5 najpiękniejszych plaż blisko Polski. Turkusowa woda jest bliżej, niż myślisz
Majestatyczne, urokliwe i co ważne – w zasięgu podróży samochodem. Oto zestawienie pięciu zagranicznych plaż położonych stosunkowo blisko Polski, które potrafią zachwycić. To idealne kierunki dla tych, którzy szukają pięknych widoków krok dalej.
Chociaż polskie wybrzeże za każdym razem zachwyca tak samo, warto czasem pójść krok dalej i zajrzeć do naszych najbliższych sąsiadów, a także do nieco dalszych krajów, aby zobaczyć jedne z najpiękniejszych europejskich krajobrazów. Każde z tych miejsc jest inne i każde na swój sposób wyjątkowe. Oto pięć najpiękniejszych plaż poza granicami Polski, do których można dotrzeć samochodem. Centralna plaża w Juodkrantė (Litwa) Po drugiej stronie naszej granicy znajduje się niepozorny skarb. Centralna plaża w Juodkrantė leży niedaleko Neryngi, w okręgu kłajpedzkim, na Mierzei Kurońskiej. Jej położenie jest nietuzinkowe, ponieważ znajduje się między dwoma rozległymi akwenami – Morzem Bałtyckim i Zalewem Kurońskim. Już sam ten widok sprawia, że naprawdę warto odwiedzić to miejsce. Dlaczego jednak właśnie tę plażę, skoro po drodze można znaleźć wiele innych? Centralna plaża w Juodkrantė otrzymała certyfikat Blue Flag, czyli prestiżowe międzynarodowe wyróżnienie przyznawane kąpieliskom i marinom spełniającym wysokie standardy jakości wody, bezpieczeństwa oraz edukacji ekologicznej. To wyróżnienie, świadczy o wysokiej jakości tego miejsca, a przy tym jest naprawdę piękne. Liepājas pludmale (Łotwa) To druga propozycja plaży nad Bałtykiem, tym razem na wybrzeżu Łotwy. Jej atrakcyjność doceniali już w XIX wieku europejscy arystokraci, a niektóre źródła wspominają, że w tych okolicach odpoczywała również rodzina rosyjskiego cara. Nic dziwnego. Plaża w Lipawie jest rozległa – przy dobrej pogodzie ma od 50 do nawet 80 metrów szerokości i około 8 kilometrów długości. Pokrywa ją wyjątkowo drobny, jasny piasek. Potwierdzeniem jej jakości jest również certyfikat Blue Flag, którym wyróżniono oficjalne dwa kąpieliska w tym rejonie. Ponadto ta szeroka, piaszczysta plaża jest idealnym miejscem zarówno do uprawiania sportów wodnych, jak i do poszukiwania po burzliwej pogodzie bursztynów. St. Peter-Ording Strand (Niemcy) To plaża znajdująca się na wybrzeżu naszego zachodniego sąsiada, tym razem jednak nad Morzem Północnym. To kierunek dla tych, którzy są gotowi oddalić się od linii brzegowej Bałtyku, by zobaczyć zupełnie inny krajobraz. St. Peter-Ording Strand zachwyca około 12-kilometrową, piaszczystą plażą, szerokimi wydmami, lasami sosnowymi i charakterystycznymi domami na palach. Woda w tym rejonie bywa stosunkowo płytka, dlatego można pozwolić sobie na długie spacery brzegiem morza. To miejsce pełne równowagi, w którym każdy znajdzie coś dla siebie – zarówno rodziny z dziećmi, jak i osoby szukające ciszy, przestrzeni oraz oddechu. A trzeba zaznaczyć, że to miejsce znane z idealnych warunków do windsurfingu oraz przejażdżek konnych. Mesečev zaliv (Słowenia) Linia wybrzeża Słowenii jest niezwykle krótka, ale także tutaj znajduje się prawdziwa perełka wśród plaż Morza Adriatyckiego, położona między granicami Włoch i Chorwacji. Plaża Mesečev zaliv, znana również jako Moon Bay, znajduje się w Parku Krajobrazowym Strunjan. Chociaż nie da się do niej dojechać bezpośrednio samochodem, właśnie to jest jednym z uroków tego miejsca. Na plażę prowadzi krótka trasa piesza. Nie jest szczególnie wymagająca, według przewodników przeznaczona nawet dla małych dzieci, ale wystarcza, by zniechęcić część mniej zdeterminowanych turystów. To właśnie stąd rozpościera się jeden z najpiękniejszych widoków na zatokę i wysoki klif. Dodatkowo, ze względu na nieoczywiste położenie, plaża zachowała dziki, spokojny charakter. To idealne miejsce dla tych, którzy wolą odpoczynek z dala od barów, głośnych kurortów i tłumów. Plaża Podrače (Chorwacja) Podrače to najdalej położona plaża ze wszystkich propozycji. Chociaż droga zajmuje więcej czasu, warto o niej pomyśleć, zwłaszcza jeśli ktoś planuje samochodową podróż do Chorwacji. Nie mogło jej zabraknąć w tym zestawieniu, ponieważ w rankingu Europe’s 50 Best Beaches 2026 zajęła 14. miejsce. To jedna z najbliżej położonych Polski plaż, które znalazły się w tym zestawieniu. Podrače leży w malowniczej miejscowości Brela w Chorwacji, tuż przy słynnej plaży Punta Rata. Swoją międzynarodową popularność zyskała między innymi dzięki licznym rekomendacjom i zdjęciom, które pokazują ją jako jedno z najbardziej fotogenicznych miejsc nad Adriatykiem. Chociaż jest niewielka, nie bez powodu uchodzi za jedną z najpiękniejszych chorwackich plaż. Krystalicznie czysta woda, jasny żwir, turkusowa zatoka i chorwackie słońce tworzą krajobraz, który trudno zapomnieć. Źródła: Zeach.net, Go To Baltic, Beach Atlas, Videsfonds.lv, Muaka Travels, Vnaravi.si, Croatia.hr, Brela.hr, World’s 50 Best Beaches Nasza autorka Gabriela Celińska Dziennikarka i studentka psychologii. Najchętniej opowiada historie na styku człowieka, miejsca i doświadczenia – pisząc o psychologii oraz podróżach. Jej największą pasją jest fotografia, szczególnie podróżnicza i kulinarna, dzięki której zatrzymuje chwile, smaki oraz emocje. Zakochana w Hiszpanii, nieustannie poszukuje inspiracji w kulturze, ludziach i codziennych historiach.
