„Biały beton”: dlaczego olimpijskie trasy są dziś szybsze i groźniejsze niż kiedykolwiek?
Sztuczny śnieg zmienił narciarstwo. Choć dla kibiców trasy wyglądają tak samo jak dawniej, dla sportowców oznaczają zupełnie inne – i znacznie groźniejsze – warunki. Wszystko przez fizyczne właściwości kryształków „przemysłowego” śniegu.
W obliczu postępujących zmian klimatu naturalny śnieg w kurortach narciarskich staje się luksusem, a nie standardem. Naukowcy z University of Colorado Boulder, Keith Musselman i Agnes Macy, zwracają uwagę na coś, co dla przeciętnego widza przed telewizorem jest niewidoczne, ale dla zawodników kluczowe: transformację nawierzchni tras narciarskich. Dzisiejsze Igrzyska i zawody Pucharu Świata opierają się niemal w 100% na sztucznym śniegu. Choć z oddali trasy wyglądają naturalnie, w rzeczywistości są przemysłowym produktem, o właściwościach drastycznie odbiegających od naturalnego śniegu. Dla sportowców oznacza to, niestety, większe niebezpieczeństwo. Fizyka „białego betonu”: czym sztuczny śnieg różni się od naturalnego? Najważniejsza różnica między śniegiem naturalnym a sztucznym tkwi w budowie płatków. Naturalny śnieg formuje się w chmurach z pary wodnej, tworząc skomplikowane, sześcioramienne gwiazdki o dużej powierzchni i małej gęstości. Pomiędzy takimi kryształkami „mieści się” mnóstwo powietrza, co sprawia, że nawierzchnia jest miękka i podatna na nacisk. Tymczasem śnieg z armatek powstaje poprzez wyrzucanie wody pod ciśnieniem na zimnym powietrzu. Wynikiem tego procesu nie są płatki, lecz małe, gęste grudki, bardziej zbliżone do lodu niż śniegu. Trasa przygotowana z takiego materiału także ma gęstość bliższą lodu. Dla narciarzy oznacza to jazdę po nawierzchni ekstremalnie twardej, nazywanej potocznie „betonem”. Taka trasa mniej się niszczy pod wpływem przejazdu wielu zawodników, co zapewnia teoretycznie równe szanse startowe. Ale jednocześnie staje się szybsza i bardziej niebezpieczna. Nowe niebezpieczeństwa w narciarstwie alpejskim Zastosowanie sztucznego śniegu wyraźnie zwiększa prędkości osiągane na trasach zjazdowych. Dzięki mniejszemu tarciu i braku zapadania się nart zawodnicy jadą szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. I ma to swoją mroczną stronę: ogromne przeciążenia dla stawów i więzadeł. Aby utrzymać krawędź narty w skręcie, na lodowatej tafli i przy ogromnej prędkości, zawodnik musi wygenerować i wytrzymać siły, które często przekraczają granice fizjologiczne. Naukowcy – a także zawodnicy – wskazują, że współczesne narciarstwo alpejskie stało się sportem o znacznie mniejszym marginesie błędu. Na sztucznym śniegu narta „trzyma” doskonale, ale kiedy „puści” – zawodnik ma małe szanse by skorygować błąd. Ryzyko kontuzji jest wyższe nie tylko z powodu prędkości – także twardości podłoża. Upadek na zbity, sztuczny śnieg, jest niemal identyczny z uderzeniem w asfalt, co sprawia że urazy stają się poważniejsze. Na Igrzyskach Olimpijskich Cortina-Mediolan 2026 widać to od pierwszego dnia. Narciarstwo traci kontakt z naturą Chociaż technologia naśnieżania pozwala na organizację zawodów tam, gdzie śniegu praktycznie nie ma (jak podczas zimowych Igrzysk w Pekinie w 2022 roku), to jednocześnie sprawia, że każda zmiana pogody staje się jeszcze większym wyzwaniem. Na przykład świeży śnieg który spadnie na sztuczny, tworzy warstwę o zupełnie innych właściwościach. Z wyzwaniami mierzą się nie tylko narciarze zjazdowi – także biegi narciarskie wymagają zupełnie innego przygotowania nart na sztuczny śnieg. Zarówno zawody, jak i treningi wyczynowych narciarzy mają dziś miejsce w absolutnej większości na sztucznym śniegu. Armatki i lance do naśnieżania stały się „systemem podtrzymywania życia” dla narciarstwa, ale wymaga to od ludzi coraz większych poświęceń, akceptacji coraz wyższego ryzyka oraz zmiany technik i sprzętu. Źródło: The Conversation Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (ukończyła MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
USA znów pod śniegiem. Tym razem może być jeszcze gorzej
Potężny niż może uderzyć we wschodnie wybrzeże USA już w ten weekend. Prognozy są niepokojące – śnieżyce, wichury i ekstremalny mróz mogą sparaliżować codzienne życie. Eksperci ostrzegają, że sytuacja może być groźniejsza niż podczas ostatniej burzy.
Meteorolodzy obserwują rozwój ogromnego układu niżowego, który w nocy z piątku na sobotę może się gwałtownie pogłębić i dotknąć w pierwszej kolejności dwa stany: Karolinę Północną i Południową. To, co się dzieje, określane jest mianem bombogenezy i stanowi zimowy odpowiednik szybkiej intensyfikacji znanej z huraganów. Silne mrozy sięgną nawet południa USA Niż ten może przynieść znaczne duże opady śniegu oraz znacznie utrudnić widoczność na obszarze Karoliny Północnej i Południowej, w północnej Georgii i południowej Wirginii. Intensywne opady śniegu prognozuje się też w pasie od Waszyngtonu po Boston. Do tego przewidywane są silne mrozy, które według ekspertów sięgną daleko na południe, aż po zwykle ciepły Półwysep Florydzki i utrzymają się przez pierwszy tydzień lutego. Jednocześnie potężny niż zimowy może przynieść intensywną śnieżycę wzdłuż wybrzeża Atlantyku. Jak podkreśla cytowany przez media James Belanger, wiceprezes ds. meteorologii w The Weather Channel, to, że w wymienionych wyżej stanach wystąpią znaczące i potencjalnie niebezpieczne opady śniegu jest pewne. – Kluczową kwestią pozostaje dalsza trajektoria tego układu – twierdzi ekspert. Do tematu odniósł się również meteorolog Ryan Maue, były główny naukowiec NOAA. Jego zdaniem dla środkowej części wschodniego wybrzeża i północy USA sytuacja jest typu „wszystko albo nic”. – Jeśli trasa niżu przebiegnie wzdłuż wybrzeża, będzie to wydarzenie na ogromną skalę – powiedział mediom. Porywy mroźnego wiatru do 65 km/h Nadchodzący układ niżowy będzie różnił się od burzy zimowej sprzed kilku dni. Tamta powstała z połączenia wilgotnego powietrza znad Pacyfiku, silnego napływu arktycznego chłodu z rozciągniętego wiru polarnego oraz dodatkowej wilgoci z południa i wschodu. Poza tym wówczas nie odnotowano silnego wiatru. A w ten weekend spodziewane są silne porywy wiatru zdolne osiągnąć nawet 65 km/h. Temperatura odczuwalna może spaść do wartości bliskich –18°C. Co więcej układ ten wzmacnia połączenie arktycznego chłodu i cieplejszych niż zwykle wód Zatoki Meksykańskiej. To powoduje, że niż zasysa więcej wilgoci i zyskuje dodatkową energię. Prawie jak huragan Gdy centrum układu zbliży się do Karoliny Północnej i Południowej, ciśnienie atmosferyczne może spaść bardzo gwałtownie – na tyle, by doszło do bombogenezy, czyli bardzo szybkiego pogłębiania się niżu barycznego. Taki proces może nadać układowi siłę porównywalną z umiarkowanym huraganem pod względem wiatru, choć będzie to zjawisko typowo zimowe. Przypomnijmy, że panująca w USA silna zima pochłonęła już życie ponad 100 osób, doprowadziła do odwołania ponad 10 tysięcy lotów i w krytycznym momencie pozbawiła prądu ponad milion mieszkańców. Starty sięgają miliardów dolarów. Co więcej prognozowany mróz rodzi obawy o możliwe szkody rolnicze na Florydzie, gdzie ogromne uprawy warzyw i owoców funkcjonują przez cały rok. A to wpłynie na ceny jedzenia nie tylko w USA. Źródło: Science Alert Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Zima paraliżuje USA. Milion ludzi bez prądu, zamknięte szkoły, odwołane tysiące lotów
Potężne śniezyce przetaczają się przez USA. Zginęło co najmniej 11 osób, około miliona mieszkańców zostało odciętych od prądu, a w wielu stanach zamknięto szkoły i ogłoszono stan wyjątkowy.
Potężna burza śnieżna przetacza się przez Stany Zjednoczone. Ekstremalna pogoda paraliżuje transport i zbiera tragiczne żniwo: potwierdzono już 11 ofiar śmiertelnych. Meteorolodzy przewidują że taka pogoda utrzyma się do końca tygodnia. Milion ludzi w ciemnościach i zimnie Według PowerOutage.us oraz relacji agencji Associated Press, ponad milion osób zostało pozbawionych prądu. Najbardziej dotknięte stany to Tennessee – ponad 330 000 odbiorców, Mississippi – 167 000 i Luizjana – 140 000. Poszkodowane są także Teksas, Kentucky i Karolina Południowa. Linie energetyczne zostały pokryte grubą warstwą lodu, a walące się pod ciężarem śniegu i lodu drzewa zrywały kable. W stanie Wirginia ceny energii elektrycznej błyskawicznie wzrosły do 1800 dolarów/MWh. Odwołane loty i zamknięte szkoły: paraliż komunikacyjny Według informacji podanych przez CNN i AP, odwołano już ponad 17 000 lotów. Dzień 25 stycznia przeszedł do historii jako jeden z największą ilością odwołanych lotów w USA. W samym Nowym Jorku szkoły ogłosiły przejście na nauczanie zdalne. W New Jersey, Connecticut, Massachusetts, Kentucky i Maryland szkoły także zamknięto, dopóki pogoda się nie poprawi. Rekordowe opady śniegu Burza, nazwana „Fern”, przyniosła rekordowe opady śniegu. W Pensylwanii odnotowano niemal 40 cm., w Connecticut, New Jersey i Nowym Jorku niewiele mniej. Na tym nie koniec: w południowych stanach, jak Luizjana i Karolina Południowa, pojawiła się gruba warstwa lodu – w niektórych miejscach sięgająca nawet 5 cm. W Tennessee, Mississippi i Kentucky lód sparaliżował drogi i zrywał linie energetyczne. Władze stanu Kentucky poinformowały o braku paliwa w wielu miejscach ze względu na niemożność dostarczenia go do stacji. Prognozy nie są optymistyczne Niestety, meteorolodzy nie mają dobrych wiadomości. Ostrzeżenia o ekstremalnych mrozach póki co utrzymano i dotyczą niemal 90 milionów mieszkańców USA. Temperatury poniżej zera mają utrzymywać się przez cały bieżący tydzień, a w wielu miejscach jeszcze dłużej. Arktyczne powietrze napłynęło do USA w wyniku destabilizacji wiru polarnego. Badacze cytowani przez CNN wskazują, że zmiany klimatyczne mogą zwiększać intensywność takich zjawisk. Służby ratownicze i lokalne władze apelują do mieszkańców, by nie opuszczali domów, ograniczyli zużycie energii i przygotowali się na dłuższe okresy bez prądu. Mieszkańcy, którzy nie mają ogrzewania, proszeni są o skorzystanie z lokalnych schronisk i punktów pomocy. Źródła: CNN, ABC, AP Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Burza śnieżna sparaliżowała USA. Nie należy mylić tego zjawiska ze zwykłą śnieżycą
Burza śnieżna uderzyła w USA z niespotykaną siłą, paraliżując lotniska i odcinając setki tysięcy mieszkańców od energii elektrycznej. W wielu stanach wprowadzono stan klęski żywiołowej. Wyjaśniamy proces formowania się zimowych piorunów i przyczyny tak gwałtownego ataku białego żywiołu.
W tym artykule: Burza śnieżna – co to jest? Czy burze śnieżne występują w Polsce? Śnieżyca połączona z błyskawicami. Skąd się wzięły burze śnieżne? Jak się zabezpieczyć przed burzami śnieżnymi? Burza śnieżna zachwyca tak samo, jak zawieszony w zimowym powietrzu pył diamentowy. Należy jednak pamiętać, że występujące zimą zjawiska burzowe są tak samo niebezpieczne jak te, których możemy doświadczyć latem. O burzach zwykle mówimy w kontekście pory letniej. Nic dziwnego, bo to właśnie wtedy najczęściej występują intensywne opady z silnymi wyładowaniami atmosferycznymi. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że niebezpieczne zjawiska burzowe występują przez cały rok, także zimą. Burza śnieżna – co to jest? Wiele osób utożsamia burzę śnieżną z intensywnymi opadami śniegu. Mimo że podczas zimowej burzy śnieg rzeczywiście pada obficie, to nie należy mylić tego zjawiska ze zwykłą śnieżycą, która w Polsce jest zjawiskiem dość powszechnym. To był podwieczorek na rekordowo wysokim poziomie. Miejsce przyjęcia: okolice Mount Everest Andrew Hughes i grupa wspinaczy zdobywająca Mount Everest przeszła do historii jeszcze przed atakiem szczytowym. Himalaiści urządzili sobie podwieczorek na ośmiotysięczniku. Żeby można było mówić o wystąpieniu burzy śnieżnej, w zimowej pogodzie muszą wystąpić wyładowania atmosferyczne – doziemne lub chmurowe. Zjawiskom tym towarzyszą intensywne opady śniegu (w niektórych przypadkach pojawia się także grad) i silny wiatr. Mogą rozwijać się jako pojedyncza komórka burzowa, burza wielokomórkowa i linia szkwału. Mówimy tu zatem o specyficznej (ze względu na towarzyszący jej opad atmosferyczny) odmianie burzy adwekcyjnej lub frontowej. Czy burze śnieżne występują w Polsce? W Polsce, burze śnieżne zwykle są traktowane jako anomalia pogodowa. Nic bardziej mylnego. Meteorolodzy podkreślają, że właściwie każdego roku występują u nas warunki dogodne do rozwoju tego zjawiska. Burze śnieżne w Polsce najczęściej można zaobserwować od października do kwietnia. Dane historyczne udowadniają jednak, że ta specyficzna pogoda może wystąpić także w maju. Ci ludzie pracują w lodowym piekle. Sami to wybrali. Nowy serial na National Geographic Channel Poznaj sekrety krainy wiecznego śniegu i zobacz pracę naukowców stacji badawczej na Antaktyce. Rusza nowy serial "Antarktyka: lodowe piekło" Oczywiście w zimnych miesiącach burze występują wyraźnie rzadziej niż w ciepłych. Wynika to z faktu, że panujące zimą warunki atmosferyczne są wyraźnie stabilniejsze. Burze śnieżne nie występują często, nie oznacza to jednak, że wraz z końcem pory letniej możemy zapomnieć o gwałtownych wyładowaniach. Dlaczego więc mówi się o nich tak rzadko? Składa się na to kilka czynników: zjawiska, o których mowa, najczęściej mają charakter pojedynczych wyładowań, zwykle rozwijają się w północnej części kraju (ze względu na tzw. efekt jeziora), towarzyszące burzy wyładowania atmosferyczne są trudne do dostrzeżenia (ze względu na intensywne opady śniegu, które znacząco ograniczają widoczność), grzmoty są wyraźnie bardziej przytłumione niż te, które można usłyszeć w trakcie trwania burzy letniej (ponownie, ze względu na silne opady śniegu, które ograniczają zjawisko dyfuzji dźwięku). Przytaczając przykłady burz śnieżnych w Polsce, należy wskazać na 2011 rok. W lutym ośrodek niskiego ciśnienia nad Białorusią przyczynił się napływu arktycznego powietrza nad Polskę. W rezultacie, w północnej i we wschodniej części kraju rozwinęło się kilka komórek burzowych. W maju, chłodny front atmosferyczny zapewnił burzę śnieżną w północnej części województwa śląskiego. W grudniu, rozległy układ niskiego ciśnienia znad Skandynawii doprowadził do wystąpienia układu konwekcyjnego na północy kraju. Ekstremalna pogoda – skąd się bierze? Gwałtowne zjawiska pogodowe zdają się wpisywać na dobre w polski klimat – tegoroczne burze i nawałnice są tego najlepszym dowodem. Są one przede wszystkim następstwem zmian klimatycznych,... Najintensywniejsze burze śnieżne ostatnich lat można było zaobserwować w grudniu 2013 roku. Polska znalazła się wówczas w zasięgu dużego poziomego gradientu ciśnienia, co doprowadziło do napływu arktycznych mas powietrza. Wówczas silne wyładowania z intensywnymi śnieżycami pojawiały się na północy, w centrum i na południu kraju. Śnieżyca połączona z błyskawicami. Skąd się wzięły burze śnieżne? Burze śnieżne powstają w taki sam sposób jak te, które możemy zaobserwować wiosną i latem. Są następstwem chwiejności termodynamicznej i szybkiego spadku temperatury wraz ze wzrostem wysokości, czyli pionowego gradientu temperatury. Istotnym czynnikiem jest też duży gradient ciśnienia, sprowadzający zimne masy powietrza z zachodniej lub północnej części kontynentu. W takich warunkach rozwijają się wysoko wypiętrzone chmury Cumulonimbus, w których powstają wyładowania atmosferyczne. Jak się zabezpieczyć przed burzami śnieżnymi? W miesiącach zimowych, nasza aktywność na świeżym powietrzu jest ograniczona, częściej spędzamy czas w domu lub w pomieszczeniach. Z tego względu, ryzyko wystąpienia niebezpiecznego wypadku jest niższe w sezonie zimowym niż w letnim. Nie zmienia to jednak faktu, że burza śnieżna stanowi realne zagrożenie dla życia i mienia, nie tylko ze względu na silny wiatr, nagłe pogorszenie widoczności i warunków drogowych. Co robić, gdy rozwinie się to zjawisko? Meteorolodzy wykryli rekordowe „megabłyskawice”. Jedna z nich miała kilkaset kilometrów Naukowcy porównują nowych burzowych rekordzistów do potworów. „Megabłyskawice” rzeczywiście mogą przerazić swoimi rozmiarami. Jeżeli burza śnieżna zastanie nas podczas prowadzenia samochodu, należy niezwłocznie poszukać bezpiecznego miejsca, w którym będziemy mogli zatrzymać pojazd. W trakcie śnieżycy przyczepność kół do nawierzchni gwałtownie spada, a widoczność często nie przekracza 100 m. W takich warunkach kontynuowanie jazdy jest niebezpieczne lub wręcz niemożliwe. Osoby przebywające w domu muszą zadbać o zabezpieczenie zwierząt domowych i gospodarskich oraz luźnych przedmiotów znajdujących się w otoczeniu budynku, na balkonie lub tarasie. Jeżeli to możliwe, warto zamknąć okiennice lub opuścić rolety. Jeżeli znajdujesz się na zewnątrz, nie dopuść do wychłodzenia ciała i poszukaj schronienia. Zadbaj też o bezpieczeństwo towarzyszących ci zwierząt. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Zaskakujące odkrycie naukowców: śnieg i deszcz potrafią wyglądać tak samo
Co dokładnie spada z nieba zimą – śnieg czy deszcz? To pytanie zadają sobie nie tylko kierowcy, ale też naukowcy. Sprawdź, jak próbują je rozwiązać.
