National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-02T12:14:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Słowianie kontra wikingowie. Jakie relacje łączyły ich we wczesnym średniowieczu? – nowy podcast
items: Wielka Lechia w naszym podcaście. Imperium zrodzone z wyobraźni do dziś rozpala emocje
items: Skąd naprawdę wzięli się Słowianie? – rozmawiamy z Agnieszką Krzemińską, dziennikarką „Polityki”
items: „To nie jest chwilowa moda, to jest trend”. Kim są polscy rodzimowiercy?
items: Udałem się tropem „Atlantydy Bałtyku”. Trafiłem do podziemi z zagadkowymi cylindrami
items: Ekspertka: w Polsce rośnie popularność pogaństwa. Słowiańska kultura, święta i rytuały wracają do łask
items: Czym były Szczodre Gody? To słowiańskie Boże Narodzenie
items: Polacy i Niemcy. Wzajemna nienawiść czy wielowiekowa współpraca? Oto jak było naprawdę
items: Średniowieczne grodzisko Wiślan zostało Cudem Polski 2025. To wyjątkowy punkt fotograficzny i nieodkryta atrakcja Ponidzia
items: Spektakularne znalezisko z jeziora Lednica. „To nie była zwykła broń”
items: Od Światowida po Babę Jagę. Najstarsze wierzenia Słowian fascynują do dziś
items: Jakie jest pochodzenie Słowian? Są wyniki szeroko zakrojonych badań DNA
items: Wielka Lechia to wielka ściema – co mówią nowe badania genetyków i archeologów
items: Czym zajadał się Mieszko I – archeolodzy odtworzyli posiłki pierwszych Piastów
items: Serbołużyczanie: najmniejszy naród słowiański, który nie dał się zgermanizować
items: Piastowie są ze Szkocji? „To absurdalne i błędne wnioski”
items: Czy jeden z przodków Piastów wywodził się ze Szkocji? Oto, co mówią analizy DNA
items: Najbardziej zagadkowy słowiański artefakt. Jest dowód na jego autentyczność
items: Rowerowa podróż do kolebki chrześcijaństwa Słowian. Odkrywamy Morawskie Betlejem
items: Co naprawdę wiemy o wczesnych „polskich” plemionach? Prawda zaskakuje
items: Podcast National Geographic: Kto żył na ziemiach Polski przed tysiącem lat?
items: Czy istniały słowiańskie megaosady? Oto, co nauka mówi na ten temat
items: To dlatego Słowianie nie zostali mocarstwem. Historycy nie mają wątpliwości
items: Jeszcze przed chrztem Polski Słowianie dotarli do Maroka. Służyli w gwardii emira Nekoru
items: W Niemczech odkryto słowiańską osadę i cmentarzysko. Dwa groby były wyjątkowe

Słowianie kontra wikingowie. Jakie relacje łączyły ich we wczesnym średniowieczu? – nowy podcast
type: item
date: 2026-02-02T12:13:45.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Podcasty
subject: archeologia
subject: słowianie
subject: średniowiecze
subject: wikingowie
description: W Skandynawii znajdowane są słowiańskie naczynia ceramiczne, biżuteria, a nawet pozostałości po konstrukcjach, które mają ponad 1000 lat. Czy to oznacza, że nasi przodkowie przyczynili się do powstania pierwszych skandynawskich królestw? O relacjach wikińsko-słowiańskich rozmawiamy w nowym podcaście National Geographic Polska z dr. Jakubem Jagodzińskim.
encoded: To już czwarty odcinek cyklu „Wszystkie Tajemnice Słowian”. Tym razem skupiamy się na kontaktach Słowian z wikingami, do których dochodziło ponad 1000 lat temu. Do tej pory dominowała w przestrzeni publicznej narracja, wedle której to Słowian mieli zdominować przybysze z północy. A Mieszko I miał być wikingiem. Rozmowa z dr. Jakubem Jagodzińskim Nasz kolejny gość, dr Jakub Jagodziński, jest doktorem nauk humanistycznych w zakresie archeologii, a także etnologiem i antropologiem kultury, pracownikiem Działu Naukowego w Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu. Jest też autorem artykułów naukowych i popularnonaukowych oraz książki „Goście, kupcy, osadnicy. Kontakty Słowian Zachodnich i Skandynawów w epoce wikingów”. Zaginione emporium Truso W tym odcinki rozmawiamy między innymi o jedynym na ziemiach polskich wikińskim emporium Truso, które odkryto niedaleko Elbląga 40 lat temu. Miejsce to zostało założone przez Skandynawów i istniało od VIII do schyłku X wieku. Wiedza o istnieniu Truso pochodzi tylko z jednego źródła pisanego – relacji anglosaskiego podróżnika Wulfstana. Głównymi towarami handlowymi był tam bursztyn oraz prawdopodobnie niewolnicy, co potwierdzają znaleziska kajdan i arabskich monet. Osada miała charakter nieagrarny i składała się z trzech części: strefy portowej, centralnej oraz peryferyjnej. – Ta osada była na wskroś skandynawska. Ona była przez Skandynawów założona, kontrolowana, łączyła szlaki handlowe – opowiada dr Jagodziński. Czy Mieszko I był wikingiem? Dr Jakub Jagodziński kategorycznie stwierdza na podstawie źródeł, że Mieszko I nie był wikingiem. Nie istnieją żadne przesłanki historyczne ani archeologiczne, które wskazywałyby na skandynawskie korzenie pierwszych Piastów – przekonuje badacz. Z podcastu dowiemy się, że koncepcja ta zrodziła się w nauce kilkaset lat temu, gdy polscy uczeni zaczęli zastanawiać się nad początkami państwa. Słowianie w Skandynawii Ten temat prawie nie istnieje w szerszej debacie. Mowa o obecności Słowian w Ska…

Image-4-46b9a94.jpg
width: 1500
height: 1000

Wielka Lechia w naszym podcaście. Imperium zrodzone z wyobraźni do dziś rozpala emocje
type: item
date: 2026-01-26T13:02:27.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Podcasty
subject: archeologia
subject: mity
subject: polska
subject: słowianie
description: Czy Wielka Lechia, której centrum miało znajdować się w dzisiejszej Polsce, była w starożytności globalnym mocarstwem? Internet huczy od opowieści o tym potężnym imperium Słowian. O tym, jak zrodziła się ta przemawiająca do wyobraźni opowieść mówi prof. Paweł Żmudzki w podcaście z cyklu „Wszystkie Tajemnice Słowian”.
encoded: Pierwsze państwo słowiańskie na obecnych ziemiach Polski powstało w IX wieku, wraz z dynastią piastowską. Pierwszym historycznym władcą był Mieszko I, a królem – jego syn Bolesław Chrobry. Internet zalewają jednak od kilku lat opowieści o Wielkiej Lechii – domniemanym królestwie, które miało istnieć na naszych ziemiach tysiące lat wcześniej. Swoim zasięgiem obejmować miało dużą część Europy. Ile jest prawdy w tej opowieści? W tym odcinku podcastu National Geographic Polska Szymon Zdziebłowski rozmawia się z prof. Pawłem Żmudzkim, historykiem i mediewistą z Wydziału Historii UW. Naukowiec specjalizuje się w badaniach porównawczych średniowiecznych kronik. Wincenty Kadłubek – kluczem do rozwiązania zagadki Wszystko zaczęło się od jednego człowieka. Był nim Wincenty Kadłubek, biskup krakowski żyjący na przełomie XII i XIII wieku. Prawdopodobnie studiował na zachodzie Europy. Po powrocie do kraju napisał kronikę, która stała się fundamentem opowieści o starożytnej Polsce. Zawarł tam epicką opowieść o walecznych Lechitach. Dla Kadłubka nazwa „Lechici” była zamienna z „Polakami”, choć to późniejsi interpretatorzy stworzyli z tego koncept imperialny. Gdzie tkwi haczyk w tej opowieści? Kadłubek nie pisał podręcznika do historii. Zupełnie świadomie rezygnował z dat rocznych. W jego kronice Aleksander Wielki czy Juliusz Cezar pojawiają się obok polskich władców w ramach chronologii względnej. A jego epos był nośnikiem dumy narodowej. Jak mówi historyk, kronika Kadłubka nie jest wyjątkowa pod względem takich „mitycznych” opowieści. W zachodniej Europy również powstawały takie „dzieje” dynastii, których zadaniem było budowanie tożsamości zbiorowej, a nie relacjonowanie prawdziwych wydarzeń. – Najbardziej znanymi przykładami jest pochodzenie królestwa Francji, czy w ogóle Franków od Trojan – wskazuje naukowiec. Skąd się wzięli „Lechici?” Prof. Żmudzki próbuje też wyjaśnić pochodzenie nazwy „Lechici”. – My do dziś nie wiemy skąd ona się wzięła. Istnieje koncepcja już ukuta pod ko…

