Wyglądają niegroźnie, ale ich skutki mogą zaskoczyć. Jak naprawdę szkodzą niedopałki?
Międzynarodowy zespół badaczy przeprowadził rozległe badania na temat wpływu papierosowych niedopałków na środowisko. Przez dekadę naukowcy analizowali odziaływanie wyrzuconych filtrów na różne typy warunków środowiskowych. Wyniki nie napawają optymizmem, a powszechność tego typu zanieczyszczeń stanowi poważny problem ekologiczny.
Jak podkreślają autorzy badania opublikowanego w czasopiśmie „Environmental Pollution”, niedopałki papierosowe stanowią najczęstszą formę śmieci na świecie. Pozostawione przez palaczy filtry spotykamy niemal w każdym środowisku: od plaż Bałtyku, przez największe światowe metropolie, po górskie szlaki w Alpach. Obecność niedopałków już teraz wpisała się w powszechny krajobraz antropocenu i może z nami pozostać jeszcze na długie lata. Prowadzone przez dekadę badanie nad wpływem tego typu zanieczyszczeń na środowisko naturalne ukazuje nie tylko długotrwałość rozkładu papierosowych filtrów, ale również toksyny, które śmieci pozostawiają w glebie. Pierwszy tak długi eksperyment W przeciwieństwie do dotychczasowych eksperymentów zajmujących się wpływem rozkładu niedopałków na środowisko, ten, którego efekty opublikowano w 2026 roku, był prowadzony aż przez 10 lat. Wcześniejsze próby koncentrowały się na zdecydowanie krótszym okresie, trwającym zwykle kilka dni lub miesięcy. Długoterminowy eksperyment pozwala jednak ukazać zmieniającą się dynamikę rozkładu odpadów, który przez dekadę zachodził w badanych środowiskach. Naukowcy umieścili tysiące niedopałków w trzech różnych otoczeniach. Śmieci zostały ulokowane na powierzchniach miejskich, w glebach piaszczystych oraz w żyznych glebach trawiastych. Takie rozwiązanie pozwoliło zaobserwować zmiany w różniących się od siebie warunkach. Jak podkreślają badacze, to właśnie środowisko rozkładu miało duży wpływ na degradację filtrów. Powolny rozkład Okazuje się, że rozkład niedopałków stanowi wieloetapowy proces, w trakcie którego można zaobserwować zmieniającą się dynamikę degradacji. Pierwsza faza zachodzi stosunkowo szybko – po pierwszych tygodniach masa filtra znacznie spada, a zewnętrzne warstwy zaczynają się rozpadać. Po niej następuje jednak zdecydowanie wolniejszy proces. Włókna octanu celulozy, z których zbudowane są papierosowe filtry, z jednej strony zwiększają trwałość niedopałka i poprawiają skuteczność filtracji w trakcie palenia, jednak z drugiej utrudniają rozkład biologiczny. Skuteczność rozkładu tego chemicznego składnika zależy od środowiska degradacji. W przypadku powierzchni o niskiej aktywności biologicznej (np. miast), masa niedopałków spadała jedynie o ok. 50% w ciągu 10 lat. Oznacza to, że po dekadzie od wyrzucenia papierosa ubywa jedynie połowa jego masy. Lepsze rezultaty osiągał ten sam proces w środowisku gleb bogatych w materię organiczną i mikroorganizmy. W tym przypadku ubytek masy wyniósł około 84%, co nadal oznacza, że duża część niedopałka pozostaje w otoczeniu. Czy niedopałki pozostają w środowisku? Jednym z najważniejszych wniosków badania jest to, że filtry papierosowe nie znikają w środowisku, lecz przechodzą złożony proces przemian. Co prawda w sprzyjających warunkach włókna niedopałków tracą pierwotną strukturę i wbudowują się w glebę, jednak nie oznacza to całkowitego zniknięcia zanieczyszczenia ze środowiska. Mikroskopijne agregaty, które tworzą się w konsekwencji rozkładu chemicznych składników papierosów, złożone są z resztek materiału, mikroorganizmów i cząstek mineralnych. Skutecznie „ukrywają” one szkodliwe składniki w ekosystemie. Istotną rolę w tym procesie odgrywają bakterie i grzyby, które uczestniczą w stopniowym rozkładzie filtrów. Jednak nie są w stanie całkowicie rozłożyć octanu celulozy – materiału wyjątkowo odpornego na biodegradację. Zmiany zachodzą również w poziomie toksyczności niedopałków. Początkowo wskaźnik ten osiąga wysokie wartości, by z czasem zdecydowanie spaść. Toksyczność nie znika jednak całkowicie, a w niektórych etapach może nawet przejściowo wzrastać, znacząco szkodząc glebie. Filtry papierosowe, zamiast znikać, integrują się z glebą, pozostając długotrwałym i trudnym do usunięcia źródłem zanieczyszczenia. Mimo że często niewidoczne na pierwszy rzut oka, mają istotny wpływ na funkcjonowanie wielu ekosystemów naszej planety. Źródło: Phys.org Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Co po nas zostanie? Niektóre ślady współczesnej cywilizacji mogą przetrwać miliony lat
Technoskamieniałości to ludzkie ślady, które mogą przetrwać dłużej niż jakiekolwiek naturalne struktury. Co dokładnie odkryją archeolodzy przyszłości, gdy spojrzą w głąb Ziemi – i co powiedzą o naszej epoce?
Spis treści: Technoskamieniałości – co to takiego i jak wpływają na Ziemię Plastik w zapisie kopalnym: nowoczesny krewny kerogenu Betonowa era – jak ludzkie miasta zostaną uwiecznione Cyfrowy ślad – co stanie się z elektroniką i e-odpadami Wieczne chemikalia: największe zagrożenie w geologii przyszłości Za mniej niż dwa euro można kupić dziesięciopak najlepiej sprzedającego się długopisu na świecie. Odkąd wprowadzono go w latach 50., wyprodukowano niemal 150 miliardów Bic Cristali. To skrajnie zwyczajny przedmiot – znajdziesz go w większości szkół i miejsc pracy na całym globie. A jednak kryje maleńki sekret. W jego końcówce znajduje się idealna kulka o średnicy 1 mm, wykonana z węglika wolframu. To właśnie ona sprawia, że długopis sunie gładko po kartce. Węglik wolframu nie występuje w naturze. Został opracowany tak, by był niemal tak twardy jak diament i prawdopodobnie równie trwały. Jest wyjątkowo odporny na zużycie, wysoką temperaturę, uderzenia i korozję. Nie trafia jednak wyłącznie do długopisów. Używa się go także w kijach trekkingowych, stalowych „bottleneckach” do gitary, pociskach przeciwpancernych i ciężarkach wędkarskich. Za miliony lat fragmenty tych przedmiotów wciąż będą tkwiły głęboko w ziemi. Technoskamieniałości – co to takiego i jak wpływają na Ziemię Nie ulegną rozkładowi. Staną się geologicznym znacznikiem czasu, świadectwem obecności ludzkości na planecie. Długopis kulkowy jest technoskamieniałością – tak samo jak telefon, jego ładowarka, skórzane buty czy torebki herbaty wzmocnione plastikiem. Paleontolożka Sarah Gabbott wyjaśnia, że technoskamieniałość to wszystko, co zostało wytworzone przez człowieka, w tym nowe materiały, które sami stworzyliśmy. Gabbott i geolog Jan Zalasiewicz z Uniwersytetu w Leicester opisują technoskamieniałości i ich wpływ na Ziemię w książce „Discarded: How Technofossils Will Be Our Ultimate Legacy”. Mogą one być tak małe, jak pojedyncza radioaktywna cząstka niesiona wiatrem znad poligonu testowego, ale też mieć rozmiar całego miasta, osuwającego się do morza po dekadach zmian klimatu. To, co je definiuje, to ludzki pierwiastek. Są unikatowe dla naszego gatunku i do bólu charakterystyczne dla naszych czasów. W bezprecedensowej epoce rzeczy wytwarzanych przez człowieka autorzy stawiają prowokujące pytanie: dokąd to wszystko trafi? – W sercu tej książki jest opis świata, który tworzymy – tego, jak długo przetrwa i jak długo będzie niebezpieczny – mówi Zalasiewicz. „Discarded” to po części badanie paleontologiczne, a po części apel do działania. W ciągu ostatnich 70 lat ludzkość wyprodukowała tak wiele przedmiotów, że masa naszego „wytworu” przewyższa dziś masę świata żywego. Według niektórych miar znacznie przebija go także różnorodnością. Część rzeczy z czasem się rozpadnie. Ubrania z włókien naturalnych mają na przykład znikomą szansę przetrwać miliony lat. Wiele z tego, co kupujemy, nie ulegnie jednak dezintegracji. Zamiast tego trafi do przyszłych zapisów kopalnych. Plastik w zapisie kopalnym: nowoczesny krewny kerogenu Nasze domy mogą stać przez stulecia. Pozostałości tuneli metra mogą przetrwać tysiąc lat. Plastikowe pojemniki na jedzenie na wynos nie zostaną przerobione przez bakterie w żyzną glebę. Złożone chemicznie hałdy elektroodpadów będą dalej krążyć po świecie, uwalniając ołów i arsen. Patelnie z powłoką nieprzywierającą mogą zatruwać organizmy żywe przez miliony lat. Takie dziedzictwo zostawi po sobie nasz wiek masowej konsumpcji – głęboko w zapisie kopalnym, długo po tym, jak znikną ci, którzy to wszystko kupowali i budowali. – To bardzo otrzeźwiające, gdy sobie to uświadomimy – mówi Zalasiewicz. W skali geologicznej plastik jest zjawiskiem niemal nowym. Od lat 50. ludzie wyprodukowali około 9 miliardów ton plastiku i nie wiemy, jak dokładnie będzie się on rozkładał. – Plastik to po prostu kolejny materiał organiczny – mówi Gabbott. – Tyle że organiczny wytworzony przez człowieka. Plastik, powstały z pozostałości dawnego życia, jest – podobnie jak wszystkie organizmy na Ziemi – zbudowany głównie z węgla. Aby zrozumieć, jak współczesny plastik może się rozpadać, badacze przyjrzeli się jego starożytnemu chemicznemu krewnemu: kerogenowi. Kerogen to złożona biomakrocząsteczka występująca w skałach osadowych. Najpewniej powstała wskutek sprasowania materii organicznej. Bywa praktycznie nie do odróżnienia od niektórych nowoczesnych tworzyw. Szacuje się, że część kerogenu ma około 50 milionów lat. To sugeruje, że jego wytworzony przez człowieka odpowiednik – plastik – w sprzyjających warunkach może przetrwać co najmniej tak długo, na przykład na dnie oceanu. Dno mórz i oceanów jest zaśmiecone plastikowymi torbami, bojami i butelkami. Większość z nich rozpadła się na drobiny mikroplastiku. Na przykład płatki lateksowej farby stanowią nieco ponad połowę mikroplastiku w oceanie. Część plastiku pozostaje na powierzchni, zbierając się w ogromne pływające wyspy śmieci. Większość jednak opada w głąb, gdzie staje się częścią potężnej warstwy plastiku opasującej planetę. Na dnie oceanu tworzywa przechodzą w plastiglomerat – nowy typ skały, w której plastik stapia się z drobnymi kamieniami i piaskiem. Na wysypiskach panują gęsto upakowane i dość suche warunki. Sprawiają one, że wiele przedmiotów niemal się nie rozkłada. Nawet odpady spożywcze i skoszona trawa gniją tam znacznie wolniej, niż powinny. Na wysypiskach na całym świecie nasze wyrzucone ubrania mają szansę zostać uwiecznione w zapisie kopalnym. – W tej chwili produkujemy 100 miliardów sztuk odzieży rocznie – mówi Zalasiewicz. – Około 60 procent z nich to plastik. One przetrwają. Betonowa era – jak ludzkie miasta zostaną uwiecznione Oprócz warstwy plastiku ludzie wytworzyli jeszcze jedno zjawisko geologiczne. Gdyby je równomiernie rozłożyć, mogłoby opasać Ziemię dwumilimetrową skorupą. Tym zjawiskiem jest beton. Mieszanka cementu i piasku, którą wykładamy chodniki i parkingi oraz z której wznosimy domy, może się okazać równie trwała jak plastik. – Beton to klasyczna skała nowoczesności – mówi Zalasiewicz. Podobnie jak naturalne skały, beton jest chemicznie obojętny. Nawet gdy się kruszy, nie zmienia składu otoczenia. Pod względem toksyczności autor uznaje go za mniejszy problem niż plastiki, toksyny czy substancje promieniotwórcze. Produkcja betonu pochłania jednak ogromne ilości energii. Większość ryzyka środowiskowego wiąże się więc z jego wytwarzaniem, a nie późniejszym rozpadem. W przeciwieństwie do betonu z czasów starożytnych, współczesny beton nie jest wyjątkowo trwały. Skala jego użycia sprawia jednak, że część i tak pozostanie. Budynki z czasem się rozpadną, ale ich szczątki muszą gdzieś trafić. Jedne popłyną korytami rzek ku oceanowi. Inne osiądą na miejscu, tworząc nową, gęstą i geologicznie charakterystyczną warstwę kruszywa. I tam zostaną – ogromne hałdy ciężkiego, szarego piasku – przez miliony lat. Nie każde miasto spotka ten los. Kilka centrów kultury może stać się megaskamieniałościami przyszłości. – Miasta leżące na deltach już opadają – mówi Gabbott. – A ponieważ osadza się tam mnóstwo materiału, mają spore szanse, by ulec skamienieniu. Za tysiąc lat Nowy Orlean może istnieć już tylko jako chaotyczna plątanina dróg i budynków. Pogrzebany głęboko pod warstwami sprasowanego mułu będzie czekał na odkrycie przez archeologów. Cyfrowy ślad – co stanie się z elektroniką i e-odpadami Dla paleontologów przyszłości zagadką może być nagły wysyp czystego krzemu. Choć stanowi on 27 procent skorupy ziemskiej, sam w sobie występuje niezwykle rzadko. W połowie XX wieku metalurdzy nauczyli się wydobywać krzem z bardzo czystego kwarcu. To otworzyło drogę erze cyfrowej. Układy krzemowe są niewielkie, ale potężne. Napędzają smartfony, laptopy, centra danych, autonomiczne samochody i satelity. Ich ślad w zapisie geologicznym będzie stosunkowo niewielki. Produkuje się około 30 tysięcy ton krzemu rocznie – znacznie mniej niż miliardy ton betonu. A jednak jest wszechobecny. Rozsiany po całej planecie, używany przez miliardy ludzi, zamknięty w plastiku i metalu – może dotrwać odległej przyszłości. Nawet bez swoich krzemowych serc urządzenia elektroniczne będą rozpoznawalne jako wyjątkowe obiekty. Staną się częścią dziedzictwa elektroodpadów – kategorii śmieci rosnącej w zawrotnym tempie. W 2022 roku ludzkość wytworzyła ponad 62 miliony ton elektrośmieci. Choć część z nich da się recyklingować, około 80 procent trafia na wysypiska, gdzie prawdopodobnie pozostanie przez tysiące lat. Autorzy wyobrażają sobie przyszłych badaczy odkopujących setki podobnych obiektów – klawiatur. Regularnie fakturowane, oznaczone symbolami, staną się punktem odniesienia do odtworzenia technologicznej ewolucji. – Gdybyś znalazł same smartfony, trudno byłoby zrozumieć, czym są – mówi Gabbott. – Ale jeśli wcześniej natrafisz na maszynę do pisania, zobaczysz wzorce. – Interpretacja zależałaby też od tego, czy nasi potomkowie rozwinęli własną technologię – dodaje Zalasiewicz. Wieczne chemikalia: największe zagrożenie w geologii przyszłości Nie wszystkie technoskamieniałości będą czytelne. Niektóre z najgroźniejszych są niewidoczne gołym okiem. Zarejestrowano ponad 350 tysięcy chemikaliów do zastosowań przemysłowych. Wiele z nich osiada w glebie i wodach gruntowych. Część jest silnie toksyczna. Pestycydy łatwo wiążą się z cząstkami osadu, trafiają do atmosfery i wracają na Ziemię wraz z deszczem. Dna jezior na całym świecie noszą dziś ślady takich warstw. Za milion lat te wieczne chemikalia mogą znów się ujawnić i zatruć to, co przyjdzie po nas. PFAS to chemikalia wyjątkowo stabilne. Rozkładają się jedynie w ekstremalnie wysokich temperaturach. Teflon, używany do powlekania patelni, jest jednym z najbardziej znanych przykładów. Materiał ten może przetrwać dłużej niż metal, na którym się znajduje. Nie zgnije ani się nie rozpadnie, ale będzie stopniowo uwalniał drobiny do środowiska. – Kiedyś wydawało mi się, że te zanieczyszczenia się rozpadną – mówi Zalasiewicz. – To się nie dzieje. One się kumulują. Trwałość rzeczy nie jest przypadkiem. Tworzyliśmy je tak, by były długowieczne. To być może główny przekaz „Discarded”: jednorazowość to mit. Każdy przedmiot, który znika z naszego życia, wyrusza w dalszą drogę. Te rzeczy nie znikają. – Pamiętam butelki na mleko z mojego dzieciństwa – mówi Zalasiewicz. – Zabierano je spod drzwi i używano ponownie. – Straciliśmy tamten świat. Ale nasze wzorce konsumpcji nie są niezmienne. Skoro raz się zmieniły, mogą zmienić się znowu. Źródło: National Geographic
Morze wyrzuca banany i chipsy na plaże Anglii. Co oznaczają te nietypowe znaleziska?
W ostatnich tygodniach plaże południowo-wschodniego wybrzeża Anglii zaroiły się od nietypowych przedmiotów. Tamtejsi spacerowicze mogli odnaleźć m.in. przeróżne warzywa, banany czy nawet paczki chipsów. Za tymi zabawnymi znaleziskami kryje się jednak realny problem, na który coraz częściej zwracają uwagę pracujący na morzu naukowcy.