Spis treści: Dlaczego pogoda nie daje jednoznacznych odpowiedzi Wiadra i bajty Nic nie zastąpi ludzkiego oka Naukowcy wykorzystują lasery, satelity, a nawet dźwięk, żeby ustalić, co spada z nieba. Mimo to najlepszym narzędziem wciąż może być ludzkie oko. Od dzieci, które marzą o zjeżdżaniu na sankach, po dorosłych chcących uniknąć śliskich dróg – północne zimy budzą sporo emocji związanych z opadami śniegu. Jednak proste pytanie „Czy pada śnieg?” jest dużo bardziej skomplikowane, niż się wydaje. Na odległym górskim szczycie w Kolorado, w Storm Peak Laboratory, zimą panują dość osobliwe warunki. Naukowcy krzątają się, rozmieszczając ponad 30 urządzeń radarowych i próbników w różnych częściach góry. Ustawiają je też na różnych częstotliwościach, by odpowiedzieć na jedno pozornie proste pytanie: co dokładnie spada z nieba? Jakie są rozmiary i kształty płatków śniegu? I kiedy te opady są w istocie deszczem? Dlaczego pogoda nie daje jednoznacznych odpowiedzi Człowiek potrafi zerknąć przez okno i bardzo szybko ocenić, czy pada śnieg. Dla technologii – nawet tej zaawansowanej – to dużo trudniejsze, a skutki są poważne. Miasta muszą wiedzieć, ile śniegu spada i jaką ma gęstość, żeby zdecydować, czy tankować pługi i wysyłać je w teren. Dokładne pomiary są ważne także dla zarządców dróg, którzy podejmują decyzje o zamknięciach tras. Z kolei zarządzający zasobami wodnymi muszą wiedzieć, co spada z nieba, bo zimowa pokrywa śnieżna często zamienia się później w wodę zasilającą rolnictwo. Deszcz natomiast zwykle szybko spływa w dół rzek. Opady śniegu od dziesięcioleci intrygują naukowców. – To powinien być naprawdę prosty problem – mówi Keith Jennings, dyrektor ds. badań w Water Resources Institute na University of Vermont. – Pada deszcz czy śnieg? Część trudności polega na tym, że sama temperatura nie przesądza o tym, co spadnie. W zakresie różnicy około 5°C opad może być deszczem albo śniegiem – zależnie od tego, jakie warunki napotka wyżej w atmosferze. Dzięki nowym technologiom i narzędziom badacze każdej zimy mierzą się z tym odwiecznym wyzwaniem. Są coraz bliżej modeli i metod, które trafnie określają, co spada z nieba. Okazuje się jednak, że jedne z najlepszych rozwiązań wciąż mogą wymagać prostego udziału człowieka. Wiadra i bajty Dlaczego po prostu nie wystawić wiadra i nie zważyć tego, co do niego wpadnie? Claire Pettersen, badaczka z University of Michigan, słyszy to pytanie często. Problem w tym – jak mówi – że nawet lekki podmuch wiatru wywiewa płatki, szczególnie te puszyste i lekkie. – Wystarczy machnąć ręką w powietrzu, a śnieg zacznie się przemieszczać na wszystkie strony, kiedy spada – mówi. Jedno z jej ostatnich badań wykorzystywało wideo-dysdrometr, czyli urządzenie z kamerami o bardzo wysokiej prędkości, które rejestrowały opad z różnych kątów. Te dane, połączone z uczeniem maszynowym, pokazały, że między deszczem a śniegiem istnieje dziewięć różnych typów opadu – od mżawki po intensywne opady śniegu. Każdy z nich ma swój unikalny wzorzec. Pettersen uważa, że łączenie metod – tak jak w eksperymentach w Storm Peak Laboratory – może dawać najdokładniejsze odpowiedzi na pytanie, co spada z nieba. Od satelitów na orbicie po lasery na ziemi, których wiązki mogą być rozpraszane przez spadające płatki, a także po samoloty przelatujące przez burze, by zrozumieć procesy związane z obfitymi opadami śniegu. – Najlepszy scenariusz jest taki, że masz pod ręką wiele różnych instrumentów – mówi. Są też bardziej eksperymentalne sposoby pomiaru opadów. Inna grupa badawcza z University of Vermont wykorzystuje czujniki akustyczne, aby określić cechy dźwięku różnych typów opadu. Utrzymanie sprzętu w działaniu bywa trudne. W takich regionach jak Nowa Anglia marznące deszcze często uszkadzają czujniki i technologię. – Możesz mieć świetny sprzęt, wnieść go w góry, gdzie chcesz robić pomiary, a potem przejdzie potężna burza lodowa. Musisz wtedy pędzić z powrotem na górę i skuwać lód z urządzeń – to potrafi być naprawdę żmudny proces – mówi Jennings. Jak dodaje, w przyszłości może pojawić się więcej zautomatyzowanych obserwacji, które nie będą wymagały udziału ludzi. Nic nie zastąpi ludzkiego oka Czasem to ludzie wciąż są najlepsi w rozpoznawaniu pogody. Gdy temperatura mieści się mniej więcej między 0°C a 7°C, modelom komputerowym trudno stwierdzić, co spada z nieba. Ten „zimowy miszmasz” może oznaczać wszystko pomiędzy deszczem a śniegiem. Pięć lat temu Jennings i jego współpracownicy uruchomili projekt nauki obywatelskiej Mountain Rain or Snow. Chodziło o to, by poprzez aplikację zbierać wizualne zgłoszenia: deszcz, śnieg albo opad mieszany w rejonach górskich. Liczyli, że raporty od ludzi pomogą ulepszyć modele. Do tej pory zebrali niemal 100 000 obserwacji od 1700 obserwatorów na całym świecie. Kiedy badacze przetestowali trzy algorytmy AI na danych od wolontariuszy, w połączeniu z historycznymi danymi pogodowymi, narzędzia technologiczne okazały się tylko nieznacznie lepsze od tradycyjnych metod meteorologicznych w sytuacji, gdy temperatura była bliska zamarzania. – Kilka lat po rozpoczęciu projektu nadal, i być może nawet bardziej niż kiedykolwiek, uważamy, że najlepszym sposobem monitorowania rodzaju opadu tam, gdzie on spada, są obserwatorzy ludzie – mówi Jennings. – To ekscytujące i może trochę nieintuicyjne w epoce sztucznej inteligencji, ale ludzie nadal odgrywają ogromną rolę. Gdy śnieg leży już na ziemi, ludzie także są przydatni. Podstawowa technologia pomiaru śniegu wciąż jest zaskakująco prosta: linijka, szpatułka, deszczomierz i płaska biała deska. Ponad 20 000 Amerykanów pomaga, mierząc opady w ramach Community Collaborative Rain, Hail and Snow Network, założonej w 1998 roku. Zbierane dane trafiają do centralnej bazy i są wykorzystywane przez National Weather Service, a także w federalnych działaniach monitorujących susze i wspierających zarządzanie zasobami wodnymi. W miarę jak technologia i modele się poprawiają, badacze próbują jednocześnie nadążyć za zmianami klimatu. Góry należą do obszarów szczególnie nimi dotkniętychi, co często oznacza, że śnieg coraz częściej przechodzi w deszcz. Jennings wskazuje tu dwa wyzwania. Po pierwsze, w tych rejonach brakuje dobrych danych historycznych, więc trudno ustalić punkt odniesienia. Po drugie, regiony te przechodzą w kierunku klimatu bardziej deszczowego, a deszcze mogą wypłukiwać i redukować zimową pokrywę śnieżną. – To wciąż ogromna niewiadoma, jak będzie wyglądać przesunięcie od śniegu do deszczu w ciągu najbliższych 50–100 lat – mówi. Źródło: National Geographic
W Himalajach coraz mniej śniegu. Naukowcy ostrzegają przed narastającym kryzysem
Badania przeprowadzone m.in. przez Indyjski Departament Meteorologii ukazują, że Himalaje stają wobec podwójnego kryzysu. Z jednej strony dochodzi do gwałtownego topienia lodowców, a z drugiej pasmo górskie otrzymuje coraz mniej śniegu. Oba te czynniki mogą wpłynąć nie tylko na klimat najwyższych gór świata, ale również zmienić życie nawet dwóch miliardów ludzi.
Himalaje od lat mierzą się ze szkodliwymi skutkami gwałtownego topnienia lodowców. Pola lodowe, które są naturalnym magazynem dziesiątek gigaton lodu, intensywnie zanikają, destabilizując okoliczny system hydrologiczny. Nieregularne wylewanie rzek stwarza m.in. problemy związane z nawadnianiem pól uprawnych. Naukowcy ostrzegają o drugim problemie dotykającym najwyższe pasmo górskie – brakiem regularnych opadów śniegu. Bezśnieżna zima Podczas gdy w Polsce doświadczamy jednej z najbardziej śnieżnych zim w ciągu ostatnich kilku lat, Himalaje mierzą się z niemal całkowitym brakiem opadów. Indyjski Departament Meteorologii opublikował uderzające dane – w całym grudniu nie odnotowano tam żadnych hydrometeorów. Na szczyty w północnych Indiach nie spadł w tym miesiącu ani śnieg, ani deszcz. Indyjscy meteorolodzy alarmują również, że ilość opadów deszczu lub śniegu w stanach takich jak Uttarakhand czy Himachal Pradesh będzie znacząco niższa niż tzw. średnia wieloletnia (LPA), mierzona na danym obszarze w okresie od 30 do 50 lat. Według prognoz, między styczniem a lutym regiony te odnotują o 86% niższe opady w porównaniu z LPA, która dla okresu 1971–2020 wynosi 184,3 mm. Inne badania, przeprowadzone przez Indyjski Instytut Technologii w Dżammu wskazują, że w ciągu ostatnich pięciu lat ilość opadów śniegu w północno-zachodnich Himalajach była o jedną czwartą niższa niż średnia notowana w 40-letnim okresie referencyjnym 1980–2020. Brak śniegu w Nepalu Indie nie są odosobnione w zmaganiach z niedoborem śniegu. Profesor meteorologii z Uniwersytetu Tribhuvan w Katmandu, Binod Pokharel zwraca uwagę, że od października na terenie całego Nepalu nie odnotowano żadnych opadów deszczu. Oznacza to, że po raz kolejny mamy do czynienia z nepalską „suchą zimą”, która powtarza się niemal za każdym razem w ciągu ostatnich pięciu lat. W tej sytuacji nie pomagają nawet sporadycznie występujące intensywne opady śniegu, ponieważ mają one charakter krótkotrwałych, ekstremalnych epizodów, a nie regularnych i równomiernie rozłożonych w czasie serii opadów. Jakie są przyczyny braku śniegu? Naukowcy nie są w pełni zgodni co do głównej przyczyny zaniku opadów śniegu w Himalajach. Jedna z teorii dotyczy tzw. słabnących zaburzeń zachodnich (ang. weakening westerly disturbances), czyli układów niskiego ciśnienia docierających w góry znad Morza Śródziemnego. Te rozległe układy atmosferyczne zwykle przynosiły zimą chłodne powietrze, deszcz i śnieg, wspierając rolnictwo oraz odnawiając pokrywę śnieżną w górach. Zdania badaczy są jednak podzielone co do zmian zachodzących w tych zaburzeniach meteorologicznych. Część naukowców uważa, że wędrujące masy powietrza stają się coraz słabsze, przez co po dotarciu do północnych Indii generują znacznie mniej opadów niż w przeszłości. Inna hipoteza zakłada przesunięcie tras tych układów bardziej na północ, co sprawia, że omijają one Morze Arabskie i nie pobierają wilgoci, która mogłaby zostać przekształcona w opady nad Himalajami. Niezależnie od dokładnej przyczyny, Himalaje mierzą się dziś z podwójnym kryzysem. Region nie tylko gwałtownie traci lodowce i pola lodowe, ale jednocześnie otrzymuje coraz mniej śniegu, który mógłby zasilać i stabilizować pokrywę lodową tego górskiego pasma. Konsekwencje braku śniegu Międzynarodowe Centrum Zintegrowanego Rozwoju Obszarów Górskich (ICIMOD) – organizacja międzyrządowa działająca na rzecz ośmiu krajów regionu (Afganistan, Bangladesz, Bhutan, Chiny, Indie, Mjanma, Nepal i Pakistan) – ostrzega przed niebezpiecznymi konsekwencjami braku śniegu: „Ponieważ woda z topniejącego śniegu stanowi średnio około jednej czwartej całkowitego rocznego odpływu w 12 głównych dorzeczach regionu, anomalie sezonowej trwałości pokrywy śnieżnej wpływają na bezpieczeństwo wodne niemal dwóch miliardów ludzi żyjących w tych dorzeczach”. Brak śniegu może więc zmienić nie tylko obraz najwyższych gór świata, ale również znacząco wpłynąć na życie mieszkańców terenów górskich. Już teraz sytuacja klimatyczna w Nepalu jest niezwykle rozchwiana. We wrześniu kraj mierzył się ze śmiertelnymi i destrukcyjnymi powodziami, których przyczyną były intensywne opady monsunowe. Letnie anomalie pogodowe, w połączeniu z zimowym brakiem śniegu pełniącego rolę naturalnego rezerwuaru wody, mogą przyczynić się do kolejnych poważnych zniszczeń, z jakimi mierzyć się będą himalajskie społeczności. Źródło: BBC Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Śnieg działa nie tylko jak magazyn wody – także jako „kołderka” dla roślin. Bardzo go potrzebujemy
Przez ostatnie tygodnie z wielu stron da się usłyszeć narzekania: a to na odśnieżanie samochodów, a to na pokryte puchem drogi czy na zaspy, przez które trzeba przedzierać się w drodze na przystanek. Nie wszyscy jednak wiedzą, że to bezśnieżne zimy są poważnym zagrożeniem dla roślin, a obecność śniegu powinna nas cieszyć.
