Najpiękniejsze jeziora Polski – zatopione lasy, fiordy i turkus
Najpiękniejsze jeziora w Polsce przyciągają turystów nie tylko krystalicznie czystą wodą, ale i malowniczym otoczeniem. Niektóre z nich są ukryte wśród dzikiej przyrody, inne zachwycają popularnymi plażami i infrastrukturą dla aktywnych. Poznaj miejsca, które warto zobaczyć choć raz w życiu.
Spis treści: Gdzie leżą najpiękniejsze jeziora w Polsce? Te miejsca pokochali żeglarze i miłośnicy biwaków Jezioro Nidzkie: oaza ciszy i poezji w sercu Puszczy Piskiej Jezioro Niegocin: mazurska legenda o miłości i trzynastej córce rybaka Jezioro Drawsko: dwanaście wysp i ślady dawnych mieszkańców na Bielawie Jezioro Piaseczno: krystaliczna woda i zatopiona tajemnica z czasów wojny Jezioro Łebsko: pomiędzy morzem, ruchomymi wydmami i muzeum Słowińców Jezioro Wigry: ślady królów, duch Kamedułów i wypoczynek na wodzie Jezioro Śniardwy: największe w Polsce i pełne żeglarskich wyzwań Jezioro Okonińskie: plaże, grzyby i spokój Tucholskiego Parku Krajobrazowego Jezioro Pile: tajemniczy zatopiony las i wojskowa zagadka pod taflą Jezioro Czorsztyńskie: zamki, legenda o Inkach i widok na Tatry Polskie jeziora zajmują mniej niż 1% powierzchni kraju, jednak w skali Europy wcale nie wypadamy tak źle. Co więcej, mimo stosunkowo niewielkiego udziału w krajobrazie, nasze jeziora zachwycają różnorodnością i malowniczym otoczeniem, które sprawia, że są idealnym miejscem na weekendowy odpoczynek wiosną i latem. Niektóre leżą w sercu dzikiej przyrody, inne w sąsiedztwie urokliwych wsi i miasteczek, a niemal wszystkie oferują ciszę, spokój i widoki niczym z pocztówek. To właśnie te krajobrazy – z taflą jeziora odbijającą chmury i zieleń polskich łąk – sprawiają, że chce się wracać. Gdzie leżą najpiękniejsze jeziora w Polsce? Te miejsca pokochali żeglarze i miłośnicy biwaków Kierunkiem numer jeden dla miłośników żeglowania, biwakowania pod chmurką i obcowania z naturą wydają się niewątpliwie Mazury, często nazywane „polską Finlandią” i „Krainą Tysiąca Jezior”. To miejsce akcji wielu znanych powieści. Mazurskie krajobrazy pojawiają się m.in. w twórczości Zbigniewa Nienackiego, autora serii o Panu Samochodziku, oraz w prozie Melchiora Wańkowicza, który uwiecznił piękno tych terenów w reportażach i esejach podróżniczych. Najpiękniejsze jeziora w Polsce to nie tylko Pojezierze Mazurskie. Poznaj subiektywny ranking TOP 10 jezior i zalewów w naszym kraju, które zasługują na miano najpiękniejszych. Szczegółowy opis i zdjęcia każdego z nich do sprawdzenia w dalszej części artykułu. Jezioro Nidzkie: oaza ciszy i poezji w sercu Puszczy Piskiej Listę otwiera Jezioro Nidzkie, położone w samym sercu Puszczy Piskiej na Mazurach. To jedno z najbardziej dzikich i nieujarzmionych jezior w Polsce. W większości jego obszaru obowiązuje zakaz używania silników spalinowych, co zapewnia wyjątkową ciszę i spokój – idealne warunki do wypoczynku z dala od zgiełku. Jedynie północno-zachodnia część jeziora, w okolicach Rucianego-Nidy, stanowi wyjątek od tej reguły. Prawdziwą perłą nad brzegiem jeziora jest leśniczówka Pranie – miejsce nierozerwalnie związane z twórczością Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego. To właśnie tutaj poeta tworzył swoje najważniejsze dzieła, takie jak Niobe, Wit Stwosz, Pieśni, Ezop świeżo malowany czy Ojczyzna. Obecnie w leśniczówce działa muzeum jego imienia, które latem tętni życiem artystycznym. Koncerty muzyki poważnej, wieczory z piosenką literacką, spotkania autorskie i wystawy tworzą tu niepowtarzalny klimat, który przyciąga nie tylko miłośników poezji. To miejsce, które działa na wszystkie zmysły i zostaje w pamięci na długo – zarówno ze względu na swoją przyrodę, jak i wyjątkowe dziedzictwo kulturalne. Jezioro Niegocin: mazurska legenda o miłości i trzynastej córce rybaka Jezioro Niegocin, położone w sercu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, to trzeci co do wielkości akwen w regionie. Rozciąga się na powierzchni 26 km², a jego głębokość sięga prawie 40 metrów. Leży na popularnym szlaku wodnym łączącym Giżycko z Mikołajkami, Węgorzewem, Rucianem-Nidą i Piszem, co czyni go ważnym punktem dla żeglarzy i wodniaków. Gęsta sieć kanałów sprawia, że jezioro jest świetnie skomunikowane z innymi mazurskimi zbiornikami. Ta część Wschodnich Mazur słynie z ciszy i kojących widoków. Na wschodnim krańcu jeziora znajduje się tajemniczo brzmiąca Wyspa Miłości. Związana jest z nią lokalna legenda o Galinie – trzynastej córce rybaka, która zakochała się w młodzieńcu z lądu. Ich uczucie nie miało szczęśliwego zakończenia, ale przetrwało w pamięci mieszkańców. Dziś historię tej miłości symbolizuje rzeźba stojąca na Placu Grunwaldzkim w Giżycku, mieście znanym z nowoczesnej Ekomariny oraz słynnego mostu obrotowego – jednej z największych atrakcji turystycznych regionu. Jezioro Drawsko: dwanaście wysp i ślady dawnych mieszkańców na Bielawie Jezioro Drawsko, położone na Pojezierzu Drawskim w województwie zachodniopomorskim, to jeden z najbardziej malowniczych akwenów północno-zachodniej Polski. Leży na terenie Drawskiego Parku Krajobrazowego, a jego największym wyróżnikiem są aż dwanaście wysp rozsianych po tafli jeziora. Największa z nich – Bielawa – kryje ślady wczesnego osadnictwa, co czyni to miejsce wyjątkowo ciekawym nie tylko dla miłośników natury, ale i historii. W pobliżu jeziora znajduje się znany kurort Czaplinek – miasteczko, które zyskało literacki rozgłos dzięki serii książek Małgorzaty Musierowicz. To właśnie tutaj wypoczywała rodzina Borejków, bohaterowie popularnego cyklu „Jeżycjada”. Nad Drawskiem znajdą coś dla siebie zarówno fani spokojnego wypoczynku, jak i osoby szukające aktywnych form relaksu — od żeglowania po piesze wędrówki wśród jezior i pagórków. Jezioro Piaseczno: krystaliczna woda i zatopiona tajemnica z czasów wojny Jezioro Piaseczno, położone na Pojezierzu Łęczycko-Włodawskim w województwie lubelskim, słynie z wyjątkowo czystej wody i malowniczych krajobrazów. To popularne miejsce wypoczynku przyciąga miłośników plażowania, kąpieli i nurkowania, oferując doskonałe warunki zarówno dla rodzin, jak i osób szukających kontaktu z naturą. Ale pod taflą spokojnej wody kryje się coś więcej. Według lokalnych opowieści, na dnie jeziora spoczywa wrak samolotu Junkers, który miał zostać zestrzelony przez partyzantów podczas II wojny światowej. Choć nie wszystkie źródła potwierdzają tę historię, to właśnie ta tajemnica rozpala wyobraźnię nurków i pasjonatów historii. Z tego powodu jezioro cieszy się również popularnością wśród eksploratorów podwodnych zagadek. Jezioro Łebsko: pomiędzy morzem, ruchomymi wydmami i muzeum Słowińców Jezioro Łebsko, trzecie pod względem wielkości jezioro w Polsce, znajduje się tuż przy wybrzeżu Bałtyku, na terenie Słowińskiego Parku Narodowego. Jego wyjątkowe położenie – w sąsiedztwie ruchomych wydm Mierzei Łebskiej – sprawia, że region ten zachwyca nie tylko miłośników przyrody, ale również odkrywców i podróżników z antropologiczną żyłką. Latem po jeziorze kursuje statek turystyczny, którego trasa obejmuje kilka niezwykle interesujących przystanków. We wsi Kluki można odwiedzić Muzeum Wsi Słowińskiej, które pielęgnuje kulturę kaszubskich Słowińców i ukazuje codzienne życie tej dawnej społeczności. Z kolei Wyrzutnia Rakiet, zlokalizowana w pobliżu Łeby, to miejsce z wojenną przeszłością i nutą adrenaliny – niegdyś teren badań balistycznych, dziś chętnie odwiedzane przez turystów. Jezioro Wigry: ślady królów, duch Kamedułów i wypoczynek na wodzie Jezioro Wigry, największy akwen Suwalszczyzny, ma nie tylko niezwykłe walory przyrodnicze, ale i bogatą historię. Już w czasach jagiellońskich okolice jeziora słynęły z królewskich polowań — to właśnie tu przyjeżdżali władcy i możni, by odpocząć wśród dzikiej przyrody. Dziś Wigry przyciągają zupełnie innych gości: żeglarzy, rowerzystów, piechurów i miłośników zabytków. Nad brzegiem jeziora znajduje się dawny klasztor Kamedułów, malowniczo położony na półwyspie. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków regionu, a zarazem miejsce kontemplacji i wyjątkowej architektury. Wokół jeziora wytyczono liczne trasy piesze i rowerowe, a wypożyczalnie sprzętu wodnego umożliwiają podziwianie Wigier także z perspektywy tafli jeziora. W pobliżu znajduje się też Wigierski Park Narodowy. Jezioro Śniardwy: największe w Polsce i pełne żeglarskich wyzwań Jezioro Śniardwy to prawdziwa perła Krainy Wielkich Jezior Mazurskich — największy naturalny zbiornik wodny w Polsce. Powierzchnia akwenu i jego otwarte przestrzenie robią ogromne wrażenie, szczególnie na wodniakach, którzy licznie wybierają to miejsce na letnie rejsy. Ale Śniardwy to nie tylko przestrzeń. Płytkie i kamieniste dno w wielu miejscach stanowi niemałe wyzwanie dla żeglarzy, wymagając od nich umiejętności i znajomości akwenu. Mimo trudności, jezioro nie traci na popularności — przeciwnie, dla wielu pasjonatów żeglowania to jedno z najbardziej ekscytujących miejsc w Polsce. Otoczone licznymi przystaniami i bazami wodnymi, Śniardwy to idealna baza wypadowa do dalszej eksploracji Mazur. Jezioro Okonińskie: plaże, grzyby i spokój Tucholskiego Parku Krajobrazowego Jezioro Okonińskie, położone na terenie Tucholskiego Parku Krajobrazowego, to idealne miejsce dla tych, którzy szukają wyciszenia wśród natury. Ten polodowcowy akwen rynnowy wyróżnia się nie tylko malowniczym położeniem, ale też różnorodnymi możliwościami wypoczynku w rytmie sezonów. Latem przyciąga turystów dobrze zagospodarowanymi, łatwo dostępnymi plażami, które zachęcają do kąpieli i opalania. Jesienią z kolei okoliczne lasy stają się rajem dla grzybiarzy – zapach ściółki i złote liście tworzą niemal baśniową atmosferę. To miejsce, które łączy spokojny relaks z przyrodniczym bogactwem Borów Tucholskich. Jezioro Pile: tajemniczy zatopiony las i wojskowa zagadka pod taflą Jezioro Pile, leżące na Pojezierzu Drawskim, to propozycja dla tych, którzy szukają nie tylko pięknych krajobrazów, ale i nuty tajemnicy. Akwen znajduje się na malowniczym szlaku kajakowym rzeki Piławy i od lat przyciąga miłośników wodnych przygód. To, co wyróżnia jezioro, kryje się jednak pod jego powierzchnią. Według lokalnych przekazów, część jednej z wysp została zatopiona w wyniku eksplozji materiałów pozostawionych przez stacjonujące tu wojska radzieckie. Efektem wybuchu jest tzw. „zatopiony las” – gęstwina drzew, które osunęły się do jeziora i do dziś tworzą fascynujący, podwodny krajobraz. Dla nurków to nie lada gratka i jedno z najbardziej unikalnych miejsc do eksploracji w Polsce. Okoliczności eksplozji do dziś pozostają niewyjaśnione. Jezioro Czorsztyńskie: zamki, legenda o Inkach i widok na Tatry Jezioro Czorsztyńskie, sztuczny zbiornik wodny położony w Kotlinie Nowotarskiej, pierwotnie powstało jako zapora przeciwpowodziowa. Dziś to jedno z najciekawszych miejsc wypoczynkowych na południu Polski – z malowniczymi krajobrazami, historycznymi zamkami i dostępem do różnorodnych atrakcji przez cały rok. Po jeziorze kursują statki wycieczkowe, z których podziwiać można zamek w Niedzicy i ruiny zamku w Czorsztynie – dwa obiekty, których losy nierozerwalnie wiążą się z historią Polski i Węgier. Szczególne emocje budzi legenda o inkaskim skarbie i tajemniczym testamencie, który miał trafić do Niedzicy w XVIII wieku. To wątki, które nadal rozpalają wyobraźnię turystów. Zimą okolice jeziora przyciągają narciarzy – stok na górze Wdżar to popularne miejsce do szusowania z widokiem na Tatry. Niezależnie od pory roku, Czorsztyn łączy aktywny wypoczynek z historią i nutą tajemnicy. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Z kopalni do tajemnicy: co się kryje na dnie Jeziora Szmaragdowego
Jezioro Szmaragdowe to sztuczny zbiornik wodny na obrzeżach Szczecina, powstały przez zalanie dawnej kopalni kredy. Zachwyca intensywnym, szmaragdowym kolorem wody (dzięki węglanowi wapnia), atrakcjami przyrodniczymi i lokalnymi legendami.
Spis treści: Historia kopalni kredy i geneza Jeziora Szmaragdowego – katastrofa z 1925 roku Geologia Jeziora Szmaragdowego i parametry hydrologiczne – jak powstał ten niezwykły zbiornik? Przyroda Jeziora Szmaragdowego – ekosystem, fauna, flora i znaczenie środowiskowe Atrakcje wokół Jeziora Szmaragdowego – szlaki, ruiny, punkty widokowe i infrastruktura Legenda Skarbka nad Jeziorem Szmaragdowym – tajemnicza opowieść z duchami i skarbem Dojazd do Jeziora Szmaragdowego, parking, komunikacja i zasady bezpieczeństwa Pełne zanurzenie się w temat Jeziora Szmaragdowego odsłania historię dawnej kopalni margli i kredy, eksploatowanej od połowy XIX wieku przez szczecińską cementownię „Stern”. W 1925 roku doszło do katastrofalnego zalania wyrobiska wskutek natrafienia na warstwę wodonośną. Powstały zbiornik o głębokości dochodzącej do 18 m, którego barwę wody nadaje rozpuszczony kalcyt i węglan wapnia. Otoczenie zagospodarowało się naturalnie: powstały szlaki spacery, punkty widokowe i ruiny dawnej infrastruktury górniczej, co sprawia że jezioro to nie tylko miejsce naukowe, lecz i rekreacyjne. Jest tu jeden z bardziej malowniczych szlaków pieszych w Polsce. Historia kopalni kredy i geneza Jeziora Szmaragdowego – katastrofa z 1925 roku Kopalnia kredy i cementownia „Stern” Eksploatacja porwaków kredy i margla rozpoczęła się tu w 1862 roku, a prace prowadzone były przez zakład cementowy „Stern”, często utożsamiany także z cementownią AG z Żelechowa. Wydobyty urobek transportowano kanałem Regalicą w kierunku Odrzańskiego zakładu cementowego, a nadkład – materiał skał nieprzydatny – odkładano na hałdę, znaną dziś jako Wzgórze Widok. Początkowo eksploatację prowadzono ponad poziomem wód gruntowych. Z czasem jednak zasoby kredy zaczęły się wyczerpywać powyżej poziomu wód, co przełożyło się na systematyczne pogłębianie wyrobiska – ostatecznie aż do 20 metrów poniżej otaczającego terenu, eksponując pionowe ściany margli. Dzięki dobrej jakości surowca dentowego, cement portlandzki z tej miejscowej kopalni i cementowni zyskał renomę w regionie, rozwijając się przez ponad sześć dekad. Zalanie wyrobiska – 16 lipca 1925 Tradycyjnie uważa się, że 16 lipca 1925 roku robotnicy natrafili w ścianie południowej wyrobiska na warstwę piasków zawodnionych, co doprowadziło do gwałtownego wylania się wód gruntowych i całkowitego zalania kopalni. Ten dramatyczny moment zakończył eksploatację w miejscu, gdzie dziś rozciąga się Jezioro Szmaragdowe. Wydarzeniu towarzyszyło częściowe osunięcie się ściany kopalni, co utworzyło charakterystyczny stożek osuwiskowy u stóp wyrobiska. Istnieją jednak głosy w środowisku lokalnych historyków i edukatorów, jak Przemysław Olejnik z Centrum Edukacji Leśnej „Szmaragd”, którzy kwestionują wersję o katastrofie. Według nich brak twardych dowodów źródłowych (np. prasowych), a zdjęcia z kilku lat po 1925 r. sugerują, że zalanie nastąpiło stopniowo, w czasie kilku lat, a nie nagle. Mogła temu towarzyszyć również zła sytuacja finansowa kopalni, a ewentualne zamknięcie było świadomą decyzją, a nie skutkiem feralnego wypadku. Pomimo tej wersji zdarzeń, większość przewodników i oficjalnych materiałów turystycznych przyjmuje wersję nagłej katastrofy jako podstawę legend i opowieści lokalnych. Pozostałości przemysłowe Do dziś w najgłębszych partiach jeziora, sięgających nawet 18 m, można obserwować fragmenty dawnego sprzętu kopalnianego – wagoniki wąskotorowe, maszyny górnicze i narzędzia. Na brzegu zbiornika zachował się kwintesencjonalny artefakt tamtego przemysłowego krajobrazu – betonowy mostek będący resztą torowiska używanego do transportu kredy z kopalni do cementowni. W 1959 roku odnotowano kolejne osunięcie części południowej ściany wyrobiska, co doprowadziło do powiększenia stożka osuwiskowego i jednocześnie zmniejszenia powierzchni jeziora o około 0,4 ha. Od tego czasu zbiornik jest zasilany wodą gruntową, której nadmiar spływa do systemu kanalizacyjnego przy mostku widokowym. Strome ściany kopalni nadal podlegają procesom geodynamicznym: obrywom, osunięciom, erozji abrazyjnej – co nadaje temu miejscu ciągłej dynamiki krajobrazowej. Geologia Jeziora Szmaragdowego i parametry hydrologiczne – jak powstał ten niezwykły zbiornik? Parametry jeziora Jezioro Szmaragdowe to niewielki, lecz głęboki zbiornik o powierzchni około 28 540 metrów kwadratowych (2,85 ha). Jego długość w linii