Spacerując po plażach, nieczęsto natrafia się na setki paczek chipsów lub przykryte piaskiem cebule. Zabawne odkrycie, którego świadkami w ostatnich tygodniach byli mieszkańcy południowo-wschodniej Anglii, świadczy jednak nie tylko o niesamowitej sile prądów morskich, ale również o ludzkich błędach, które mogą wpłynąć na środowisko naturalne. Nietypowe znalezisko na brytyjskich plażach Osoby spacerujące w ostatnich tygodniach po wybrzeżu południowo-wschodniej Anglii z pewnością nie spodziewały się tego, co znalazły na niektórych plażach. Najpierw morze wyrzuciło na brzeg przedmioty z 16 kontenerów, wśród których znalazły się m.in. banany i pianki izolacyjne. Całość wypadła w trakcie sztormu z kontenerowca „Baltic Klipper”, który stracił część swojego ładunku na Kanale La Manche. Do kolejnych znalezisk doszło w historycznym hrabstwie Sussex, na którego wybrzeże trafiły m.in. paczki chipsów i cebule. Oba zdarzenia niemal natychmiast spotkały się z reakcją społeczności lokalnych. Zaniepokojeni ilością poliestru na plażach mieszkańcy od razu rozpoczęli dobrowolne działania mające na celu zebranie śmieci z terenów nadbrzeżnych. Co ciekawe, taka forma sprzątania musiała być wcześniej zarejestrowana, gdyż w innym wypadku zbieranie tzw. „mienia statku” zostałoby uznane za nielegalne. Podróże rozbitków z kontenerów – korzyści dla badaczy Choć przedmioty wyrzucane na brzeg są uciążliwe dla mieszkańców nadmorskich miejscowości, na wypadaniu ładunków do morza korzystają naukowcy. Oceanograf Simon Boxall z Uniwersytetu w Southampton określa taki proces jako niezamierzony eksperyment. Śledzenie wędrówek wypadających do morza przedmiotów pozwala naukowcom na dokładne rozpoznanie ruchu prądów morskich, które pchają poszczególnych „rozbitków” w przeróżne części świata. Ciekawa sytuacja miała miejsce w styczniu 1992 roku. Tamtego dnia z kontenerowca „Ever Laurel” na północnym Pacyfiku wypadło 12 kontenerów, z których jeden przewoził prawie 30 tysięcy zabawek kąpielowych. Plastikowe kaczki rozprzestrzeniły się po całym globie i przez kolejne dziesięciolecia pojawiały się na najróżniejszych plażach świata. Zespół badaczy z Seattle skorzystał z możliwości śledzenia tych gumowych „rozbitków”, a następnie wykorzystał zebrane dane do udoskonalenia modeli cyrkulacji oceanicznej. Szkodliwość zaginionych ładunków Nie wszystkie ładunki, które przez przypadek trafiają do morza, stają się jednak przydatną badaczom ciekawostką. W historii mieliśmy do czynienia z wieloma sytuacjami, w trakcie których pozostawione przez człowieka w wodzie odpady wpływały negatywnie na morski ekosystem. Przykładem może być historia z 2007 roku, kiedy to wielki kontenerowiec MSC „Napoli” w trakcie sztormu stracił aż 114 kontenerów o różnym składzie. Wśród nich znajdowały się m.in. zapasy czerwonego wina, motocykle marki BMW oraz perfumy. Tak drogocenne straty od razu przyciągnęły osoby zainteresowane kradzieżą zaginionych „łupów”. Skutki zagubienia kontenerów były jednak znacznie poważniejsze. Na plaże Kanału La Manche trafiły liczne substancje chemiczne, które przyczyniły się do skażenia tamtejszego środowiska. Szkody mogą być wyrządzane nie tylko przez przewożone przedmioty, ale również przez same kontenery, które trafiają do wody. Duże metalowe boksy, które często — dzięki uwięzionemu powietrzu — utrzymują się półzanurzone na powierzchni morza, stanowią poważne, trudne do wykrycia zagrożenie dla innych jednostek pływających. Źródło: The Conversation Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
W tym bałaganie jest metoda. Na czym polega fenomen kairskich zabbaleen, czyli zbieraczy śmieci?
Międzynarodowa organizacja World Economic Forum szacuje, że zabbaleen odbierają 50-60% wszystkich śmieci produkowanych przez Kair. Mniej więcej 80% z tego, co zbiorą, zostaje przez nich poddane recyklingowi. Proces odzysku prowadzony przez zabbaleen od dziesięcioleci ułatwia życie mieszkańcom stolicy Egiptu.
Spis treści: Ludzie pustyni – początki społeczności zabbaleen Koptyjski zwyczaj – jak narodził się system recyklingu w Kairze Jak pracują zabbaleen? Codzienny rytm życia w „mieście śmieci” Ekologiczny wymiar pracy zabbaleen – 80% odpadów wraca do obiegu Rządowe programy i przyszłość zabbaleen w nowym Kairze Po wejściu do Mukattam – dzielnicy zamieszkiwanej przez zabbaleen – nozdrza od razu atakuje nieznośny zapach. Żrąca woń unosząca się znad stert odpadów sprawia, że dla osoby z zewnątrz przebywanie w tej części miasta jest wręcz niemożliwe. Walające się wszędzie śmieci, zaniedbane bloki mieszkalne i ciężarówki wożące góry odpadów mogłyby oznaczać, że dzielnica przytłoczona jest śmieciami. Nic bardziej mylnego. Za tym nieatrakcyjnym widokiem kryje się niezwykle interesujący system społecznych zależności, który pozwala stolicy Egiptu funkcjonować. Ludzie pustyni Aby dowiedzieć się, skąd wziął się ten wyjątkowy system gospodarowania odpadami, należy cofnąć się do początków XX wieku. Wtedy to do Kairu przybyli imigranci z odległej oazy na Pustyni Zachodniej. Zabójcze upały, które towarzyszyły ich dotychczasowemu życiu, zmusiły nowych przybyszów do zamieszkania i przystosowania się do warunków panujących w prężnie rozwijającej się stolicy nad Nilem. Uchodźcy (nazywani wahija, czyli „ludzie pustyni”) zajęli się zbieraniem śmieci. Kilogramy odpadów trafiały do kuchenek umieszczanych na ulicznych wózkach, na których przygotowywany był ful – tania potrawa z gotowanego bobu stanowiąca istotny element egipskiej kuchni. Koptyjski zwyczaj W latach trzydziestych i czterdziestych do Kairu przypłynęła nowa fala migracji. Tym razem do miasta trafili przybysze z miasta Asjut w południowym Egipcie. W przeważającej większości byli to Koptowie – egipscy chrześcijanie, którzy od wieków zajmowali się uprawą roli i hodowlą zwierząt. Nie inaczej było w Kairze. Rozwijająca się stolica generowała coraz większą ilość śmieci, z którą wahija nie dawali już sobie rady. Na pomoc przybyli chrześcijańscy duchowni, którzy organicznymi odpadkami wytwarzanymi przez mieszkańców miasta zaczęli karmić hodowane świnie. Z czasem koptyjsko-wahijski system zaczął być popularny w całym mieście. Niewdzięcznej pracy w XX-wiecznym, szybko rozwijającym się Kairze nie brakowało, a i chętnych do jej podjęcia migrantów było sporo. Synergia nowych i starych przybyszów pozwoliła złagodzić komunalne konsekwencje gwałtownej rozbudowy stolicy. Jak pracują zabbaleen? Sposób pracy zabbaleen nie różni się w dużej mierze od gospodarki odpadami znanej z europejskich miast. Zbieracze odpadów działają w systemie domowych odbiorów resztek, który opiera się na nieformalnych, ale bardzo stabilnych relacjach z mieszkańcami Kairu. Każde mieszkanie ma swojego zbieracza, któremu jest wypłacana miesięczna gaża za wynoszenie śmieci. Po zbiorach odpady są wstępnie segregowane. Na tym etapie rozdziela się np. organiczne resztki od materiałów nadających się do recyklingu. Następnie towar podlega czasochłonnemu ręcznemu sortowaniu, podczas którego ustala się wtórne przeznaczenie konkretnych odpadków. Przykładowo: karton jest zgniatany i sprzedawany do zakładów produkujących tekturę, a szkło i butelki są sortowane według koloru. Uszkodzone fragmenty zostaną przetopione. Odrębnym procesom poddaje się aluminium oraz plastik. To pierwsze jest prasowane hydrauliczną prasą w zwarte bele, które następnie trafiają do pieców hutniczych. Powstałe aluminiowe bloki sprzedaje się dalej do zakładów przetwórstwa m.in. w Hiszpanii, Włoszech i Chinach. W przypadku plastiku następuje proces niemal bliźniaczy do tego, który ma miejsce chociażby w mumbajskich slumsach. Syntetyk jest myty i suszony, a następnie rozdrabniany w specjalnych maszynach na małe plastikowe granulki. W tej formie może zostać użyty do produkcji nowych tworzyw. Ekologiczny wymiar pracy zabbaleen Dochód z recyklingu stanowi podstawowe źródło utrzymania całej społeczności zabbaleen. Oznacza to, że im więcej odpadów uda się odzyskać, tym więcej pieniędzy trafi do kieszeni zbieraczy. W ten sposób każdy śmieć nabiera wartości. Szacuje się, że dzięki swojej pracy zabbaleen przetwarzają nawet 80% odpadów, które trafiają do ich dzielnicy, co jest jednym z najwyższych współczynników recyklingu na świecie. Nic więc dziwnego, że egipski rząd próbuje korzystać z tego oddolnie rozwiniętego systemu gospodarowania odpadami. Rządowe programy i przyszłość zabbaleen W 2019 r. egipskie ministerstwo środowiska postanowiło włączyć zabbaleen do formalnego schematu, poprzez wspieranie ich działalności za pomocą prostych technologii, np. SMS-owego sposobu informowania o wywózce. Mimo rządowych działań zabbaleen nadal stanowią główny podmiot gospodarki odpadami, rozszerzając swoje działania na kolejne dzielnice Kairu. Pod znakiem zapytania stoi jednak przyszłość zbieraczy w obliczu nowo powstającej Nowej Stolicy Administracyjnej. Źródła: Egyptian Streets, National Geographic Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Góra lodowa czy plastikowa torba? „National Geographic” wśród 25 najbardziej wpływowych okładek
Okładka magazynu „National Geographic” znalazła się w gronie 25 najbardziej wpływowych okładek czasopism w historii. Na fotografii widoczna jest praca ukazująca monumentalna górę lodową. Ale czy na pewno?
Okładki magazynu „National Geographic” słyną z perfekcyjnie wykonanych zdjęć. Ich tematyka okładek ściśle odzwierciedla misję towarzystwa: eksploracja, ochrona przyrody i edukacja. Dlatego na okładkach są fotografie przyrody i zwierząt, zwłaszcza takie, które przedstawiają rzadkie lub zagrożone gatunki w ich naturalnym środowisku. Zdarzają się też takie ukazujące najnowsze odkrycia archeologiczne, geograficzne, kosmiczne lub historyczne. Ważnym elementem bywają też zdjęcia związane z niezwykłymi społecznościami i kulturami z odległych zakątków świata. Panel „New York Timesa” wskazuje najlepsze okładki ćwierćwiecza „T Magazine”, czasopismo należące do „New York Timesa” (NYT), ogłosiło właśnie wyniki debaty w ramach projektu „The 25 Most Influential Magazine Covers of All Time” („25 najbardziej wpływowych okładek czasopism w historii”). W paneli wzięło udział sześciu ekspertów, aby wspólnie debatować i omawiać najlepsze okładki mediów drukowanych. Byli to: Gayle King – redaktorka z CBS, Patrick Li – dyrektor kreatywny „T Magazine”, Adam Moss – były redaktor „New York Magazine”, David Remnick – redaktor „The New Yorkera”, Martha Rosler – artystka konceptualna oraz Kurt Soller – zastępca redaktora naczelnego „T Magazine”. Każda z osób miała za zadanie wskazać co najmniej 10 nominacji. Początkowo chciano ograniczyć debatę do publikacji anglojęzycznych, ale ostateczna lista zawierała tylko czasopisma amerykańskie. Była to kilkugodzinna debata, podczas której eksperci spierali się o definicję słowa „wpływowy”. Ostatecznie powstała lista 25 okładek, które nie są ułożone w rankingu, a jedynie w przybliżonej kolejności, w jakiej były omawiane. Góra lodowa czy góra śmieci? Wskazana przez gremium okładka magazynu „National Geographic” z czerwca 2018 roku nosi tytuł „Planet or Plastic?” („Planeta albo plastik”). Widzimy fotomontaż meksykańskiego artysty Jorge Gamboa, przedstawiający prosty, ale wstrząsający obraz. Jest to góra lodowa wyrastająca z oceanu. Przy bliższym przyjrzeniu się okazuje się, że ta góra lodowa jest w rzeczywistości gigantyczną plastikową torbą. Można więc określić to zdjęcie jako sprytną iluzję optyczną. Okładka została wykorzystana przez National Geographic do zainaugurowania kampanii #planetorplastic, mającej na celu ograniczenie użycia jednorazowego plastiku. Paneliści uznali tę okładkę za wpływową z kilku powodów: zaskakująca forma i iluzja optyczna – góra lodowa to tak naprawdę śmieć, wiralowy sukces – zdjęcie to obiegło światowe media, uchwycenie momentu – obraz ten skutecznie uchwycił globalny kryzys związany z zanieczyszczeniem plastikiem. Źródło: National Geographic Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Plastikowe śmieci jak archeologiczne artefakty. Dlaczego są dla naukowców ważne?
Co roku produkowanych jest 400 milionów ton plastiku. Śmieci z tworzyw sztucznych uważane są za jedno z największych zagrożeń dla środowiska. Tymczasem archeolodzy uznają je za cenne źródło informacji. Jak to możliwe?
Pradzieje rozpoczynają się dla archeologów wraz z epoką kamienia. Kolejnymi okresami były epoka brązu i żelaza. Od XX wieku możemy wręcz mówić o epoce plastiku, bo produkty, a następnie śmieci z tego surowca zalewają świat. O tym, że plastik jest poważnym zagrożeniem mówią nam liczne badania naukowe. Ostatnio badacze donosili o drobinkach plastiku przenikających do krwiobiegu, a nawet mózgu, co może być groźne dla naszego zdrowia. Okazuje się, że z plastik może być też pomocny – na ten temat piszą naukowcy w czasopiśmie „Cambridge Prisms: Plastics”. Plastik to „cenne archiwum” Profesor John Schofield z Wydziału Archeologii Uniwersytetu w Yorku, główny autor badania, uważa, że tworzywa sztuczne pomagają opowiedzieć historię współczesności. W jego ocenie stanowią również cenne archiwum dokumentujące działania i zachowania w kluczowym momencie historii ludzkości. – Łatwo jest postrzegać tworzywa sztuczne jako toksyczne dziedzictwo i przyczynę szkód środowiskowych, do czego oczywiście się przyczyniają. Jednak jako archeolodzy możemy spojrzeć na nie również z zupełnie innej perspektywy – jako na cenne archiwum dokumentujące wpływ człowieka na zdrowie planety – dodaje prof. Schofield. Archeologia to idealna nauka do tego, aby rzucić światło na procesy zanieczyszczenia tworzywami sztucznymi, a także stworzyć zapis współczesnych wydarzeń i zachowań ludzkich. Badacze mówią o „archeologii nas samych”. Plastik w nawarstwieniach archeologicznych Wytwory z tworzyw sztucznych pojawiły się jednocześnie na całym świecie w latach 50. XX wieku. Gdy to wiemy, łatwiej jest np. datować nawarstwienia ziemi w czasie wykopalisk. Plastiki o specyficznych cechach morfologicznych, składzie polimerów i wzornictwie mogą być wiarygodnymi wskaźnikami stratygraficznymi. Większe przedmioty (makroplastiki) często można datować bezpośrednio na podstawie wydrukowanych na nich dat, jeśli przetrwały. A datowanie względne może wykorzystywać charakterystyczne cechy morfologiczne lub logo o określonym zakresie dat. Takie datowanie plastiku może być analogiczne do sposoby określania wieku skorup ceramicznych z pradziejów. Plastik w kosmosie Plastik jest wszechobecny i występują w różnorodnych kontekstach, od przestrzeni kosmicznej, przez odległe oceany, atmosferę ziemską, aż po wnętrza żywych organizmów. To tworzy unikatowy, bezprecedensowy zapis archeologiczny. Kiedyś odpadami znajdowanymi przez archeologów były fragmenty naczyń ceramicznych czy narzędzi kamiennych. – Archeolodzy dopiero niedawno zaczęli interesować się tworzywami sztucznymi, a jest to niezwykle ważne. Potrzebujemy tego archiwum, zarówno aby pomogło nam zrozumieć i spróbować ograniczyć nasz wpływ na środowisko teraz, ale też aby zapewnić wiedzę ludziom na temat jego wpływu w przyszłości – dodaje prof. Schofield. Prof. Alice Gorman z Uniwersytetu Flindersa zauważa, że plastik obecny jest wszędzie tam, gdzie dotarły statki kosmiczne. – Tworzywa sztuczne znajdują się nawet na Księżycu – dodaje. Źródło: Cambridge Prisms: Plastics Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Koniec z górą śmieci nad Bałtykiem. Gdańskie plaże będzie sprzątał robot
Każdego roku przyjezdni koszmarnie zaśmiecają gdańskie plaże. Tylko podczas ostatniego letniego sezonu zebrano z nich ponad 300 ton odpadów. Problemowi zaradzić ma teraz autonomiczny robot, który będzie zbierać drobne śmieci – pierwszy taki w Polsce.