6 niezwykłych jezior w Europie, które warto odkryć, zanim staną się popularne
Nie trzeba jechać nad Como, ani stać w kolejce do najpopularniejszych punktów widokowych nad jeziorem Bled, by poczuć magię wakacji nad jeziorem. Tych sześć europejskich akwenów oferuje wszystko, czego szukamy latem: wodę, góry, naturę i przestrzeń.
Wakacje nad jeziorem mają w sobie niepodważalny urok: poranna mgła unosząca się nad wodą, długie kąpiele, niespieszne rejsy łodzią i sylwetki gór odbijające się w lustrzanej tafli. Wiele europejskich akwenów nie pozostaje jednak tajemnicą na długo. Na szczęście nasz kontynent skrywa mnóstwo mniej znanych alternatyw – od zasilanego wodami lodowcowymi słoweńskiego jeziora Bohinj po usiane urokliwymi cerkwiami jezioro Ochrydzkie w Macedonii Północnej. Jezioro Bohinj, Słowenia Poproś kogoś o wskazanie jeziora w Słowenii, a najpewniej usłyszysz „Bled”. To pocztówkowy klasyk z maleńką wysepką i kościołem pośrodku. Poproś o drugie, a prawdopodobnie zapadnie niezręczna cisza. To doskonała wiadomość dla tych, którzy zdążyli już poznać większą, dzikszą i równie piękną siostrę Bledu – Bohinj. Położone zaledwie 30 minut jazdy samochodem dalej, wygląda jak jezioro z dziecięcych marzeń: spokojna, krystalicznie czysta woda zasilana prosto z otaczających je gór, zalesione brzegi, zaciszne zatoczki i łagodnie opadające plaże. Można tu stać i po prostu zachwycać się widokiem, ale Bohinj to w równym stopniu żywy obraz, co naturalny plac zabaw. Tutejsze centra aktywności i wypożyczalnie sprzętu zaspokoją potrzeby każdego – od wędrowców, wspinaczy i grotołazów po kolarzy górskich oraz miłośników kajaków czy desek SUP. Liczący sobie ponad 11 kilometrów szlak wokół brzegu zachwyca, szczególnie na odcinku biegnącym wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża. Najbardziej satysfakcjonujące widoki gwarantują jednak górskie ścieżki pnące się w górę z trzech stron jeziora. Ambitni piechurzy mogą ruszyć na zachód, mijając potężną kaskadę wodospadu Savica i kierując się ku położonemu kilkaset metrów wyżej płaskowyżowi Komna (jeśli zostaniesz na noc w tutejszym schronisku, o poranku powita cię wschód słońca odbijający się w tafli jeziora). Łatwiejszy szlak zatacza pętlę wokół szczytu Vogar w północno-wschodnim narożniku, prowadząc do spektakularnego punktu widokowego, który służy jako rampa startowa dla paralotniarzy. Masz w sobie żyłkę poszukiwacza przygód? Na miejscu dostępne są loty w tandemie. Ennerdale Water, Wielka Brytania Gdyby choć jeden procent turystów odwiedzających takie magnesy Lake District jak Windermere dotarł nad Ennerdale Water, byłoby to spore zaskoczenie. To najbardziej wysunięte na zachód i prawdopodobnie najspokojniejsze jezioro w tym najsłynniejszym parku narodowym Wielkiej Brytanii. Mała kumbryjska osada Ennerdale Bridge – z dwoma pubami i ujmującym brakiem pośpiechu – leży niespełna kilometr na zachód. Jest ona jednak tętniącą życiem metropolią w porównaniu z tym, co czeka cię dalej, gdy ruszysz na wschód, w głąb dzikiej doliny Ennerdale. A czeka cię marsz, ponieważ ścieżka biegnąca wzdłuż północnego brzegu jeziora szybko się kończy, daleko przed kultowym schroniskiem YHA Black Sail, usytuowanym w kompletnej i urzekającej samotności u wrót doliny. Jak to w Kumbrii, pogoda nie daje gwarancji. Jeśli jednak dopisze ci szczęście i trafisz na bezwietrzny, słoneczny dzień, trudno o bardziej spektakularny widok niż majestatyczny amfiteatr szczytów – Pillar (892 m n.p.m.), Steeple (819 m n.p.m.) czy Kirk Fell (802 m n.p.m.) – idealnie odbijający się w nieruchomej toni tego odizolowanego, polodowcowego jeziora. Jeśli tylko masz okazję, zejdź na wodę: deski SUP, pakrafty i wszelkie inne jednostki bezsilnikowe są tu mile widziane. Warto też przespacerować się malowniczą, falującą ścieżką wzdłuż południowego brzegu, wypatrując objuczonych ciężkimi plecakami piechurów. To pasjonaci przemierzający Coast to Coast – najnowszy oficjalny szlak narodowy Wielkiej Brytanii, który przecina tę dolinę. Jezioro Saimaa, Finlandia Szacuje się, że aż 80 procent powierzchni Finlandii pokrywają na lasy i jeziora, a jezioro Saimaa oferuje jedno i drugie w ogromnej obfitości. Mając powierzchnię ponad 4400 kilometrów kwadratowych, uznawane jest za największe jezioro w kraju – choć trudno wyobrazić sobie taką mozaikę akwenów, zatok, kanałów i wysp jako jeden spójny