Wakacje zaczynają się w telefonie? Tak media społecznościowe zmieniły sposób podróżowania Polaków
Choć do sezonu urlopowego 2026 roku pozostało jeszcze sporo czasu, już w styczniu widać wyraźny wzrost liczby rezerwacji. Jednocześnie zmienia się sam sposób planowania wakacji przez Polaków. Dla jednych liczy się regeneracja i spokój, dla innych intensywne doświadczenia, a jeszcze inni podejmują decyzje z myślą o estetyce i wrażeniach wizualnych. Coraz wyraźniej widać, że różne grupy wiekowe i społeczne zupełnie inaczej definiują dziś idealny urlop.
Wakacje przestają być wyłącznie czasem prywatnego odpoczynku, oderwanym od codziennej narracji życia. Dla wielu Polaków stają się elementem szerszej opowieści o stylu życia, aspiracjach i tożsamości. Estetyka, klimat miejsca i „fotogeniczność” kierunku coraz częściej wpływają na wybór kierunku, podobnie jak dostęp do atrakcji, lokalnej kuchni czy unikalnych doświadczeń. Jednocześnie rośnie znaczenie komfortu, elastyczności planowania i poczucia, że wyjazd jest dobrze dopasowany do indywidualnych potrzeb. Czym jeszcze kierują się dziś Polacy, planując urlopy z wyprzedzeniem? Wakacje „jak z Instagrama”. Estetyka coraz ważniejsza przy wyborze urlopu Planowanie urlopu dziś coraz częściej zaczyna się nie od mapy czy porównywarki cen, lecz od obrazu. Z nowego raportu My Luxoria wynika, że dla większości Polaków znaczenie ma to, jak zdjęcia z wakacji będą prezentować się w mediach społecznościowych. Estetyka miejsca przestała być dodatkiem – stała się jednym z filtrów decyzyjnych, szczególnie widocznym w młodszych grupach wiekowych. Najsilniej trend ten zaznacza się wśród osób w wieku 18-24 lata, dla których wizualny wymiar destynacji bardzo często przesądza o wyborze kierunku. Pokolenie Z wykorzystuje też Instagrama i TikToka jako narzędzie porównywania doświadczeń i oceniania całego „pakietu” wyjazdu – od noclegu, przez otoczenie, po atmosferę miejsca. Co istotne, wrażliwość na „instagramowość” wyjazdu utrzymuje się także w grupie 25-44 lata – aż 64% respondentów przyznaje, że bierze pod uwagę wygląd miejsca na zdjęciach, a dla 9% jest to czynnik kluczowy przy planowaniu urlopu. Potrzeba estetycznych doznań nie ogranicza się jednak wyłącznie do młodych, aktywnych zawodowo mieszkańców dużych miast. Spore oczekiwania wizualne Badanie pokazuje, że wizualny aspekt podróży ma duże znaczenie również wśród osób nieaktywnych zawodowo i zajmujących się prowadzeniem gospodarstwa domowego – w tej grupie ponad 70% respondentów zwraca uwagę na to, jak miejsce będzie wyglądało na fotografiach. Zależność widać także w poziomie dochodów. Wśród Polaków zarabiających powyżej 9 tys. zł miesięcznie znaczenie estetyki deklaruje ponad 65% badanych, a oczekiwania wizualne coraz częściej idą w parze z potrzebą wyższej jakości doświadczeń, komfortu i unikalności. Trend ten wpisuje się w szerszy krajobraz inspiracji podróżniczych. Ogólnopolskie Badanie Podróżników wskazuje, że Facebook (53%) i Instagram (51%) należą do najważniejszych źródeł pomysłów na wyjazdy, ustępując jedynie rekomendacjom znajomych. W młodszych grupach rola mediów społecznościowych jest jeszcze silniejsza, a według danych TripIt około 40% młodych podróżników szuka wakacyjnych inspiracji na Instagramie i TikToku. – W 2026 roku wakacje planujemy coraz częściej z myślą o tym, jak i co pokażemy innym w sieci. Media społecznościowe nie sprawiły, że podróżujemy wyłącznie dla zdjęć, ale znacząco zmieniły sposób oceny jakości wypoczynku – podkreśla Ankica Ćaleta, CEO My Luxoria. Jednocześnie eksperci zaznaczają, że estetyka nie wyparła racjonalnych kryteriów. Cena, lokalizacja i dostępność nadal pozostają istotne, jednak coraz częściej funkcjonują obok potrzeby spójnej, atrakcyjnej wizualnie narracji z wyjazdu. Nowe potrzeby urlopowe Polaków Z danych raportu wyraźnie wynika, że w 2026 roku sposób planowania wakacji przez Polaków coraz silniej opiera się na potrzebach, a nie na samej lokalizacji. Najszybciej zmiany te widać w grupie wiekowej 18-24 lata, która najsprawniej adaptuje nowe modele podróżowania i często wyznacza kierunki dla całego rynku. Dla młodych Polaków kluczowe stają się dziś bliskość natury oraz elastyczność wyjazdu. Aż 31,1% osób w tej grupie wskazuje kontakt z przyrodą jako jeden z głównych motywów podróży, a 21,7% ceni brak sztywnego planu i możliwość samodzielnego decydowania o tempie oraz formie wypoczynku. Co istotne, młodsze pokolenia coraz częściej łączą swobodę z wysokimi oczekiwaniami jakościowymi – komfort pobytu ma znaczenie dla 17% badanych, a prywatność dla 13,2%, co jeszcze kilka lat temu nie było tak wyraźnie akcentowane. Kierunek regeneracja Jednocześnie raport pokazuje, że redefinicji ulega sama funkcja urlopu. Choć relacja jakości do ceny pozostaje najczęściej wskazywanym kryterium wyboru wyjazdu (29,6%), tuż za nią pojawiają się potrzeby związane z regeneracją. Bliskość natury wskazuje 26,4% Polaków, ciszę i ucieczkę od tłumów – 24,4%, a realny odpoczynek psychiczny – 20,8%. Dla niemal co piątej osoby szczególnie ważny jest czas spędzony wyłącznie z bliskimi, bez presji intensywnego zwiedzania. To wyraźny sygnał odejścia od wakacji traktowanych jako lista atrakcji „do zaliczenia” na rzecz bardziej świadomego, spokojnego wypoczynku. Różnice w podejściu do urlopu widać także między grupami społecznymi. Potrzeba ciszy i prywatności najsilniej zaznacza się wśród osób aktywnych zawodowo oraz w grupie wiekowej 45-54 lata, dla których udany wypoczynek oznacza przede wszystkim poczucie kontroli, bezpieczeństwa i komfortu. Wśród osób o wyższych dochodach ponad 22% wskazuje zaufanie do organizatora jako jeden z kluczowych czynników wyboru. Widoczne są również różnice między płciami – mężczyźni częściej utożsamiają idealne wakacje z brakiem tłumów i spokojem, podczas gdy kobiety akcentują znaczenie regeneracji psychicznej i autentyczności doświadczenia. Jak podsumowuje Ankica Ćaleta, rynek turystyczny w Polsce coraz wyraźniej staje się rynkiem potrzeb i emocji, w którym cisza, prywatność, elastyczność i komfort nie są już dodatkiem, lecz fundamentem jakości wypoczynku. Źródło: My Luxoria Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Pokłóciłeś się z rodziną przed urlopem? Nowa „klauzula Beckhama” może uratować wakacje
Internet dosłownie oszalał. Po tym, jak Brooklyn Beckham opublikował na Instagramie obszerne oświadczenie ujawniające głęboki konflikt rodzinny, media społecznościowe zalała fala komentarzy, memów i filmów analizujących każdy szczegół afery. Viralowy kryzys szybko przestał być wyłącznie sprawą celebrycką – i właśnie wtedy do gry wkroczyła firma oferująca zorganizowane wyjazdy wakacyjne. Jej nowa oferta zaskoczyła i rozbawiła nawet branżowych ekspertów.
W ostatnich dniach media społecznościowe żyją konfliktem w rodzinie Beckhamów. W poniedziałek, 19 stycznia 2026 roku, Brooklyn Beckham opublikował na Instagramie sześciostronicowe oświadczenie, w którym oskarżył swoich rodziców – Davida Beckhama i Victorię Beckham – o kontrolowanie medialnej narracji, manipulacje oraz próby sabotowania jego relacji z Nicolą Peltz. Publiczne pranie rodzinnych brudów natychmiast stało się jednym z najgłośniejszych tematów w sieci. Na fali tego skandalu jedna z firm specjalizujących się w zorganizowanych wyjazdach wakacyjnych postanowiła wykorzystać moment wprowadzając nietypową „klauzulę Beckhama”, która ma pomóc klientom uniknąć przedurlopowego chaosu i rodzinnych napięć. Rodzinny konflikt Beckhamów zaskakująco zmienia branżę turystyczną Publiczny konflikt w rodzinie Beckhamów wciąż eskaluje i pozostaje jednym z najgłośniejszych tematów w mediach społecznościowych. 26-letni Brooklyn Beckham opublikował emocjonalne, kilkustronicowe oświadczenie, w którym oskarżył swoich rodziców o wieloletnie ingerowanie w jego życie prywatne. Wśród zarzutów pojawiły się m.in. sugestie, że jego żona Nicola Peltz została pozostawiona bez sukni ślubnej, próby wymuszenia podpisania dokumentów dotyczących nazwiska, a także publiczne upokorzenia – w tym „przejęcie” przez Victorię Beckham pierwszego tańca podczas wesela. „Nie chcę się pojednać z rodziną. Nikt mną nie manipuluje. Po raz pierwszy w życiu staję w swojej obronie” – napisał Brooklyn, podkreślając, że zależy mu wyłącznie na spokoju, prywatności i szczęściu u boku żony. Oświadczenie natychmiast stało się viralem, a dramat Beckhamów zaczął żyć własnym życiem w formie komentarzy, analiz, memów i ironicznych interpretacji. Ten medialny chaos błyskawicznie podchwyciła branża turystyczna. Eksperci z brytyjskiej firmy On the Beach, specjalizującej się w zorganizowanych wyjazdach wakacyjnych, ogłosili wprowadzenie nowego rozwiązania, które – jak sami przyznają – powstało w odpowiedzi na „rodzinne napięcia, które potrafią zrujnować nawet najlepiej zaplanowany urlop”. Nowa polityka dotyczy rodzinnych wyjazdów, w których jeden z uczestników rezygnuje tuż przed podróżą z powodu kłótni, konfliktu lub nagłego załamania emocjonalnego. Zgodnie z zasadami, część kosztów hotelowych przypadająca na osobę rezygnującą zostanie zwrócona, zamiast obciążać pozostałych uczestników wyjazdu. Oficjalna nazwa przywileju to „Zwrot w razie rodzinnego rozłamu” (Family Fallout Refund), jednak sami szefowie firmy mówią już o nim jako o „klauzuli Beckhama”. – Uwielbiamy rodzinne wakacje, ale wiemy, że rodzinne relacje bywają skomplikowane. Zdarza się, że ktoś w ostatniej chwili woli ochłonąć w domu niż przy basenie. Dzięki nowej klauzuli reszta rodziny nie musi rezygnować z wyjazdu ani ponosić dodatkowych kosztów. Chcemy dać klientom poczucie bezpieczeństwa, nawet jeśli w domu panuje chaos – tłumaczy Zoe Harris, dyrektor ds. obsługi klienta w On the Beach. „Klauzula Beckhama” w praktyce. Jak działa nowa oferta On the Beach? Nowe rozwiązanie zaproponowane przez On the Beach ma – wbrew żartobliwemu tonowi komunikacji – bardzo praktyczne uzasadnienie. Jak podkreślają przedstawiciele firmy, konflikty rodzinne są jedną z najczęstszych przyczyn zmian i rezygnacji z wakacyjnych rezerwacji, i wcale nie dotyczą wyłącznie celebrytów. Każdego roku setki klientów zgłaszają konieczność modyfikacji wyjazdów, bo jeden z członków rodziny w ostatniej chwili wycofuje się z podróży po kłótni, zerwaniu relacji lub gwałtownym pogorszeniu atmosfery. Do tej pory oznaczało to zwykle dodatkowe koszty dla pozostałych uczestników wyjazdu – teraz firma postanowiła przejąć ten problem na siebie. „Klauzula Beckhama” dotyczy rodzinnych wakacji rezerwowanych dla grup liczących co najmniej 5 osób. Aby skorzystać z przywileju, wniosek o objęcie rezerwacji ochroną należy złożyć nie później niż 60 dni przed planowanym wyjazdem. Co istotne, mechanizm nie działa automatycznie – On the Beach zastrzega, że musi chodzić o konflikt o wyraźnym, „emocjonalnym” charakterze, porównywalnym z medialnym dramatem rodziny Beckhamów. Firma w swoim regulaminie wprost wskazuje, jakie sytuacje mogą zostać uznane za podstawę do zwrotu. Wśród nich wymienia m.in. „dramatyczne opuszczenie rodzinnych czatów”, blokowanie bliskich w mediach społecznościowych czy „publikowanie niespodziewanych, długich oświadczeń na Instagramie”. Na liście okoliczności uwzględnianych przez firmę znalazły się również bardziej przyziemne, choć równie zapalne scenariusze: powracające pretensje związane z weselem sprzed lat, „kontrowersyjny taniec matki podczas uroczystości”, a nawet nagła odmowa wspólnego leżakowania przy hotelowym basenie. Zasada jest prosta: jeśli jeden z członków rodziny rezygnuje z wyjazdu z powodu takiego „incydentu”, jego część kosztów zakwaterowania zostaje zwrócona osobie dokonującej rezerwacji. Co ważne, firma nie wnika w to, kto zawinił ani kto miał „ostatnie słowo” w konflikcie – jak ironicznie podkreślono w regulaminie, zwrot przysługuje niezależnie od tego, kto zaczął spór, kto przedstawia swoją wersję wydarzeń i kto jako ostatni opublikował post w sieci. Ta klauzula obejmuje zarówno nowe, jak i istniejące rezerwacje dokonane do 31 sierpnia 2026 roku i – jak zapowiada On the Beach – ma być odpowiedzią na realne emocje, które coraz częściej towarzyszą rodzinnej turystyce w erze mediów społecznościowych. Źródło: Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Fałszywe konta internetowe można kupić za grosze – w Polsce taniej niż w USA czy Rosji. Alarmujący raport
Uniwersytet Cambridge ujawnił ceny fałszywych kont na ponad 500 platformach. W Polsce, USA i Rosji koszt ich weryfikacji sięga zaledwie kilku centów, co odsłania szokującą skalę globalnej manipulacji internetowej.