Prof. Zuzanna Sawinska z Wydziału Rolnictwa, Ogrodnictwa i Biotechnologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu przypomina, że obecność śniegu to nie tylko element zimowego krajobrazu, ale przede wszystkim niezbędny czynnik wpływający na funkcjonowanie środowiska i rolnictwa. Pokrywa śnieżna pełni wiele ważnych funkcji. Dlaczego brak śniegu zimą jest tak niebezpieczny dla roślin? To jak spanie bez pościeli Badaczka ostrzega, że brak śniegu zimą znacząco zwiększa ryzyko wymarznięcia roślin. Pokrywa śnieżna jest jednym z najskuteczniejszych naturalnych izolatorów, które chronią przed niską temperaturą. Nawet 5-centymetrowa warstwa śniegu jest w stanie uchronić rośliny przed temperaturą sięgającą minus 15 stopni Celsjusza. A w 2026 roku boleśnie przekonujemy się, że taka też się zdarza. Gruba warstwa śniegu ogranicza wahania temperatury przy powierzchni ziemi, chroniąc rośliny przed szokiem termicznym i uszkodzeniami powodowanymi przez mróz. Rośliny uprawne, takie jak zboża ozime czy rzepak, są szczególnie wrażliwe na silne mrozy, jeśli nie chroni ich śnieg. W latach, w których zimą jest bardzo chłodno, ale brakuje śniegu, w uprawach występują bolesne dla rolników straty. Co zmieniło się w polskich zimach od lat 80.? Sawinska przedstawiła dane, z których wynika, że w latach 80. XX wieku średnia grubość pokrywy śnieżnej w Polsce wynosiła 15–25 cm, a śnieg utrzymywał się od połowy listopada do końca stycznia lub nawet początku lutego. W latach 90. nastąpił wyraźny spadek – pokrywa śnieżna miała już tylko 7–10 cm grubości, a jej obecność ograniczała się głównie do stycznia. Od końca lat 90. obserwuje się coraz więcej zim bez śniegu, w czasu których średnia dobowa temperatura często nie spada nawet poniżej zera. Oznacza to nie tylko brak ochrony przed mrozem, ale także zaburzenie naturalnego cyklu wegetacyjnego roślin. Jak to wygląda teraz? Prof. Sawinska wskazuje, ze obecnie trudno obliczyć średnią grubość pokrywy śnieżnej w naszym kraju. W trakcie zim mamy tak naprawdę pojedyncze tygodnie z opadami śniegu, a dodatkowo są one zróżnicowane w poszczególnych regionach Polski. Śnieg dostarcza także wodę do gleby Śnieg to nie tylko kołderka, ale także ważny zasób wodny. Woda pochodząca z topniejącego śniegu zasila glebę, ale tylko pod warunkiem, że topnienie zachodzi stopniowo. Gdy śnieg topnieje szybko lub spada na zamarzniętą glebę, większość wody spływa po powierzchni do rzek – powodując np. powodzie – zamiast wsiąkać w ziemię. Czy rośliny poradzą sobie bez śniegu? – Rośliny się dostosowują – mówi PAP prof. Sawinska. – Poradzą sobie bez śniegu, choć zagrożeniem są dla nich bardzo duże mrozy w czasie bezśnieżnej zimy. Gdy mamy temperatury sięgające w grudniu 10 stopni powyżej zera, to i tak nie możemy mówić o wegetacji roślin, a jednocześnie nie hartują się one do niskich temperatur. Jeżeli po tak ciepłych dniach temperatura spadnie do minus 10 czy minus 15 stopni, tak jak np. w 2012 i 2017 r., wymarznie bardzo dużo ozimin. Śnieg to naturalna, równomierna warstwa izolacyjna, której nie da się w pełni zastąpić innymi środkami. Chociaż można wykorzystywać agrowłókninę czy poplony, to jednak widok przykrywającego naturę białego puchu powinien nas szczególnie cieszyć. Pomyślmy o tym, gdy następnym razem będziemy przedzierać się przez zaspy i psioczyć pod nosem. Źródło: naukawpolsce.pl Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Pył diamentowy to magiczny „taniec” lodu. W Polsce pojawia się podczas siarczystych mrozów
Mroźne poranki bywają tłem dla niezwykłego widowiska zwanego pyłem diamentowym. Drobne igiełki lodu zawieszone w powietrzu lśnią w słońcu niczym diamenty. Jak powstaje to zjawisko i kiedy można je zobaczyć?
W tym artykule: Co to jest pył diamentowy? Jak powstaje pył diamentowy? Pył diamentowy w powietrzu Efekty świetlne towarzyszące pyłowi diamentowemu Gdzie najczęściej w Polsce można zobaczyć pył diamentowy? Powoli opadające kryształki lodu tworzą niesamowity efekt wizualny, a gdy mroźnej, słonecznej pogodzie towarzyszy lekki wiatr, da się zaobserwować widowiskowy „taniec” lodu w powietrzu. To właśnie pył diamentowy. Opady atmosferyczne to nie tylko pospolity deszcz i śnieg. Czasami pogoda serwuje nam znacznie bardziej spektakularne zjawiska. Niektóre z nich, jak choćby grad, charakteryzują się niszczycielską siłą. Inne, jak burza śnieżna, potrafią wywołać u obserwatorów autentyczne przerażenie. Trzeba jednak podkreślić, że nie każdy opad atmosferyczny jest tak bardzo groźny. Pył diamentowy nie jest niebezpieczny (z wyjątkiem wpływu na warunki drogowe), ale i tak obserwacja tego zjawiska dostarcza wielu niezapomnianych wrażeń. Co to jest pył diamentowy? Wielu osobom polska zima kojarzy się z naprzemiennymi mrozami i roztopami, wszechobecnym błotem pośniegowym i nieprzyjemną wilgocią. Jest w tym sporo racji, nie należy zatem dziwić się, że tylko nieliczni witają ją z nieskrywaną radością. Trzeba jednak wiedzieć, że to właśnie w miesiącach zimowych występują najbardziej spektakularne zjawiska meteorologiczne i towarzyszące im zjawiska optyczne, które definiują niezwykły charakter tej pory roku. Jednym z nich jest pył diamentowy. Pogoda na życzenie: Czy słońcem i deszczem można manipulować? Pogodą można sterować na różne sposoby: jodkiem srebra rozprasza się mgłę wokół lotnisk, powstrzymuje grad i burze śnieżne, a przede wszystkim wywołuje deszcz. Mówiąc o diamentowym pyle (nazywanym też słupkami lodowymi), na myśli trzeba mieć opad atmosferyczny, który występuje wyłącznie w specyficznych sytuacjach. Składa się z kryształków lodu, powstałych w wyniku zamarzania zawartej w powietrzu pary wodnej. Kryształki, o których mowa, mogą mieć kształt sześciokątnych płytek, kwadratów, trójkątów lub igiełek, których wielkość nie przekracza 1 mm. Sprawiają wrażenie zawieszonych w powietrzu słupków, jednak to tylko złudzenie optyczne. W rzeczywistości, kryształki opadają na grunt, ale powoli. Jak powstaje pył diamentowy? Żeby mógł powstać pył diamentowy, muszą wystąpić określone warunki. Czynniki, o których mowa, to: bardzo wysoko zawieszone chmury cirrus lub cirrostratus, temperatura niższa niż minus 10 stopni Celsjusza. Słupki lodowe mogą powstawać w chmurach zawieszonych na tyle wysoko, że pozostają niedostrzegalne. Zdarza się, że to specyficzne zjawisko powstaje też bliżej gruntu. Dzieje się tak na skutek resublimacji pary wodnej, która gromadzi się w atmosferze. Gdy zimne powietrze, które jest cięższe od ciepłego, zaczyna gromadzić się w pobliżu gruntu, ciepła masa „wyślizguje się” powyżej tego poziomu. Wówczas para wodna zmienia stan skupienia z lotnego na ciekły, a skropliny zamarzają i zmieniają się w drobne kryształki lodu. Ze względu na ich niską wagę, opad jest wyjątkowo powolny, co tworzy wrażenie zawieszenia lodu w powietrzu. Pył diamentowy w powietrzu Taki opad występuje wyłącznie w warunkach bezchmurnego nieba. Charakterystyczne słupki lodowe, sprawiające wrażenie zawieszonych w powietrzu, są dość łatwe do zaobserwowania. W promieniach słonecznych lub w księżycowym świetle skrzą się i błyszczą (stąd właśnie wzięła się nazwa „pył diamentowy”). Taki sam efekt mogą stworzyć sztuczne źródła światła. Wygląda to, jakby w powietrzu unosił się brokat. Porozmawiajmy o pogodzie! 6 zaskakujących ciekawostek Polacy mówią „leje jak z cebra”, ale u Anglików z nieba padają psy i koty. Jak dotąd nie udokumentowano nigdzie psiego ani kociego opadu, za to z deszczem spadały już na ziemię ryby, ż... W rzadkich przypadkach, opad pyłu diamentowego jest na tyle gęsty, że tworzy wrażenie zamglenia powietrza. Widoczność nie spada jednak do tak niskiej odległości, jak ma to miejsce w trakcie trwania mgły lodowej. Efekty świetlne towarzyszące pyłowi diamentowemu Pył diamentowy jest widoczny w powietrzu na skutek załamania promieni świetlnych. Zależnie od zagęszczenia, kształtu kryształków lodu i wysokości, na której występują, pył diamentowy może prowokować kilka spektakularnych zjawisk optycznych. Jednym z najczęstszych jest halo. To określenie dotyczy łuków i okręgów, które pojawiają się na niebie wokół Słońca lub Księżyca. Wygląda to jak tęczowa aureola otaczająca widoczne na niebie ciała niebieskie. Takie zjawisko może wystąpić, gdy na niebie pojawią się pierzasto-warstwowe chmury cirrostratus, wypełnione sześciokątnymi kryształkami lodu. W pewnych warunkach, wokół słońca można też zaobserwować tzw. podsłońca. Pod tym pojęciem kryje się specyficzna odmiana zjawiska halo, w postaci jasnej plamy widocznej pod Słońcem, pod horyzontem. Podłońce powstaje w następstwie odbicia promieni słonecznych od znacznej ilości płaskich kryształków lodu o orientacji poziomej. Mogą mu towarzyszyć podsłońca poboczne, widoczne na tej samej wysokości. Te specyficzne zjawiska najłatwiej obserwuje się z poziomu powyżej chmur. Innym interesującym zjawiskiem jest słup słoneczny. Pojawia się w mroźne poranki lub wieczory, gdy Słońce znajduje się pod horyzontem lub tuż ponad nim. W sprzyjających warunkach, promienie słoneczne zaczynają załamywać się i odbijać od kryształków lodu, które tworzą chmury wysokiego piętra. W niektórych przypadkach, słup osiąga widowiskową wysokość. Może się wówczas wydawać, że sięga zenitu. Znacznie rzadziej tworzą się małe słupy, które unoszą się tuż nad horyzontem. Najrzadszym zjawiskiem są wielokolorowe słupy słoneczne. Taki optyczny spektakl powstaje wyłącznie podczas najbardziej mroźnych poranków i wieczorów, gdy chmury nie występują lub gdy na niebie pojawiają się wyłącznie chmury wysokiego piętra. Czy zastanawialiście się kiedyś, jakie dźwięki wydaje lód? Perito Moreno wszystko mi wyszeptał Głuche westchnienia, pełne mocy pomruki, a może złowieszczy hałas? Takie dźwięki można usłyszeć na lodowcu tylko wtedy, gdy człowiek wyciszy głowę, zamilkną rozmowy i przestanie wiać... W obszarach zurbanizowanych, pył diamentowy może przyczynić się do wystąpienia zjawiska słupów świetlnych. Pojawia się ono w mroźne noce, na terenach oświetlonych. Przypomina pionowe słupy świetlne, a powstaje w ten sam sposób, co słup słoneczny – poprzez załamanie i odbicie światła przez lodowe kryształki. W tym przypadku, charakterystyczna smuga przyjmuje ten sam kolor, jaki ma źródło światła, które ją wywołało. Wraz z słupami świetlnymi, częściowo powstaje też tzw. sztuczne halo. Górna część tych słupów przypomina bowiem łuk styczny. Gdzie najczęściej w Polsce można zobaczyć pył diamentowy? Pył diamentowy występuje we wszystkich miejscach na świecie, w których panują warunki sprzyjające powstawaniu tego zjawiska. Najdogodniejsze występują na obszarach arktycznych i na Antarktydzie, gdzie może stanowić główny opad atmosferyczny, trwający nawet kilkadziesiąt dni (zwłaszcza w centralnej części Antarktydy). Wynika to ze specyfiki warunków, które panują na tym obszarze. Nie chodzi tu wyłącznie o niską temperaturę, ale także o minimalną wilgotność powietrza, która nie sprzyja powstawaniu niskich chmur. W Polsce, pył diamentowy jest zjawiskiem dość rzadkim. Może wystąpić każdej zimy i na dowolnym obszarze, ale nie zawsze jest tak skupiony, by możliwe było jego łatwe zaobserwowanie. Teoretycznie, najdogodniejsze warunki panują na Podlasiu. Warto jednak zaznaczyć, że pył diamentowy pojawia się także w województwie warmińsko-mazurskim, śląskim i w każdym innym. Najłatwiej zaobserwować to zjawisko, gdy nad kraj napływają masy arktycznego powietrza. Warto więc regularnie śledzić prognozę pogody. Może się bowiem okazać, że mroźny, słoneczny ranek przywita nas spektakularnym zjawiskiem. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Gdzie narciarze znajdą idealny śnieg? Opublikowano ranking najlepszych ośrodków
Rozpoczyna się sezon narciarski, a miłośnicy sportów zimowych coraz intensywniej szukają kierunków, które zagwarantują najlepsze warunki do szusowania. Wśród kluczowych kryteriów niezmiennie króluje jakość śniegu – szczególnie tego, który uchodzi za ideał. Gdzie na świecie można znaleźć najbardziej pożądany, lekki i puszysty puch?