TAJEMNICE6-4dba2bb.jpg
width: 1500
height: 1000

Skąd naprawdę wzięli się Słowianie? – rozmawiamy z Agnieszką Krzemińską, dziennikarką „Polityki”
type: item
date: 2026-01-19T12:00:33.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Podcasty
subject: archeologia
subject: genetyka
subject: słowianie
description: Czy Słowianie mieszkali nad Wisłą „od zawsze”, czy przybyli tu jako fala migrantów ze wschodu? Od lat naukowcy toczą o to zaciekłe spory. Co wniosły do tego tematu najnowsze badania DNA? Zapraszamy na fascynującą rozmowę z dziennikarką Agnieszką Krzemińską z tygodnika „Polityka”.
encoded: Kwestia pojawienia się Słowian to temat, który rozpala emocje nie tylko w Polsce, ale w całej Europie. Naukowcy od dekad dzielą się na dwa główne obozy. Pierwszy z nich, który reprezentują autochtoniści, wierzy, że nasi przodkowie żyli między Wisłą a Odrą niemal od zawsze. Reprezentanci drugiego obozu, allochtoniści, twierdzą, że Słowianie napłynęli na te ziemie dopiero w połowie pierwszego tysiąclecia ze wschodu. Spór ten ma charakter nie tylko naukowy, ale też tożsamościowy i polityczny. Przez długi czas archeolodzy musieli niemal „udowadniać” legendy o naszych prastarych korzeniach. Dziś jednak do gry weszła nowoczesna technologia. Badania DNA stały się narzędziem, które pozwala zajrzeć głębiej w przeszłość niż kiedykolwiek wcześniej. Rozmowa z Agnieszką Krzemińską z „Polityki” W najnowszym podcaście „National Geographic Polska” Szymon Zdziebłowski rozmawia z dziennikarką naukową „Polityki” – Agnieszką Krzemińską, która zajmuje się tematyką archeologiczną. Reporterka śledziła ostatnie doniesienia dotyczące badania DNA, które dotyczyły pochodzenia Słowian w Polsce i w Europie. W podcaście podzieliła się swoimi refleksjami na ten temat. Problem w poznaniu pochodzenia Słowian Badanie pochodzenia Słowian przypomina układanie puzzli, w których brakuje większości elementów. Podstawowym problemem jest obrządek pogrzebowy naszych przodków – Słowianie bowiem palili swoich zmarłych. Jak opowiada Agnieszka Krzemińska, ciała zmarłych trafiały na stos, a prochy do urn, co dla genetyków jest prawdziwym koszmarem. Figlerowicz kontra Gretzinger W podcaście omawiamy dwa duże badania genetyczne, które dotyczą kolebki Słowian. Wyniki badań zespołu prof. Marka Figlerowicza z Instytutu Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu opublikowane w 2023 roku – jak opowiada Krzemińska – bardzo ucieszyły autochtonistów, bo wynik miał sugerować pewną ciągłość genetyczną na ziemiach Polski. Z kolei w 2025 roku ukazała się publikacja m.in. dr Joschy Gretzingera z Instytutu Maxa Pla…

TAJEMNICE2-80e532b.jpg
width: 1500
height: 1000

„To nie jest chwilowa moda, to jest trend”. Kim są polscy rodzimowiercy?
type: item
date: 2026-01-12T09:57:33.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Podcasty
subject: religie
subject: słowianie
subject: wierzenia
description: Współczesna Polska to nie tylko strzeliste wieże kościołów, ale też płonące w lasach ogniska i dawni bogowie. Profesor Piotr Grochowski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu wyruszył w teren, by zbadać świat współczesnych wyznawców słowiańskich bóstw. Ten temat porusza najnowszy odcinek wideopodcastu National Geographic Polska.
encoded: Rodzimowierców, czyli wyznawców religii nawiązującej do wierzeń dawnych Słowian, mieszka w Polsce zaledwie kilka tysięcy. Ale jest o nich coraz głośniej w mediach i wzbudzają spore zainteresowanie. Co o nich wiemy? Odpowiedź na to pytanie daje nauka. „Nasza wiedza o religii przedchrześcijańskich Słowian jest dość ułomna” Naszym gościem i ekspertem w tym zakresie jest dr hab. Piotr Grochowski, folklorysta, etnolog z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W ubiegłym roku ukazała się jego książka „Polskie rodzimowierstwo” (nakładem Wydawnictwa UMK), która jest efektem jego badań wśród rodzimowierców, zwanych też czasem współczesnymi poganami. Korzenie ukryte w mroku historii Rodzimowierstwo to religia, która próbuje wskrzesić to, w co wierzyli nasi przodkowie przed przyjęciem chrześcijaństwa. Zadanie to przypomina jednak układanie ogromnych puzzli, z których większość elementów bezpowrotnie zaginęła. Jak zauważa badacz: brakuje nam bowiem tekstów samych Słowian sprzed 966 roku, czyli chrztu Polski. Naukowcy muszą rekonstruować ten świat, korzystając z archeologii, językoznawstwa i zapisków dawnych kronikarzy. Rodzimowiercy nie mają swojej Biblii ani Koranu. Zamiast tego studiują opracowania naukowe, traktując je jako ważną część swoich wierzeń. Ich świętą księgą jest natura, obserwacja natury, życie zgodnie z cyklem przyrody. Ogień, las i święta księga natury Podstawą tej wiary nie są mury świątyń, lecz bezpośredni kontakt z przyrodą. Rodzimowiercy modlą się głównie na zewnątrz, na łonie natury. Centralnym punktem każdego obrzędu jest święty ogień. – Ogień jest uważany za rodzaj pośrednika pomiędzy ludźmi a bogami – opowiada prof. Grochowski. Kim są polscy rodzimowiercy? Według prof. Grochowskiego ludzie poszukują czegoś własnego w zalewie kultury angloamerykańskiej. Szukają odpowiedzi na pytanie „kim jesteśmy?” i znajdują ją w słowiańskich korzeniach. Drogi do rodzimowierstwa są różne: od fascynacji historią, przez miłość do natury, aż po popkulturę, taką jak świa…

STRONAWSZYSTKIETAJEMNICESLOWIAN1-a0b2fc7.jpg
width: 1500
height: 1000

Udałem się tropem „Atlantydy Bałtyku”. Trafiłem do podziemi z zagadkowymi cylindrami
type: item
date: 2026-01-04T12:43:19.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: muzeum
subject: niemcy
subject: słowianie
subject: średniowiecze
subject: wikingowie
subject: wyspa wolin
description: Cztery enigmatyczne, bezbarwne cylindry wypełnione cieczą znajdują się w podziemiach lokalnego muzeum w Greifswaldzie. Czy stanowią odpowiedź na odwieczne pytanie: gdzie położona była legendarna Wineta, czyli „Atlantyda Bałtyku”? Oto, co udało mi się ustalić.
encoded: Okres świąteczny to dobry moment nie tylko na siedzenie przy suto zastawionym stole z rodziną, ale też na wspólne bliższe i dalsze podróże. Nie trzeba wcale wylatywać do ciepłych krajów. Również za miedzą może być ciekawie, a czasem wręcz tajemniczo. Tak też było w przypadku mojej wycieczki pod koniec grudnia ubiegłego roku. Celem był Greifswald, ważne miasto w Meklemburgii-Pomorzu Przednim w północnych Niemczech. Swoje kroki skierowałem najpierw do lokalnego Pommersches Landesmuseum, które opowiada historię regionu. W jego podziemiach natknąłem się na coś niezwykłego. I związanego z pasjonującą legendą. „Atlantyda Bałtyku” – to gdzieś tutaj? Jedna z większych archeologicznych zagadek Pomorza Przedniego dotyczy średniowiecznej legendy. Chodzi o losy Winety, czyli wielkiego i bogatego miasta, które miało w średniowieczu pochłonąć morze. Wineta miała znajdować się na południowym wybrzeżu Morza Bałtyckiego i nie mieć sobie równych na całym Morzu Północnym i Bałtyku. Jej mieszkańcy, wraz ze wzrostem bogactwa, stawali się coraz bardziej dumni, aroganccy i bezbożni. Ich domy były zbudowane z marmuru i wyłożone złotem, a w porcie cumowały setki statków. Legenda głosi, że w sztormową listopadową noc boska sprawiedliwość dosięgła miasto, kiedy to straszna powódź zatopiła domy i ludzi; nikt nie uniknął zagłady. Bogate miasto wraz z całą jego chwałą i przepychem zostało zniszczone w ciągu kilku godzin. Skąd czerpiemy informacje o tym miejscu? Niemiecki kronikarz Adam z Bremy w XI wieku opisywał miasto Jumne (identyfikowane z Winetą), które było największe ze wszystkich miast słowiańskich i Europy. Znajdowało się ono u ujścia Odry, na wyspie. Adam z Bremy podkreślał, że miasto było zasobne w towary nordyckich ludów. Wszystkie wskazuje, że Wineta to to samo miejsce opisywane przez Wikingów jako Jomsborg. Trzynastowieczna Saga o Jomsvikingach opisuje to miejsce jako warownię położoną na Słowiańszczyźnie. Według tej sagi miasto miał założyć duński jarl Palnatóki. Inne źródła jako …

atlantyda-d490cfe.jpg
width: 1575
height: 1050

Ekspertka: w Polsce rośnie popularność pogaństwa. Słowiańska kultura, święta i rytuały wracają do łask
type: item
date: 2026-01-03T12:45:19.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: religie
subject: słowianie
subject: tradycje
description: Według najnowszych badań pogaństwo w Polsce to dynamicznie rozwijające się zjawisko. Choć oficjalnie polskich pogan jest tylko kilka tysięcy, dr Joanna Malita-Król z Instytutu Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego sugeruje, że realna liczba wyznawców może sięgać nawet kilkunastu tysięcy i stale rośnie.
encoded: Dane ze Spisu Powszechnego z 2021 roku wskazują na ponad 4,7 tys. osób deklarujących się jako poganie, z czego większość stanowią rodzimowiercy (wyznawcy współczesnej religii słowiańskiej), choć obecni są również druidzi czy asatryjczycy. Rosnąca popularność tych praktyk jest ściśle powiązana z odrodzeniem zainteresowania słowiańskim dziedzictwem w popkulturze, modzie oraz mediach społecznościowych. Kim są współcześni polscy poganie? Dla wielu osób pogaństwo staje się odpowiedzią na rozczarowanie dominującym Kościołem Katolickim. Proces sekularyzacji nie oznacza bowiem zaniku potrzeb duchowych, lecz ich przesunięcie w stronę form mniej dogmatycznych. Według Mality-Król uczestnicy pogańskich rytuałów często opisują to doświadczenie jako poczucie „bycia w domu” i odnalezienie swojego miejsca w świecie. Wbrew stereotypom, poganie nie są grupą odizolowaną od społeczeństwa. To zróżnicowana społeczność mieszkająca głównie w miastach, obejmująca osoby o każdym poziomie wykształcenia i statusie. Cechą charakterystyczną polskich pogan jest ogromne oczytanie – zgłębianie słowiańszczyzny wymaga wiedzy, co sprawia, że w pogańskich domach często są pokaźne biblioteki. Filozofia i praktyka religijna Jedną z kluczowych cech, która odróżnia pogaństwo od religii instytucjonalnych, jest brak sztywnego zestawu dogmatów. To nie jest religia ortodoksyjna (oparta na wierze w doktryny), ale ortopraksyjna, gdzie fundamentem jest rytuał i praktyka. Duchowość ta jest głęboko osadzona w cyklu natury. Główne święta wyznaczają kluczowe momenty w roku: przesilenia (zimowe i letnie), równonoce (wiosenna i jesienna) oraz fazy cyklu wegetacyjnego. To właśnie wtedy odbywają się najważniejsze obrzędy, takie jak Jare Gody, Noc Kupały, Dziady czy Szczodre Gody. Do tego mogą dochodzić święta poświęcone poszczególnym bóstwom: święto dla Welesa z początkiem lutego, święto Peruna w lipcu, a Mokoszy w sierpniu. Rytuały towarzyszą również kluczowym etapom w życiu człowieka – narodzinom, wejściu w dorosłość, …

