Ślub gwiazdy pop rozwścieczył mieszkańców Palermo. Efekt okazał się odwrotny
Ślub popularnej piosenkarki Duy Lipy i aktora Calluma Turnera na Sycylii odbił się szerokim echem nie tylko w mediach plotkarskich. Włoska wyspa, od lat należąca do najchętniej odwiedzanych regionów Morza Śródziemnego, zyskała dzięki wydarzeniu dodatkową promocję, a zainteresowanie podróżami do tego zakątka Europy wyraźnie wzrosło. Nie wszyscy byli jednak zachwyceni. Uroczystość zorganizowana w jednym z najbardziej malowniczych miast Sycylii wywołała niezadowolenie części mieszkańców.
W ostatnich latach śluby światowych gwiazd coraz częściej stają się nie tylko wydarzeniami towarzyskimi, lecz także potężnymi kampaniami promującymi konkretne kierunki turystyczne. Gdy celebryci wybierają na miejsce ceremonii historyczne miasta, luksusowe kurorty czy malownicze wyspy, zainteresowanie podróżnych potrafi wzrosnąć niemal natychmiast. W ubiegłym roku głośno było o ślubie Jeffa Bezosa w Wenecji, który wywołał falę protestów lokalnych aktywistów oskarżających miliardera o traktowanie miasta jak prywatnej scenografii. Teraz podobne kontrowersje pojawiły się na Sycylii przy okazji ślubu Duy Lipy i Calluma Turnera. Tym razem jednak medialny rozgłos przełożył się również na rosnące zainteresowanie włoską wyspą i jej najpiękniejszymi zakątkami. Protesty w Palermo po ślubie Duy Lipy. Mieszkańcy mieli dość utrudnień Luksusowe wesele Duy Lipy i Calluma Turnera, które odbyło się na początku czerwca w Palermo, wzbudziło ogromne emocje nie tylko ze względu na listę gwiazd obecnych na uroczystości, lecz także z powodu skali ograniczeń wprowadzonych w historycznym centrum miasta. Trzydniowe wydarzenie, którego koszt szacowano na około 1,7 mln dolarów, rozpoczęło się w zabytkowym Palazzo Valguarnera-Gangi i wymagało rozbudowanych środków bezpieczeństwa. W okolicach najważniejszych miejsc związanych z uroczystościami pojawiły się metalowe barierki, zamknięto część ulic oraz dwa centralne place – Piazza Sant’Anna i Piazza Croce dei Vespri. Według medialnych doniesień wprowadzono również zakaz lotów dronów, a niektórzy mieszkańcy mieli zostać zobowiązani do przestrzegania zasad poufności. Dla wielu osób mieszkających w centrum oznaczało to jednak realne utrudnienia w codziennym funkcjonowaniu. W rozmowie z „The Guardian” właścicielka lokalnego baru Clarissa skarżyła się, że przez kilka dni mieszkańcy musieli zostawiać samochody daleko od domów i pieszo docierać do pracy. – Nie wypada blokować miasta. Zrozumiałabym, gdyby chodziło o papieża, ale nie o piosenkarkę – mówiła. Niezadowolenie szybko przeniosło się na ulice. Na murach i placach pojawiły się plakaty oraz graffiti z hasłami: „Palermo nie jest do wynajęcia”, „Nasz plac to nie wasz salon” czy „Palermo nie jest dla bogaczy”. Część z nich została usunięta przez organizatorów wydarzenia, jednak protestujący odpowiadali kolejnymi napisami. Krytyczne głosy płynęły także od przedsiębiorców, którzy musieli wcześniej zamknąć swoje lokale lub ograniczyć działalność w jednym z najbardziej dochodowych weekendów sezonu. Według brytyjskich mediów Dua Lipa miała później przekazać 5 tys. funtów rekompensaty dla części osób dotkniętych organizacją wesela, choć nie zakończyło to dyskusji o wpływie wielkich wydarzeń celebryckich na życie lokalnych społeczności. Wielu mieszkańców uznało, że granica między promocją miasta a jego czasową prywatyzacją została przekroczona. Jednak burmistrz Roberto Lagalla podkreśla, że przedsięwzięcie przyniosło Palermo nie tylko korzyści promocyjne, ale też gospodarcze. Ślub Dua Lipy przyniósł Sycylii ogromny rozgłos. Zainteresowanie wyspą gwałtownie wzrosło Otóż eksperci branży turystycznej zwracają uwagę, że zainteresowanie Sycylią w internecie wzrosło niemal natychmiast po pojawieniu się informacji o uroczystościach. Według danych cytowanych przez firmę SIXT liczba wyszukiwań miejsca ślubu artystki we Włoszech zwiększyła się o 94% w ciągu tygodnia, a sama Sycylia zaczęła przyciągać uwagę podróżnych z całego świata. W ostatnim miesiącu hasło „Sycylia” odnotowało około 2,4 miliona wyszukiwań w Google, podczas gdy słynne Jezioro Como, od lat kojarzone z luksusowymi ślubami celebrytów, osiągnęło wynik 225 tysięcy wyszukiwań. Popularność wyspy dodatkowo wzmacnia fakt, że w 2025 roku na Sycylii ślub zorganizowała również Charli XCX, co jeszcze bardziej umocniło pozycję regionu jako jednego z najbardziej pożądanych miejsc na luksusowe uroczystości. Szczególnie skorzystały obiekty związane z weselnymi wydarzeniami gwiazd. Hotel Villa Igiea w Palermo, gdzie zatrzymała się Dua Lipa, odnotował wzrost zainteresowania w wyszukiwarce Google o 306%w ciągu trzech miesięcy. Uwagę internautów przyciągnęła również XVIII-wieczna Villa Valguarnera w Bagherii, której liczba wyszukiwań wzrosła o 277% w ciągu tygodnia. Rezydencja znana jest nie tylko z barokowych wnętrz i imponujących fresków, ale także z tego, że posłużyła jako plan zdjęciowy serialu „Lampart” Netfliksa. Jeszcze większe zainteresowanie zaczęło budzić również historyczne Palazzo Gangi w Palermo, gdzie odbywała się część uroczystości. Liczba wyszukiwań tego pałacu wzrosła o 199% w zaledwie kilka dni. Dla Sycylii oznacza to bezcenną promocję, której wartość marketingowa byłaby trudna do osiągnięcia za pomocą tradycyjnych kampanii reklamowych. W efekcie wydarzenie, które dla części mieszkańców było źródłem frustracji, stało się jednocześnie globalną reklamą wyspy i jej najcenniejszych zabytków. Źródła: Euronews, The Guardian, Page Six Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ślub jak z filmu? Coraz więcej par mówi „tak” za granicą. Te miejsca są hitem 2026 roku
Ucieczki do spektakularnych zakątków świata stają się coraz popularniejszym sposobem na rozpoczęcie małżeńskiej drogi. Zamiast wielomiesięcznych przygotowań i rozbudowanych przyjęć, wiele par decyduje się dziś na kameralną ceremonię w wyjątkowej scenerii. Gdzie zatem najlepiej pobrać się za granicą w 2026 roku?
Spis treści: Ślub w Szkocji – formalności i romantyczne plenery Highlands Majorka na ślub za granicą – warunki formalne i wymagania Ślub na greckiej wyspie Folegandros. Ile trwa procedura? Zermatt w Szwajcarii. Czas oczekiwania na ślub w Alpach Sardynia i ślub we Włoszech bez wymogu pobytu Ślub na Alasce – szybka procedura dla zagranicznych par Wyspy Owcze – ślub w Tórshavn i wymagane formalności Popularność ślubów w plenerze rośnie na całym świecie, co napędza zarówno rosnące koszty tradycyjnych wesel, jak i zmieniające się oczekiwania młodych par. W 2026 roku średni koszt organizacji ślubu w Polsce szacuje się na poziomie od 85 tys. do nawet 120 tys. zł, dlatego coraz więcej narzeczonych rozważa alternatywę w postaci tzw. ślubnych ucieczek. Choć kiedyś kojarzone były np. z szybkim, spontanicznym ślubem w Las Vegas, dziś mają zupełnie inny charakter. – „Ślubne ucieczki” kiedyś postrzegano jako tandetne, tajemnicze i wstydliwe. W 2026 roku natomiast oznaczają one kameralne śluby, podczas których najważniejsza jest para, a nie goście – stwierdziła fotografka ślubna Maddie Mae. Co więcej, pandemia COVID-19 przyczyniła się do popularyzacji tej formy zawierania małżeństwa, dając parom „pozwolenie” na zamianę dużych uroczystości na prywatne przysięgi. Obecnie coraz częściej przyjmują one formę stylizowanych ceremonii z udziałem maksymalnie kilkunastu gości, co pozwala przeznaczyć budżet nie na logistykę przyjęcia, lecz na wyjątkowe doświadczenie w starannie wybranej lokalizacji. Gdzie w takim razie najlepiej w 2026 roku zorganizować kameralny ślub za granicą? Ślub w Szkocji – formalności i romantyczne plenery Highlands Rozległe krajobrazy szkockich wyżyn oraz surowe wyspy należą dziś do często wybieranych miejsc na kameralne ceremonie ślubne poza granicami kraju. Co istotne z punktu widzenia zagranicznych par, Szkocja uchodzi za jedno z najbardziej liberalnych miejsc na świecie pod względem lokalizacji ceremonii – ślub może odbyć się legalnie niemal wszędzie, od górskich dolin po odosobnione plaże czy brzegi jezior, o ile prowadzi go zarejestrowany celebrans. Popularne miejsca, takie jak wyspa Skye czy dolina Glencoe, przyciągają pary spektakularnymi widokami, jednak bardziej kameralną alternatywą pozostaje Park Narodowy Cairngorms, oferujący prywatność przez cały rok. Pary spoza Wielkiej Brytanii mogą zawrzeć tu małżeństwo po uzyskaniu wizy małżeńskiej (M-10), przy czym minimalny okres oczekiwania na formalne powiadomienie wynosi 29 dni. Co ważne, szkockie prawo uznaje również małżeństwa osób tej samej płci, co czyni region szczególnie dostępnym dla międzynarodowych ceremonii. Majorka na ślub za granicą – warunki formalne i wymagania Majorka pozostaje jednym z najbardziej malowniczych kierunków ślubnych w basenie Morza Śródziemnego, oferując jednocześnie różnorodne krajobrazy – od górskich zboczy po kameralne zatoki. Choć organizacja ceremonii na wyspie jest możliwa, procedura prawna w przypadku ślubu cywilnego bywa bardziej złożona. Aby zawrzeć związek małżeński w Hiszpanii, przynajmniej jeden z partnerów musi posiadać obywatelstwo hiszpańskie lub udokumentowane, minimum dwuletnie zamieszkanie w kraju. Alternatywą pozostaje ceremonia katolicka, która nie wymaga stałego pobytu. Proces administracyjny obejmuje tłumaczenie dokumentów i ich zatwierdzenie, dlatego formalności mogą potrwać od kilku tygodni do kilku miesięcy. Hiszpania uznaje małżeństwa osób tej samej płci, co dodatkowo zwiększa jej atrakcyjność jako destynacji ślubnej. Ślub na greckiej wyspie Folegandros. Ile trwa procedura? Folegandros, jedna z mniej uczęszczanych wysp archipelagu Cyklad, stanowi propozycję dla par poszukujących prywatności i autentycznego klimatu śródziemnomorskiego. Niewielka liczba mieszkańców oraz surowe, naturalne krajobrazy sprzyjają organizacji kameralnych ceremonii z dala od masowej turystyki. Co istotne, Grecja umożliwia zagranicznym parom zawarcie zarówno ślubu cywilnego, jak i kościelnego bez konieczności posiadania stałego miejsca zamieszkania. Należy jednak przygotować przetłumaczone dokumenty oraz spełnić wymogi administracyjne, co może wydłużyć proces przygotowań do kilku tygodni lub miesięcy, choć sama licencja małżeńska wydawana jest zazwyczaj w ciągu siedmiu dni. Grecja dopuszcza również zawieranie małżeństw przez pary tej samej płci. Zermatt w Szwajcarii. Czas oczekiwania na ślub w Alpach Alpejskie miasteczko Zermatt przyciąga pary, które pragną połączyć spektakularną scenerię górską z wysokim standardem zakwaterowania. Wolna od ruchu samochodowego miejscowość oferuje dostęp do licznych punktów widokowych, do których można dotrzeć koleją linową lub pociągiem. Zawarcie małżeństwa przez zagraniczne pary w Szwajcarii jest możliwe, jednak wymaga wcześniejszego złożenia wniosku oraz dostarczenia poświadczonych i przetłumaczonych dokumentów. Formalności obejmują również uzyskanie odpowiedniej wizy wjazdowej, a czas oczekiwania wynosi zazwyczaj od czterech do sześciu miesięcy. Prawo szwajcarskie uznaje małżeństwa osób tej samej płci, co sprawia, że region pozostaje dostępny dla szerokiego grona narzeczonych. Sardynia i ślub we Włoszech bez wymogu pobytu Dla par marzących o włoskiej ceremonii, lecz unikających tłumów charakterystycznych dla Florencji czy Wenecji, Sardynia stanowi atrakcyjną alternatywę. Wyspa oferuje zarówno nadmorskie klify, jak i rustykalne wioski, umożliwiając organizację uroczystości w bardziej kameralnym otoczeniu. Zagraniczne pary mogą legalnie zawrzeć związek małżeński we Włoszech bez konieczności stałego pobytu, jednak wymagane jest uzyskanie zaświadczenia o braku przeszkód do zawarcia małżeństwa oraz przygotowanie przetłumaczonych dokumentów. Osoby nieposługujące się językiem włoskim muszą skorzystać z usług tłumacza podczas ceremonii. Procedura administracyjna trwa zazwyczaj co najmniej trzy miesiące. Warto zaznaczyć, że włoskie prawo nie dopuszcza małżeństw osób tej samej płci – możliwe jest jedynie zawarcie związku cywilnego. Ślub na Alasce – szybka procedura dla zagranicznych par Alaska stanowi propozycję dla par, które pragną zorganizować ceremonię w całkowitym odosobnieniu, z dala od infrastruktury turystycznej. Rozległe obszary dzikiej przyrody umożliwiają organizację ślubu na lodowcu lub w górskiej dolinie, często z wykorzystaniem transportu helikopterowego. Z prawnego punktu widzenia procedura zawarcia małżeństwa na Alasce należy do jednych z najprostszych – zagraniczne pary mogą legalnie wziąć ślub bez wymogu stałego pobytu, przedstawiając jedynie paszport oraz uzyskaną licencję małżeńską. Czas oczekiwania wynosi zaledwie trzy dni. Stan Alaska uznaje również małżeństwa osób tej samej płci. Wyspy Owcze – ślub w Tórshavn i wymagane formalności Archipelag Wysp Owczych przyciąga pary poszukujące surowych, naturalnych krajobrazów przypominających Islandię, lecz pozbawionych intensywnego ruchu turystycznego. Ceremonie odbywają się zazwyczaj w stolicy (Tórshavn) po uprzednim złożeniu zawiadomienia o zawarciu małżeństwa w lokalnym urzędzie. Zagraniczne pary mogą legalnie zawrzeć tu związek małżeński, jednak wymagane jest wcześniejsze uzyskanie zgody administracyjnej, co zajmuje około czterech tygodni. Wyspy Owcze uznają małżeństwa osób tej samej płci, dzięki czemu pozostają otwarte na różnorodne formy ceremonii międzynarodowych. Źródło: BBC Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Miasto św. Walentego naprawdę istnieje. Przyjeżdżają do niego pary z całego świata
Zbliżające się Walentynki co roku kierują uwagę milionów osób ku postaci św. Walentego, uznawanego za patrona miłości i narzeczonych. Choć współczesne obchody często mają charakter symboliczny i komercyjny, ich źródło tkwi w kulcie męczennika z pierwszych wieków chrześcijaństwa. Właśnie dlatego na kilka dni przed 14 lutego do jednego miasta w środkowych Włoszech zaczynają przybywać pary z różnych krajów. Nie przyciąga ich wyłącznie romantyczna atmosfera, lecz przekonanie, że to miejsce pozostaje związane z historią świętego, którego wstawiennictwu powierzają swoje relacje.