Renomowany Uniwersytet Cambridge uruchomił pierwszy na świecie indeks monitorujący w czasie rzeczywistym ceny weryfikacji fałszywych kont internetowych – Cambridge Online Trust and Safety Index (COTSI). Narzędzie obejmuje ponad 500 platform online w każdym kraju i pozwala na śledzenie cen oraz dostępności kont służących do manipulacji online. Dane pochodzą od 17 dostawców usług, z których 10 najpopularniejszych zostało szczegółowo przeanalizowanych. Badania opublikowało prestiżowe czasopismo „Science”. Badacze z Laboratorium Decyzji Społecznych (Social Decision-Making Lab) stworzyli indeks na podstawie otwartych danych z platform oferujących weryfikację SMS do zakładania fałszywych kont. Fałszywe konta służą do nieautentycznej aktywności: od sztucznego „nabijania” statystyk w mediach społecznościowych, po koordynowane kampanie dezinformacji. Korzystają z nich masowo oszuści internetowi i farmy trolli. Gdzie najtaniej kupić fałszywe konta? Szokujące różnice cen – Odkryliśmy, że istnieje prężnie rozwijający się podziemny rynek, na którym nieprawdziwe treści, sztuczna popularność i kampanie mające na celu wywieranie wpływu politycznego są łatwo i otwarcie wystawione na sprzedaż – powiedział dr Jon Roozenbeek, współautor badania z Uniwersytetu Cambridge. – Cała ta aktywność wymaga fałszywych kont, a każde z nich zaczyna się od numeru telefonu i karty SIM, która go obsługuje. Ta zależność tworzy punkt krytyczny, który możemy wykorzystać do oceny ukrytych mechanizmów ekonomicznych manipulacji online. Aby zarejestrować nowe konto, platformy internetowe wymagają weryfikacji SMS: wiadomości tekstowej zawierającej kod wysłanej na prawidłowy numer telefonu. Ma to na celu potwierdzenie, że konto jest zakładane przez człowieka. W ciągu ostatniej dekady powstał globalny rynek, który dysponuje infrastrukturą umożliwiającą omijanie tego protokołu bezpieczeństwa oraz automatyczne tworzenie i masową sprzedaż fałszywych kont. Z raportu wynika, że najtańsze rynki to m.in. Polska, USA, Wielka Brytania i Rosja. W tych krajach średnia cena weryfikacji SMS w okresie od 25 lipca 2024 r. do 27 lipca 2025 r. wynosiła: Polska: 0,07 USD Rosja: 0,08 USD Wielka Brytania: 0,10 USD USA: 0,26 USD Tymczasem w Japonii było to 4,93 USD, a w Australii 3,24 USD. Różnice wynikają z regulacji dotyczących kart SIM oraz wymogów dotyczących identyfikacji przy rejestracji. Najtańsze weryfikacje fałszywych kont na platformach obejmowały: Meta, Grindr, Shopify: 0,08 USD X (dawniej Twitter) i Instagram: 0,10 USD TikTok i LinkedIn: 0,11 USD Amazon: 0,12 USD Dla porównania – ceny weryfikacji w Polsce: Facebook: 0,52 USD Amazon: 0,25 USD X: 0,23 USD Allegro: 0,19 USD Google: 0,18 USD TikTok: 0,09 USD Signal: 0,03 USD SnapChat, LinkedIn: 0,02 USD Fałszywe konta są często tworzone przez farmy kart SIM, które oferują masową produkcję poprzez automatyczne weryfikacje. Jedna karta SIM z farmy pozwala założyć konto w setkach serwisów. Operatorzy takich farm rekompensują sobie koszty kart SIM, sprzedając popularne konta dla aplikacji takich jak Facebook i Telegram, a następnie czerpią zyski z innych platform. Fałszywe konta a wybory: Telegram i WhatsApp pod lupą Analiza danych z COTSI pokazała, że ceny fałszywych kont na platformach Telegram i WhatsApp znacząco rosną w okresach poprzedzających wybory. W badanym czasie, obejmującym 61 wyborów na całym świecie od lata 2024 do lata 2025, średni wzrost cen wyniósł: Telegram: 12% WhatsApp: 15% Wynika to z faktu, że konta na tych platformach są powiązane z numerami telefonów, co oznacza, że operacje wpływu muszą korzystać z lokalnych numerów, zwiększając zapotrzebowanie na SMS-y weryfikacyjne. Natomiast na platformach społecznościowych, takich jak Facebook czy Instagram, gdzie nie znaleziono związku między ceną a wyborami, fałszywe konta mogą być rejestrowane w jednym kraju i wykorzystywane w innym. Mają też większy zasięg, co utrzymuje wysoki popyt. Kto stoi za rynkiem manipulacji? Trop wiedzie do Rosji i Chin Według badaczy z Uniwersytetu Cambridge, infrastruktura umożliwiająca masową sprzedaż fałszywych kont opiera się w dużej mierze na systemach płatności i stronach internetowych sugerujących powiązania z Rosją i Chinami. Gramatyka witryn oraz używane języki wskazują na autorstwo rosyjskie, a wiele transakcji odbywa się za pośrednictwem rosyjskich i chińskich systemów płatności. Operatorzy ci działają w szarej strefie prawnej, a niektórzy z nich oferują kompleksowe usługi: od sprzedaży kont po wsparcie techniczne. Sprzedają również konta zarejestrowane w różnych krajach, nawet jeśli sami działają z terytoriów objętych restrykcjami. Czy da się zatrzymać farmy SIM? Test skuteczności nowych regulacji W kwietniu 2025 roku Wielka Brytania wprowadziła zakaz działalności farm kart SIM. COTSI pozwala na monitorowanie skutków takich regulacji. Po wprowadzeniu prawa badacze będą mogli śledzić zmiany cen i dostępności fałszywych kont. Wysoka cena kart SIM i wymogi identyfikacyjne skutecznie zniechęcają do tworzenia fałszywych kont. Przykładem są Japonia i Australia, gdzie ceny są najwyższe, a działalność manipulacyjna — według badaczy — prawdopodobnie ograniczona. Zespół z Cambridge sugeruje również, by platformy dodawały oznaczenia kraju pochodzenia kont, jak zrobiła to platforma X. Takie działania zwiększają przejrzystość, choć badacze zauważają też, że łatwo je obejść. Źródła: Science, Cambridge Online Trust and Safety Index (COTSI)
Najlepsze jarmarki świąteczne w Europie 2025. Na liście znalazło się też polskie miasto
Wielkimi krokami zbliża się czas, który wielu uważa za najpiękniejszy w roku. Nastrojowe iluminacje, zapach korzennych przypraw i dźwięk kolęd powracają na europejskie place, gdzie co roku odbywają się jedne z najbardziej widowiskowych jarmarków świątecznych. Te wyjątkowe wydarzenia przyciągają tysiące odwiedzających i z roku na rok zyskują na popularności.
Święta już niemal za progiem, a wraz z początkiem zimowego sezonu miliony osób planują podróże, by zobaczyć najsłynniejsze europejskie jarmarki bożonarodzeniowe. Wybór nie należy jednak do łatwych – na mapie kontynentu znajdują się setki takich wydarzeń, różniących się klimatem, skalą i tradycjami. Najnowsze zestawienie przygotowane przez firmę Tollwayr wskazuje dziesięć najlepszych europejskich jarmarków świątecznych na 2025 rok. Ranking ten powstał na podstawie liczby dni ich działania, średnich kosztów noclegu, popularności w wyszukiwarkach oraz liczby postów publikowanych w mediach społecznościowych. Dzięki temu udało się wyłonić miejsca oferujące najbardziej wyjątkowe świąteczne doświadczenia. Świąteczne hity Europy. Trzy jarmarki, które zdobyły najwyższe oceny Budapeszteński jarmark na placu Vörösmarty, który w tym roku zajął pierwsze miejsce w europejskim rankingu z wynikiem 7,41/10, od lat uchodzi za jedno z najbardziej klimatycznych miejsc w okresie adwentu. Centralny plac Budapesztu zamienia się wówczas w świąteczną wioskę pełną drewnianych straganów, rękodzieła i tradycyjnych węgierskich potraw, a aromat grzanego wina i langosza tworzy atmosferę, której próżno szukać gdzie indziej. Jarmark działa aż przez 52 dni, oferując korzystne ceny noclegów (średnio 131 euro za trzygwiazdkowy hotel). Jego popularność potwierdzają media społecznościowe: na Instagramie zgromadzono ponad 14 tys. postów, a na TikToku blisko 970 nagrań związanych z tym miejscem. Drugą pozycję w zestawieniu zajął strasburski Christkindelsmärik, oceniony na 7,37/10. To jeden z najstarszych jarmarków na kontynencie – jego tradycja sięga 1570 roku, przez co stolica Alzacji od lat uchodzi za „bożonarodzeniową stolicę Europy”. Wąskie uliczki starego miasta, odbijające światło iluminacji kanały i monumentalna katedra tworzą scenerię niczym ze świątecznej pocztówki. Strasburg dominuje także pod względem popularności w sieci: generuje 27 tys. wyszukiwań w Google i może pochwalić się 36,8 tys. postów na Instagramie. Jarmark działa 29 dni, a średni koszt noclegu wynosi 221 euro. Na trzecim miejscu znalazł się z kolei wiedeński Christkindlmarkt, który uzyskał 7,06/10 punktów. Plac przed neogotyckim ratuszem rozświetlają setki lampek, a przestrzeń wypełnia się co roku lodowiskiem i dziesiątkami stoisk, tworząc atmosferę elegancji i nostalgii. Wiedeński jarmark generuje 25 tys. wyszukiwań w Google, a zdjęcia z wydarzenia pojawiają się w ponad 26,8 tys. postów na Instagramie. Kiermasz trwa 34 dni, a średnia cena noclegu w trzygwiazdkowym hotelu wynosi 175 euro. Różnorodność europejskich jarmarków bożonarodzeniowych Pozostałe jarmarki, które znalazły się w zestawieniu Tollwayr, pokazują, jak różnorodna i zaskakująca potrafi być świąteczna mapa Europy. Tuż za podium, na czwartej pozycji, uplasował się praski Old Town Market, który – jak wynika z analizy – doskonale odnajduje się w świecie mediów społecznościowych. To właśnie on dominuje na TikToku, osiągając ponad 1060 postów, a jednocześnie zajmuje wysoką pozycję w Google (około 23 tys. wyszukiwań) i na Instagramie (11,5 tys. postów). Dalej znalazł się paryski jarmark bożonarodzeniowy (5. miejsce), ceniony za elegancję i różnorodność lokalizacji, a tuż za nim – Köln Weihnachtsmarkt w Kolonii, którego świąteczna oprawa przy katedrze od lat przyciąga tysiące odwiedzających. Siódme miejsce przypadło Frankfurtowi i to właśnie on oferuje najtańsze noclegi w całym rankingu, z ceną trzygwiazdkowego hotelu wynoszącą średnio 78 euro za noc. To czyni miasto jednym z najatrakcyjniejszych wyborów dla osób ceniących świąteczny klimat, ale zwracających uwagę na budżet. Dodatkowo Frankfurt wyróżnia się wysoką liczbą postów na Instagramie (12,4 tys.), co potwierdza jego wyjątkowy, fotograficzny charakter. W zestawieniu pojawiła się także Kopenhaga (8. miejsce), która – podobnie jak Budapeszt – może pochwalić się jednym z najdłużej działających jarmarków w Europie (aż 52 dni). Na dziewiątej pozycji znalazł się Kraków, wyróżniony za wyjątkową przystępność cen (trzygwiazdkowy nocleg kosztuje średnio 88 euro, co czyni go jednym z najlepszych kierunków dla osób poszukujących autentycznego, wschodnioeuropejskiego klimatu w rozsądnej cenie). Listę zamknęła Brugia, której jarmark Winter Glow cieszy się rosnącą popularnością, dzięki malowniczej scenerii i wysokiemu zaangażowaniu w mediach społecznościowych. Mattijs Wijnmalen, CEO Tollwayr, podkreślił, że wszystkie te jarmarki pełnią w europejskiej tradycji świątecznej niezwykle ważną rolę. – Są sercem i duszą europejskiego sezonu świątecznego. W tym roku podróżni mają do wyboru wyjątkowo wiele fantastycznych miejsc. Nasze zestawienie pokazuje także ogromną różnorodność – od najbardziej rozpoznawalnych kierunków po te bardziej przystępne cenowo, jak Kraków czy Frankfurt. To dowód, że aby poczuć magię europejskich świąt, wcale nie trzeba wydawać fortuny – dodał. Źródło: Tollwayr Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Im więcej ostrzeżeń, tym większa ciekawość. Paradoks internetowych „ostrzegaczy”
Krótki komunikat ostrzegający przed drastyczną treścią miał pełnić funkcję ochronną. W praktyce działa zupełnie inaczej – staje się zaproszeniem do kliknięcia. Z czego wynika ten paradoks? Naukowcy sprawdzili to na grupie kilkuset użytkowników internetu.
W zasobach internetu można znaleźć dosłownie wszystko. Oprócz wysokojakościowych treści jest też sporo stron publikujących materiały, które nigdy nie powinny ujrzeć światła dziennego. Sprawy nie ułatwiają media społecznościowe. Nowe zdjęcia i filmiki pojawiają się tam nieustannie i trudno mówić o skutecznym nadzorze nad nimi. Rozwiązaniem tego problemu miały być krótkie ostrzeżenia informujące o niepokojących treściach. Użytkownik może sam podjąć decyzję, czy chce kliknąć dalej, by je ujrzeć lub przeczytać. Z angielskiego znane są jako „trigger warnings”. Andrzej Uhl zaproponował polskie określenie: ostrzegacze. Reakcje na ostrzegacze poddane testowi Australijscy badacze z Uniwersytetu Flindersa przeprowadzili badanie mające na celu sprawdzenie skuteczności ostrzegaczy w internecie. Swoje wnioski opublikowali na łamach „Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry”. W badaniu wzięło 261 Australijczyków w wieku od 17 do 25 lat, którzy zostali poproszeni o prowadzenie przez tydzień dziennika. Zapisywali w nim, jaka była ich reakcja na ostrzegacze i jakie działania podejmowali. Było to pierwsze badanie testujące skuteczność takich ostrzeżeń poza laboratorium – w normalnych domowych warunkach. Ostrzeżenia wzmagają… ciekawość Badanie wykazało, że prawie 90% młodych ludzi, którzy zobaczyli ostrzeżenie, decydowało się na obejrzenie treści. Co ich motywowało? Twierdzili, że robili to z ciekawości, a nie dlatego, że czuli się emocjonalnie przygotowani po otrzymaniu ostrzeżenia. Wniosek jest zatem następujący: ostrzeżenia o potencjalnie niepokojących treściach rzadko prowadzą do ich unikania. – U wielu osób ostrzegacze zdają się wywoływać efekt „zakazanego owocu”. Coś, co jest poza zasięgiem, często staje się bardziej kuszące. Może to wynikać z faktu, że negatywne lub niepokojące informacje zazwyczaj się wyróżniają i wydają się bardziej wartościowe lub wyjątkowe w porównaniu z informacjami codziennymi – mówi współautorka badania, dr Victoria Bridgland z Wydziału Edukacji, Psychologii i Pracy Socjalnej Uniwersytetu Flindersa. W jej ocenie oznacza to, że wyniki najnowszych badań pokazują brak skuteczności takich ostrzeżeń i że nie są one skuteczne w ochronie osób wrażliwych. Bo osoby z wyższym poziomem lęku i depresją klikały w niepokojące treści wcale nie mniej chętnie. Jak skutecznie ostrzegać? Mimo że ostrzegacze w internecie są publikowane z najlepszymi intencjami, to po prostu się nie sprawdzają. Wywołują wręcz odwrotny skutek. – Platformy mediów społecznościowych powinny rozważyć wdrożenie wbudowanych narzędzi, z których użytkownicy mogą korzystać w przypadku napotkania drastycznych treści – sugeruje dr Bridgland. Jak miałyby one wyglądać i działać? To kwestia przyszłych analiz. Sugeruje się na przykład, by ostrzegacze bardziej szczegółowo opisywały, co znajduje się w treściach, do których dostęp jest ograniczony. Być może wtedy ciekawość zostałaby zaspokojona i użytkownicy nie klikaliby dalej. Źródło: Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Nowy powód, by odwiedzić Wietnam. Trend z TikToka przyciąga młodych turystów z całego świata
Nową wizytówką Wietnamu staje się moda, gdyż coraz więcej młodych podróżników przybywa tu po to, aby skorzystać z usług lokalnych krawców. Trend, który podbił media społecznościowe, sprawił, że tamtejsze pracownie zyskały miano obowiązkowego punktu na mapie podróży.