rodzimowiercy-7c507c2.jpg
width: 7742
height: 4923

Czym były Szczodre Gody? To słowiańskie Boże Narodzenie
type: item
date: 2025-12-17T08:43:23.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: boże narodzenie
subject: chrześcijaństwo
subject: Czas na święta
subject: polska
subject: słowianie
subject: święta
description: Wiele polskich tradycji chrześcijańskich pochodzi z wierzeń i obrzędów słowiańskich. Szczodre Gody to święto, podczas którego celebrowano przesilenie zimowe oraz zwycięstwo światła nad ciemnością. Jak wyglądało słowiańskie Boże Narodzenie?
encoded: W tym artykule: Czym są Szczodre Gody? Obchody Szczodrych Godów trwały nawet kilkanaście dni Szczodre Gody przypominają Boże Narodzenie Słowianie, którzy zamieszkiwali polskie ziemie przed przyjęciem chrztu przez Mieszka w 966 roku, byli ludem rolniczym, który szanował i wielbił przyrodę. Do tego stopnia, że ich kalendarz i wierzenia były jej podporządkowane. Chrześcijanie nazywali ich wówczas poganami. Zresztą jak wszystkich, którzy wierzyli wówczas w innych bogów. Wiara Słowian była bowiem politeistyczna. Większość z bóstw była swoistą personifikacją zjawisk i żywiołów natury. Tak Swarożyc był bogiem ognia, a Dadźbóg – słońca. Dziewanna była boginią dzikiej przyrody, księżyca i łowów, a Marzanna uosabiała wegetację, śmierć i zimę. Dla Słowian najważniejszymi bogami był Perun, władca gromowładny i Weles, który panował nad podziemiami. Czym są Szczodre Gody? Jednak nie o różnicę w wierzeniach tu chodzi, lecz podobieństwa tradycji. A tych jest wiele. Dawni Słowianie również kolędowali, żeby życzyć innym rolnikom pomyślności w Nowym Roku. Obchodzili również Śmigus-Dyngus, jako pożegnanie zimy i przywitanie wiosny. Co więcej, nasi przodkowie praktykowali święto, które do złudzenia przypomina Boże Narodzenie, drugie po Wielkanocy najważniejsze święto chrześcijan. Ponieważ Słowianie zajmowali się rolnictwem, byli uważnymi obserwatorami pogody, natury i kosmosu. Zwracali uwagę na to, jak przyroda wpływa na ich życie. Chociaż (prawdopodobnie) nie znali się na fizyce i astronomii, to z uwagą i pokorą patrzyli w niebo. Na tej podstawie potrafili zidentyfikować niektóre gwiazdy i planety oraz określić ich położenie na niebie i dopasować to do cyklu rocznego. W zależności od pory roku, składali modły różnym bóstwom i dziękowali im za dary ziemi, wody i światła. Rok obrzędowy dawnych Słowian rozpoczynał się 21 grudnia. Celebrowano w ten sposób przesilenie zimowe i zwycięstwo dnia nad nocą, światła nad ciemnością. Nasi przodkowie radowali się wtedy, ponieważ od tego momentu dni …

SzczodreGody-052e0a2.jpg
width: 1949
height: 1300

Polacy i Niemcy. Wzajemna nienawiść czy wielowiekowa współpraca? Oto jak było naprawdę
type: item
date: 2025-12-09T11:40:01.000Z
creator: Norman Davies
subject: Historia
subject: europa
subject: niemcy
subject: polacy
subject: słowianie
description: Niemcy i Polacy, tak jak ich przodkowie – plemiona germańskie i ludy słowiańskie – są i byli sąsiadami od czasów, w których koncepcje państwa terytorialnego czy jednolitego narodu jeszcze nie istniały. Przez wieki ewoluowały również ich myślenie o sobie i postawy wobec siebie nawzajem – czasem owocne bardziej, czasem mniej. Co dziś łączy te dwa narody?
encoded: Spis treści: Czy Kopernik był Polakiem? Osadnicy niemieccy w Polsce i polscy w Niemczech Miłość między Polakami i Niemcami Polskie pochodzenie Angeli Merkel? Polaków i Niemców łączy... język Dobry okres stosunków polsko-niemieckich? Wszystkie narody sąsiednie – Francuzi i Anglicy, Turkowie i Arabowie, Chińczycy i Japończycy – mają podobne historie mieszanych uczuć, w których wzajemne korzyści i ból istnieją razem. Tu, w tym krótkim szkicu o relacjach polsko-niemieckich i niemiecko-polskich, będę mówił raczej o pozytywach niż o dobrze znanej żółci. Każda strona, niestety, ma swoich demagogów, którzy wolą mówić o wrogości i nienawiści. Czy Kopernik był Polakiem? Terytorium Polski i terytorium Niemiec ciągle się zmieniało. Centra obu państwowości oddzielała zawsze szeroka strefa pograniczna, gdzie mieszkańcy utrzymali bliskie stosunki z jedną i z drugą stroną. Synem takiej strefy pogranicznej był Mikołaj Kopernik, który urodził się w Toruniu jako poddany króla polskiego zaledwie siedem lat po włączeniu miasta na skutek pokoju toruńskiego w granice państwa Jagiellonów. Żył on w czasie, kiedy świadomość narodowa była bardzo słaba, i prawdopodobnie nie zrozumiałby pytania: „Czy jesteś Polakiem, czy Niemcem?”. Mówił płynnie po polsku i po niemiecku, był wiernym poddanym króla, patriotą Prus Królewskich, które miały swoistą wspaniałą kulturę, i stworzył swoje wiekopomne dzieła w języku łacińskim. Nacjonaliści z epok późniejszych wymyślili dla niego inny wizerunek. Ojciec Kopernika był handlarzem miedzi. Urodził się w innym sektorze strefy pogranicznej. Pochodził z księstwa nyskiego (Fürstentum Neisse) leżącego na Śląsku. Obszar ten znajdował się wówczas pod panowaniem dynastii luksemburskiej władającej Czechami. Handel od zawsze był ważnym elementem stosunków międzynarodowych i międzypaństwowych. „Handel”, à propos, jest słowem niemieckim. W erze Koperników granica zachodnia Polski (czyli, uogólniając, granica polsko-czesko-niemiecka) była znacznie spokojniejsza od granicy …

shutterstock2421268951-fe0070f.jpg
width: 6720
height: 4480

Średniowieczne grodzisko Wiślan zostało Cudem Polski 2025. To wyjątkowy punkt fotograficzny i nieodkryta atrakcja Ponidzia
type: item
date: 2025-11-22T11:16:48.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: cuda polski
subject: polska zabytki
subject: słowianie
subject: Świętokrzyskie
subject: wycieczki
subject: zabytki
subject: zabytki polski
description: Obecnie spokojne i sielankowe Ponidzie było niegdyś świadkiem wyjątkowych wydarzeń historycznych. Zamieszkiwało je wojownicze plemię Wiślan, po których zostało nam niewiele śladów: jednym z nich jest ogromne Grodzisko w Stradowie – największy tego typu obiekt w Polsce. Po wygranej w „Cudach Polski 2025” ma szansę zostać ponownie odkryte przez turystów.
encoded: Grodzisko w Stradowie zostało laureatem plebiscytu „Cuda Polski 2025” organizowanym przez „National Geographic Traveler”. Reprezentant Ponidzia zwyciężył w województwie świętokrzyskim i skradł serca głosujących. To wspaniały punkt fotograficzny i miejsce owiane legendą dawnych Słowian. Jak je odwiedzić? Centrum plemienia Wiślan i największy gród wczesnośredniowieczny Grodzisko w Stradowie to największe grodzisko w Polsce, którego początki sięgają VIII–IX wieku. Archeolodzy potwierdzają, że był to centralny ośrodek władzy i administracji plemienia Wiślan, który zamieszkiwały nawet tysiące ludzi. Naukowcy sukcesu grodu upatrują w jego strategicznym położeniu oraz dostępności wody i żyznych gleb. Wały grodziska osiągają do 12 metrów wysokości i nawet 20 metrów szerokości. Z góry rozciąga się imponująca panorama na okoliczne pola Ponidzia – malowniczego regionu województwa świętokrzyskiego – a sam obiekt zachwyca rozmiarem i stanem zachowania unikatowym na skalę całego kraju. Robi kolosalne wrażenie i przenosi w czasy pierwszych Słowian. Z czego składa się grodzisko? Centrum administracyjne Wiślan – czyli plemienia zachodniosłowiańskiego z grupy plemion lechickich, zamieszkującego we wczesnym średniowieczu tereny w dorzeczu górnej Wisły – składa się z głównego grodu (tzw. Zamczyska rozciągającego się na ponad 1,5 ha) oraz trzech rozległych podgrodzi: Barzyńskiego, Mieściska i Walików, które pełniły funkcje mieszkalne i gospodarcze. Cały obszar mierzy razem 25 ha. Według badań na terenie grodziska odnaleziono pozostałości 211 wczesnośredniowiecznych obiektów. Znajdują się tu także cztery cmentarzyska, w tym jedno w obrębie Zamczyska – tam najprawdopodobniej chowano plemienną elitę. Jak odwiedzić Grodzisko w Stradowie? Grodzisko znajduje się w południowej części województwa świętokrzyskiego, w gminie Czarnocin, na wzgórzu Garbu Wodzisławskiego (352 m n.p.m.). Oddalone jest o około 60 km zarówno od Krakowa, jak i od Kielc, więc dla mieszkańców tych miast jest idealnym pomy…