Choć Walentynki bywają dziś kojarzone głównie z komercją, sama data 14 lutego ma podłoże religijne i historyczne. To dzień, który w tradycji chrześcijańskiej łączony jest z męczeńską śmiercią św. Walentego. Z tego powodu szczególne znaczenie zyskało umbryjskie miasto Terni, gdzie według przekazu przechowywane są jego relikwie. W tamtejszej świątyni, Basilica di San Valentino, od wieków rozwija się kult patrona zakochanych, co sprawia, że w lutym miejscowość staje się celem zarówno pielgrzymów, jak i par pragnących symbolicznie powierzyć swój związek opiece świętego. Święty Walenty i tradycja, która uczyniła Terni miastem zakochanych Postać św. Walentego, z którą dziś łączy się święto zakochanych, wywodzi się z wczesnochrześcijańskiej tradycji Włoch. Według przekazów biskup Walenty urodził się około 175 roku w Interamnie, czyli dzisiejszym Terni. Żył w czasach, gdy imperium rzymskim rządził m.in. cesarz Klaudiusz II Gocki. Z późniejszych relacji wynika, że władca ten miał sprzyjać przekonaniu, iż najlepszymi żołnierzami są mężczyźni niezwiązani rodziną, dlatego ograniczano możliwość zawierania małżeństw przez młodych legionistów. Walenty jako duchowny sprzeciwiał się takiemu podejściu – potajemnie błogosławił związki i udzielał ślubów parom, które nie chciały rezygnować z życia rodzinnego mimo obowiązujących restrykcji. Ten gest sprzeciwu wobec decyzji władzy, a zarazem obrona prawa do miłości i małżeństwa, stał się osią legendy łączącej jego postać z patronatem nad zakochanymi. Według tradycji za swoją działalność trafił do więzienia, a następnie został stracony 14 lutego 273 roku w pobliżu Via Flaminia. Jego kult rozwijał się w Terni od VI–VII wieku, a w 1644 roku oficjalnie ogłoszono go głównym patronem miasta. Najważniejszym miejscem związanym z jego kultem pozostaje Basilica di San Valentino w Terni, gdzie w srebrnym relikwiarzu przechowywane są szczątki świętego, opatrzone inskrypcją wskazującą go jako patrona miłości. Co roku, w niedzielę poprzedzającą Walentynki, do świątyni przybywają pary z różnych krajów, aby złożyć przy relikwiach przyrzeczenia miłości. Uroczystości mają charakter religijny, ale także symboliczny – młodzi narzeczeni oraz małżonkowie z wieloletnim stażem odnawiają przysięgi, traktując to miejsce jako przestrzeń potwierdzenia trwałości związku. Kulminacyjnym momentem jest symboliczny gest przypieczętowania obietnicy, czyli wymiana pocałunku przed relikwiarzem patrona. W ten sposób lokalna tradycja splata historię męczeństwa z żywą współczesną praktyką, czyniąc Terni jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla kultu św. Walentego w Europie. Co można zobaczyć w Terni poza sanktuarium św. Walentego? Choć Terni rozpoznawalne jest przede wszystkim jako ośrodek kultu św. Walentego, to właśnie jego wielowarstwowa historia sprawia, że miasto oferuje znacznie więcej niż jeden – choć ważny – punkt pielgrzymkowy. Ponieważ osada funkcjonowała już w czasach rzymskich jako Interamna Nahars, do dziś w jej strukturze urbanistycznej widoczne są ślady antycznego układu, a pozostałości amfiteatru potwierdzają dawną rangę tego ośrodka. Następujące po sobie epoki rozbudowywały miasto jako centrum administracyjne i religijne Umbrii, czego konsekwencją jest zespół zabytkowych świątyń oraz dominująca w panoramie katedra, wznoszona etapami od XII do XVIII wieku. Nakładające się style architektoniczne odzwierciedlają kolejne fazy rozwoju, podobnie jak historyczne pałace mieszczańskie i budowle publiczne z XIX i XX stulecia, w tym neoklasyczny teatr miejski, który podkreśla reprezentacyjny charakter centrum. Bliskość wyjątkowych krajobrazów powoduje natomiast, że Terni łączy funkcje miejskie z walorami przyrodniczymi. Zaledwie kilka kilometrów od zabudowy miejskiej znajduje się Cascata delle Marmore – wodospad o wysokości około 165 metrów, którego obecny kształt jest rezultatem zarówno procesów naturalnych, jak i starożytnych prac hydrotechnicznych mających osuszyć dolinę. Osady wapienne nadają skałom jasną barwę przypominającą marmur, co tłumaczy nazwę wodospadu, a rozbudowana sieć ścieżek i punktów widokowych umożliwia obserwację z różnych perspektyw. Dodatkowo pobliska średniowieczna osada Torreorsina stanowi ważny element historyczny tego obszaru, dzięki czemu okolice Terni łączą dziedzictwo kulturowe z pięknymi widokami. W efekcie miasto funkcjonuje jako pełnoprawny cel podróży w Umbrii, a nie jedynie przystanek związany z jednym świętem. Źródła: Vivi Terni, Italy Magazine Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To NIE figura, to panna młoda w Bułgarii! Poznaj jeden z najdziwniejszych zwyczajów ślubnych [FOTOREPORTAŻ]
Pobielanie twarzy, przyozdabianie głowy choinkowymi łańcuchami… Mieszkający w bułgarskim Rybnowie Pomacy – słowiańscy muzułmanie – kultywują ten zwyczaj od pokoleń. Na takim weselu jeszcze nie byliście!
W tym artykule: Gelena Hora Fatme Inus niewiele widzi. Nie może otworzyć oczu. Przez ostatnie dwie godziny krewne przyszłego męża pokrywały jej twarz białą, kredową farbą, a na powiekach, policzkach i czole naklejały dekoracje z cekinów. Jej głowę zdobią girlandy sztucznych kwiatów, czerwony welon i srebrne łańcuchy – takie, jakie my wieszamy na choince. W dłoni ściska ozdobne lustro: spojrzy w nie już jako żona. Ma jej przypomnieć, że od tej chwili ma być posłuszna mężowi. Krewne prowadzą ją za ręce, zebrani goście biją brawo, wznoszą wiwaty. Pan młody, Mustafa Sirakow, przejmuje od kuzynek narzeczoną i prowadzi przed oblicze imama. Padają słowa ślubnego błogosławieństwa, para jest oficjalnie małżeństwem. Fatme dopiero teraz może spojrzeć w twarz męża. Drugi dzień ich tradycyjnego wesela w bułgarskim miasteczku Rybnowo dobiega końca. Przed nimi trzy dni poprawin. Gelena Rytuał przyozdabiania twarzy panny młodej tym oryginalnym makijażem zwany jest gelena. Nie wiadomo, jakie są jego korzenie, ale zamieszkujący tę część bułgarskich Rodopów Pomacy pielęgnują tę tradycję od pokoleń. Ci słowiańscy muzułmanie, którzy przeszli na islam za czasów okupacji tureckiej, przez lata opierali się integracji kulturowej z Bułgarami. Uznanie wiary Mahometa miało dla mieszkańców ubogich górskich wsi ekonomiczny sens: dzięki temu mogli kupować ziemię i nie musieli płacić podatku od innowierstwa. Po odzyskaniu przez Bułgarię niepodległości w 1848 r. prawosławna większość uznała Pomaków za zdrajców. Po II wojnie światowej komunistyczne władze nie uznały ich jako mniejszości narodowej i przymusowo zmieniały im nazwiska. Często padali ofiarami prześladowań trudno się dziwić, że wielu z nich uciekło za granicę. Z Rybnowa młodzi wciąż wyjeżdżają, tym razem za pracą. Dziś w Bułgarii, głównie w środkowych Rodopach, mieszka ok. 200 tys. Pomaków. Jesień i zima to sezon ślubów. Na pomackie wesele zjeżdżają krewni i przyjaciele nie tylko z odległych miejscowości, ale również ze społeczności Pomaków w Grecji, Turcji i Macedonii. Każdy kieruje pierwsze kroki do domu panny młodej, przed którym stoi długie na kilkadziesiąt metrów rusztowanie. Rozwiesza się na nim posag zbierany dla dziewczyny od jej narodzin: koce, narzuty, chusty, serwety, dywany, obrusy i pościel. Przed tą wystawą tkanin i rękodzieła stoją też meble, które trafią do domu przyszłego męża. Cała miejscowość przychodzi podziwiać tę wyprawę – o jej jakości plotkuje się potem przez długie tygodnie. Hora Wesele Fatme i Mustafy zaczyna się gremialnym tańcem na głównym placu miasteczka. Pierwsza jest hora: wystrojone w tradycyjne stroje ludowe kobiety ruszają w tan za przewodnictwem panny młodej i jej druhen. Po tańcu mężczyzn, do którego przygrywa zaproszona romska kapela, młoda para przechadza się między gośćmi, witając przybyłych, przyjmując gratulacje i prezenty. Oferowane pieniądze przypinają sobie do ubrania – niech wszyscy widzą, jak hojnych mają krewnych. Niech wiedzą też, że nie mają nic do ukrycia, a tym, co dostali od innych, chętnie się podzielą z przyjaciółmi w potrzebie. Cały pierwszy dzień wesela to przerywane posiłkami wspólne tańce. Nikt nie podpiera ścian, nie wykręca się, że nie umie – kroki ludowych tańców zna każdy, to się wynosi z domu. Drugi dzień to dalszy festiwal tańców, zjeżdżają też nowi goście. Wszyscy w Rybnowie czekają jednak na kulminację: chwilę, gdy Fatme pokaże się wszystkim z pobieloną, pooklejaną cekinami twarzą zimowej narzeczonej. Po ceremonii zaślubin Mustafa przeniesie ją przez próg nowego domu i zaprowadzi do sypialni. Tam, w obecności rodziny, pomoże jej zmyć makijaż, wyplącze z jej włosów girlandy i sreberka. A kiedy najbliżsi zamkną za sobą drzwi, młodzi nareszcie zostaną sami.