prostej wynosi około 289 metrów, a maksymalna szerokość dochodzi do 165 metrów. Jezioro charakteryzuje się relatywnie dużą głębokością w stosunku do swojej powierzchni – maksymalna głębokość sięga 18 metrów, natomiast średnia wynosi około 8 metrów. Całkowita objętość wody szacowana jest na ponad 53 300 metrów sześciennych, co stanowi znaczny zasób wodny jak na zbiornik tej klasy. Poziom lustra wody utrzymuje się na wysokości około 42 metrów nad poziomem morza, jednak ze względu na położenie w niecce dawnej kopalni, otaczające brzegi wznoszą się miejscami pionowo nawet na kilkanaście metrów ponad taflę wody. Zbiornik nie posiada naturalnych dopływów ani odpływów – jego zasilanie opiera się na wodach podziemnych, a nadmiar wody odpływa rurami melioracyjnymi. Zbiornik powstał w wyniku zalania wykopu kopalnianego, dlatego jego brzegi mają bardzo strome, sztucznie wykształcone zbocza. Taka specyfika sprawia, że jezioro jest trudne do wykorzystania jako kąpielisko – gwałtowne opadanie dna oraz brak naturalnych plaż uniemożliwiają bezpieczne użytkowanie rekreacyjne. Barwa wody i geologia otoczenia Najbardziej charakterystyczną cechą Jeziora Szmaragdowego jest jego intensywnie zielononiebieski, turkusowy odcień wody. Zjawisko to jest efektem wysokiego stężenia węglanu wapnia, który powstaje w wyniku rozpuszczania kalcytu zawartego w marglu i kredzie – skałach osadowych obecnych w strukturze geologicznej Wzgórz Bukowych. Promienie słoneczne odbijające się od zawieszonych cząsteczek węglanu wapnia powodują zjawisko tzw. rozpraszania Rayleigha, co dodatkowo podkreśla barwę wody. Geologicznie teren ten należy do strefy morenowej, ukształtowanej przez lądolód podczas ostatnich zlodowaceń plejstoceńskich – szacuje się, że obecny krajobraz powstał około 200–300 tysięcy lat temu. Obszar Wzgórz Bukowych zbudowany jest głównie z glin zwałowych, piasków lodowcowych oraz margli i kredy – skał wyjątkowych na skalę regionalną. Ich obecność sprzyjała rozwojowi przemysłu cementowego w XIX wieku i była podstawą działalności kopalni kredy. Strome ściany wyrobiska, obecnie tworzące brzegi jeziora, odsłaniają ciekawe profile geologiczne. Można tam obserwować warstwy sedymentacyjne margli, ułożone poziomo i lekko zapadające ku południowi, a także struktury osadowe – laminacje, fałdy i przekątne uwarstwienia, świadczące o dynamicznych procesach depozycyjnych w paleośrodowisku morskim kredy późnej. Oprócz walorów krajobrazowych i turystycznych, zbiornik ma znaczenie dydaktyczne – stanowi miejsce plenerowych zajęć dla studentów geologii, geografii oraz nauk o środowisku. To naturalne „okno geologiczne” umożliwiające obserwację procesów krasowych, erozji abrazyjnej i osuwisk. Przyroda Jeziora Szmaragdowego – ekosystem, fauna, flora i znaczenie środowiskowe Charakter ekologiczny Jezioro Szmaragdowe zaliczane jest do zbiorników o charakterze mezotroficznym, co oznacza umiarkowany poziom żyzności wody. Tego rodzaju ekosystemy cechują się pośrednią produktywnością biologiczną – ani bardzo ubogą, jak w jeziorach oligotroficznych, ani przesadnie zasobną jak w eutroficznych. Utrzymują względną równowagę między ilością substancji odżywczych a zapotrzebowaniem organizmów żywych. W przypadku Jeziora Szmaragdowego ograniczona jest bioróżnorodność, zwłaszcza w zakresie roślinności brzegowej i wodnej. Zbiornik niemal całkowicie pozbawiony jest szuwarów, sitowisk czy litoralu roślinnego. Wysoka zawartość węglanu wapnia w wodzie oraz strome, sztucznie ukształtowane brzegi ograniczają rozwój typowej flory wodnej. Brak takich siedlisk wpływa bezpośrednio na obecność ptactwa wodnego – gatunki wodno-błotne praktycznie nie gniazdują ani nie żerują na tym terenie. Niekorzystne warunki dla sukcesji roślinności wynikają również z ubogiego dna – mulistego, z niską zawartością materii organicznej. Zjawisko to sprzyja zachowaniu klarowności wody, ale jednocześnie ogranicza rozwój niższych troficznie form życia – glonów, sinic czy makrofitów. Flora i fauna Otoczenie Jeziora Szmaragdowego tworzy las liściasty, będący częścią Puszczy Bukowej – najlepiej zachowanego kompleksu buczyny pomorskiej w północno-zachodniej Polsce. Drzewostan tworzą przede wszystkim buki zwyczajne, uzupełniane lokalnie przez dęby, graby i sosny. W runie leśnym występują rośliny charakterystyczne dla siedlisk cienistych i żyznych – m.in. marzanka wonna, czerniec gronkowy, konwalia majowa, bluszcz pospolity, a także gatunki preferujące suche i nasłonecznione stoki, jak dąbrówka rozłogowa czy sasanka łąkowa. W Puszczy Bukowej obserwuje się dużą różnorodność fauny kręgowców. Z ptaków lęgowych występują: dzięcioł duży, dzięcioł czarny, kukułka zwyczajna, kruk oraz rzadziej puszczyk. Bogata baza pokarmowa i stosunkowo mała presja ludzka sprzyjają także obecności większych ssaków – borsuka, lisa, sarny i dzika. Na terenach porośniętych gęstymi zaroślami można również spotkać zające szaraki i jeże wschodnie. Unikalnym zjawiskiem w skali Szczecina jest obecność kolonii nietoperzy – szczególnie mroczka późnego i nocka rudego – które zimują w podziemnych korytarzach i bunkrach zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie jeziora. Obiekty te pochodzą z okresu międzywojennego i II wojny światowej i stanowią ważne zimowiska nietoperzy w regionie. W wodach jeziora mimo ograniczonych warunków środowiskowych stwierdzono obecność kilku gatunków ryb. Należą do nich płoć, lin, okoń, a także bas słoneczny – gatunek obcy, introdukowany do wielu zbiorników w Polsce. Niewielka ilość tlenu w najgłębszych partiach jeziora, związana z brakiem cyrkulacji i stagnacją wody, ogranicza liczebność populacji ryb, jednak sprzyja obecności niektórych owadów wodnych i larw chruścików. Pomimo ograniczeń biologicznych, Jezioro Szmaragdowe stanowi ważne ogniwo lokalnego ekosystemu. Stanowi siedlisko przejściowe dla wielu gatunków, pełni funkcję retencyjną i mikroklimatyczną oraz tworzy unikalny krajobraz przyrodniczy i edukacyjny w bezpośrednim sąsiedztwie miejskiej aglomeracji. Atrakcje wokół Jeziora Szmaragdowego – szlaki, ruiny, punkty widokowe i infrastruktura Ruiny i miejsca warte odwiedzenia Jezioro Szmaragdowe, mimo niewielkich rozmiarów, jest otoczone licznymi śladami historii przemysłowej, architektonicznej i kulturowej regionu. Najbardziej charakterystycznym elementem jest betonowy mostek – dawny fragment kolejki wąskotorowej, którą transportowano kredę z kopalni do cementowni. Choć dziś nieużywany, mostek zachował oryginalną konstrukcję i pełni funkcję punktu widokowego. Na północno-wschodnim krańcu jeziora znajduje się tzw. grota „Za Łukami” – sztucznie wykonana kompozycja skalna, przypominająca naturalne jaskinie krasowe. Zdobiona wapiennymi formacjami przypominającymi stalaktyty i stalagmity, stanowi ciekawostkę turystyczną, chętnie odwiedzaną przez dzieci i fotografów. Wędrując dalej w stronę południowego wschodu, można natknąć się na ruiny wieży Baresela – punktu widokowego z początku XX wieku, wybudowanego przez przemysłowca Carla Baresela. Wieża, choć dziś w stanie zaawansowanego rozpadu, była niegdyś częścią kompleksu wypoczynkowego, z którego rozciągał się widok na Dolinę Dolnej Odry. Nieopodal, w rejonie obecnego parkingu i zejścia do jeziora, zachowały się fundamenty pałacu rodziny Toepfferów – znanej szczecińskiej familii przemysłowej. Obiekt ten uległ zniszczeniu po II wojnie światowej, ale ślady fundamentów i piwnic wciąż są widoczne w terenie. W otoczeniu można też odnaleźć fragmenty murów oporowych, schodów i platform, świadczących o dawnym zagospodarowaniu terenu. Cały obszar wokół jeziora obfituje w relikty działalności górniczej – zapadliska, betonowe umocnienia, rowy odwadniające, a także ślady torowisk kolejki wąskotorowej, co sprawia, że miejsce to posiada ogromny potencjał edukacyjny i historyczny. Szlaki i punkty widokowe Jezioro Szmaragdowe otacza żółty Szlak Familijny, liczący około 2,5 kilometra długości. Trasa ta jest idealna dla rodzin z dziećmi, seniorów oraz turystów pragnących zobaczyć okolicę bez forsownego wysiłku. Ścieżka prowadzi przez bukowe lasy, wzdłuż brzegów jeziora i kończy się na Polanie Widokowej (znanej także jako Polana