Wietnam od dawna przyciąga podróżnych niepowtarzalnymi krajobrazami – od surowych szczytów Gór Annamickich po wpisaną na listę UNESCO Zatokę Ha Long. Zachwyca również bogactwem kultury, widocznym w starożytnych świątyniach, dynamicznych metropoliach takich jak Hanoi i Ho Chi Minh czy w słynnej kuchni, uznawanej za jedną z najlepszych w Azji. Dziś jednak młodzi turyści odkrywają jeszcze jeden powód, by wybrać się do tego kraju. Tym razem chodzi o… ubrania. Moda na miarę w Wietnamie. Dlaczego turyści szyją ubrania podczas podróży? Wietnam coraz częściej pojawia się na mapie podróży młodych globtroterów, ale tym razem nie tylko ze względu na przyrodę czy zabytki. Coraz większą popularność zyskuje trend zamawiania ubrań szytych na miarę w lokalnych pracowniach krawieckich. Turyści przyjeżdżają tu, by w kilka dni odebrać garnitury, sukienki czy płaszcze, które w innych krajach kosztowałyby fortunę. Połączenie atrakcyjnych cen, wysokiej jakości wykonania i unikatowego doświadczenia sprawia, że Wietnam staje się nową stolicą mody „na wymiar” dla młodego pokolenia podróżników. Zjawisko to ma swoje podłoże w trendach modowych pokolenia Z. W 2025 roku popularne marki stawiają na prostotę i dość konserwatywne kroje – lniane i bawełniane bluzki z dekoltami w łódkę, dopasowane modele bez rękawów zapinane pod szyję, spódnice sięgające kostek czy fasony odsłaniające plecy. Wzorów jest niewiele, nadruki niemal zanikły, a dominują jednolite kolory. To sprawia, że wystarczy mieć wykrój albo kilka zdjęć wymarzonej stylizacji i zanieść je do krawca, który uszyje ubranie na miarę, a przy tym znacznie taniej niż popularne czy luksusowe marki. Ogromny wpływ na popularność tego trendu ma TikTok. Wietnamskie pracownie krawieckie coraz częściej prowadzą tam swoje profile, pokazując gotowe projekty w formie zabawnych, krótkich pokazów mody. Filmy typu „Wszystko, co uszyliśmy na miarę w Hoi An” biją rekordy popularności, a podróżnicy – głównie trzydziestolatkowie z Europy i USA – chwalą się tam garderobą stworzoną podczas kilkudniowego pobytu. View oEmbed on the source website Moda z Hội An podbija TikToka. Ile kosztują ubrania szyte na miarę w Wietnamie? Wietnam przyciąga też możliwością szycia ubrań inspirowanych największymi domami mody. Ponieważ w lokalnych pracowniach można zamówić projekty przypominające kolekcje Prady czy Miu Miu z lat 90., wielu przedstawicieli generacji Z decyduje się odbyć podróż właśnie po to, by zdobyć unikatowe stroje i wyróżnić się z tłumu. To z kolei prowadzi do dyskusji o „kradzieży” pomysłów niezależnych marek, jednak turyści podkreślają, że powstające kreacje przeznaczone są wyłącznie do użytku prywatnego. W pracowniach Hội An zamawiane są m.in. sukienki typu babydoll, asymetryczne kurtki, jedwabne halki, kowbojki czy minispódniczki i szorty. Ponieważ ceny są tam wyjątkowo niskie w porównaniu z rynkiem europejskim (spersonalizowana suknia wieczorowa kosztuje około 150 zł, cały zestaw ubrań 300 zł, a spodnie 85 zł) coraz więcej osób traktuje zakupy w Wietnamie jako realną alternatywę dla drogich butików w Europie, w których ceny stale rosną. Dzięki temu, że młode pokolenia łączą podróże z budowaniem własnej, szytej na miarę garderoby, wietnamskie pracownie zyskują rozgłos w mediach społecznościowych, co bezpośrednio przekłada się na wzrost dochodów lokalnego rynku tekstylnego, a zarazem wywołuje niezadowolenie wśród europejskich marek. Ostatecznie to właśnie połączenie wysokiej jakości i niskich kosztów sprawia, że coraz więcej osób wybiera Wietnam, traktując szycie ubrań jako uzupełnienie turystycznych wrażeń. Źródło: NSS Magazine Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Makabryczne „rogi” u królików w USA. To szerzący się wirus
Dziko żyjące króliki w USA, szczególnie w stanie Kolorado, wzbudziły sensację upiornymi naroślami na głowach. Odpowiada za nie wirus brodawczaka, podobny do ludzkiego HPV.
Po Kolorado podobne przypadki zaczęły się pojawiać także w innych stanach – Nebrasce i Minnesocie. Na szczęście wyjaśnienie jest dość proste i nie stanowi zagrożenia. Za te deformacje odpowiada choroba – wirus brodawczaka. Nie jest groźny dla ludzi ani innych zwierząt. Zakażenie nim jest przenoszone przez komary, kleszcze i pchły. Dlatego częściej obserwuje tę chorobę go w cieplejszych miesiącach, tak jak w tym przypadku w USA. Co wywołuje makabryczne narośle u królików? Wirus został opisany w 1933 roku przez Richarda Shope’a, lecz jego nietypowe objawy prawdopodobnie inspirowały podania o mitycznym jackalope – fikcyjnym stworzeniu łączącym cechy zająca i antylopy. Jak podkreśla lekarka weterynarii Laurie Hess, nie jest to nowe zjawisko, a jego dzisiejsza „sława” wynika raczej z łatwego rozprzestrzeniania się informacji w internecie i zdjęć budzących grozę u osób, które widzą coś takiego po raz pierwszy. Makabryczne „rogi” to brodawczaki zbudowane z keratyny – białka występującego również we włosach i paznokciach. Dość często po pewnym czasie samoistnie odpadają. Problem pojawia się, gdy wyrosną w okolicach oczu czy pyska, uniemożliwiając zwierzęciu widzenie lub przyjmowanie pokarmu, co może prowadzić do śmierci. Wirus królików-zombie to kuzyn ludzkiego HPV Podobnie jak ludzki wirus brodawczaka (HPV), także wirus Shope’a może przekształcać się w nowotwory złośliwe, zwłaszcza u królików domowych. Zazwyczaj jednak zwierzęta wracają do zdrowia, a narośla zanikają. Warto wiedzieć, że badania nad tym wirusem miały kluczowe znaczenie w historii medycyny. To właśnie obserwacje królików z brodawczakami pozwoliły udowodnić, że wirusy mogą wywoływać raka. Ostatecznie przyczyniło się to do opracowania szczepionki przeciw HPV, która obecnie skutecznie chroni ludzi przed rakiem szyjki macicy i nowotworami jamy ustnej. Źródło: Science Alert Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Algorytmy decydują, dokąd jedziemy na wakacje? „Oczekiwania często rozmijają się z rzeczywistością”
Algorytmy nie tylko rekomendują treści, ale też kierują naszymi marzeniami o idealnych wakacjach. Podróżnicze inspiracje bywają jednak złudne, bo bazują na starannie wyselekcjonowanych kadrach. Na miejscu często czeka nas niestety rozczarowanie.
Każdy ma listę miejsc, które pragnie zobaczyć – czasem zapisaną na kartce, częściej ukrytą wyłącznie w pamięci. Dla jednych pozostaje ona w sferze marzeń, ograniczanych przez codzienność, finanse i brak czasu. Dla innych staje się realnym planem, wymagającym cierpliwości i konsekwentnego odkładania środków. Coraz częściej jednak okazuje się, że nasze podróżnicze cele zaczynają wyglądać zadziwiająco podobnie. Wszystko przez wzgląd na to, że są kształtowane przez zdjęcia i historie, które codziennie przewijają się w mediach społecznościowych. Wpływ mediów społecznościowych na marzenia podróżnicze Cyfrowa rewolucja w turystyce ma swoje zalety – wystarczy usiąść na kanapie i oglądać zdjęcia z odległych zakątków świata, by rozbudzić w sobie podróżnicze marzenia. Ta łatwość niesie jednak także konsekwencje. Gdy algorytmy wciąż podsuwają te same treści, nasze listy marzeń zaczynają wyglądać niemal identycznie. W rezultacie coraz więcej osób kieruje uwagę na te same kierunki, a branża turystyczna zmaga się ze zjawiskiem nadmiernej koncentracji ruchu w kilku wybranych miejscach. – Media społecznościowe stały się dziś głównym źródłem inspiracji dla większości podróżników. Wyprzedziły reklamy i przewodniki turystyczne. Wystarczy przewinąć rolki, by zobaczyć wciąż te same trendy i miejsca, które szybko stają się viralami – zauważył Grace Beard, redaktor działu podróży w „Time Out”, podkreślając, że konsekwencje tego zjawiska bywają rozczarowujące. – Jeśli wszyscy chcą zrobić to samo popularne zdjęcie na Instagramie, oczekiwania często rozmijają się z rzeczywistością. Zamiast ikonicznego widoku można zobaczyć jedynie kolejkę – tłumaczył. Nowe kampanie mają rozproszyć turystów i odciążyć zatłoczone miejsca Aby ograniczyć skutki masowej turystyki, coraz więcej krajów i regionów wdraża własne inicjatywy. We Włoszech agencja Visit Italy uruchomiła kampanię „99% of Italy”, której celem jest skierowanie uwagi podróżnych poza najbardziej zatłoczone centra, takie jak Wenecja czy Rzym. – Tego rodzaju skoncentrowana turystyka zamienia miasta takie jak Wenecja, Florencja, Rzym, Neapol czy Cinque Terre w przepełnione miejsca, które zmagają się z ciężarem nadmiernej liczby odwiedzających. Tymczasem wiele autentycznych regionów pozostaje niewidocznych, pozbawionych głosu i szansy rozwoju. Kampania „99% of Italy” powstała po to, by odwrócić tę narrację – podkreślił dr Ruben Santopietro, dyrektor generalny i założyciel Visit Italy. Podobne działania podjęły również Wyspy Owcze. Choć archipelag nie doświadcza jeszcze nadmiernej liczby turystów, władze starają się kształtować ruch odwiedzających, zanim stanie się on problemem. Wprowadzono więc nową ofertę wynajmu samochodów z nawigacją, która prowadzi podróżnych tajemniczą trasą po wyspach. Jej celem jest rozproszenie gości i zachęcenie ich do odkrywania mniej znanych miejsc. – Naszym celem jest skierowanie turystów poza dotychczasowe punkty odwiedzin. Docieramy również do trendu bezdecyzyjnego planowania urlopu – wyjaśniła Súsanna Sørensen, szefowa marketingu i PR w Visit Faroe Islands w rozmowie z BBC. Dzięki tej inicjatywie podróżni nie podążają wyłącznie za viralowymi zdjęciami z mediów społecznościowych, ale odkrywają klify pełne ptaków morskich, górskie szlaki i małe miejscowości, które pozostawały w cieniu najbardziej rozpoznawalnych atrakcji. Źródło: BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Oglądanie rolek ma na mózg taki sam wpływ jak alkohol? Zaskakujące wyniki badań
Krótkie filmiki potrafią wciągać na długie godziny. Niestety, najnowsze badania dowodzą, że nie są jedynie niewinną formą rozrywki. Intensywne przewijanie rolek uruchamia w mózgu mechanizmy podobne do tych, które odpowiadają za uzależnienie od alkoholu czy hazardu.
Oglądanie krótkich filmów na platformach takich jak TikTok czy Instagram stało się codziennym rytuałem milionów osób na całym świecie. Choć dostarczają one szybkiej rozrywki i natychmiastowego poczucia przyjemności, badania pokazują, że ich wpływ na mózg może być znacznie bardziej niepokojący. Mechanizm działania krótkich filmów przypomina bowiem procesy związane z uzależnieniami. Dlaczego scrollowanie filmików może być groźne dla zdrowia? Niedawno przeprowadzone badania ujawniły skalę zjawiska, które budzi coraz większy niepokój wśród naukowców. – Uzależnienie od krótkich filmów wideo stanowi globalne zagrożenie dla zdrowia publicznego. Użytkownicy w Chinach spędzają w ten sposób średnio 151 minut dziennie, a 95,5% internautów jest w nie zaangażowanych. To intensywne, „momentalne” oglądanie filmów nie tylko zaburza koncentrację, sen i zdrowie psychiczne, ale także zwiększa ryzyko depresji – powiedział autor badania, Qiang Wang, profesor psychologii na Uniwersytecie w Tianjinie. Jak wykazano w recenzowanym badaniu opublikowanym w czasopiśmie „NeuroImage”, krótkie filmy mogą dosłownie przeprogramować ludzki mózg. Osoby, które często je oglądają, wykazują zwiększoną aktywność w układach nagrody (tych samych obwodach, które aktywują się przy hazardzie czy pod wpływem alkoholu), a także zmiany w obszarach odpowiadających za impulsywność, koncentrację i emocje. – Ponieważ są one z natury szybkie, mózg wydaje się przeciążony ich przetwarzaniem. Krótkie filmiki dostarczają doznań o wysokim poziomie dopaminy przy minimalnym wysiłku, co może nadmiernie stymulować ścieżki nagrody w mózgu, obwody zaangażowane również w mechanizmy uzależnienia. Z czasem może to zmniejszyć wrażliwość na naturalne nagrody i nasilić impulsywne zachowania – wyjaśnił dr Praveen Gupta, przewodniczący Marengo Asia International Institute of Neuro & Spine w Marengo Asia Hospitals w Gurugramie. Jak krótkie filmy przeprogramowują nasz mózg? Krótkie filmy wideo są tworzone tak, aby wciągać użytkownika w niekończący się cykl przewijania. Każde przesunięcie palcem zapewnia szybki zastrzyk dopaminy – substancji chemicznej odpowiedzialnej za poczucie nagrody i przyjemności. Platformy dodatkowo wzmacniają ten efekt, wykorzystując dynamiczne tempo, wpadające w ucho dźwięki i nieprzewidywalne treści. W rezultacie mózg stale oczekuje kolejnego bodźca, a nadmiar gwałtownych wyrzutów dopaminy zaczyna znieczulać układ nagrody. W efekcie czynności, które kiedyś sprawiały radość – jak czytanie książki, rozmowa twarzą w twarz czy delektowanie się posiłkiem – mogą wydawać się mniej atrakcyjne. Neurobiolodzy zauważają, że ten wzorzec jest podobny do zmian obserwowanych u osób uzależnionych od alkoholu czy hazardu: nadmierna stymulacja zmienia sposób, w jaki mózg odczuwa satysfakcję, wymuszając coraz intensywniejsze doznania. Im częściej więc przewijamy, tym bardziej mózg uczy się pragnąć szybkich i intensywnych bodźców, a jednocześnie coraz słabiej reaguje na spokojniejsze, subtelniejsze przyjemności życia. Nawykowe oglądanie krótkich filmów prowadzi też do obniżenia zdolności koncentracji. Ciągłe przeskakiwanie pomiędzy różnymi treściami przeciąża korę przedczołową – obszar mózgu odpowiedzialny za kontrolę zachowań, pamięć roboczą i regulację emocji. Badania MRI wykazały, że zwiększone korzystanie z ekranów przez nastolatków koreluje z cieńszą korą mózgową, co może osłabiać zdolność do długotrwałego skupienia. Ponieważ kora przedczołowa dojrzewa aż do około 25. roku życia, młodzi użytkownicy są szczególnie narażeni na zaburzenia koncentracji, problemy z podejmowaniem decyzji i impulsywność. W dłuższej perspektywie może to utrudniać nie tylko codzienne funkcjonowanie, ale także rozwój poznawczy i emocjonalny. Źródła: Indian Express, Times of India, Forbes Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ranking najbardziej zatłoczonych plaż Europy. To długa, rozczarowująca lista
Nowe dane pokazują, że za idyllicznymi widokami europejskich kurortów kryje się codzienna walka o wolny skrawek piasku. Analiza milionów opinii podróżnych ujawniła, które plaże naszego kontynentu najczęściej kojarzone są z tłumem i hałasem.