Zatańczyć na weselu na krańcu świata to marzenie każdego podróżnika. Ważne jednak, by zrobić to w takt panującej tam tradycji.
Dla podróżników zaproszenie na ceremonię ślubną w innym kraju lub wręcz odmiennym kręgu kulturowym jest jak wygrana na loterii. To nie tylko świetny pretekst, by po raz kolejny ruszyć w drogę, ale też wyjątkowa okazja do poznania innych zwyczajów i tradycji. Zazwyczaj niedostępnych dla zwykłych turystów. Ale ślub to też okazja do licznych faux pas. Dlatego Traveler przygotował dla was listę siedmiu grzechów ślubnych, których należy się wystrzegać, aby nie zepsuć innym najpiękniejszego dnia życia. Tylko nie stresujcie się zbyt mocno – niezależnie, w jakim miejscu na ziemi odbędzie się ceremonia ślubna, pewne jest, że trzeba się w tym czasie przede wszystkim dużo weselić! Grzech pierwszy: Mieszanie przy dacie Dostajemy zaproszenie na ślub, ale dzień ceremonii kompletnie nam nie pasuje... Uwaga! Kierowane do państwa młodych prośby o przeniesienie daty ślubu mogą okazać się prawdziwą gafą. Bo ustalenie dnia ceremonii w wielu kulturach jest ogromnie istotne. Japońskie pary spędzają nad tym wyborem długie godziny. Angażują w to całą rodzinę, konsultują z koyomi, specjalnym kalendarzem astrologicznym. Gdy decyzja zapadnie, jest ostateczna! Proponowanie, by ją zmienić, może być zrozumiane jako sugestia, że wybór nie jest trafiony. W Chinach za to ważne jest, by data coś znaczyła. W samym Pekinie ponad 10 tys. par zarezerwowało sobie na przykład dzień 4 stycznia 2013 r., bo brzmienie tej daty w języku mandaryńskim jest podobne do zdania „będę cię kochał na zawsze”. Podobne szaleństwo miało miejsce niecały miesiąc wcześniej, 12 grudnia 2012 r. Trzy powtarzające się liczby miały bowiem zapewnić parze szczęście na całe życie. Na przeszkodzie nie stanął nawet fakt, że była to środa. Przesądy dotyczące dat ślubu popularne są zresztą nie tylko w Azji. W Zimbabwe nikt nie chce mówić sobie „tak” w listopadzie, bo to zły omen. Gdy premier tego kraju w 2011 r. złamał to afrykańskie tabu i właśnie wtedy postanowił się ożenić, opinia publiczna nie mogła tego zrozumieć. „Po co sprowadzać na swoje małżeństwo nieszczęścia?” – pytały nagłówki największych gazet w kraju. Grzech drugi: Niedobrane kolory – W co się ubiorę? – zastanawiamy się przed każdą egzotyczną ceremonią, przekonani, że nic w naszej szafie nie jest godne ślubu na krańcu świata. Poszukiwania kreacji powinniśmy zacząć od decyzji o kolorze. Źle dobrany może bowiem wywołać oburzenie wśród zgromadzonych gości. Kobiety szczególnie powinny uważać na biały, czarny i czerwony. Zwłaszcza jeżeli wybierają się do Azji. W Indiach biały zakładany jest na ceremonię pogrzebu, a czarny symbolizuje późniejszą żałobę. Z kolei czerwień zarezerwowana jest tylko dla panny młodej. Ma jej przynieść szczęście na nowej drodze życia. W Wielkiej Brytanii wystrzegaj się za to zielonego. Przesąd mówi, że przynosi on młodej parze nieszczęście. Nowocześni Anglicy niby już w to nie wierzą, ale chyba lepiej nie mieć nikogo na sumieniu. W Azji czerwień to kolor zarezerwowany tylko dla panny młodej. (Rys. Bogna Sroka-Mucha) Grzech trzeci: Niecierpliwość Wydawałoby się, że w amerykańskim weselu nic nas nie może zaskoczyć. Nieprawda: już na samym początku ślubu jesteśmy narażeni na popełnienie faux pas. W Stanach bardzo ważna jest bowiem kolejność, w jakiej goście wchodzą na salę, a także konfiguracja: kto kogo wprowadza, i miejsce usadzenia. Zazwyczaj goście ćwiczą tę sekwencję dzień przed ślubem na tzw. ceremonii próbnej. Jeżeli nie udało ci się na nią dojechać, to radzimy: wejdź na końcu. Amerykańskie panny młode lubią mieć wszystko pod kontrolą. A jeden zabłąkany gość może się dla nich okazać nie lada problemem. Grzech czwarty: Nietrafiony prezent O prezent dla pary młodej warto zatroszczyć się zawczasu. Szczególnie że nie zawsze można kupić go łatwo w sklepie. Ci, których czeka tureckie wesele, powinni zacząć rozglądać się za złotem. Tradycja mówi, że pannie młodej należy sprezentować złote monety. Często warte kilkaset dolarów! Wartość monet jest wprost proporcjonalna do zażyłości z panną młodą. Zazwyczaj nie wręcza się ich kobiecie do ręki, lecz przypina do sukienki. Moneta powinna być zawieszona na czerwonej wstążce, by przyniosła szczęście. Chińskie pary też lubią dostawać pieniądze. Także te w bilonie. Wypada się postarać, by ofiarowana suma miała w sobie jak najwięcej dziewiątek. Sprezentuj więc 99 juanów (równowartość ok. 55 zł) lub w bogatszej opcji 999 juanów. Ci, których budżet nie przewiduje takich wydatków, powinni postarać się o zaproszenie na ślub wietnamski. Tam tradycyjnie parze młodej daje się jedynie... różową kredę. Z kolei w Holandii para młoda dostaje zazwyczaj sadzonki konwalii, które po ceremonii sadzi w swym ogródku. Grzech piąty: Okazywanie uczuć O gafę na ślubie łatwo w Radżastanie, jednym z najpopularniejszych wśród zachodnich turystów stanie Indii. Surowo zakazane jest tam całowanie się na weselach (nawet para młoda nie powinna sobie okazywać uczuć, a co dopiero goście!). O tym, jak poważnie traktowany jest ten zakaz, przekonała się zaproszona na wesele w Puszkarze para z Izraela, która nieopatrznie pocałowała się na środku parkietu. Pocałunek skończył się powszechnym zgorszeniem, zawiadomieniem na policję, grzywną w wysokości 22 dol., oficjalnymi przeprosinami i wydaniem przez władze regionu krótkiego przewodnika dla turystów na temat indyjskich obyczajów. Okazywanie uczuć na indyjskim weselu może skończyć się nie tylko zgorszeniem, ale też grzywną(Rys. Bogna Sroka-Mucha) Grzech szósty: Nadmierne upojenie Polakom trudno w to uwierzyć, ale nie wszędzie alkohol jest stałym elementem wesela. Jeżeli wybierasz się do kraju muzułmańskiego, nastaw się, że nie będzie na nim wysokoprocentowych napojów. Daruj sobie też przywożenie w prezencie typowych polskich trunków, a także przekonywanie reszty gości, że po paru kieliszkach znacznie lepiej się tańczy. Z doświadczenia wiemy, że orientalne rytmy rozbrzmiewające na Bliskim Wschodzie wymagają specjalnej koordynacji, umiaru w ruchach, dużej koncentracji i bardzo trzeźwej głowy. Grzech siódmy: Zdziwienie Ten grzech zostawiamy na koniec, gdyż jest najwięcej pokus, by go popełnić. Bo jak tu się nie dziwić obcym zwyczajom, jeżeli są tak różne od naszych? Jak na przykład nie panikować na perskim weselu, gdy panna młoda dwa razy nie odpowiedziała panu młodemu, czy za niego wyjdzie? Spokojnie, to tylko tradycja. Kobieta po prostu czeka na prezent, dopiero po nim powie „tak”. Nie dziwmy się, jeżeli młodzi Holendrzy poproszą nas, byśmy przynieśli składkową sałatkę na wesele. Lub zaproszą nas tylko na drobny poczęstunek, po czym wyproszą z sali. Zostaną w niej tylko najbliżsi, którzy będą kontynuować świętowanie przy obiedzie. Nie przejmujmy się też, kiedy z kolei pojedziemy na ślub chińskiej mniejszości etnicznej Tujia i okaże się, że wszystkie kobiety, które będą na weselu, płaczą. Już miesiąc przed planowanym ślubem przyszła panna młoda łka przez godzinę dziennie. Następnie dołączają jej matka, babcia i każda kobieta z rodziny. Kilka dni przed ceremonią zawodzą już wszystkie niewiasty z okolicy. Ale spokojnie: nie z rozpaczy, lecz ze szczęścia! Na masajskim weselu może nas zaszokować scena, w której ojciec panny młodej pluje jej na głowę. To rodzaj błogosławieństwa. A w Szwecji nie gorszmy się, gdy panna młoda, jak tylko zostaje sama przy stole, obcałowywana jest przez wszystkich mężczyzn zebranych na weselu. Czy gdy w Korei stopy nowożeńca okładane są zimnymi rybami. Przed wyjazdem dowiedz się zatem jak najwięcej o miejscowych tradycjach ślubnych. A w trakcie ceremonii po prostu nie wychodź przed szereg. Obserwuj, jak się zachowują inni, i staraj się robić to samo co oni. A jak już zdarzy ci się wpadka? Przyjmij ją z uśmiechem. Zapewne właśnie stałeś się bohaterem anegdoty o obcokrajowcu, który nie wiedział, jak się zachować na weselu. Nowożeńcy będą ją opowiadali przez długie lata wspólnego życia.
Kasia i Sonia wzięły ślub w Warszawie. Rzecznik ratusza: to perfomermance
Kasia i Sonia złożyły ślubną przysięgę 29 lutego w Teatrze Powszechnym w Warszawie. Sobotnie wydarzenie miała bardzo symboliczny wydźwięk, bo był to pierwszy jednopłciowy ślub w Polsce. Panny młode – jak mówiły w wywiadzie – wykorzystały niedociągnięcia w polskim prawie. Tymczasem rzecznik warszawskiego ratusza poinformował, że ślubu nie było, bo nie brał w nim udziału żaden urzędnik.
Ślub Kasi i Soni – jak podaje portal noizz.pl – był możliwy dzięki temu, że Sonia jest transpłciową kobietą. Kilka lat temu przeszła korekcję płci, a wyrok w sprawie ustalenia płci zapadł trzy lata temu. Mimo to, w dokumentach Sonia nadal widnieje jako mężczyzna, wciąż nie zmieniono także jej męskiego imienia. – Wyrok ustalenia płci zapadł trzy lata temu, jednak w związku z tym, że w Polsce nie wprowadzono żadnych regulacji dotyczących tej procedury, jest chaos i trochę 'wolna amerykanka'. Kiedy do tego dorzucimy opieszałość sądów i urzędów, okazuje się, że mamy wielką lukę – mówi Sonia w rozmowie z portalem Noizz.pl. Tę lukę postanowiła jednak wykorzystać na swoją korzyść i – w pełni legalnie – wziąć ślub ze swoją partnerką. Kobiety nie napotkały też trudności w Urzędzie Stanu Cywilnego. Jak same przyznają, urząd powinien posiadać informacje o wyroku i korekcie płci Sonii. Jak się okazało – nie posiadał takich danych, a Sonia nie była w żaden sposób zobowiązana prawnie do przedstawienia urzędnikom tej informacji. – Kwestia jest jeszcze taka, że mój wyrok stwierdza jasno, że jestem kobietą. Nie stwierdza jednak w żadnym miejscu, że nie jestem mężczyzną, również prawo polskie nie mówi nigdzie, że można być tylko mężczyzną albo kobietą – podkreśla Sonia w wywiadzie. Sonia oraz jej świeżo poślubiona żona przyznają, że swoim ślubem chciały udowodnić, że „coś z naszym społeczeństwem jest nie tak”. Ratusz: to performance Informacje o jednopłciowym ślubie skomentował rzecznik stołecznego ratusza. Kamil Dąbrowa w rozmowie z gazeta.pl powiedział, że w rzekomej ceremonii nie uczestniczył urzędnik. – Nie było tam urzędnika, sprawdzaliśmy to. W związku z tym nie ma mowy o zawarciu związku małżeńskiego. To fejk, trzeba to w związku z tym traktować jako performance i próba zwrócenia uwagi na problem – powiedział. Wcześniej, także w rozmowie z gazeta.pl, doniesienia o ślubie dwóch kobiet poddała w wątpliwość mecenas Anna Mazurczak. Prawniczka powiedziała, że po wyroku sądu dotyczącego korekty płci Soni, sąd byłby zobowiązany poinformować odpowiedni Urząd Stanu Cywilnego, a ten z kolei miałby obowiązek do wprowadzenia zmian w akcie urodzenia. Tym samym urząd posiadałaby informacje na temat tego, że chodzi o małżeństwo dwóch kobiet. Związki partnerskie w Polsce W polskim prawie małżeństwo wciąż jest definiowane jako związek kobiety i mężczyzny. Także plan legalizacji związków partnerskich (nie tylko dla par jednopłciowych) nie został jak dotąd wprowadzony w życie. Niektóre z par jednopłciowych, chcące w mniej lub bardziej symboliczny sposób sformalizować swój związek, wybierają tzw. śluby humanistyczne. Pierwszy taki ślub męskiej pary miał miejsce w grudniu 2009 roku w Szczecinie. Ślub humanistyczny to jedna z form zawarcia małżeństwa zastępująca ceremonię religijną. W Polsce taki ślub nie ma żadnej mocy prawnej. Inni decydują się na zawarcie specjalnej umowy cywilnej, a właściwie szeregu umów, które pozwalają partnerom – także tej samej płci – m.in. na stworzenie wspólności majątkowej, wspólne administrowanie mieszkaniem, dostępu do informacji medycznej. Takie umowy mogą także rozstrzygnąć kwestie dziedziczenia czy alimentów. Nadal jest to jednak procedura długa, skomplikowana i kosztowna. Nic więc dziwnego, że pary jednopłciowe nie ustają w staraniach o zalegalizowanie związków partnerskich i homoseksualnych małżeństw.