Spis treści: Robot połknie śmieci Jak działa robot? Trudno się z tym pogodzić, ale podczas letnich urlopów zwiedzający bez skrupułów zaśmiecają atrakcyjne zakątki naszego kraju, takie jak parki narodowe czy piękne plaże nad Bałtykiem. W ubiegłym roku podczas dwudniowej akcji na tatrzańskich szlakach zebrano ćwierć tony odpadów. To jednak nic w porównaniu ze śmietniskami, które tworzą wczasowicze nad morzem. Tylko w ubiegłym sezonie letnim na gdańskich plażach zebrano blisko 310 ton odpadów! Władze miasta postanowiły więc wziąć sprawy w swoje ręce. Robot połknie śmieci Na plaży w Stogach pojawił się w środę autonomiczny robot BeBot, który oczyszcza piasek z drobnych odpadów: niedopałków, szkła, kapsli, plastiku. Słowem, są to śmieci trudne do zebrania tradycyjnymi metodami. To pierwszy tego typu robot w Polsce, a jego zakup sfinansował terminal kontenerowy Baltic Hub w ramach działań na rzecz ochrony środowiska. Robot jest zasilany energią słoneczną (posiada panele fotowoltaiczne na swojej obudowie), pracuje cicho i nie emituje spalin, dzięki czemu nie zakłóca wypoczynku plażowiczów. Szacuje się, że przez pół roku codziennej pracy może zebrać nawet 27,5 tony śmieci. Jak działa robot? Na plażach w Gdańsku w szczycie sezonu przebywa jednocześnie nawet kilkadziesiąt tysięcy osób. Wiele z nich nie chce przenosić swoich odpadków do śmietników. – Podczas testów BeBot w 10 minut zebrał około 8,5 kg odpadów, w tym niedopałki, kawałki szkła, plastiku i kapsle. To pokazuje dużą skuteczność tej technologii w usuwaniu drobnych zanieczyszczeń, które często umykają podczas standardowego sprzątania plaży – mówi Dominika Milion, dyrektor ds. zrównoważonego rozwoju w Baltic Hub. Milion zwróciła uwagę na to, że robot podczas pracy nie narusza naturalnej struktury plaży. BeBot jest sterowany zdalnie przez operatora, który może znajdować się w odległości do 300 metrów od niego. Urządzenie przeczesuje piasek do głębokości 10 cm i odsiewa śmieci, które następnie zbiera do specjalnego pojemnika. Jest przy tym niezwykle wydajne, bo w ciągu godziny potrafi wyczyścić do 3000 metrów kwadratowych plaży. Robot będzie kierowany tam, gdzie odpadków jest szczególnie dużo i gdzie szkło mogłoby stanowić największe zagrożenie dla ludzi, np. na boiska do siatkówki. Źródło: Gdańsk.pl Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Jak zachowywać się na plaży? Eksperci alarmują: brak kultury to coraz większy problem
Choć większość turystów nie kieruje się złą wolą, brak świadomości bywa równie szkodliwy jak celowe ignorowanie zasad. „Kultura plażowania” wymaga dziś nie tylko dbałości o środowisko, ale także uważności na potrzeby i komfort wszystkich odpoczywających na piasku.
Spis treści: Niewłaściwe zachowania na plaży Społeczna hipokryzja na piasku W sezonie wakacyjnym wiele osób decyduje się na wypoczynek nad wodą, co sprawia, że nadmorskie plaże stają się przestrzenią intensywnej obecności turystów. W jednym miejscu spotykają się wówczas różne zwyczaje, style bycia oraz odmienne sposoby spędzania wolnego czasu. Ta różnorodność, choć naturalna, niesie ze sobą ryzyko nieporozumień i napięć. Wspólna przestrzeń wymaga więc wzajemnego poszanowania granic – zarówno fizycznych, jak i kulturowych. Niektóre zachowania, takie jak opalanie topless, spożywanie posiłków w większym gronie czy nadmierne zbliżanie się do innych plażowiczów, mogą być odbierane jako naruszające przyjęte normy społeczne. Tym bardziej warto zadać sobie pytanie, jak naprawdę zachowujemy się na plaży – i jak nasza obecność wpływa na otoczenie. Niewłaściwe zachowania na plaży Z najnowszego badania serwisu Beach.com, przeprowadzonego wśród 1000 respondentów w USA, wynika, że aż 93% uczestników deklaruje przestrzeganie zasad odpowiedniego zachowania na plaży. Równocześnie 92% przyznaje się do co najmniej jednego zachowania, które powszechnie uznawane jest za niewłaściwe. To właśnie ta wyraźna rozbieżność między samooceną a rzeczywistymi nawykami plażowiczów stała się głównym przedmiotem analizy badania. Najczęściej wskazywane przewinienia to: oddawanie moczu w wodzie, spożywanie alkoholu oraz zabieranie piasku i muszli. Aż 70,1% respondentów przyznało się do sikania do morza – i to wyłącznie wśród tych, którzy byli gotowi otwarcie to zadeklarować. Kolejne 48,6% spożywało alkohol na plaży, a 38,6% wynosiło z niej muszle lub piasek. Choć każde z tych zachowań może nieść określone konsekwencje, szczególnie niepokojące z punktu widzenia ekologii jest masowe zbieranie muszli. Badanie opublikowane w 2014 roku wykazało, że proceder ten zaburza równowagę lokalnych siedlisk: przyspiesza erozję, zakłóca cykl obiegu węglanu wapnia oraz wpływa na liczebność i różnorodność organizmów, które wykorzystują muszle jako schronienie. – Muszle mięczaków mają pierwszorzędne znaczenie dla krabów pustelników. Choć piaszczyste plaże nie są ich naturalnym środowiskiem, muszle ślimaków występujące na błotnistych równinach i skalistych brzegach stanowią dla tych zwierząt podstawowe źródło zasobów. Co ważne, wiele małych organizmów osiada też na nieużytkowanych muszlach, więc ich usunięcie oznacza utratę siedlisk dla całych kolonii – tłumaczył Geerat Vermeij, profesor geologii i specjalista w dziedzinie mięczaków z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis. Społeczna hipokryzja na piasku Lista niewłaściwych zachowań nie kończy się jednak na trzech najczęściej wskazywanych przewinieniach. Badanie Beach.com ujawniło również inne nawyki, które zakłócają spokój i komfort wspólnego wypoczynku. Wśród nich znalazły się: długotrwałe zajmowanie publicznych toalet, głośne odtwarzanie muzyki z głośników, palenie papierosów, pozostawianie odpadków po czworonogach, dokarmianie dzikich zwierząt oraz przebywanie zbyt blisko innych plażowiczów bez uzasadnionej potrzeby. Co ciekawe, te same osoby, które przyznają się do łamania plażowego savoir-vivre’u, chętnie krytykują podobne zachowania u innych. Zespół badawczy zwrócił uwagę na to zjawisko, podkreślając, że wiele osób nie dostrzega własnych niedociągnięć, jednocześnie otwarcie potępiając je u pozostałych plażowiczów. – Po cichu przyznają się do niewłaściwego zachowania na plaży, ale znacznie częściej mówią o złym zachowaniu innych. Choć 93% twierdzi, że przestrzega zasad, to 92% deklaruje, że zdarza im się je łamać. Co więcej, aż 70% uczestników badania przyznaje, że to właśnie cudze zachowania negatywnie wpływają na ich doświadczenia związane z pobytem na plaży – zauważyli autorzy raportu, dodając, że ten rozdźwięk między deklaracjami a rzeczywistymi postawami badacze określają mianem społecznej hipokryzji. Jak w takim razie należy się zachowywać? Podstawowe zasady „etykiety plażowej” nie są skomplikowane – opierają się przede wszystkim na konsekwencji i wzajemnym szacunku. Wystarczy pamiętać o tym, by sprzątać po swoim psie, unikać głośnego słuchania muzyki bez słuchawek, zachowywać odpowiedni dystans wobec innych plażowiczów czy pozostawiać plażę w takim stanie, w jakim ją zastaliśmy. Źródła: Travel + Leisure, Beach.com Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zamiast żab plastik i niedopałki. Polskie bociany mają iście śmieciową dietę
Bociany w Polsce coraz częściej żywią się odpadami. Ich jadłospis mówi wiele o stanie naszego środowiska. W diecie ponad jednej trzeciej badanych par lęgowych znaleziono śmieci.
W tym artykule: Dieta bocianów Analiza diety Naukowiec w gnieździe Niepokojący skład diety Gdy myślimy o bocianach, przed oczami często staje nam obrazek majestatycznie kroczącego ptaka wśród mokradeł. W takim środowisku ma on szukać swojego pożywienia i najlepiej smakowitych żab. A jaka jest prawda o diecie tych zwierząt? Dieta bocianów Co na żabią dietę bocianów mówi ekspert? – Otóż to dawno i nieprawda, bo żab jest zwyczajnie za mało, a tak naprawdę nawet w warunkach eksperymentalnych nigdy nie stanowią ulubionego dania bocianów – wyjaśnia prof. Piotr Tryjanowski z Katedry Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. – A w diecie polskich bocianów, niestety łatwiej o znalezienie śmieci niż tychże przysłowiowych żab – dodaje. Analiza diety Skąd wiemy o tym, że bociany są na śmieciowej diecie? Przyjrzeli się jej naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, Uniwersytetu Zielonogórskiego, Małopolskiego Towarzystwa Ornitologicznego i Stowarzyszenia Ptaki Silesiana. Badacze wzięli na warsztat niestrawione resztki pokarmu, które bociany białe (Ciconia ciconia) – podobnie jak ptaki drapieżne i sowy – wypluwają. Dzięki temu naukowcy mają cenny materiał do badań. Wyniki ich dociekań opublikowano w czasopiśmie „Environmental Science and Pollution Research”. Bocian biały to jeden z dwóch gatunków bocianów zamieszkujących Polskę i Europę. W naszym kraju gniazduje też bocian czarny (Ciconia nigra). – Analiza wypluwek to bardzo pracochłonne zajęcie, wymagające specjalistycznej wiedzy o tym, jak zachowują się resztki pokarmu po przejściu przez przewód pokarmowy bociana, jednak dostarcza niesamowitych wyników – wyjaśnia prof. Jerzy Karg z Uniwersytetu Zielonogórskiego. Badacz był odpowiedzialny za opis składu diety z wypluwek. Metoda badawcza nie była dla ptaków groźna. Kiedyś, aby poznać dietę ptaków, zabijano osobniki i analizowano zawartość żołądków. Inna – polega na prowokowaniu wymiotów. Bociany białe ważą od 1,5 do 2 kg, a rozpiętość ich skrzydeł sięga do 1,5 m. Na wolności żyją około 12 lat. Wbrew stereotypowi nie wiążą się w parcy na całe życie. Wierne są tylko przez jeden sezon lęgowy. Naukowiec w gnieździe Aby pozyskać wypluwki ornitolodzy musieli dostać się do bocianich gniazd. – Najłatwiej takie prace wykonać podczas obrączkowania młodych bocianów w gniazdach – podkreślą współautorzy publikacji – Joachim Siekiera z Grupy Silesiana i dr Kazimierz Walasz z Małopolskiego Towarzystwa Ornitologicznego, od lat zaangażowani w badania nad bocianem białym. To dzięki nim i szerokiej rzeszy współpracowników i firm energetycznych zarządzających liniami przesyłowymi udało się zebrać wypluwki ze 117 gniazd bocianich położonych w południowej i południowo-zachodniej Polsce. Gdzie odlatują bociany? Nie każdy osobnik zimuje w Afryce Na pytanie, gdzie odlatują bociany, przeważnie pada odpowiedź „do ciepłych krajów”. Czyli jakich? Listę państw, w których boćki przeczekują okres zimowy, prezentujemy poniżej. Niepokojący skład diety W diecie ponad jednej trzeciej badanych par lęgowych znajdowano sztuczne odpady, z czego najwięcej było plastiku i filtrów papierosów. Antropogeniczne śmieci znaleziono w blisko 23 proc. badanych wypluwek, przy czym najbardziej rozpowszechnione były plastik (8,4 proc.) i filtry papierosowe (6,9 proc.). – Można wręcz powiedzieć, że nasze wyniki są doprawdy alarmujące i wskazują na szeroko rozpowszechniony problem zanieczyszczenia środowiska przez odpady produkowane przez człowieka, nawet w obszarach wiejskich – mówi prof. Tryjanowski. W ocenie eksperta to, co bociany zjadają, odzwierciedla stan naszego środowiska. – Te wyniki są wyraźnym sygnałem, że musimy działać na rzecz ograniczenia zanieczyszczeń w środowisku – zaapelował naukowiec. Były to pierwsze tego typu badania bocianiej diety w Polsce. Źródła: Environmental Science and Pollution Research Polskie Towarzystwo Ochrony Ptaków. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Na dom mieszkańca Florydy spadł tajemniczy obiekt z kosmosu. NASA bada, co to jest
W połowie marca dach domu Alejandro Otero z Naples na Florydzie został zniszczony przez tajemniczy obiekt. Niewielki, przypominający tubę przedmiot przebił się aż do parteru. NASA przejęła zagadkową rzecz. Zdaniem astrofizyka Jonathana McDowella może ona pochodzić z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
W tym artykule: Odpadki z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej Badania w Centrum Kosmicznym im. Kennedy’ego Kto odpowiada za śmieci kosmiczne? Prawo do poprawki We wtorek 2 kwietnia NASA poinformowała, że bada tajemniczy obiekt, który spadł z nieba na dom mieszkańca Florydy. O całym zdarzeniu Alejandro Otero z Naples napisał na portalu X już 8 marca. Jednak dopiero teraz amerykańska agencja kosmiczna odniosła się do sprawy. Otero relacjonował, że przedmiot „przebił dach i przeszedł przez dwa piętra” domu, prawie uderzając w jego syna. Odpadki z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej Zdaniem astrofizyka Jonathana McDowella, tajemniczym przedmiotem jest fragment palety ładunkowej zawierającej stare baterie. Zespoły kontroli naziemnej NASA wypuściły ją ze stacji orbitalnej w 2021 roku. Według oficjalnych prognoz obiekt miał spłonąć w ziemskiej atmosferze. Otero opublikował film ze swojej domowej kamery, w którym powiedział, że dźwięk sygnalizujący uderzenie w dach rozległ się o 14:34. Czyli o 20.34 czasu środkowoeuropejskiego. – Jest to więc 19.34 UTC, co zgadza się z szacunkami Sił Kosmicznych dotyczącymi ponownego wejścia obiektu w atmosferę nad Zatoką Perską o 19.29 UTC – skomentował na platformie X astrofizyk Jonathan McDowell. – Myślę, że tym, co uderzyło w twój dom, mogła być paleta akumulatorów EP-9. To właśnie jej wejście w atmosferę miało nastąpić o wskazanej przez ciebie porze – dodał naukowiec. Badania w Centrum Kosmicznym im. Kennedy’ego Wiadomość została po raz pierwszy podana przez lokalny serwis informacyjny winknews.com 15 marca. „NASA odebrała przedmiot we współpracy z właścicielem domu. Przeanalizuje obiekt w Centrum Kosmicznym im. Kennedy'ego na Florydzie tak szybko, jak to możliwe, aby ustalić jego pochodzenie” – poinformowała agencja kosmiczna we wtorkowym oświadczeniu. „Więcej informacji będzie dostępnych po zakończeniu analizy”. Według raportu specjalistycznego serwisu informacyjnego Ars Technica, chociaż baterie stanowią własność NASA, były przymocowane do konstrukcji paletowej wystrzelonej przez japońską agencję kosmiczną. Potencjalnie komplikuje to roszczenia z tytułu odpowiedzialności. Powstanie odkurzacz kosmicznych śmieci. W projekt zaangażowani Polacy ClearSpace to szwajcarski startup, który od 2020 roku opracowuje na zlecenie Europejskiej Agencji Kosmicznej projekt kosmicznej śmieciarki. W pracach nad śmieciarką biorą udział Polacy. Kto odpowiada za śmieci kosmiczne? Kosmiczne śmieci uderzały w Ziemię już nie raz. Na przykład część kapsuły SpaceX Dragon wylądowała na australijskiej farmie owiec w 2022 roku. Natomiast Skylab, pierwsza amerykańska stacja kosmiczna, spadła na Australię Zachodnią. Kto najwięcej śmieci? Statystyki wskazują, że Amerykanie wygenerowali około pięciu tysięcy dużych śmieci kosmicznych. Wyprzedzają ich Rosjanie, którzy pozostawili na orbicie aż siedem tysięcy elementów swoich rakiet. Ostatnie miejsce na podium, z ponad trzema tysiącami dużych odpadków kosmicznych, zajmują Chiny. Prawo mówi, że jeśli taki kosmiczny śmieć spadnie na Ziemię, za ewentualne wyrządzone przez niego szkody powinno zapłacić państwo, do którego należy obiekt. Jeśli więc potwierdzą się przypuszczenia dotyczące przedmiotu, który przebił dach na Florydzie, koszty naprawy poniosą USA lub Japonia. Prawo do poprawki Co więcej, według prawa koszty w takiej sytuacji ponosi nie firma prywatna, która wystrzeliła obiekt, lecz państwo, na terenie którego została zarejestrowana. Przepisy te podlegają Traktatowi o przestrzeni kosmicznej z 1967 r. i Konwencji o odpowiedzialności z 1972 r., które zostały przyjęte przez Organizację Narodów Zjednoczonych. Prawnicy wskazują, że przy obecnym wzmożonym ruchu na orbicie i wynikających z niego komplikacjach prawo to wymaga nowelizacji. Gdy było tworzone, wydawało się, że wielkie kosmiczne przedsięwzięcia będą domeną państw. Współcześnie, w tzw. erze Space 4.0 nastawionej na komercyjną eksplorację kosmosu, przepisy te wydają się już niewystarczające. Źródło: Live Science, ScienceAlert Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Nowa era Księżyca. Przyczyną – człowiek. Na powierzchni zostawił piłki golfowe, fotografie i… odchody
Nadszedł czas, aby uznać, że ludzie stali się dominującą siłą kształtującą środowisko Księżyca. Pora ogłosić nową epokę geologiczną: księżycowy antropocen. Na Srebrnym Globie są nie tylko części statków kosmicznych, ale też ludzkie odchody, piłki golfowe i fotografie.