Słoneczna), z której rozpościera się szeroka panorama Szczecina oraz doliny Odry. Na trasie znajdują się tablice edukacyjne, ławki, miejsca odpoczynku, a także punkty ogniskowe wyposażone w paleniska i stoły piknikowe. Polana Słoneczna to również znakomite miejsce do obserwacji ptaków oraz punkt spotkań grup turystycznych i szkolnych. W okolicy zachowały się także bunkry i umocnienia z czasów II wojny światowej, wykorzystywane obecnie jako miejsca schronienia dla nietoperzy. Teren wokół jeziora jest poprzecinany siecią leśnych szlaków pieszych i rowerowych o zróżnicowanym stopniu trudności, dzięki czemu każdy turysta znajdzie trasę dopasowaną do swoich możliwości. Infrastruktura turystyczna Na terenie wokół jeziora zorganizowano podstawową, lecz funkcjonalną infrastrukturę turystyczną. Przy wejściu od ul. Kopalnianej znajduje się punkt informacyjny, w którym można uzyskać mapy, informacje o szlakach i atrakcjach. Teren jest wyposażony w ławki, ścieżki zdrowia, wiaty wypoczynkowe, a także drewniane barierki i poręcze w najbardziej stromych fragmentach ścieżek. W sezonie letnim działa mobilna kawiarnia „Szmaragd Cafe”, serwująca napoje i przekąski. Kawiarnia ta funkcjonuje jako punkt gastronomiczny i kulturalny – organizowane są tam niekiedy warsztaty edukacyjne i wydarzenia lokalne. Parking przy ul. Kopalnianej zapewnia dogodne miejsce dla odwiedzających – jest zazwyczaj bezpłatny i posiada miejsca zarówno dla samochodów osobowych, jak i rowerów. Dojazd możliwy jest także komunikacją miejską – linie autobusowe zatrzymują się w pobliżu węzła pieszo-rowerowego przy ul. Batalionów Chłopskich. Teren wokół jeziora objęty jest ochroną krajobrazową – stanowi fragment Szczecińskiego Parku Krajobrazowego „Puszcza Bukowa”, co zapewnia utrzymanie porządku, nadzór służb leśnych oraz zakaz wprowadzania zmian w krajobrazie bez zezwoleń. Spacerując po szlakach, warto przestrzegać zasad turystyki zrównoważonej – nie zrywać roślin, nie zanieczyszczać wody i nie schodzić z wyznaczonych ścieżek. Legenda Skarbka nad Jeziorem Szmaragdowym – tajemnicza opowieść z duchami i skarbem Opowieść ludowa Jedna z najbardziej znanych miejskich legend związanych z Jeziorem Szmaragdowym opowiada o tajemniczym duchu imieniem Skarbek, który miał strzec ogromnego skarbu ukrytego w podziemiach kopalni kredy. Według podania, dawno temu kopalnia funkcjonowała sprawnie i przynosiła znaczne zyski. Jednak pewnego dnia górnicy natrafili w jednym z szybów na skrzynię wypełnioną złotem, klejnotami i tajemniczymi artefaktami. Gdy próbowali wynieść znalezisko na powierzchnię, pojawiła się zjawa – mroczny duch Skarbek, który w przypływie gniewu miał zerwać pieczęć chroniącą wyrobisko przed wodą. Z opowieści wynika, że woda zaczęła wdzierać się do kopalni gwałtownie i w ciągu kilku godzin zalała całą infrastrukturę. Złoto i kosztowności zatonęły w błocie, a duch zniknął – jednak do dziś ma pojawiać się nad taflą jeziora w postaci mgły lub chłodnego podmuchu. Niektóre wersje tej legendy mówią o słyszanych w nocy jękach, dźwiękach dzwonów i odgłosach kopania pod ziemią – mają to być echa przeklętej załogi górniczej, która nigdy nie opuściła kopalni. W innej interpretacji Skarbek był nie duchem zła, lecz opiekunem kopalni, strażnikiem równowagi i uczciwości. Ukaranie chciwości ludzi było formą przywrócenia porządku, a samo jezioro – symbolicznym grobem nie tylko dla złota, ale i dla ludzkiej pychy. Znaczenie legendy Legenda o duchu Skarbku wrosła w krajobraz kulturowy okolic Jeziora Szmaragdowego i do dziś stanowi jeden z najczęściej powtarzanych elementów ustnej tradycji Szczecina. Chociaż nie istnieją żadne źródła naukowe potwierdzające jej prawdziwość, opowieść ta pełni ważną funkcję – ubarwia historię miejsca i działa jak silny magnes turystyczny. Zaintrygowani turyści poszukują w otoczeniu jeziora śladów dawnych sztolni, ukrytych wejść do podziemi czy pozostałości po eksploracjach górniczych. Niektórzy lokalni przewodnicy wzbogacają swoje opowieści o sugestywne rekwizyty – latarnie, mapy, dźwięki – tworząc mroczną narrację idealną na spacery z dreszczykiem. Opowieści o Skarbku przeniknęły także do lokalnej sztuki, literatury i kultury popularnej. Pojawiają się w książkach, spektaklach teatralnych i grach terenowych organizowanych dla dzieci i młodzieży. Znane są też relacje osób twierdzących, że po zmroku odczuwają na polanie nad jeziorem dziwną obecność – co tylko podtrzymuje atmosferę tajemniczości. Legenda pełni więc funkcję elementu tożsamości lokalnej, budując mit wokół miejsca, które z przemysłowego wyrobiska stało się kultowym punktem na mapie Szczecina. Historia ducha Skarbka jest też przestrogą – opowieścią o konsekwencjach chciwości i braku szacunku wobec natury oraz tajemnic, jakie mogą kryć głębiny ziemi. Dojazd do Jeziora Szmaragdowego, parking, komunikacja i zasady bezpieczeństwa Dojazd i parking Jezioro Szmaragdowe znajduje się na południowo-wschodnich obrzeżach Szczecina, w dzielnicy Zdroje – to część prawobrzeżna miasta. Z centrum Szczecina dojazd samochodem zajmuje około 10–12 minut, a głównym punktem orientacyjnym jest skrzyżowanie ulic Kopalnianej i Batalionów Chłopskich. Dojazd możliwy jest zarówno ulicą Gdańską (droga krajowa nr 10), jak i alternatywnie przez ulicę Hangarową. Na miejscu dostępny jest wygodny parking leśny, zlokalizowany tuż przy wejściu na szlaki turystyczne prowadzące wokół jeziora. Parking jest utwardzony, oznakowany i zazwyczaj bezpłatny, choć w sezonie letnim mogą występować ograniczenia miejscowe. Dostępne są również miejsca postojowe dla rowerów oraz stojaki przy wejściu na szlak. Dla niezmotoryzowanych gości dobrym rozwiązaniem jest komunikacja miejska – linie autobusowe kursujące w kierunku dzielnicy Zdroje zatrzymują się w pobliżu jeziora. Najbliższe przystanki to m.in. „Batalionów Chłopskich” oraz „Szkoła przyrodnicza”. Z przystanku pieszy dojście do jeziora zajmuje około 5–10 minut. Infrastruktura i bezpieczeństwo Teren wokół Jeziora Szmaragdowego został przystosowany do potrzeb turystycznych i edukacyjnych. Na miejscu znajdują się tablice informacyjne opisujące historię, geologię oraz przyrodę okolicy. Przez teren przebiegają ścieżki spacerowe, w tym główny szlak familijny, który w większości ma utwardzoną nawierzchnię, co ułatwia poruszanie się rodzinom z wózkami i osobom starszym. Zadbano o małą architekturę turystyczną – dostępne są ławki, wiaty piknikowe, stojaki rowerowe, kosze na śmieci oraz punkty obserwacyjne. W miejscach bardziej stromych zamontowano barierki ochronne i poręcze, zwiększające bezpieczeństwo użytkowników. Kąpiel w jeziorze jest kategorycznie zabroniona. Zakaz ten wynika z kilku powodów: dno zbiornika opada bardzo stromo – już kilka kroków od brzegu głębokość sięga kilku metrów. Dodatkowo na dnie znajdują się pozostałości przemysłowe – m.in. elementy torowiska, maszyn i betonowe konstrukcje, które mogą stanowić zagrożenie. Woda ma także specyficzny skład chemiczny – wysoka zawartość wapnia wpływa na klarowność, ale nie sprzyja florze i faunie kąpielowej. Warto pamiętać, że jezioro i jego otoczenie znajdują się na terenie obszaru chronionego – Szczecińskiego Parku Krajobrazowego „Puszcza Bukowa”. Obowiązuje tu zakaz śmiecenia, rozpalania ognisk poza wyznaczonymi miejscami, zrywania roślin oraz hałasowania. Straż Leśna oraz służby miejskie regularnie patrolują teren, dbając o porządek i bezpieczeństwo odwiedzających. W okresie letnim w rejonie jeziora mogą odbywać się wydarzenia plenerowe – koncerty, pikniki ekologiczne i gry terenowe. W takich dniach zwiększa się liczba odwiedzających, dlatego warto wcześniej zaplanować wizytę i skorzystać z mniej popularnych godzin (np. przedpołudniowych lub popołudniowych w dni powszednie). Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Jezioro Śniardwy – największy słodkowodny akwen w Polsce pełen niespodzianek