Aranżowane małżeństwa. Czy to jest recepta na szczęście? [FOTOREPORTAŻ]
Mamy XXI wiek, ale kojarzenie par ma w Indiach długą i silną tradycję. Niewiele tu miejsca na romantyzm. Młodzi często poznają się dopiero na weselu.
Małżeństwo zostało zaaranżowane Swaci kojarzą pary, mając na uwadze ich status społeczny i finansowy, a młodzi często poznają się dopiero na weselu. Ślub w tej części świata to wciąż transakcja handlowa i wszyscy to rozumieją. Dla przeciętnego indyjskiego rodzica nie ma w życiu ważniejszej sprawy niż małżeństwo jego dziecka. Nie jest też tajemnicą, że Hindusi wolą mieć synów. Córka po zamążpójściu przeprowadza się do teściowej, a rodzice w pewnym sensie ją tracą; odtąd, chcąc odwiedzić rodzinny dom, będzie musiała prosić męża o pozwolenie. Jak skarb Dziewczyna zwyczajowo kupuje swoje zamążpójście, jej posag – pieniądze, samochody, elektronika, biżuteria – ustala się na szeregu przedślubnych spotkań. Zwykle są to: mercedes klasy S, ewentualnie BMW, najnowszy smartfon, laptop i obowiązkowo pierścień z diamentem (Hindusi potrafią nosić po cztery sygnety na dłoniach). Wszyscy mężczyźni z rodziny przyszłego męża – kuzyni, wujkowie – dostają od młodej jakiś prezent w złocie, łańcuszek lub bransoletkę. Uroczystość, na której młodemu przekazywane są dary, nosi nazwę sagan, wcześniej odbywają się zaręczyny i już można rozsyłać gościom zaproszenia. Setki, a nawet tysiące zaproszeń, obowiązkowo z pudełkiem słodyczy uznawanym za symbol pomyślności. Bogacze czy biedni, nie ma znaczenia, wesela w Indiach wyprawia się hucznie. Nawet jeśli trzeba się na taką uroczystość zapożyczyć na długie lata. Większość z nich odbywa się na powietrzu, na specjalnie do tego przygotowanych placach. Powód jest zwykle prozaiczny: takiej liczby gości nie jest w stanie pomieścić żaden hotel. Panna henna Podczas mehendi karat, czyli wieczoru panieńskiego, zgodnie z tradycją panna młoda maluje sobie ręce i nogi henną. Zaschniętą smaruje się cukrem wymieszanym z sokiem z cytryny. Pod wpływem takiej mieszanki delikatne rysunki pęcznieją i nabierają koloru. Przesąd obiecuje, że im ciemniejsza henna, tym przyszły mąż będzie mocniej kochał. Dla osiągnięcia najlepszego efektu dłonie okadza się jeszcze dymem prażonych nasion kardamonu. Rysunki są wymyślne, przedstawiają scenki z życia, a w bogatych zdobieniach poukrywane są litery z imienia przyszłego męża. W noc poślubną będzie musiał je wszystkie odnaleźć – to pozwoli obojgu się do siebie zbliżyć, przełamać nieśmiałość. Często przecież widzą się po raz pierwszy i pierwszy raz dotykają. Dziewczyny w większości są dziewicami, chronione w swoich rodzinnych domach, trzymane krótko. W dzień ślubu, jak drzewa wyrwane z korzeniami i wstawione w zupełnie nieznane miejsce, płaczą najszczerszymi łzami. Mają prawo czuć strach przed nieznanym. W nowym domu nie były jeszcze nigdy, nawet z kurtuazyjną wizytą. Ślub Ślubna uroczystość zaczyna się wieczorem i trwa aż do świtu. Goście przynoszą prezenty – symboliczne, najczęściej tysiąc rupii (równowartość 20 dol.). Dostają kolację, alkohol podaje się najpóźniej o drugiej w nocy, wtedy też milknie muzyka i kończą się tańce. Sama ceremonia zaślubin ma miejsce koło czwartej nad ranem. Hindusi wierzą, że nowy dzień zaczyna się właśnie o tej godzinie. Mężczyzna zanurza swoją obrączkę w czerwonym proszku i rysuje kreskę w przedziałku na czubku głowy przyszłej żony. Potem zdejmuje swój turban i obydwoje żegnają się z rodziną. Przed nimi jeszcze miesiąc miodowy i ta słono kosztująca bajka zmieni się w nie zawsze piękną rzeczywistość. Rachela Berkowska
Codzienność nieletnich mężatek, które uciekły przed wojną w Syrii [FOTOREPORTAŻ]
Uciekły przed piekłem, szukają schronienia w małżeństwie i nie zawsze znajdują to, na co liczą. Dla wielu syryjskich rodzin w Turcji wczesne małżeństwo to sposób na zabezpieczenie przyszłości.
Gdy rozpoczęła się wojna w Syrii nawet te rodziny, które sprzeciwiały się takim małżeństwom zaczęły wydawać swoje córki by zapewnić im ochronę. Teraz stają przed podobnymi dylematami. W sąsiadujących z Syrią krajach, na przykład w Turcji, młode dziewczęta stają się samotnymi matkami, a problem małżeństw z nieletnimi zdaje się być ignorowany. Przemysłowe miasto Kayseri w Anatolii stało się schronieniem dla około 60 tysięcy syryjskich uchodźców. Fotografka Özge Sebzeci spędziła wiele czasu dokumentując ich codzienność i jej wymiar, o którym mówi się niewiele – małżeństwa i rozwody wśród syryjskich dzieci. Kobieta rozmawiała z dziewczynkami oraz ich matkami by spróbować zrozumieć źródło problemu. Pomogli jej w tym przyjaciele z dobrymi kontaktami w syryjskiej społeczności. Część z matek młodych żon sama została równie wcześnie wydana za mąż, jednak większość nie. Według Funduszu Ludnościowego Narodów Zjednoczonych przed wojną takich małżeństw było znacznie mniej, wzrost nastąpił wraz z pogorszeniem się sytuacji ludności cywilnej. Powody takich dramatycznych decyzji są różne: od ekonomicznych, gdy wydanie córki za mąż to po prostu zmniejszenie obciążeń budżetu rodziny o 1 osobę, aż po względy bezpieczeństwa, gdy w ten sposób chce się ochronić dziecko przed wykorzystaniem przez mężczyzn spoza społeczności. W Turcji prawo pozwala na małżeństwo najwcześniej w wieku 18 lat lub 17, ale tu już tylko za zgodą rodziców. Małżeństwa sankcjonowane religijnie u młodszych są praktykowane w kraju, jednak utrzymywane są najczęściej w sekrecie. Są celowo niezauważane, co może tłumaczyć brak jakichkolwiek interwencji w tych sprawach w obozach dla uchodźców, gdzie tłumaczy się to często tradycją. - Czasem zdarza się, że syryjskie rodziny zapraszają na śluby tureckich sąsiadów – opowiada Sebzeci – Ci przychodzą i mówią, że panna młoda jest bardzo młoda... ale nic z tym nie zrobią. Jedna z panien młodych urodziła w szpitalu mając 15 lat. Policja zabrała ją do specjalnego schronienia, ponieważ nie mówiła po turecku. Wręczono jej dokument do podpisania, w którym stwierdza, że nie będzie mieszkać z mężem do ukończenia 18 roku życia. Nie ma jednak sposobu by to wyegzekwować. Co tydzień dziewczyna przychodzi na posterunek meldować, że nie mieszka z nim, choć prawda jest zupełnie inna. Większość z dziewcząt mówiła o swoim losie otwarcie, jednak kilka z nich nie chciało pokazać się bez sięgających podłogi zasłon. Fotografka nie mogła także sfotografować samych ceremonii. By pokazać zjawisko wybrała ujęcie metaforyczne – pokazując dziewczęta za zasłonami. Kluczem do poprawy sytuacji rodzin i dzieci jest edukacja, w tym nauka języka tureckiego. Dzięki temu, jak przekonuje Sebzeci, szybciej i sprawniej przebiegnie proces integracji w Turcji z resztą społeczeństwa. Wzrośnie poziom bezpieczeństwa i nie będzie trzeba go szukać wydając dzieci za mąż. Źródło: NG.com
"Szaman zatrzyma deszcz". Zajrzyj na tradycyjne balijskie wesele
– Nigdy nie byłem na ślubie. Na taką ceremonię stać tylko ludzi z najwyższej kasty – odpowiedział 20-letni Balijczyk, którego zapytałam, jaki prezent powinnam przywieźć na ślub siostrzenicy mojej nauczycielki z Dżakarty.