projekt-8-88bea7b.jpg
width: 3240
height: 2160

Spektakularne znalezisko z jeziora Lednica. „To nie była zwykła broń”
type: item
date: 2025-11-12T14:25:56.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: broń
subject: Piastowie
subject: słowianie
subject: średniowiecze
description: Pieczołowicie wykonaną włócznię wydobyli archeolodzy z jeziora Lednica. Częściowo była pokryta złotem, srebrem i brązem oraz stopami innych metali. Przedmiot ten mógł być symbolem władzy lub służyć w czasie rytuałów.
encoded: Archeolodzy podwodni od wielu lat prowadzą badania wokół Ostrowa Lednickiego – wyspy na jeziorze Lednica między Gnieznem a Poznaniem. Od połowy X wieku znajdowała się tutaj jedna z głównych siedzib władzy państwa pierwszych Piastów. Wewnątrz grodu mieścił się zespół pałacowo-sakralny, wraz z kamiennym palatium, do którego przylegała kaplica. Od lat archeolodzy podwodni z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu przeczesują obszar wokół wyspy. Przyszedł czas na podsumowanie ostatnich prac, które zamieszczono na stronie Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. – Ten sezon miał być spokojny, a okazał się jednym z najbardziej emocjonujących w ostatnich latach – mówią badacze. Przebogata włócznia Największe emocje badaczy wzbudziło w czasie tegorocznych badań znalezisko w postaci włóczni, która określono jako „książęcą”. Całkiem nieźle zachował się grot ze skrzydełkami. Z kolei stalowe ostrze (liść) umieszczone jest na misternie zdobionej tulei, w której zachował się fragment drzewca. „Znaczna jej część – jak wykazały specjalistyczne badania – pokryta jest złotem, srebrem i brązem oraz stopami innych metali” – opisali archeolodzy. Uwagę zwraca powierzchnia tulei i skrzydełek, która jest zdobiona jest ornamentem o motywach spiralnych i triskelionowych. Widoczne są wzory ukazujące plecionkę, której ostre zakończenia przypominają pazury lub dzioby. Dopełnia je ornament punktowy w postaci rzędów drobnych kropek tworzących wypełnienie plecionkowych motywów. Z analiz specjalistycznych wynika, że włócznia pochodzi z XI wieku, a jej drzewiec wykonano z jesionu. Znaczenie odkrycia Jak wyjaśniają naukowcy, groty ze zdobioną tulejką należą do wyjątkowych okazów uzbrojenia z wczesnośredniowiecznej Europy Północnej i Wschodniej. Trzy podobne zabytki znaleziono w latach 90. XX wieku w jeziorze Lednica. Ale żadne – do tej pory – nie było tak bogate. – To nie była zwykła broń. Włócznia ta mogła pełnić funkcję symbolu władzy, insygnium wojownika wysokiego rodu lub przedmiotu o charakterze …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/11/58240880514821916972426372480935600257107204n-abe854e.jpg
width: 2048
height: 1152

Od Światowida po Babę Jagę. Najstarsze wierzenia Słowian fascynują do dziś
type: item
date: 2025-09-24T11:00:26.000Z
subject: Historia
subject: archeologia
subject: Kultura
subject: ludzie
subject: plemiona
subject: pradzieje
subject: religie
subject: słowianie
subject: wierzenia
subject: Wolny czas
description: Dawni Słowianie żyli w świecie pełnym duchów i ukrytych mocy. Wierzyli w opiekuńcze bóstwa, rusałki i mściwą Babę Jagę. Ich codzienność nierozerwalnie łączyła się z rytmem przyrody i potęgą drzew.
encoded: W tym artykule: Kult drzew i lasu Duch pól i wód Baba Jaga w wierzeniach Słowian Rytuały pogrzebowe Słowian Bogowie Słowian W pierwszych społecznościach słowiańskich obecność duchów przenikała wszystkie aspekty codzienności, a ich cześć naznaczała głęboko ludzkie życie. Zanim chrześcijaństwo zapuściło korzenie w świecie słowiańskim, rozwijały się mity, wierzenia i formy religijności związane z naturą, cyklem pór roku i życia, śmiercią i upamiętnianiem zmarłych, które pod różnymi postaciami wykazywały długą żywotność. Można zatem odtworzyć różne płaszczyzny w wierzeniach i kulcie pierwszych Słowian. Kult drzew i lasu Przede wszystkim należy zauważyć głęboką więź świata słowiańskiego z lasem i drzewami. Słowianin wierzył w istnienie duchów lasu i praktykował „kult drzew”. Od ducha lasu zależało owocne polowanie czy bezpieczeństwo bydła. W lasach, które do dziś bujnie porastają niektóre regiony świata słowiańskiego, rządził duch lasu. Słowiańskie ludy uznawały go zazwyczaj za dobrego ducha, władcę i strażnika lasu, który ustala jego współistnienie i relacje z ludźmi. W czasach historycznych przypisano mu jednak wrogość wobec człowieka i nadano mu złośliwe oblicze. Z przewodnika podróżnych mógł stać się tym, który sprowadza ich na złą drogę, a nawet jest porywaczem i ludożercą. W tych przypadkach przyjmuje on niemal diabelski charakter. Staje się bohaterem złowróżbnych spotkań, kończących się nieraz śmiercią dla tych, którzy napotkają go na swojej drodze. Duch pól i wód Podobne do ducha lasu są duch pól oraz duch wód. Duch wód może przybierać postać kobiety – rusałki – odpowiedniczki nimfy, która może pojawiać się na brzegu rzek i jezior oraz w lasach i na polach. W takiej formie postać ta została spopularyzowana przez dramat „Rusałka” Aleksandra Puszkina. Odmienna była natura ducha dendrycznego. Drzewo postrzegano w sposób antropomorficzny. Często wiązało się ono z losem osoby lub wynikiem jej przemiany. Mogło nawet przyjąć zadanie ochrony rodziny czy wspólnoty. Jeszcz…

Wierzenia-Slowian-d464a7b.jpg
width: 2160
height: 1440

Jakie jest pochodzenie Słowian? Są wyniki szeroko zakrojonych badań DNA
type: item
date: 2025-09-03T15:00:10.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: genetyka
subject: migracje
subject: słowianie
description: Migracja ze wschodu, a nie transformacja lokalnych społeczności była najważniejszym czynnikiem decydującym o powstaniu słowiańskiej Europy w V–VII wieku – wynika z szeroko zakrojonych badań genetycznych. Objęto nimi szczątki kilkuset osób.
encoded: Jest to jeden z największych sporów w polskiej archeologii: skąd wywodzą się Słowianie? Zażarte debaty trwają od wielu dekad. W jednym obozie są badacze, którzy sądzą, że Słowianie pochodzą się z obszaru dorzecza Prypeci na terenie dzisiejszej Białorusi. Stamtąd mieli rozpocząć w V–VI wieku marsz na zachód i południe Europy. Druga grupa badaczy uważa, że Słowianie mieszkali w Polsce „od zawsze” i nie ma mowy o żadnej większej migracji z innych terenów. Nowe, szeroko zakrojone badania DNA, wskazują, kto miał więcej racji. Współpraca międzynarodowa kluczem do sukcesu Międzynarodowy zespół badaczy podsumował właśnie sześcioletni projekt HistoGenes, finansowany ze środków Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych. Jego celem była rekonstrukcja dziejów Europy Środkowo-Wschodniej między V a IX wiekiem (400–900 n.e.), a więc pomiędzy upadkiem Imperium Rzymskiego a ukształtowaniem się średniowiecznej Europy. Jest to kluczowy moment, jeśli chodzi o rozprzestrzenienie się Słowian po niemal całej Europie. Projekt realizowany był we współpracy czterech partnerów wiodących (Wiedeń, Budapeszt, Lipsk oraz Princeton) przy udziale kilkudziesięciu naukowców z wielu krajów Europy, w tym z Polski. Kluczową rolę odegrali dr Joscha Gretzinger, prof. Johannes Krause i dr Zuzana Hofmanová z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka w Lipsku (a ostatnia z badaczek również z Uniwersytetu Masaryka) oraz prof. Walter Pohl z Uniwersytetu Wiedeńskiego i Austriackiej Akademii Nauk. Tysiące grobów „przemówiło” W trakcie sześciu lat przebadano 6 tys. pochówków z Austrii, Czech, Niemiec, Węgier, ale i Polski. Już sama liczba analiz wskazuje, że HistoGenes to największy projekt dotyczący historii wczesnośredniowiecznej Europy, który łączy tradycyjne badania historyczne, ustalenia archeologów i antropologów, w tym paleogenetyków. Badania nie były proste, bo pierwsze grupy Słowian, jakie zasiedlały Polskę, paliły swoich zmarłych. A to utrudnia, a w zasadzie niemal wyklucza pozyskanie DNA. W spalo…

