy kosmicznej. Jeden z komunikatów okazał się jednak niefortunny w skutkach. Komenda spowodowała, że Voyager przesunął swoją antenę o 2 stopnie kątowe od Ziemi. To właśnie w tej konkretnej chwili kontakt się urwał. Ziemia do Voyagera Przez 11 dni naukowcy nie mieli żadnego sygnału, który pochodziłby z sondy znajdującej się prawie 20 miliardów kilometrów od Ziemi. W rezultacie Voyager 2 nie był w stanie odbierać poleceń ani przesyłać danych z powrotem na Ziemię. Badacze z NASA poinformowali, że utrata kontaktu ze statkiem kosmicznym to „największy koszmar każdej misji". – W najlepszym przypadku udaje się go od razu odzyskać. W najgorszym – nigdy więcej nie słyszymy o sprzęcie – napisali badacze z amerykańskiej agencji kosmicznej. Dopiero we wtorek 1 sierpnia udało się odzyskać połączenie z Voyagerem. – Sieć Deep Space Network odebrała sygnał nośny z Voyagera 2 podczas regularnego skanowania nieba. To trochę jak usłyszenie „bicia serca” statku kosmicznego, co potwierdza, że sonda nadal nadaje, czego spodziewali się inżynierowie – przekazała NASA w komunikacie. Sonda skieruje antenę w kierunku Ziemi dopiero w październiku Naukowcy przekazali, że NASA Deep Space Network (DSN) korzystała z wielu anten, aby być w stanie wykryć fale nośne z Voyagera 2. Badacze poinformowali, że jest to sygnał, którego statek kosmiczny używa do wysyłania danych z powrotem na naszą planetę. Uczeni potwierdzili, że chociaż odzyskali kontakt z sondą, pojawił się nowy problem. Sonda Voyager 1 zaczęła przesyłać dziwne informacje spoza Układu Słonecznego. Co się z nią dzieje? Voyager 1 to najdalej znajdujący się od Ziemi instrument naukowy, jaki kiedykolwiek został zbudowany przez człowieka. Wystrzelona 45 lat temu sonda wyleciała już poza Układ Słoneczny i prze... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/sonda-voyager-1-zaczela-przesylac-dziwne-informacje-spoza-ukladu-slonecznego-co-sie-z-nia-dzieje-fot-nasa-jpl-9285912.jpeg" width="938" height="646" alt="Sonda Voyager 1 zaczęła przesyłać dziwne informacje spoza Układu Słonecznego. Co się z nią dzieje? (Fot. NASA/JPL)" title="Sonda Voyager 1 zaczęła przesyłać dziwne informacje spoza Układu Słonecznego. Co się z nią dzieje? (Fot. NASA/JPL)" /> – Sygnał jest zbyt słaby, aby można było wyodrębnić szczegółowe dane. Wykrycie go potwierdza jednak, że sonda nadal działa. Voyager 2 kontynuuje również swoją oczekiwaną trajektorię. Chociaż misja przewiduje, że sonda skieruje swoją antenę na Ziemię w połowie października, zespół podejmie próbę dowodzenia Voyagerem wcześniej, gdy jego antena będzie nadal skierowana z dala od Ziemi – przekazało NASA. Sondzie nic nie zagraża Zgodnie z tym, co przekazali naukowcy, DSN zostanie wykorzystane do „wykrzyczenia" polecenia do Voyagera 2, aby obrócił swoją antenę. – Jest jednak ryzyko, że ta pośrednia próba może nie zadziałać. W tym przypadku zespół poczeka, aż w październiku sonda automatycznie zresetuje swoją orientację – czytamy w oświadczeniu. Dopiero gdy antena statku kosmicznego zostanie ponownie wyrównana z Ziemią, komunikacja powinna zostać przywrócona. Voyager 2 został zaprogramowany tak, aby w ciągu roku kilkukrotnie resetował swoją orientację. Wszystko po to, aby utrzymywać antenę skierowaną w kierunku Ziemi i nie dopuścić do utraty kontaktu, co mogłoby oznaczać zaprzepaszczenie misji trwającej od 20 sierpnia 1977 roku. Następny reset nastąpi dokładnie 15 października, co powinno umożliwić wznowienie komunikacji. Jak podkreśla NASA, Voyagerowi 2 nic nie grozi i pozostanie na zaplanowanej trajektorii podczas chwilowego okresu braku łączności. W obecnej sytuacji najważniejsza jest cierpliwość. Czym jest Voyager 2 Voyager 2 to bezzałogowa sonda kosmiczna, która została wysłana w Kosmos w 1977 roku z Przylądka Canaveral przez amerykańską agencję kosmiczną NASA. Do tej pory jest jedynym statkiem kosmicznym, który kiedykolwiek dotarł do Urana i Neptuna, a także do przestrzeni międzygwiezdnej, gdzie jej bliźniacza sonda Voyager 1, przebywa od sierpnia 2012 roku. To właśnie Voyagerowi 2 udało się odkryć wiele nowych księżyców wszystkich czterech gazowych olbrzymów, a niektóre nawet sfotografować. Po zakończeniu eksploracji planet głównym zadaniem misji jest badanie krańcowych obszarów heliosfery (obszar wokół Słońca, w którym ciśnienie wiatru słonecznego przeważa nad ciśnieniem wiatrów galaktycznych) oraz pomiar właściwości fizycznych przestrzeni międzygwiezdnej. Naukowcy szacowali, że zasilanie w energię elektryczną wystarczy do utrzymania funkcjonowania sondy i łączności z Ziemią do 2025 roku. Co ciekawe, w tym roku Inżynierom z Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA udało się przedłużyć działanie instrumentów badawczych sondy. Według ekspertów będzie działała przez kolejne 3 lata, a więc nawet do 2028 roku. Źródło: NASA Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".