ZOBACZ GALERIĘ >>> – Chyba nie musisz kupować prezentów. Tylko najbliższa rodzina czasami przynosi zdjęcie, materiał lub daje młodej parze pieniądze – tłumaczy. Społeczeństwo balijskie, jako jedno z nielicznych na świecie, nadal jest podzielone na kasty. Do najwyższej grupy – brahmana, zwanej kastą kapłanów, zalicza się braminów, przywódców religijnych i świętych ludzi, którzy wykonują ważne obrzędy religijne. Druga – ksatryja - to warna wojowników. Trzecią grupę – vaishya - stanowią kupcy, handlowcy i urzędnicy. Najniższa grupa, sudra, to warna rolników. Przynależność do kast jest dziedziczna. Wszystkie dzieci z jednej warny mają takie same imiona, przydzielane zgodnie z określonymi regułami. Kasta kapłanów nazywa swoich synów Ida Bagus, a córki Ida Ayu lub Dayu. Balijczycy ściśle przestrzegają tradycji. Bardzo rzadko biorą ślub z osobą z innej wyspy. Jeszcze rzadziej – z niższej kasty. To skutkowałoby wydaleniem z wielkiej rodziny. – Moja siostrzenica, Ida Ayu, ma prawie 30 lat. Bardzo długo czekała na Balijczyka z tej samej kasty. Pół roku temu sąsiedzi poinformowali nas, że w innej rodzinie jest 32-letni Ida Bagus, który ciągle jest singlem. Spotykali się tylko 3 miesiące, a w tę niedzielę odbyły się oświadczyny – opowiada Yogi, nauczycielka indonezyjskiego, która zaprosiła mnie na ceremonię. Przepisanie Oświadczyny to wydarzenie, w którym uczestniczy nawet 200 osób – cała rodzina przyszłego pana młodego, dalsi krewni i sąsiedzi. Ceremonia nazywana Ngidih („przepisanie”) zaczyna się od pytania rodziny Idy Ayu przez rodzinę Idy Bagus o to, czy kobieta chciałaby poślubić ich syna. Goście przynoszą prezenty w postaci kóz, biżuterii, ubrań, butów – wszystkiego, o co Ida Ayu wcześniej poprosi. Popularnym prezentem są meble, które służą do dekoracji pokoju urządzonego specjalnie na miesiąc miodowy w domu pana młodego. Następnie Ida Bagus udaje się do kapłana, by ustalić najlepszy czas i miejsce ślubu, zgodnie z hinduskim kalendarzem oraz do szamana, by prosić o zatrzymanie deszczu w dniu ceremonii. Przez kolejne trzy dni narzeczeni pozostają w swoich domach. Następny rytuał to dzień odbioru przyszłej panny młodej. Po modlitwie w rodzinnej świątyni, narzeczony i jego rodzina udają się do domu kobiety. – Podczas ceremonii pożegnalnej płakaliśmy. Wzruszyliśmy się, gdy Ida Ayu opuszczała dom rodzinny. Już nigdy do niego nie wróci, w przyszłości będzie nas tylko odwiedzała jako gość, kilka razy w roku w trakcie ważnych uroczystości – opowiada Yogi. Ten dzień W piątek o 9 rano w domu pana młodego ma odbyć się główna uroczystość, na którą jestem zaproszona. Po kilkunastu minutach błądzenia między wąskimi uliczkami Sanuru w południowo-wschodniej Bali, dostrzegam bramę z rozstawionych po obu stronach banerów. To życzenia ślubne, które przynoszą rodziny i przedstawiciele firm zaproszonych na ceremonię. Mają mniej więcej pół metra wysokości, ponad metr długości i stoją na wysokich sztalugach. Są lekkie, w większości wykonane ze styropianu i ciętych kwiatów. Na prawie każdej z kilkunastu ogromnych kart z życzeniami widnieje angielski napis „Happy Wedding”, a druga część życzeń napisana jest w języku indonezyjskim. Zaraz za bramą ustawione są dwa rzędy siedzeń. To miejsce przeznaczone dla dalszej rodziny, która uroczystość ogląda na ekranach plazmowych telewizorów, rozstawionych w przedsionku. Wchodzę na podwórze i witam Balijkę, która sprawia wrażenie bliskiej parze młodej, ponieważ nadzoruje sprawy organizacyjne i kontroluje wydawane przekąski. – Czy wiesz, gdzie jest Ibu Yogi? – pytam i zdaję sobie sprawę, że nie pamiętam nazwiska mojej nauczycielki. Nigdy dotychczas go nie użyłam i nie było mi potrzebne. W Indonezji ludzie zwracają się do siebie, używając zwrotów „Ibu” (z indonezyjskiego matka) i „Bapak” (ojciec) wraz z imieniem lub zawodem. Dotychczas mówiłam wyłącznie „Ibu Yogi” lub „Ibu Guru” (nauczycielka). Gdy wyobrażam sobie, jak wyglądałyby poszukiwania kobiety, której nazwiska nie pamiętam, na polskiej uroczystości na ponad sto osób, rozmieszczonych w kilku salach, jestem bliska rezygnacji. Po krótkiej naradzie z innymi uczestnikami ceremonii, kobieta odpowiada, że Ibu Yogi jest w drodze, spóźni się na ślub. „Jam karet” (gumowa godzina) – to określenie usprawiedliwia każde spóźnienie w Indonezji i jest jedną z nielicznych rzeczy, które jednoczą ten zróżnicowany kraj. Bliżej głównego miejsca ceremonii siedzi para młoda, otoczona przez grono fotoreporterów i operatorów. Jeden z nich zaczepia mnie i krzyczy „Dari mana?” (skąd jesteś). To pierwsze pytanie, które obcokrajowiec usłyszy w Indonezji. Zwyczaj wziął się stąd, że Indonezyjczycy, jako naród kupców, musieli szacować, co dana osoba jest w stanie im zaoferować, skąd pochodzi i jak duży może być jej majątek. Gdy odpowiadam „Polandia”, po chwili namysłu słyszę – Proszę pozdrowić Roberta Lewandowskiego! Po krótkiej pogawędce, w której (bezskutecznie) staram się wyjaśnić, że mimo że cała Polska liczy niewiele więcej mieszkańców niż sama stolica Indonezji, to nie jesteśmy aż tak małym krajem, żeby znać każdego, próbuję podejść bliżej ołtarza. Sarongi, brokat i kryształy Zatrzymuje mnie jedna z kobiet. Wskazuje na moją sukienkę, która wprawdzie mieści się w kanonie dozwolonych na tę uroczystość, bo ma długie koronkowe rękawy, ale nie jest to strój tradycyjny, w którym można uczestniczyć w ceremonii. Balijki z najbliższej rodziny mają na sobie kebaye, czyli tradycyjne koszule koloru zielonego, wykonane z jedwabiu, cienkiej bawełny lub półprzezroczystego nylonu, ozdobione brokatem lub haftami oraz różowe sarongi. Kobieta prowadzi mnie za rękę do domu pana młodego, w którym jej krewna wyciąga z szafy swój sarong i każe mi go przymierzyć. W granatowej koronkowej górze od sukienki i różowo-złotym sarongu wyglądam już prawie jak Balijka. Kobiety, patrząc na moją nową stylizację, klepią się po ramieniu i krzyczą: „ciantik, ciantik” (piękna, piękna). Różni nas jeszcze tylko obuwie. Na ślubie wszyscy goście noszą klapki – zarówno sportowe japonki, jak i klapki koloru złotego, na kilkunastocentymetrowej szpilce. Uwagę zgromadzonych przyciągają jednak wyłącznie buty panny młodej. To ręcznie robione, wykonane z prawdziwego srebra i kryształów Swarovskiego szpilki, ważące prawie 2 kilogramy. – Dostałam je w prezencie od męża. Były w zestawie z tym pięknym, wyrazistym naszyjnikiem. Mimo że ważą sporo, są naprawdę wygodne. Kosztowały fortunę, ale to najważniejszy dzień w naszym życiu, chciałam wyglądać jak prawdziwa księżniczka – przyznaje panna młoda. Stroje pary młodej są wykonane z songketu – tradycyjnego materiału w kolorze żółtym i czerwonym ze złotym połyskiem. Młodzi mają na głowach złote korony z prawdziwymi kwiatami. Czerwony sznurek wierności Po chwili oczekiwania, którą spędzam przy jedynym wiatraku w ogrodzie, ponieważ szaman spisał się na medal i nie tylko zatrzymał deszcz, ale również zapewnił pełne słońce i upał od samego rana, kapłan zaczyna przygotowania do uroczystości. Zakłada specjalne szaty i odprawia modlitwy. Razem z kobietami udaję się do świątyni, gdzie składane są dary, między innymi kwiaty i pióra. Po powrocie kapłan zaczyna recytować modlitwy, które powtarzają za nim młodzi. Ceremonia ma ich oczyścić z negatywnych myśli i emocji. Matka panny młodej udziela parze rad i przykleja na twarze ryż – symbol dobrobytu. Młodzi składają krótką przysięgę, a symbolem ich wzajemnej miłości, jedności i wierności jest czerwony sznurek zawiązany na pierwszym palcu u stopy. Obie rodziny potwierdzają nowy status Idy Ayu – od dzisiaj należy ona do rodziny swojego męża. Magiczną atmosferę ceremonii tworzą pachnące kadzidła palone na specjalnym podeście. Uroczystość urozmaica zespół grający gamelan, który składa się z szeregu gongów, bębna, cymbałków i rindik, instrumentu strunowego. Po głównej ceremonii serwowany jest obiad w formie bufetu. W domu oraz na podwórzu nie ma stołów dla gości, więc jemy na ziemi lub na krzesłach, na których siedzieliśmy podczas uroczystości. Są dwa oddzielne miejsca, w których wydawane jest jedzenie. W pierwszym serwowana jest kuchnia indonezyjska – krewetki, kurczak, ryż, szpinak wodny. Podstawą kuchni jest ostry sos chili – sambal, dodawany prawie do wszystkiego. W drugiej części można spróbować kuchni balijskiej z akcentami imbiru, chilli i mleczka kokosowego. Podczas obiadu na miejsce ceremonii dociera Ibu Yogi, która serdecznie mnie wita i nakłada na talerz wszystko, czego powinnam spróbować. – To „ayam betutu”, tradycyjne danie balijskie. Mięso kurczaka nacierane jest różnymi przyprawami, czosnkiem, trawą cytrynową, liśćmi limonki, imbirem, kurkumą, chilli. Obok są szaszłyki z wołowiny w sosie orzechowym. Do tego musisz spróbować lontong, czyli ciastek ryżowych w liściu bananowca. Spotkania z rodziną i pogawędki przy daniach kuchni balijskiej i indonezyjskiej potrwają do wieczora. Zasada „SMP – sudah makan pulang” głosi, że jeśli najadłeś się do syta, możesz już iść do domu. Dwa światy Ceremonia weselna dla Balijczyków to najważniejszy dzień w życiu, który jest połączeniem materialnych i duchowych światów. Ślub złożony przez młodych jest święty, ponieważ słowa zostały wypowiedziane w obecności trzech świadków: bogów, istot podziemia i bliskich. Od tej pory młodzi nabywają nowe prawa i obowiązki, stają się pełnoprawnymi obywatelami swojej wioski. Ida Bagus będzie odpowiedzialny za swoją społeczność, otrzyma prawo wypowiadania się na Banjar w sprawach istotnych dla wspólnoty, a jego obowiązkiem będzie uczęszczanie na ceremonie w świątyni. Potomstwo pary młodej będzie kontynuowało balijski styl życia w najwyższej kaście i zapewni swoim przodkom możliwość reinkarnacji. Balijscy hindusi wierzą, że dzieci, które przychodzą na świat, są wcieleniem ich zmarłych przodków. Olivia Drost
Nie tylko w bieli. Oto stroje ślubne z różnych zakątków świata
Choć to białą suknię ślubną najczęściej wybierają dziś kobiety na całym świecie, wciąż w wielu miejscach dużą popularnością cieszą się stroje bliższe lokalnym tradycjom. Zresztą i w Europie biała suknia ślubna jest stosunkowo nowym wynalazkiem. Zobacz damskie stroje ślubne z różnych zakątków świata.
Zobacz damskie stroje ślubne z różnych zakątków świata >>
Cała Europa chce tutaj się żenić. Jeśli ślub, to w Toskanii
Tysiące turystów każdego roku wybiera na swój ślub toskańską scenerię.
Nawet dwa tysiące cudzoziemców rocznie staje na ślubnym kobiercu w Toskanii. Przyciągają ich malownicze miasta i miasteczka, wyborna kuchnia i wino. Zakochani najczęściej wybierają na swój ślub klasyczną, znaną z krajobrazów toskańską willę. Najwięcej ceremonii odbywa się zaś we Florencji i w położonym w pobliżu miasteczku Fiesole, w rodzinnej miejscowości Boccaccia, Certaldo, w Castelnuovo Berardenga i Greve in Chianti. W Toskanii pobierają się przede wszystkim Brytyjczycy, Amerykanie, Australijczycy, Holendrzy, Irlandczycy, Niemcy, Kanadyjczycy, Norwegowie, Brazylijczycy i Rosjanie. Faktycznie wymarzona sceneria?
Długie, ciepłe, letnie wieczory sprzyjają aktywności na świeżym powietrzu, wielogodzinnym rozmowom aż do świtu i… romantycznym uniesieniom. Jeśli oboje lubicie spędzać czas na świeżym powietrzu, oświadczyny w plenerze będą strzałem w dziesiątkę. Ale czy ta forma zaręczyn ma same plusy? Sprawdź, o czym nie możesz zapomnieć!