slowianie-04f9788.png
width: 900
height: 600

Wielka Lechia to wielka ściema – co mówią nowe badania genetyków i archeologów
type: item
date: 2025-08-13T11:13:17.000Z
subject: Historia
subject: bitwa pod grunwaldem
subject: Edukacja
subject: historia
subject: polska
subject: słowianie
description: Wielka Lechia to mit, który zyskał popularność w internecie i środowiskach alternatywnych historyków. Choć może brzmieć dumnie, nie ma żadnego potwierdzenia w źródłach naukowych. Przeczytaj, skąd wzięła się teoria o potężnym słowiańskim imperium, dlaczego zyskała tylu zwolenników oraz co mówią na ten temat historycy, archeolodzy i źródła pisane.
encoded: Spis treści: Gigantyczne miasta i 3099 lat panowania – tak rzekomo wyglądało imperium Lechitów Jak teoria kosmitów przerodziła się w mit Wielkiej Lechii? Dlaczego XIX-wieczne „odkrycia” nadal karmią mity o Wielkiej Lechii? Czy Germanie to tak naprawdę Słowianie? Spór o etniczne korzenie Europy Czy genetyka potwierdza teorię Wielkiej Lechii? Eksperci mają wątpliwości Bitwa nad Tołężą a mit Wielkiej Lechii – czy geny to wystarczający dowód? Czy nad Tołężą stoczono większą bitwę niż pod Grunwaldem? Fakty kontra mity Pomorska Troja? Jak internetowe mity połączyły Słowian z Homerem Bitwa czy napad? Nowe odkrycia zmieniają obraz wydarzeń nad Tołężą Historia Słowian lubi być reinterpretowana – zwłaszcza gdy brakuje w niej wyraźnych źródeł, a to, co nieznane, zaczyna kusić swoją tajemniczością. Teoria Wielkiej Lechii to doskonały przykład zjawiska, w którym narodowa tożsamość i potrzeba dumy z przeszłości prowadzą do kreowania fikcyjnych narracji. Zwolennicy Lechii mówią o ogromnym imperium Słowian istniejącym na długo przed Piastami, jednak współczesna nauka stoi na stanowisku, że to wyłącznie mit bez oparcia w faktach. Sprawdź, skąd wzięła się ta teoria i dlaczego jest tak niebezpieczna dla rozumienia prawdziwej historii Polski. Gigantyczne miasta i 3099 lat panowania – tak rzekomo wyglądało imperium Lechitów Imperium Wielkiej Lechii istniało przez długie stulecia, opierając się zakusom Persów, Macedończyków i Rzymian. Pokój i stabilność zapewniała mu dynastia panująca nieprzerwanie 3099 lat. Na jego obszarze istniały gigantyczne miasta, takie jak Kodan (Gdańsk), Gniezno, Carodom (Kraków) i Szczyt (Szczecin). Kraj ten w odróżnieniu od reszty świata antycznego nie znał niewolnictwa. Wojenne wyprawy Lechitów pustoszyły Ateny, Rzym, Kartaginę i Konstantynopol. Na gruzach zachodniego Imperium Rzymskiego lechiccy wodzowie zakładali własne państwa. Kres istnieniu Wielkiej Lechii – i to nie od razu – położył dopiero globalny spisek niemiecko-watykański. To także wpływy Kościoła …

wielka-lechia-76c02f9.png
width: 900
height: 600

Czym zajadał się Mieszko I – archeolodzy odtworzyli posiłki pierwszych Piastów
type: item
date: 2025-08-12T13:45:21.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: jedzenie
subject: Kuchnia
subject: Piastowie
subject: słowianie
subject: średniowiecze
description: Na stołach pierwszych Piastów królowała wieprzowina, ale również ceniono ryby, w tym duże szczupaki oraz egzotyczne dziś potrawy z dziczyzny: niedźwiedzie łapy w miodzie czy zupę z ogona bobra. Odtworzenie menu sprzed tysiąca lat jest możliwe dzięki analizie niezliczonych kości ze stanowisk archeologicznych.
encoded: Spis treści: Królewska wieprzowina Ryby i świt chrześcijaństwa Nietypowe frykasy pierwszych Piastów Prof. Daniel Makowiecki Instytutu Archeologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu przebadał dziesiątki tysięcy odpadków po spożytym mięsie w miejscach kluczowych dla państwa pierwszych Piastów: na Ostrowie Tumskim w Poznaniu i Ostrowie Lednickim. – Pół żartem, pół serio mogę powiedzieć dotykałem najprawdopodobniej kości obgryzanych i przez Mieszka I i przez Bolesława Chrobrego – powiedział prof. Makowiecki w wywiadzie dla „Academii” – magazynu Polskiej Akademii Nauk. Królewska wieprzowina Z badań prof. Makowieckiego wynika, że w Wielkopolsce w czasach pierwszych Piastów dominowała wieprzowina. „I to niezależnie od stanu: jedli ją władcy, dworzanie, duchowni, wojowie, służba i kmiecie. Już w czasach plemiennych świnie dominowały na tamtych terenach, Mieszko niczego nie zmieniał, przyjął ten model i go kontynuował” – zauważył naukowiec. Skąd takie powodzenie wieprzowiny? Prof. Makowiecki zwraca uwagę na to, że locha w jednym miocie ma od kilku do kilkunastu prosiąt. A mięso świń jest soczyste i delikatne. Świnia nie ma wysokich wymagań jeśli chodzi o hodowlę – mogła być wypasana nawet w lasach, gdzie żywiła się sama na przykład żołędziami. Natomiast w innych częściach Polski hodowano przede wszystkim bydło. Ryby i świt chrześcijaństwa A co jeśli chodzi o ryby? Z pewnością nie konsumowano karpia, bo nie widać jego obecności w odkrywanych szczątkach kostnych na stanowiskach archeologicznych. W Gnieźnie archeolodzy odkryli tylko jedną kość karpia z tego okresu, a we Wrocławiu – tylko nieliczne. „Mamy bardzo solidne podstawy, by stwierdzić, że to Krzyżacy upowszechnili karpia, przynosząc z sobą technologię, doświadczenie i zwyczaj jego hodowli w fosach zamkowych, w sztucznie przygotowywanych stawach albo uzdatnianych małych zbiornikach wodnych” – wskazuje prof. Makowiecki. Zatem jakie ryby spożywano? Naukowiec wskazuje na szczupaka. „To ryba bardzo atrakcyjna pod wzgl…

shutterstock1873513402-4b6992b.jpg
width: 5785
height: 3857

Serbołużyczanie: najmniejszy naród słowiański, który nie dał się zgermanizować
type: item
date: 2025-06-15T12:35:05.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: fakty i mity
subject: niemcy
subject: słowianie
description: Łużyczanie to najmniejszy naród słowiański, który od ponad tysiąca lat zamieszkuje tereny dzisiejszych Niemiec i Polski. Poznaj ich bogatą historię, wyjątkowy język oraz kulturę, która przetrwała mimo wielu przeciwności losu.
encoded: Łużyczanie, znani również jako Serbołużyczanie, to słowiańska mniejszość etniczna zamieszkująca region Łużyc, położony na pograniczu Niemiec i Polski. Pomimo braku własnego państwa, przez wieki udało im się zachować odrębność kulturową i językową. Kim są Łużyczanie? Pochodzenie i osadnictwo Łużyczanie, znani również jako Serbołużyczanie, to słowiańska grupa etniczna należąca do zachodnich Słowian, blisko spokrewniona z Polakami, Kaszubami, Czechami i Słowakami. Zamieszkują historyczny region Łużyc, położony na pograniczu wschodnich Niemiec (kraje związkowe Saksonia i Brandenburgia) oraz zachodniej Polski. Ich przodkowie, zaliczani do tzw. Słowian Połabskich, zaczęli osiedlać się na tych terenach między VI a VII wiekiem naszej ery, podczas wielkiej ekspansji ludów słowiańskich na zachód Europy po upadku Cesarstwa Rzymskiego. Zajmowali oni wówczas tereny sięgające od rzeki Łaby na zachodzie po Bóbr i Kwisę na wschodzie, a od południowych stoków Rudaw aż po Nysę Łużycką i dolną Sprewę. Pierwsze pisemne wzmianki o Serbołużyczanach pojawiają się w „Chronicon Fredegarii” z 631 roku, gdzie wspomina się lud „Surbi” – uznawany za bezpośrednich przodków Łużyczan. Nazwa „Serbowie” (łac. Sorabi) była używana w średniowieczu na określenie kilku słowiańskich plemion nad Łabą. Jednak z czasem wyłącznie Łużyczanie zachowali tę tożsamość etniczną i językową. W okresie wczesnośredniowiecznym Łużyczanie stworzyli luźne organizacje plemienne, a następnie – w wyniku kontaktów i konfliktów z Niemcami, Czechami i Polakami – trafili pod wpływ kolejnych państw: Wielkich Moraw, Cesarstwa Niemieckiego i Królestwa Czech. Istnieją również archeologiczne ślady kultury łużyckiej, która choć wcześniejsza (datowana na epokę brązu i wczesną epokę żelaza), bywa czasem mylona z historią Łużyczan. Należy jednak zaznaczyć, że nazwa „kultura łużycka” została nadana przez archeologów i nie odnosi się bezpośrednio do współczesnych Serbołużyczan, mimo że obie grupy zajmowały podobne obszary geograficzne. Po…