W tym artykule: Księżycowy antropocen Człowiek na Księżycu – i co dalej? Śmietnik na Księżycu Archeologia księżycowa Wiele osób żywi przekonanie, że kosmos jest nadal dziewiczy, bez śladów człowieka. Patrząc na bezmiar Wszechświata, jest to prawda. Jednak Układ Słoneczny jest przez ludzi coraz bardziej intensywnie eksplorowany. Dotyczy to szczególnie Księżyca, na którym człowiek zmienia już naturalne środowisko. Księżycowy antropocen Ludzie po raz pierwszy poruszyli pył księżycowy 13 września 1959 roku, gdy bezzałogowy statek kosmiczny sowieckiej produkcji Łuna 2 zderzył się z powierzchnią naturalnego satelity Ziemi. W kolejnych dekadach ponad sto innych statków kosmicznych trafiło na Księżyc. Były to zarówno pojazdy załogowe, jak i bezzałogowe. Cześć z nich nie tyle wylądowała na Srebrnym Globie, co się o jego powierzchnię rozbiła. Największym echem odbiły się lądowania załogowe Amerykanów w latach 1969–1972. Wówczas też sporo przedmiotów z Ziemi na Księżyc trafiło i tam pozostało. To właśnie na tę intensywną działalność ludzi na Księżycu zwrócili uwagę amerykańcy badacze w czasopiśmie naukowym „Nature Geoscience”. Jednocześnie przestrzegli, że w nadchodzących latach misje i projekty już zaplanowane zmienią oblicze Księżyca w ekstremalny sposób. Według antropologów i geologów z University of Kansas nadszedł czas, aby uznać, że ludzie stali się dominującą siłą kształtującą środowisko Księżyca. Należy ogłosić nową epokę geologiczną dla Księżyca: księżycowy antropocen. Człowiek na Księżycu – i co dalej? Antropocen jest terminem do tej pory stosowanym na określenie proponowanej epoki geologicznej na Ziemi. Ma się ona charakteryzować znacznym wpływem człowieka na ekosystem i geologiczny system naszej planety. Tymczasem okazuje się, że człowiek już teraz znacząco kształtuje Księżyc. – Procesy kulturowe zaczynają przewyższać naturalne tło procesów geologicznych na Księżycu – mówi pierwszy autor artykułu dr Justin A. Holcomb z Kansas Geological Survey na Uniwersytecie w Kansas w USA. – Procesy te obejmują przemieszczanie na Księżycu osadów, między innymi uderzenia meteoroidów i ruchy masowe. Jednakże, gdy weźmiemy pod uwagę wpływ łazików, lądowników i ruchu człowieka, znacząco zaburzają one regolit (pył księżycowy – red.) – dodaje naukowiec. Dlatego, w ocenie eksperta, jeśli weźmiemy pod uwagę nowy wyścig kosmiczny, to okaże się, za 50 lat krajobraz księżycowy będzie zupełnie inny. – Naszym celem jest zainicjowanie dyskusji na temat ludzkiego wpływu na powierzchnię Księżyca, zanim będzie za późno – podkreślił dr Holcomb. Śmietnik na Księżycu Do tej pory w kosmosie człowiek nie przestrzega zasady, aby nie wpływać na otaczające środowisko. Dowodem na to są misje księżycowe. Autorzy artykułu piszą, że na powierzchni Srebrnego Globu znajdują się „odrzucone i porzucone elementy statków kosmicznych, worki z ludzkimi odchodami, sprzęt naukowy i inne przedmioty (np. flagi, piłki golfowe, fotografie, teksty religijne)”. – Wiemy, że chociaż Księżyc nie ma atmosfery ani magnetosfery, to posiada delikatną egzosferę złożoną z pyłu i gazu, a także lodu wewnątrz stale zacienionych obszarów, a oba te obszary są podatne na rozprzestrzenianie się gazów (ze statków – przyp. red.) – napisali autorzy. W ich ocenie przyszłe misje muszą rozważyć złagodzenie swego szkodliwego wpływu na środowisko księżycowe. Jak powstał Księżyc? Jedna z teorii mówi o katastrofie na niewyobrażalną skalę Nasz Księżyc znajduje się w piątce największych księżyców Układu Słonecznego. Jest też najlepiej przebadanym z nich. A jednak naukowcy wciąż nie są pewni, jak powstał Księżyc. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-powstal-ksiezyc-jedna-z-teorii-mowi-o-katastrofie-na-niewyobrazalna-skale-fot-nasa-jpl-caltech-44da849.jpeg" width="875" height="700" alt="Jak powstał Księżyc? Jedna z teorii mówi o katastrofie na niewyobrażalną skalę (fot. NASA/JPL-CALTECH)" title="Jak powstał Księżyc? Jedna z teorii mówi o katastrofie na niewyobrażalną skalę (fot. NASA/JPL-CALTECH)" /> Archeologia księżycowa Naukowcy inicjując rozmowę o księżycowym antropocenie, chcą zwrócić uwagę na potencjalnie negatywny wpływ człowieka na to ciało niebieskiego. Chcą też uwrażliwić na zachowanie stanu miejsc o wartości historycznej, które obecnie nie mają prawnej ani politycznej ochrony. Wspomnijmy tu na przykład lokalizację pierwszego lądowania na Księżycu dokonanego przez misję Apollo 11 w 1969 roku. Do dzisiaj w tym miejscu znajduje się dolna część statku kosmicznego Eagle. Eksperci porównują tego typu ślady na Księżycu do zapisów archeologicznych na Ziemi. – Jako archeolodzy postrzegamy ślady stóp na Księżycu (pozostawione przez astronautów Apollo – red.) jako przedłużenie wyjścia z Afryki, kluczowy kamień milowy w istnieniu naszego gatunku – powiedział dr Holcomb. Również takie ślady można zatem uznać za dziedzictwo archeologiczne, które należy chronić. Kolejne misje księżycowe, zwłaszcza Artemis organizowana przez NASA, mogą znacząco wpłynąć na Księżyc. Zwłaszcza że Amerykanie planują stałą obecność ludzi na Srebrnym Globie. Źródło: Nature Geoscience Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Śmieci w oceanie jest coraz więcej. Niektóre ośmiornice zaczynają się w nich chować
Z roku na rok przybywa śmieci w oceanie. Naukowcy odkryli, że dziś ośmiornicom jest dużo łatwiej znaleźć schronienie w śmieciach niż muszlach czy koralowcach.
W tym artykule: Ośmiornice wykorzystują śmieci w oceanie Śmieci szkodzą morskim organizmom Dlaczego w oceanie jest tyle śmieci? Naukowcy w najnowszych badaniach skupili się na życiu ośmiornic. Przeanalizowali setki zdjęć, na których zaobserwowano ponad 200 tych głowonogów z 24 gatunków, które chowają się w śmieciach. Niektóre wchodziły do wnętrza szklanych butelek lub zardzewiałych puszek, a inne zakopywały się pod stertą plastikowych nakrętek. O odkryciu poinformowano na łamach czasopisma naukowego „Marine Pollution Bulletin”. Ośmiornice wykorzystują śmieci w oceanie Będąc na wakacjach, prawdopodobnie większość z nas przynajmniej raz w życiu zebrała z plaży muszle na pamiątkę. Nie zdajemy sobie jednak sprawy, że w ten sposób pozbawiamy naturalnych schronisk morskie stworzenia. Autorzy badania zwracają uwagę na to, że głowonogi muszą przystosowywać się do nowej rzeczywistości, a wiele z tych zwierząt po prostu umiera. Paradoksalnie, śmieci są dla nich często ratunkiem. View oEmbed on the source website Odpady są jednak dla ośmiornic tylko alternatywą. Naukowcy zaznaczają, że w pewien sposób te stworzenia uczą się radzić sobie w nowej rzeczywistości, ale ma to również negatywne konsekwencje. – To, co na pierwszy rzut oka może wyglądać jak coś pozytywnego, w dłuższej perspektywie może mieć szkodliwe skutki – alarmują naukowcy z Federalnego Uniwersytetu Rio Grande w Brazylii. To oni odpowiadają za najnowsze badania. Śmieci szkodzą morskim organizmom Badacze twierdzą, że ośmiornice, które chowają się w odpadach, są narażone na wpływ szkodliwych substancji, w tym metali ciężkich. Autorzy w swojej prezentacji pokazali zdjęcie głowonoga, który zaplątał się w stary, zdezelowany akumulator. Naukowcy ostrzegają, że niektóre śmieci mogą powodować również obrażenia fizyczne. Jak pokonać dryfujące w oceanie śmieci? Jest pomysł na rozwiązanie ​Jeśli chcemy oczyścić oceany z miliardów drobin dryfującego plastiku, na dryfujące śmieci należy polować w pobliżu wybrzeży - sugerują naukowcy na łamach "Environmental Research Let... Autorzy badania zauważają, że coraz więcej ośmiornic ukrywa się w puszkach po piwie, które np. wyrzucają turyści za burtę statków wycieczkowych. Nurkowie, którzy biorą udział w akcji czyszczenia oceanów, często nie zdają sobie sprawy, że w tych właśnie śmieciach osiadły zwierzęta. Wyłowione stworzenia najczęściej umierają... Dlaczego w oceanie jest tyle śmieci? Rocznie do oceanów trafia kilkadziesiąt milionów ton śmieci, z czego ok. 14 milionów ton to plastik. Część syntetycznych odpadów opada na dno morskie. Inne ulegają fragmentacji, tworząc drobiny mikroplastiku. Jest on już nawet w powietrzu. Badacze zauważyli, że ośmiornice preferują przedmioty wykonane ze szkła. To aż 40% spośród wszystkich przedmiotów, z których korzystały zwierzęta. Plastikowe odpady były wykorzystywane w ponad 24% przypadków. View oEmbed on the source website Co więcej, w przypadku tego drugiego rodzaju odpadów, zwierzęta zazwyczaj siadały na wierzchu sterty plastiku lub zakopywały się nim. Uczeni przyznają, że taka tendencja może wynikać z faktu, że szklane śmieci bardziej przypominają muszle. Autorzy podkreślają również, że gatunkiem, który najczęściej wchodził w interakcje ze śmieciami był Amphioctopus marginatus, czyli ośmiornica kokosowa. Co ciekawe, na niektórych zdjęciach widać, że niektóre osobniki walczą ze sobą o miejsce w szklanych słojach lub butelkach. Eksperci podejrzewają, że ma to związek z faktem, że naturalnych „schronów” jest coraz mniej. Naukowcy w badaniu zwrócili również uwagę, że w latach 2018–2021 znacznie wzrosła liczba interakcji ośmiornic ze śmieciami. To oznacza, że stan oceanów z roku na rok pogarsza się. Niestety, nic nie wskazuje na to, żeby to miało się zmienić. Badacze szacują, że ilość odpadów, które trafiają do wody w ciągu kolejnych lat wzrośnie kilkukrotnie. Źródło: Marine Pollution Bulletin.
Śmiecisz w kosmosie? Zapłacisz na Ziemi. Wymierzono pierwszą w historii karę finansową za zaśmiecanie nieba
Firma, która nie zadbała o prawidłowe pozbycie się swojego satelity, ma zapłacić 150 tys. dol. Przełomową grzywnę nałożyła w poniedziałek amerykańska Federalna Komisja Łączności.
W tym artykule: Jak umierają satelity Góry kosmicznych śmieci Satelita jaśniejszy od gwiazd Coraz ciaśniej na orbicie To pierwsza kara dla firmy, która zlekceważyła zalecenia dotyczące prawidłowego pozbycia się niedziałającego już satelity. Otrzymała ją spółka Dish Network, amerykański operator telewizji cyfrowej i satelitarnej. Federalna Komisja Łączności (ang. Federal Communications Commission, FCC) nałożyła grzywnę za niezgodną z zaleceniami deorbitację satelity EchoStar-7. EchoStar-7 to satelita komunikacyjny, wystrzelony w kosmos w lutym 2002 roku. Satelita został umieszczony na orbicie geostacjonarnej, 36 tys. km nad Ziemią. Na orbicie geostacjonarnej pracują m.in. satelity telekomunikacyjne i telefonii satelitarnej. Ten obszar kosmosu jest kluczowy dla systemów łączności wykorzystywanych na Ziemi. Jak umierają satelity W 2012 roku, dziesięć lat po rozpoczęciu pracy przez EchoStar-7, jego operator zgodził się przyjąć plan pozbycia się tego satelity, gdy ten wyjdzie już z użytku. Ustalono, że po skończeniu misji satelita trafi na tzw. orbitę cmentarną. „Punkt Nemo” na Oceanie Spokojnym to wyjątkowe cmentarzysko statków kosmicznych i satelitów Jest takie miejsce na Ziemi, do którego najbliżej jest z pokładu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej przemieszczającej się około 400 km nad powierzchnią planety. To miejsce nosi nazwę Point ... To jeden z dwóch sposobów pozbywania się kosmicznych śmieci – niedziałających satelitów albo np. wykorzystanych rakiet nośnych. Mogą być one deorbitowane, czyli sprowadzone z orbity w atmosferę, gdzie spłoną. Albo właśnie wyniesione na orbitę cmentarną, znajdującą się 300 km nad orbitą geostacjonarną. Tam nie stanowią już niebezpieczeństwa dla ciągle pracujących satelitów. W 2022 r. okazało się, że EchoStar-7 ma za mało paliwa, by mógł zostać przesunięty w umówione miejsce. Ostatecznie znalazł się jedynie 122 km powyżej orbity, na której pracował. To było przyczyną nałożenia na Dish Network kary przez FCC. Góry kosmicznych śmieci Jak podaje „Guardian”, w zeszłym roku komisja zdecydowała, że operatorzy satelitów mają pozbywać się zużytych satelitów w ciągu pięciu lat od zakończenia przez te urządzenia działania. Ma być to jedna z metod zmniejszenia zaśmiecenia orbity okołoziemskiej. Jak podaje Europejska Agencja Kosmiczna, nad Ziemią znajduje się obecnie aż milion śmieci większych niż centymetr. Mniejszych jest o wiele więcej – aż 130 mln odpadów mających od 1 mm do 1 cm. W sumie wokół Ziemi krążą zbudowane przez ludzi różnego typu obiekty o łącznej masie 11 tys. ton. To bardzo dużo. Co gorsza, nawet małe przedmioty na orbicie przy zderzeniu mogą uszkodzić satelitę, sondę kosmiczną albo ISS. Dwa lata temu kosmiczny śmieć wybił kilkumilimetrową dziurę w robotycznym ramieniu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Minimalizując ilość śmieci na orbicie, zmniejsza się ryzyko kolizji, której skutki moglibyśmy odczuć również na Ziemi. Satelita jaśniejszy od gwiazd Jednak satelity powodują jeszcze inny rodzaj zanieczyszczenia nieba. Wczoraj w „Nature” ukazał się artykuł wskazujący, że w niektóre noce jednym z najjaśniejszych obiektów widocznych na niebie nie jest już gwiazda, ale satelita BlueWalker 3. W pewnym momentach przyćmiewa on aż 99 proc. gwiazd widocznych z miejsc niezanieczyszczonych światłem. 10% – Tyle wynosi prawdopodobieństwo śmierci z powodu spadającej rakiety Spadająca rakieta lub jej fragmenty mogą być zagrożeniem dla życia. Zwłaszcza dla mieszkańców konkretnych krajów. Gdzie ryzyko śmierci z powodu spadającej rakiety jest największe? BlueWalker 3 to ogromny, prototypowy satelita należący do spółki AST SpaceMobile. Jego rząd anten i biały kolor sprawiają, że odbija światło słoneczne w kierunku Ziemi. Ma jasność porównywalną z jasnością najwyraźniej widocznych gwiazd. Coraz ciaśniej na orbicie – To pokazuje, że nie ma żadnych ograniczeń dla jasności satelitów – komentuje na portalu nature.com Patrick Seitzer, emerytowany astronom z Uniwersytetu Michigan w Ann Arbor. – Obawiam się, że w następnej dekadzie zostanie wystrzelonych bardzo dużo ogromnych satelitów, które na zawsze zmienią wygląd nocnego nieba. Tego rodzaju obawy wydają się uzasadnione. Tylko jedna firma SpaceX wysłała na orbitę już 5 tys. satelitów. W nadchodzących latach firmy na całym świecie planują wysłać w kosmos nawet pół miliona takich urządzeń. AST SpaceMobile ogłosiła, że zamierza mieć na orbicie flotę składającą się z 90 satelitów takich jak BlueWalker 3. Pięć ma zostać wystrzelonych już w 2024 roku. Źródła: ESA, Guardian, Nature. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Sprzątanie świata. Akcja dotyczy też jezior. Te w Polsce są bardzo zaśmiecone
Sofy, butelki, kawałki metalu, liny, rozbite szkło, a nawet sedesy znajdują nurkowie w polskich jeziorach. Trudno wskazać, czego do nich nie wyrzucono. Skala śmiecenia jest olbrzymia. Rośnie jednak świadomość. Coraz więcej osób nie śmieci i dołącza do Akcji Sprzątanie świata.