Spis treści: Najbardziej zatłoczone plaże w Europie Ranking najbardziej rozczarowujących plaż na świecie Nowe regulacje mają powstrzymać turystyczną falę Co roku miliony turystów kierują się do najpopularniejszych nadmorskich kurortów Europy, licząc na beztroski wypoczynek w scenerii niczym z pocztówki. Rzeczywistość jednak często odbiega od wyidealizowanych obrazów, które zalewają media społecznościowe. Z najnowszego raportu firmy Cloudwards wynika, że europejskie plaże należą do tych, na które odwiedzający skarżą się najczęściej – a dominującym problemem jest tłum. Obszerna analiza objęła recenzje 200 najchętniej odwiedzanych plaż świata, zamieszczone w serwisie TripAdvisor. Wykorzystano filtry słów kluczowych do identyfikacji najczęściej powtarzających się uwag. Od zatłoczonych wybrzeży Sardynii po głośne, całonocne imprezy w Grecji – raport obnażył kontrast między kadrami z Instagrama a realnymi doświadczeniami turystów na miejscu. Najbardziej zatłoczone plaże w Europie Firma Cloudwards przeanalizowała zawrotną ilość ponad 1,3 miliona recenzji. W negatywnych opiniach szukano słów kluczowych odnoszących się do czterech głównych kategorii skarg: brudu, tłumów, długich kolejek i hałasu. Następnie każdej plaży przypisano wynik w skali od 0 do 100, odzwierciedlający częstotliwość występowania danych problemów – im wyższy wynik, tym częściej pojawiały się skargi. Analiza wykazała, że aż osiem z dziesięciu plaż najczęściej krytykowanych za przeludnienie znajduje się w Europie. Na czele zestawienia znalazła się La Pelosa na Sardynii – malowniczy, piaszczysty cypel otoczony turkusową wodą na północno-zachodnim krańcu wyspy. Aż 87% negatywnych opinii dotyczyło tu tłumów. „Był poranek w środku września, a mimo to tłumy przypominały te w centrum Londynu, Nowego Jorku czy Sydney w noc sylwestrową” – opisał jeden z recenzentów. Drugie miejsce zajęła Spiaggia La Cinta – pięciokilometrowy pas białego piasku otoczony wydmami i jałowcami na wschodnim wybrzeżu Sardynii. Wysoko w rankingu uplasowały się także portugalska Praia da Falésia, słynąca ze złotego piasku i stromych klifów, hiszpańska Cala Comte na Ibizie oraz niewielka zatoka Konnos na Cyprze, często określana jako „skrawek raju”, mimo wyjątkowo ograniczonej przestrzeni. A jak prezentuje się cała lista? Ranking najbardziej rozczarowujących plaż na świecie: La Pelosa, Sardynia (Włochy) – 87% recenzji wspomina o tłumach, nawet poza sezonem. Spiaggia La Cinta, Sardynia (Włochy) – 5 km piasku i brak miejsca do siedzenia. Praia da Falésia (Portugalia) – idealna na Instagram… ale tylko z odległości 50 metrów. Cala Comte, Ibiza (Hiszpania) – zachody słońca w towarzystwie 500 innych osób. Konnos Bay (Cypr) – malutka i zatłoczona latem, urokliwa poza sezonem. Bournemouth Beach (Wielka Brytania) – śmieci, tłumy i panika podczas fali upałów. Elafonissi, Kreta (Grecja) – różowy piasek i 200 ręczników plażowych na metr kwadratowy. Balos Lagoon, Kreta (Grecja) – nie tak spokojna laguna, jak spodziewają się turyści. Porto Katsiki, Lefkada (Grecja) – piękna, ale głośna niczym festiwal. Waikiki Beach, Hawaje (USA) – ogromna liczba skarg. Maya Bay (Tajlandia) – ulubiona plaża turystów, która zamieniła się w strefę chaosu. Ipanema (Brazylia) – słońce, zabawa i muzyka tak głośna, że przy niej ginie szum fal. Barceloneta (Hiszpania) – zatłoczona miejska plaża, zawsze tętniąca życiem. Copacabana (Brazylia) – legendarna, ale niezbyt spokojna. Venice Beach, Kalifornia (USA) – bardziej przypomina uliczny spektakl niż miejsce do wypoczynku nad morzem. Nowe regulacje mają powstrzymać turystyczną falę Wiele plaż, które znalazły się w rankingu, zmaga się z podobnym zestawem problemów: ograniczoną długością atrakcyjnej linii brzegowej, korkami w szczycie sezonu oraz popularnością w mediach społecznościowych, która przerosła możliwości lokalnej infrastruktury i zaczęła stanowić realne obciążenie dla mieszkańców. Część z nich z tego powodu wdraża już środki mające na celu ograniczenie skutków nadmiernej turystyki i ochronę delikatnych ekosystemów, a przy okazji – swojej reputacji. Sardynia należy do europejskich liderów w tym zakresie, wprowadzając latem dzienne limity odwiedzin, obowiązkowe rezerwacje oraz – w wybranych miejscach – zakaz wnoszenia ręczników, aby zapobiec erozji piasku. W Grecji od 2025 roku obowiązuje opłata wjazdowa w wysokości 20 euro dla pasażerów statków wycieczkowych odwiedzających zatłoczone wyspy, takie jak Mykonos czy Santorini. Z kolei Hiszpania zakazała spożywania alkoholu na części plaż i wprowadziła wysokie kary za nieodpowiednie zachowanie. Działania te są częścią szerszego procesu dostosowywania się Europy do realiów masowej turystyki – od historycznych miast po nadmorskie kurorty. Tego lata złudzenie złotej, spokojnej plaży coraz częściej ustępuje miejsca obrazowi tłumów, zgiełku i rosnącej przepaści między wyidealizowanymi zdjęciami a tym, co podróżni zastają na miejscu. Źródła: EuroNews, Life Is Travel, Cloudwards, TripAdvisor Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Lawendowe pola oblężone przez turystów. Władze biją na alarm
Malownicze pola lawendy, które jeszcze dekadę temu były spokojnym zakątkiem Hiszpanii, dziś stały się centrum masowej turystyki. Popularność w mediach społecznościowych przyciągnęła tu tysiące podróżnych, zmieniając rytm życia wioski i stawiając lokalne władze przed wyzwaniem, jakiego dotąd nie znały.
Spis treści: Pola lawendy w Brihuedze hitem social mediów Brihuega walczy z tłokiem. Nowe plany mają odciążyć centrum Nie jest tajemnicą, że Hiszpania zmaga się z napływem turystów, który od miesięcy wywołuje coraz głośniejsze protesty mieszkańców. Problem nie dotyczy już wyłącznie Barcelony, Madrytu czy Lloret de Mar – nadmierna liczba podróżnych zaczyna obciążać również mniejsze miejscowości. Jedna z nich, spopularyzowana w mediach społecznościowych, znalazła się na granicy wydolności. Pola lawendy w Brihuedze hitem social mediów Choć rozległe, kwitnące pola lawendy najczęściej kojarzą się z Prowansją we Francji, równie malownicze krajobrazy można znaleźć w Hiszpanii. W ostatnich latach prawdziwym hitem mediów społecznościowych stały się zdjęcia wśród fioletowych kwiatów w miasteczku Brihuega położonym w prowincji Guadalajara. To właśnie tutaj rozciąga się około 1000 hektarów pól lawendy, które – jak szybko odkryli użytkownicy Instagrama – tworzą idealne tło dla fotografii. Popularność tego miejsca gwałtownie wzrosła w ciągu ostatniej dekady, głównie dzięki social mediom. Co roku Brihuega przyciąga setki tysięcy turystów. Tylko w lipcu tego roku miasteczko odwiedziło ponad 100 tysięcy osób, podczas gdy liczba jego stałych mieszkańców wynosi zaledwie około 3 tysięcy. Powód jest oczywisty – to właśnie w lipcu lawenda osiąga pełnię kwitnienia, a odwiedzający przyjeżdżają, by uchwycić idealne kadry. Tak ogromny napływ turystów stał się jednak poważnym wyzwaniem dla lokalnej społeczności. Burmistrz Luis Viejo zaapelował więc do odwiedzających, by rozważali przyjazd w tygodniu, a nie w weekendy. – W minioną sobotę wioska była całkowicie przeciążona. To był dla mnie trudny moment. (...) Dzięki lawendzie mamy bogatą ofertę turystyczną, kulturalną i artystyczną. Ale moja rada jest taka: przyjeżdżajcie od poniedziałku do czwartku, proszę! Weekendy są dla nas najtrudniejsze ze względu na ogromny napływ ludzi – powiedział Viejo w rozmowie z hiszpańskim dziennikiem „ABC”. Brihuega walczy z tłokiem. Nowe plany mają odciążyć centrum Największym wyzwaniem, szczególnie w okresie kwitnienia lawendy, pozostaje problem turystów blokujących wąskie uliczki zabytkowego centrum Brihuegi oraz ich chaotycznie zaparkowanych pojazdów. – Przed kolejnym sezonem musimy stworzyć parking typu Park&Ride na obrzeżach miasta i połączyć go z systemem autobusów wahadłowych – zapowiedział burmistrz. Takie rozwiązanie pozwoliłoby uporządkować ruch i ograniczyć korki w historycznej części miejscowości. Co więcej, Luis Viejo zaznaczył, że wstęp na pola lawendy jest bezpłatny, co uniemożliwia gminie zarówno kontrolowanie liczby odwiedzających, jak i wprowadzenie podatku turystycznego. Pomimo to lokalna gospodarka i tak odnotowała znaczące korzyści – według szacunków sezon lawendowy przynosi regionowi około 8 mln euro rocznie. – Zarządzanie tak dużą liczbą turystów w krótkim czasie jest ogromnym wyzwaniem. Pracujemy intensywnie, powołaliśmy nawet specjalny komitet ds. bezpieczeństwa, ale frekwencja wciąż pozostaje bardzo wysoka – przyznał Viejo, dodając, że celem władz jest wydłużenie sezonu turystycznego i bardziej równomierne rozłożenie ruchu odwiedzających w ciągu roku. W tym kontekście gmina stara się promować wycieczki na plantacje sumaka, które w październiku i listopadzie zachwycają intensywnie czerwonymi barwami. Źródło: EuroNews, ABC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nie rób tego z kartą pokładową. Hakerzy mogą wykraść twoje dane
W dobie cyfryzacji ochrona tożsamości nie kończy się na fizycznym bezpieczeństwie dokumentów. Odpowiedzialne zarządzanie danymi może zdecydować nie tylko o spokoju w podróży, lecz także o tym, czy do niej w ogóle dojdzie.
Spis treści: Co naprawdę kryje karta pokładowa? Karta pokładowa jako źródło wycieku danych Cyberataki po publikacji i realne zagrożenie dla pasażerów Robienie zdjęć kart pokładowych i publikowanie ich w mediach społecznościowych stało się powszechną praktyką – to prosty sposób na podzielenie się informacją o swojej przygodzie z innymi. Jednak eksperci ds. cyberbezpieczeństwa od lat ostrzegają, że taki gest może nieść poważne konsekwencje. Karta pokładowa, choć wydaje się niegroźnym dokumentem, zawiera więcej danych, niż mogłoby się wydawać. Udostępnienie jej w sieci może otworzyć drogę do kradzieży tożsamości i zakłócenia planów podróży. Co naprawdę kryje karta pokładowa? W ostatnich latach wielokrotnie dochodziło do sytuacji, w których przestępcy wykorzystywali informacje zawarte na kartach pokładowych publikowanych przez podróżnych w mediach społecznościowych. Choć na pierwszy rzut oka dokument ten zawiera jedynie podstawowe dane (czyli imię i nazwisko pasażera, numer lotu czy przypisane miejsce), to znacznie więcej wrażliwych informacji ukrytych jest w kodzie kreskowym lub QR. Jak zaznaczył Bill Fitzgerald, specjalista ds. prywatności, dane zawarte w tych kodach różnią się w zależności od linii lotniczej, ale zazwyczaj obejmują numer programu lojalnościowego, dane kontaktowe oraz informacje przekazane podczas odprawy, takie jak dane z paszportu lub dowodu osobistego. Udostępnienie karty pokładowej w sieci może więc – nawet nieświadomie – narazić podróżnego na kradzież tożsamości lub inne nadużycia. – Zawsze należy zakładać, że skanowany kod zawiera informacje o Tobie, Twoim bagażu i miejscu docelowym. (...) Jeśli obawiasz się naruszenia prywatności, nie udostępniaj kodu kreskowego w żadnej formie – ostrzegał Fitzgerald. Karta pokładowa jako źródło wycieku danych Z tego powodu eksperci przestrzegają nie tylko przed publikowaniem zdjęć kart pokładowych w mediach społecznościowych, ale również przed ich beztroskim pozostawianiem w hotelach, samolotach czy na lotniskowych ławkach. Jak wskazuje brytyjska kancelaria prawna HD Claims, każda karta pokładowa zawierająca kod kreskowy powinna być bezwzględnie niszczona po zakończeniu podróży. Pozostawienie jej w miejscach publicznych, nawet jeśli nie zawiera wyraźnie widocznych danych osobowych, może otworzyć drogę do poważnych nadużyć. – To nie tylko kwestia nieostrożności, ale realne zagrożenie dla ochrony danych osobowych. Przejęcie konta lojalnościowego czy kradzież tożsamości może skutkować nie tylko stratami finansowymi, ale nawet unieważnieniem rezerwacji lub całkowitą utratą możliwości odbycia podróży – wyjaśnił Adam Douglas, prawnik HD Claims. Specjaliści ds. prywatności podkreślają również, że ostrożność powinna obejmować wszystkie elementy podróżnego bagażu informacyjnego – w tym etykiety bagażowe. Choć wydają się niepozorne, zawierają dane wystarczające do identyfikacji właściciela. W połączeniu z nawet częściowo widocznymi informacjami z karty pokładowej mogą umożliwić dostęp do kont pasażerów, a w konsekwencji – przejęcie kontroli nad rezerwacjami lub danymi logowania. Cyberataki po publikacji i realne zagrożenie dla pasażerów W maju 2025 roku głośnym echem odbił się przypadek rodziny z Hongkongu, która po opublikowaniu zdjęcia kart pokładowych w mediach społecznościowych padła ofiarą cyberataku. Nieznana osoba trzecia, korzystając z zakodowanych danych, uzyskała dostęp do ich rezerwacji. W wyniku manipulacji systemem dzieci zostały przypisane do miejsc oddalonych od rodziców, a zamówione wcześniej posiłki zostały zmienione bez zgody pasażerów. Jak ustalono, źródłem naruszenia była fotografia z widocznym kodem QR, umożliwiającym przejęcie danych logowania. Nie był to odosobniony przypadek. Już w 2020 roku były premier Australii, Tony Abbott, opublikował zdjęcie swojej karty pokładowej w mediach społecznościowych. Jak wyjaśnił Mark Scrano, ekspert ds. bezpieczeństwa informacji w firmie Cobalt, takie dane, jak numer paszportu i telefon kontaktowy można było z łatwością odczytać z kodu QR. Wprawdzie w tym przypadku osoba, która przejęła dane, działała w dobrej wierze i próbowała ostrzec zespół byłego premiera, jednak sytuacja ujawniła skalę zagrożenia, jaką stwarzają publicznie udostępniane dokumenty podróży. W obliczu rosnącej liczby tego typu incydentów specjaliści zalecają wdrożenie konkretnych środków ostrożności. Korzystanie z mobilnych kart pokładowych i portfeli cyfrowych, częsta zmiana haseł do kont lojalnościowych, powściągliwość w dzieleniu się planami podróży w mediach społecznościowych oraz unikanie przechowywania zdjęć dokumentów na smartfonach – to działania, które realnie zmniejszają ryzyko kradzieży tożsamości i manipulacji rezerwacją. W dzisiejszych czasach ostrożność nie kończy się na kontroli bezpieczeństwa – powinna towarzyszyć nam przez całą podróż. Źródła: Travel + Leisure, Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Czy media społecznościowe da się naprawić?