organizm. W tym wodnym labiryncie tętni życie o wręcz oszałamiającej różnorodności: od wydr i rybołowów, przez jelenie wirginijskie i dzięcioły białogrzbiete, aż po wilki i dziki. Wszechobecne są tu również łosie. Jako doskonali pływacy, często dają się zauważyć, gdy z rozdętymi chrapami z impetem prują wodę, płynąc w kierunku jakiejś odległej wyspy. Nikt nie ma jednak wątpliwości, co jest tutaj największą atrakcją: to nerpa saimańska (endemiczna foka obrączkowana), stworzenie równie urokliwe, co skrajnie zagrożone wyginięciem (na wolności żyje około 480 osobników). Największą szansę na jej zobaczenie daje prowadzona przez ekspertów wodna wyprawa przyrodnicza, podczas której dobro zwierząt jest priorytetem, a uczestnicy mogą dowiedzieć się wszystkiego o tym wyjątkowym borealnym krajobrazie. Pobliskie miasteczka Mikkeli i Savonlinna stanowią doskonałą bazę wypadową i oferują bezpośredni dostęp do Saimaa od strony wody. Większość odwiedzających woli jednak odpoczywać po fińsku – zaszyć się w domku nad samym brzegiem, łącząc sesje w saunie z orzeźwiającymi kąpielami w wodzie tak czystej, że uznaje się ją za zdatną do picia. Przyjedź latem, a będziesz mieć do dyspozycji długie godziny dziennego światła, by w pełni chłonąć otaczającą cię przyrodę. Jezioro Ochrydzkie, Macedonia Północna i Albania Uważane za najstarsze jezioro Europy, sprawia wrażenie ponadczasowego pod wieloma względami. Leżące na granicy Macedonii Północnej i Albanii jezioro Ochrydzkie istnieje od około 1,5 miliona lat, a osady na jego brzegach liczą tysiące lat. Mimo niezwykłej historii i statusu obiektu wpisanego na listę UNESCO pozostaje znacznie spokojniejsze niż wiele słynniejszych jezior kontynentu. Głównym ośrodkiem jest miasto Ochryda – labirynt brukowanych uliczek, osmańskich domów i punktów widokowych zwieńczonych kościołami. Dni upływają tu na niespiesznym krążeniu między bizantyjskimi kaplicami, butikami z perłami i tawernami nad wodą. Samo jezioro jest zdumiewająco przejrzyste, zasilane dziesiątkami naturalnych źródeł i otoczone górami, które o zachodzie słońca nabierają złotego blasku. Jednym z najpiękniejszych miejsc jest XIII-wieczna cerkiew św. Jana w Kaneo, dramatycznie zawieszona nad wodą na skalistym cyplu. Rejsy łodzią należą tu do największych atrakcji, zwłaszcza te na południe, w stronę klasztoru św. Nauma, gdzie po terenie swobodnie przechadzają się pawie, a pielgrzymi ustawiają się w kolejce do grobu świętego. Wiele wycieczek zatrzymuje się również przy muzeum określanym mianem Zatoka Kości – zrekonstruowanej prehistorycznej osadzie na palach, wzniesionej nad turkusową płycizną. Po powrocie do miasta wieczory płyną leniwie nad brzegiem jeziora, przy lokalnym winie, grillowanych rybach i muzyce na żywo dobiegającej z barów oraz restauracji ciągnących się wzdłuż brzegu. Aby odkryć spokojniejsze oblicze Ochrydy, wypożycz kajak lub deskę SUP i rusz wzdłuż wybrzeża na północ, w stronę cichych plaż i zatoczek otoczonych sosnami. Jezioro Thun, Szwajcaria Mało który naród potrafi łączyć urok jezior i gór z taką klasą jak Szwajcaria. Thun to zachwycająca kompozycja obu tych elementów: spokojna, ciemnoniebieska wstęga wody o długości niemal 18 kilometrów, zasilana wodami z topniejących lodowców Alp Berneńskich, które otaczają akwen. Znajdujesz się tutaj w otoczeniu najbardziej ikonicznych alpejskich szczytów – na południowym wschodzie majaczy imponujący, pokryty wiecznym śniegiem trójząb: Eiger, Mönch i Jungfrau (wszystkie wznoszące się na wysokość około 4000 metrów). Z kolei na południu wyrasta „Szwajcarska Piramida”, czyli góra Niesen o idealnie geometrycznym kształcie, przypominającym słynną czekoladę Toblerone. Na jej szczyt (2362 m n.p.m.) można wjechać koleją linowo-terenową, skąd roztacza się widok na całe jezioro. Biegnące wzdłuż torów schody, liczące 11 674 stopnie, każdego lata stają się areną jednego z najbardziej morderczych biegów schodowych na świecie. Innym doskonałym punktem widokowym jest XII-wieczny zamek Spiez, usytuowany na otulonym kaskadami winnic półwyspie, który łagodnie schodzi ku samej wodzie. Latem miejsce to tętni życiem dzięki koncertom i wystawom sztuki. Tuż obok znajduje się kameralna marina oraz rozległe kąpielisko na świeżym powietrzu, zatopione w parkowej zieleni. Samo Thun – urokliwe, średniowieczne miasteczko – leży na północno-zachodnim krańcu jeziora, podczas