W tym artykule: Śmieci w jeziorach jest coraz więcej Rośnie świadomość dotycząca potrzeby gospodarowania odpadami Śmieci w jeziorach są groźne zarówno dla ludzi jak i zwierząt Zbliża się 30. finał Akcji Sprzątanie świata. Tym razem odbędzie się od 15 do 17 września. Akcja ta jest częścią międzynarodowego ruchu na rzecz ochrony środowiska Clean up the World wywodzącego się z Australii. Uczestniczy w nim blisko 40 mln wolontariuszy z ponad czterdziestu krajów na całym świecie. W Polsce akcję w 1994 roku zainicjowała założycielka Fundacji Nasza Ziemia, Mira Stanisławska-Meysztowicz. W poprzedniej edycji wzięło w niej ponad 400 tys. Polaków. Śmieci w jeziorach jest coraz więcej – Każdy, kto sprząta śmieci po kimś innymi, nie będzie już śmiecić. Taka jest idea tej Akcji - powiedział „National Geographic Polska" pasjonat nurkowania i czystej natury Wojciech Zgoła. Zgóła jest też redaktorem naczelnym magazynu dla nurków „Perfect Diver" i koordynatorem podwodnej części Akcji Sprzątanie świata. Zwrócił uwagę na to, że śmiecenie nie dotyczy tylko lądu – lasów, pól czy łąk, ale akwenów. – Zajmuję się sprzątaniem dna jezior, rzek i mórz od kilkunastu lat. Na przestrzeni ostatnich dekad niestety widoczność pod wodą zmalała w ogromnej większości jezior. Śmieci jest coraz więcej – powiedział. Nurkowie znajdują na dnie najczęściej odpady z plastiku. To prawdziwa plaga. Groźny dla środowiska jest też mikroplastik, który nie jest widoczny gołym okiem. Z badań na całym świecie wynika, że mikro- i nanoplastik jest już w zasadzie wszędzie. W największych ilościach występuje w środowisku wodnym, morzach i oceanach. Jego cząsteczki kumulują się w łańcuchu pokarmowym zwierząt i ludzi. Potwierdzono, że plastikowe mikrocząstki pokonują barierę krew-mózg. Może to prowadzić do nasilania się zapaleń i chorób. Rośnie świadomość dotycząca potrzeby gospodarowania odpadami Jest jednak światełko w tunelu. W ocenie Wojciecha Zgoły rośnie świadomość dotycząca gospodarowania odpadami. Jednym ze świadectw tego jest fakt, że do akcji sprzątania świata każdego roku dołącza coraz więcej osób. Są to grupy szkolne, pracownicze, sąsiedzkie. – W zeszłym roku w czasie finału Akcji zebraliśmy w jeziorze Durowskim w Wągrowcu prawie tonę śmieci. Akcja trwała zaledwie półtorej godziny i uczestniczyło w niej 35 nurków. Śmieci jest tam więcej, dlatego w tym roku powrócimy w to miejsce – zapewnił Zgoła. W czasie akcji wydobywania śmieci z wody nurkowie schodzą pod powierzchnię z wytrzymałymi torbami raszlowymi. Są one wykorzystywane do przechowywania ziemniaków i cebuli. Urobek przekazują osobom czekającym na łodziach. Śmieci w jeziorach są groźne zarówno dla ludzi jak i zwierząt Groźnymi śmieciami w jeziorach są na przykład potłuczone szklane butelki. – Miałem taką sytuację jako nastolatek, gdy skakałem do wody w jeziorze Dominickim. Skoczyłem na fragment szkła. Skończyło się na poważnym skaleczeniu – opowiada Wojciech Zgoła. Potencjalnie niebezpieczne są też zgubione sieci i liny. Znane są przypadki, gdy nurkowie się w nie zaplątywali i ginęli uwięzieni pod wodą. Jak widać śmieci niosą za sobą zagrożenia różnego typu. Do wody trafiają też puszki po farbach, które są toksyczne. – Tak naprawdę nie ma takiego rodzaju śmieci w jeziorach, którego byśmy nie znaleźli w lasach. Jest to przerażające. Oprócz drobnych przedmiotów znajdowaliśmy meble, dywany, a nawet sedes czy wózek dziecięcy – wyliczył aktywista. Najwięcej śmieci jest z reguły przy pomostach, stanowiskach wędkarskich i niedaleko linii brzegowej. Prawdziwą zmorą na przykład na plaży są tysiące niedopałków po papierosach. Śmieci te nie tylko wyglądają nieestetycznie, ale stanowią też poważne zagrożenie dla przyrody. To z nich uwalnia się mikroplastik i inne toksyczne substancje. Dlatego niedopałki wrzucone do wody są szczególnie groźne dla środowiska. Czystsze jeziora są z reguły tam, gdzie znajdują się bazy nurkowe. – Nurkowie sprzątają śmieci często po prostu przy okazji, sami z siebie i bez okazji – podkreśla. Sprzątanie jezior jest zdecydowanie trudniejsze niż na lądzie. Nawet kilkukilogramowy odpad jest trudny w wydobyciu nie mówiąc o cięższych. Zgoła wspomina akcję wydobycia pełnego śmietnika zatopionego na głębokości 4-5 metrów w jeziorze Strzeszyńskim w Poznaniu. Jego wyciągnięcie było szczególnym wyzwaniem. Niestety w jeziorach zdarzają się też odpowiedniki dzikich wysypisk śmieci, które znane są z lasów. Nurkowie nazywają je utopiskami. Tam zgromadzonych śmieci jest szczególnie dużo. Finał tegorocznej akcji odbędzie się 15-17 września. Szczegółowe informacje znajdują się na stronie Fundacji Nasza Ziemia. Wśród patronów medialnych wydarzenia jest magazyn "National Geographic Polska". Rok temu w trakcie całej akcji zebrano w Polsce w sumie blisko 500 ton odpadów. Czy w końcu będzie ich mniej? Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Dziś satelita Europejskiej Agencji Kosmicznej spadnie na Ziemię. Gdzie uderzy?
W tym tygodniu ESA zamierza przeprowadzić operację sprowadzania swojego martwego satelity na Ziemię. Niestety, nie wróci on do nas w jednym kawałku.
W tym artykule: Martwy satelita spada na Ziemię Jak sprowadzić satelitę z orbity Ryzyko operacji ESA Jak sobie poradzić ze śmieciami kosmicznymi To będzie pierwsza tego typu operacja, która – miejmy nadzieję – utoruje drogę do bezpiecznego sprowadzania z orbity urządzeń kosmicznych. W tym tygodniu Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) planuje pomóc satelicie Aeolus ponownie wejść w atmosferę ziemską. Kluczowa część operacji została zaplanowana na piątek, 28 lipca. Ale procedura sprowadzenia urządzenia z powrotem na naszą planetę rozpoczęła się już kilka dni wcześniej – w poniedziałek, 24 lipca. Martwy satelita spada na Ziemię Aeolus został wyniesiony na orbitę w 2018 roku. Jego głównym celem naukowym było badanie wiatrów w atmosferze ziemskiej. Orbiter miał działać przez rok, jednak misję przedłużono. Ale w połowie 2023 r. okazało się, że paliwo niezbędne do manewrów na orbicie wyczerpało się. To wymusiło zakończenie misji. Od tego czasu statek kosmiczny opada w kierunku Ziemi z coraz większą prędkością. W poniedziałek zszedł na wysokość 280 kilometrów. To umożliwiło naukowcom z ESA rozpoczęcie pionierskiej misji sprowadzenia Aeolusa na Ziemię z wykorzystaniem resztek paliwa. Jak sprowadzić satelitę z orbity – Robimy coś wyjątkowego i pionierskiego. W całej historii lotów kosmicznych jeszcze nikt się o to nie pokusił – powiedział Holger Krag, szef Biura Śmieci Kosmicznych ESA podczas briefingu prasowego. Satelita niemal całkowicie wykonany w Polsce. Wiadomo, kiedy poleci w kosmos Pod koniec tego roku gliwickie KP Labs może stać się drugą polską firmą komercyjną z własnym satelitą na orbicie. Satelita ma części zaprojektowane i zbudowane przez inżynierów KP Labs. – Procedura rozpocznie się sekwencją manewrów, których celem jest umieszczenie Aeolusa na eliptycznej orbicie – powiedziała Isabel Rojo Escude-Cofiner z ESA Spacecraft Operations. – Kolejne manewry będą miały na celu obniżenie trajektorii do wysokości 150 km. Wszystko to jest przygotowaniem do finału operacji w piątek, kiedy naukowcy z ESA wydadzą Aeolusowi ostatnie polecenia. Następnie statek wykona manewry, aby obniżyć wysokość do około 100 km nad Ziemią. Pięć godzin później satelita wejdzie w ziemską atmosferę nad Oceanem Atlantyckim. Specjaliści ESA będą śledzili całą procedurę dzięki radarom. Sytuacja będzie też raportowana na stronie agencji. Ryzyko operacji ESA – Zanim wykonamy jakiekolwiek manewry, przeanalizujemy dokładnie ryzyko zderzenia z innym obiektem – powiedziała Escude-Cofiner. – Przewidujemy pewne odchylenie od pierwotnego planu. Jest to, rzecz jasna, wyzwanie, ale musimy je podjąć, jeśli chcemy nauczyć się sprowadzać obiekty z orbity. Jeśli dojdzie do problemów w trakcie zejścia, Aeolus po prostu spłonie w atmosferze, zupełnie jak inne nieaktywne satelity na niskiej orbicie. Należy podkreślić, że nawet jeśli misja sprowadzenia Aeolusa zakończy się pełnym sukcesem, bezpieczne zejście satelity na Ziemię nie oznacza jeszcze, że powróci on na planetę w jednym kawałku. Naukowcy z ESA wyjaśnili, że spodziewają się, że około 80 proc. Aeolusa ulegnie zniszczeniu w trakcie spadania przez atmosferę. Pozostałe 20 proc. wpadnie do Atlantyku. Nie ma planów odzyskania jakichkolwiek kawałków satelity. Nie można więc myśleć o jakimkolwiek recyklingu części czy materiałów. Jak sobie poradzić ze śmieciami kosmicznymi Gdzie w takim razie w tym planie sprowadzenie i odzyskanie satelity, skoro całość przebiegnie w standardowy sposób? Holger Krag wyjaśnił, że „bezpieczny" aspekt tej misji nie odnosi się do faktu, iż satelita zostanie odzyskany. Chodzi raczej o to, że cały projekt może pomóc naukowcom zbudować podstawy dla przyszłych misji, które sprowadzą inny sprzęt kosmiczny z powrotem na Ziemię przy niewielkim ryzyku. Może być to jednym z pomysłów radzenia sobie z wciąż rosnącą liczbą śmieci kosmicznych na orbicie. „Punkt Nemo” na Oceanie Spokojnym to wyjątkowe cmentarzysko statków kosmicznych i satelitów Jest takie miejsce na Ziemi, do którego najbliżej jest z pokładu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej przemieszczającej się około 400 km nad powierzchnią planety. To miejsce nosi nazwę Point ... – W tej chwili mamy 10 tysięcy statków kosmicznych w kosmosie, z których co drugi nie działa. Mówimy o masie 10,9 tys. ton – powiedział Krag na konferencji prasowej. Naukowiec z ESA dodał, że każdego roku około 100 ton stworzonych przez człowieka śmieci kosmicznych ponownie wchodzi w ziemską atmosferę, a duże, a co za tym idzie niebezpieczne obiekty, spadają na naszą planetę raz na tydzień. Chociaż nie było jeszcze żadnych poważnych incydentów wywołanych śmieciami kosmicznymi, rosnące wykorzystanie orbity i niekontrolowane spadanie zużytych satelitów może doprowadzić do problemów. ESA traktuje takie zagrożenie bardzo poważnie. Źródła: ESA, space.com. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Nie ma jednego sposobu na śmieci. Tak robią to ludzie w różnych zakątkach świata
W tym artykule: Tam śmieci nie żyją własnym życiem Co jest „Nie na miejscu”? Millennium Docs Against Gravity Kupujemy. Konsumujemy. Wyrzucamy opakowanie. I tak codziennie razy miliard. A nawet i 8 miliardów. Oczywiście nie każdy człowiek na Ziemi ma taki sam wpływ na zanieczyszczenie środowiska. Jednak ekolodzy i klimatolodzy słusznie stawiają na odpowiedzialność zbiorową. Trudno mówić o jednostkach, skoro jest nas coraz więcej. Największe miasta na świecie zamieszkują już dziesiątki milionów ludzi. Tam śmieci nie żyją własnym życiem I o ile w miastach, przynajmniej niektórych, śmieci na ogół nie widać dookoła, o tyle poza miastami nie jest to już takie oczywiste. Gdzieś te odpady muszą w końcu wylądować. Problem może wydawać się abstrakcyjny. Czego oczy nie widzą, tego sercu nie żal. I właśnie dlatego takie filmy jak „Nie na miejscu” w reżyserii Nikolausa Geyrhaltera są bardzo potrzebne. Produkcję będzie można zobaczyć podczas tegorocznego Festiwalu Millenium Doc Against Gravity. Dla jednych może być to terapia szokowa, dla innych pretekst do pojęcia dyskusji w gronie bliskich. Kamera zabiera widzów w góry Szwajcarii, do wybrzeży Grecji i Albanii, do austriackiej spalarni śmieci, następnie do Nepalu i na Malediwy. A w końcu na pustynie Nevady, gdzie co roku odbywa się festiwal Burning Man. Łatwo o poczucie dysonansu, patrząc na malownicze krajobrazy upstrzone odpadami. – Żyjemy na pięknej planecie, ale nie sądzę, abyśmy znaleźli na jej powierzchni jakikolwiek metr kwadratowy, na którym nie byłoby żadnych śmieci – mówił reżyser w rozmowie „Variety”. Co jest „Nie na miejscu”? Świat staje się coraz bardziej zanieczyszczony w wyniku działalności człowieka. Gdziekolwiek spojrzymy, widzimy skutki zanieczyszczenia, od powietrza, którym oddychamy, po wodę, którą pijemy. Jedną z najbardziej oczywistych oznak tej równi pochyłej są zaśmiecone miejsca. Niektóre bardziej niż inne. Do najbardziej zaśmieconych miast na świecie należą: Pekin Nowe Delhi Tokio Rio De Janeiro Los Angeles Oczywiście problem nie ogranicza się jedynie do tych miast. Najbardziej widać go na łonie natury. Smutna prawda jest taka, że ludzie są ekspertami w śmieceniu. Odpady można znaleźć wszędzie. Zarówno na dnie oceanu, jak w i kosmosie. Dlaczego wyrzucanie śmieci gdziekolwiek jest niebezpieczne? Wyrzucanie śmieci w niewyznaczonych do tego miejscach może być niebezpieczne z wielu powodów. To zagrożenie dla środowiska, przyrody i ludzi. Rozkładające się odpady przyciągają szkodniki i gryzonie, zanieczyszczają źródła wody i powietrze. Najbardziej niebezpieczne są odpady promieniotwórcze. Mogą powodować poważne problemy zdrowotne, a nawet śmierć.Inne niebezpieczne odpady obejmują chemikalia przemysłowe, metale toksyczne i pestycydy. „Przerażające” odkrycie na odizolowanej wyspie. Badacze znaleźli plastikowe skały Czy plastikowe skały będą pojawiać się na plażach coraz częściej? To już kolejny przykład tego, jak ludzie niszczą środowisko naturalne. Millennium Docs Against Gravity Film „Nie na miejscu” będzie można premierowo zobaczyć w podczas festiwalu Millennium Docs Against Gravity. Jubileuszowa 20. edycja największego polskiego festiwalu filmowego odbędzie się w dniach 12–21 maja w kinach w 8 polskich miastach (Warszawa, Wrocław, Gdynia, Poznań, Katowice, Łódź, Bydgoszcz i Lublin) oraz od 23 maja do 4 czerwca online na mdag.pl. Niezapomnianym filmowym podróżom będą tradycyjnie towarzyszyły spotkania z twórcami i bohaterami oraz debaty wokół ważnych tematów zaprezentowanych na ekranie. W tym roku po raz pierwszy powstanie także „safe space” – inkluzywna przestrzeń do rozmów o psychologii oraz seksualności w warszawskiej Kinotece. Będą się tam także odbywały dyżury psychologiczne dla wszystkich osób, które w szczególny sposób poczuły się dotknięte przez festiwalowe filmy. Hasło tegorocznej edycji MDAG brzmi „Nie bądź obojętny_a” i odwołuje się do słynnych słów Mariana Turskiego, które stały się także hasłem obchodów 80. rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim organizowanych przez Muzeum POLIN. Te słowa korespondują z misją Millennium Docs Against Gravity oraz prezentowanym na festiwalu od lat programem filmowym. To wyraz wartości, które towarzyszą festiwalowi od początku istnienia – uważności i wrażliwości na otaczających nas ludzi. „National Geographic Polska" jest patronem medialnym festiwalu Millennium Docs Against Gravity. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Rybackie sieci widma, które zostają zgubione w oceanach tylko w ciągu roku, mogą opleść Ziemię 18 razy
Każdego roku rybacy na całym świecie gubią różnego rodzaju narzędzia połowowe. Utracone przypadkiem lub porzucone sieci stają się pułapkami, śmiertelnie niebezpiecznymi dla morskich zwierząt. Naukowcy policzyli, że w ciągu roku w oceanach zostaje 740 tys. km samych lin.
W tym artykule: Co to są sieci widma? Ile sprzętu co roku gubią rybacy? Jakie rodzaje lin gubią rybacy Jak zapobiec stratom rybackiego sprzętu? Żółwie, które zginęły zaplątane w porzucone sieci. Rekin o skrzywionym kręgosłupie, który rósł oplątany liną rybacką. Lew morski z nylonowym sznurem zaciągniętym wokół szyi. To tylko niektóre ofiary sieci widm, czyli porzuconych lub zgubionych narzędzi rybackich, które zalegają w morzach i oceanach. W 2019 r. roku ukazały się szacunki naukowców z Uniwersytetu Exeter. Naliczyli oni aż 1000 rekinów i płaszczek, które znaleziono zaplątane w różnego rodzaju plastikowe śmieci. Większość zwierząt ujętych w tym badaniu wpadła nie w plastikowe siatki czy inne opakowania, ale właśnie w sieci widma. Co to są sieci widma? Sieci widma, mimo że nie są już obsługiwane przez ludzi, nadal robią to, do czego zostały przeznaczone – łowią ryby i inne morskie zwierzęta. Szacuje się, że w zależności od tego, ile czasu spędziły w wodzie, ich wydajność wynosi od kilkunastu do kilku procent wydajności wyjściowej. A to oznacza, że każdego roku wielu mieszkańców oceanów ginie zupełnie bez sensu i często w okrutny sposób. Zdjęcia z opuszczonego akwarium przerażają. Martwy rekin, ośmiornica i kalmar pobiją każdy horror Miejscy eksplorerzy odkryli w Hiszpanii budynek porzuconego akwarium. A w nim prawdziwą galerię zmumifikowanych morskich potworów, przy których bledną nawet najstraszniejsze monstra z filmów ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zdjecia-z-opuszczonego-akwarium-przerazaja-martwy-rekin-osmiornica-i-kalmar-pobija-kazdy-horror-fot-youtube-juj-urbex-18c2f93.jpeg" width="938" height="380" alt="Zdjęcia z opuszczonego akwarium przerażają. Martwy rekin, ośmiornica i kalmar pobiją każdy horror (fot. YouTube, Juj' Urbex)" title="Zdjęcia z opuszczonego akwarium przerażają. Martwy rekin, ośmiornica i kalmar pobiją każdy horror (fot. YouTube, Juj' Urbex)" /> Utracony sprzęt rybacki – poza tym, że ciągle zagraża zwierzętom – zanieczyszcza również oceany. Szacuje się, że stanowi 10 proc. plastikowych śmieci, które gromadzą się w wodnym środowisku. Gdyby zaś wziąć pod uwagę dryfujący na powierzchni oceanów makroplastik – czyli duże gabarytowo śmieci, obejmujące przedmioty mające ponad 20 cm – różnego narzędzia rybackie stanowiłyby 70 proc. tego rodzaju zanieczyszczeń. Ile sprzętu co roku gubią rybacy? Ile narzędzi połowowych tracą co roku rybacy zajmujący się rybołówstwem komercyjnym? Odpowiedzi na to pytanie poszukali ekolodzy morscy z australijskiego Uniwersytetu Tasmanii. Zrobili to w najprostszy sposób: po prostu zapytali rybaków, ile zdarza im się tracić różnego rodzaju sprzętu. Badacze zwrócili się do 450 osób z siedmiu krajów, które przodują w rybołówstwie. Byli wśród nich m.in. Peruwiańczycy, Indonezyjczycy, Marokańczycy i Amerykanie. Na podstawie uzyskanych odpowiedzi zrobili szacunki dla całej branży. Okazało się, że każdego roku ginie 2 proc. sprzętu, jakie używany jest do komercyjnego połowy ryb i innych stworzeń morskich. Jakie rodzaje lin gubią rybacy Mogłoby się wydawać, że 2 proc. to niewiele. Jednak przełożenie tego na konkretne liczby daje wielkości, które robią wrażenie. Okazuje się, że co roku do oceanów trafia 740 tys. km lin rybackich. Czyli tyle, ile potrzeba, by ponad 18 razy owinąć Ziemię wzdłuż równika. Masowa śmierć zwierząt morskich z powodu plastiku. 90 proc. ofiar go połyka [NOWY RAPORT] Ekolodzy z organizacji Oceana zebrali i przedstawili, jak twierdzą, pierwsze wyczerpujące dane na temat saksów morskich i żółwi żyjących u wybrzeży USA, które albo zaplątały się w plas... Naukowcy szczegółowo policzyli również, jak wyglądają straty innych rodzajów narzędzi połowowych. Ustalili, że w ciągu dwunastu miesięcy do mórz i oceanów trafia przeciętnie: prawie 3 tys. km kw. sieci skrzelowych, 218 km kw. włoków (różnych rodzajów), 75 tys. km kw. niewodów (różnych rodzajów), 25 mln pułapek, 14 mld haków. Gdyby założyć, że tempo tracenia komercyjnego sprzętu rybackiego nie zmieni się, za 65 lat porzuconymi sieciami rybackimi będzie można pokryć całą Ziemię. Jak zapobiec stratom rybackiego sprzętu? Naukowcy postulują wykorzystanie zgromadzonych przez nich danych do stworzenia całego systemu zapobiegania gubieniu i wyrzucaniu rybackiego sprzętu. Powinien obejmować m.in. elektroniczny tracking sieci i korzystanie z lepszych prognoz pogody. Ale także np. wprowadzenie programów wykupywania sprzętu, który jest już stary i lada moment przestanie być użyteczny. To wszystko miałoby z jednej strony zapobiegać przypadkowemu gubieniu lin, sieci i haków np. podczas złej pogody. A z drugiej – zachęcać do oddawania zużytych narzędzi połowowych w ramach specjalnie przeznaczonych do tego programów. Źródła: Science Advances, EU, University of Exeter. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Szczątki statku kosmicznego SpaceX rozbiły się na australijskim polu
Szczątki pochodzą z rakiety, która została wystrzelona 2 lata temu. Statek kosmiczny należał do firmy SpaceX, której szefem jest ekscentryczny miliarder Elon Musk.