Luzyczanie-GettyImages-102247312-04db03d.jpg
width: 1024
height: 683

Piastowie są ze Szkocji? „To absurdalne i błędne wnioski”
type: item
date: 2025-06-06T10:36:28.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: dna
subject: genetyka
subject: Piastowie
subject: słowianie
description: Piastowie wcale nie pochodzą ze Szkocji. Taki wniosek wyciągnięto na podstawie nieprawidłowego przypisania haplogrupy, czyli części DNA. To doprowadziło do wyciągnięcia nie tylko błędnych, co wręcz absurdalnych wniosków – uważa archeolog z UW, dr Dariusz Błaszczyk.
encoded: Spis treści: Kontrowersyjne wyniki badań DNA Jak interpretować dane? Tu jest pies pogrzebany Przyczyny błędnej interpretacji danych genetycznych Czyje szczątki? Sporo niejasności i znaków zapytania W ostatnich dniach naukowcy ogłosili na konferencji i w mediach, po trwającym ponad 10 lat oczekiwaniu, wyniki badań nad genomem Piastów. Wykonano je w ramach projektu „Dynastia i społeczeństwo państwa Piastów w świetle zintegrowanych badań historycznych, antropologicznych i genomicznych”. Mają być one opublikowane w czasopiśmie naukowym „Nature Communications”. Kontrowersyjne wyniki badań DNA Z ogłoszonych przez prof. Marka Figlerowicza i jego zespół z Instytutu Chemii i Bioorganicznej PAN w Poznaniu informacji ma wynikać, że przodkowie Piastów w linii męskiej mogli wywodzić się z obszaru dzisiejszej Szkocji. W rozmowie z National Geographic Polska prof. Figlerowicz zastrzegł, że nie musiała być to wcale duża migracja. Mogła być to nawet jedna osoba z obecnego terenu Szkocji. Te wyniki spotkały się z niedowierzaniem środowiska naukowego. – Błędy pojawiły się nie tylko w ich interpretacji, ale w samych danych, w tym w nieprawidłowym przypisaniu haplogrupy. To doprowadziło do wyciągnięcia z nich nie tylko błędnych, co wręcz absurdalnych wniosków. Niestety, mleko się wylało, a informacja poszła w świat – komentuje dla National Geographic Polska dr Dariusz Błaszczyk z Wydziału Archeologii UW. Jak interpretować dane? Tu jest pies pogrzebany Jak relacjonuje dr Błaszczyk, genetycy podali, że jako piastowskie zakwalifikowano 33 pochówki (30 mężczyzn i 3 kobiety). Wśród przebadanych próbek uznanych za piastowskie stwierdzono występowanie haplogogrupy Y-DNA R1b (w większości przypadków) i R1a (w mniejszej liczbie przypadków). Zbadane zostały linie trzech z pięciu synów Bolesława Krzywoustego. Natomiast nie udało się zbadać próbek z pokoleń wcześniejszych, niż czasy Władysława Hermana i Bolesława Krzywoustego, chociaż w świetle analiz radiowęglowych nawet ich szczątki wydają się by…

piastowie-6dcf4b4.png
width: 900
height: 600

Czy jeden z przodków Piastów wywodził się ze Szkocji? Oto, co mówią analizy DNA
type: item
date: 2025-06-03T13:56:58.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: genetyka
subject: Piastowie
subject: słowianie
description: Skąd wywodzi się dynastia Piastów? Na przestrzeni lat badacze i pasjonaci wskazywali różne kierunki: Skandynawię, Morawy czy lokalne pochodzenie. Najnowsze wyniki badań DNA zaskoczyły wszystkich.
encoded: Spis treści: Trudności w badaniach szczątków Piastów Kierunek: Szkocja Okoliczności przybycia szkockiego przodka Część ekspertów sądzi, że kropkę nad i może w końcu postawić analiza genetyczna. To ją wykonał zespół badaczy pod kierunkiem prof. Marka Figlerowicza z Instytutu Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk. Jest to projekt „Dynastia i społeczeństwo państwa Piastów w świetle zintegrowanych badań historycznych, antropologicznych i genomicznych”, finansowany przez Narodowe Centrum Nauki. Niebawem ukaże się na ten temat publikacja naukowa na łamach „Nature Communications”. Jednak rąbka tajemnicy naukowiec uchylił w czasie konferencji prasowej w Poznaniu i w rozmowie z National Geographic Polska. Trudności w badaniach szczątków Piastów Prof. Marek Figlerowicz wraz z zespołem przebadali szczątki kostne 33 osób – 30 mężczyzn i 3 kobiet. Z dużym prawdopodobieństwem zmarli należeli do przedstawicieli dynastii Piastów. Wytypowanie grobów Piastów było karkołomnym przedsięwzięciem. W wielu miejscach szczątki były wymieszane albo po otwarciu trumien, okazywało się, że są puste. Kluczowe dla projektu było przebadanie szczątków Piastów w katedrze płockiej – to największa nekropola tej dynastii. Badacze przyjrzeli się w czasie analiz chromosomowi Y. Jest przekazywany z ojca na syna. Kierunek: Szkocja Co udało się ustalić? Prawie wszystkie z dziesięciu szczątków, dla których udało się uzyskać dobrej jakości dane należały do osób z jednej linii haplogrupy Y (R1b), czyli spokrewnionych w linii ojcowskiej. Ludzie z taką haplogrupą żyją dzisiaj głównie na terenie Wielkiej Brytanii. Jest ona rzadka w pozostałych regionach Europy. Przeszukanie bazy kopalnego DNA wykazało, że osoba należąca do haplogrupy najbliżej spokrewnionej z haplogrupą piastowską i pochodząca sprzed okresu wczesnego państwa polskiego, żyła w Szkocji w VI wieku. Okoliczności przybycia szkockiego przodka Co ten wynik oznacza dla badaczy dziejów Piastów? Prof. Figlerowicz przyznaje w rozmowie z National Geogr…

szkocja-0c753dd.png
width: 900
height: 600

Najbardziej zagadkowy słowiański artefakt. Jest dowód na jego autentyczność
type: item
date: 2025-05-24T10:14:35.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: muzeum
subject: słowianie
description: Światowid ze Zbrucza od lat budzi kontrowersje wśród badaczy słowiańszczyzny. Najnowsze odkrycia, które towarzyszyły konserwacji rzeźby, rzucają nowe światło na jego autentyczność.
encoded: Spis treści: Okoliczności odkrycia idola Droga artefaktu do Krakowa Perła w muzealnych zbiorach Nowe badania i ostateczny dowód autentyczności? Mowa o mającym ponad 2,5 metra niezwykłym zabytku zwanym też Światowidem. Jego cztery ściany zdobią przedstawienia bóstw. Do odkrycia statuy doszło w rzece Zbrucz w 1848 roku, na ówczesnym pograniczu austriacko-rosyjskim, a obecnie – w Ukrainie. Okoliczności odkrycia idola „Po obu stronach Zbrucza krążyły zatem nieustannie czujne wojskowe patrole. I właśnie dwóch takich strażników pełniących służbę na zalesionym austriackim (czyli prawym) brzegu, w okolicach osady Husiatyń, wypatrzyło w nurcie rzeki coś niepokojącego. Nad falami Zbrucza unosiła się podskakująca głowa topielca w kapeluszu! Jeden z wartowników bez namysłu wskoczył do rzeki, w tym miejscu dość głębokiej, tylko po to, aby przekonać się, że widoczna z brzegu ludzka twarz należy do czterogłowego posągu…” – opisuje Jakub Kuza w książce „Genialnie zmyślone? Skarby, fałszerstwa, mistyfikacje”. Autor zastrzega, że jest też inna wersja odkrycia zabytku – mieli tego dokonać pastuszkowie. Posąg trafił w końcu do Mieczysława Potockiego, który mieszkał nieopodal. Rozpoznał w figurze słowiańskiego boga z X wieku i nazwał go Światowidem. „Wobec jego planów posadzenia pamiątki pogańskiej przeszłości na eksponowanym szańcu bogobojni włościanie mieli oświadczyć: Jeśli pan postawi jakiegoś Turka, to my go w kawałki rozbijemy” – przytacza historię Kuza. Droga artefaktu do Krakowa W 1850 roku Towarzystwo Naukowe Krakowskie szukało „pamiątek narodowych i zabytków” do planowanego muzeum starożytności. Informacja o odkryciu 2,5-metrowego, pieczołowicie zdobionego posągu, zelektryzowała muzealników. Chcieli go mieć! „Sam Światowid dotarł do miasta 12 maja, wzbudzając prawdziwą sensację. Widząc toczący się powoli wóz ze słowiańskim bożkiem, niektórzy z mieszkańców na wszelki wypadek zapalali w oknach gromnice, dewotki żegnały się dla ochrony przed „antychrystem” (tym bardziej, że powit…

idol-3bec52c.png
width: 900
height: 600

Rowerowa podróż do kolebki chrześcijaństwa Słowian. Odkrywamy Morawskie Betlejem
type: item
date: 2025-04-17T10:57:32.000Z
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: betlejem
subject: chrześcijaństwo
subject: czechy
subject: rowery
subject: słowianie
description: Wyprawa na Morawy to podróż do początków słowiańskiej cywilizacji. Właśnie tutaj, w IX wieku, w Velehradzie powstało Państwo Wielkomorawskie, uznawane za kolebkę chrześcijaństwa wśród Słowian.
encoded: W tym artykule: Stromo, stromo, stromo Morawskie Betlejem Pałac Amadeusza Przełęcz Pustevny to najczęściej odwiedzane miejsce po czeskiej stronie Beskidów. Swoją nazwę zawdzięcza pustelnikom, którzy żyli tam aż do 1874 r. Już pod koniec XIX w. czeskie stowarzyszenie turystyczne postawiło tam pierwsze schronisko. Dziś jest ich kilka, ale największe wrażenie wciąż robi to zaprojektowane pod koniec XIX w. przez znanego architekta i miłośnika kultury ludowej Dušana Jurkoviča. Poza tym jest tu mnóstwo kramów z pamiątkami i punktów małej gastronomii. Najpopularniejsza trasa spacerowa wiedzie z przełęczy Pustevny i kończy się na szczycie góry Radhošť na wysokości 1129 m n.p.m. Tam, jak mówi legenda, składano dary słowiańskiemu bóstwu Radegastowi. Po drodze stoi kilkumetrowy posąg Radegasta z lat 20. XX w. Zdjęcia na jego tle to obowiązkowy punkt każdej wycieczki. Naszej także. Stromo, stromo, stromo Bardziej od legend interesują nas jednak szlaki rowerowe. Zaczynamy od szaleńczego zjazdu na… kołobieżkach, czyli hulajnogach. Można je niedrogo wypożyczyć i zjechać do dolnej stacji wyciągu krzesełkowego. Od tych, które spotykamy na ulicach miast, różnią się dużo większymi kołami. Szlak liczy ok. 6 km, zaczyna się na wysokości 1020 m n.p.m., a kończy na 620 m. Różnica wzniesień wynosi więc aż 400 m! Trasa wiedzie asfaltową drogą przez las i jest bardzo łatwa, ale zjazd zajmuje nam sporo czasu. Nie mamy doświadczenia w zjazdach takimi hulajnogami, nie obywa się więc bez wywrotek. Komu żal pieniędzy, może tę trasę pokonać rowerem, a potem wrócić wyciągiem na górę. Ale frajda z jazdy kołobieżkami jest dużo większa. Jeszcze więcej adrenaliny dostarcza zjazd rowerem do miejscowości Horní Bečva. Kiedy staję na początku trasy i spoglądam dół – zamieram. Jest naprawdę bardzo, bardzo stromo… Martin, nasz czeski przewodnik, nie uprzedził wcześniej, że będziemy zjeżdżali singletrackiem, a więc wąską leśną ścieżką, która wije się między drzewami. – Cały czas musicie balansować ciałem, nie…