gdy bardziej gwarne Interlaken wysunięte jest na wschód. Najlepiej zatrzymać się w jednym z hoteli na brzegu i traktować statki jako główny środek transportu podczas zwiedzania. To kwintesencja podróżowania w stylu slow travel – zwłaszcza na pokładzie odrestaurowanego parowca bocznokołowego z okresu belle époque, który dumnie kursuje po tutejszych wodach. Jezioro Vassivière, Francja Jezioro Vassivière jest, co może zaskakiwać, zbiornikiem sztucznym. Ze swoimi gęsto zalesionymi brzegami i nieregularnym kształtem – pełnym wcinających się w wodę półwyspów, zacisznych zatoczek i porośniętych lasem wysp – sprawia wrażenie, jakby istniało tu od zawsze. W rzeczywistości powstało w 1950 roku w ramach projektu hydroelektrycznego, który miał pomóc w odbudowie francuskiego przemysłu po II wojnie światowej. Rozległe, a zarazem kameralne, równie kulturalne, co sportowe, przyciąga różnorodnych gości do tego niespiesznego zakątka środkowej Francji. Wyspa Vassivière, położona na jeziorze i połączona z lądem groblą, mieści Międzynarodowe Centrum Sztuki i Krajobrazu, prezentujące prace lokalnych rzeźbiarzy i malarzy, a także okazały zamek oraz stożkową latarnię zaprojektowaną przez postmodernistycznego włoskiego architekta Alda Rossiego. Wzdłuż poszarpanej linii brzegowej jeziora równomiernie rozmieszczono pięć plaż, które pełnią funkcję centrów rozmaitych aktywności – od kajakarstwa, kolarstwa górskiego i pieszych wędrówek po obserwację gwiazd i połowy szczupaka. Szczególnie popularne wiosną są szlaki biegnące brzegiem jeziora przez krajobraz chroniony przed zabudową i degradacją dzięki statusowi parku naturalnego, gdy okolica usiana jest dzikimi kwiatami. Źródło: National Geographic
Jugosławia – historia kraju, który zjednoczył Bałkany i rozpadł się w ogniu wojny
Jugosławia to kraj symbolizujący przez dekady jedność narodów Bałkanów. Poznaj jego historię – od XIX‑wiecznych idei, przez monarchię, socjalistyczną federację Tito, aż po gwałtowny rozpad lat 90. XX wieku.
Spis treści: Jak powstała Jugosławia? – korzenie idei wspólnego państwa Tito i epoka socjalistycznej Jugosławii Napięcia narodowościowe i kryzys lat 80. Rozpad Jugosławii – jak doszło do wojny domowej? Jugosławia dzisiaj – dziedzictwo, które wciąż dzieli i łączy Jugosławia stanowiła wyjątkowy polityczny eksperyment – wielonarodowe państwo na pograniczu Wschodu i Zachodu. Choć powstała z idei współpracy Słowian południowych, dzieje kraju szybko wypełniły napięcia międzynarodowe, kryzysy gospodarcze i w końcu krwawe wojny, będące symbolicznym dopełnieniem bolesnego dla Europy XX wieku. Jak powstała Jugosławia? – korzenie idei wspólnego państwa Królestwo SHS – początki federacji narodów W XIX wieku pojawiły się koncepcje iliryzmu oraz jugoslawizmu, które odzwierciedlały dążenie do zjednoczenia południowych Słowian w jedno państwo. Słowo „jugo” oznacza „południe” w języku serbsko-chorwackim. Koncepcje te były odpowiedzią na kryzysy i rozpad dwóch wielkich imperiów regionu – osmańskiego i austro-węgierskiego. Przedstawiciele różnych narodów słowiańskich – Serbowie, Chorwaci, Słoweńcy – widzieli w jedności możliwość oparcia się germanizacji i madziaryzacji, a także nadzieję na zachowanie tożsamości kulturowej. Po zakończeniu I wojny światowej, w wyniku klęski państw centralnych i rozpadzie monarchii habsburskiej, doszło do utworzenia Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców w 1918 roku. To państwo powstało poprzez zjednoczenie byłych ziem monarchii austro-węgierskiej zamieszkanych przez Słowian z Królestwem Serbii. Wkrótce w skład federacji weszły również: Bośnia i Hercegowina, Macedonia oraz Kosowo. Choć formalnie było to państwo wielonarodowe, w rzeczywistości dominację szybko objęła elita serbska, co wzbudziło niezadowolenie pozostałych grup narodowościowych. W 1929 roku, w odpowiedzi na rosnące napięcia i konflikty polityczne, monarcha Aleksander I Karađorđević przeprowadził zamach stanu i przemianował państwo na Królestwo Jugosławii. Celem była likwidacja sporów narodowościowych i ujednolicenie struktur władzy. W rzeczywistości reforma ta doprowadziła do centralizacji, autorytaryzmu i dalszej marginalizacji mniejszości narodowych. Rola I i II wojny światowej I wojna światowa stworzyła podstawy do narodzin Jugosławii, jednak dopiero II wojna światowa radykalnie zmieniła strukturę i ustrój państwa. W latach 