Jezioro Śniardwy, nazywane „mazurskim morzem”, imponuje wielkością, wspaniałą przyrodą i niesamowitymi krajobrazami. To wszystko czyni je idealnym miejscem na wypoczynek, krótszy lub dłuższy. Trzeba jednak pamiętać, że ten imponujący akwen ma także drugie, znacznie ciemniejsze oblicze. Co warto wiedzieć na temat największego jeziora w Polsce? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Doskonałe warunki do uprawiania sportów wodnych, świetnie rozwinięte zaplecze turystyczne, piaszczyste plaże i kameralne zakątku, gdzie w ciszy i spokoju można napawać się wspaniałą przyrodą i piękną panoramą – Jezioro Śniardwy mają naprawdę wiele do zaoferowania. Nie można jednak nie wspomnieć, że wspaniałe jezioro nierzadko bywa kapryśne. Pogoda może zmienić się tam w ciągu krótkiej chwili, a na żeglarzy czyhają liczne pułapki, które mogą zaskoczyć nawet doświadczonych sterników i nawigatorów. Jezioro wśród pierwotnej przyrody Mazur Mazurski Park Krajobrazowy bez wątpienia należy do najciekawszych w Polsce. Obszar, który ukształtował się podczas ostatniego zlodowacenia bałtyckiego, zachwyca niemal dzikim charakterem i dużą bioróżnorodnością. Nie można też nie wspomnieć, że miejsce to jest ostatnią ostoją pierwotnego krajobrazu mazurskiego. To właśnie w granicach MPK rozciągają się Śniardwy – największe jezioro w Polsce. Imponujący akwen znajduje się na terenie dwóch powiatów: mrągowskiego i piskiego. Zachodnia cześć jeziora należy do gminy Mikołajki, natomiast wschodnia – do gminu Pisz. Północno-wschodni brzeg znajduje się w granicach gminy Orzysz, z kolei południowo-wschodni – gminy Ruciane-Nida. Nad malowniczymi brzegami Śniardw znajduje się osiem wsi: Popielno, Głodowo, Niedźwiedzi Róg, Okartowo, Nowe Guty, Zdręgowo, Łuknajno. Jak duże jest jezioro Śniardwy? Pojezierze Mazurskie obejmuje swoimi granicami ok. 2700 jezior o powierzchni przekraczającej 1 ha. Śniardwy nie należy do najgłębszych. Pod tym względem, nie zbliża się do czołówki, ale w kontekście powierzchni, nie ma sobie równych. Malownicze jezioro polodowcowe zajmuje aż 113,4 kilometra kwadratowego. To tylko jedna z wielu ciekawostek o Mazurach. Linia brzegowa ciągnie się przez niemal 100 km. Jezioro osiąga długość 22, 1 km i szerokość 13,4 km. W najgłębszym miejscu mierzy 23,4 m, ale średnia głębokość Śniardw to zaledwie 5,3 m. Co do zaoferowania ma największe polskie jezioro? Śniardwy to kierunek nie tylko dla tych, którzy lubią aktywny wypoczynek. Dobrze poczują się tam także wszyscy, którzy urlop spędzać spędzać na plaży. Nie wszystkie jeziora mazurskie oferują rozbudowaną infrastrukturę turystyczną, ale Śniardwy należą do tych, które są doskonale przygotowane na przyjazd letników. Nad malowniczym brzegiem znajduje się wiele piaszczystych plaż, restauracji i barów, a to nie koniec atrakcji, które czekają tam na przyjezdnych. Coś dla piechurów i rowerzystów Jezioro rozciąga się w otoczeniu gęstych lasów sosnowych i świerkowych Puszczy Piskiej. Nie brakuje tam tras pieszych. Niektóre wiodą lasami, wśród wspaniałej mazurskiej przyrody, inne prowadzą wprost do wspaniałych zabytków i punktów widokowych. Także rowerzystów Śniardwy nie pozostawią z niedosytem. Wokół jeziora przebiega trasa rowerowa długości niemal 100 km. Coś dla miłośników sportów wodnych Śniardwy to miejsce uwielbiane przez miłośników kajakarstwa, windsurfingu i żeglarstwa. Na jeziorze panują wymarzone warunki do uprawiania właściwie każdej wodnej aktywności. Nic więc dziwnego, że nie brakuje tam miejsc, gdzie można wypożyczyć niezbędny sprzęt. Coś dla wędkarzy Polskie jeziora to raj dla wędkarzy. Nie inaczej jest w tym przypadku. Śniardwy to jedno z najpopularniejszych łowisk. Mimo dużej presji wędkarskiej i intensywnej gospodarki rybackiej, należy do najbardziej zarybionych akwenów w Polsce. Pływają tam między innymi okonie, szczupaki, leszcze, sandacze, węgorze i płocie. Wielu wędkarzy właśnie ze Śniardw wyciągnęło swój największy okaz. Wyspy na jeziorze Śniardwy Ponad lustro największego jeziora w Polsce wybija się aż osiem wysp o łącznej powierzchni 32 ha. Największą popularnością wśród turystów cieszy się Czarci Ostrów. Nie bez powodu. W dawnych czasach, wyspa była miejscem pogańskiego kultu, gdzie odprawiano pradawne rytuały. W czasach pruskich, znajdował się tam port i twierdza. O popularności wyspy decydują też warunki naturalne. Jest dość wysoka, a przez to – mniej podmokła od pozostałych. Plaże nad Śniardwami Brzegi jeziora są niewysokie i bagniste, a szeroki pas roślinności brzegowej czyni je trudno dostępnymi. Nie oznacza to jednak, że miłośnicy słonecznych kąpieli i beztroskiego plażowania nie mają tam czego szukać. Przeciwnie, właściwie w każdej wsi otaczającej jezioro znajdują się piaszczyste plaże. Większość jest dobrze zagospodarowana i oferuje rozbudowaną infrastrukturę. Jedna z najciekawszych znajduje się we wsi Nowe Guty. W całości pokrywa ją drobny piasek, a zejście do wody jest łagodne. To sprawia, że idealnie nadaje się dla rodzin z dziećmi. W okolicy nie brakuje lokali gastronomicznych, wypożyczalni sprzętu wodnego, domów wypoczynkowych, pensjonatów i hoteli. Punkty widokowe na jezioro Skąd najlepiej podziwiać Śniardwy? Punkt widokowy, który zapewnia najlepszy widok na jezioro, znajduje się w osadzie Łuknajno. Z wieży obserwacyjnej rozpościera się fantastyczna panorama, jednak platforma znajduje się na terenie prywatnym, więc można z niej skorzystać tylko po uiszczeniu opłaty. Alternatywą jest wieża widokowa w Nowych Gutach. Wznosi się tuż przy Mazurskiej Pętli Rowerowej. Ciekawy punkt widokowy znajduje się także w Niedźwiedzim Rogu. Z wysokiego brzegu dawnej bindugi rozpościera się wspaniała panorama jeziora. Można stamtąd podziwiać dwie wyspy: Pajęczą i Czarci Ostrów. Miasta i wsie nad Śniardwami Nad Śniardwami znajduje się kilka ciekawych miejscowości wypoczynkowych. Największą popularnością bez wątpienia cieszą się Mikołajki. Nie bez powodu. To niewielkie miasto skrywa wiele atrakcji. Muzea, zabytki sakralne, bunkry pamiętające II wojnę światową, znajdujące się w pobliżu miasta zamki – to tylko niektóre z nich. Szczególnie dużą popularnością cieszy się Muzeum Reformacji Polskiej i tamtejszy port. Ci, którzy wolą nieco kameralniejszą atmosferę, powinni odwiedzić Popielno, XVII-wieczną wieś. Malownicza osada na Półwyspie Popielniańskim jest otoczona czterema mazurskimi jeziorami. Są nimi: Śniardwy, Bełdany, Jezioro Mikołajskie i Warnołty. Do dziś można tam podziwiać tradycyjną mazurską zabudowę, która jest coraz rzadszym widokiem w regionie. Znajduje się tam także Stacja Badawcza PAN, słynąca z hodowli konika polskiego. To nastrojowe miejsce warto odwiedzić także dla tamtejszych ścieżek przyrodniczych. Lokalna kuchnia Świeżo wyłowione z jeziora ryby są głównym przysmakiem w tamtejszych restauracjach. Głównym, ale nie jedynym. Lokalna kuchnia ma do zaoferowania więcej frykasów. Wypoczywając nad Śniardwami, warto spróbować wyśmienitych pierogów z kaszą gryczaną i ze skwarkami. Znanym i cenionym przysmakiem są także kartacze, czyli owalne kluski ziemniaczane z mięsnym farszem. Ciemna strona Śniardw Mazury to bez wątpienia jeden z najpiękniejszych regionów w Polsce. Tamtejsza przyroda zachwyca, ale piękno krajobrazu nie powinno usypiać czujności. W starciu z naturą, człowiek często bywa bezradny. Śniardwy oferują doskonałe warunki do żeglugi, ale należy pamiętać, że są akwenem niezwykle wymagającym. W wielu miejscach, pod powierzchnią wody znajdują się głazy narzutowe. Niektóre sięgają niemal samego lustra. Nie brakuje tam także płycizn, które są pułapką dla niedoświadczonych żeglarzy. Zatem, oznaczenia na mapie i wodzie trzeba tam traktować z najwyższą powagą. To jeszcze nie wszystko. W okolicach akwenu często wieją silne wiatry. Fale na jeziorze osiągają kilkadziesiąt centymetrów wysokości, ale w przypadku nagłego wzrostu siły wiatru, mogą osiągać 150, a nawet 200 cm. Pogoda w obszarze jeziora może zmienić się w ciągu zaledwie chwili. Wystarczy przypomnieć tragiczny wtorek 21 sierpnia 2007 roku. Wiejący przez około dziesięć minut huraganowy wiatr wywrócił ponad 60 jednostek i zatopił 15. Zginęło wówczas 12 osób. Źródło: National Geographic Traveler
Największe jeziora na świecie. Gdzie się znajdują i ile wody gromadzą?
Choć jesteśmy dumni z naszych Śniardw, największe jeziora na świecie zostawiają je daleko w tyle. Niektóre są tak ogromne, że uznawano je za morza! A jakie jest najgłębsze jezioro na Ziemi?