W wielu regionach Europy tegoroczne opady śniegu okazały się na tyle obfite, że część ośrodków narciarskich zdecydowała się otworzyć trasy szybciej, niż pierwotnie planowano. Entuzjaści zimowych wyjazdów już teraz mówią o wyjątkowo udanym sezonie, a zainteresowanie grudniowo-styczniowymi wyjazdami rośnie w szybkim tempie. To doskonały moment, by zaplanować narciarską wyprawę – najlepiej tam, gdzie warunki uchodzą za absolutnie idealne. W związku z tym firma Inghams Ski, specjalizująca się w organizacji wyjazdów zimowych, opublikowała ranking najlepszych miejsc z tzw. puchem śnieżnym, czyli lekkim, świeżo spadłym śniegiem, który daje narciarzom wrażenie sprężystości i „unoszenia się” podczas jazdy. Dla wielu to synonim wymarzonego dnia na stoku i wyznacznik kierunków, które warto odwiedzić tej zimy. Tu znajdziesz najlepszy puch w Europie Aby wskazać miejsce oferujące idealny puch śnieżny, firma Inghams Ski przeprowadziła szeroko zakrojone badanie we współpracy z Jimem N.R. Dale’em, starszym meteorologiem British Weather Services. Ekspert pomógł opracować zestaw kryteriów obejmujących ponad 120 ośrodków narciarskich w 13 krajach. Analizie poddano czynniki, które w największym stopniu wpływają na jakość śniegu: grubość świeżego opadu, temperatura powietrza i powierzchni stoku, wilgotność, prędkość wiatru oraz wysokość nad poziomem morza. Jak wyjaśnił Dale, aby uzyskać perfekcyjny puch opad powinien mieć 5–10 centymetrów, temperatura powietrza mieścić się w przedziale od -3 do -10°C, a powierzchnia stoku utrzymywać stabilny mróz na poziomie -2 do -6°C. Dodał, że równie ważna jest niska wilgotność względna oraz łagodny wiatr, który nie zlepia płatków ani nie zwiewa śniegu ze zboczy. Najlepsze warunki panują natomiast na wysokościach powyżej 2500 metrów. Po przeanalizowaniu wszystkich tych parametrów najwyższy wynik w rankingu (i tytuł najlepszej destynacji dla miłośników puchu) zdobył austriacki Westendorf. „To jeden z najpopularniejszych kameralnych ośrodków narciarskich w Austrii, a według naszych badań właśnie tu narciarze znajdą najlepszy puch śnieżny” – podsumowała firma Inghams Ski. Ośrodek położony jest na słonecznym płaskowyżu, z wygodnym dostępem do regionów Kitzbühel i SkiWelt. Tamtejsze stoki uchodzą za wyjątkowo wszechstronne: oferują łagodne trasy idealne dla początkujących i rodzin, jak również wymagające czarne zjazdy oraz tereny freestyle’owe cenione przez bardziej doświadczonych narciarzy. Dzięki sprzyjającym warunkom mikroklimatycznym puch utrzymuje tu swoją lekkość i wyjątkową strukturę, co czyni Westendorf jednym z najbardziej pożądanych kierunków zimowych na świecie. Top miejsca dla narciarzy spragnionych idealnych warunków Na drugim miejscu znalazło się Ortisei we włoskich Dolomitach, czyli jeden z najbardziej charakterystycznych ośrodków regionu. Dzięki bezpośredniemu dostępowi do słynnej pętli narciarskiej Sellaronda, miejscowość oferuje warunki uznawane za jedne z najlepszych w Europie. Jak podkreślili eksperci z Inghams Ski, Ortisei wyróżnia się „tętniącą życiem atmosferą, wyjątkowym charakterem i oczywiście doskonałym puchem śnieżnym, który przyciąga narciarzy z całego świata”. To świetny kierunek zarówno dla miłośników dynamicznej jazdy, jak i osób szukających równowagi między czasem na stoku a wypoczynkiem, dzięki połączeniu klimatycznych kawiarni, sklepów, pastelowych kamienic i pracowni tradycyjnego rzemiosła. Pierwszą trójkę zamknął kolejny włoski ośrodek – Gressoney, ceniony za trasy prowadzące na wysokość nawet 3550 m n.p.m.. Tak położone tereny sprawiają, że w szczycie sezonu szanse na idealny, lekki puch są tu wyjątkowo wysokie. Region bywa określany „jednym z najlepiej strzeżonych sekretów Europy”, gdyż jest kameralny, dziewiczy i idealny dla tych, którzy szukają jazdy w bardziej naturalnych warunkach. Co więcej, z Gressoney można wjechać kolejką Punta Indren na specjalnie wyznaczony teren do jazdy poza trasami – choć władze ośrodka przypominają, że w takim terenie zaleca się korzystanie z usług doświadczonego przewodnika. W dalszej części zestawienia znalazły się m.in. Lech w Austrii, Soldeu w Andorze, Andermatt w Szwajcarii, włoskie Champoluc, Madonna di Campiglio i Sestriere, a także francuskie ośrodki Alpe d’Huez, Les Gets, Morzine czy Avoriaz. Ranking pokazał, że najlepszy puch śnieżny czeka przede wszystkim w Alpach – od Austrii i Włoch po Francję i Szwajcarię. Źródła: Inghams Ski, Travel + Leisure Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Jak duże mogą być płatki śniegu? Największy miał rozmiar średniej pizzy
Jakie rozmiary mogą osiągać płatki śniegu? Historyczne relacje wspominają okazy wielkości średniej pizzy. To zjawisko zaskoczyło nawet doświadczonych obserwatorów. Gdzie i kiedy udało się je zanotować?
W tym artykule: Płatki śniegu i kryształki śniegu – co jest większe? Zimowa aura pod lupą Fascynujące jak śnieg Choć śniegu mamy w Polsce (podobnie jak innych krajach Europy) coraz mniej, warto przyjrzeć się mu z bliska. Choćby i wirtualnie. Pojedyncze kryształki śniegu nie bez powodu fascynują zarówno naukowców, jak i artystów. W końcu jest to przykład wyjątkowo estetycznego działania matki natury. Śnieżynki najczęściej charakteryzują się sześcioramienną symetrią. Są niewielkie, choć zdarzają się prawdziwi rekordziści – i to w drugą stronę. Płatki śniegu i kryształki śniegu – co jest większe? Jak można przeczytać w Księdze rekordów Guinnessa, pewnej styczniowej nocy w 1887 r. podczas gwałtownej zimowej burzy nad doliną rzeki Clark Fork, w pobliżu rancza Matta Colemana, niedaleko Missoula w Montanie w USA, zaobserwowano płatki śniegu opisane jako „większe od misek na mleko”. Miały one nawet do 38 cm szerokości. I tu warto zwrócić uwagę na rozróżnienie o, którym mówi w swoich badaniach dr Kenneth Libbrecht. Naukowiec poświęcił swoją karierą odpowiedzeniu na pytanie, dlaczego kryształy śniegu przyjmują różne kształty. I właśnie, jak zauważa, kryształy śniegu to nie to samo, co płatki śniegu. W języku polskim to rozróżnienie nie przyjęło się do mowy codziennej. Zimowa aura pod lupą Chodzi o to, że pojedyncze kryształki śniegu są maleńkie. Dopiero spadając z nieba, łączą się w większe struktury. To, co więc widzimy za oknem to najczęściej większe, uformowane w locie płatki śniegu. Kryształy śniegu powstają w wyniku zamarzania wody z gazu (pary wodnej), nie przechodząc wcześniej w ciecz. Płatek śniegu może być z kolei dowolną strukturą zamarzniętej wody spadającą z nieba. Stąd też różnice w ich rozmiarach. Zjawisko opisane w Księdze rekordów Guinnessa dotyczy więc nie kryształków śniegu, a właśnie płatków. Jak wielkie potrafią być w takim razie kryształki śniegu? To zależy od perspektywy. Śnieg na Saharze to nic nowego. Biały puch prószy na pustyni coraz częściej Choć śnieg na Saharze to wciąż rzadkość, w przeszłości największa pustynia Afryki kilkukrotnie była pokryta białą warstwą. Czy podobne anomalie pogodowe będą się zdarzać coraz czę... Fascynujące jak śnieg Rekord największego pojedynczego kryształu śniegu przypisuje się jednej z obserwacji Libbrechta. Mimo że wiele czasu spędził w laboratorium, gdzie próbował stworzyć dwa identyczne kryształki śniegi, to ten największy znalazł na wolności. Rekordzista mierzył 10 milimetrów od czubka do czubka. Może się wydawać, że to niewiele, ale weźmy pod uwagę, że typowy kryształek śniegu ma średnicę od 2 do 4 milimetrów. W swojej ponad 20-letniej karierze badacz śniegu pracuje nad modelem, który może wyjaśnić, dlaczego różne temperatury powodują powstawanie różnych struktur. Libbrecht stworzył nawet „przewodnik terenowy po płatkach śniegu”. Na jego stronie internetowej można znaleźć zdjęcia i filmy przedstawiające różnego rodzaju kryształki śniegu. Sam zainteresowany porównuje badanie śniegu do... obserwacji ornitologicznych. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Jak powstaje śnieg? Wyjaśniamy, skąd bierze się biały puch
Zimą czekamy właśnie na niego – puszysty, biały puch, który dodaje uroku nawet najbardziej pochmurnym dniom. To dzięki niemu wyciągamy z piwnic sanki i narty, a świat na chwilę zamienia się w bajkową krainę. Ale jak właściwie powstaje śnieg – i czy może sypać także na innych planetach?
W tym artykule: Jak powstaje śnieg? Jakie kształty ma śnieg? Jak wielki może być płatek śniegu? Czy śnieg pada na innych planetach? Co roku, gdy zbliża się koniec grudnia, bardzo na niego czekamy. Bo Święta Bożego Narodzenia to spotkanie z najbliższymi, choinka i prezenty, ale także czyste, białe krajobrazy za oknami. Gwiazda ze śniegiem jest znacznie bardziej udana niż wtedy, gdy na zewnątrz jest szaro i mokro. A tak niestety z powodu zmian klimatycznych zdarza się coraz częściej. Skąd się bierze śnieg i jak powstaje? Jakie warunki muszą być spełnione, by zaczął sypać i pokrył ziemię grubą białą warstwą? I czy pada tylko na naszej planecie? Jak powstaje śnieg? Co to jest śnieg? Wydawałoby się, że odpowiedź jest oczywista: to zamarznięta woda. Nie jest to jednak prawda. Płatek śniegu powstaje, gdy przechłodzona para wodna w chmurze zamienia się bezpośrednio w lód, z pominięciem stanu ciekłego (czyli wody właśnie). Taki proces nazywa się resublimacją. By zaszła, musi być nie tylko zimno, ale również wilgotno. To jednak nie wszystko. By doszło do resublimacji (i powstania śniegu), potrzebne jest jeszcze coś. W wychłodzonej chmurze, składającej się z pary wodnej, unoszą się również różnego rodzaju drobiny. Może być to wywiany z ziemi kurz, mogą to być pyłki kwiatowe lub jakiekolwiek mikroskopijne ciała stałe wystarczająco lekkie, by szybować wysoko ponad ziemią. Fizycy nazywają je jądrami kondensacji. Proces powstawania śniegu rozpoczyna się właśnie od jąder kondensacji. Stanową coś na kształt rusztowania, do którego przyczepiają się pierwsze zamarzające cząsteczki H2O. Do nich zaś przyczepiają się kolejne i kolejne. Tak właśnie tworzy się śnieżny płatek. Burza śnieżna. Czym jest i jak powstaje to zjawisko. Zimowe burze zdarzają się rzadziej niż burze w lecie Burza śnieżna to dość rzadkie i spektakularne zjawisko. Czym są burze śnieżne? Jak powstają i jak się przed nimi zabezpieczyć? Poniżej odpowiadamy na każde z tych pytań. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/burza-sniezna-czym-jest-i-jak-powstaje-to-zjawisko-zimowe-burze-zdarzaja-sie-rzadziej-niz-burze-w-lecie-fot-getty-images-10c7fa1.jpeg" width="938" height="619" alt="Burza śnieżna. Czym jest i jak powstaje to zjawisko. Zimowe burze zdarzają się rzadziej niż burze w lecie (fot. Getty Images)" title="Burza śnieżna. Czym jest i jak powstaje to zjawisko. Zimowe burze zdarzają się rzadziej niż burze w lecie (fot. Getty Images)" /> Jakie kształty ma śnieg? Lód jest od strony chemicznej tym samym co śnieg – to H2O w stanie stałym. Jednak sposób, w jaki powstaje jeden i drugi, sprawia, że bardzo się od siebie różnią. Proces powstawania śniegu jest uporządkowany. Dlatego właśnie większość płatków śniegu jest niemal idealnie symetryczna. Powstają stopniowo, układając się w nieraz bardzo subtelne wzory. Gdy brakuje czasu i woda zamarza bardzo szybko, a jej cząsteczki nie zdążą ułożyć się regularnie – jak cząsteczki węgla w diamencie – zamienia się w zwykły lód. Gdy myślimy o płatkach śniegu, wyobrażamy sobie gwiazdki. I faktycznie, wiele płatków ma właśnie kształt śnieżynki. Powstają one między -10 i -20 st. C przy dużej wilgotności, a niekiedy także gdy jest stosunkowo ciepło – temperatura nie spada poniżej -3 st. C. Z kolei gdy jest między -3 a -10 st. śnieg przybiera postać igiełek albo niskich kolumienek. Przy bardzo niskich temperaturach śnieg wygląda jak płaskie sześcioramienne płytki. Jak wielki może być płatek śniegu? Teoretycznie mogłoby się wydawać, że w odpowiednich warunkach płatek śniegu mógłby rosnąć w nieskończoność. Tak jednak nie jest, bo śnieg jest delikatny, a idealne warunki w chmurach nie utrzymują się zbyt długo. Generowaniem śniegu w laboratorium – i badaniem śnieżynek – zajmuje się prof. Kenneth G. Libbrecht z Politechniki Kalifornijskiej. Na stronie www.snowcrystals.com można obejrzeć efekty jego pracy ze śniegiem. Prof. Libbrecht zamieścił tam również zdjęcie największej śnieżynki, jaką udało mu się sfotografować. Ma ona aż centymetr. – Ten potwór to, według mojej wiedzy, największa śnieżynka, jakiej kiedykolwiek zrobiono zdjęcie – napisał Libbrecht. Czy śnieg pada na innych planetach? Ziemia, w ponad 70 proc. pokryta wodą, wydaje się idealną planetą do powstawania śniegu. Jednak nie jest jedynym globem w Układzie Słonecznym, na którym z nieba pada biały puch. Kilkakrotnie opady śniegu udało się zaobserwować na Marsie. Zważywszy że średnia temperatura na Czerwonej Planecie wynosi ok. -60 st. C, nie wydaje się to dziwne. Więcej o atmosferze na Marsie przeczytasz również tutaj. Śnieg znika przez zmiany klimatyczne. Co bezśnieżne zimy oznaczają dla narciarzy? Bez niego święta, ferie i zimowe igrzyska tracą magię. Niestety, w dobie przegrzewania klimatu śnieg znika, a górskie kurorty muszą go produkować sztucznie. A to oznacza coraz większe koszty. A jednak śnieg na Marsie to nadzwyczaj rzadkie zjawisko. Glob ten praktycznie nie ma atmosfery – jest ona aż 100 razy cieńsza niż atmosfera Ziemi. W 2008 roku należący do NASA lądownik Phoenix zarejestrował opad śniegu na Marsie. Śnieg zaczął padać z chmur znajdujących się 4 km nad powierzchnią, jednak nigdy do niej nie dotarł. Wcześniej bowiem wyparował. Taki opad nazywa się virga i występuje także na Ziemi. Virga pojawia się wówczas, gdy dolne partie atmosfery mają bardzo niską wilgotność. W 2012 r. na Marsie spadł śnieg innego rodzaju. Składał się z zamrożonego dwutlenku węgla, czyli z suchego lodu. Z kolei na Enceladusie, księżycu Saturna, z gejzerów prawdopodobnie wystrzeliwują pióropusze pary wodnej i lodu. Opadają one powoli na powierzchnię Enceladusa, tworząc charakterystyczne regularne wzory. Co ciekawe, jest to jeden z najwolniejszych opadów kosmosu: według naukowców postępuje w tempie tysięcznych części milimetra na rok. A zatem, by na powierzchni Enceladusa zebrało się 100 m zamrożonej wody, potrzeba aż kilkudziesięciu milionów lat. Źródło: NASA, LiveScience, SnowCrystals, Space.com Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
350 osób ewakuowanych z Mount Everest. 200 himalaistów wciąż czeka na ratunek
Intensywne opady śniegu zaskakująco uderzyły we wschodnią ścianę Mount Everest i uwięziły ponad 500 turystów z Chin. Trwa akcja ratunkowa. Ekipa poszukuje zaginionych i sukcesywnie ściąga himalaistów ze szlaku.