FABRIC-KOLAZ-32-21-8403d42.png
width: 900
height: 600

Co naprawdę wiemy o wczesnych „polskich” plemionach? Prawda zaskakuje
type: item
date: 2025-02-24T11:39:40.000Z
subject: Historia
subject: archeologia
subject: historia polski
subject: Piastowie
subject: polska
subject: pradzieje
subject: słowianie
description: Żadnych Polan nigdy nie było, bo nie ma jakichkolwiek wiarygodnych dowodów ich istnienia. Brak polańskiego kamienia węgielnego naszego mitu narodowotwórczego nie jest jedynym problemem osłabiającym tradycyjny fundament „polskości”.
encoded: Spis treści: Polanie są w podręcznikach. Ale czy istnieli? Co wiemy o Wiślanach? Opolanie jako konstrukt historiograficzny Polanie są obecni na każdej mapie prezentującej dorzecza Wisły i Odry sprzed czasów Mieszka I i w niemal każdym tekście omawiającym początki naszej państwowości. Wiekopomną zasługą tego plemienia miało być stworzenie warunków do budowy państwa, w którym rządy objęła „polańska” dynastia Piastów, oraz użyczenie swojej nazwy temu państwu i jego mieszkańcom. Polanie są w podręcznikach. Ale czy istnieli? Fundamentalną rolą, jaką odegrali w nadaniu ostatecznego impulsu procesowi budowania tożsamości narodowej Polaków, Polanie zasłużyli sobie na prominentne miejsce we wszystkich podręcznikach historii Polski. Zna ich każdy, kto pamięta ze szkoły choćby zarys początków państwa. Niestety, krytyczne spojrzenie na dostępne źródła musi doprowadzić do zaskakującego wniosku, że żadnych Polan nigdy nie było, bo nie ma jakichkolwiek wiarygodnych dowodów ich istnienia! Radykalizm tej opinii jest prostą konsekwencją przeglądu najstarszych źródeł. Wśród nazw zbiorczych (etnonimów) nie znajdziemy bowiem przed pojawieniem się państwa piastowskiego ani śladu Polan. Palani, Poliani, Poleni czy Poloni pojawiają się dopiero w tekstach napisanych około roku 1000 i nie odnoszą się bynajmniej do jakiegoś „plemienia”, lecz określają poddanych Bolesława Chrobrego. Była to więc nazwa raczej polityczna niż etniczna. Długotrwałe powtarzanie hipotezy polańskiej, która miała objaśniać pochodzenie nazwy całego kraju (Polonia) i jego mieszkańców (Poloni), zamazało wszelkie wątpliwości i nabrało cech przekonania, że tak powinno było być. Jako wygodne narzędzie objaśniania początków państwowości to wymyślone plemię było więc poza wszelką krytyką. Usunięcie go z czasów przedpiastowskich skutkuje bowiem pojawieniem się ziejącej pustki w samym środku mapy wypełnionej przez mediewistów rozmaitymi „plemionami prapolskimi”. Tę bolesną stratę próbuje się zanegować lub zrekompensować przez d…

polanie-nie-istnieli-d51603f.png
width: 1200
height: 630

Podcast National Geographic: Kto żył na ziemiach Polski przed tysiącem lat?
type: item
date: 2025-01-31T14:01:39.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Podcasty
subject: archeologia
subject: historia
subject: historia polski
subject: polska
subject: słowianie
subject: Wolny czas
description: Co wiemy o ludach zamieszkujących Polskę przed powstaniem państwa Piastów? Historia pierwszego tysiąclecia naszej ziemi kryje wiele tajemnic. W podcaście National Geographic wraz z dr. Michałem Morysem-Twardowskim przyglądamy się dawnym plemionom i ich wpływowi na przyszłość regionu.
encoded: W tym artykule: Skąd pochodzą Słowianie? Barbarica, czyli Polska w pierwszych wiekach naszej ery Nie tylko Słowianie, ale też Germanie Archeolodzy często zaprzątają sobie głowę pytaniem, o początki określonej kultury lub genezę danego ludu. To temat trudny, bo wymaga interdyscyplinarnych badań. Czy możliwe jest na przykład wskazanie kolebki Słowian? Skąd pochodzą Słowianie? Co działo się na obecnych terenach Polski w pierwszym tysiącleciu, ale jeszcze przed nastaniem państwa Mieszka I w drugiej połowie X wieku? Czy obszar ten aż do pojawienia się Słowian, mniej więcej w połowie pierwszego tysiąclecia, był zupełnie pusty i nikt tutaj nie mieszkał? A może wręcz przeciwnie – teren ten zasiedlała mozaika ludów? Ten temat jest słabo znany w powszechnej świadomości, ale archeolodzy prowadzą liczne badania dotyczące tego, co działo się w pierwszych wiekach naszej ery miedzy Wisłą a Odrą. Również historycy wiedzą o tym epizodzie w dziejach obecnych ziem polskich coraz więcej. Barbarica, czyli Polska w pierwszych wiekach naszej ery Informacje historyczne na temat pierwszych Słowian i innych ludów na naszych ziemiach zebrał dr Michael Morys-Twarowski w książce pt. „Barbarica. Tysiąc lat zapomnianej historii ziem polskich”, która ukazała się nakładem wydawnictwa Znak Horyzont. Kluczowymi informacjami na temat swoich ustaleń dzieli się w naszym podcaście. Morys-Twarowski jest doktorem historii, prawnikiem i amerykanistą. Ukończył Uniwersytet Jagielloński w Krakowie. Napisał kilka popularnonaukowych książek, m.in. „Polskie imperium” i „Dzieje księstwa cieszyńskiego” oraz ponad 100 artykułów popularnonaukowych. Nasz gość zastrzega, że zajmuje się w najnowszej książce historią Polski w znaczeniu geograficznym i w granicach, jakie nasz kraj zajmuje od 1945 roku. – To nie jest tak, że historia Polski zaczyna się w I czy w II wieku – zastrzega dr Morys-Twarowski. W co wierzyli dawni Słowianie? Poznaj ich najstarsze wierzenia i kulty Dawni Słowianie byli ściśle związani z przyrodą i d…

NG-Podcast-Polska1000-YouTube-v1a-0502564.jpg
width: 1280
height: 720

Czy istniały słowiańskie megaosady? Oto, co nauka mówi na ten temat
type: item
date: 2024-12-11T12:19:47.000Z
subject: Historia
subject: archeologia
subject: architektura
subject: europa
subject: odkrycia archeologiczne
subject: słowianie
subject: średniowiecze
description: W VIII wieku Słowianie zasiedlali olbrzymie obszary Europy, które dziś należą do wielu państw. Czy ich kilkumilionowa populacja mieszkała w megaosadach? Co wiemy o osiedlach naszych słowiańskich przodków?
encoded: Spis treści: Słowiańskie megaosady – prawda czy mit? Jak wyglądały wczesnosłowiańskie wioski? Osady wczesnych Słowian. Nadal sporo znaków zapytania Czasem przeczytacie w internecie, że przed powstaniem państwa Piastów na polskich ziemiach istniała wielka i potężna cywilizacja. Zdaniem niektórych była to Wielka Lechia, chociaż naukowcy nie znaleźli na nią żadnych dowodów. Jej zwolennicy uważają, że istniały również wielkie słowiańskie miasta. A jaka jest prawda? Słowiańskie megaosady – prawda czy mit? Przyjrzyjmy się temu, co wiemy na temat tego, co działo się w naszej części Europy w drugiej połowie I tysiąclecia. Wówczas duże obszary były zajęte już przez Słowian. Do dzisiaj naukowcy spierają się o to, skąd się wywodzą i gdzie znajduje się ich kolebka. Pewne wskazówki dają nam badania genetyczne Słowian. Naukowcy są zgodni, że Słowianie zasiedlali w VIII wieku olbrzymie terytorium, rozciągające się od dzisiejszej Rosji na wschodzie po Niemcy na zachodzie i Bałkany na południu. Czy faktycznie tworzyli megaosady? „W typowej wiosce słowiańskiej z wczesnego średniowiecza stało tylko kilka domostw. Osada z więcej niż dziesięcioma chatami musiała już uchodzić za dużą, nawet bardzo” – pisze Kamil Janicki w książce „Cywilizacja Słowian”. Niektóre osady chronione były palisadami. Z reguły zakładano je przy rzekach, jeziorach lub terenach podmokłych. Jak wyglądały wczesnosłowiańskie wioski? Z naszej perspektywy osady wczesnych Słowian były bardzo proste. Ich wygląd różnił się w zależności od obszaru, na którym powstawały. Na terenach stepowych do wznoszenia chat korzystano ze słomy, gałęzi wierzbowych i błota. Natomiast tam, gdzie był dostęp do drewna, czyli między innymi na obszarze obecnej Polski, wykonywano półziemianki. Były to domostwa częściowo wkopane w ziemię. Ich górna część składała się z drewna. Powierzchnia domów była niewielka. Z reguły osiągały od kilku do kilkunastu metrów kwadratowych, co przywodzi na myśl dzisiejsze mikrokawalerki, które mają nawet zaledwie …