30. XX wieku Jugosławia była już pogrążona w chaosie politycznym. Król Aleksander I został zamordowany w zamachu w Marsylii w 1934 roku, a jego śmierć pogłębiła kryzys przywództwa. Podczas II wojny światowej kraj został okupowany przez państwa Osi – Niemcy, Włochy i ich sojuszników. Jugosławia została brutalnie podzielona, a w wielu regionach doszło do masowych czystek etnicznych. Chorwackie Niepodległe Państwo (NDH), wspierane przez nazistowskie Niemcy, prowadziło ludobójczą politykę wobec Serbów, Żydów i Romów. W odpowiedzi powstały dwa główne ruchy oporu – czetnicy (monarchiści i nacjonaliści serbscy) oraz partyzanci komunistyczni pod dowództwem Josipa Broza Tito. Po wojnie to właśnie partyzanci Tito wyszli zwycięsko z konfliktu i przejęli kontrolę nad krajem. W 1945 roku oficjalnie zniesiono monarchię i proklamowano powstanie Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii (SFRJ). Nowe państwo miało być federacją równoprawnych republik, opartą na idei braterstwa i jedności wszystkich narodów południowosłowiańskich. Było to zarazem zerwanie z modelem centralistycznym i próbą stworzenia nowoczesnego, socjalistycznego państwa federalnego. Tito i epoka socjalistycznej Jugosławii Kim był Josip Broz Tito? Josip Broz Tito był jedną z najbardziej wpływowych postaci XX-wiecznej Europy Środkowej i Wschodniej. Urodził się w 1892 roku w Chorwacji, a jego kariera polityczna rozpoczęła się w ruchu komunistycznym. Podczas II wojny światowej stał się przywódcą jugosłowiańskich partyzantów, którzy skutecznie stawiali opór okupantom niemieckim i włoskim. Po wojnie objął władzę w kraju, a w 1953 roku został formalnie prezydentem. Tito odrzucił model stalinowski i już w 1948 roku, po konflikcie z Józefem Stalinem, zerwał stosunki z ZSRR, co uczyniło Jugosławię jednym z niewielu państw komunistycznych pozostających poza blokiem wschodnim. Dzięki temu Jugosławia mogła prowadzić bardziej niezależną politykę zagraniczną, współtworząc ruch państw niezaangażowanych i balansując pomiędzy Wschodem a Zachodem. Tito zdobył znaczące uznanie międzynarodowe, a jego wewnętrzna polityka opierała się na idei „braterstwa i jedności” narodów jugosłowiańskich. Był charyzmatycznym przywódcą, który łączył autorytaryzm z pragmatyzmem, budując wokół siebie silny kult jednostki, ale jednocześnie utrzymując względną stabilność i pokój między narodowościami przez ponad trzy dekady. Struktura polityczna i gospodarcza SFRJ Po proklamowaniu Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii (SFRJ) w 1945 roku państwo zostało zorganizowane jako federacja sześciu republik: Serbii, Chorwacji, Słowenii, Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry i Macedonii. Dodatkowo Serbia obejmowała dwie autonomiczne prowincje: Kosowo i Wojwodinę. Oficjalnie wszystkie republiki miały równe prawa, lecz w praktyce dominowała Komunistyczna Partia Jugosławii, a decyzje zapadały centralnie. Ustrój polityczny opierał się na jednopartyjności, z silną kontrolą aparatu bezpieczeństwa nad społeczeństwem. Jednocześnie Jugosławia wprowadziła wyjątkowy model gospodarki – samorząd pracowniczy, który pozwalał zakładom przemysłowym na pewien poziom niezależności. Reforma gospodarcza obejmowała nacjonalizację przemysłu, reformę rolną, a także inwestycje w infrastrukturę i przemysł ciężki. Model ten odróżniał Jugosławię od państw satelickich ZSRR. W latach 60. i 70. kraj przeżywał okres względnego rozwoju gospodarczego, wspieranego również przez kredyty zachodnie i dochody z emigracji zarobkowej. Gospodarka Jugosławii była najbardziej otwarta spośród państw komunistycznych, co sprzyjało rozwojowi turystyki i kontaktom międzynarodowym. Jednak brak pełnej kontroli nad zadłużeniem, korupcja i nieefektywność centralnego planowania z czasem doprowadziły do wzrostu zadłużenia i inflacji, co ujawniło strukturalne słabości systemu. Relacje między narodowościami Jugosławia była państwem wielonarodowym, zamieszkanym przez różnorodne grupy etniczne – Serbów, Chorwatów, Słoweńców, Bośniaków, Macedończyków, Albańczyków, Czarnogórców i inne. Aby utrzymać jedność państwa, reżim Tito wdrożył ideologię „braterstwa i jedności”, która miała minimalizować konflikty etniczne. W praktyce oznaczało to tłumienie tożsamości narodowych, cenzurę narracji historycznych i edukację w duchu wspólnej jugosłowiańskiej tożsamości. W szkołach uczono wspólnej