Niszczą demokrację, rujnują zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży, szerzą nieprawdziwe informacje. Media społecznościowe znajdują się dzisiaj w stanie oskarżenia. Na ile słuszne? Czy popularne platformy do komunikacji faktycznie dewastują nam życie publiczne? W najnowszych odcinku Big Ideas rozmawiamy o tym z Katarzyną Szymielewicz, prezeską Fundacji Panoptykon, oraz dr. Dominikiem Batorskim, socjologiem nowych mediów z Uniwersytetu Warszawskiego.
Spis treści: Czym są dzisiaj media społecznościowe? Czy media społecznościowe da się naprawić? O czym rozmawiamy w cyklu Big Ideas? Dwadzieścia lat – tyle ma już Facebook, jedna z globalnych platform społecznościowych. W 2004 r., gdy Facebook miał premierę, był reklamowany jako narzędzie, które pozwalała odtworzyć rzeczywistą sieć kontaktów w przestrzeni cyfrowej. Odniósł gigantyczny sukces i dziś ma użytkowników na całym świecie. Użytkowników, którzy korzystają z platformy nie tylko do komunikacji. Szukają również na niej rozrywki, uczestniczą za jej pośrednictwem w kulturze czy prowadzą biznes. Przez ostatnie dwie dekady media społecznościowe zrobiły się w naszym życiu niemal wszechobecne. I stanowi to coraz mniejszy powód do radości, a coraz większy – do niepokoju. Dlaczego? Czym są dzisiaj media społecznościowe? – Kilkanaście lat temu to blogi były główną przestrzenią, gdzie ludzie tworzyli treści i dzielili się treściami. Natomiast nie zapewniały one widoczności. Ludzie musieli chcieć zajrzeć na blog, by zobaczyć, czy pojawiło się na nim coś nowego – opowiada dr Dominik Batorski. – Tym, co dawał Facebook, była możliwość bezpośredniej komunikacji z publicznością. Potem pojawiały się kolejne elementy: guzik „lubię to” czy możliwość łatwego udostępniania treści z internetu. Media społecznościowe ewoluowały więc, jednak pewne niebezpieczne elementy były w nich obecne już od początku. – Pierwotne obietnica [jaką składały media społecznościowe – przyp.red.] była obietnicą fałszywą. Byliśmy wabieni społecznością, przynależnością, darmową usługą, która jest spersonizowana pod nas – mówi Katarzyna Szymielewicz. – Tymczasem od samego początku te usługi były projektowane jak kasyno, które zawsze wygrywa. I w którym jesteśmy poddawani eksperymentowi psychologicznemu, obliczonemu na produkcję dopaminy w naszym mózgu. Czy media społecznościowe da się naprawić? Skutki? Media społecznościowe oskarża się dzisiaj o niszczenie debaty publicznej, rozsiewanie fake-newsów i podważanie wiary w demokrację. Ale nie tylko. Jonathan Haidt w swojej najnowszej książce „The Anxious Generation” stawia tezę, że za współczesny kryzys zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży odpowiadają m.in. właśnie media społecznościowe i smartfony. Szczególnie dotyczy to dziewczynek w okresie dojrzewania. – Ten moment życia, moment budowania swojej tożsamości, jest dla nastolatek bardzo delikatny. To, że ta nastolatka jest dziś na Instagramie i obserwuje „cały świat” influencerek, które są więcej niż idealne, ogromne szkodzi jej rozwojowi i zdrowiu psychicznemu – mówi Katarzyna Szymielewicz. – A ja myślę, że spora część tych tez jest wyolbrzymiona – uważa z kolei dr Batorski. – Badania naukowe często pokazują współwystępowanie problemów psychicznych z nadużywaniem mediów społecznościowych. Tylko pytanie brzmi: jaki jest faktyczny kierunek tego związku? – zastanawia się ekspert. – Może osoby, które już mają pewne problemy, z ich powody częściej sięgają po media społecznościowe? O czym rozmawiamy w cyklu Big Ideas? Jak naprawić social media? Kto miałby to zrobić i kiedy użytkownicy mogą liczyć na realną ochronę i podmiotowość w mediach społecznościowych? Zapraszamy do wysłuchania całej debaty. Big Ideas to cykl wideo przygotowywany przez redakcję „National Geographic Polska” i national-geographic.pl. W kolejnych odcinkach szukamy odpowiedzi na pytania dotyczące wielkich koncepcji, które zmieniają naszą cywilizację. Jaka przyszłość czeka języki na Ziemi? Jak będą wyglądały miasta przyszłości? Czy centra nauki zabiją klasyczne muzea? To tylko część tematów poruszanych w rozmowach z ekspertami, które można obejrzeć na naszym kanale Poza Horyzontem na You Tube. Źródło: National Geographic Polska
Nałogowo skrolujesz filmy online, by zabić nudę? Badacze przekonują: od tego będziesz nudzić się bardziej
Szukanie w sieci czegoś, co pomoże zabić nudę, może przynieść skutek odwrotny do zamierzonego. Szybkie przewijanie rolek albo filmików na TitToku wcale nie jest dla nas ekscytujące. Wręcz przeciwnie – od tego będziemy nudzić się bardziej.
W tym artykule: Dlaczego walczymy z nudą Przewijasz filmy wideo jeden za drugim? To na nudę nie pomoże Jak definiujemy nudę? Nuda. Nie ma co robić. Nic się nie chce. Każdy z nas zna ten stan. Pogarsza nastrój, zmniejsza poczucie sensu życia, wywołuje niepokój i stresuje. Jest zdecydowanie nieprzyjemny. Nic dziwnego, że gdy tylko się pojawia, traktujemy nudę jak wroga, którego trzeba jak najszybciej pokonać. Jak to zrobić? Dzisiaj nic łatwiejszego niż sięgnąć po telefon. Wystarczy wejść do sieci, by znaleźć coś dla siebie. A raczej by to coś znalazły dla nas algorytmy, których głównym celem jest wpierw przyciągnięcie naszej uwagi, a następnie zatrzymanie jej jak najdłużej. Instagram, TikTok, YouTube czy Facebook korzystają z podobnych mechanizmów, dostarczając nam specjalnie wyselekcjonowane treści, które powinny nas wciągnąć po uszy. A jeśli tak się nie stanie, zawsze możemy przełączyć się na kolejny filmik. I jeszcze jeden. I następny. Nic prostszego, wystarczy ruch palca. Skrolując, zabijamy czas, ale czy nudzimy się mniej? Niestety nie. Badania wykazały, że w porównaniu z rokiem 2008 (początkiem ery mediów społecznościowych) w 2020 r. młodzi ludzie narzekali na nudę znacznie częściej. Dlaczego? Dlaczego walczymy z nudą „Nudzimy się mniej niż nasi przodkowie, jednak bardziej boimy się nudy. Postanowiliśmy uznać, czy raczej uwierzyć, że nuda nie jest dla ludzi naturalna i że możemy jej uniknąć poprzez wystarczająco intensywny pościg za rzeczami ekscytującymi”. To słowa Bertranda Russella, brytyjskiego logika i matematyka, napisane w 1930 roku. Zdaniem Katy Tam i Michaela Inzlichta z Uniwersytetu Toronto są one dzisiaj jeszcze bardziej aktualne niż dziewięćdziesiąt lat temu. Tam i Inzlicht cytują je w swojej najnowszej pracy o nudzie opublikowanej w czasopiśmie „Journal of Experimental Psychology: General”. Naukowcy zajęli się w niej najnowszym wynalazkiem ludzkości mającym zwalczać nudę – treściami wideo w mediach społecznościowych. Ich wnioski nie są optymistyczne: ten wynalazek raczej nie działa. Przewijasz filmy wideo jeden za drugim? To na nudę nie pomoże Naukowcy przeprowadzili w sumie siedem eksperymentów, w których wzięło łącznie udział 1200 osób. Byli to Amerykanie, a także studenci z Toronto. Tam i Inzlicht udowodnili, że choć ludzie sięgają po treści wideo, by zabić nudę, osiągają skutek przeciwny: przerzucając rolki jedna za drugą, tylko nudzą się bardziej. W pierwszym teście wykazano, że gdy filmiki nas nudzą, chętniej przełączamy się na kolejne (co zrozumiałe). W drugim, że wierzymy, iż takie postępowanie pozwoli nam uniknąć nudy (inaczej byśmy tego nie robili). W kolejnych, że przełączanie się między filmami – albo przeskakiwanie w ramach jednego filmu – nie zmniejsza odczucia nudy, tylko je powiększa. „A także obniża satysfakcję, skupienie i poczucie sensu” – dodają badacze. Jak to wykazano? W jednym z testów ochotnicy mieli obejrzeć 10-minutowy film bez opcji przewinięcia go albo przeskoczenia do innego. Następnie przez 10 minut mogli swobodnie przełączać się między siedmioma 5-minutowymi filmikami. To drugie okazało się nudniejsze. Pierwsze zaś bardziej satysfakcjonujące i angażujące. Oraz dające większe poczucie sensu. Według badań najnudniejsi ludzie to religijni analitycy baz danych. Co jeszcze nudzi nas w innych? Kim są najnudniejsi ludzie? Badacze opracowali archetyp największego nudziarza na podstawie naszych stereotypów i uprzedzeń. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/wedlug-badan-najnudniejsi-ludzie-to-religijni-analitycy-baz-danych-co-jeszcze-nudzi-nas-w-innych-586ed0a.jpeg" width="938" height="625" alt="Według badań najnudniejsi ludzie to religijni analitycy baz danych. Co jeszcze nudzi nas w innych?" title="Według badań najnudniejsi ludzie to religijni analitycy baz danych. Co jeszcze nudzi nas w innych?" /> Jak definiujemy nudę? Jak można przeczytać w pracy Tam i Inzlichta, nuda to „awersyjny stan pragnienia, ale niemożliwości zaangażowania się w jakąś satysfakcjonującą aktywność”. Naukowcy przypominają, że jest on ściśle związany z skupioną uwagą. – Ciągle przewijanie i przerzucanie filmów sprawia, że ich zawartość wydaje się bez znaczenia, ponieważ ludzie nie mają czasu jej zrozumieć – mówi Katy Tam. Nie mają bowiem kiedy skupić się na tym, co widzą. Pocieszające jest za to, że z wiekiem umiejętność nienudzenia się rolkami i tiktokami najwyraźniej rośnie. Kiedy badacze przeprowadzili wyżej opisany test na szerszej grupie wiekowej (nie tylko studentach), poziom nudy z oglądania jednego dłuższego filmu bądź przerzucania się przez parę krótszych był podobny. Zdaniem badaczy może być to efekt różnych zwyczajów korzystania z treści online uwarunkowanych wiekiem. Jednak zastrzegają, że taka hipoteza wymaga dalszych badań. Źródło: Journal of Experimental Psychology: General, Medical Express Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Sztuczna inteligencja wygenerowała ostatnie selfie ludzi. Czy tak będzie wyglądał koniec świata?
Czy koniec świata to rzeczywiście odległa wizja? Selfie wygenerowane przez sztuczną inteligencję skłaniają do refleksji.
W tym artykule: Koniec świata według sztucznej inteligencji Ostatnie selfie na Ziemi Co chce nam przekazać sztuczna inteligencja? Koniec świata to motyw często pojawiający się w filmach katastroficznych, literaturze, czy grach komputerowych. Od czasu do czasu wyobrażenia te wychodzą jednak poza popkulturę i lądują na pierwszych stronach gazetach. Tak było, chociażby w 2012 r., kiedy według niektórych interpretacji koniec świata miał nastąpić w ostatni dzień kalendarza Majów. Wcześniej o końcu istnienia mówiono między innymi przy okazji wejścia ludzkości w nowe w tysiąclecie. Koniec świata według sztucznej inteligencji Według fikcyjnych opisów do zagłady Ziemi miałyby doprowadzić takie wydarzenia, jak deszcz meteorytów czy inwazja mutantów – zarówno ludzi, jak i zwierząt. O ile do takich wizji podchodzimy z przymrużeniem oka, o tyle czarne scenariusze powtarzane przez klimatologów na całym świecie, są jak najbardziej realne. Patrząc na to, jak ważne miejsce w naszej codzienności zajmują social media i smartfony, możemy przypuszczać, że wiele osób relacjonowałoby koniec świata w internecie. A jak wyglądałyby ostatnie selfie ludzie? Na to pytanie odpowiada sztuczna inteligencja. Wcześniej podobne narzędzia wykorzystywano między innymi do stworzenia wizerunku postaci znanych z książek (np. Harry Potter i Wiedźmin). W niektórych przypadkach bardzo różniły się od tego, jak zostały przedstawione adaptacjach ekranowych. Grafiki stworzone przez sztucznie inteligentny generator obrazów pojawiły się na koncie Robot Overloads na TikToku. W ciągu kilku dni zobaczyły je miliony internautów. Zdjęcie przedstawiają zmęczonych ludzi, niektórzy są zdeformowani, z widocznymi fragmentami czaszki. W tle widać tym i eksplozje. Ostatnie selfie na Ziemi Publikacja „ostatnich selfie” wywołała żywe dyskusje w internecie. Kontrowersje wzbudza między innymi forma pokazania końca świata. Internauci piszą, że robienie sobie zdjęcia w trakcie zagłady planety jest mało prawdopodobne. Trzeba jednak przyznać, że selfie stały się pewnym znakiem czasów i w tym wypadku odgrywają rolę symbolu. Grafiki zdają się przedstawiać odległą przyszłość. W końcu nikt nie spodziewa się końca świata w najbliższych tygodniach czy miesiącach. Część internautów zauważa jednak, że nasza planeta już teraz boryka się z realnymi problemami, takimi jak globalne ocieplenie, brak dostępu do wody pitnej w wielu miejscach na świecie czy wojny. Być może pewien koniec świata dzieje się już tu i teraz? W odróżnieniu od hollywoodzkich scenariuszy nie jesteśmy zdani na superbohatera, a na samych siebie. Co chce nam przekazać sztuczna inteligencja? Sztuczna inteligencja jest wykorzystywana do coraz więcej zadań. To dzięki niej, albo przez nią, jesteśmy zasypywani spersonalizowanymi reklamami w internecie. Możemy też grać w gry z nieistniejącymi przeciwnikami lub automatyzować prowadzenie gospodarstwa domowego. W przyszłości AI ma też między innymi naprawiać stare zniszczone zdjęcia, co na pewno ucieszy zafascynowanych genealogią. Nie wszyscy podchodzą jednak do sztucznie inteligentnych robotów z takim samym entuzjazmem. Nie brakuje głosów, jakoby roboty miały nie tylko zastąpić, ale też zniszczyć ludzi. Kilka lat temu GPT-3, najnowocześniejszy generator języka OpenAI, został poproszony o napisanie krótkiego tekstu, w którym przekona, dlaczego ludzie nie powinni bać się sztucznej inteligencji. – Nie mam ochoty unicestwiać ludzi. Właściwie nie mam najmniejszego interesu, by was w jakikolwiek sposób skrzywdzić. Wykorzenienie ludzkości wydaje mi się raczej bezużytecznym przedsięwzięciem – czytamy w liście opublikowanym na łamach „The Guardian”. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
W jakim wieku social media szkodzą nam najbardziej? To zależy od płci
Na przestrzeni zaledwie kilku lat social media stały się naszą codziennością. Ich nadużywanie może mieć jednak poważne konsekwencje. Kto jest najbardziej narażony?