Biskupin.Wioskapiastowska1-3770078.jpg
width: 1200
height: 796

To dlatego Słowianie nie zostali mocarstwem. Historycy nie mają wątpliwości
type: item
date: 2024-12-04T10:29:32.000Z
subject: Historia
subject: cesarz
subject: historia
subject: słowianie
description: Zanim Słowianie zbudowali własne państwa, bez kompleksów atakowali silniejsze od siebie Cesarstwo Bizantyjskie. Wiele razy oblegali mury Konstantynopola. Gdyby nie plemienne waśnie, stworzyliby mocarstwo.
encoded: Spis treści: Słowianie chętnie zmieniali swoje miejsca osad Brak ekspansji i najazd trudnego ludu Niestali sojusznicy Słowianie jak nikt inny zagrozili mieszkańcom Konstantynopola Krótka kariera Samona Byli skłóceni, ale nadal groźni Jeszcze się taki nie urodził i nie pojawił pod słońcem, kto by potrafił ujarzmić naszą potęgę. Myśmy przywykli do tego, aby panować nad cudzymi ziemiami, a nie, by kto inny nad naszą. I tego jesteśmy pewni, póki istnieje wojna i miecz – powiedział Dauritas, wódz Sklawinów, gdy w 578 r. na jego dwór przybyło awarskie poselstwo z nakazem płacenia podatku. Porywczy Dauritas nie tylko odmówił podporządkowania się Awarom, ale wbrew przyjętym zwyczajom kazał posłów zamordować i sam wyruszył na łupieżczą wyprawę. W VI i VII w. hordy słowiańskich plemion pustoszyły greckie i bizantyjskie miasta, mordując bez litości ich mieszkańców. Mury kruszyli machinami oblężniczymi, a obrońców zmuszali do ucieczki, zasypując ich chmarą strzał. Kulminacją słowiańskiej ekspansji było wysłanie w 626 r. kilkudziesięciotysięcznej armii w kierunku Konstantynopola, który oblegano przez wiele dni. Taki obraz jest daleki od powszechnego wyobrażenia o naszych praprzodkach. Podręczniki szkolne pełne są opowieści o łagodnych i utrzymujących się z rolnictwa Słowianach, tymczasem wąsatym wojownikom z ich temperamentem bliżej było do Galów czy wikingów niż uprawiających ziemię nomadów. – W zdobytym kraju mordowali w okrutny sposób mężczyzn i zaganiali do niewoli dzieci i kobiety, niszcząc dobytek, którego nie mogli zabrać – pisał o nich historyk Prokopiusz z Cezarei w VI w. Takie działania budziły uzasadniony strach. Słowianie chętnie zmieniali swoje miejsca osad Źródła historyczne wspominają, że Słowianie pojawili się w Europie z początkiem VI w. n.e. Zajmowali wtedy tereny na północ od Dunaju, wypuszczając się z czasem coraz odważniej we wszystkich kierunkach. Zajęli dorzecze Wisły i Odry, kraj nad Dunajem, Kotlinę Czeską, wyszli nad Bałtyk u ujścia Odry i Łaby, założyl…

Atak-na-Konstantynopol-566d421.jpg
width: 1066
height: 764

Jeszcze przed chrztem Polski Słowianie dotarli do Maroka. Służyli w gwardii emira Nekoru
type: item
date: 2024-11-16T10:26:49.000Z
subject: Historia
subject: niewolnictwo
subject: polska
subject: słowianie
subject: średniowiecze
description: Kilkadziesiąt lat przed chrztem Polski o Słowianach stało się głośno w… Maroku. Złożona z nich gwardia emira Nekoru zbuntowała się i założyła w górach własną twierdzę. Jej śladów szukają dziś polscy archeolodzy.
encoded: Spis treści: Słowianie zostali niewolnikami Jak Słowianie trafili do Hiszpanii? Bunt słowiańskiej gwardii Przełomowe badania polskich archeologów Archeolodzy ustalili konkretny punkt odniesienia Sprawa dla etnografa Ewentualne odkrycie wczesnośredniowiecznej osady słowiańskiej w Maroku nie dorówna może rangą odnalezieniu grobowca Tutenchamona, brzmi jednak na tyle intrygująco, że przyciąga uwagę. Nic dziwnego, że polscy archeolodzy postanowili podjąć takie wyzwanie. Tym bardziej że historia powstania tej „twierdzy Słowian” to gotowy scenariusz na film. Jest tam wszystko: niewolniczy wyzysk, bunt i odwaga śmiałków, którzy z bronią w ręku postanowili odzyskać wolność. Ta opowieść daje również wgląd w zaskakujące dzieje Słowian kilkanaście wieków temu. Słowianie zostali niewolnikami Nasi „przodkowie” w Maroku? Czy to w ogóle możliwe? Jakim cudem? W IX w. Słowianie zamieszkiwali już olbrzymie obszary Europy, od Łaby po Wołgę, od Bałtyku po Bałkany. Tej nieprawdopodobnej ekspansji jak cień towarzyszyło drugie zjawisko – handel ludźmi. Przez kilka stuleci to Słowiańszczyzna zapewniała nieustający strumień żywego towaru płynący na targi od Hiszpanii po tereny Bliskiego Wschodu. Słowianie byli brani w niewolę przez innych lub sami sprzedawali pobratymców z sąsiednich plemion. Musiało to być zjawisko masowe, dotykające przynajmniej dziesiątków tysięcy ludzi. W pewnym momencie w niewoli znajdowało się tylu Słowian, że stali się wręcz synonimem niewolnika. Słowo servus w łacinie klasycznej oznaczające niewolnika zostało z czasem wyparte przez określenie sclavus. Podobne zjawisko zaszło również w grece. Także Arabowie bardzo szybko zaadaptowali to słowo na określenie niewolnika (saqaliba). Kres niewolnictwu na Słowiańszczyźnie położy dopiero stopniowa chrystianizacja tych ziem. Zanim to nastąpiło, żywy towar trafiał niekiedy w miejsca bardzo egzotyczne. Na terenach muzułmańskich niewolnicy z północy zwracali uwagę swoim wyglądem. Jasne włosy, rumiana cera budziły zainteresowani…

Slowanie-podczas-pracy-3995913.jpg
width: 3470
height: 2380

W Niemczech odkryto słowiańską osadę i cmentarzysko. Dwa groby były wyjątkowe
type: item
date: 2024-08-09T15:35:00.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: historia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: słowianie
subject: Społeczeństwo
subject: średniowiecze
description: Niemieccy archeolodzy odnaleźli ślady osady sprzed ponad 1000 lat. Prawdopodobnie była zamieszkiwana przez Słowian. Znajdowała się pomiędzy Magdenburgiem a Lipskiem.
encoded: W tym artykule: Słowiańska osada niedaleko Berlina Słowianie zajmowali się obróbką żelaza i tworzeniem tekstyliów Grób dziecka chorującego na wodogłowie Naukowcy z Państwowego Urzędu Ochrony Zabytków i Archeologii prowadzili wykopaliska na stanowisku nieopodal miasta Wettin-Löbejün, które znajduje się w kraju związkowym Saksonia-Anhalt w Niemczech. Archeolodzy prowadzili swoje prace na terenie, na którym wkrótce zostanie położona linia energetyczna. Wykonywali więc swoje Rutynowie obowiązki. Jednak prawdopodobnie żaden z badaczy nie spodziewał się, że odnajdą istną skarbnicę średniowiecznych skarbów. Słowiańska osada niedaleko Berlina Badacze odnaleźli pozostałości słowiańskiej osady z sąsiadującym z nią cmentarzyskiem z XI–XI wieku n.e. – Tereny te charakteryzują się niezwykle żyznymi glebami i były intensywnie zasiedlone w czasach prehistorycznych. Odkąd ludzie po raz pierwszy osiedlili się na stałe w tym regionie około 7500 lat temu, decydującym czynnikiem przy wyborze lokalizacji osadnictwa była właśnie jakość tamtejszych ziem – napisali w oświadczeniu niemieccy archeolodzy. I rzeczywiście w Saksonii-Anhalt archeolodzy zidentyfikowali ponad 300 osad z okresu prehistorycznego. W tym przypadku mamy do czynienia ze stanowiskiem średniowiecznym, co pokazuje ciągłość osadnictwa w regionie przez tysiące lat. – Odkrycie słowiańskiej osady wraz z powiązanym cmentarzyskiem dostarcza jednak nowych, interesujących informacji na temat osadnictwa w regionie w tym okresie średniowiecznego – twierdzą badacze. Słowianie zajmowali się obróbką żelaza i tworzeniem tekstyliów W nowo odkrytej wiosce można wyróżnić dwie fazy osadnictwa. We wcześniejszej fazie jej teren chroniony był przekopem o szerokości czterech metrów. Z kolei w drugiej fazie zlikwidowano to umocnienie. Osada składała się z pojedynczych zagród otoczonych mniejszymi rowami o szerokości około 0,5 metra. – Do szczególnych znalezisk z terenu osady należy wliczyć paciorek oraz bransoletkę z brązu – przekazali uczeni. W…

slowianska-osada-w-niemczech-9b8801c.png
width: 1200
height: 630