historii, promowano język serbsko-chorwacki jako główny język komunikacji, a w mediach obowiązywała ścisła kontrola treści, aby unikać tematów mogących wywołać napięcia. Choć oficjalnie wszystkie narody miały równe prawa, wielu mieszkańców odczuwało dominację Serbów w strukturach władzy, co z czasem zaczęło budzić opór – zwłaszcza w Chorwacji, Bośni i Słowenii. Mimo tych napięć, w okresie rządów Tito federacja funkcjonowała relatywnie stabilnie, a konflikty etniczne były skutecznie neutralizowane poprzez mechanizmy partyjne i polityczne. Jednak niewyrażone publicznie antagonizmy stopniowo narastały i znalazły ujście po śmierci Tito, gdy zabrakło centralnej postaci zdolnej do równoważenia interesów wszystkich republik. Napięcia narodowościowe i kryzys lat 80. Wzrost nacjonalizmu Pod koniec lat 70. i na początku 80. XX wieku w Jugosławii zaczęły narastać tendencje nacjonalistyczne w poszczególnych republikach. System „braterstwa i jedności” zaczął tracić na skuteczności, a tłumiona przez dekady tożsamość etniczna zaczęła powracać w przestrzeni publicznej – zwłaszcza w formie narracji historycznych, które różniły się znacząco między republikami. W Chorwacji i Słowenii coraz częściej pojawiały się postulaty większej autonomii, podczas gdy Serbia, jako największa i najbardziej wpływowa republika, dążyła do wzmocnienia centralizmu. W Kosowie nasilające się ruchy albańskie domagały się nawet pełnej niepodległości, co budziło ostrą reakcję władz w Belgradzie. Media narodowe i lokalne elity polityczne zaczęły wykorzystywać historyczne resentymenty, wspomnienia z okresu wojny oraz mitologizację przeszłości do budowy nowoczesnych, etnicznych tożsamości. Prasa, literatura i edukacja przestały podlegać ścisłej cenzurze, co przyspieszyło erozję jugosłowiańskiej tożsamości wspólnej i przyczyniło się do polaryzacji społeczeństwa. Gospodarcze trudności i bezrobocie Na przełomie lat 70. i 80. Jugosławia doświadczyła poważnych problemów gospodarczych. Szybko narastało zadłużenie zagraniczne, które do 1980 roku przekroczyło 20 miliardów dolarów, a wzrost gospodarczy zaczął gwałtownie spadać. Inflacja wymknęła się spod kontroli, dochodząc do ponad 100% rocznie, a poziom życia w wielu regionach obniżył się dramatycznie. Bezrobocie, szczególnie w mniej rozwiniętych republikach takich jak Macedonia, Czarnogóra i Kosowo, sięgało nawet 40%. Różnice regionalne w poziomie rozwoju pogłębiały frustrację i niezadowolenie obywateli. Jednocześnie wielu Jugosłowian zaczęło wyjeżdżać do pracy za granicę, zwłaszcza do Niemiec i Austrii, co chwilowo łagodziło skutki kryzysu, ale jednocześnie prowadziło do odpływu siły roboczej i osłabienia lokalnych społeczności. Brak skutecznych reform oraz opór lokalnych elit wobec centralnych decyzji prowadził do paraliżu decyzyjnego i coraz większej fragmentaryzacji politycznej kraju. Kryzys ekonomiczny stał się katalizatorem dla rozwoju nacjonalizmów, które zaczęły oferować alternatywną wizję wyjścia z impasu. Śmierć Tito a destabilizacja systemu Śmierć Josipa Broza Tito w 1980 roku była momentem przełomowym. Choć przez lata planowano sukcesję i wdrażano mechanizmy kolektywnego przywództwa, nikt nie był w stanie zastąpić jego charyzmatycznego autorytetu, który dotąd scalał federację. Po jego śmierci zaczęła funkcjonować Rada Prezydencyjna, w której przedstawiciele każdej republiki rotacyjnie pełnili funkcję przewodniczącego. Model ten okazał się jednak nieskuteczny i niestabilny, prowadząc do paraliżu decyzyjnego i ciągłych sporów kompetencyjnych. Brak silnego lidera umożliwił lokalnym elitom politycznym umacnianie własnych wpływów, często poprzez odwołania do nacjonalizmu i polityki tożsamości. W warunkach kryzysu ekonomicznego, inflacji i wzrostu bezrobocia, społeczeństwa poszczególnych republik zaczęły szukać winnych własnych trudności – i coraz częściej kierowały oskarżenia pod adresem innych grup etnicznych lub rządu federalnego. Mechanizmy jednoczące federację – ideologia, wspólna historia, instytucje – ulegały dezintegracji. Brak efektywnego centrum doprowadził do politycznej destabilizacji, która w ciągu dekady przerodziła się w konflikty zbrojne. Rozpad Jugosławii – jak doszło do wojny domowej? Słowenia i Chorwacja – pierwsze secesje W czerwcu 1991 roku dwie republiki – Słowenia i Chorwacja – ogłosiły niepodległość, co zapoczątkowało proces dezintegracji