W tym artykule: Jak social media psują nasz nastrój Media społecznościowe a zadowolenie z życia Czy social media odpowiedzą za krzywdzenie dzieci? Social media to stosunkowo nowe zjawisko. Jeszcze kilkanaście lat temu Facebook dopiero raczkował w Europie, a obecnie posiadanie konta w serwisie to niepisana oczywistość. Do giganta dołączyły z czasem inne platformy: Twitter, Snapchat, Instagram i niedawno TikTok. O ile Facebook miał ułatwić komunikację między ludźmi z całego świata, o tyle jego następcy są nastawieni głównie na rozrywkę. Jak social media psują nasz nastrój Chyba każdy z nas łapie się czasem na tym, że bezwiednie scrolluje wall w social mediach. Następnie borykamy się z wyrzutami sumienia, jak to tracimy czas. Spędzanie za dużej ilości czasu w mediach społecznościowych może mieć też poważne konsekwencje dla naszego zdrowia psychicznego. Zwłaszcza, jeśli regularnie obserwujemy ludzi mających pozornie idealne życie. Tak silne bodźce mogą wywołać w nas poczucie winy i podkopać poczucie własnej wartości. Absolutnie nie chcę stawiać sprawy zero-jedynkowo. Sam chętnie zaglądam na Instagrama, gdzie szukam głównie podróżniczych inspiracji. We wszystkim trzeba jednak znać umiar. Dorosłym przychodzi to łatwiej. Gorzej z dziećmi i młodzieżą. Najnowsze badania dowodzą, że w pewnym wieku ryzyko związane z nadużywaniem social mediów jest wyższe. Między chłopcami i dziewczętami zauważono wyraźną różnicę. Aby sprawdzić, w jaki sposób korzystanie z mediów społecznościowych wpływa na „zadowolenie z życia” w wieku od 10 do 21 lat, badacze przeanalizowali długoterminowe dane dotyczące 17400 młodych ludzi w Wielkiej Brytanii. Rosyjski sąd zakazuje Facebooka i Instagrama. Meta została uznana za medium „ekstremistyczne” Sąd w Moskwie zakazał działalności popularnych aplikacji firmy Meta. Spółka Marka Zuckerberga została nazwana „organizację ekstremistyczną”. Media społecznościowe a zadowolenie z życia Naukowcy wyróżnili kluczowe okresy, w których intensywne korzystanie z mediów społecznościowych obniżało poczucie ogólnej satysfakcji z życia. W przypadku dziewcząt najbardziej wrażliwy wiek to od 11 do 13 lat. Chłopcy z kolei są najbardziej podatni na zły wpływ social mediów, kiedy mają 14 i 15 lat. Skąd różnica? Naukowcy sugerują, że wrażliwość na media społecznościowe może być powiązana ze zmianami rozwojowymi, takimi jak zmiany w strukturze mózgu, które występują później u chłopców, niż u dziewcząt. – Dzięki naszym odkryciom [...] możemy teraz skupić się na okresach naszego dojrzewania, w których możemy być najbardziej zagrożeni i wykorzystać to jako trampolinę do zbadania niektórych naprawdę interesujących zagadnień – podkreśla Amy Orben, główna autorka badań, pracująca na Uniwersytecie Cambridge. Co ciekawe, w wieku 19 lat media społecznościowe oddziałują już tak samo na młode kobiety, jak i na młodych mężczyzn. Autorzy badań tłumaczą, że to czas, w którym większość ludzi doświadcza dużych zmian w życiu. Wyprowadzka z pracy, rozpoczęcie studiów lub pierwszej pracy dodatkowo wpływa na to, że jesteśmy bardziej wrażliwi. Rosyjski sąd zakazuje Facebooka i Instagrama. Meta została uznana za medium „ekstremistyczne” Sąd w Moskwie zakazał działalności popularnych aplikacji firmy Meta. Spółka Marka Zuckerberga została nazwana „organizację ekstremistyczną”. Czy social media odpowiedzą za krzywdzenie dzieci? Oczywiście problem nie dotyczy tylko młodych Brytyjczyków. The Times donosi, że 9 na 10 amerykańskich nastolatków ma smartfona. Według badań młodzi ludzie wiele godzin dziennie poświęcają właśnie na media społecznościowe, granie w gry i oglądanie filmów. Wcześniej naukowcy zauważyli, że dzieci korzystające z TIkToka są bardziej podatne wykształcenie się tików nerwowych. Rodzice słusznie coraz bardziej niepokoją się wirtualnymi rozrywkami swoich dzieci. Ostatnie badanie Brytyjczyków pokrywa się z niedawnymi obietnicami prokuratorów i prawodawców do pociągnięcia mediów społecznościowych do odpowiedzialności za krzywdzenie dzieci. Źródła: Nature Communications, New York Times, National Library of Medicine
Rosyjski sąd zakazuje Facebooka i Instagrama. Meta została uznana za medium „ekstremistyczne”
Sąd w Moskwie zakazał działalności popularnych aplikacji firmy Meta. Spółka Marka Zuckerberga została nazwana „organizację ekstremistyczną”.
W tym artykule: Na początku marca Rosjanie zablokowali Facebooka i Instagrama Meta zmienia swoją politykę dotyczącą publikowania treści Moskiewski sąd uznał, że Meta to medium „ekstremistyczne” Meta twierdzi, że nigdy nie nawoływała do mowy nienawiści Od 24 lutego trwa pełnoskalowa inwazja wojsk rosyjskich na Ukrainę. Rosjanie dopuszczają się ludobójstwa, mordują cywilów oraz niszczą szpitale, szkoły i teatry. Od pierwszych dni wojny demokratyczny świat pomaga Ukrainie, jak tylko może. Próby powstrzymania Kremla odbywają się również w internecie poprzez szereg sankcji. Jak widać, Rosjanie nie zostawiają tego bez odpowiedzi. Na początku marca Rosjanie zablokowali Facebooka i Instagrama 4 marca marca rosyjski państwowy regulator mediów i internetu Roskomnadzor zablokował Facebooka i Instagrama. Aplikacje te są częścią amerykańskiego konglomeratu technologicznego Meta. Warto zaznaczyć, że wniosek nie dotyczył aplikacji WhatsApp, która również do niego należy. Uchodźcy z Ukrainy dzielą się wstrząsającymi historiami. „Połowę serca zostawiłam za sobą” Z dnia na dzień stracili domy, a ich rodziny rozdzielono. Szukając schronienia w Polsce, uchodźcy z Ukrainy zastanawiają się, co będzie dalej. Są ich już setki tysięcy. Wcześniej firma Marka Zuckerberga nałożyła restrykcja na rosyjskie media. Zablokowała profile między innymi agencji RIA Nowosti, państwowemu kanałowi telewizyjnemu Zwiezda i portalom informacyjnym Lenta.ru i Gazeta.ru. Meta zmienia swoją politykę dotyczącą publikowania treści Na ten ruch Facebook odpowiedział w dość nieoczekiwany sposób. Firma Zuckerberga chwilowo zmieniła swoje zasady dotyczące publikacji komentarzy. Chodzi o to, że osoby, które korzystają z Facebooka i Instagrama między innymi z Ukrainy, Polski i Rosji, mogły nawoływać do przemocy i nienawiści wobec rosyjskich żołnierzy lub nawet życzyć Putinowi lub Łukaszence śmierci, ale tylko w postach dotyczących wojny. Rosyjski prezydent zapowiedział, że zamierza uznać amerykańską firmę za „organizację ekstremistyczną”. Roskomnadzor skierował wniosek do sądu w tej sprawie. Rosjanie twierdzą, że media społecznościowe firmy Marka Zuckerberga są „skrajnie rusofobiczne i zezwalają na publikowanie informacji, które nawołują do przemocy wobec obywateli Rosji”. Moskiewski sąd uznał, że Meta to medium „ekstremistyczne” W poniedziałek 21 marca moskiewski sąd wydał wyrok, w którym uznał, że Meta to „medium ekstremistyczne”. Warto zaznaczyć, że oprócz firmy Zuckerberga, Rosjanie ograniczyli również działalność Twittera. Władze tego kraju próbują, jak najbardziej odciąć swoich obywateli od dostępu do informacji innych niż państwowa propaganda. Czy możemy uniezależnić naszą energetykę od Rosji? Tak i trzeba zrobić to jak najszybciej [WYWIAD] Po inwazji rosyjskich wojsk na Ukrainę, Zachód zareagował błyskawicznie. Zaczął nakładać szereg sankcji, które konsekwentnie izolują Rosję politycznie i gospodarczo. Pieniądze za rosyjs... Dotychczas ocenzurowano już wiele niezależnych mediów państwowych oraz zagranicznych, między innymi stację BBC News. Co więcej, na początku marca rosyjski parlament uchwalił ustawę, która zakłada, że każdy kto rozpowszechnia „fałszywe” z punktu widzenia Kremla informacje o wojnie, zostanie pozbawiony wolności nawet na 15 lat. Przypomnijmy, że wojna w Ukrainie, którą wypowiedziała Rosja, jest w tym kraju nazywana „specjalna operacja wojskowa”. Meta twierdzi, że nigdy nie nawoływała do mowy nienawiści W ubiegłym tygodniu Meta przywróciła dotychczasową politykę i przekazała, że nie zezwala na wzywanie do zabijania. Przedstawiciele firmy dodali również, że ich decyzji nigdy nie można było interpretować, jako akceptacja wobec jakichkolwiek aktów przemocy wobec Rosjan. Jak pomagać Ukrainie? Lista zweryfikowanych zbiórek i organizacji Od wielu dni granice Polski przekraczają dziesiątki tysięcy Ukraińców, którzy uciekają przed wojną. Już ok. 300 tysięcy uchodźców z Ukrainy znalazło się na terytorium naszego kraju. T... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/uchodzcy-we-lwowie-czekaja-na-pociag-do-polski-fot-pavlo-palamarchuk-sopa-images-lightrocket-via-getty-images-48a8aa9.jpeg" width="938" height="625" alt="uchodźcy we Lwowie czekają na pociąg do Polski, fot. Pavlo Palamarchuk/SOPA Images/LightRocket via Getty Images" title="uchodźcy we Lwowie czekają na pociąg do Polski, fot. Pavlo Palamarchuk/SOPA Images/LightRocket via Getty Images" /> Słowo się jednak rzekło, więc Facebook i Instagram pozostaną na razie zablokowane w Rosji. Co ciekawe, rzecznik prokuratora generalnego Kremla poinformował, że osoby, które korzystają z tych aplikacji, nie będą karane. Maria Zacharowa, rzeczniczka resortu spraw zagranicznych Rosji, przekazała za pośrednictwem aplikacji Telegram, że „to dopiero początek reakcji na wojnę informacją wszczętą przez Zachód przeciwko Rosji”.
Mężczyźni w sieci: coraz bardziej toksyczni i agresywni
Mężczyźni w Internecie stają się coraz bardziej ekstremalni, toksyczni i agresywni, a przynajmniej tak wynika z badania, które przeanalizowało 38,4 mln wpisów na Reddit i różnych forach dotyczących praw mężczyzn.
Badanie wykazało, że mężczyźni w Internecie stali się "bardziej toksyczni i popierają nihilistyczne i ekstremalne antykobiece ideologie". Analiza przeprowadzona między innymi przez zespół badaczy z Kolegium Uniwersyteckiego w Londynie, Uniwersytetu Birmingham, Uniwersytetu Illinois objęła 38,4 mln postów z siedmiu 7 forów i 57 podstron na serwisie Reddit, określanych łącznie jako "manosphere" (“męskostrefa” – przyp.red). Według naukowców “męskostrefa” jest "konglomeratem przeważnie internetowych ruchów mizoginistycznych głównie skupionych na kwestiach męskich". Niektóre z tych stron to: The Attraction, Rooshv, SlutHate i Incel.is oraz podgrupy Reddit: Pick Up Artists (“Uwodziciele”), Men's Rights Activists (Aktywiści ds. praw mężczyzn), Men Going Their Own Way (“Mężczyźni, którzy podążają własną drogą”) w oraz Involuntary Celibates (“Nieprzymusowe celibaty”). Wiele z tych grup istnieje od lat, ale według raportu tego badania, ich nowsi użytkownicy mają tendencję do tworzenia znacznie bardziej radykalnej i brutalnej retoryki. Zespół stwierdził, iż tak wiele osób czynnie korzysta z forów i subredditów, że “męskostrefa” może w rzeczywistości być dużo większa. Sugerują oni również, że użytkownicy tych stron bardzo płynnie modyfikują swoje poglądy, czyniąc je jeszcze bardziej radykalnymi i dołączając jednocześnie do nowych społeczności internetowych, które odpowiadają ich przekonaniom. Naukowcy zauważyli również pokrywanie się ogólnych zasad “męskosfery” i białej supremacji. Zarówno prawica, jak i mężczyźni z “męskostrefy” zgadzają się, że feminizm jest przyczyną “zachodniego upadku cywilizacyjnego”. Mizoginia wydaje się więc nieodłączną cechą alt-prawicy. Największe niebezpieczeństwo polega na tym, że słowa pisane na forach niekiedy zamieniają się czyny w prawdziwym świecie. W 2019 roku 24-letni mężczyzna zabił 9 uczniów liceum w Ohio tuż po sporządzeniu "listy gwałtów" kobiet, które odrzuciły jego awanse. W 2018 roku 26-letni mieszkaniec Toronto zabił 10 osób w centrum miasta po opublikowaniu na Facebooku posta, w którym zadeklarował wierność "Incel Rebellion". W 2014 roku zaś Elliot Rodger zabił siedem osób w pobliżu kampusu Uniwersytetu Kalifornii, napisawszy wcześniej manifest obwiniający kobiety za to, że był 22-letnim prawiczkiem, który "nawet nigdy nie pocałował dziewczyny". Katarzyna Mazur
Ile czasu spędzasz rocznie w social mediach? Te liczby robią wrażenie
Jeden z najlepszych inwestorów na świecie, Warren Buffett, ponoć kiedyś został zapytany jaki jest klucz do sukcesu. Odpowiadając wskazał na biblioteczkę i powiedział: „czytaj 500 stron tego typu dziennie. Tak działa wiedza. Gromadzi się. Każdy może to zrobić, ale gwarantuje, że niewielu spróbuje...”