Setki mieszkańców i ratowników uczestniczą w akcji oczyszczania szlaków prowadzących na Mount Everest, na których nagła śnieżyca zasypała ponad 500 himalaistów. Zwykle łagodny październik przyniósł niespodziewane opady, których nie przewidzieli nawet przewodnicy. 200 zaginionych himalaistów – akcja ratunkowa na Mount Everest Wielu turystów z Chin rozpoczęło w miniony weekend wędrówkę na najwyższy szczyt świata – Mount Everest. Zgromadzili się oni w Dolinie Karama w Tybecie, które prowadzi do wschodniej ściany góry. Czemu na wyprawę ruszyli turyści akurat z Chin? Trafili pechowo: niespodziewana śnieżyca uderzyła akurat wtedy, gdy w Państwie Środka trwa ośmiodniowy Złoty Tydzień, czyli jedno z najdłuższych świąt w Chinach. Większość osób ma wtedy wolne, a niemal wszystkie fabryki czy urzędy są zamknięte. Gwałtowne opady odcięły od świata około 550 turystów, którzy byli na różnym etapie zdobywania góry. Ratownikom udało się wydostać 350 z nich, ale 200 himalaistów wciąż znajduje się wśród śniegu. Władze informują, że ze wszystkimi udało się nawiązać kontakt. – Miałem ogromne szczęście, że udało mi się wydostać – opowiada BBC turysta, który został zaskoczony przez zamieć. Zima zaskoczyła przewodników Przewodnicy górscy byli zaskoczeni nietypowo obfitymi opadami śniegu. Październik jest popularnym miesiącem na zdobywanie Mount Everest właśnie z powodu łagodnych temperatur i bezchmurnego nieba, mimo że temperatura zaczyna już powoli spadać. Nagła zła pogoda dotknęła również inne rejony Azji. Najbliższy turystom Nepal nawiedziły ulewne deszcze i powodzie, które od piątku zabiły około 50 osób, a wiele zmusiły do ucieczki z miejsc zamieszkania. Podobne nieprzewidziane tajfuny dotknęły ostatnio Filipiny. Chociaż monsun teoretycznie zakończył się kilka tygodni temu, to nadal występują obfite i niespodziewane opady deszczu. Po tybetańskiej stronie gór zazwyczaj jest bardzo sucho, a teraz trzeba mierzyć się z wyjątkowo obfitymi opadami śniegu. To zwiększa ryzyko lawin. Ratownicy znoszą turystów na plecach Ratownicy i ekipy tybetańskiej straży pożarnej w ciemnościach walczą ze śniegiem i sukcesywnie wynoszą na własnych plecach uwięzionych turystów podczas akcji ratunkowej w Himalajach. – Mamy do czynienia z połączeniem zimna i mokrego śniegu. Istnieje ryzyko hipotermii – mówi BBC himalaistka Rebecca Stephens, pierwsza Brytyjka, która zdobyła szczyt Everestu. Akcja ratownicza ciągle trwa, a powracający himalaiści opowiadają o niezwykle trudnych warunkach w Dolinie. – W namiocie było nas ponad 10 i prawie nie spaliśmy. Musieliśmy odśnieżać co 10 minut, w przeciwnym razie nasze schronienie by się zawaliło – opowiada Eric Wen należący do 18-osobowej grupy turystów, która zdecydowała się opuścić bazę z powodu ciągłych opadów śniegu. Trzy osoby z jego grupy doznały hipotermii. Źródło: BBC Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Jak ginie woda w Klimkówce. Historia sztucznego jeziora, które znika na naszych oczach
Mieszkańcy wsi Klimkówka podają, że jeszcze w zeszłym roku na terenach, które teraz są pokryte hałdami piasku, można było spokojnie pływać na rowerach wodnych. Tak kształtuje się niestety krajobraz zbiornika Klimkówka, który od kilku lat sukcesywnie traci kolejne miliony metrów sześciennych wody.
Zbiornik Klimkówka leży w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w dolinie rzeki Ropy, pomiędzy wsiami Klimkówka i Uście Gorlickie. Jezioro jest otoczone przez pasmo Beskidu Niskiego oraz Magury Małastowskiej, tworząc unikalny, niemal bajkowy krajobraz. Budowa zapory ziemnej, w wyniku której powstał sztuczny zbiornik, rozpoczęła się w 1984 roku. Władze PRL chciały w ten sposób zabezpieczyć dolinę Ropy przed powodziami, stworzyć rezerwuar wody pitnej oraz wykorzystać energetyczny potencjał rzeki. Inwestycja nie obyła się bez ludzkich dramatów. W latach 80. doszło do wysiedlenia mieszkańców wsi Klimkówka (częściowo także Uście Gorlickie). Ludzi przesiedlono, a ich domy i pola znalazły się pod wodą. Co się dzieje ze zbiornikiem? Dane dotyczące obecnego stanu wody w Klimkówce nie pozostawiają złudzeń – mamy do czynienia z drastycznym spadkiem. Do sierpnia 2025 zbiornik utracił blisko 80% swojej pierwotnej zawartości wody. Oznacza to spadek z ok. 43 mln metrów sześciennych do niespełna 10 mln m³. Aby dostrzec dramatyczną sytuację, nie trzeba zresztą posiłkować się liczbami. Zmiany widać gołym okiem w krajobrazie Klimkówki. Linia brzegowa znacznie się cofnęła, odsłaniając dno i dawne elementy krajobrazu. Niski poziom wody odkrył m.in. pozostałości istniejącego tu kiedyś cmentarza zatopionego w latach 80. Brak wody sprawia, że zbiornik nie spełnia w pełni swoich hydrologicznych funkcji. Obecna rezerwa stanowi jedynie 30% tego, co potrzebne do stabilizacji rzeki Ropy. Klimkówka traci swoje walory ekologiczne, a wraz z nimi – turystyczne i gospodarcze. Dlaczego brakuje wody? W rozmowie z Radiem Kraków hydrogeolog profesor Mariusz Czop tłumaczył, dlaczego sytuacja podgorlickiego zbiornika wygląda tak dramatycznie: „To śnieg był głównym rezerwuarem wody w górach. Woda nie ma czasu na wsiąknięcie w grunt – spływa szybko i odparowuje, szczególnie z powierzchni zbiorników retencyjnych. W efekcie tracimy wodę, której nie jesteśmy w stanie zatrzymać”. Współcześnie, gdy śniegu w górach brakuje, brakuje też wody w zbiornikach. Dawniej Ropa każdej wiosny dostawała zastrzyk wody z topniejącego śniegu. Dziś zimy są cieplejsze, śnieg pojawia się rzadko i szybko znika poprzez odparowywanie. Brak śniegu, który jeszcze niedawno był podstawowym źródłem zasilania górskich rzek i sztucznych jezior, to kolejny skutek globalnego ocieplenia. A my możemy tylko obserwować, jak na naszych oczach umiera kolejny fragment przyrody. Źródło: sadeczanin.info Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Miał być śnieg, jest bawełna i piana. Turyści poczuli się oszukani
Atrakcje turystyczne na całym świecie mają to do siebie, że nie zawsze oferują to, co znajduje się w ich opisach. Mniejsze, mniej efektowne, a czasami zupełnie niespełniające oczekiwań. Tak jak wioska przyciągająca gości śnieżnymi krajobrazami i atrakcjami. Tyle że bez śniegu, a z jego nieudolną imitacją.
Spis treści: Śnieżna wioska bez śniegu Oszukane atrakcje turystyczne w Chinach Białe zimy nie są czymś oczywistym już od paru ładnych lat. Widać to nie tylko w Polsce. Globalne ocieplenie dotyka mieszkańców wszystkich kontynentów. Zmiany klimatu coraz dotkliwiej odczuwają zarówno ludzie, jak i, a może i przede wszystkim, dzikie zwierzęta, które są uzależnione od pogody i sił natury. Również ludzie zdążyli jednak przyzwyczaić się do mrozów i białego puchu spadającego z nieba. I chodzi tu nie tylko o walory czysto estetyczne, ale i turystyczne. W końcu, żeby uprawiać sporty zimowe, potrzebny jest śnieg. I tak, bywa, że stoki narciarskie wspierają się sztucznym naśnieżeniem. Jednak co w sytuacji, gdy sztuczny śnieg pojawia się w miejscu, które docelowo ma przyciągać właśnie śniegiem naturalnym? Śnieżna wioska bez śniegu Do kuriozalnej sytuacji doszło w Chinach, a dokładnie w prowincji Syczuan. Znajduje się tam Chengdu Snow Village – malownicza wioska, która w założeniu ma zachwycać turystów zimowymi krajobrazami. Niedawno zrobiło się o niej głośno nie z powodu śniegu, a jego braku i dość nietypowego „zastępstwa”. Coraz więcej państw i regionów boryka się ze zmianami wzorców klimatycznych. Dotyczy to również Chin. Z powodu braku naturalnych opadów śniegu, zarządcy wioski postanowili stworzyć zimową atmosferę za pomocą nietypowych materiałów. Nie skorzystali jednak tradycyjnego sztucznego śniegu. Biały puch zastąpiły płaty bawełny, białe prześcieradła, biały piasek i mydlana piana. Niecodzienny miks materiałów pokrył ścieżki i dachy domów wioski. Zdjęcia nowego szybko anturażu trafiły do sieci, a turyści poczuli się oszukani. Wyświetl ten post na Instagramie Post udostępniony przez KIDDAAN (@kiddaan) Zgodnie z nazwą obiektu, turyści oczekiwali prawdziwego śniegu. Zastali jednak jedynie jego imitację. W odpowiedzi na głosy krytyki zarządcy Chengdu Snow Village opublikowali oświadczenie na platformie WeChat. Przeprosili w nim za wprowadzenie w błąd i obiecali zwrot kosztów biletu dla niezadowolonych gości. Jak tłumaczyli, decyzja o użyciu bawełny i innych materiałów była podyktowana chęcią stworzenia zimowej atmosfery w oczekiwaniu na naturalne opady śniegu, które w tym roku nie nadeszły zgodnie z przewidywaniami. Wygląda jednak na to, że bezpieczniejsze dla biznesu byłoby nieimitowanie śniegu prześcieradłami i bawełną. Przykład Chengdu Snow Village, gdzie „śnieg” został zastąpiony bawełną i prześcieradłami, to tylko jeden z wielu przypadków, kiedy atrakcje turystyczne okazały się odbiegać od opisów. Niestety, oszustwa turystyczne w Chinach to dość powszechny problem. Szczególnie kontrowersyjnym tematem są przypadki fałszowania zwierząt w ogrodach zoologicznych i parkach rozrywki. Oszukane atrakcje turystyczne w Chinach Głośnym echem odbiła się sprawa ogrodu zoologicznego w prowincji Henan. W 2013 roku pracownicy zoo umieścili dużego mastifa tybetańskiego w klatce z tabliczką informującą, że to lew afrykański. Oszustwo wyszło na jaw, gdy „lew” zaczął szczekać, co natychmiast wywołało falę oburzenia i śmiechu w internecie. Kilka lat później zoo w prowincji Jiangsu pokazało dwa psy rasy chow-chow pomalowane na czarno i biało, sugerując, że są to pandy. Odwiedzający szybko zauważyli, że coś jest nie tak, ponieważ „pandy” zachowywały się zupełnie inaczej niż prawdziwe osobniki, a ich futro wyglądało na farbowane. Przedstawiciele zoo bronili się, twierdząc, że chcieli jedynie „zabawnej atrakcji” i nie zamierzali oszukiwać turystów. Opinia publiczna uznała jednak taką praktykę za skandaliczne działanie. Kreatywność w tworzeniu atrakcji turystycznych to ważna rzecz, ale priorytetem dla organizatorów powinny być autentyczność i uczciwość wobec odwiedzających. Przed podróżą do Chin warto nie tylko dokładnie sprawdzić informacje o atrakcjach turystycznych, ale też przeczytać opinie innych turystów. Źródło: CNN Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
W Polsce prawdziwej zimy nie było już dawno. To tu trzeba teraz szukać śniegu
Zima w pełni, ale śniegu brak. Taki scenariusz powtarza się coraz częściej w wielu miejscach na świecie, gdzie jeszcze niedawno od grudnia do marca można było cieszyć się białym puchem. Nawet jeśli prawdziwa zima nie trwała pełnych trzech miesięcy, to przynajmniej przez kilka tygodni przypominała o swoim istnieniu. Polacy również zauważają, że zimy stają się z roku na rok łagodniejsze. Gdzie zatem szukać śniegu? Wyruszamy w podróż śladami zaginionej zimowej aury.