Jugosławii. W odpowiedzi na ogłoszenie suwerenności, Jugosłowiańska Armia Ludowa (JNA), zdominowana przez Serbów, wkroczyła do Słowenii, co doprowadziło do krótkotrwałego konfliktu trwającego zaledwie 10 dni – tzw. wojny dziesięciodniowej. Wobec zorganizowanego oporu i braku strategicznego znaczenia Słowenii, siły federalne wycofały się, a Słowenia de facto uzyskała niepodległość bez większych ofiar. Inaczej wyglądała sytuacja w Chorwacji, gdzie duża mniejszość serbska zamieszkiwała wschodnie i południowe regiony kraju. W odpowiedzi na deklarację niepodległości, prorządowe siły chorwackie oraz Serbowie chorwaccy wspierani przez JNA rozpoczęli brutalny konflikt, który trwał aż do 1995 roku. W walkach dochodziło do licznych przypadków czystek etnicznych, masakr i przesiedleń, m.in. w rejonach Vukovaru i Knina. Serbowie utworzyli na zdobytych terenach własne struktury państwowe, m.in. Republikę Serbską Krajiny, nieuznawaną międzynarodowo. Konflikt ten ukazał nieskuteczność struktur federalnych, a także ujawnił brak międzynarodowego konsensusu co do strategii działania wobec rozpadu Jugosławii. Wojna w Bośni i Hercegowinie Najbardziej dramatycznym i krwawym etapem rozpadu była wojna w Bośni i Hercegowinie (1992–1995). Kiedy w 1992 roku Bośnia ogłosiła niepodległość, kraj pogrążył się w brutalnym konflikcie z udziałem trzech głównych grup etnicznych: Bośniaków (muzułmanów), Chorwatów i Serbów. Konflikt charakteryzował się ekstremalną przemocą, oblężeniami miast i systematycznymi czystkami etnicznymi – z czego najbardziej znane to masakra w Srebrenicy, gdzie w 1995 roku zabito ponad 8 tys. bośniackich mężczyzn i chłopców. Walki w Bośni były szczególnie złożone, ponieważ poszczególne grupy etniczne zmieniały sojusze – m.in. Bośniacy i Chorwaci początkowo współpracowali przeciw Serbom, by później również wejść ze sobą w konflikt. Działania wojenne cechowały się ogromnym okrucieństwem wobec ludności cywilnej – gwałty, obozy koncentracyjne i przesiedlenia stały się tragicznie powszechne. Społeczność międzynarodowa przez długi czas ograniczała się do sankcji i negocjacji, nie potrafiąc skutecznie powstrzymać eskalacji przemocy. Dopiero gdy konflikt osiągnął poziom katastrofy humanitarnej, do działań wkroczyły struktury ONZ oraz NATO, podejmując decyzję o zbrojnej interwencji. Interwencja NATO i traktaty pokojowe Kulminacją międzynarodowych działań była interwencja NATO w 1995 roku, kiedy to siły Sojuszu rozpoczęły operację „Deliberate Force” – serię precyzyjnych nalotów na pozycje Serbów bośniackich. Interwencja zmusiła strony konfliktu do podjęcia negocjacji, które zakończyły się podpisaniem Porozumień z Dayton w grudniu 1995 roku. Traktat ustanowił Bośnię i Hercegowinę jako państwo złożone z dwóch autonomicznych części – Federacji Bośni i Hercegowiny (Bośniacy i Chorwaci) oraz Republiki Serbskiej (Serbowie). Jednocześnie ustalono międzynarodowy nadzór nad wdrażaniem pokoju, w tym obecność międzynarodowych sił pokojowych (IFOR, później SFOR). Po zakończeniu wojny w Bośni nastąpiła dalsza destabilizacja regionu – zwłaszcza w Kosowie, gdzie konflikt między Serbami a Albańczykami doprowadził do kolejnej interwencji NATO w 1999 roku. Po wojnie Kosowo znalazło się pod zarządem ONZ, a w 2008 roku jednostronnie ogłosiło niepodległość. Serbii pozostała rola państwa sukcesyjnego po Jugosławii, lecz z czasem i ten byt polityczny uległ rozdrobnieniu – w 2006 roku od Serbii oddzieliła się Czarnogóra. Rozpad Jugosławii zakończył się nie tylko fizyczną dezintegracją państwa, ale również głębokimi ranami społecznymi, traumą wojenną i trwałą niestabilnością polityczną, która w wielu aspektach wpływa na relacje międzypaństwowe regionu do dziś. Jugosławia dzisiaj – dziedzictwo, które wciąż dzieli i łączy Tożsamość postjugosłowiańska Choć Jugosławia jako państwo przestała istnieć, jej duch nadal żyje w codziennych doświadczeniach milionów mieszkańców Bałkanów. W wielu regionach można odczuć nostalgię za jugosłowiańską przeszłością, zwaną potocznie „jugonostalgią”. Nie chodzi jedynie o sentyment do konkretnego ustroju, ale o poczucie wspólnoty kulturowej, która przez dekady była częścią codzienności – od języka, przez styl życia, po wzorce społeczne. Architektura modernistyczna, charakterystyczna dla okresu Tito, nadal dominuje w wielu miastach byłej Jugosławii. Muzyka popularna, szczególnie