W tym artykule: Największe jeziora na Ziemi Największe jezioro słone na świecie Największe jezioro słodkowodne na świecie Najgłębsze jezioro na Ziemi Największe jezioro podlodowcowe Największe jezioro w Europie Najbardziej słone jezioro na świecie Najniżej i najwyżej położone jezioro na Ziemi Mogłoby się wydawać, że różnica między morzem a jeziorem dotyczy przede wszystkim wielkości. To jednak błąd. Zgodnie z definicją, jezioro to naturalny śródlądowy zbiornik wodny, który nie ma bezpośredniego połączenia z ziemskimi oceanami. Oznacza to, że akweny takie jak Morze Kaspijskie lub Morze Martwe nie są, wbrew nazwie, morzami. To po prostu duże słone jeziora. Jeziorem był też kiedyś Bałtyk – gdy nie miał połączenia z Morzem Północnym. Taka sytuacja może się zresztą powtórzyć w przyszłości. Wówczas Morze Bałtyckie byłoby zapewne największym jeziorem na świecie. Największe jeziora na Ziemi Polskie Śniardwy mają 113 km kw. powierzchni. Są nazywane „mazurskim morzem”. Daleko im jednak do światowej czołówki wielkich jezior. Oto największe jeziora na świecie pod względem powierzchni: 10 najpiękniejszych jezior w Polsce Gdzie znajdują się najpiękniejsze jeziora w Polsce? Choć wybór nie był łatwy, wybraliśmy TOP 10 polskich jezior, które naszym zdaniem zasługują na miano najpiękniejszych. Morze Kaspijskie – 371 800 km kw. Jezioro Górne – 82 410 km kw. Jezioro Wiktorii – 68 800 km kw. Jezioro Huron – 59 596 km kw. Jezioro Michigan – 57 850 km kw. Jezioro Tanganika – 32 893 km kw. Jezioro Bajkał – 31 500 km kw. Wielkie Jezioro Niedźwiedzie – 31 080 km kw. Jezioro Niasa – 30 800 km kw. Wielkie Jezioro Niewolnicze – 28 919 km kw. Największe jezioro słone na świecie Znajdujące się na pierwszym miejscu rankingu Morze Kaspijskie jest, jak już wyjaśnialiśmy, ogromnym słonym jeziorem. Tak jak Morze Śródziemne i Morze Czarne, jest pozostałością po dawnym megajeziorze o nazwie Paratetyda. Geograficznie Morze Kaspijskie znajduje się w Azji, a jego północna część – w Europie. Morze Kaspijskie zasilają rzeki Kura, Ural i Wołga. Poziom wody zmienia się, co wpływa na powierzchnię jeziora. W 1930 roku wynosiła ona 442 tys. km kw. Obecnie jest o 50 tys. km kw. mniejsza i ma tendencję do dalszego zmniejszania się. Warto jednak pamiętać, że Morze Kaspijskie ma dziś powierzchnię niewiele mniejszą od Morza Bałtyckiego. Region Morza Kaspijskiego jest ważny dla światowej gospodarki ze względu na znajdujące się na jego dnie duże złoża ropy naftowej. Stało się to przyczyną sporu między nadbrzeżnymi państwami. Do Morza Kaspijskiego dostęp mają: Kazachstan, Rosja, Turkmenistan, Iran, Azerbejdżan. Największe jezioro słodkowodne na świecie Wśród zbiorników słodkiej wody największą powierzchnię ma Jezioro Górne. Rdzenni mieszkańcy Ameryki nazywali je Kitchi-gummi, co oznacza Wielkie Jezioro. To największe jezioro słodkowodne na świecie znajduje się w kompleksie pięciu Wielkich Jezior Ameryki Północnej, na pograniczu USA i Kanady. Jego powierzchnia to ponad 82 tys. km kw. To mniej więcej tyle, co jedna piąta Bałtyku. Linia brzegowa Jeziora Górnego ma długość 4385 km. Długość samego jeziora wynosi 563 km, a szerokość 257 km. Jest natomiast dość płytkie – jego średnia głębokość to 147 m, z maksymalną głębiną 406 m. Jezioro Górne ma najczystszą wodę ze wszystkich Wielkich Jezior. Woda wpływa do jeziora 1525 dopływami. Na wschodzie jest ono połączone z jeziorem Huron poprze rzekę St. Marys, stanowiącą główny odpływ. Najgłębsze jezioro na Ziemi Jezioro Bajkał znajduje się dopiero na siódmym miejscu pod względem powierzchni. Wynosi ona 31,5 tys. km kw. Jednak położony w Azji Bajkał może się poszczycić innymi rekordami. Przede wszystkim to najgłębsze jezioro na Ziemi. Jego średnia głębokość wynosi 730 m, a maksymalna – 1642 m. Dno Bajkału znajduje się na głębokości 1186,5 m pod poziomem morza. Kolejny rekord to objętość jeziora. Zasoby wodne Bajkału wynoszą 23 tys. kilometrów sześciennych (to objętość większa niż ma całe Morze Bałtyckie). To największy zbiornik słodkiej wody na powierzchni Ziemi. Bajkał zawiera aż jedną piątą światowych zasobów powierzchniowej wody słodkiej. Większość jezior na Ziemi powstała wskutek działania lodowców przed dziesiątkami tysięcy lat. Bajkał jest inny. Powstał wskutek ruchów płyt tektonicznych przed dziesiątkami milionów lat. Wskutek tego Bajkał jest najstarszym jeziorem na Ziemi. Naukowcy szacują, że istnieje od co najmniej 25 mln lat. Na drugim miejscu pod względem głębokości znajduje się afrykańskie Jezioro Tanganika. Jego średnia głębokość wynosi 570 m, zaś maksymalna to 1435 m. Zajmuje też drugie miejsce pod względem objętości wśród jezior słodkowodnych. Mieści prawie 19 tys. kilometrów sześciennych wody. Jezioro Tanganika zaczęło się formować 9–12 mln lat temu. To sprawia, że jest drugim najstarszym jeziorem na Ziemi. Tanganika jest też najdłuższym słodkowodnym jeziorem na świecie. Mierzy aż 670 km długości. To mniej więcej tyle, co odległość między Rzeszowem a Międzyzdrojami. Dostęp do Jeziora Tanganika mają: Zambia, Demokratyczna Republika Konga, Burundi, Tanzania. Gdyby jednak potraktować Wielkie Jeziora Ameryki Północnej jak jeden zbiornik wodny, byłby on na drugim miejscu na świecie pod względem objętości. Ta bowiem wynosi ponad 21 tys. kilometrów sześciennych. Łączna powierzchnia Wielkich Jezior to 244 tys. km kw. Największe jezioro podlodowcowe Nie wszystkie jeziora można łatwo dostrzec. Niektóre są ukryte pod warstwą lodu. Takie jeziora podlodowcowe występują przede wszystkim na Antarktydzie. Turkus, róż czy lazur? Wyjątkowe jeziora świata Ranking najbardziej wyjątkowych jezior w różnych zakątkach świata. Największym z nich jest jezioro Wostok. Ma 16 tys. km kw. powierzchni, co daje mu 16. miejsce na świecie. Mierzy 250 km długości i 50 km szerokości. Jego objętość szacuje się na 5400 kilometrów sześciennych. Powierzchnia jeziora Wostok jest przykryta warstwą lodu o grubości ok. 4 km. Woda zawarta w jeziorze prawdopodobnie liczy sobie milion lat. Jej średnia temperatura to minus 3 stopnie Celsjusza. Woda jest w stanie płynnym, ponieważ znajdujący się nad nią lód wywiera ogromne ciśnienie, obniżając temperaturę zamarzania. Dodatkowo od spodu jezioro ogrzewa ciepło geotermalne. Największe jezioro w Europie Stary Kontynent nie może się poszczycić bardzo dużymi jeziorami. Największe jezioro w Europie to Ładoga, położona w Rosji. Ma powierzchnię ok. 18 tys. km kw., czyli 158 razy większą niż Śniardwy. Daje jej to 14. pozycję na liście największych jezior na świecie. Jest to zarazem największe europejskie jezioro pod względem objętości. Mieści ok. 838 kilometrów sześciennych słodkiej wody. Średnia głębokość Ładogi to 50 m. Do jeziora wpływają 32 rzeki, największe z nich to Świr, Wołchow i Vuoksi. Odpływem Ładogi jest rzeka Newa, uchodząca do Zatoki Fińskiej. Najbardziej słone jezioro na świecie Niektóre jeziora zawierają dużo rozpuszczonych w wodzie soli mineralnych. Słynie z tego Morze Martwe, położone na terytorium Izraela, Palestyny i Jordanii. Jego zasolenie sięga 34%. To prawie 10 razy tyle, co średnie zasolenie wody oceanicznej. Historia i tajemnica Jeziora Aralskiego. Dlaczego musiało zaniknąć? Jezioro Aralskie jeszcze w latach 60. ubiegłego wieku znajdowało się w czołówce największych śródlądowych zbiorników wodnych na Ziemi. Obecnie jest pustynią, utożsamianą z jedną z naj... Nie jest to jednak światowy rekord. Ten należy do Gaet’ale Pond położonego w Etiopii. Jego woda zawiera aż 43% soli. To najbardziej słony zbiornik wodny na świecie. Woda, która go wypełnia zawiera głównie chlorki wapnia i magnezu. Najniżej i najwyżej położone jezioro na Ziemi Wspomniane wcześniej Morze Martwe jest znane z jeszcze jednego powodu. Znajduje się aż 433 metrów poniżej poziomu morza. To największa depresja, czyli najniżej położony punkt na ziemskim lądzie. Jakie jest natomiast najwyżej położone jezioro na Ziemi? Jeśli chodzi o żeglowne zbiorniki wodne, tytuł ten przypada Jezioru Titicaca. Znajduje się ono w Andach, na terenie Peru i Boliwii. Jezioro Titicaca znajduje się na wysokości 3812 m n.p.m. Ma powierzchnię 8372 km kw., czyli prawie 74 razy większą niż Śniardwy.
Sceny jak z legendy o królu Popielu. Mazurskie wyspy toną w myszach
Szeroki Ostrów, Czarcia i Pajęcza - wyspy na jeziorze Śniardwy - opanowane zostały przez myszy i nornice. Nadmiernie rozrośnięta populacja gryzoni wyruszyła teraz na poszukiwania pokarmu, utrudniając w ten sposób cumowanie przy wyspach. Żeglarze skarżą się, że zwierzęta nie boją się ludzi i bez trudu potrafią wejść na pokład po cumach. Czy można uchronić się przed niechcianą wizytą? W grę wchodzą jedynie metody nieinwazyjne. Zgodnie z rozporządzeniem wojewody z 30 lipca 2009 r. wyspy należą do tzw. użytków ekologicznych. Oznacza to szczególną ochronę ich ekosystemów. W życie gryzoni na wyspach nie można więc ingerować. Pomóc może pozostawianie żaglówek nie przy brzegu, ale nieco dalej w wodzie na kotwicy. Innym rozwiązaniem jest stosowanie na cumach, jeśli się ich używa, nakładek uniemożliwiających gryzoniom wejście po linie. Dlaczego zwierząt jest tak dużo? Najprawdopodobniej mogli do tego doprowadzić sami żeglarze, turyści. Pozostawianie resztek jedzenia i śmieci na brzegach wysp, dokarmianie dzikich zwierząt mogło zakłócić ich naturalne warunki. Mazurskie służby ratownicze uspokajają, że przyroda sama reguluje liczebność danego gatunku. Osobniki pochodzące ze zbyt licznych populacji są zazwyczaj słabsze, mniej odporne, bardziej narażone na drapieżniki.