W tym artykule: Kosmiczne odpady należą najprawdopodobniej do SpaceX Szczątki statków kosmicznych spadają na Ziemię coraz częściej Czym jest SpaceX? Dla dwóch pasterzy Micha Minersa i Jocka Wallace’a mogła być to scena jak z filmu science fiction. To właśnie australijscy farmerzy z Dalgety w Nowej Południowej Walii znaleźli niedaleko swoich pól szczątki statku kosmicznego po tym, jak usłyszeli głośny huk. Rolnicy od razu zawiadomili władze o znalezisku, a sprawą zainteresował się astrofizyk prof. Brad Tucker z Australian National University. Naukowiec połączył fakty i to on stwierdził, że 3-metrowy fragment rakiety może należeć do SpaceX. Kosmiczne odpady należą najprawdopodobniej do SpaceX Prof. Tucker ustalił, że kosmiczne odpady są prawdopodobnie częścią statku kosmicznego Dragon C207 Resilience misji SpaceX Crew-1. Został on wyniesiony na orbitę przez rakietę nośną Falcon 9 w Centrum Kosmicznym Johna F. Kennedy’ego na Florydzie 16 listopada 2020 roku. Na pokładzie znajdowała się czteroosobowa załoga, która dotarła na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Sukces! SpaceX po raz pierwszy ląduje prototypem rakiety na Marsa Firma SpaceX przeprowadziła kolejny lot testowy prototypu marsjańskiej rakiety w swojej siedzibie w południowym Teksasie. Srebrny pojazd został wysłany na wysokość około 10 km nad Ziemią, ... View oEmbed on the source website Tucker twierdzi, że statek ponownie wszedł w ziemską atmosferę 9 lipca nad ranem. Według uczonego szczątki pochodzą właśnie z Resillence. SpaceX na razie nie potwierdziło, czy statek faktycznie należy do ich firmy, ale wszystko wskazuje na to, że wkrótce doczekamy się oficjalnej informacji. Rzecznik Australijskiej Agencji Kosmicznej uważa jednak, że „szczątki na pewno pochodzą z misji SpaceX”. Szczątki statków kosmicznych spadają na Ziemię coraz częściej Co więcej, to nie jedyne szczątki statku kosmicznego, które spadły w Australii. Kolejna część nalazła się kawałek dalej w kierunku zachodnim, nieopodal Jindabyne. Eksperci podkreślają, że w nadchodzącym czasie możemy spodziewać się kolejnych zgłoszeń, ponieważ to właśnie na tym obszarze nastąpiła „dezintegracja statku”. Musk znów pisze historię. SpaceX umieścił czterech astronautów na stacji orbitalnej W „smoczej” kapsule znaleźli się Akihiko Hoshide z agencji JAXA, Thomas Pesquet z ESA oraz Shane Kimbrough i Megan McArthur z NASA. Na pokładzie stacji pozostaną przez kolejne pół roku. Z... To nie pierwszy raz, gdy szczątki statków kosmicznych spadają na Ziemię. Pod koniec lipca pozostałości chińskiej rakiety Długi Marsz 5B, która wyniosła na orbitę nowy moduł na stację kosmiczną Wentian, spadły do morza u wybrzeży Filipin. Chińskie władze nie podzieliły się jednak informacją, czy szczątki wyrządziły jakieś szkody. Z kolei w ubiegłym roku kosmiczne śmieci SpaceX spadły na pole w okolicach Waszyngtonu. To sytuacje bez precedensu, ponieważ im więcej lotów będzie startowało z Ziemi, tym większe szanse, że ktoś w końcu może ucierpieć. Czym jest SpaceX? SpaceX to amerykańskie przedsiębiorstwo przemysłu kosmicznego, które założył miliarder Elon Musk, twórca m.in. Paypala i Tesla Motors. Firma powstała w 2002 roku i zajmuje się budową silników rakietowych i rakiet nośnych oraz statków kosmicznych. Korporacja ma na swoim koncie kilka spektakularnych sukcesów m.in. jako pierwsza firma kosmiczna zaczęła sprowadzać na Ziemię i ponownie używać rakiet orbitalnych. SpaceX jest również pierwszą na świecie prywatną firmą, która wysłała statek kosmiczny do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Elon Musk mierzy jednak jeszcze wyżej. Jego marzeniem jest wysłanie załogowej misji na Marsa i kolonizacja Czerwonej Planety. SpaceX zdążył ogłosić sukces. Kilka minut później rakieta wybuchła [WIDEO] To już trzeci test nowej rakiety SpaceX i pierwszy zakończony udanym lądowaniem. Niestety zaledwie 8 minut po tym, jak zespół zdążył pochwalić się, że SN10 „wylądowała w jednym kawa.. SpaceX jest również twórcą telekomunikacyjnego systemu satelitarnego Starlink. To satelity, które umieszczone są na niskiej orbicie okołoziemskiej, a ich głównym zadaniem jest dostarczanie łączności internetowej na całym świecie. Pierwsze satelity umieszczono w maju 2019 roku, a cały system docelowo ma składać się z 12 tysięcy „starlinków”.
Działania ekologiczne: lista 8 rzeczy, które możesz zrobić dla zdrowia planety
Działania ekologiczne mają ogromną moc sprawczą, ale nie wystarczy tylko o nich mówić czy pisać. Ważne są realne działania, za które Ziemia z pewnością nam podziękuje. O czym mowa? Oto kilka prostych wskazówek, jak być bardziej „eko”.
W tym artykule: Czym są działania ekologiczne? Segreguj odpady Oszczędzaj wodę i prąd Interesuj się eko wydarzeniami Naprawiaj uszkodzone sprzęty elektroniczne Korzystaj z ekologicznych środków transportu Nie pal w piecu śmieciami Kupuj przedmioty używane Stosuj torby wielokrotnego użytku Dlaczego działania ekologiczne są takie ważne? Działania ekologiczne, czyli każdy gest ma znaczenie Jeśli chcemy mieć realny wpływ na kondycję naszej planety, bez zmiany codziennych nawyków się nie obejdzie. I znów, wszystko jest niby oczywiste, ale wciąż nie zdajemy sobie sprawy z faktu, że przyszłość Ziemi jest w naszych rękach i tylko od nas zależą jej dalsze losy. Co zatem możemy zrobić? Jakie są działania ekologiczne rekomendują eksperci? Poniżej przedstawiamy najważniejsze wskazówki dotyczące dbania o środowisko i listę rzeczy, które już teraz można zrobić dla zdrowszej planety. Przestrzegajmy ich codziennie, nie tylko 5 czerwca z okazji Światowego Dnia Środowiska. Czym są działania ekologiczne? Przez działania ekologiczne rozumiemy wszystkie czynności, które mają na celu poprawę jakości środowiska naturalnego. Czynności te są również ukierunkowane na poprawę warunków życia człowieka, który jest przecież częścią przyrody i jest od niej ściśle uzależniony. Funkcjonowanie w środowisku przyjaznym dla ludzi leży więc w naszym interesie. Działania ekologiczne są w znacznej mierze odpowiedzią na problem zanieczyszczenia środowiska. Od wielu lat obserwowalny jest ujemny wpływ człowieka na przyrodę ożywioną, glebę, powietrze i wodę. Coraz częściej naukowcy donoszą też o globalnych zmianach klimatycznych, do których człowiek przyłożył swoją rękę. Zanieczyszczenia antropogeniczne stanowią poważny problem, przed którym stajemy dziś wszyscy. Francja wprowadza zakaz sprzedaży owoców i warzyw w plastikowych opakowaniach Szacuje się, że obecnie 37 proc. owoców i warzyw jest sprzedawana w plastikowych opakowaniach. Do 2026 r. zakaz obejmie wszystkie. Coraz więcej państw decyduje się na wprowadzanie polityki ekologicznej, zorientowanej na bardziej ekonomiczne wykorzystywanie zasobów naturalnych i działania mające na celu ochronę środowiska. Za szczególnie istotne uważa się kwestie związane z gospodarką energetyczną, przemysłem i transportem. W centrum zainteresowania jest również problem wykorzystania zasobów wodnych i właściwe kształtowanie przyrody ożywionej. Choć potrzebne są nam zorganizowane i skoordynowane działania globalne w zakresie ochrony środowiska, to każdy z nas może swoimi decyzjami i wyborami wpłynąć na poprawę jakości środowiska. Jak tego dokonać? Oto przykłady działań ekologicznych, które mogą mieć pozytywne skutki dla naszej planety. Segreguj odpady Wielu z nas od dziecka jest uczonych, że należy segregować śmieci. Choć na przestrzeni ostatnich lat nasze dawne przyzwyczajenia w tej kwestii zaczęły się nieco zmieniać na lepsze, to dziś potrzebujemy już bardziej stanowczych działań w tym zakresie. Segregowanie odpadów pozwala na późniejsze ich przetworzenie i wykorzystanie w produkcji, co tym samym zmniejszy zapotrzebowanie na surowce naturalne. Segregując śmieci zmniejszamy też ryzyko zanieczyszczeń. Oszczędzaj wodę i prąd Przykładem działań ekologicznych jest również ekonomiczne korzystanie z wody oraz prądu. Wpływ na środowisko mogą mieć nawet z pozoru błahe czynności i przedsięwzięcia, jak zakręcanie wody podczas mycia zębów czy stosowanie energooszczędnych źródeł światła. Czasem naprawdę niewiele trzeba dla zdrowszej planety. Interesuj się eko wydarzeniami Na nasze szczęście przedsięwzięć, które promują ekologiczne zachowania bądź zakupy jest coraz więcej. Jednym z nich są Targi Kosmetyków Naturalnych Ekocuda. W weekend 19-20 listopada event ponownie zagości w Warszawie, ale tym razem, w zupełnie nowej, rozbudowanej formule! Oprócz wystawców, podczas jesiennego eventu w Warszawie, na uczestników czekać będą: Kongres i Strefa B2B, Strefa Influencers & Chillout, Strefa Warsztatów. Uczestnictwo w Targach oraz Kongresie to doskonała okazja, by odkryć nowe marki, spotkać ich twórców oraz zakupić ulubione eko produkty, ale także wzbogacić swoją wiedzę podczas interesujących wystąpień niesamowitych ekspertów z szeroko ujętej branży kosmetycznej. Podczas Kongresu technolodzy, innowatorzy, pasjonaci i specjaliści od marketingu marek beauty będą rozmawiać m.in. o trendach, surowcach, ekologii, innowacji oraz pielęgnacji. Ekocuda - Targi Kosmetyków Naturalnych to nowe pokłady eko wiedzy, kontaktów oraz inspiracji. Tak słońce rozkłada plastik. „Dziesiątki tysięcy związków” Niestety, mimo wielu kampanii edukacyjnych plastikowych odpadów w środowisku jest coraz więcej. Naukowcy zbadali proces ich rozpadu w wodzie. Naprawiaj uszkodzone sprzęty elektroniczne W dobie dzisiejszego konsumpcjonizmu lekką ręką przychodzi nam rezygnować z uszkodzonego sprzętu i kupować zupełnie nowy. Tymczasem warto zastanowić się, czy niektórych usterek nie dałoby się wyeliminować. Zdarza się, że uszkodzenia takich sprzętów jak laptop czy telewizor są łatwe do usunięcia i nie ma potrzeby inwestowania w zupełnie nowe produkty. Tymczasem koszty, jakie ponosi środowisko w związku z produkowaniem i dystrybucją sprzętów elektronicznych są wysokie. Naszymi działaniami możemy jednak skutecznie je ograniczyć. Korzystaj z ekologicznych środków transportu Dobrą zmianą nawyków – zarówno z ekologicznego punktu widzenia, jak i ze względów zdrowotnych – jest korzystanie z ekologicznych środków transportu. Jazda rowerem do pracy zamiast samochodem czy autobusem to jeden z przykładów skutecznych działań ekologicznych. W ten sposób ograniczamy emisję spalin, a także oszczędzamy pieniądze. Nie pal w piecu śmieciami Podczas okresu jesienno-zimowego w wielu miastach naszego kraju poziom zanieczyszczenia powietrza znacząco przekracza normy. Przez lata działo się tak m.in. z powodu spalania niektórych rodzajów paliw w piecach. Choć ustawy antysmogowe wymusiły zmianę naszych przyzwyczajeń, to nadal problemem jest np. spalanie śmieci. W niektórych piecach wciąż lądują różne nietypowe przedmioty, łącznie z kawałkami lakierowanych mebli, co przekłada się na wzrost zanieczyszczeń. Jeśli zatem chcemy poprawić jakość powietrza, powinniśmy nauczyć się dobrych nawyków związanych z paleniem w piecu i stosować tylko dozwolone paliwa i materiały. Można też skorzystać z gminnych programów wymiany pieców na bardziej przyjazne środowisku. Kupuj przedmioty używane Różnego rodzaju przedmioty użytku codziennego – łącznie z wysokiej jakości ubraniami – nie muszą być całkiem nowe, aby nam służyły przez lata. Kupowanie z drugiej ręki to zarówno oszczędność, jak i działanie ekologiczne. W ten sposób możemy nabywać np. meble, książki czy zabawki, a więc przedmioty, których produkcja jest obciążeniem dla przyrody. Stosuj torby wielokrotnego użytku Wybierając się na zakupy warto mieć pod ręką torbę wielokrotnego użytku albo np. wiklinowy koszyk. Warto ograniczyć kupowanie kolejnych opakowań foliowych czy papierowych toreb. W przeciwnym razie będziemy bowiem tylko generowali nowe, zupełnie niepotrzebne i trudne do utylizacji odpady. Tak słońce rozkłada plastik. „Dziesiątki tysięcy związków” Niestety, mimo wielu kampanii edukacyjnych plastikowych odpadów w środowisku jest coraz więcej. Naukowcy zbadali proces ich rozpadu w wodzie. Dlaczego działania ekologiczne są takie ważne? Dlaczego potrzebujemy działań ekologicznych? Czy rzeczywiście mają one sens? Obserwując rosnący poziom zanieczyszczeń środowiska i związane z tym konsekwencje dla życia na naszej planecie, należy odpowiedzieć jednoznacznie – tak, działania ekologiczne mają sens i zachodzi potrzeba ich realizacji. Troska o środowisko to nie tylko dbanie o przyrodę wokół nas, to także troska o nasze zdrowie, naszą przyszłość i los planety, na której będą żyły nasze dzieci. Powinniśmy zatem starać się o lepsze zrozumienie mechanizmów rządzących przyrodą i działać w taki sposób, który będzie korzystny dla środowiska. Oto prawdziwe problemy naszego świata na poruszających zdjęciach Te zdjęcia nie są po prostu „ładne”. Zobaczcie kadry, które skłaniają do refleksji nad kondycją Ziemi i ludzkości. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/3fb542a067bb8e8c26b7819ee742b1649c1a9f54-005f889.jpeg" width="938" height="528" alt="Poruszające zdjęcia nagrodzone w konkursie The Environmental Photographer of the Year. Oto prawdziwe problemy naszego świata" title="Poruszające zdjęcia nagrodzone w konkursie The Environmental Photographer of the Year. Oto prawdziwe problemy naszego świata" /> Działania ekologiczne, czyli każdy gest ma znaczenie Wydawać by się mogło, że w obecnej sytuacji znaczenie mają przede wszystkim działania ekologiczne przeprowadzane na wielką skalę. Choć prawdą jest, że istnieje pilna potrzeba takich działań, to należy zwrócić uwagę, iż każdy gest w tym zakresie ma znaczenie. Wszyscy możemy oddziaływać pozytywnie na środowisko i działać ekologicznie. Gdyby każdy z nas choć minimalnie zmienił codzienne nawyki – np. nieco krócej brał prysznic, zakręcał wodę podczas mycia zębów, segregował śmieci, a podczas zakupów używał toreb wielokrotnego użytku – to efekty takich działań już w krótkim czasie byłyby bardzo wymierne. Chyba każdy przyzna, że wszystkie te czynności nie są wymagające i nie mają wpływu na jakość codziennego życia. Gdyby przerodziły się w nawyk u każdego z nas, to z pewnością odbiłoby się to korzystnie na przyrodzie. W tym kontekście działania jednostki wydawać się mogą bez znaczenia, ale już działania milionów jednostek to perspektywa realnej poprawy jakości środowiska. Dlatego tak ważny jest każdy, nawet drobny gest służący przyrodzie. Ta dieta ma ocalić planetę i przedłużyć nam życie. Naukowcy: Stawka jest bardzo wysoka The "planetary health diet" - jak nazywają ją naukowcy, może być stosowana przez osoby od drugiego roku życia. Według autorów nie tylko jest zdrowa i ekologiczna, ale pozwala także zmniejsz...