Zaręczyny na świeżym powietrzu – zalety Romantyczna oprawa Park, dzika plaża, pomost nad jeziorem lub polanka w lesie – zaręczyny na łonie natury są szalenie romantyczne. O oprawę tej wyjątkowej chwili nie musisz się martwić – natura zrobi wszystko za Ciebie! Wybierz moment, w którym słońce będzie chować się za horyzontem lub gdy na niebie rozbłysną pierwsze gwiazdy. Atrakcje na świeżym powietrzu Zaręczyny w plenerze to doskonała propozycja dla par, które uwielbiają aktywność fizyczną. Możesz zaplanować romantyczną przejażdżkę konną wzdłuż plaży lub wraz z ukochaną przeprawić się łódką na drugą stronę jeziora. Jeśli przyszła narzeczona nie boi się spędzić nocy pod gwiazdami, zabierz ją na górski biwak-niespodziankę. Znasz kilka podstawowych akordów? Zabierz ze sobą gitarę i przy blasku ognia podbij serce ukochanej. Planując aktywności na świeżym powietrzu, pomyśl przede wszystkim o tym, w jaki sposób lubi spędzać czas Twoja przyszła narzeczona. Jeśli panicznie boi się wody, poproś ją o rękę na nieco bardziej stabilnym gruncie. Jeśli uwielbia panoramiczne pejzaże, udajcie się na punkt widokowy lub wspólny lot paralotnią. A jeśli jest wielbicielką ekstremalnych wyzwań, poproś ją o rękę tuż po zakończeniu wspinaczki lub skoku ze spadochronem. Zaręczyny w plenerze to doskonały pomysł na piknik. Znajdź urokliwą polankę w lesie. Na drzewach rozwieś dwa hamaki i kilka lampionów. Przygotuj koc oraz kosz pełen smakołyków. Nie zapomnij o kwiatach i szampanie! W koszyku możesz ukryć także pierścionek zaręczynowy. Oświadczając się pod gołym niebem, masz możliwość zorganizowania dodatkowych atrakcji takich jak puszczanie chińskich lampionów. Zaręczyny pod gołym niebem – wady Przekonałeś się, że oświadczyny w plenerze mogą być szalenie romantyczne? Wybierając tę formę zaręczyn, musisz być jednak gotowy na kilka niespodzianek. Sprawdź jakich! Niesprzyjająca aura Pogoda (szczególnie nad polskim morzem) nawet latem potrafi być bardzo kapryśna. Jeśli planujesz zaręczyny w plenerze, weź pod uwagę także najgorsze scenariusze np. gdyby nagle przyszło oberwanie chmury lub temperatura gwałtownie spadła. Jeśli po zaręczynach planujesz spędzić z ukochaną wieczór na plaży pod gwiazdami, przygotuj ciepłe koce i romantyczne oświetlenie. Sprawdź, czy w pobliżu jest miejsce, w którym moglibyście się schronić na wypadek pogorszenia pogody. Nieproszeni goście Jeżeli planujesz zaręczyny w plenerze (szczególnie nad wodą), uważaj na… nieproszonych gości. Jeśli nie chcesz podczas przemowy oświadczynowej odganiać się od much i komarów, pamiętaj o świecach zapachowych lub specjalnych lampkach owadobójczych. Zaręczyny w plenerze mogą być niezapomnianą przygodą, którą będziecie wspominać do końca życia! Opracowanie: ACLARI Diamonds
"Nie żegnam się z Wami, tylko mówię do zobaczenia"
Być w drodze Co trzeba zabrać w podróż, żeby na pewno się udała? Kiedyś bez zastanowienia odpowiadałam, że plecak, dobre buty i mapę. Po latach spędzonych w drodze wiem, że najważniejsze są uśmiech (bo to najlepsza waluta świata, wymienialna wszędzie) oraz dobre towarzystwo. Sprawdziłam wielokrotnie i polecam! Jak co miesiąc zapraszam Was do wspólnej podróży przez kolejne strony tego magazynu. A jest z czego wybierać, bo Tajlandia to kraj miliona możliwości – niewiele jest miejsc tak barwnych i różnorodnych. Można zwiedzać ją rikszą, pieszo lub łódką, medytować lub uczyć się gotowania, chodzić po górach albo leżeć na plaży. Sami zdecydujecie, na co macie ochotę :-) Do tej pory każde wydanie Travelera było dla mnie niezapomnianą podróżą, w którą z radością z Wami wyruszałam. Ta podróż jest jednak szczególna, bo moja ostatnia jako redaktor naczelnej tego wyjątkowego magazynu. W moim pierwszym edytorialu obiecałam Wam, że Traveler będzie „pełen sprawdzonych porad i gotowych rozwiązań, ale też – inspiracji, żebyście chcieli odkrywać świat dla siebie”. I wierzę, że słowa dotrzymałam. A to zdanie – które jest aktualne dzisiaj i będzie zawsze – stało się misją Travelera. Wiem też, że w tych kolejnych podróżach będziecie w najlepszym Towarzystwie, bo Redakcja tego magazynu oraz Agnieszka Franus, która obejmie stery, to najlepsza ekipa do zwiedzania świata! Nie żegnam się z Wami, tylko mówię do zobaczenia w drodze. Gdzieś, na krańcu świata :-) Dziękuję mojemu wspaniałemu Zespołowi i Wam, drodzy Czytelnicy, za te 10 lat i 100 wydań Travelera – niezapomnianej podróży! Martyna Wojciechowska Podróż życia Kolumbia. W rytmie salsy Planeta Travelera Wieści ze świata Kierunek kultura Podróżuj z głową Tanie podróżowanie: Barcelona Patent Travelera: Napiwki – gdzie i jak je dawać Zostań tubylcem: Załóż japońskie kimono Miejsce miesiąca: Słowenia na adrenalinie Etyka podróżnika: Czego nie robić w Tajlandii Tajlandia na 39 sposobów Bangkok w 48 godz.: Miasto mango Wat Pho: Świątynia Odpoczywającego Buddy Sukhothai: Rowerem przez królestwo Syjamu Muay thai: Czyli tajski boks Szkoła gotowania: Na wyspie Ko Lanta Ayutthaya: Tajlandzki Angkor Tajski masaż: Czyli joga dla leniwych Medytacja: I ty możesz zostać mnichem Nocny targ: Szał zakupów w Bangkoku Treking przez dżunglę: W Chiang Mai Z wizytą u Karenów: Jak naprawdę żyją mniejszości narodowe W tańcu: Naucz się ruszać po tajsku Jak zostać królem: Tajemnice rodziny królewskiej Polska jest najfajniejsza Mural na Śródce: Nowa wizytówka Poznania Góry Izerskie: Najlepsze do oglądania gwiazd Adventure Warto spróbować: Zimowe biwakowanie Test Travelera: W czym spać na śniegu Adventure: Jachtostopem na Karaiby Raport specjalny Tony Halik. Nie było miejsc, do których by się nie wcisnął Przerwa techniczna Swoją drogą: Igor Zalewski o pewnej sieciówce w Tajlandii Akademia Foto Najlepsze zdjęcia czytelników W 24 godz. Kapsztad
Co za pomysł! Dwoje ludzi, wiosła i bezkresny ocean. Miesiąc miodowy na otwartym morzu
​Nowożeńcy z RPA, Riaan i Vasti Manser, przepłyną łodzią wiosłową z Kalifornii na Hawaje, by świętować zaślubiny - omijając huragany, jeśli się da.
Niektórzy nowożeńcy odpoczywają w Cabo. Inni wygrzewają się na plaży na Bahamach. Nowożeńcy z RPA, Riaan i Vasti Manser, miesiąc miodowy spędzą ściśnięci w malutkiej łodzi wiosłowej, gdzieś na rozległych wodach Pacyfiku, próbując nie zajść sobie wzajemnie za skórę. Podczas ostatniej podróży przez Atlantyk w 2014 roku “pokłóciliśmy się i nie rozmawialiśmy ze sobą przez dwa dni – opowiada Vasti. - Dużą rolę w wiosłowaniu odgrywają dobre stosunki między wioślarzami – zwłaszcza na tak małej przestrzeni – dodaje Riaan. Para postanowiła spędzić pierwsze błogie dni małżeńskiego życia na wiosłowaniu 4 tysięcy kilometrów z San Francisco do Pearl Harbor na wyspie Oahu. To ciężkie zadanie nawet dla najbardziej wprawionych żeglarzy. Ale są przygotowani podjąć to wyzwanie: Riaan był pierwszą osobą, która bez niczyjej pomocy kajakiem opłynęła Islandię i Madagaskar, a rowerem okrążyła Afrykę. Z kolei Vasti, z zawodu prawniczka, jest teraz poszukiwaczką ekstremalnych przygód. Dwa lata temu przepłynęli razem tą samą łodzią wioślarską ponad 11 tysięcy kilometrów z Maroka do Nowego Jorku – cała podróż trwała 6 miesięcy, a Vasti została pierwszą kobietą, która łodzią wioślarską przepłynęła z kontynentalnej Afryki do Ameryki Północnej. Podróż miejscami była niebezpieczna. W pewnym momencie, tysiące kilometrów od najbliższej pomocy, Riaan został prawie wymieciony z łódki, a Vasti tymczasowo przestała widzieć na jedno oko pod wpływem oślepiającego blasku oceanu. Oboje mają nadzieję, że kolejna podróż nie będzie tak obfitować w wydarzenia. Zmienili nazwę swojej dwuosobowej łodzi na Honeymoon (pl. miesiąc miodowy). Wydaje się zaskakująco mała jak na wyprawę przez ocean – mierzy zaledwie 6,4 m długości i 1,2 m szerokości. Ten typ łodzi raczej nie jest romantyczny, a para będzie zajęta wiosłowaniem, nawigacją i łowieniem ryb na kolację. Bardziej tradycyjną podróż poślubną planują sobie zorganizować, kiedy dotrą na Hawaje – z surfowaniem, pieszymi wycieczkami i koniec końców plażowaniem i piciem kolorowych koktajli z parasolkami. – Uczcimy to szampanem – mówi Vasti. – Ostatnim razem zapomnieliśmy świętować, ale tym razem będziemy o tym pamiętać”! O szczegółach nowej wyprawy rozmawialiśmy z Riaanem i Vasti w San Francisco, kilka dni przed rozpoczęciem podróży. Co was skłoniło, by w ramach podróży poślubnej wiosłować na Hawaje? Riaan: Wydaje mi się, że po pierwsze chodzi o uczucie spełnienia towarzyszące podróży poślubnej. Wiemy, że dotrzemy na Hawaje. Chcemy jednak, by towarzyszyło temu uczucie osiągnięcia czegoś wielkiego. Jeśli pewnego dnia usiądziemy do stołu z naszymi dziećmi i zaczniemy opowiadać o naszej podróży poślubnej – nasze dzieci na pewną będą pod wrażeniem! Za taką samą cenę moglibyśmy przecież kupić żaglówkę. Co takiego szczególnego ma dla was wiosłowanie? Riaan: Jest coś bardzo bardzo bardzo wyjątkowego w stawianiu stopy na lądzie, a nawet w ujrzeniu lądu po raz pierwszy, wiedząc, że dopłynęło się do niego o własnych siłach. Nie pomogły ci żadne żagle, tylko własna siła. Tak, można sobie kupić małe żaglówki, które szybko płyną. One mogą nawet wyprzedzić burzę. Jednak my musimy się z taką burzą zmierzyć. Towarzyszy temu uczucie spełnienia – ma się wrażenie, że można sobie udobruchać morze – nie wygrasz, ale udaje się odeprzeć kolejny atak. Dlaczego po raz kolejny chcieliście wyruszyć w długą podróż – po tych wszystkich trudnościach, które was spotkały podczas wyprawy przez Atlantyk? Vasti: Cieszyłam się z każdej minuty naszej wyprawy do Nowego Jorku. Jestem niezwykle podekscytowana kolejną wycieczką. To w końcu nasz miesiąc miodowy! Riaan: Tata Vasti zapytał ją: „dlaczego znowu chcesz to zrobić? Po co? Wiesz, jak było poprzednim razem”. Vasti odpowiedziała: „Ile osób ma taką możliwość, żeby zrobić cos tak wyjątkowego? Jak mogłabym odmówić”? Powiedziała, że nie tak powinno wyglądać nasze życie. Kiedy otrzymujesz taki niesamowity prezent, istnieje tylko jedna właściwa reakcja. Poza tym, jak powiedziała Vasti, jeśli umrze, woli w taki sposób, niż w drodze do pracy. Vasti: Bez niego nie zrobiłabym wielu rzeczy. Podczas naszej pierwszej wyprawy, na pierwszej konferencji prasowej, byłam pełna emocji, płakałam. Nie dlatego, że się bałam. Płakałam, bo byłam szczęśliwa, że poprosił mnie o to, bym z nim popłynęła, bym przeżyła to razem z nim. Źródło: National Geographic News, pełna wersja artykułu znajduje się tutaj. Tekst: Shannon Stirone Zobacz kolejny odcinek naszego serialu "Warto spróbować" - tym razem nasza reporterka rusza na tor rowerowy!
Tradycja jest rzeczą piękną. Mówi, jak żyć. Często jednak nie pozostawia wyboru...