Wiosna! Ta pora roku nastraja mnie zawsze świetnie. Z czym mi się kojarzy? Oczywiście z miłością!!! Od dawna planowaliśmy dla Was to erotyczne wydanie „Travelera”. „Wszystko, co chcielibyście wiedzieć o seksie, ale wstydziliście się zapytać”. Hmm… Pytać już nie musicie, bo sami Wam podpowiemy, jak zorganizować romantyczny wypad na Seszele. Czy Bangkok to faktycznie siedlisko rozpusty? Jak daleko jest od sztuki do pornografii w muzeach na całym świecie? Gdzie można oglądać… skalne penisy? Polecamy lekturę tego numeru w parach, samotnie lub w dowolnych, odpowiadających Wam konfiguracjach… A w związku z wiosną w naszej redakcji także nadszedł czas na zmiany! Dzieje się naprawdę dużo… Po pierwsze – przeprowadziliśmy się, i jeśli chcecie do nas napisać, pamiętajcie o nowym adresie. A po drugie – od tego wydania „Traveler” został miesięcznikiem. Już nie musicie tęsknie nas wypatrywać przez 60 dni, kolejny numer pojawi się na rynku 14 maja. Do zobaczenia wkrótce!
Spis treści nr 4(2010) Z życia naczelnej – Korona Ziemi Fotoreportaż – Patagonia WYWIAD - Tomasz Morawski, Rozmawiamy o durniach więzionych w Ekwadorze za przemyt narkotyków PODRÓŻ ŻYCIA - Kapadocja TEMAT NUMERU - Najseksowniejsze miejsca na ziemi Erotyczna sztuka - Rio de Janeiro Tu króluje młodość, uroda i... chirurgia plastyczna Festiwale zmysłów - Japonia, Australia, Turcja, Austria PODRÓŻE Z GWIAZDAMI - Edyta Olszówka na Sri Lance ADVENTURE - Nurkowanie Warto spróbować – lot balonem Pozdrowienia ze... Spitsbergenu Felieton - Wojciech Cejrowski 10 naj - Afrodyzjaki
Dźwięk wiatru w wantach zacumowanych łódek budzi we mnie tęsknotę za swobodą pływania. Za cel wybieram Szlak Wielkich Jezior, wyciszony po letnim zalewie turystów. Ruszamy z przyjaciółmi o świcie do Mikołajek.
Tutejszy ryneczek lśni w miękkim porannym słońcu. Zaczynamy od śniadania w „Malajkinie”. To sympatyczne miejsce stworzone przez Wojciecha Malajkata oferuje kawę z ekspresu i coś do niej. Szkoda tylko, że ceny wielkomiejskie, ale to na Mazurach, niestety norma, o czym się przekonamy w trakcie tego wyjazdu nie raz. Na ścianach zdjęcia z kinowych hitów wszech czasów – Casablanki, Przeminęło z wiatrem, Brzdąca, Popiołu i diamentu. Resztki senności wygania z nas łagodny głos Katie Melui sączący się z głośników. Zjadamy tosty i idziemy na drugą stronę miasteczka, do czarterującej jachty „Cichej Zatoki”. Decydujemy się na Sasankę 650 – tańszą po sezonie, zresztą jak wszystkie jachty. Wchodzimy na pokład, który kołysze się pod naszymi stopami. Będziemy się musieli do tego przyzwyczaić na kilka dni. Montujemy bom, zakładamy kapoki, wciągamy żagle na maszt i rzucamy cumy. Cała naprzód! Wiatr dmie w żagle, dziób tnie wodę. Nabieramy prędkości. W dłoniach napięte szoty grota. Przy zwrotach kabestan terkocze radośnie. Z tyłu za nami zostają bardzo malownicze od strony wody „kolorowe” Mikołajki. Nowoczesne miasteczko żeglarskie z długimi pomostami i rzędem przycumowanych łodzi, czerwone dachy domów, wieża zegarowa. Prawdziwa Europa, w niczym nieprzypominająca tego miejsca sprzed kilkunastu lat. Płyniemy w kierunku Bełdan. Na Jeziorze Mikołajskim regaty. Młode załogi ścigają się zwrotnymi, szybkimi, ale wywrotnymi Omegami. Trzeba uważać, by nie wpłynąć im w drogę, szczególnie że wiatr przybiera na sile. Raz prawie ryzykujemy staranowanie zawodników, którzy w ferworze walki zapominają o zasadzie „prawy hals ma pierwszeństwo” i nie ustępują nam z drogi. W ostatniej chwili nasz sternik ostrym ruchem rumpla zmienia kurs. Sasanka niebezpiecznie przechyla się na bok, bom przelatuje nad głowami, ale udaje nam się uniknąć kolizji. Uff! Znów z bezpiecznej odległości obserwujemy żeglarskie zawody. Nagle jedna łódka pod wpływem silnego podmuchu dostaje takiego przechyłu, że załoga w pomarańczowych kapokach ląduje w jeziorze. Nie zazdroszczę im, bo temperatura wody nie zachęca do kąpieli. Na szczęście szybko nadpływa ponton WOPR, a ratownicy wciągają pechowców na pokład. Pozazdrościliśmy uczestnikom regat ostrego pływania, więc przed wypuszczeniem się na Bełdany postanawiamy zboczyć na Śniardwy. Zwane Mazurskim Morzem, są największym z tutejszych jezior (mają powierzchnię 112 km2), za to niezbyt głębokim – średnio 5 m. Wśród żeglarzy słyną ze swej kapryśności i błyskawicznych zmian pogody. Fale osiągają tu czasem niemal morskie rozmiary, a jeśli łódka zaliczy wywrotkę na środku jeziora, może to być naprawdę niebezpieczne, bo do brzegu daleko. Rzeczywiście, wiatr się nasila i robi się chłodno. Sięgamy po sztormiaki i czapki. To już jednak jesień, a na wodzie jest dużo chłodniej niż na lądzie. Płyniemy szybko, a zwroty stają się dynamiczne. Idziemy pod wiatr, żagle wybrane „na blachę”, łódka w ostrym przechyle. Dziób uderza o fale, woda pryska w twarz. Trzymając szoty, nogami zapieramy się o pokład, by nie stracić równowagi. Trzeba być czujnym, szybko przesiadać się przy zwrotach i uważać na nagłe szkwały. Z daleka obserwujemy wyspy znajdujące się w południowej części jeziora – Czarcią, Pajęczą i Szeroki Ostrów. Nie podchodzimy bliżej, w ich okolicy pod wodą znajdują się „kamienne rafy”. Szczególnie przy takim wietrze kontakt z nimi mógłby okazać się zgubny dla naszego jachtu i zakończyć dziurą w kadłubie. Po dwóch godzinach gorących, a właściwie zimnych atrakcji, zmęczeni, nacieszywszy się „prawie morskimi” doznaniami, zawracamy na Bełdany. Wpływamy na wąskie jezioro i od razu robi się spokojniej. Przed nami już widać ośrodek PAN w Wierzbie. Na jego wysokości w poprzek jeziora pływa prom. W lecie trzeba czasem czekać w długiej kolejce samochodów, by z niego skorzystać. Teraz przewozi z jednej strony na drugą najwyżej jedno–dwa auta. Na Bełdanach też pusto, na horyzoncie rysuje się zaledwie kilka żagli, żadnych motorówek, które szaleją tu w sezonie, zakłócając spokój rykiem silników. Niesamowite, bo w lecie zazwyczaj jest tu tłoczno jak na autostradzie. Co za przyjemność, nie musimy myśleć o tym, by stale lawirować między tłumem innych żaglówek i możemy spokojnie obserwować to niezwykle malownicze jezioro. Wiatr znów złagodniał, zrobiło się całkiem ciepło, słońce miło grzeje. Płyniemy pod wiatr, halsując w poprzek jeziora. Wysokie brzegi Bełdan porośnięte są bujną Puszczą Piską. Piękny widok. Co jakiś czas niewielkie malownicze zatoczki, idealne, by do nich zawinąć. Przed nami kilka czarnych zwinnych perkozów co chwila znika w wodzie, by potem wynurzyć się w niespodziewanym miejscu. Naszym celem na dziś jest gospodarstwo agroturystyczne Gąsior 2 położone nad brzegiem Bełdan, tuż za ujściem Krutyni do Zatoki Iznockiej. Wiadomość o nim dostaliśmy pocztą pantoflową od znajomych. Do Gąsiora docieramy późnym popołudniem. Przycumowawszy naszą Sasankę do pomostu obok tabliczki „Kemping Cypel”, ruszamy w stronę domu. Trawiasta skarpa wspina się niezbyt stromo. Najpierw trafiamy na ogrodzony wybieg dla koni. Biegają na nim cztery eleganckie rumaki. Po chwili naszym oczom ukazuje się obejście. Stary bielony dom kryty czerwoną dachówką, jak się później dowiemy ponad 120-letni, i podobnie wyglądająca obora przebudowana tak, by pomieścić pokoje gościnne. Po drugiej stronie, nieco niżej, stoi stajnia. Pomiędzy budynkami rozległy, przystrzyżony trawnik, a wokół sosnowy las. Ślicznie tu i spokojnie. Wnętrze też sympatyczne – drewniane podłogi, stylowe meble, obrazy, naczynia. Jak w szlacheckim dworku, ale bez nachalności, która często bywa efektem nagromadzenia zbyt dużej liczby starych przedmiotów. Ocierając się o nogi i mrucząc zachęcająco, witają nas dwa koty – rudzielec i łaciaty, a tuż za nimi pani Irena, gospodyni i autorka tutejszych „czarów” w kuchni i wnętrzu. Częstuje nas herbatą podaną w starym porcelanowym dzbanku i stylowych filiżankach. Z kuchni dochodzą smakowite zapachy. Wcześniej umówiliśmy się telefonicznie na kolację. Gdy chce się zjeść w Gąsiorze, trzeba to najpierw z właścicielką ustalić, bo to nie restauracja