Co zrobić z lawinowo rosnącą liczbą kosmicznych śmieci? Niedawno dołączyło do nich 40 satelitów Elona Muska
Miliony kosmicznych odpadków krążących po niskiej orbicie okołoziemskiej stały się realnym zagrożeniem dla przyszłości lotów kosmicznych i rozwoju systemów satelitarnych. Aby rozwiązać problem, Siły Kosmiczne USA sięgają po metody opracowywane w Europie. Jest wśród nich projekt Clear Space, przy którym współpracują Polacy.
W tym artykule: Jak posprzątać kosmos ze śmieci? USA proszą o pomoc Europę Kosmiczne śmieci trzeba precyzyjnie namierzyć Namierzone śmieci trzeba złapać Ostatni etap to kontrolowane zniszczenie kosmicznych śmieci Według Amerykańskiej Sieci Nadzoru Kosmicznego w 2021 roku na niskiej orbicie okołoziemskiej – tzw. LEO (ang. Low Earth Orbit) – krążyło 21 901 sztucznych obiektów. Tylko 4 450 to działające satelity. Reszta to kosmiczne śmieci, przy czym mówimy tu o obiektach wystarczająco dużych, aby można je było śledzić z Ziemi. Liczba odpadków o wielkości poniżej 1 cm szacowana jest na około 330 milionów. Zderzenia z pędzącymi z prędkością bliską 8 km na sekundę odpadkami kosmicznymi są zagrożeniem dla statków kosmicznych. Nawet najmniejsze obiekty mogą zarysować powierzchnię ważnych urządzeń. Na takie uszkodzenia szczególnie narażone są panele słoneczne i optyka, czyli m.in. teleskopy. Takich urządzeń nie można łatwo chronić. Tymczasem liczba kolejnych startów rakiet tylko wzrasta, tak samo jak liczba obiektów krążących po orbitach. Jak posprzątać kosmos ze śmieci? USA proszą o pomoc Europę Siły Kosmiczne USA niedawno uruchomiły program o nazwie Orbital Prime, który da firmom pieniądze na rozwój technologii potrzebnej do oczyszczenia przestrzeni kosmicznej. W pierwszej turze programu firmy mogą wygrać nagrody w wysokości 250 tysięcy dolarów i aż 1,5 mln dolarów w drugiej rundzie finansowania. Program ma zakończyć się testową demonstracją technologii na orbicie. Kosmici odwiedzili nas w 2017 i wrócą – twierdzi profesor z Harvardu Obiekt będący wytworem pozaziemskiej zaawansowanej cywilizacji przemknął w pobliżu Ziemi w 2017 roku – twierdzi profesor astronomii z Uniwersytetu Harvarda Avi Loeb w swojej nowej książce.... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/91d925f2bcca6bd191ddb410cc6a27c008989523-6f77d67.jpeg" width="938" height="568" alt="Oumuamua była pierwszą zaobserwowaną kometą spoza naszego Układu Słonecznego (fot. ESA / Hubble / NASA / ESO / M. Kornmesser)" title="Oumuamua była pierwszą zaobserwowaną kometą spoza naszego Układu Słonecznego (fot. ESA / Hubble / NASA / ESO / M. Kornmesser)" /> W reklamującym program filmie gen. David Thompson, zastępca szefa operacji kosmicznych Sił Kosmicznych, powiedział, że Pentagon śledzi ponad 40 000 obiektów w kosmosie. Są one co najmniej wielkości pięści. Dodał jednak, że na orbicie znajduje się przynajmniej 10 razy więcej mniejszych obiektów, których Pentagon nie jest w stanie śledzić. – Znajomość liczby obiektów, ich rozmiarów oraz parametrów orbit określających ich położenie w przestrzeni kosmicznej jest warunkiem niezbędnym do zachowania bezpieczeństwa i utrzymania infrastruktury kosmicznej. A także bezpieczeństwa infrastruktury naziemnej, czyli de facto nas samych – mówi dr inż. Tomasz Suchodolski z Obserwatorium Astrogeodynamicznego CBK PAN w Borówcu. Jednym z zadań obserwatorium jest śledzenie satelitów i śmieci kosmicznych. Kosmiczne śmieci trzeba precyzyjnie namierzyć Możemy łatwo ustalić położenie aktywnych satelitów wyposażonych w układy lokalizacyjne bazujące na odbiornikach GNSS (Global Navigation Satellite System). Jednak w przypadku urządzeń wyłączonych bądź uszkodzonych, członów rakiet oraz śmieci kosmicznych, sytuacja jest znacznie bardziej skomplikowana. – Rozwiązaniem problemu jest śledzenie całego ruchu orbitalnego z powierzchni Ziemi. Realizowane jest to na dwa sposoby: przeglądowo oraz, można powiedzieć, punktowo. Pomiary przeglądowe polegają na detekcji ruchu orbitalnego większego fragmentu nieba, gdzie za pomocą pomiarowej wiązki radarowej czy zdjęć z teleskopu optycznego dokonuje się rejestracji trajektorii ruchu obiektów orbitalnych – mówi dr inż. Suchodolski. Gdzie zaczyna się przestrzeń kosmiczna? Niedawno Richard Branson, a krótko po nim Jeff Bezos razem ze swoimi załogami polecieli w kosmos. Co to jednak tak naprawdę oznacza? Co znaczy to, że odbyli loty suborbitalne a nie orbitalne? J... Znając tor ruchu określony w danym odcinku czasu, można określić parametry orbit takich obiektów. Ten sposób pozwala na poznanie orbit wielu obiektów jednocześnie, lecz jest obarczony sporą niepewnością. Nie zawsze jest to wystarczające, ponieważ ta niepewność nie gwarantuje poznania dokładnej trajektorii ruchu obiektów, czyli pozycji we wskazanym momencie czasu. Tutaj stosuje się śledzenie punktowe. To pomiar trajektorii ruchu konkretnego obiektu za pomocą techniki laserowej, radarowej czy zdjęć pozyskanych z teleskopu optycznego. Techniki te różnią się między sobą, lecz prowadzą do dokładnego określenia trajektorii ruchu wskazanego obiektu. Namierzone śmieci trzeba złapać Jednak ustalenie liczby i trajektorii ruchu śmieci kosmicznych to jedno. Kolejna kwestia to realne pozbycie się ich z orbity, które rodzi kolejne komplikacje. – Po pierwsze, trzeba precyzyjnie doprowadzić nasz statek kosmiczny łapiący, czyli tzw. „chaser” na odpowiednią orbitę. Następnie trzeba podejść do łapanego obiektu z jak najmniejszą relatywną prędkością – mówi inż. Jędrzej Baran, szef polskiej części projektu Clear Space. Im większa będzie relatywna prędkość obiektu łapanego i łapiącego, tym większe siły reakcji pojawią się w momencie łapania. Mówimy zatem o precyzyjnej nawigacji relatywnej pomiędzy dwoma obiektami. To skomplikowane nawet w przypadku podobnego problemu dokowania, czyli podejścia statku do Stacji Kosmicznej – chociaż tam jesteśmy w stanie sterować zarówno obiektem łapiącym, jak i łapanym. – Po drugie, w przypadku takiej misji jak Clear Space-1, łapany obiekt oprócz przemieszczania się po określonej orbicie z prędkością orbitalną, posiada pewną prędkość obrotową. Często prędkość ta jest nieznana i może mieć znaczną wartość. Prędkość obrotowa oznacza, że obiekt zmienia swoje ustawienie. Mówimy czasami, że „koziołkuje” – wylicza Jędrzej Baran. Jak to wygląda? Załóżmy, że chcemy złapać dłonią w konkretnym miejscu przedmiot, który szybko wiruje wokół jednej ze swoich osi. Wyobraźmy sobie teraz, że jeśli nam się nie uda, to jest duża szansa, że nasz statek kosmiczny ulegnie zniszczeniu lub awarii. Czy Ziemia ma więcej niż jeden księżyc? Księżyc prawdopodobnie nie jest jedynym naturalnym satelitą Ziemi. Przyciąganie grawitacyjne naszej planety jest w stanie ściągać małe skały dryfujące w przestrzeni kosmicznej na swoją o... Aby w ogóle można było mówić o czymś takim, najpierw należy określić, jak zmienia się orientacja obiektu w czasie. Jest to niezbędne, aby skutecznie wyznaczyć trajektorię dojścia i złapania, a następnie przekazać ją do układu sterowania. Łapany obiekt nie jest w stanie dostarczyć nam żadnych informacji o swoim stanie fizycznym. Wszystkie dane na jego temat musimy uzyskać z obserwacji. – Clear Space rozwiązał ten problem częściowo. W proponowanym w ramach tego projektu rozwiązaniu cały obiekt – w tym wypadku człon rakiety Vega, a konkretnie górna część modułu Vespa – jest obejmowany przez cztery macki zamontowane na satelicie. Innowacja polega na tym, że o ile wciąż musimy precyzyjnie zbliżyć się do łapanego obiektu, o tyle dokładny punkt chwycenia nie jest już tak ważny. To jeden z aspektów systemów, który testujemy w CBK PAN. Za pomocą eksperymentu sprawdzamy jak zachowa się obiekt łapany w różnych scenariuszach. Zmieniamy kąt łapania, prędkość, relatywne rozsunięcie środków masy obydwu obiektów i wiele innych parametrów – wyjaśnia Jędrzej Baran. Ostatni etap to kontrolowane zniszczenie kosmicznych śmieci Sporym wyzwaniem inżynierskim jest też zaprojektowanie układu łapiącego (eng. capture system). Musi on być jak najlżejszy, a jednocześnie ma wytrzymać znaczne siły i momenty siły, które działają na niego w chwili chwytania obiektu. W dodatku oba układy, czyli sam statek kosmiczny i zamontowany na nim układ łapiący, muszą ściśle współpracować na poziomie algorytmów sterowania. Chodzi o to, aby sobie wzajemnie nie przeszkadzały. Jest to kolejnym istotnym aspektem projektowania tak złożonego systemu. „Punkt Nemo” na Oceanie Spokojnym to wyjątkowe cmentarzysko statków kosmicznych i satelitów Jest takie miejsce na Ziemi, do którego najbliżej jest z pokładu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej przemieszczającej się około 400 km nad powierzchnią planety. To miejsce nosi nazwę Point ... Docelowo tego typu kosmiczne śmieciarki mają przechwytywać kosmiczny złom. Potem będą schodzić wraz z nim w atmosferę, gdzie wspólnie ulegną spaleniu. Jest to dobre rozwiązanie w przypadku śmieci wielkogabarytowych. Ale takich jest stosunkowo mało. – Monitorowanych obiektów o rozmiarze powyżej 10 cm jest około 43 tysiące. Liczbę tych w przedziale 1–10 cm szacuje się na milion. Mniejsze odłamki to już setki milionów sztuk. Przed nami era dużych konstelacji satelitarnych, choćby tych dostarczających internet. Zatem problem, niestety, będzie narastał – podsumowuje dr inż. Tomasz Suchodolski. Potrzebne więc będą nowe rozwiązania, nad którymi naukowcy będą pracować w przyszłości. Źródła: Space Prime, CBK PAN.
Wolontariusze zebrali ponad pół tony śmieci na tatrzańskich szlakach
Za nami kolejna, dziesiąta już edycja akcji Czyste Tatry ekoMałopolska. W sobotę na górskie szlaki wyszło ponad 2 tys. wolontariuszy.
W tym artykule: 10. edycja akcji Czyste Tatry ekoMałopolska Czysta Polska W niedzielę organizatorzy corocznej akcji ze stowarzyszenia Czysta Polska ogłosili, że wolontariusze zebrali 589 kilogramów śmieci. Odpady zostały następnie posegregowane na zmieszane (187,4 kg), papier (89,5 kg), plastik i tworzywa sztuczne (161,2 kg), odpady bio (20,6 kg) oraz szkło (130,4 kg). Wydarzenie oficjalnie rozpoczęło się w Kuźnicach, miejscu dobrze znanym turystom. To właśnie stąd ruszają szlaki między innymi na Kasprowy Wierch, Nosal czy do Doliny Pięciu Stawów. Na miejscu wśród chętnych stawili się też współtwórca akcji Rafał Sonik, Jan Krzeptowski-Sabała z Tatrzańskiego Parku Narodowego i wicemarszałek Małopolski Tomasz Urynowicz. Choć liczba zebranych śmieci może smucić i słusznie, to Rafał Sonik podkreśla, że w ubiegłych latach odpadów na tatrzańskim szlakach było jeszcze więcej. Wówczas obok papierków czy butelek zdarzały się też stare opony i porzucone obuwie. – Z roku na rok jest lepiej. Dziś, kiedy wychodzimy w Tatry, jest to już niemal czysta przyjemność. Nasze worki są ledwie zapełnione, ale wciąż mamy wiele do zrobienia w kontekście śmiecenia w przyrodzie – mówi współtwórca akcji. Plastik w oceanach zabija małe żółwie. „Niewiele z nich dożywa roku” Naukowcy prześwietlili brzuchy ponad 100 małych żółwi morskich. U większości z nich znaleziono niepokojące ilości plastiku. 10. edycja akcji Czyste Tatry ekoMałopolska W sprzątaniu Tatr wzięło udział ponad 2 tys. chętnych. O połowę mniej, niż zakładali organizatorzy. Powodem mniejszej frekwencji była niesprzyjająca aura. – Niebo co rusz zaciągało się ciemnymi, deszczowymi chmurami, a momentami mocno grzmiało. Rzęsisty deszcz odstraszył wielu turystów, ale na wielkie sprzątanie i tak ruszyło w góry ponad 2 tys. wolontariuszy, którzy za swoje zaangażowanie zostali wynagrodzeni pięknym, popołudniowym słońcem – informują organizatorzy. Celem akcji Czyste Tatry eko Małopolska jest nie tylko sprzątanie górskich szlaków, ale też szerzenie społecznej świadomości w dziedzinie ekologii. – Edukacja ekologiczna to sprawa priorytetowa, podobnie, jak odpowiednie przepisy, regulacje, a także finansowanie programów ochrony środowiska. To ogromna przyjemność zobaczyć tak wielu zaangażowanych, pełnych pasji ludzi, którzy wiedzą, jak ważny jest przykład, który dają całemu społeczeństwu – tłumaczy wicemarszałek Małopolski Tomasz Urynowicz. Ekstremalne topnienie Grenlandii. Stopiony lodowiec mógłby pokryć Florydę Eksperci od lat powtarzają, że następstwa globalnego ocieplenia są coraz bardziej odczuwalne. To, co wydarzyło się na Grenlandii, nie napawa optymizmem. Czysta Polska W tym roku członkowie stowarzyszenia Czyta Polska rozszerzają swoje działania poza Podhale. W dniach 27-28 sierpnia na Półwyspie Helskim oraz w Trójmieście odbędzie się bliźniacza akcja Czysty Bałtyk. W tym samym czasie United Nations Global Compact Network Poland zorganizuje konferencję poświęconą ochronie klimatu i morskim ekosystemom. Już teraz rusza również wielkie sprzątanie całego kraju pod hasłem #CzystaPolska #OdTatrPoBałtyk. W sumie we wszystkie akcje stowarzyszenia w 2021 r. zaangażuje się ok. 13 tys. wolontariuszy.
Naukowcy stworzyli „bio-plastik”. W pełni biodegradowalny w ciągu godzin
Zespół pod kierunkiem profesor Ting Xu ogłosił, że z powodzeniem stworzył materiał, który może prawie całkowicie ulegać biodegradacji w łatwych do osiągnięcia warunkach, jak wysoka temperatura lub zanurzenie w wodzie.