Pod drzewem mopane, którego liście przypominają rozłożone skrzydła motyla, niemal na środku wioski, stoi krzesełko turystyczne. Na tym krześle siedzi wódz. Zasuszony staruszek. Nazywam go staruszkiem, ale właściwie nie mam pojęcia, ile ma lat. Ubrany jest w przepaskę z koźlej skóry, jego głowę przykrywa zielony, filcowy beret, ręce opiera o srebrną laskę, która po rozkręceniu okazuje się pojemnikiem na tabakę. Wódz wie już o naszym przyjeździe, ale musimy poprosić go oficjalnie o zgodę na filmowanie. Myśli, cmoka, zastanawia się… Zgodę w końcu wydaje, ale oczywiście trzeba za nią zapłacić: trochę cukru i mąki kukurydzianej. Przysiadam się do wodza, przedstawiam się. Wódz pyta, skąd jestem i jak daleko jest Polska. – Oooo, proszę wodza, dwa dni leciałam tu samolotem i jeszcze cały dzień jechałam samochodem. – Oooo, a jak daleko to by było na piechotę? – Wódz próbuje przetłumaczyć to sobie na własny język. Himba nie wyrażają odległości w kilometrach czy milach, wszystko określane jest w dniach marszu. Wyjaśniam więc, że na piechotę musiałabym iść pół roku bez przerwy. A może i rok. – Oooo, to bardzo daleko. Też bym chciał zobaczyć Polskę – mówi wódz, chyba przez grzeczność. Pytam wodza, ile ma żon. Długo się zastanawia, liczy… Jedna, dwie… W końcu pokazuje mi na palcach: – Cztery. – A ile, wodzu, trzeba tu dać za żonę? Walutą Himba są krowy. Mężczyzna może teoretycznie mieć wiele żon, pod warunkiem że go na nie stać. Oficjalna stawka – trzy krowy za kobietę. Teraz jednak jest kryzys i także tutaj ceny spadły – można dać dwie krowy, jeżeli rodzice panny młodej się zgodzą. Mimo to niewielu Himba stać na więcej niż jedną żonę czy dwie… Tylko wódz wioski – najstarsza, najmądrzejsza osoba, która decyduje na przykład, kto z kim może się pobrać, co zrobić w razie suszy, czy przenosić wioskę, czy nie – jest bogaty i ma cztery żony. Wódz pyta, czy mam męża. Mówię, że nie. – Jak to nie? Żaden z tych mężczyzn tutaj nie jest twoim mężem? – pokazuje na naszą ekipę telewizyjną. – Ano, jakoś nie. Tu jest Michał, operator, i Adaś – drugi operator kamery. Jacek to dźwiękowiec. Ale żaden z nich nie jest moim mężem, proszę wodza. – Ojej, przykro mi, że twoi rodzice nie żyją… – Wódz się zasępia. – Ależ żyją! Mają się świetnie – wykrzykuję. – Jak to: żyją?! – Wódz jest autentycznie zdziwiony. – I nie zadbali, żebyś miała męża?! Nikogo ci nie wybrali?! Mówię, że to ja decyduję, czy i za kogo wyjdę za mąż. – Hmm… – Wódz drapie się po głowie. – Mhmm. Kobieta w plemieniu Himba zajmuje bardzo ważne miejsce. Właściwie na jej barkach spoczywa los plemienia. Nie tylko przygotowuje prowiant na wielotygodniowe wyprawy pasterskie męża, ale także wychowuje dzieci, wyplata kosze, rozciera między dwoma kamieniami kukurydzę na mąkę, spulchnia poletko, garbuje skóry oraz robi zapasy żywności. Jednym słowem, ma pełne ręce roboty. W zamian za to cieszy się wielkim szacunkiem współplemieńców i podobno też ma pewne szczególne prawo. Gdy tygodniami oczekuje na powrót partnera, niezaspokojona w swych potrzebach seksualnych, może oddać się bez skrępowania jednemu z krewnych męża. Wódz doprecyzowuje zasady: – W mojej wiosce takie rzeczy to tylko w tajemnicy i po ciemku można robić. Po pierwszym dniu gościny u Himba łapiemy się na tym, że rozpoznajemy dziewczyny głównie po… piersiach. Mężczyzn w wiosce jest jak na lekarstwo, większość przebywa gdzieś daleko w buszu, gdzie zajmują się krowami i kozami. Kobiet jest natomiast mnóstwo i trudno je rozróżnić po rysach twarzy – wszystkie wysmarowane są rdzawą mazią, mają podobne fryzury, niemal taką samą biżuterię i minispódniczki z koźlej skóry. Więc mówię: „O, to jest ta, co ma te małe, jędrne, sterczące piersi”, „A to ta z największymi piersiami w całej wiosce”, „A to jest ta, co ma niesymetryczne cycki, a ta ma takie dziwne sutki, a ta ma piersi niczym dwie smętne torebki zwisające do połowy brzucha”. W wiosce rozpoczynają się przygotowania do wesela syna wodza i czternastolatki o imieniu Raisiua. Stoimy na placu obok chaty wodza, gdzie przez cały czas tli się święty ogień zwany okuruwo. W tym miejscu odbywają się śluby, pogrzeby i wszelkie inne uroczystości. Tu też rozmawia się z przodkami (miejscowe bóstwa są zawsze płci żeńskiej!). Do wodza, który siedzi przed ogniskiem zamyślony, z wybitnie uroczystą miną, podchodzi właśnie pan młody, odchyla ślubne nakrycie głowy, a ojciec goli mu odrobinę włosów z tyłu nad karkiem. Ceremonia została rozpoczęta. Mężczyźni budują ochoto, prowizoryczne zadaszenie z gałęzi i koźlich skór, pod którym będą siedzieć najważniejsi goście weselni, czyli… oni sami – przyszły mąż, jego brat i przyjaciele, bynajmniej nie panna młoda. Wszyscy czekają teraz w milczeniu, aż ugotuje się zabity i poćwiartowany W surowych warun kach przezywaja tylko najsilniejsze dzieci. Powyżej: tańce w trakcie weselnej uroczystości. specjalnie na tę okoliczność baran. Jeden z mężczyzn co chwila miesza w kociołku mięso, właśnie na samym wierzchu pojawił się łeb zwierzęcia. Wyłupiaste oczy ofi ary zalewane są co chwila bulgoczącą wodą. Zapowiada się fantastyczny i pożywny posiłek. Himba rzadko mają okazję najeść się do syta, a mięso to już prawdziwy rarytas! Wpatruję się w kości, fragment szczęki nieszczęsnego barana, kawałki mózgu i modlę się w myślach, żeby tylko nikt mnie tym przysmakiem nie poczęstował… Jednak mężczyźni i kobiety jedzą oddzielnie, więc nie muszę się niepokoić. Podczas ślubu wspólnie odbywają się jedynie tańce. W tym czasie kobiety ustawiają się w półokręgu – są eleganckie, świeżo wymalowane ochrą, słowem, wyszykowane na przyjęcie… Rozpoczyna się taniec ondjongo, który otwiera uroczystości i zwołuje na wesele gości z okolicy. Dziewczyny same sobie akompaniują; gulgoczą, robią „brrr” ustami, klaszczą niczym w utworach Piotra Rubika (sic!). Próbuję naśladować te dźwięki, jednak kompletnie mi to nie wychodzi, skupiam się więc na ruchach. Tupaniem wzniecam tumany kurzu, podryguję, macham rękami, przewracam oczami. Początkowe skrępowanie zdaje się mijać, a ja coraz swobodniej pląsam pomiędzy półnagimi tancerkami. Panowie uśmiechają się szeroko, chyba podoba im się mój popis. Teraz kobiety i mężczyźni wywołują się na środek okręgu do tańca… Każda pieśń ma swoje znaczenie. Płyną hymny pochwalne – jaki wspaniały jest ten mężczyzna z pulchnymi policzkami, ten z kijem w dłoni; i ta dziewczyna z niesymetrycznym biustem; chwalą też ziemię i swoją okolicę. Ale każda ze stron chce też zwyciężyć w tańcu – rywalizują, kto ma więcej siły i kto jest najlepszym tancerzem. Panny młodej nie ma z nami. Tak nakazuje tradycja. Mam już jedną żonę, Verihindę. Ona mnie kocha, umie ciężko pracować, pomaga mi, robi wszystko zgodnie z moją wolą. Mamy dwoje dzieci, ale z nową żoną chciałbym mieć z dziesięcioro. Planowałem wziąć drugą żonę już wcześniej, ale mój ojciec się na to nie zgadzał, więc musiałem czekać. A stać mnie było! Mam naprawdę dużo zwierząt, mogę sobie pozwolić na cztery żony, bo Himba może mieć tyle żon, ile chce, a ja chciałbym mieć cztery. Jak ojciec powiedział, że to już czas, to znalazł dla mnie kobietę. Za Raisiuę muszę dać byka i dwie owce. To jest pierwsza część. Kolejna zostanie zapłacona później; jak żona urodzi mi dzieci, jej rodzice dostaną pozostałe zwierzęta. Znam moją nową żonę, bo dorastaliśmy w tej samej okolicy. Jest pracowita i piękna. Widziałaś ją? O tak, jest piękna! Wiem, że Raisiua mnie nie kocha, bo nie była wcześniej moją dziewczyną. Ale pewnego dnia nastąpi zmiana w jej sercu. Na pewno tak będzie. Wchodzę do chaty matki panny młodej, w środku siedzą jej przyjaciółki i gospodyni. – Moro. Perivi? Jak się macie? – witam się w ich języku. – Naua. Naua – wszystkie kobiety odpowiadają mi zgodnym chórem, że bardzo dobrze. Raisiua siedzi zdenerwowana pod ścianą. Rzeczywiście jest śliczna! Ma pięknie wykrojony nosek, wydatne usta, duże oczy z długimi rzęsami... Jej piersi są małe, krągłe, jeszcze jędrne, nogi zaś długie. Wyczuwam jednak, że jest spięta, zresztą trudno się dziwić: w końcu ma pewnie około 14 lat (Himba nie znają swojego wieku), nie zna zbyt dobrze swojego przyszłego męża i nie miała nic do powiedzenia w sprawie ślubu. W całej okolicy nie ma piękniejszej dziewczyny, ale też pan młody jest wyjątkowym kandydatem do ręki, w końcu to syn wodza wioski. Głowę panny młodej zwieńcza ekori – misterna konstrukcja z metalu, koźlej skóry, pokryta popiołem i ochrą. Z tyłu ma coś w rodzaju ogona, symbolizującego rogi i uszy krowy. Z przodu jest zwijany welon, który – kiedy dziewczyna przyjdzie do domu pana młodego – zostanie rozwinięty. Teraz rulon opada swobodnie po bokach, nadając jej dziecięcej twarzy absolutnie bajeczny wygląd. Słońce zaszło, a przyjęcie weselne trwa. Mężczyźni zabijają kolejną owcę. Poćwiartowane mięso trafi a do kociołka. Kobiety gotują kaszkę kukurydzianą, lekko posłodzoną. Cukier to dla Himba prawdziwy rarytas, a dzisiaj jest wyjątkowa okazja – ślub, więc oczywiście się znalazł. Konsystencja kaszki przypomina klajster. Przez całe przyjęcie weselne pan młody i pozostali goście będą się objadać mięsem i kaszą. Tylko panna młoda, jako jedyna, nie może nic jeść. To ma jej przypomnieć, że nie ma wiele do powiedzenia...
Docieramy do ostatniego dużego miasta na naszej trasie. Dalej jest już tylko „prawdziwy busz”. Mogaba zarządza godzinny postój. Miasto to, jak na mój gust, za dużo powiedziane. Określenie „większa wieś” zdecydowanie lepiej pasuje do tych kilku piaszczystych uliczek i malutkiego placu, na którym odbywa się właśnie targ. Na ziemi w workach i na płachtach rozłożone są towary: pomidory, zielona fasolka, proso, sorgo, teff (rosnąca tylko w Etiopii i Erytrei trawa abisyńska, z której nasion robi się mąkę), ozdobne tykwy na wodę, mleko lub krew, koraliki, stołeczko podgłówki, które służą zarówno do siedzenia, jak i do spania, oraz żywy inwentarz. Zatrzymuję się przy „stoisku” z przyprawami. W kilkunastu szmacianych woreczkach pyszni się: mielona papryka, imbir, gałka muszkatołowa i sporych rozmiarów bryłki soli. Handluje nimi młoda dziewczyna z małym chłopcem na rękach, który łapczywie pije mleko z jej piersi. Główkę dziecka pokrywają brzydkie blizny, a w oczach matki widzę tak ogromny smutek i pustkę, że długo nie mogę o tym zapomnieć.
Spis treści sierpień / wrzesień 2008 Z życia naczelnej - Martyna na Evereście 10 naj... dziwniejszych miejsc na świecie Zamki i warownie 7 wycieczek z dala od przetartych szlaków Co cię gryzie? Komary, kleszcze, osy – jak się chronić? Podróż życia Etiopia Wywiad z Jurkiem Błaszczykiem Wyspy Morza Śródziemnego 48 godzin - Londyn Vademecum nurkowania Szlaki winne Stopem do Japonii Raport specjalny - Raymond Maufrais Dziwne owoce Felieton Wojciecha Cejrowskiego
Jeśli wzdragasz się na myśl o weselisku, toastach do dna, barszczyku o północy i wężyku w rytmie macareny, wyjedź za granicę. Powiedz sakramentalne „tak” np. na... Hawajach.