Spis treści: Rovaniemi, Finlandia Sapporo, Japonia Lake Louise, Kanada Góra Cairngorm, Szkocja Zermatt, Szwajcaria Park Narodowy Yellowstone, Montana, USA Anchorage, Alaska, USA Zmiany klimatu mają daleko idące skutki. Wpływają również na branżę turystyczną. Letnie upały w popularnych kurortach przestają być kojarzone z przyjemnością, toteż coraz więcej ludzi szuka miejsc, gdzie w lipcu i sierpniu można się ochłodzić. Tak powstał nowy wakacyjny trend nazywany coolcation. Zimą z kolei łagodne temperatury zmuszają miłośników białego szaleństwa do szukania nowych miejsc, gdzie będą mogli cieszyć się śniegiem i uprawiać sporty zimowe. Szkockie szczyty, fińska kraina cudów, japońskie miasto i amerykańskie parki narodowe – tam według synoptyków można spodziewać się śniegu tej zimy. Dokładne prognozowanie opadów jest trudne, ale naukowcy podkreślają, że dane historyczne i sezonowe trendy pozwalają wskazać regiony, w których turyści mogą spodziewać się prawdziwie zimowych krajobrazów. Rovaniemi, Finlandia Rovaniemi jest uważane za jedno z najbardziej magicznych miejsc na świecie, zwłaszcza w okolicach świąt Bożego Narodzenia. Zaledwie kilka kilometrów od miasteczka położonego w północnej Finlandii znajdują się Koło Podbiegunowe oraz Wioska Świętego Mikołaja. Wioska przyciąga turystów ze wszystkich kontynentów. Na miejscu, poza Świętym Mikołajem, można również zobaczyć renifery, odwiedzić pocztę, gdzie trafiają listy od dzieci z całego świata oraz zajrzeć do warsztatu prezentów. Jak podkreśla Kaisa Solin, rzeczniczka Fińskiego Instytutu Meteorologicznego, turyści odwiedzający Rovaniemi mogą cieszyć się śniegiem od końca listopada aż do połowy kwietnia. Sapporo, Japonia Mieszkańcy Sapporo – japońskiego miasta, zamieszkanego przez 2 miliony ludzi – są tak pewni śnieżnej zimy, że co roku w lutym organizują Festiwal Śniegu. Jak informuje Andrew Coombs, rzecznik Japońskiej Narodowej Organizacji Turystycznej, w 2023 roku w Sapporo spadło 390 cm śniegu, a rok wcześniej 475 cm. Podczas festiwalu, który potrwa w tym roku od 4 do 12 lutego, odwiedzający będą mogli podziwiać setki śnieżnych rzeźb w trzech lokalizacjach: Parku Odori, Tsudome i Susukino. Niektóre z nich to proste bałwany wykonane przez miejscowe dzieci, inne to misternie zdobione dzieła sztuki biorące udział w Międzynarodowym Konkursie Rzeźb Śnieżnych. Wieczorem wiele z nich jest oświetlonych kolorową iluminacją. Na gości czekają również lodowe zjeżdżalnie, występy muzyczne na żywo i pokazy snowboardowe. Lake Louise, Kanada Lake Louise w zimie prezentuje się jeszcze bardziej malowniczo niż latem. Według danych Parks Canada Agency, tylko w grudniu spada tu średnio ponad 68 cm śniegu. Biały puch pokrywa wówczas szpiczaste szczyty gór i alpejskie lasy leżące w granicach Parku Narodowego Banff. Częścią zimowego krajobrazu są tu również luksusowe domki oraz restauracje. To urokliwe miasteczko służy wielu turystom jako baza wypadowa do zimowych wędrówek i uprawiania narciarstwa w okolicznych lasach i górach. Dla mniej aktywnych odwiedzających przygotowano m.in. lodowisko na świeżym powietrzu. Popularną atrakcją są też kuligi. Góra Cairngorm, Szkocja Choć Wielka Brytania słynie z szarych zim, to Szkocja – najbardziej północna i górzysta część kraju – wyróżnia się śnieżnymi krajobrazami. Według danych brytyjskiego Met Office, osiem z dziesięciu najbardziej zaśnieżonych miejsc w Wielkiej Brytanii znajduje się w Szkocji, a numerem jeden jest góra Cairngorm. Ta mekka miłośników sportów zimowych cieszy się śniegiem przez około 76 dni w roku. Cairngorm przyciąga wówczas zarówno fanów narciarstwa, jak i pieszych wycieczek po szlakach turystycznych. Wisienką na torcie są tu spektakularne widoki na szkockie Highlands. Na wysokości 3600 metrów znajduje się Ptarmigan – najwyżej położona restauracja w Wielkiej Brytanii. Można tam dotrzeć kolejką linową. Zimą śnieg pokrywa także pobliskie miasteczko Aviemore, gdzie turyści odpoczywają po dniu pełnym przygód w przytulnych domkach i pubach. Zermatt, Szwajcaria Zermatt może być najpiękniejszym miasteczkiem w Europie. Szwajcarski krajobraz – z ośnieżonymi szczytami, głębokimi dolinami, ukwieconymi łąkami i drewnianymi chatami – to właśnie jego wizytówka. Koroną alpejskiej scenerii Zermatt jest charakterystyczny, ostro zakończony szczyt Matterhorn. Jak zaznacza Elias Zubler, rzecznik Szwajcarskiego Federalnego Biura Meteorologii, zarówno Matterhorn, jak i samo Zermatt tej zimy pokrywa śnieg. 360 km tras narciarskich z pewnością zadowoli miłośników nart i snowboardu. Inni odwiedzający mogą podziwiać majestatyczny Matterhorn, spacerować po górskich szlakach lub przechadzać się malowniczymi uliczkami Zermatt, pełnymi butikowych hoteli, przytulnych kawiarni, barów, galerii sztuki i sklepów z pamiątkami. Park Narodowy Yellowstone, Montana, USA Około 380 cm śniegu w skali roku pokrywa szczyty, równiny, kaniony i rzeki w Parku Narodowym Yellowstone w Montanie. Położony w północnych Górach Skalistych park jest jednym z pięciu miejsc w USA, gdzie prognozy NOAA przewidują korzystne warunki do opadów śniegu tej zimy. Podczas wycieczek specjalnymi autokarami przystosowanymi do jazdy po śniegu turyści mogą podziwiać tam bawoły i majestatyczne łosie w ich naturalnym środowisku. Po przygodach na mrozie warto ogrzać się w bogatych w minerały gorących źródłach Yellowstone Hot Springs. Są one położone w miasteczku Gardner przy północnym wejściu do parku. Anchorage, Alaska, USA Podczas gdy w wielu regionach USA śnieg pojawia się tylko w wysokich górach, Anchorage – leżące na nizinach Alaski – jest pokryte białym puchem przez kilka miesięcy w roku. Zeszłej zimy spadło tu ponad 330 cm śniegu, prawie bijąc rekord miasta. Tej zimy Anchorage ponownie przyciąga turystów poszukujących śnieżnych przygód. Jedną z wyjątkowych lokalnych atrakcji są psie zaprzęgi. Popularnością cieszy się też szusowanie na lodowcach, na które może się dostać helikopterem lub samolotem. W trakcie lotu za oknem rozpościerają się zapierające dech w piersiach, skute lodem krajobrazy Alaski. Źródło: National Geographic Opracowanie: Mateusz Łysiak
Narty tylko dla najbogatszych? Zdaniem uczonych w 90 proc. kurortów narciarskich Europy zabraknie śniegu
W czarnym scenariuszu naturalny biały puch stanie się absolutną rzadkością w ośrodkach narciarskich w Europie. Jeśli średnia temperatura na planecie wzrośnie o 3 st. C., na nartach w ogóle nie będzie dało się pojeździć bez sztucznego śniegu.
W tym artykule: Coraz cieplej w Alpach Zagrożenie rośnie wraz z temperaturą Koszty sztucznego śniegu Tysiące metrów sześciennych wody do produkcji śniegu W Europie znajduje się ponad 2200 ośrodków narciarskich – policzyli naukowcy w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Nature Climate Change”. Miłośnicy szusowania po białym puchu mogą znaleźć dla siebie miejsca aktywnego wypoczynku na całym kontynencie: od krajów skandynawskich po Turcję. Narciarstwo cieszy się ogromną popularnością. Największą w Niemczech, gdzie w 2021 roku narty przypięło 14,6 mln ludzi (wg. portalu statista.com). Jeździć na nartach uwielbiają również Francuzi, Włosi, Brytyjczycy i Polacy (prawie 5 mln narciarzy). Procentowo, sport jest najpopularniejszy w Austrii i Lichtensteinie, gdzie narciarstwo uprawia co trzeci obywatel. Według danych sprzed kilku lat, co piąty Polak deklarował, że potrafi jeździć na nartach. Coraz cieplej w Alpach Niestety, przyszłość kurortów narciarskich na Starym Kontynencie jest uzależniona od tempa postępowania katastrofy klimatycznej. W tej chwili średnia temperatura wzrosła już o 1,2 st. C w stosunku do czasów przedindustrialnych. Jednak ten wzrost nie przebiega jednolicie na całej planecie. Ośrodek narciarski w Alpach Szwajcarskich próbuje niekonwencjonalnych metod by ratować tamtejsze lodowce Pracownicy ośrodka narciarskiego w Szwajcarii, pracowali pracowali przez całe lato, przykrywając lodowiec specjalnymi, poliestrowymi kocami, aby zablokować promienie słoneczne powodujące jego... Poszusować bardzo lubimy m.in. w Alpach. Szacuje się, że na zimowe szaleństwo wybiera się tam 40 proc. narciarzy. Jednak w Alpach klimat ociepla się znacznie szybciej niż przeciętnie. Średnia temperatura wzrosła tam już o 2 st. C, ustalono jeszcze w poprzedniej dekadzie. Przyspieszyło to topnienie lodowców, śnieg zaś spada rzadziej i zalega krócej niż wcześniej. W 2021 r. połowa stoków narciarskich w Szwajcarii musiała być sztucznie naśnieżana, żeby dawało się po nich jeździć. Zagrożenie rośnie wraz z temperaturą Według autorów najnowszych badań, na brak śnieżnego puchu są narażone wszystkie europejskie ośrodki położone poniżej 1500 m n.p.m. W przyszłości zaś będzie jeszcze gorzej, przewidują badacze. W swoim artykule piszą, że jeśli emisje gazów cieplarnianych się nie zmniejszą, aż w dziewięciu europejskich kurortach na dziesięć zabraknie naturalnego śniegu. Co gorsza, przy wzroście temperatury o 3 st. C, wszystkie zimowe ośrodki w Niemczech, Alpach austriackich i Turcji średnio co drugi rok mogą nie mieć dość naturalnego śniegu, by funkcjonować. Jeśli uda się ograniczyć wzrost średniej temperatury do 1,5 st. C – co z każdym rokiem wydaje się coraz mniej prawdopodobne – problemy ze śniegiem będzie miała aż jedna trzecia ośrodków narciarskich w Europie. Koszty sztucznego śniegu W krajach skandynawskich, we Francji, Austrii i Szwajcarii rozwiązaniem będzie sztuczne naśnieżanie. Jednak na południu kontynentu – i w kurortach niżej położonych – nawet ono stanie się problematyczne. – Wytwarzanie śniegu wymaga inwestycji i ponoszenia kosztów operacyjnych, które mogą narazić kurorty na bankructwo – powiedział agencji AFP Hughes Francois, główny autor pracy. To problem dla gospodarek wielu krajów Europy. Branża narciarska przynosi rocznie 28 mld euro. Jak podaje firma FrigorTec (zajmująca się produkcja różnych systemów chłodzących), kurort narciarski zaczyna generować pierwsze zyski dopiero po stu dniach funkcjonowania. Tymczasem koszty sztucznego naśnieżania – środowiskowe i ekonomiczne – są ogromne. Tysiące metrów sześciennych wody do produkcji śniegu FrigorTec szacuje, że metr sześcienny sztucznego śniegu kosztuje między 3 a 5 euro. Jak pisaliśmy kilka lat temu, „z danych Tatra Mountain Resorts, właściciela stacji Tatrzańska Łomnica, Jasna pod Chopokiem, Szpindlerowy Młyn i Szczyrkowski Ośrodek Narciarski, wynika, że pokrycie warstwą śniegu grubości pół metra kilometrowej trasy szerokości 60 m to jednorazowy koszt 20–30 tys. zł”. Na pokrycie sztucznym śniegiem hektara potrzeba między 3 a 4 tys. m3 wody. Do tego dochodzą jeszcze rosnące ostatnio koszty energii elektrycznej, niezbędnej do działania maszyn produkujących sztuczny śnieg. Efekt cieplarniany – jak powstaje i jakie są jego skutki? Czym jest efekt cieplarniany? Jakie czynniki doprowadzają do jego wystąpienia? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej. To wszystko powoduje, że przyszłość europejskich ośrodków sportów zimowych stoi pod znakiem zapytania. Ale tylko w sytuacji, gdy nie uda się zmniejszyć emisji gazów cieplarnianych. Jak podają autorzy pracy z „Nature Climate Change” przy wzroście temperatury ograniczonym do 1,5 st. C w niektórych miejscach śniegu nie zabraknie. „Bardzo wysokie ryzyko” braku naturalnego śniegu dotknie wówczas tylko 4, 5 i 7 proc. ośrodków w – odpowiednio – Alpach szwajcarskich, francuskich i austriackich. Jednak nawet w tym scenariuszu problemy będzie mieć aż 20 proc. kurortów w Niemczech. Źródła: Phys.org, Nature Climate Change, FrigorTec, statista.com, Polityka. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Śnieg na Saharze to nic nowego. Biały puch prószy na pustyni coraz częściej
Choć śnieg na Saharze to wciąż rzadkość, w przeszłości największa pustynia Afryki kilkukrotnie była pokryta białą warstwą. Czy podobne anomalie pogodowe będą się zdarzać coraz częściej?
W tym artykule: Kiedy na Saharze spadł śnieg? Śnieg na pustynii Czy w Afryce jest śnieg? Sahara przez wielu uważana jest za największą pustynię świata. Co prawda wśród gorących pustyń nie ma sobie równych, ale jeśli za pustynię uznamy każde miejsce, które pozbawione jest zwartej szaty roślinnej, pod tym względem przegrywa z Antarktydą. Choć Sahara jest całkowitym przeciwieństwem Antarktydy, także tutaj odnotowywane są opady śniegu. Zdarza się to bardzo rzadko, ale za każdym razem zaskakuje i wzbudza sporo emocji. Na przestrzeni ostatnich czterech dekad takie przypadki miały miejsce pięciokrotnie – w 1979, 2016, 2018, 2021 i 2022 roku. Kiedy na Saharze spadł śnieg? Śnieg na Saharze to wciąż rzadkość. Jednak z roku na rok postępuje globalne ocieplenie. Wywołuje ono częstsze anomalie pogodowe, które nie omijają nawet najcieplejszych regionów świata. Do tej pory biały puch prószył na afrykańskiej pustyni pięciokrotnie na przestrzeni ostatnich czterech dekad. W tym aż cztery razy w ciągu ostatniego ćwierćwiecza. W 2017 r. algierskie miasteczko Aïn Séfra nawiedziła prawdziwa zamieć śnieżna, a zaspy sięgały na wysokość jednego metra. Temperatura w tym regionie po raz pierwszy od ponad pół wieku spadła do minus 3 st. C, choć zazwyczaj o tej porze roku utrzymuje się kilka stopni powyżej zera. Niespodziewany spadek temperatury pozwolił miastu Aïn Séfra doświadczyć śniegu po raz czwarty od 42 lat. Opady nie były obfite, ale pozwoliły na wykonanie kilku magicznych ujęć. Zdjęcia pokazujące cienką warstwę śniegu pokrywającą piaszczyste wydmy opublikował w mediach społecznościowych fotograf Karim Bouchetata. W pustynnym królestwie śnieg okazał się ogromną atrakcją i radością dla mieszkańców, przyzwyczajonych raczej do wysokich temperatur, a nawet ekstremalnych upałów. Serwis Geo News podał, że ludzie gromadzili się na pustyni, aby zobaczyć leżący na piasku śnieg. Aïn Séfra znajduje się w górach Atlas, w prowincji Naama w Algierii, w północnej części Sahary, w pobliżu granicy marokańskiej. Miasto leży na wysokości 1000 metrów nad poziomem morza i znane jest jako „brama pustyni”. Pogodowe anomalie udokumentowane zostały też na Twitterze, gdzie pojawiło się zdjęcie z regionu Tabuk w północno-zachodniej Arabii Saudyjskiej. Widać na nim wielbłąda odpoczywającego na śniegu. View oEmbed on the source website Do podobnego zdarzenia doszło również na początku 2022 roku. Wówczas termometry pokazywały dwa stopnie na minusie. Śnieg na pustynii W ostatnich latach biały puch przykrył też Maderę, słynącą z łagodnego klimatu, któremu zawdzięcza ona swoją opinię idealnego całorocznego kierunku wakacyjnego. Średnia temperatura zimą na Maderze wynosi 18 stopni Celsjusza. Oczywiście mieszkańcy Madery mogą cieszyć się śniegiem częściej niż ci zamieszkujący okolice Sahary, jednak opady trafiają się właściwie tylko w rejonie gór. Śnieg pojawił się w okolicy Pico do Arieiro, trzeciego pod względem wysokości szczytu na Maderze (1818 m n.p.m.). Lokalne media podały, że temperatura spadła do niecałego stopnia poniżej zera. Zdjęcia, na których uchwycono zimową aurę, szybko pobiły sieć, choć śnieg równie szybko zniknął. Hawajskie wulkany pokryte śniegiem. Rzadkie zjawisko uchwycono na zdjęciach satelitarnych Zdjęcia satelitarne z 2021 r. ukazują nieczęsto spotykany widok. Szczyty dwóch wulkanów na Hawajach pokryły się śniegiem. Po intensywnych opadach na ich zboczach pozostały niemal rekordowe... Z kolei pod koniec sierpnia 2021 r. zimowa aura zawitała do jednego z najsuchszych obszarów na świecie, czyli pustyni Atakama. Mieszkańcy położonego na wysokości 2000 metrów n.p.m miasteczka El Salvador nie kryli zaskoczenia, gdy za oknem zobaczyli białą pokrywę. Bowiem dla części z nich był to pierwszy śnieg w życiu. Początkową ekscytację szybko jednak minęła, a Chilijczycy zaczęli obawiać się o swoją przyszłość. Według meteorologów, opady śniegu były najsilniejsze od trzech dekad. Sami mieszkańcy powtarzali, że nie są przystosowani do zim, jakie mamy w Europie. Czy w Afryce jest śnieg? Choć Afryka kojarzona jest przede wszystkim z upałami i temperaturami przekraczającymi 30 st. C, są miejsca na kontynencie, gdzie biały puch nie jest niczym zaskakującym. W lutym 2023 r. Maroko – konkretnie jego południowo-wschodnią część – nawiedziły wielka śnieżyca. W regionie Ouarzazate warstwa śniegu osiągnęła dwa metry, a rekordowe opady całkowicie sparaliżowały życie mieszkańców.