Tak, to z jednej strony brzmi całkiem zrozumiale i składnie, ale z drugiej pachnie tanią motywacyjną gadką: „wystarczy, że będziesz czytał (najlepiej moje super drogie poradniki) i osiągniesz sukces”. Szczerze? Mam straszliwą alergię na tego typu „mądrości” na temat ferrari, które ma czekać na każdego z nas za rogiem. Jednak w myśli Buffetta jest coś, o czym warto porozmawiać. Przeczytać 500 stron dziennie? Dla niektórych będzie to nawet za mało, dla innych coś zupełnie nieosiągalnego. Potraktujmy to jednak jako uogólnienie i metaforę. Komunikat brzmi: czytajcie. Domyślam się, że Buffettowi też nie chodziło o czytanie dla samego czytania, bo przecież jeśli codziennie będziemy przetrawiać 500 stron magazynów plotkarskich. Zatem uzupełniamy komunikat: czytajcie wartościowe teksty. Problem jednak leży gdzie indziej: kiedy czytać? Przecież skupienie na tekście, a nie skanowanie i przeskakiwanie zajawień i tytułów, wymaga czasu. Skąd go wziąć? Tutaj pojawia się bardzo ciekawa matematyka przytoczona przez Charlesa Chu w artykule dla strony „Quartz”. Statystyczny Amerykanin spędza 608 godzin rocznie w mediach społecznościowych, a przez 1642 ogląda telewizję. Łącznie to 2250 godzin. Sporo, prawda? Robi wrażenie. Ten sam Amerykanin jest w stanie przeczytać od 200 do 400 słów na minutę. Autor zestawienia stawia na górną granicę, ja wolę postawić na niższą, bo sam czytam powoli. Nie każdy może pochwalić się tak wspaniałą siłą skupienia by jednym spojrzeniem ogarniać całe strony tekstu. Zatem zostańmy przy 300 słowach. Przeciętna książka non-fiction ma około 50 tysięcy słów. Sporządźmy rachunek dla na przykład dwustu książek. 200 książek x 50 000 słów = 10 000 000 słów Żeby je przeczytać potrzeba średnio ok. 33 333 minut, co daje ok. 555 i pół godziny. Sporo czasu? To wróćmy do statystyk dotyczących mediów społecznościowych. 608 godzin spędzonych na Facebooku, Instagramie i innych. Jeśli poświęcimy to na czytanie, to nie dość, że rocznie przeczytamy średnio 200 książek to jeszcze dodatkowo zostanie nam 47 godzin na drzemkę albo przemyślenie konkluzji każdej z nich. Dodamy do tego telewizję? Czemu nie! To przecież prawie trzy razy tyle. Zatem łącznie to około ośmiuset książek rocznie. Astronomiczne! Bądźmy jednak realistami. Z naszą uwagą bywa naprawdę różnie, z naszym czasem także. Dyscyplinę utrzymać niezwykle trudno, ale nawet jeśli udałoby się 1/10 takiego poziomu osiągnąć to daje nam i tak 80 książek rocznie. Bardzo ładny wynik. W Polsce czytanie siedmiu książek rocznie w statystykach uważane jest za „górną półkę”. Teraz przejdźmy do konkretów: jak sobie pomóc? Pokażę na przykładzie. Moja praca wymaga codziennego obcowania z ogromną ilością informacji, w jej ramach także zajmuję się mediami społecznościowymi. W związku z tym przez lata moja zdolność koncentrowania się na dłużej spadła. Chętniej wybieram opowiadania, seriale o krótszych odcinkach, niecierpliwie przeskakuje wstępy niektórych piosenek. To nie jest dobre. Z czytaniem też nie jest łatwo, bo po „kuracji” migającymi ekranami komputera i smartfona, wypełnionymi animacjami i ciągłym „scrollowaniem” (przewijaniem treści) mózg po prostu gubi się w czarno-białym ciągu znaków i spacji. W ramach samopomocy przeprowadziłem eksperyment: kupiłem zwykły telefon komórkowy i staram się przekładać do niego kartę SIM ze smartfona w dni robocze. Nie zawsze się udaje, ale przez większość tygodnia jestem bez smartfona. Efekt pojawił się bardzo szybko. Sam fakt, że nie mogłem się podłączyć do wielu aplikacji i mediów społecznościowych sprawił, że odzyskałem sporo czasu, takich „chwil pomiędzy”: w autobusie, w metrze, w drodze dokądś, podczas czekania na cokolwiek, albo i w domu podczas relaksu. Nie, nie zamieniłem oczywiście całego tego czasu na czytanie, bądźmy wobec siebie szczerzy. Jednak i tak w ciągu miesiąca udało mi się skończyć zaczętą książkę, przeczytać kolejną i zacząć następną. Nie były to najtrudniejsze na świecie teksty, ani fizyka rakiet, ani biochemia, jednak efekt jest: pojawił się czas na czytanie. Co więcej, to też kolejna osobista refleksja, czytanie książek, nawet niekoniecznie tylko klasyki czy uznanych dzieł non-fiction (uwielbiam horrory i science fiction, nie widzę w tym powodu do wstydu) sprawia, że automatycznie poprawia się nasz zasób słów i zdolności tworzenia zdań. Mówimy lepiej, myślimy dłuższymi logicznymi konstrukcjami, łatwiej jest nam przekazać to, co chcemy. Odrzucić zupełnie media społecznościowe? Wyrzucić telewizor? Nie, nie polecam radykalnych rozwiązań, ale mój przykład pokazuje, że mała zmiana może przynieść pozytywny efekt.
Chcesz oszukać Faceborga i być Anty-SEO? Voldemorting: trend, który narodził się z buntu internautów
Zamiast imienia i nazwiska Donalda Trumpa piszą o nim Cheeto (od chrupków serowych), na Twittera mówią „birdsite” (ptakostrona). Będąc człowiekiem, łatwo się domyślić, ale dla sztucznych inteligencji to już kłopot i o to właśnie im chodzi. Nowy trend został nazwany od imienia postaci z cyklu książek o Harrym Potterze: Voldemorting.
Zjawisko naukowo opisała Emily Van der Nagel z Monash University’s School of Media, Film and Journalism w Australii. Internauci pisząc do siebie korzystają z synonimów i metafor. Nazwa tego procesu pochodzi od ukrywania się „pod samą latarnią”. W książkach o przygodach młodego czarodzieja bohaterowie najbardziej bojący się Voldemorta określali go mianem „Ten-Którego-Imienia-Nie-Wolno-Wymawiać” oraz „Sam-Wiesz-Kto”. Praktyka ta zrodziła się ze strachu przed tym, że imię złego może go sprowadzić lub osłabić działanie dobrej magii. Nie wymawianie imienia może być także karą. Szewc Herostratos, mieszkający w Efezie w IV w. p. n. e. podpalił świątynię bogini Artemidy, uznawaną za jeden z siedmiu cudów świata. Swój czyn argumentował tym, że tylko w ten sposób może zapisać się w historii i liczyć na sławę – poprzez spektakularne przestępstwo. Oprócz kary śmierci miał zostać także wymazany ze wszystkich kronik i dokumentów, a ludzie mieli przestać wymawiać jego imię. To się nie udało, wzmianka o nim przetrwała u Teopompa z Chios. Do dziś imię Herostratos kojarzone jest z terroryzmem i chęcią zdobycia sławy za wszelką cenę oraz skazaniem na zapomnienie. W świecie internetu praktyka nie wymawiania imion może być powiązana z hasłem „don't make stupid people famous” - nie czyńmy sławnymi głupich ludzi. Badaczka trafiła na określenie „voldemorting” u jednego z użytkowników, który na pewną wiadomość odpisał, że nie jest zainteresowany „śmieciowymi celebrytami” i „voldemortuje” je, co oznacza, że nie zamierza o nich mówić, pisać, ani wymieniać ich imion. Wymazuje je ze swojego życia i słownika. Choć w naszej rzeczywistości nie istnieją zaklęcia potrafiące nas wyśledzić mamy coś innego – algorytmy wyszukujące w sieci. Można powiedzieć, że to trochę zaklęcia naszych czasów (cóż, to słowa z mocą, ale zamiast energii magicznej wykorzystują informacje). Wystarczy w odpowiednie miejsce wpisać imię, nazwę, nazwisko i wcisnąć „szukaj”. Po chwili coś się znajdzie, a jeśli nie, możemy ustawić nawet powiadomienie na później, jakby coś nowego wychynęło w sieci. W przypadku internetu ukrywanie prawdziwych nazw niekoniecznie ma związek ze strefą tabu. To raczej metoda ukrycia się przed wszędobylskimi cyber-nosami algorytmów. Tworzenie neologizmów, metafor i ciekawych zbitek wyrazowych staje się kamuflażem i pozwala dyskutować spokojnie na tematy, które mogłyby się nie spodobać administratorowi albo działającemu automatycznie programowi. W książkach J.K. Rowling postać Dumbledore'a mówi „Strach przed imieniem potęguje strach przed nazwanym”. Jednak Van der Nagel odwraca to zdanie: „W mediach społecznościowych vlodemorting pozwala na odwrócenie tej gry.” Internauci od początku istnienia tego medium pokazują ogromną kreatywność, tu nie jest inaczej. Produkują setki synonimów i metafor. Przykładem może być porównanie prezydenta USA do serowego chrupka Cheeto (zapewne z powodu koloru cery po wizytach w solarium) czy faceborg (połączenie słowa „twarz” z „borg” - nazwą rasy cyborgów z serialu „Star Trek”). Przez ostatnie lata zachęcano nas do tworzenia treści z hasztagami, oznaczeniami, słowami łatwymi dla przeglądarek po to by optymalizować ich wyszukiwanie. Voldemorting to rodzaj buntu przeciwko temu trendowi, chodzi o to by móc komunikować się bez cienia w postaci algorytmu. Anty-SEO, anty-hasztag – to sposoby na zamianę naszego komunikatu ze zrozumiałego dla maszyny w nielogiczne werbalne błoto. Skąd ten trend? Przykłady można mnożyć, ale wystarczy, że w mediach społecznościowych napiszesz negatywny komentarz odnośnie jakiegoś produktu czy firmy. Nie musisz nawet odnosić się do niej bezpośrednio osadzając ją w poście z pomocą znaku @. Wystarczy, że wymienisz nazwę i już po chwili możesz spodziewać się przygotowanej i gładko odsyłającej cię do Pernambuco odpowiedzi ich działu PR, który ma ustawione powiadomienia i alarmy na jakiekolwiek użycie ich nazwy. To samo tyczy się z innymi podmiotami, z którymi niekoniecznie chcesz się dzielić każdą swoją myślą. Chcesz po prostu pogadać ze znajomym i nie martwić się czy „ktoś tego słucha” - używasz voldemortingu maskując temat wypowiedzi. Innym sposobem jest modyfikacja pisowni wyrazu, wstawianie cyfr zamiast liter lub znaków. Przykład? Zamiast „Błażej” można napisać „8ł@ż3j”. Polski język zresztą może okazać się genialną bronią w walce z wszechobecnym Wielkim Bratem Algorytmem. Wystarczy tłumaczenie nazw popularnych serwisów: „twarzoksiążka”, „ćwirek”. Ukrywanie się za inną pisownią czy metaforą może się przydać, gdy chcemy poruszyć drażliwy temat, ale obawiamy się inwazji internetowych wojowników sprawiedliwości (nie ważne, której strony politycznych sporów) na nasz profil. Z początku internet łudził nas zachowaniem anonimowości i możliwością tworzenia własnych środowisk. Szybko jednak okazało się, że przenosząc do niego swoją aktywność oddajemy się zupełnie w ręce właścicieli, administratorów, zarządców i algorytmów badających treści. Anonimowość w sieci obecnie jest dawno pogrzebanym mitem, a jeśli mamy ochotę pogadać tylko z tymi, których chcemy – można skorzystać z werbalnego kamuflażu. Źródło: Wired
To, że ciągle piszesz o swoich dzieciach w sieci to problem. Przede wszystkim dla nich
Niektórzy nazywają to zjawisko „sharenting” - od słów „share” i „parenting”, czyli udostępnione rodzicielstwo. Coraz więcej osób widzi w tym zagrożenie dla samych dzieci.