Zanieczyszczenia plastikiem jest jednym z największych problemów środowiskowych. Zgodnie z badaniami z 2015 roku, w światowych wodach pływa blisko 150 milionów ton plastikowych odpadów, a najnowsze szacunki pokazują, że w 2040 roku będzie to już 600 mln ton. Każdego roku do mórz i oceanów trafia średnio 8 mln ton plastiku. Recykling i odzyskiwanie tworzyw sztucznych to wciąż nasz pięta Achillesowa. Naukowcy od dawna szukają rozwiązania, które pozwoli skutecznie walczyć z plastikowymi odpadami, a nadzieją na sukces jest najnowszy wynalazek naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley w Stanach Zjednoczonych. Zespół pod kierunkiem profesor Ting Xu ogłosił, że z powodzeniem stworzył materiał, który może prawie całkowicie ulegać biodegradacji w łatwych do osiągnięcia warunkach, jak wysoka temperatura lub zanurzenie w wodzie. Aby stworzyć innowacyjny materiał, naukowcy osadzili specjalne cząsteczki w tworzywie sztucznym wykonanym z biodegradowalnych polimerów - polilaktydu (inaczej polikwasu mlekowego, PLA) i polikaprolaktonu (PCL). Polimery te są już powszechnie stosowane w kompostowalnych tworzywach sztucznych. Zastosowane „specjalne cząsteczki” to enzymy, które mają zdolność degradacji tworzywa sztucznego i przekształcania go w kwas mlekowy, o ile zostaną spełnione odpowiednie warunki. Enzymy zostały otoczone polimerami, a następnie umieszczone we włóknach plastiku. Nie zmieniły one właściwości materiału, który nadal mógł być stosowany tak, jak zwykły poliestrowy plastik. Ale gdy wystawimy „nowy plastik” materiał na działanie ciepła i wody – ulegnie on niemal całkowitej biodegradacji. Autorzy badań podają, że powstały w ten sposób zmodyfikowany PLA w temperaturze 50°C uległ degradacji w ciągu sześciu. W przypadku PCL potrzebna była temperatura 40°C, a rozkład trwał dwa dni. Metoda ta umożliwia biodegradację 98 procent plastiku i nie pozostawiła opadów w postaci cząsteczek mikroplastiku. – Ludzie są obecnie przygotowani do przejścia na biodegradowalne polimery w jednorazowych tworzywach sztucznych, ale jeśli okaże się, że stwarza to więcej problemów niż daje zysku, polityka może się cofnąć. Zasadniczo możemy powiedzieć, że jesteśmy na dobrej drodze. Możemy rozwiązać problem polegający na tym, że tworzywa sztuczne jednorazowego użytku nie są biodegradowalne – wyjaśnia starsza autorka badań, profesor Ting Xu. Zespół zapewnia również, że zmodyfikowany poliester nie ulega degradacji w niskich temperaturach ani podczas krótkich okresów zawilgocenia. Oznacza to, że np. odzież z tego materiału mogłaby być bezpiecznie prana w niskich temperaturach, nie zaszkodziłby jej także pot. Podobnie bezpiecznie powinno być przechowywanie napojów w opakowaniach ze zmodyfikowanych tworzyw. Aby to zbadać naukowcy przechowywali próbki stworzonych tworzyw w temperaturze pokojowej przez trzy miesiące. Produkt praktycznie nie uległ zmianie. Ocean jak wielki zlew dla mikroplastiku. 14 mln ton opadło na dno Wiemy ile plastiku wpada do oceanów, wiemy też mniej więcej ile unosi się na jego powierzchni. Naukowcy odnajdywali śmieci z tworzyw sztucznych w najbardziej niedostępnych miejscach jak Antar... Badacze sprawdzili też, czy możliwe jest kompostowanie nowych tworzyw w wodzie. – Okazuje się, że zwykłe kompostowanie to za mało. Ludzie chcą kompostować odpady w swoim domu bez brudzenia rąk, chcą kompostować w wodzie, więc musieliśmy to zbadać – wyjaśnia Xu. Do sprawdzenia tej właściwości naukowcy użyli zwykłej ciepłej wody z kranu. Okazało się, że wystarczy podgrzać ją do odpowiedniej temperatury, a w naczyniu z wodą umieścić odpady z nowego tworzywa. Mogą rozłożyć się nawet w ciągu 36 godzin. Xu i jej zespół badają teraz zastosowanie tej metody modyfikacji w innych rodzajach tworzyw sztucznych. Chcą także opracować metodę większej kontroli nad poziomem biodegradowalności tak, aby plastik mógł częściowo ulegać biodegradacji, a resztę można było poddać recyklingowi. – Milenialsi powinni o tym pomyśleć i rozpocząć debatę, która zmieni sposób, w jaki komunikujemy się z Ziemią. Spójrz na wszystkie zmarnowane rzeczy, które wyrzucamy: ubrania, buty, elektronikę. Odbieramy zasoby Ziemi w szybszym tempie, niż możemy je zwrócić – podsumowuje Xu. Źródło: IFL Science
Nirmal Purja najpierw zdobył K2 zimą, teraz tam posprząta
Nirmal „Nimsdai” Purja, szef zespołu 10 Nepalczyków, pierwszych zimowych zdobywców K2, ogłosił start projektu sprzątania najwyższych gór świata.
Skoro już wszystko co można było w ekstremalnej wspinaczce górskiej zdobyć, zdobyto, czas zająć się skutkami wieloletniego oblegania gór przez wspinaczy i turystów. Nimsdai obiecywał mi, że wkrótce chwilę ogłosi coś ciekawego i dotrzymał słowa. I szczerze mówiąc, nie dziwi mnie specjalnie, że były brytyjski komandos, który porzucił mundur dla stroju do wspinaczki, chce teraz posprzątać najwyższe szczyty. Za dużo uwagi poświęcał temu, jak negatywny wpływ mają działania człowieka nawet w tak niedostępnych miejscach, jak najwyższe góry świata. 18 marca na Facebooku i Instagramie ogłosił inicjatywę „The Big Mountain Cleanup”, co można tłumaczyć zarówno jako „wielkie sprzątanie gór” jak i „sprzątanie wielkich gór”. Żeby ruszyć z projektem trzeba tego co zawsze, czyli pieniędzy. Tu pomóc ma zbiórka na GoFundMe. Drugiego dnia miał już 5 tys. funtów, czyli 5 proc. zakładanych kosztów. Nirmal szuka partnerów by nagłaśniać projekt i pomóc w jego finansowaniu. Chciałby stworzyć coś na wzór regularnej służby porządkowej czyszczącej najbardziej zaśmiecone góry. Pierwsze miejsce wybrane do sprzątnięcia to K2. Zaczną podczas letniego sezonu wspinaczkowego. Potem Everest wiosną 2022, Manaslu jesienią 2023 a Ama Dablam jesienią 2024. - W tym roku zespół Nismdai będzie wspierał Sajida Sadparę w jego akcji sprzątania K2. Jego ojciec, Ali, był dla mnie jak członek rodziny. Byłem dumny, że mogę nazywać go bratem. Jego śmierć na K2 przed dwoma miesiącami była dla nas wszystkich szokiem. Nigdy go nie zapomnimy - Nirmal Purja napisał dzień po ogłoszeniu akcji.
Szklane butelki nie tak dobre dla środowiska. Przegrywają z plastikiem i aluminium
Naukowcy z Southampton porównali pięć rodzajów opakowań, w jakich sprzedawane są napoje gazowane, pod względem ich przyjazności dla środowiska. Okazało się, że szklane butelki wypadły w zestawieniu najsłabiej. Są gorsze dla środowiska niż plastik, ponieważ ich produkcja wymaga większego zużycia energii i zasobów.
Coraz większa świadomość ekologiczna sprawia, że częściej staramy się rezygnować z plastiku. W końcu plastikowe odpady i unoszący się w wodach na całym świecie mikroplastik w ostatnich latach stały się ogromnym problemem na skalę globalną. Wbrew przekonaniu, że wszystko co plastikowe jest złe, kolejne już badania pokazują, że produkcja i stosowanie plastiku może być mniej szkodliwe dla środowiska niż w przypadku artykułów z innych materiałów (patrz: Bawełniana torba najgorszym zamiennikiem plastikowej. Prześledzono "cykl życia" reklamówek). Problemem pozostaje za to brak właściwego gospodarowania plastikowymi odpadami. Naukowcy z Southampton postanowili przyjrzeć się plastikowi w bardzo wąskim zakresie, a mianowicie plastikowym opakowaniom napojów gazowanych, i porównać go z czterema innymi opakowania na tego typu produkty. Wyniki badań zostały opublikowane w czasopiśmie „”, a także po krótce opisane na łamach „The Conversation”, gdzie główni autorzy analizy wyjaśniają, skąd niska pozycja szklanych butelek. Miejsce 5: szklana butelka „Może to być zaskoczeniem, ale szklane butelki w naszej analizie zajęły ostatnie miejsce. Możesz instynktownie sięgnąć po szklaną butelkę, aby uniknąć zakupu plastikowej alternatywy, ale produkcja szkła wymaga więcej zasobów i energii. Produkcja szkła obejmuje wydobycie surowców, takich jak piasek kwarcowy i dolomit, które mogą uwalniać zanieczyszczenia, które wdychane mogą powodować krzemicę płuc. Do stopienia tych materiałów potrzebne są również wysokie temperatury, proces ten jest w przeważającej mierze napędzany paliwami kopalnymi” - wyjaśniają Ian Williams i Alice Brook z University of Southampton. „Szklana butelka o pojemności jednego litra może ważyć do 800 g, podczas gdy podobna butelka plastikowa waży około 40 g. Ta dodatkowa waga oznacza, że pojazdy przewożące szklane butelki zużywają więcej paliw, aby dostarczyć taką samą ilość płynu. Z tych powodów odkryliśmy, że butelki szklane mają około 95% większy udział w globalnym ociepleniu niż puszki aluminiowe” - dodają w artykule. Co więcej, szklane butelki są obecnie zbyt często wyrzucane po jednorazowym użyciu, zamiast trafić do ponownego użytku, co pozwoliłoby zrównoważyć wysoki koszt ekologiczny ich produkcji. Butelka może zostać użyta od 12 do 20 razy. Miejsce 4: szklana butelka z recyklingu Także szklane butelki wyprodukowane ze szkła z recyklingu nie wypadły w badaniu zbyt dobrze. „Szkło z recyklingu nadal zużywa dużo energii ze względu na wysokie temperatury potrzebne do jego stopienia. Więcej energii oznacza więcej emisji gazów cieplarnianych, a podczas tego procesu szkło może ponownie uwalniać dwutlenek węgla. W Wielkiej Brytanii wskaźnik recyklingu szkła wynosi 67,6%. Wymagałoby to poprawy, aby produkcja szklanych butelek była odbywała się jedynie dzięki recyklingowi” - podkreślają badacze. Miejsce 3: butelka plastikowa Lepiej od szklanych butelek wypadły plastikowe, które znalazły się na trzecim z pięciu miejsc. „Plastik ma idealne właściwości do przechowywania napojów. Jest mocny, odporny na chemikalia (więc składniki twojego napoju nie degradują plastiku) i jest lekki, co oznacza, że można transportować więcej przy mniejszej emisji. To dało plastikowi znacznie mniejszy wpływ na globalne ocieplenie niż szkło w naszej analizie” - wyjaśniają autorzy. „Jednak skutki odpadów z tworzyw sztucznych na całym świecie są dobrze udokumentowane. Szkło i aluminium nie rozpadają się na szkodliwe mikrocząsteczki, jak plastik. Recykling tworzyw sztucznych wymaga mniej energii ze względu na niższe temperatury związane z topieniem surowca. Ale plastiku, w przeciwieństwie do szkła czy aluminium, nie można poddawać recyklingowi w nieskończoność. Za każdym razem, gdy jest poddawany recyklingowi, skracają się łańcuchy cząsteczek tworzących plastik. Wszystkie tworzywa sztuczne osiągają punkt, w którym nie można ich już poddać recyklingowi i w ten sposób trafiają na wysypisko, są spalane lub trafiają do środowiska” - podkreślają autorzy, zwracając uwagę także na problem wciąż niewystarczającego poziomu recyklingu plastiku. Miejsce 2: aluminiowa puszka Na drugim miejscu minirankingu znalazły się puszki aluminiowe. „Odkryliśmy, że w mniejszym stopniu przyczyniają się do globalnego ocieplenia niż szkło i plastik, ponieważ do ich powstania zużywa się mniej energii i zasobów. Puszki są lżejsze od szkła i nie są też wykonane z paliw kopalnych, jak plastik” - podają naukowcy. Niestety produkcja aluminium także nie pozostaje bez wpływu na środowisko naturalne. „Produkcja aluminium wymaga rafinacji rudy boksytu, a boksyt wydobywczy może zanieczyścić wodę w krajach, z których jest pozyskiwany, w tym w Australii, Malezji i Indiach. Rzeki i osady zanieczyszczone metalami ciężkimi zagrażają zdrowiu ludzi i dzikiej przyrody w pobliżu kopalni” - czytamy w „The Conversation”. Miejsce 1: puszka z rezyklingu Najbardziej „eco-friendly” opakowaniem okazały się puszki aluminiowe produkowane z recyklatów. „Aluminium można stale poddawać recyklingowi bez zmiany właściwości. Recykling aluminium może zaoszczędzić 95% energii używanej do produkcji nowej puszki i nie wymaga wydobywania ani transportu nowego materiału” - podają autorzy. Niestety tu też zawodzi gospodarka odpadami. Wskaźnik recyklingu opakowań aluminiowych w Wielkiej Brytanii wynosi zaledwie 52% i – zdaniem naukowców – wymaga „radykalnej poprawy”. Ostatecznie autorzy analizy podkreślają, że choć materiały różnią się między sobą wpływem na środowisko, to każdy w jakimś stopniu odpowiada za jego eksploatację i zanieczyszczenie. „Najlepszym rozwiązaniem byłoby całkowite wycofanie opakowań jednorazowych i wprowadzenie systemu opakowań wielorazowych” - piszą. Źródło: The Conversation
Do 2070 roku Indie utoną w „miesiączkowym marnotrawstwie”. Winne tabu wokół menstruacji i brudu
Tabu dotyczące menstruacji oraz pojęcia brudu i wstydu przyczyniają się do narastającego kryzysu środowiskowego szczególnie w krajach rozwijających się, takich jak Indie – twierdzi Mariana Lopez z Manchester University. Indie pozbawione odpowiedniego systemu zarządzania odpadami już teraz toną w śmieciach, a w ciągu 50 lat ilość odpadów menstruacyjnych zwiększy się tak bardzo, że kraj nie będzie w stanie sobie z nimi poradzić.
Jednorazowe produkty menstruacyjne (w tym tampony i podpaski) są często postrzegane jako jedyna możliwość zapewnienia kobietom „godnego zarządzania menstruacją”. Także przez rządy, organizacje pozarządowe czy fundacje na rzecz praw kobiet walczące z ubóstwem menstruacyjnym i brakiem dostępu do środków higienicznych. Jednak powstające w ten sposób odpady to rosnący problem, który ma znaczące konsekwencje dla środowiska. – Jest to szczególnie palący problem w krajach takich jak Indie, w których brakuje infrastruktury do usuwania odpadów – zauważa Mariana Lopez, badaczka z Global Development Institute. Aby dokładniej zobrazować problem Lopez postanowiła przeprowadzić analizę potencjalnego wzrostu marnotrawstwa miesiączkowego w Indiach, czyli oszacować wzrost ilości odpadów pochodzących z jednorazowych produktów higienicznych – tamponów, podpasek syntetycznych i wkładek. W związku z brakiem danych na temat poziomu tego typu odpadów w Indiach, badaczka skorzystała z danych od producentów, dotyczących poziomu sprzedaży oraz prognozowanego popytu na środki higieniczne. Okazało się, że w ciągu najbliższych 50 lat ilość odpadów menstruacyjnych w Indiach może wzrosnąć ośmiokrotnie, do poziomu, z którym kraj nie będzie w stanie sobie poradzić. Nowa Zelandia walczy z ubóstwem menstruacyjnym. Blisko 100 tys. dziewczynek nie chodzi z tego powodu do szkoły 95 tysięcy dziewcząt w wieku od 9 do 18 lat zadeklarowało, że zdarza im się opuszczać zajęcia lekcyjne z powodu miesiączki. Dziewcząt w większości nie stać na środki higieniczne, co un... – Z moich szacunków wynika, że do 2070 r., kiedy sprzedaż osiągnie punkt nasycenia wynoszący 100 miliardów sztuk, Indie mogą mieć do czynienia z 800 000 ton odpadów menstruacyjnych rocznie. Dziś ilość tych odpadów przekracza 100 000 ton. Ale jest znaczna liczba kobiet, które jeszcze nie uzyskały dostępu do produktów menstruacyjnych – zauważa Lopez na łamach „The Conversation”. W najnowszym ogólnokrajowym badaniu przeprowadzonym w Indiach wykazano, że obecnie tylko 48% kobiet mieszkających na wsiach i 78% kobiet z miast stosuje „higieniczną metodę ochrony menstruacyjnej”. W badaniu uwzględniono jednak tylko kobiety w wieku od 15 do 24 lat i tylko te osoby, które identyfikują się jako kobiety. – W moim badaniu uwzględniłam tylko kobiety będące konsumentkami, co pokazuje, że rzeczywiste liczby mogą być jeszcze większe – zauważa badaczka. Dodatkowo na wzrost rzeczywistych liczb może wpłynąć fakt, że szacunki dotyczą tylko tych produktów jednorazowych, które trafiły na wysypiska. Tymczasem Lopez w swoim raporcie potwierdza, że wiele kobiet spala zużyte podpaski i tampony, zawija je w oddzielne torby po czym wyrzuca do ulicznych koszy na śmieci lub publicznych toalet, a część kobiet nawet myje i ponownie stosuje jednorazowe podpaski. – Praktyki te są oparte na pojęciach wstydu i brudu, które można przypisać wierzeniom kulturowym i religijnym dotyczącym menstruacji. Istniejące oceny wpływu produktów menstruacyjnych na środowisko często nie uwzględniają lokalnych praktyk utylizacji, takich jak te – zauważa badaczka. Sudan wprowadza przełomowe prawo i delegalizuje obrzezanie kobiet. „Podważa ich godność” Trzy lata więzienia albo grzywna – to kara, jaka czeka osoby, które naruszą nowe prawo zakazujące okaleczania żeńskich narządów płciowych. O ratyfikowaniu nowej ustawy delegalizującej r... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/00b84d328af49f6629b4d78985c004101a1405a3-0c3f204.jpeg" width="938" height="626" alt="9 na 10 kobiet powyżej 14 roku życia zostało poddanych okaleczeniu (Photo by Mahmoud Hjaj/Anadolu Agency via Getty Images)" title="9 na 10 kobiet powyżej 14 roku życia zostało poddanych okaleczeniu (Photo by Mahmoud Hjaj/Anadolu Agency via Getty Images)" /> Istotnym problemem, na jaki zwraca uwagę Lopez jest rola „zbieraczy śmieci” w Indiach. – Zarówno kobiety, jak i mężczyźni zbierający odpady uważają, że krew menstruacyjna jest źródłem szkód dla osób, które są na nią narażone. Ponadto podzielają pogląd, że odpady menstruacyjne to „kobiece odchody” i powinny być obsługiwane wyłącznie przez kobiety – wyjaśnia badaczka. To sprawia, że jednorazowe odpady menstruacyjne nie są odpowiednio segregowane i poddawane utylizacji. Zamiast tego są wyrzucane na otwarte przestrzenie (jak place budowy, opuszczone nieużytki) lub spalane. To dodatkowo przyczynia się do problemów środowiskowych. – Należy zająć się tematami tabu dotyczącymi menstruacji, aby wprowadzić zmiany w praktykach usuwania i gospodarowania odpadami oraz zapobiec znacznemu pogorszeniu i tak już tragicznej sytuacji środowiskowej. Podczas gdy wiele krajów, w tym Indie, wdraża zasady mające na celu poprawę zarządzania higieną menstruacyjną, sposób w jaki te produkty są w rzeczywistości utylizowane, został w dużej mierze przeoczony. To musi się teraz zmienić – podkreśla Lopez. Po co jest placebo w pigułkach antykoncepcyjnych? Dla papieża. I to nie jest żart Dla papieża. Nie, to nie żart, naprawdę chodziło o to, by udobruchać głowę Kościoła katolickiego. Co ciekawe, po latach okazuje się, że nie trzeba ich brać i można przetrwać miesiąc ...