A ty mnie na wyspy szczęśliwe zawieź... Biur podróży zajmujących się tzw. turystyką ślubną stale przybywa – to najlepszy dowód, że moda na małżeństwa zawierane w egzotycznych miejscach dociera do Polski. Pamiętam romantyczną ceremonię na filipińskiej wyspie Boracay, wabiącej turystów „najpiękniejszą plażą świata”. Pewnego dnia na piasku, delikatnym jak cukier puder, pojawiły się dywany i białe namioty. Ślub na plaży, pod palmami? Usiadłam, by popatrzeć. Było wszystko: biały welon, bukiet z orchidei, obrączki na tacy, szum morza i przysięga składana przy zachodzie słońca. W sąsiednim na-miocie grała orkiestra, tańce trwały do rana. Urządzenie takiej ceremonii nad Bałtykiem byłoby ryzykowne. Mógłby jej przeszkodzić sztorm albo niespodziewana burza. Ale przecież pięknie i romantycznie bywa nie tylko na egzotycznych wyspach. NA SYJONIE Sabina i Miłosz długo nie zdradzali nikomu, że postanowili się pobrać na Syjonie. – Żeby nie zapeszyć – tłumaczą. Nie wiedzieli, czy się uda. Dopiero po wielu telefonach i faksach ustalili, że ślub może odbyć się w Wieczerniku, a udzieli im go brat Franciszek. W Bazylice Grobu Bożego stawili się już przed ósmą rano, załatwili formalności, a potem popędzili zwiedzać miasto. Żal było każdej chwili. Jerozolima ich urzekła, zachwyceni jej atmosferą i kolorytem prawie zapomnieli o wieczornej ceremonii. – Dopiero po powrocie do hostelu poczułam podekscytowanie – wspomina Sabina. Miłosz zapadł w popołudniową drzemkę, ale ona nie mogła zasnąć. Martwiła się, że makijaż może się rozpłynąć w 37-stopniowym upale, a jej stopy, opuchnięte po całodziennej wędrówce, nie zmieszczą się w ślubne buty. Brat Franciszek poprowadził ich wąskimi uliczkami na górę Syjon. Przez metalową bramę z napisem „Coenaculum” weszli na XIV-wieczny wirydarz obsadzony kwitnącymi krzewami. W absydzie, zamykającej główną nawę kościoła, ujrzeli płaskorzeźbę przedstawiającą naturalnych rozmiarów Chrystusa i apostołów przy ostatniej wieczerzy. – Tu się pobierzemy – pomyśleli wzruszeni. Zamiast ślubnego bukietu Sabina trzymała w dłoni olbrzymi różowy kwiat oleandra, świadkowie śpiewali, a brat Franciszek opowiadał o Wieczerniku i historii życia Jezusa. Wesele odbyło się na dachu hostelu, w którym się zatrzymali. – Zaprosiliśmy wszystkich mieszkańców – wspomina Sabina. Siedzieli na materacach, ktoś przyniósł chałwę, ktoś inny melony i wino. A właściciel hostelu na wieść o tym niecodziennym ślubie obdarował państwa młodych tradycyjnymi czerwonymi czapeczkami. W LIMIE Mało brakowało, a do ślubu by nie doszło – wspominają Aneta i Artur. Po przyjeździe do Peru okazało się, że tam, oprócz świadków, trzeba mieć jeszcze dwóch „pardinos”, którzy pomagają księdzu przy odprawianiu mszy, grają na gitarze i śpiewają. – Dzięki nim – wyjaśniono nam – ta chwila wydaje się jeszcze piękniejsza. Na szczęście z pomocą Anecie i Arturowi przyszedł ksiądz Faron z kościoła Parroquia Nuestra Senora de la Evangelizacion. Nie tylko zgodził się udzielić ślubu, ale także znalazł odpowiednich „pardinos”. – Przy dźwiękach weselnego marsza wkroczyliśmy na purpurowy dywan. Rozpoczęło się... – pisze w swojej internetowej relacji Aneta. – Ksiądz wplatał w homilię miło brzmiące dla ucha hiszpańskie słówka. W peruwiańskich kościołach składanie życzeń odbywa się przy ołtarzu, podobnie jak sesja zdjęciowa, w której najważniejszą osobą jest panna młoda. Opuszczali kościół przy wtórze miejscowej kapeli. Niespodzianką były tłumy Peruwiańczyków, którzy... przyszli do kościoła na wieczorny różaniec. Żegnali polskich nowożeńców oklaskami, błogosławili im i życzyli szczęścia. W KOSTARYCE Kasia i Jacek byli na wielu weselach, doceniają wagę tradycji, ale sami postanowili urządzić swój ślub inaczej. Oboje są podróżnikami, lubią wyprawy z plecakami w dalekie kraje. Przeczytali w jakiejś gazecie, że można pobrać się za granicą. Może Kostaryka? Tam jeszcze nie byli. Przez dwa tygodnie będą zwiedzać, a potem wezmą ślub. Ambasador RP w San Jose nie widział przeszkód. Przeciwnie – zaproponował, by ceremonia odbyła się w jego prywatnej rezydencji w Escazu. – Wzruszyła nas jego uprzejmość – wspomina Jacek. Dwoje pracowników ambasady zgodziło się zostać świadkami. Na stole stała polska flaga, kwiaty i szampan. Ceremonia nie różniłaby się od tych, które widzieliśmy w urzędach stanu cywilnego, gdyby za oknami salonu nie rosły krotony, nie kwitły orchidee i kaktusy... Wieczorem w ambasadzie odbyło się przyjęcie, na które przyszli Polacy zamieszkali w Kostaryce. Kasia i Jacek też zostali zaproszeni, jako „ciekawostka” wieczoru. W PARYŻU Kasia z Mirkiem najpierw marzyli o ślubie w Rzymie, potem w Mediolanie, a ostatecznie pobrali się w Paryżu. W Rzymie okazało się to niemożliwe do załatwienia. Pech chciał, że akurat zmieniała się kadra w ambasadzie. Cóż, w Mediolanie też będzie fajnie – pomyśleli. Ale już na pierwszy rzut oka Mediolan wydał im się brzydkim, industrialnym miastem, no i znów mieli pecha, bo choć potwierdzili termin spotkania z konsulem, akurat w ten weekend wyjechał za miasto. – Proszę przyjść w poniedziałek – powiedziała uprzejma urzędniczka. – Niestety, a może na szczęście, musieliśmy wracać w niedzielę – wspomina Kasia. Skoro nie Mediolan, to może Paryż? Tym razem strzelili w dziesiątkę. Większość formalności udało się załatwić przez telefon. Spakowali swój ślubny ekwipunek i wyruszyli na południe Francji. Przez dwa tygodnie podróżowali jak dwoje ludzi z szafą, z ogromną walizką pełną butów, garniturów, sukienek itd. – Co to była za podróż przedślubna! – śmieją się. – Jest co wspominać. W paryskim hotelu czekali świadkowie – para przyjaciół, dzięki którym się poznali. Polska ambasada w Paryżu jest piękna, ale wystrój konsulatu, gdzie miał odbyć się ślub, nie zmienił się od lat 70. Trudno. Ceremonia trwała krótko, korek szampana wystrzelił wysoko. Po ślubie wybrali się na długi spacer po mieście, wieczór spędzili w restauracji nad Sekwaną. – Bardzo miło wspominam swój ślub – mówi Kasia. – Zresztą, kosztował mniej niż przyjęcie, które musielibyśmy urządzić w Warszawie. Na tradycyjnym weselu dwie najbardziej udręczone osoby to państwo młodzi. Warto wyjechać, żeby tego uniknąć. Ślub za granicą Romantic Travel przekonuje, że można próbować zrealizować ślub za pośrednictwem biura w niemal każdym miejscu na świecie. Aby wziąć ślub cywilny np. na Hawajach, wystarczy przedstawić dokument tożsamości. Szczęścia dopełni luksusowy hotel nad plażą Waikiki. Śluby są w różnej cenie – najtańszy kosztuje 2600 zł. Do tej kwoty trzeba doliczyć ok. 3000 zł za 10-dniowy pobyt w luksusowym hotelu, transfery, wycieczki i 3800 zł za przelot tam i z powrotem; razem ok. 14 tys. zł od pary. Ślub cywilny w wiedeńskim pałacu Schönbrunn od 6200 zł, w tym trzy noclegi w pięciogwiazdkowym hotelu (np. w pałacu Schwarzenberg); Aby związek był legalny w Polsce, po przyjeździe (do 30 dni) trzeba go zarejestrować w USC.
Ceremonie zaślubin należą do najważniejszych w każdej kulturze. Pełne są symboliki i wróżb na przyszłość. Bywają w tonacji białej, bywają też kolorowe. I nie wszędzie, tak jak w wybierającym wolne związki świecie Zachodu, grozi im marginalizacja.
W Kambodży w dniu wesela ani nowożeńcy, ani goście nie mogą się porządnie wyspać, bo ceremonia zaczyna się już wczesnym rankiem. Pan młody ze swoimi weselnikami wędrują do domu panny młodej, gdzie odbywa się uroczystość. Tu narzeczeni wymieniają pierścionki, rodzina obdarowuje się prezentami i przy muzyce wszyscy zasiadają do śniadania. Młodzi, wystrojeni w bogate, wysadzane złotem stroje, zajmują honorowe miejsca. Podczas dalszych ceremonii nie brakuje tradycyjnych, dziś już tylko symbolicznych obrzędów. Jest to np. podcinanie młodym włosów czy umycie nóg pana młodego przez narzeczoną – choć dziś panna młoda najczęściej tylko skrapia nogi przyszłego męża wodą kolońską. Wesele kończy się deszczem kwiatów, jakim goście obrzucają młodą parę, oraz tańcami do późnej nocy. Ulewny deszcz nie przeszkodził w gigantycznej ceremonii na Stadionie Olimpijskim w Seulu. 25 tysiącom par ślubu – zupełnie legalnego – udzielił Sun Myung Moon, założyciel Kościoła Zjednoczeniowego zwanego sektą Moona. Ten ruch religijny słynie z uroczystości masowych zaślubin. Wielu z nowożeńców poznaje się podczas ślubnej ceremonii, czasem mają problem z porozumieniem się, bo mówią różnymi językami. Moon osobiście kojarzy przyszłych małżonków na podstawie dostarczonych mu fotografii. Pochodzenie z innej części świata czy język, którym posługują się przyszli małżonkowie, nie są przeszkodą w zawarciu związku. Zgodnie z doktryną Moona pojednanie ludzi ma nastąpić poprzez małżeństwa i zakładanie idealnych rodzin, dlatego pośredniczy w doborze małżonków, którzy mają temu sprostać. Fantazyjne ornamenty wykonane henną na dłoniach i stopach panny młodej to jedna z najstarszych, liczących sobie już tysiące lat tradycji weselnych w krajach Bliskiego Wschodu, północnej Afryki i południowo-wschodniej Azji. Znana jest i praktykowana wśród wyznawców wielu religii – muzułmanów, hindusów, Żydów i chrześcijan. Nakładanie ornamentów z henny to cały kobiecy ceremoniał. Nawet kilka dni przed planowanym ślubem panna młoda spotyka się z przyjaciółkami i krewnymi płci żeńskiej, które ozdabiają jej stopy i dłonie, co ma przynieść szczęście. W niektórych regionach świeżo poślubiona małżonka nie powinna wykonywać żadnych prac do czasu, gdy wzory z henny same nie znikną z jej ciała. A nie jest to wcale krótki okres – malunki mogą utrzymywać się nawet do trzech tygodni. Białe kimono z rękawami tak długimi, że sięgają ziemi, zakładany na nie biały płaszcz, a na głowie specjalny biały czepek – to tradycyjny strój japońskiej panny młodej, podkreślający jej dziewiczość i niewinność. Ale biały to w Japonii również kolor żałoby. Ślub jest bowiem dla japońskiej panny młodej nie tylko radością i powitaniem nowego życia. To także rozstanie z domem dzieciństwa, symboliczna śmierć dla dotychczasowych najbliższych. Odtąd rodzinę dziewczyny będą stanowić bliscy męża i jego dom. Tradycja mówi, że oryginalne nakrycie głowy służy ukryciu „rogów zazdrości”, egoizmu i wszystkiego tego, co niepożądane w małżeństwie. To także znak dla rodziny pana młodego, że dziewczyna chce być dobrą żoną. Jej dobre intencje symbolizuje też biały makijaż pokrywający twarz, szyję, ramiona i ręce. W Maroku uroczystości weselne trwają nawet 7 dni – im rodzina bogatsza, tym są dłuższe i bardziej wystawne. I tym bardziej też wystrojona jest panna młoda: oczyszczona podczas poprzedzających ślub rytualnych kąpieli, z ciałem ozdobionym malunkami z henny, odziana w tradycyjnie, kolorowe stroje. Podczas weselnej ceremonii narzeczony obdarowuje ją symbolicznymi prezentami: cukrem – symbolem ich szczęśliwego wspólnego życia, mlekiem – oznaczającym czystość i niewinność oraz pięknymi jak sama jego wybranka kwiatami. Ciekawą tradycją jest tu tzw. berza – uroczystość, podczas której panna młoda jest przedstawiana gościom, niemal wystawiana do podziwiania przez liczną, równie jak ona kolorową publikę, która adoruje ją przy dźwiękach muzyki.