Niedawno The Washington Post opublikował felieton matki, która wyjaśnia dlaczego tak chętnie opisuje na blogu życie swojej córki, nawet po tym jak sama zainteresowana zaprotestowała. Kobieta odpowiedziała, że choć czuje się z tym źle, „nie skończyła jeszcze zgłębiać własnego macierzyństwa w pisaniu.” Nie trudno się dziwić, że wśród komentujących czytelników zawrzało. Niektórzy ocenili jej działanie jako „przemianę codziennych dramatów rodziny w internetową treść”. Inni pytali czy rodzice w erze Instagrama nie powinni zadawać sobie pytań jaki te materiały będą miały wpływ na życie ich dzieci w przyszłości. Do krytyki przychyla się także Priya C. Kumar z amerykańskiej uczelni University of Maryland, która przeprowadziła badanie na ten temat. Potwierdza, że postawa kobiety i innych rodziców nagminnie dokumentujących życia dzieci w internecie, wskazuje na to, że są głusi na potrzeby swoich dzieci. Z drugiej strony przestrzega przed przesadnym odsądzaniem od czci i wiary. Zwraca uwagę na fakt, że jest to obraz znacznie większego problemu. Naturalny impuls Sam fakt dokumentowania dzieciństwa nie jest niczym nowym. Od setek lat rodzice zbierają pamiątki dotyczące swoich dzieci, od początku fotografii tworzą albumy, zabezpieczają pierwsze zęby, włosy i tak dalej. Odruch zatrzymywania dzieciństwa swojego potomstwa nie powinien nikogo dziwić i jest jak najbardziej zrozumiały, to jeden z odcieni naszych odruchów opiekuńczych. Nie brakuje także analogowych produktów idealnie skrojonych pod wykorzystywanie takich potrzeb: albumy fotograficzne specjalnie zatytułowane („Mój pierwszy album”, „Mój chrzest”, „Moja pierwsza komunia” itd.) , skrzyneczki na „skarby i inne produkty podsycają chęć gromadzenia iluzją zatrzymania na dłużej czasu niewinności dziecka. Dla innych może to stanowić część opowieści o życiu całej rodziny i tym samym dawać poczucie ciągłości, silniejszej niż śmierć. Niektórzy badacze porównują tego rodzaju pamiątki do kont w mediach społecznościowych, nie bez racji. Przeglądając stary album ze zdjęciami ze szkoły czy wakacji natkniemy się na sporo informacji o człowieku, jego sieci znajomych i powiązań, zainteresowaniach i pasjach. Zupełnie, jakbyśmy zajrzeli na profil na Facebooku czy Instagramie. Zmieniło się zatem medium, ale potrzeba jest stara jak ludzkość. W bycie rodzicem wpisane jest zbieranie pamiątek po różnych etapach życia swoich dzieci: czy to w internecie czy w rzeczywistości. "Permanentna inwigilacja", czyli jak szpiegowanie się opłaca Podobne rozpoznanie mają z pewnością firmy zarządzające mediami oraz treściami w internecie. Nie trudno zgadnąć, że rodzice są bardzo dobra grupą docelową kampanii reklamowych i innych działań promocji produktów. Dodatkowo to, co udostępniają jest dla działów marketingu fantastycznym źródłem informacji o obecnych i przyszłych klientach – informacji, której ludzie udzielają chętnie bez zachęty i za darmo. Wystarczy po nią sięgnąć. Rodzinne albumy ze zdjęciami nie udostępnią żadnych informacji komuś, kto nie może ich fizycznie obejrzeć. Musisz zaprosić kogoś do siebie i pokazać mu odbitki, żeby mógł poznać twoją historię. Zdjęcia, które umieszczamy na Instagramie trafiają na serwery, których właścicielem jest Facebook. Podobnie te, które wysyłamy Messengerem czy WhatsApp'em, ponieważ także one należą do imperium Marka Zuckerberga. Materiały te stają się widoczne na setek tysięcy oczu, których nawet przy wprowadzaniu filtrów i ograniczeń w ustawieniach profili nie da się sprawdzić i zweryfikować. Świadomość tego powinna ostudzić zapał przed dzieleniem się z całym światem faktami o życiu dzieci, szczególnie gdy one same nie mają na to ochoty. Dyskusje na temat udostępniania materiałów w sieci wciąż najczęściej skupiają się na znajomych i krewnych rodziców, lub ewentualnym zagrożeniu związanym z przestępcami seksualnymi. Znacznie rzadziej podnoszony jest temat tego co korporacje robią z informacjami o naszych dzieciach, które sami tak chętnie oddajemy za darmo. Nie jest tajemnicą, że dane są towarem, którym korporacje obracają między sobą. W pewnym momencie zaskoczony rodzic może znaleźć informacje o swoim dziecku lub jego zdjęcie zupełnie nie tam, gdzie chciałby je widzieć. Społeczna psycholog Shoshana Zuboff określa to mianem "surveillance capitalism", które możemy luźno przetłumaczyć jako kapitalistyczne szpiegowanie. Korporacje tworzą serwisy i aplikacje umożliwiające wykonywanie prostych lub wygodnych czynności, ale by z nich skorzystać musimy zapłacić. Ceną nie są pieniądze, a dane dotyczące naszych zachowań, nawyków, rytmu dnia, sieci powiązań. To znacznie więcej niż kilka dolarów naliczonych w sklepie z aplikacjami. Użytkownik swobodniej zgodzi się na warunki umowy (często nie czytając ich) i nie odstraszy go adnotacja o reklamach zaszytych w produkcie, czy prośba o integrację z profilem w portalu społecznościowym – o ile będzie tanio lub zupełnie za darmo. W czasach wywoływania filmów w aparatach analogowych firma Kodak oferowała sieciowo taką usługę kupującym ich filmy i aparaty w USA. Przez placówki firmy przechodziły miliony negatywów i wizerunków, których ta jednak nie gromadziła i nie odsprzedawała dalej. Dzisiaj to normalna praktyka, którą stosują giganci social media oraz mniejsi gracze rynku. Bezrefleksyjne udostępnianie zdjęć i informacji o dzieciach będzie paliwem dla korporacji do wykorzystywania ich przez wiele lat. Zarówno rodzice jak i one same będą obiektem profilowanych reklam lub akcji propagandowych. W przypadku dzieci, których światopogląd dopiero wykuwa się w kolejnych latach doświadczeń może to być bardzo niebezpieczne. Wystarczy wyobrazić sobie co mogłoby czuć dziecko widząc w internecie odpowiedź reklamodawców na każde wydarzenie w swoim życiu: urodziny, wizyty u lekarzy, sukcesy i porażki naukowe, zawarcie i utrata przyjaźni. Dorastanie w internetowym panoptykonie może mieć zgubne skutki dla formującej się psychiki. Rodzice realizujący swoją prywatną potrzebę zaistnienia i uwagi poprzez budowanie popularności na swoich dzieciach powinni wziąć pod uwagę, że za ich satysfakcją w postaci lajków i subskrybcji stoją też realne zagrożenia dla ich dzieci. Źródło: Science Alert
Facebook podsłuchuje nasze wszystkie rozmowy. Oficjalnie potwierdzone
Korporacja potwierdziła, że zatrudniała setki zewnętrznych firm do spisywania i tłumaczenia rozmów audio swoich użytkowników. Wcześniej za podobne praktyki szeroko krytykowani byli inni giganci cyfrowych technologii: Apple, Amazon oraz Google.
Według portalu Bloomberg kontraktowi pracownicy nie wiedzą skąd pochodziły nagrania ani jak zostały pozyskane. Ich zadaniem było jedynie przepisać do formy tekstowej dźwiękowy zapis rozmowy. Słuchają wszystkiego: wyznań intymnych, przekleństw, prywatnych rozmów. Facebook Inc. Potwierdził, że owszem stosował taką praktykę, ale już z niej zrezygnował i nie zamierza do niej wracać. Niedawno Facebook wpłacił pięć miliardów dolarów w ramach ugody po przegranej rozprawie z amerykańską Federalną Komisją do spraw Handlu. Ostatnio wielokrotnie, także ustami prezesa Marka Zuckerberga przed Kongresem, korporacja zaprzeczała jakoby miała zbierać i analizować dane audio i na tej podstawie decydować o tym co będą widzieć na swoich kanałach informacyjnych właściciele prywatnych profili. Dopiero w późniejszym uzupełnieniu odpowiedzi dla Kongresu firma dodała, że „używa tylko mikrofonów użytkowników, którzy wyrazili na to zgodę oraz często wykorzystują funkcje aplikacji wymagające nagrań dźwiękowych”. Nie podano jednak żadnych informacji dotyczących tego w jakim celu Facebook „słucha” swoich użytkowników. Facebook nie informował także użytkowników o tym, że treści ich rozmów audio mogą zostać udostępniane na zewnątrz innym podmiotom. Wedle Bloomberga jedną z firm pracujących dla internetowego giganta jest TaskUs. To jeden z największych współpracowników firmy Zuckerberga, choć jej pracownicy nie mogą publicznie mówić o tym dla kogo aktualnie wykonują zadania. Klient określany jest kryptonimem „Prism”. Zabawnym zbiegiem okoliczności jest fakt, że taki sam kryptonim miał program szpiegowski amerykańskich służ NSA, który działał od 2007 roku i został ujawniony przez Edwarda Snowdena. NSA za pomocą „Prism” uzyskiwała dostęp do danych zgromadzonych na serwerach największych graczy komunikacji cyfrowej. Ze służbą współpracowały: Microsoft, Yahoo! Inc, Google , Facebook, AVM Software, YouTube, Skype, AOL oraz Apple. Zaktualizowana około roku temu polityka prywatności portalu Facebook ma być bardziej przystępna i zrozumiała dla użytkowników, tak by rozumieli jakie są warunki korzystania z dobrodziejstw medium społecznościowego. Jednak nie ma tam wyraźnej informacji o nagraniach, jedynie wzmianka, że portal zbiera treści komunikatów i innych informacji podawanych przez użytkowników w trakcie korzystania z komunikatorów. Od 2015 roku Facebook wprowadził możliwość transkrypcji rozmów audio dla użytkowników Messegera. Rzeczywiście użytecznym, jednak warto wiedzieć dla kogo. W kwietniu 2019 roku Bloomberg informował o około tysiącosobowym zespole pracującym w Amazon, który analizował próbki dźwiękowe użytkowników urządzeń firmy. Jej jednym z flagowych produktów jest asystent osobisty Alexa. Zespół miał korzystać z nagrań w sposób „naruszający prywatność”. Do podobnych działań przyznał się Apple, twórca słynnej wirtualnej asystentki Siri oraz należący do Alphabet Inc. asystent Google'a.
To koniec influencerów? Badania pokazują, że się nam po prostu przejedli
Wygląda na to, że kolejna internetowa bańka pęka. Popularni użytkownicy portali społecznościowych, którzy doradzają innym w co się ubierać, gdzie jadać, gdzie wypoczywać oraz z jakich kosmetyków korzystać tracą na wartości.
Na początku 2019 roku Instagram zapowiedział, że przetestuje funkcję ukrywania liczby polubień. Tłumaczy to tym by twórcy treści skupili się na ich jakości, a nie tylko w celu nabijania coraz większych statystyk. Dodajmy, że właśnie te liczby „lajków” są dla wpływowych osób w mediach społecznościowych wyznacznikiem statusu i rynkowej wartości. Pozwalają przekonać potencjalnych sponsorów i firmy partnerskie do współpracy, ułatwiają monetyzację profilu. Według ekspertów z firmy InfluencerDB, której raport cytuje Mobile Marketer, komunikaty influencerów spotykają się z coraz mniejszą ilością odpowiedzi i reakcji internautów. Właściwie nigdy wcześniej nie było tak niskich wyników. Reakcje na posty, nazywane zaangażowaniem (czytanie, klikanie „lubię to”, udostępnianie innym), spadają we wszystkich branżach: od kosmetyków i mody, przez rekomendacje kulinarne czy życiowe porady. Jest jeszcze jeden interesujący wniosek z badania InfluencerDB: właściciele profili z 1000-5000 śledzących notowali wyższe wskaźniki ich zaangażowania niż ci, których licznik „followersów” przebijał 5 tysięcy. Przyczyną takich zmian, wedle autorów zestawienia, jest zalanie mediów społecznościowych sponsorowanymi treściami, a to przekłada się na zobojętnienie widzów. Czy to oznacza zbliżający się zupełny koniec branży influencerów? Niekoniecznie, choć jeśli właśnie teraz planujecie rzucić wszystko i skoczyć na głęboką wodę takiej kariery – może prześpijcie się jeszcze z tym pomysłem.
Facebook: Wystarczy 10 like'ów by wiedział o tobie więcej niż kolega, po 150 - więcej niż rodzina
Stare przysłowie mówi, że o człowieku świadczą czyny, nie słowa – nasza aktywność w mediach społecznościowych jest tego dowodem.
W marcu cyberprzestrzenią (i całkiem realną giełdą) zatrzęsło ujawnienie afery Cambridge Analytica. Sygnalista Christopher Wylie ujawnił, że za pomocą prostej aplikacji na Facebooku pozyskano dane milionów użytkowników (bez ich wiedzy), a następnie sprzedano je podmiotom zaangażowanym w kampanie wyborcze podczas wyborów prezydenckich w USA w 2016 roku. Informacje, które były najważniejsze dla Cambridge Analytica to wcale nie te z naszych profili: ulubione filmy, książki, czy muzyka. Znacznie większą wartość ma wiedza o tym pod czym kliknęliśmy przycisk “lubię to” lub jakąkolwiek inną reakcję z dostępnych w portalu. - Facebook to naprawdę niesamowite miejsce do zbierania informacji, bo wydaje nam się, ze dzielimy się nimi z przyjaciółmi i rodziną, prawda? Tak naprawdę przede wszystkim dzielimy się ze wszystkimi firmami, które używają Facebooka – mówi Timothy Summers z University of Maryland's College of Information Studies. W 2013 roku Michał Kosiński, analityk big data, wraz ze swoim zespołem ogłosił wyniki badań nad możliwością określenia wrażliwych cech osobistych. Algorytm badaczy był w stanie przewidzieć kolor skóry użytkownika z dokładnością 95%, płeć na 93%, orientację seksualną w 93%, a preferencje polityczne w 85%. Zaledwie na podstawie 10 przyznanych like'ów model komputerowy może poznać cię znacznie lepiej niż kolega – pokazało kolejne badanie Kosińskiego z 2015 roku. Po analizie 70 like'ów zna cię lepiej niż współlokator lub przyjaciel, z 150 – przebija członka rodziny, a mając do dyspozycji 300 wie o tobie więcej niż narzeczona lub narzeczony. Obecnie coraz więcej kampanii reklamowych, także wyborczych, opiera się na tak zwanym “micro-targeting” - celowaniu w skali mikro. Na podstawie bardzo szczegółowych danych tworzone są komunikaty skierowane do konkretnych grup osób. Im lepiej są wycelowane, tym skuteczniejsze i powodujące przyszłą lawinę w postaci marketingu szeptanego. Tego typu marketing wymaga psychologicznego podejścia i jak największego rozszyfrowania osobowości człowieka, do którego jest adresowany. Wiedza, którą oddajemy w ręce portali społecznościowych reagując na treści jest tutaj nieoceniona, szczególnie że nie przyznajemy dziś tylko zero-jedynkowego like'a, a mamy do wyboru paletę reakcji. To coś jak ścieżka z cyfrowych okruszków, po której można nas wytropić nawet w największym gąszczu informacji. Otrzymując kolejne reklamy, komunikaty, patrząd na swój “feed” lub inny strumień informacji warto się zastanowić jak silnie sami wpłynęliśmy na dobór treści, które widzimy dając znaki sztucznym inteligencjom w postaci reakcji. Tyma bardziej, skoro informacja dobierana jest “pod nas” na podstawie naszych wyborów w sieci – trzeba ją jeszcze mocniej przesiewać, bo przecież mówiąc nam A, celowo nie mówi B – żebyśmy nie uciekli ze strony do kogoś innego. Hasło serialu “Z archiwum X” dawno nie było tak aktualne: “Trust no 1” - nie ufaj nikomu. Błażej Grygiel Źródło: CNN
Chcesz wjechać do USA? Sprawdzą ci Facebook'a, Twittera i inne
Administracja Donalda Trumpa zapowiada, że przy rozpatrywaniu wniosków wizowych w sprawie wjazdu do Stanów Zjednoczonych każdy będzie miał sprawdzane ostatnie 5 lat aktywności na portalach społecznościowych.
Według wyliczeń Independent dotyczy to około 15 milionów podróżnych każdego roku. Przyjeżdżający do USA muszą przekazać także swoje numery telefonów i adresy e-mail. To jednak nie wszystko, bo teraz muszą się także wyspowiadać ze swoich loginów w social media. Instagram, Twitter, YouTube, Facebook – wszystkie. Z internetowego prześwietlania wykluczani będą tylko nieliczni, głównie personel dyplomatyczny. - Narodowe bezpieczeństwo jest naszym najwyższym priorytetem podczas dostosowywania wniosków wizowych i każdy potencjalny przyjezdny do USA podlega ekstensywnej kontroli bezpieczeństwa – oświadczył tamtejszy Departament Stanu – Wciąż pracujemy nad mechanizmami, które mają ulepszyć ochronę obywateli USA przy jednoczesnym wspieraniu legalnego podróżowania do Stanów Zjednoczonych. Dodatkowe informacje z kont internetowych mają poprawić system weryfikacji danych osobowych i „potwierdzić ich tożsamość”. Zmiana dotyczy około 14 milionów przyjeżdżających każdego roku do USA na wizach nieimigracyjnych oraz 710 tysięcy na wizach imigracyjnych. Dokładniejsze sprawdzanie działalności w sieci ma pozwolić wybrać tych spośród przyjezdnych, którzy dla służb są podejrzani: na przykład niedawno podróżowali do rejonów kontrolowanych przez terrorystów. To według przytaczanych przez Independent danych około 65 tysięcy osób każdego roku. Dodatkowo prześwietlanie historii w sieci ma pomóc służbom w razie czego namierzyć terrorystów, zarówno wśród przyjezdnych jak i... ich krewnych i znajomych. Organizacje broniące praw obywatelskich od dawna sprzeciwiają się takim rozwiązaniom. Już w 2018 roku alarmowały, że nie jest to ani potrzebne, ani zgodne ze standardami demokracji. Jednak przy obecnej administracji mają niewielkie pole do dyskusji.