Śnieg znika przez zmiany klimatyczne. Co bezśnieżne zimy oznaczają dla narciarzy?
Bez niego święta, ferie i zimowe igrzyska tracą magię. Niestety, w dobie przegrzewania klimatu śnieg znika, a górskie kurorty muszą go produkować sztucznie. A to oznacza coraz większe koszty.
W tym artykule: Brak śniegu to straty dla gospodarki Ośrodki narciarskie będą się zamykać Coraz więcej stoków trzeba sztucznie naśnieżać Nowe technologie ułatwiają produkcję sztucznego śniegu Produkcja sztucznego śniegu jest bardzo kosztowna Sztuczny śnieg to obciążenie dla środowiska Co zrobią kurorty narciarskie bez śniegu? Mimo że temperatura w czeskim uzdrowisku Jańskie Łaźnie była nieco na plusie, armatki śnieżne pracowały z całą mocą. Mieliśmy jednak szczęście – dzień po naszym przyjeździe zaczął sypać prawdziwy śnieg. Alena, która co roku wynajmuje nam mieszkanie, powiedziała, że w sezonie 2016/2017 śnieg spadł tylko raz, po Nowym Roku. Boże Narodzenie narciarze przebiedowali na sztucznym. Wyjazd na narty w tzw. wysokim sezonie grudzień–luty kiedyś dawał gwarancję śniegu, dziś już nie. W Alpach w sezonie 2016/2017 odnotowano kryzysowy spadek opadów i pokrywy śnieżnej – największy w stuleciu. Europejska Agencja Środowiska szacuje, że od lat 70. XX w. średnia długość okresu śnieżenia skraca się o pięć dni na dekadę. Brak śniegu to straty dla gospodarki Na nartach jeździ ok. 6–8 proc. Polaków, szacuje Polska Organizacja Turystyczna. Jeszcze kilka lat temu co ósmy z badanych wybierał Polskę (działa tu ok. 200 ośrodków narciarskich). Jednak sytuacja z roku na rok zmienia się na korzyść Alp, a nawet Czech czy Słowacji. Takie wnioski płyną z raportu „Zimowe destynacje narciarskie” (ARC Rynek i Opinia). – W Polsce nie prowadzi się badań, które pokazywałyby, jakie straty ponosi gospodarka z powodu braku śniegu. Ale problem jest widoczny gołym okiem – twierdzi Joanna Mieszkowicz, prezes Fundacji Aeris Futuro. Jej misją jest przeciwdziałanie globalnym zmianom klimatu. Jak jeździć na nartach – wskazówki jak zacząć i jak poprawić technikę jazdy Determinacja, nauka, zaangażowanie – to właśnie te czynniki decydują o tym, czy i w jakim stopniu opanujemy technikę jazdy. Jak jeździć na nartach? Poniżej zamieszczamy praktyczne wskazó... – W Alpach, gdzie od lat monitoruje się sytuację, badacze zaobserwowali, że podnosi się tzw. linia śniegu. To minimalna wysokość n.p.m., powyżej której można liczyć na pewny śnieg. Dziś to 1200 m n.p.m. Powyżej leży większość kurortów, to „kurorty pewne śniegowo”. Jednak według scenariuszy badaczy, jeśli nie ograniczymy emisji dwutlenku węgla, do 2050 roku linia śniegu podniesie się do 1800 m n.p.m. – wylicza Mieszkowicz. Ośrodki narciarskie będą się zamykać Efekt? Duża część ośrodków może przestać funkcjonować. Liczba szwajcarskich ośrodków narciarskich zmaleje do 101 (z ponad 200). Jeszcze gorzej będzie w Austrii, Włoszech i Polsce, gdzie kurorty położone są jeszcze niżej. Podobne wyliczenia przedstawia dotyczący Stanów Zjednoczonych raport dr Elizabeth Burakowski z Institute for the Study of Earth, Oceans, and Space (EOS) University of New Hampshire. W najmniej optymistycznym scenariuszu do połowy wieku pokrywa śnieżna w USA zmaleje o połowę. W niektórych stanach zniknie całkowicie. W takim wypadku do końca XXI wieku rentowność utrzyma tylko 14 największych ośrodków! „Śnieg pojawia się później i szybciej topnieje. Branża sportów zimowych, która dokłada do budżetu USA ok. 12,2 mld dol. rocznie i utrzymuje ponad 200 tys. miejsc pracy, już odczuwa skutki kryzysu. Mniej śniegu to mniej ludzi na stokach. Tylko w ciągu dekady – w związku ze spadkiem liczby turystów – spadło zatrudnienie, a straty szacowane są na około miliard dolarów”– pisze dr Burakowski. Choć światowy biznes sportów zimowych to niewielki wycinek globalnej gospodarki, jest on kluczowy dla górskich regionów USA czy Europy. 44 proc. z 400 mln narciarzy na świecie jeździ w Alpach, w USA 21 proc. Coraz więcej stoków trzeba sztucznie naśnieżać W XXI wieku śnieg zyskuje więc status białego złota, o które trzeba dbać. Szwajcarskie lodowce (m.in. Titlis) od kilku lat po sezonie zimowym są okrywane specjalnymi płachtami termoizolacyjnymi. Te „kocyki” odbijają nawet 80 proc. promieni słonecznych i zmniejszają proces topnienia lodowców o 60 proc. Gdzie na narty za granicę – przegląd tras dla amatorów i doświadczonych narciarzy Polskie kurorty narciarskie stają się coraz nowocześniejszymi ośrodkami, które oferują masę atrakcji. Mimo to, wiele osób decyduje się na spędzenie zimowego urlopu w jednej z zagranicznyc... To jednak margines działań. Większość wysiłków koncentruje się bowiem na naśnieżaniu. Branża ta rozwija się błyskawicznie. Skomplikowane systemy naśnieżania (zbiorniki z wodą, chłodnice, pompy, rury, kompresory, armatki i lance) w niczym nie przypominają pierwszej armatki. Została ona skonstruowana w 1950 r. z kompresora i węża ogrodowego. Widać to choćby na przykładzie słynnego szwajcarskiego Davos. Jeszcze 20 lat temu działały tam pojedyncze armatki śnieżne. W Szwajcarii sztucznie naśnieżanych było wówczas ok. 10 proc. stoków. Dziś zastąpił je zintegrowany i zarządzany komputerowo system obejmujący prawie 400 maszyn, który pracę rozpoczyna już w październiku. Niektóre kurorty są w stanie zaśnieżyć wszystkie trasy! W USA 88 proc. ośrodków należących do National Ski Areas Association używa sztucznego naśnieżania. – Obsługujemy już 2 tys. klientów w ponad 50 krajach, licząc tylko kurorty narciarskie. A działamy także w nowych obszarach, takich jak śnieżne kopuły w Dubaju, Kairze czy Pekinie – potwierdza David Klotz z TechnoAlpin. Ta firma z Południowego Tyrolu to główny gracz na rynku produkcji śniegu. Jej zyski w ostatnim dziesięcioleciu wzrosły dwukrotnie i obecnie wynoszą 170 mln dol. rocznie. Nowe technologie ułatwiają produkcję sztucznego śniegu Śnieg techniczny, tak jak naturalny, składa się z wody i powietrza. Jednak do jego produkcji konieczna jest odpowiednia temperatura i wilgotność. Im zimniej, tym łatwiej go wytworzyć. Przy niskiej wilgotności (rzędu 20 proc.) systemy naśnieżania mogą działać nawet przy temperaturze 3 st. C. Natomiast gdy wilgotność jest wysoka, potrzebne są temperatury ujemne, poniżej minus 2 st. C. Dlatego firmy naśnieżające od lat inwestują w badania, których celem jest zwiększenie efektywności armatek także w temperaturach dodatnich. Jako pierwsza technologię taką opracowała izraelska grupa IDE zajmująca się m.in. chłodzeniem w kopalniach złota i diamentów. Technologię AWS (All Weather Snow), która umożliwia produkcję śniegu nawet przy 40 st. C, oferuje m.in. fińska firma SnowTek, austriacka Supersnow GmbH, południowokoreańska S&A Co., Ltd., a w Polsce SuperSnow S.A. Wykorzystuje się ją m.in. na austriackim lodowcu Pitztal, a w lipcu 2017 r. zastosował ją w Szczyrku ośrodek Beskid Sport Arena. Od kilku lat podobną innowację, tzw. SnowFactory, oferuje TechnoAlpin. SnowFactory wygląda jak wielki kontener. – Produkcja śniegu odbywa się za pomocą innowacyjnej technologii chłodzącej. Wydajny wymiennik ciepła schładza wodę do punktu zamarzania. Obieg chłodzenia pozostaje zamknięty, co umożliwia wytwarzanie śniegu przy każdej temperaturze na zewnątrz – wyjaśnia David Klotz. Suche lodowe płatki śniegu zamrożone w 100 proc. mają temperaturę jądra minus 5 st. C. i długo się topią. Klotz dodaje, że SnowFactory nie ma zastępować tradycyjnych systemów naśnieżania, jedynie je wspomagać. Innowacja używana jest głównie podczas imprez w dużych miastach. Np. podczas World Cup w chorwackim Sljeme i na niżej położonych stokach. W Polsce testuje ją m.in. Karpacz. Produkcja sztucznego śniegu jest bardzo kosztowna Biały puch ma wysoką cenę. Na ostateczną kwotę składają się: koszty sprzętu (ceny armatek zaczynają się od kilkunastu tysięcy złotych), budowy zbiorników wodnych (te największe w Alpach mają 500 tys. metrów sześciennych), prądu i wody (gdy jest daleko, trzeba ją doprowadzić). Kiedy jechać na narty w Polsce? Ferie czy Święta? Przybliżamy tematy narciarskie Zima jest sezonem, na który z niecierpliwością czeka każdy miłośnik białego szaleństwa. Kiedy jechać na narty? Wybrać okres świąteczny czy lepiej postawić na ferie zimowe? Już dziś kurorty w USA połowę wydatków na prąd przeznaczają na sztuczne naśnieżanie, a jeden sezon narciarski w Alpach zużywa niemal tyle wody, ile rocznie duże miasto. – W cenie skipassu w Tyrolu już dziś 50 proc. to koszt przygotowania i obsługi stoków, a tylko 25 proc. to koszt wyciągów – zdradza Joanna Mieszkowicz. Metr sześcienny technicznego śniegu kosztuje średnio 3–5 euro. Z danych Tatra Mountain Resorts, właściciela stacji Tatrzańska Łomnica, Jasna pod Chopokiem, Szpindlerowy Mlyn i Szczyrkowski Ośrodek Narciarski, pokrycie warstwą śniegu grubości pół metra kilometrowej trasy szerokości 60 m to jednorazowy koszt 20–30 tys. zł. Jednak w zależności od pogody naśnieżania trzeba powtarzać. A także codziennie (a często dwa razy dziennie) wyrównywać powierzchnię stoku ratrakami. Sztuczny śnieg to obciążenie dla środowiska Z raportu US National Ski Areas Association wynika, że przeciętnie kurort wydaje w sezonie 606 tys. dol., naśnieżając średnio ok. 80 hektarów stoków. Drogo pozyskany surowiec nie może się tak po prostu rozpuścić. W Alpach stosuje się m.in. snow-farming. Warstwę starego śniegu pokrywa się półmetrową warstwą kory i przechowuje. Ok. 20 proc. rozpuszcza się podczas letnich miesięcy, ale reszta posłuży podczas następnej zimy. „Wytwarzanie śniegu nie uratuje biznesu narciarskiego, tylko opóźni ten proces” – pisze Porter Fox w książce o historii narciarstwa i przyszłości śniegu („Deep: The Story of Skiing and the Future of Snow”). – Produkując sztuczny śnieg, pogłębiamy ocieplenie klimatu. Mnóstwo energii potrzebnej do jego produkcji wciąż pochodzi z zasobów nieodnawialnych, np. węgla – dodaje Joanna Mieszkowicz. Ten proces można minimalizować, czerpiąc prąd ze źródeł odnawialnych, np. wody. Taki ekologiczny śnieg powstaje np. w kurorcie Melchsee-Frutt. Można też unikać transportu śniegu ciężarówkami czy helikopterami (jak np. podczas igrzysk zimowych w Kanadzie). Co zrobią kurorty narciarskie bez śniegu? Dr Elizabeth Burakowski zauważa, że w zderzeniu z niepewną przyszłością część kurortów zwłaszcza niżej położonych już dziś – by zatrzymać turystów – zamiast w produkcję śniegu powinna inwestować w inne atrakcje. Gdzie na narty z dziećmi – 5 najlepszych rodzinnych ośrodków w Europie. Wybierając miejsce na rodzinny na wypad na narty z dziećmi, warto brać pod uwagę nie tylko odległość i atrakcje na miejscu, ale również oferty szkółek narciarskich i pakiety bezpieczeńs... – Świetnym przykładem są powstające na Podhalu ośrodki spa i aquaparki, oparte na odnawialnych źródłach geotermalnych – mówi Joanna Mieszkowicz. Zgadza się z nią dr Burakowski i wskazuje na Jay Peak w Vermoncie, który dzięki aquaparkom przetrwał już kilka ciężkich bezśnieżnych sezonów.
Góry dobre na wszystko Masz problem do rozwiązania, idź w góry, poradziła mi kiedyś bardzo dobra znajoma. I miała rację. Od tamtej pory odwiedzam je regularnie, oczywiście nie tylko po to, by poradzić sobie z kłopotami czy oczyścić i uporządkować myśli, ale bardziej by obcować z naturą i jej absolutnym pięknem. Góry są nieokiełznane, tajemnicze i pełne niespodzianek. Zaskakujące i nieprzewidywalne. Nigdy nie wiem, co się wyłoni za kolejnym zakrętem lub podejściem. Bo nawet jeżeli krajobraz jest mi znany, to chociażby wiszące nisko chmury, zmiana pogody, pory dnia lub światło potrafią go zaczarować i całkowicie odmienić. Trudno też przecenić zalety wędrowania, to chyba najbardziej naturalna z aktywności. Nie tylko poprawia się nasza kondycja, poziom szczęścia za sprawą endorfin, ale też siła woli. Motywujemy się z każdym krokiem, żeby wejść wyżej i zajść dalej. A potem nagradzamy się, odpoczywając na górskich łąkach, skalnych półkach lub zamawiając pyszne dania w schroniskach, bo przy okazji spalamy mnóstwo kalorii. Zaczynamy smakować życie, rytm natury, jej nieposkromioną witalność i energię, a jednocześnie jesteśmy otoczeni ciszą i w nas samych pojawia się spokój. Niedawno wróciłam z austriackich Alp, doliny Zillertal, i to, co mnie tam zachwyciło poza widokami, to mijani na szlaku seniorzy z kijkami i plecakami, którzy w taki właśnie sposób spędzają wolny czas. W Europie mamy mnóstwo wspaniałych szlaków trekkingowych i w tym wydaniu Travelera głównie na nich się skupiamy, ale wędrować można wszędzie i zawsze, bo dzięki temu będziemy w doskonałej formie na lata. Agnieszka Franus redaktor naczelna
Alternatywa dla nart. Jak jeździć na snowboardzie
Snowboard powstał z tęsknoty za surfingiem... na śniegu. Oprócz używania deski surferów, snowboardzistów i skateboardzistów łączy nastawienie na zabawę.