działająca non stop. Pani Irena sama gotuje z lokalnych produktów, przede wszystkim ryb i koźliny, a jej kulinarne eksperymenty chwali nawet znana restauratorka Magda Gessler. Nagle zdaję sobie sprawę, że woda i wiatr wyssały ze mnie energię i teraz dosłownie umieram z głodu. Siadamy więc do stołu w przestronnej jadalni. W rogach pokoju zabytkowe serwantki pełne wiekowej porcelany, nad głową secesyjny żyrandol. Na białym obrusie stoją stare świeczniki. Biorę do ust pierwszy kęs sandacza w kaparach i zamieram. Z całą pewnością mogę powiedzieć, że takiej ryby nie jadłam nigdy dotąd, po prostu rozpływa się w ustach. Do tego ziemniaki i wynalazek gospodyni – kapusta pekińska z gruszkami, imbirem i olejem z dyni. Pycha! A na deser tort orzechowy. Prawdziwa uczta, popijana lekkim białym winem. Noc spędzamy jednak na łódce (10 zł za cumowanie + 5 zł od osoby), bo choć w Gąsiorze są 22 miejsca w przytulnych pokojach, cena jest dość wysoka (100 zł ze śniadaniem od osoby). Ranek budzi nas śpiewem ptaków i promieniami słońca nieśmiało zaglądającymi do wnętrza jachtu przez uchyloną klapę na dziobie. Śniadanie zgodne z oczekiwaniami – pyszne pieczywo, kozie sery, domowe wędliny, konfitury. Postanawiamy na trochę porzucić żeglarski trud i spróbować czegoś innego. Nigdy nie jeździłam konno, a tu gospodarz, pan Krzysztof, uczy jazdy od podstaw. Świetna okazja. Wykupuję więc pierwszą w życiu lekcję tej, jak się okazuje, niezwykle trudnej sztuki. Aż nie mogę się doczekać, kiedy wsiądę na koński grzbiet, ale najpierw dowiem się trochę o historii tego zwierzęcia, o tym, jak myśli i patrzy na świat. W końcu z pomocą instruktora ląduję w siodle. I wtedy okazuje się, że utrzymywanie konia łydkami i trzymanie się prosto do łatwych nie należy. Ale nie zrażam się. Po półgodzinie jazdy na lonży po padoku jestem jednak wykończona. Wracamy na łódkę i odbijamy w stronę Rucianego-Nidy. Płyniemy wąskimi Bełdanami. To typowe jezioro rynnowe. Wąskie – 2,5 km w najszerszym miejscu, długie na 12,5 km i dość głębokie – 46 m w najgłębszym miejscu obok Kamienia, który właśnie mijamy. Zmierzamy w kierunku śluzy Guzianka będącej atrakcją nawet dla doświadczonych żeglarzy. Już widać jej wielkie wrota, które otwierają się przed nami, jeszcze jedną żaglówką i trzema kajakami. W sezonie wewnątrz komory o betonowych ścianach mieści się 20 jachtów, a w kolejce do śluzowania trzeba czasem czekać długo. Komora śluzy jest na tyle przestronna, że mogą do niej wpływać także statki białej żeglugi. Zrzucamy i klarujemy żagle, na burty wyrzucamy obijacze i wpływamy do środka. Nagle zaczynamy się unosić. To dość niezwykłe uczucie. Wypełniająca komorę woda wypycha nas do góry. Musimy pokonać około 2 m różnicy w poziomie wody. A potem drugie wrota otwierają się powoli i wypływamy na niewielkie jezioro Guzianka Mała. Cała zabawa trwała kilkadziesiąt minut, ale zupełnie tego nie odczuliśmy, zajęci odpychaniem się pagajami od ściany śluzy. Niesamowite, że ta ważna dla wodnej komunikacji konstrukcja ma już ponad 100 lat, została wybudowana w 1900 r. i działa do dziś. Dalej droga prowadzi jakby rozlaną rzeką z małymi jeziorkami. Płyniemy na silniku, bo właściwie nie wieje. Po prawej stronie widać już pierwsze zabudowania Rucianego-Nidy. Mijamy jednak tę miejscowość, by dotrzeć do ośrodka „Pod dębem”, który swą nazwę wziął od 420-letniego drzewa z pobliskiego rezerwatu. Cumujemy przy jednym z długich drewnianych pomostów. Nawet o tej porze roku jest tu trochę ludzi. Duży budynek, w którym mieści się restauracja, sąsiaduje z parkingiem na kilkadziesiąt samochodów. Jest również warsztat szkutniczy. Przestronny, drewniany, zadaszony taras restauracji wychodzi na Jezioro Nidzkie. Trudno mówić o kameralnym nastroju. Ale już kusi nas zapach ryby z grilla, więc nie żałujemy decyzji. Zamawiamy smakowite sielawy i piwo. Przed nami wdzięczy się łabędzia rodzina z podrośniętymi młodymi, która przypłynęła wyżebrać od żeglarzy coś do jedzenia. Noc jest piękna i spokojna, niebo niesamowicie rozgwieżdżone. Wynosimy karimaty na pomost i w ciepłych śpiworach zasypiamy wpatrzeni w Wielki Wóz. Następnego dnia w planie mamy atrakcje kulturalne. Wyruszamy o świcie, bo przed nami długa trasa. Płyniemy dalej Jeziorem Nidzkim w kierunku leśniczówki „Pranie”. Tę nazwę znają nie tylko miłośnicy poezji Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego. Wszyscy uczyli się o tym miejscu w szkole. Autor Teatrzyku Zielona Gęś przez ostatnie lata życia przyjeżdżał do niewielkiego ceglanego domku ukrytego w zieleni. W 1980 r. utworzono tu jego muzeum. Możemy zobaczyć biurko, rzeczy osobiste, zdjęcia, rękopisy. Urok leśniczówki polega jednak przede wszystkim na tym, że to miejsce nadal żyje. Za sprawą opiekującego się nią poety Wojciecha Kassa i jego żony Jagienki w „Praniu” odbywają się liczne koncerty, przedstawienia i poranki poetyckie, na które przyjeżdżają znani i cenieni wykonawcy, a także młodzi artyści. Nas zafascynowała jeszcze jedna rzecz. To prawdopodobnie jedyna leśniczówka w Polsce, do której można dostać się od strony wody. A widok ze schodów prowadzących z pomostu na szczyt skarpy, na której stoi leśniczówka, jest naprawdę niesamowity. Pod nami rozciąga się jezioro, w które wcina się połać lądu pokryta lasem. Pojedyncze liściaste drzewa już nabierają jesiennych kolorów. To był wysunięty najdalej na południe punkt naszej wycieczki. Zawracamy, by na wieczór dotrzeć w okolice ośrodka w Wierzbie. Po drodze znów mijamy Ruciane-Nidę i śluzę w Guziance. Wygłodniali, zatrzymujemy się na obiad w tawernie „Kotwica” w stanicy Korektywa w Piaskach. Jesteśmy już niedaleko Wierzby, ale rezygnujemy z noclegu w cywilizowanych warunkach. Wybieramy opcję romantyczną, czyli spanie na dziko. Wpływamy do jednej z niewielkich zatoczek po lewej stronie jeziora. Rzucamy kotwice i przywiązujemy się cumą do pochylonej nad wodą brzozy. Jesteśmy zdani na siebie. Ruszamy do lasu po drewno i z nazbieranych gałęzi rozpalamy ognisko. Pieczemy kupione wcześniej kiełbaski. Ogień trzaska, z lasu dochodzi pohukiwanie sowy. W miarę jak zapada zmrok, wokół brzegów jeziora pojawia się kilka świetlnych pomarańczowych punkcików – to inni żeglarze i ich ogniska. Po wodzie niesie się dźwięk gitary i słowa dobrze znanej szanty Żegnajcie nam dziś hiszpańskie dziewczyny… Rano przepływamy na drugą stronę jeziora i cumujemy w Wierzbie. Po szybkim śniadaniu idziemy obejrzeć pobliski rezerwat koników polskich w Popielnie. Te niewielkie zwierzęta mają beżową podpalaną sierść, ciemny ogon i grzywę oraz pręgę na grzbiecie. Wywodzą się od dziko żyjących niegdyś na terenie Polski, Litwy i Prus tarpanów. W Popielnie konie spacerują swobodnie po lesie. Mamy szczęście, bo natykamy się na jeden z tabunów, który pędzi piaszczystym duktem. Nasza wycieczka po mazurskich szlakach wodnych dobiega końca. Wracamy na jacht i odpływamy w stronę Mikołajek. Idziemy z wiatrem, więc mamy całkiem dobre tempo. Widoczne na horyzoncie czerwone dachy i wieża są coraz bliżej. Wchodzimy do portu w „Cichej Zatoce”. Żagle w dół, klarujemy liny, zdejmujemy bom. Pora pożegnać się z łódką. Następne żeglowanie dopiero za kilka miesięcy. NO TO W DROGĘ – MIKOŁAJKI Wypożyczalnie sprzętu: - „Cicha Zatoka”: jachty 160–460 zł /doba, rowery wodne 15 zł/godz., motorówki 40–150 zł/godz., kajaki 10 zł/godz. Al. Spacerowa 11, tel. do właściciela: 0 605 317 511. - „Fun”: jachty 150ľ–200 zł doba, ul. Kajki 82, tel. 087 42 16 277. - „Rybitwa”: łodzie motorowe 85–150 zł/godz., ul. Okrężna 5, tel. 087 42 16 163. Gastronomia: - Bar „Malajkino”, pl. Wolności 10 tel. 078 42 16 60. - Bar „Bart”, ul. Kowalska 4, tel. 087 4216511. - Bar „Kaskada”, ul. 3 Maja 6, tel. 087 42 16 192. www.mikolajki.pl/gastronomia - „Mirada” (pokoje 25–45 zł/doba), ul. Popiełuszki 7, www.mirada.spanie.pl - Ośrodek Wypoczynkowy „Leśna Polana” (40–84 zł/doba, domek 4-os. 110 zł/doba), ul. Leś- na 9, www.lesnapolana.com