W tym artykule: Co łatwiejsze: snowboard czy narty? Jazda na snowboardzie Sprzęt do snowboardu – Co warto wiedzieć Dawno, dawno temu kiedy byłem małym chłopcem, a na świecie nie było jeszcze snowboardu, jeździłem na marnych plastikowych nartach. Na podstępnej muldzie skręciłem sobie oba kolana i zaraziłem obawą, że jest to nieunikniony element narciarstwa. Na szczęście którejś zimy lat 80. XX wieku w garażu w bogatej hamburskiej dzielnicy kupiłem używaną deskę od zdesperowanego pryszczatego młodzika. Pamiętam uczucie zdziwienia, kiedy pierwszy raz wpiąłem się w nią i zjechałem po schodach w domu. Zdziwienie spętaniem nóg nie odstępowało mnie przez pierwszy dzień drogi przez mękę, nauki na zupełnie do tego nienadającym się stoku Kasprowego Wierchu. Jednak ku mojemu zaskoczeniu ze stanu niewiary, że jeżdżenie na desce w ogóle jest możliwe, w ciągu czterech dni przeszedłem do odczuwania pierwszych, silnych snowboardowych przyjemności. Co łatwiejsze: snowboard czy narty? Okazało się, że na desce potrzebujesz zaledwie kilku dni, aby uzyskać płynność i kontrolę jazdy, to znacznie mniej czasu niż na nartach. Zniknęło też uczucie spętania zastąpione satysfakcją i radością zrozumienia sposobów utrzymywania równowagi i niemalże tanecznym balansowaniem ciałem przy skrętach. Nie powróciła też nigdy obawa o kolana. Jeżdżenie na desce jest anatomicznie bezpieczniejsze dla nóg. Niezapomniany jest też pierwszy zjazd po puchu. Wycinanie serpentyn w dziewiczym porannym śniegu, który rozpryskuje się w fontanny skrzące się światłem. Towarzyszy temu magiczne uczucie zespolenia z górą i płynącym pod tobą śniegiem. To taki drobny moment absolutnego szczęścia. Deska jest znacznie łatwiejsza od nart. Ma więcej luzu niż narty. Nie jest też używana do pracy, chyba że przez instruktorów snowboardu. Ludzie jeżdżący na desce w latach 80. i wczesnych 90. mieli się do narciarzy tak jak surferzy do ludzi uprawiających narciarstwo wodne. Teraz firmy narciarskie wchłaniają snowboardowe, a narciarze zastępują sztywne reguły zachowania i obcisłe ubiory luzem zainspirowanym przez deskarzy. Jednak jeszcze niedawno deskarze nie mieli wstępu na wiele stoków. Jeździli więc poza trasami, między drzewami, na dziko. W takich warunkach deska znów jest znacznie łatwiejsza od nart. Jak dobrać deskę snowboardową? Praktyczne wskazówki na co warto zwrócić uwagę Sporty zimowe zyskują coraz większą popularność. O ile narciarstwo zjazdowe wciąż jeszcze króluje na polskich stokach, to należy wyraźnie zaznaczyć, że coraz więcej miłośników biał... Jazda na snowboardzie Z powodu większej subtelności w utrzymywaniu równowagi i krótszej niż na nartach krawędzi deskarz musi bardziej „współpracować” z górą – z terenem, przez który jedzie. Dlatego deskarzom w przenośni i dosłownie bliżej jest do podłoża. Więcej czasu spędza się w bliskim kontakcie ze śniegiem, bo łatwiej jest uklęknąć, usiąść, położyć się, a podczas skrętu można efektownie szurnąć ręką po stoku, wzbudzając dodatkową kurzawę. Snowboard to sport bardzo towarzyski. Nieodłącznym elementem snowboardingu są „sesje” wspólnego siedzenia, opowiadania o jeżdżeniu, podziwiania gór, obserwowania innych deskarzy. Czasem sesje są nawet ważniejsze niż samo jeżdżenie. Można też zamiast zjeżdżać, zbudować małą skocznię, ubijając śnieg deską, i skacząc po kolei. Potem podchodzi się, aby omówić skok z kumplami siedzącymi nad skocznią. W miękkich snowboardowych butach znacznie łatwiej jest chodzić niż w narciarskich skorupach. Taka skacząca sesja przyciąga innych deskarzy ze stoku, ich sztuczki, opowieści i wydobywa pochowane po kieszeniach i plecakach czekolady i termosy. Sport zimowy dla dziecka: opcje dla początkujących i zaawansowanych. Który zimowy sport wybrać? Szeroko rozumiane białe szaleństwo to nie tylko świetny sposób na spędzenie weekendu w rodzinnym gronie. Sporty zimowe dla dzieci pozwalają też zadbać o prawidłowy rozwój pociechy. Któr... Sprzęt do snowboardu – Co warto wiedzieć Jest oczywiście dużo różnych sposobów czerpania przyjemności ze snowboardu. I każdy może znaleźć swój własny. Nie wszyscy lubią skakać albo jeździć po puchu. Aby różnorodne przyjemności były coraz większe, rozwinął się cały przemysł produkujący sprzęt. Jak jeździć na snowboardzie? Wiele zależy od samej deski. Napopularniejsze deski snowboardowe to: wąskie i twarde do szybkiego zjazdu alpejskiego, szerokie i dość elastyczne do free-ridingu (jazdy po różnorodnym terenie poza wytyczoną trasą), specjalne deski ułatwiające ślizg w głębokim puchu (swallowtail), free-style do skoków lub rynny, czy też deski do tzw. jibbingu, czyli jazdy po poręczach Nie ma co się zagłębiać w różnorodności innych mniej ważnych elementów sprzętu. Jest w czym wybierać, by zaspokoić najbardziej wysublimowane pomysły na własny styl. Elementem subkultury snowboardowej jest też malowanie lica deski. Tutaj snowboarding bezpośrednio spotyka się z graffiti. Niektórzy deskarze sami dobierają i malują wzory. Poznałem chłopaka, który zrobił deskę ze sklejki, przykleił plastikowy ślizg, krawędzie wykroił z puszek i zjeżdżał z Kasprowego Wierchu w gumofilcach przywiązanych grubym sznurkiem. Po ponad 30 latach od wymyślenia snowboarding stał się tak powszechny, że narciarze przyzwyczaili się do deskarzy i pogodzili z koniecznością dzielenia się górami. Coraz więcej osób potrafi jeździć i na boazerii, i na parapecie. Deskarze dochowali się też dzieci w wieku zjazdowym. I tu niespodzianka: wielu z moich znajomych deskarzy woli, by małe dziecko zaczynało naukę od nart. Tłumaczą to tym, że narty dają większe bezpieczeństwo przy nie do końca jeszcze rozwiniętym zmyśle równowagi dziecka, że są trudniejsze do nauczenia, więc dziecko samo później nauczy się jeździć na desce i pewnie przy desce zostanie. Narty są z całą pewnością bardziej uniwersalne. A konieczność opanowania trudniejszej techniki wielu narciarzy poczytuje za szlachetną cechę i powód do dumy. Na szczęście ja nie muszę się tym przejmować i po prostu mogę cieszyć się tym, że wymyślono deskę.
PREHISTORYCZNY ZESPÓŁ stojących kamieni znany jako Stonehenge od wieków intrygował i zadziwiał obserwatorów. Imponujący pomnik prehistorii przyciągnął na angielską równinę Salisbury miliony turystów. Magazyn National Geographic wielokrotnie w swej historii opowiadał czytelnikom o Stonehenge i pokazywał jego obrazy. Pierwsze było zdjęcie wykonane z lotu ptaka. Opublikowanie go w maju 1922 r. było możliwe dzięki wykorzystaniu najnowocześniejszej technologii tamtej epoki: samolotu. Okładka niniejszego wydania ma wam pokazać Stonehenge, jakiego nie widzieliście. Zleciliśmy to zadanie dwójce pomysłowych fotografów: Alice Zoo dokumentowała związki ludzi z neolitycznymi miejscami, zaś Reuben Wu zamieniał krajobraz w krainę z innego świata, przesyconą tajemnicą. Następnie postanowiliśmy pójść o krok dalej: stworzyć wciągający model 3D neolitycznej konstrukcji, w wysokiej rozdzielczości, z zastosowaniem fotogrametrii. Zatrudniliśmy więc badacza National Geographic i fotografa Martina Edströma. On i jego zespół przy wykorzystaniu drona wykonali ponad 7 tys. zdjęć miejsca ze wszystkich stron i przetworzyli je w cyfrową replikę, która pokazana jest na górze strony. Od 134 lat przesuwamy granice opowiadania historii i teraz mam przyjemność podzielić się z Wami naszą najnowszą pracą. Wejdź na @natgeo na Instagramie, aby poznać wciągający model Stonehenge, i odwiedź stronę ngm.com, aby zobaczyć więcej zdjęć i filmów z tego miejsca. Dziękuję, że czytasz National Geographic. David Brindley p.o. redaktor naczelny
Hiszpania to jeden z najchętniej odwiedzanych krajów świata. Trzeci pod względem liczby skarbów wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO. To też kraj fascynującej historii i kultury, którego mieszkańcy chyba jak żadni inni potrafią celebrować życie. Biorą udział w setkach fiest odbywających się tutaj co roku. Wieczory spędzają na wspólnym śpiewaniu, ucztowaniu i rozmowach. Coraz więcej Polaków kupuje tam mieszkania, żeby mieć w Hiszpanii swój drugi dom. Dzięki bogatej siatce połączeń lotniczych z Polski zapewne kraj ten stanie się jednym z najchętniej odwiedzanych również podczas tych wakacji, czy to na dłuższy, czy na krótszy pobyt. Dlatego mamy dla Was kilka wyjątkowych propozycji, które wychodzą poza utarte szlaki. Piszemy o Katalonii śladami Pabla Picassa, o pielgrzymowaniu przez Kantabrię, dizajnerskiej Walencji, leniuchowaniu na Minorce czy szukaniu Don Kichota w La Manchy. Ale to nie wszystko. Dla miłośników pociągów przygotowaliśmy wyjątkowy prezent: e-book, przewodnik po najpiękniejszych trasach pociągowych Szwajcarii (kod QR do pobrania e-booka znajdziecie w magazynie), oraz ranking 13 najciekawszych rzek na spływ kajakowy w Polsce. Bez względu jednak na to, gdzie wyruszycie, w imieniu całej redakcji Travelera życzę Wam bardzo udanych wakacji. Zapraszamy do kiosków, salonów prasowych oraz na www.kultowy.pl.
Chroniąc ziemię przodków – DRZEWA SĄ DLA NAS BARDZO CENNE – mówi Priscilla Hunter. – Wierzymy, że mieszkają w nich duchy naszych przodków. Hunter jest członkinią rdzennego ludu Pomo z północnej Kalifornii. Jest także założycielką i przewodniczącą Międzyplemiennej Rady Sinkyone Wilderness. W 1997 r. rada nabyła 1556 ha dzikich terenów Sinkyone, ok. 320 km na północ od San Francisco, wzdłuż Lost Coast, czyli Zagubionego Wybrzeża. Jest „zagubione”, ponieważ malownicza droga stanowa nr 1 omija je, odsuwając się od morza, aby uniknąć nierównego przybrzeżnego terenu. Można również powiedzieć, że zaginęło, ponieważ mniej niż 2 proc. pierwotnych starych sekwoi przetrwało wycinkę przeprowadzoną kilkadziesiąt lat temu. Teraz 10 plemion, które utworzyły konsorcjum, pracuje nad ochroną i zachowaniem swojej świętej ziemi. Zapytałem Hunter, jak to robią. – Regeneracja obszaru, który był poddany kompleksowej wycince, zajmuje dużo czasu – powiedziała. – Ludzie pytają: „Jak sobie z tym radzicie?”. Po prostu pozwalamy mu się uzdrowić. Te działania zwróciły społeczną uwagę. W grudniu 2021 roku Save the Redwoods League, organizacja non profit działająca na tym obszarze, przyznała radzie 212 ha kalifornijskiego lasu przybrzeżnego. Oznaczony jako Tc’ih-Léh-Dûñ – co w języku Sinkyone oznacza „miejsce śmigających ryb” – obejmuje prawie 81 ha starych sekwoi. – Byliśmy bardzo zadowoleni, że mamy miejsce, w którym wciąż rosną wiekowe drzewa – mówi Hunter. – Różne stworzenia – ryby, ptaki itd. – będą miały tam bezpieczne miejsce. Rada Sinkyone jest tylko jednym z przykładów tego, jak społeczności rdzennych mieszkańców w USA i Kanadzie odzyskują kontrolę nad swoją ziemią. Nasz materiał z tego miesiąca pt. „Oto my” (str. 54) odkrywa, w jaki sposób autochtoniczne ludy odzyskują suwerenność i odbudowują kultury. Dziękuję, że czytasz National Geographic. David Brindley p.o. redaktor naczelny
Czas na Bałtyk Są morza cieplejsze, błękitniejsze, większe i głębsze, również bardziej słone i z gwarantowaną słoneczną pogodą. Jednak to właśnie Bałtyk wybieramy najczęściej, żeby spędzić nad nim wakacje. Gdy myślę o resecie, o ciszy i spokoju, a uwielbiam podróżować poza sezonem, to moim pierwszym wyborem jest właśnie nasze morze. Bałtyk urzeka mnie swoją nieprzewidywalnością, szerokimi plażami i tą mistyczną atmosferą, którą mają tylko morza północy. A którą odnajdziemy chociażby na Mierzei Kurońskiej, gdzie w przesiąkniętych żywicą lasach umieszczono rzeźby czarownic i innych mitycznych postaci. Gdzie wenę do tworzenia swoich dzieł odnalazł m.in. Tomasz Mann, który miał tam swój ukochany azyl. Mnóstwo tu też historii o naszej części Europy zapisanej w miastach i zabytkach, które powstawały dzięki bogactwom, jakie przez ten region transportowano. Sztokholm, Kopenhaga to miasta, które zwiedza się z przyjemnością, bo są otwarte na swoich mieszkańców i tak zorganizowane, by wszystkim żyło się dobrze. Mam nadzieję, że spodoba się Wam to wydanie Travelera poświęcone Bałtykowi, nie tylko jako inspiracja na wakacje. Tysiące wysp, ponad 8 tys. km wybrzeża, najpiękniejsze plaże świata, wyjątkowe miasta, miasteczka i wioski. A do tego pyszne świeże ryby. Trudno nie nabrać apetytu na Bałtyk. Redaktor naczelna Agnieszka Franus
Połączenia, które dają nam zdrowie OTACZAJĄCY NAS ŚWIAT poznajemy zmysłami: dotykiem, wzrokiem, słuchem, węchem i smakiem. Wśród tych pięciu dotyk jest szczególnie ważny, co potwierdza rosnąca liczba badań. Jak pisze autorka okładkowego artykułu Cynthia Gorney: większość ludzi potrzebuje fizycznej obecności drugiego człowieka. Pocieszającego dotyku. Potrzebujemy tego, by zachować zdrowie. W Szkole Kreatywności we włoskiej Andrii dzieci uczą się tego od wczesnych lat. – Kultura dotyku jest tam codziennością – mówi fotografka Lynn Johnson. – To bardzo fizyczne. Uczniowie zawsze się przytulają i całują. Dzieci np. oddają się zabawie, w której uczeń z zasłoniętymi oczami próbuje rozpoznać kolegę z klasy za pomocą dotyku. Johnson mówi, że zawsze im się udaje. Zilustrowanie artykułu wymagało od fotografki pokazania siły dotyku za pomocą obrazów. Jak mi opowiadała, w tym celu wyjechała z misją: szukać sytuacji, ludzi, dla których dotyk jest krytyczną częścią ich życia. Ich przetrwaniem, orientacją w świecie. Ta misja zaprowadziła ją m.in. do Margaret Malarney i jej rodziny w Chagrin Falls w stanie Ohio (patrz str. 58). – Poznałam Margaret, gdy była ledwie przytomna. Na jej twarzy nie dostrzegałam żadnych reakcji – wspomina Johnson. Ale podczas serii wizyt w trakcie siedmiu miesięcy fotografka była świadkiem zmiany. – Widziałam, jak rodzina za pomocą fizycznych działań przywraca ją do życia. Nie znamy stojących za tym procesów; nie wiemy, dlaczego tak się dzieje. A jednak możemy uwierzyć, że dotyk ma siłę. Dziękuję, że czytasz National Geographic. David Brindley p.o. redaktor naczelny