jugosłowiański rock lat 70. i 80., wciąż cieszy się popularnością wśród starszego i młodszego pokolenia. Język serbsko-chorwacki w jego różnych wariantach pozostaje zrozumiały dla większości mieszkańców regionu, mimo że w każdej republice przyjęto odrębne nazwy językowe. Wspólna pozostaje również kuchnia – potrawy takie jak burek, ćevapi czy ajwar są obecne we wszystkich krajach powstałych po rozpadzie Jugosławii. Nawet reklamy i opakowania produktów z epoki socjalistycznej często powracają jako element marketingu opartego na nostalgii. Polityka historyczna i edukacja Po rozpadzie Jugosławii każda z republik rozpoczęła budowanie własnej narracji historycznej, często skoncentrowanej na cierpieniu własnego narodu i bohaterskiej walce o niepodległość. Efektem tego są często sprzeczne wersje wydarzeń, szczególnie dotyczących konfliktów zbrojnych lat 90. W podręcznikach szkolnych Serbii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny czy Kosowa te same wydarzenia są przedstawiane w zupełnie odmienny sposób. To, co w jednej narracji uznawane jest za walkę o wolność, w innej bywa opisywane jako agresja lub zdrada narodowa. Muzea, miejsca pamięci i pomniki również odzwierciedlają te różnice, co utrudnia prowadzenie ponadnarodowego dialogu historycznego. Edukacja historyczna stała się narzędziem budowania tożsamości narodowej, często kosztem prawdy i pojednania. W efekcie młodsze pokolenia w regionie mają ograniczoną wiedzę o Jugosławii jako wspólnym projekcie politycznym i społecznym, a jednocześnie są bardziej podatne na polaryzację i nacjonalistyczne narracje. Kultura i wspólna przeszłość Pomimo różnic politycznych i edukacyjnych, kultura popularna wciąż odgrywa rolę mostu między narodami postjugosłowiańskimi. Filmy z lat 70. i 80., programy telewizyjne, satyryczne audycje radiowe, a nawet kreskówki – wszystkie te elementy tworzą wspólny kod kulturowy, który rozpoznawany jest ponad podziałami etnicznymi. Wspólne wydarzenia kulturalne, takie jak festiwale filmowe czy koncerty artystów z byłych republik, przyciągają publiczność z całego regionu. W mediach społecznościowych istnieją liczne grupy i strony, gdzie użytkownicy z różnych krajów dzielą się wspomnieniami z czasów Jugosławii – nie tylko w kontekście politycznym, ale również emocjonalnym i codziennym. Jednak interpretacja tego dziedzictwa nie jest jednolita. Dla niektórych Jugosławia była okresem pokoju i stabilności, dla innych – symbolem ucisku narodowego i braku wolności. Ta dwoistość sprawia, że spuścizna Jugosławii zarówno łączy, jak i dzieli – będąc nie tylko historią polityczną, lecz przede wszystkim historią ludzi i ich pamięci. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Ten jeden manewr uratował nas przed katastrofą – ekstremalny rafting w Słowenii
Alpy Julijskie oferują emocje: rafting na Soczy, lot paralotnią nad doliną i spacer po jaskiniach. To tu zaczyna się przygoda – w sercu słoweńskiego raju.
Spis treści: Rafting w Alpach Julijskich W stronę Tolmin i zielonych wzgórz Brda W krainie jaskiń, win i wiatrów Vipavy – Trzymaj się! Będzie bujało! – napięcie w głosie Aleša sprawia, że mocniej ściskam wiosło. Wytężam wzrok. Niewinna plamka w spienionym nurcie z każdą sekundą potężnieje w masywny głaz. Suniemy wprost na niego. Ponton zsuwa się z kaskady i uderza w kipiel. Rafting w Alpach Julijskich Rozglądam się rozpaczliwie po dmuchanym wehikule. Żadnych hamulców, wstecznego biegu. Jesteśmy 30 m do katastrofy… W desperacji młócę wiosłem turkus rzeki, naiwnie próbując odpędzić przeszkodę. Kapituluję pogodzony z losem. I wtedy dzieje się coś zaskakującego. Aleš wbija wiosło w huczący żywioł. Ponton staje dęba, robi piruet, odbija w lewo. Omijamy głaz! Po chwili rzeka łagodnieje, choć wciąż dudni opętańczo. Nie… to tylko adrenalina w moich skroniach. – To prosty manewr, zrobimy powtórkę, w mig się nauczysz – śmieje się Aleš, przewodnik po słoweńskich górach i instruktor raftingu. – Ale najpierw chwila relaksu. – Odwraca ponton i opiera o przybrzeżną skałę. Ślizgawka gotowa! Z ulgą studzę emocje w chłodnej wodzie. W moje ślady idą pozostali uczestnicy spływu. A potem gramolą się na brzeg i zmieniają dyscyplinę. Jedni przesiadają się do kajaków i ruszają w stronę malowniczego miasteczka Kobarid, inni dają się porwać szalonemu kanioningowi, zjeżdżając rynnami górskich kaskad Fratarica i Sušec. Jeszcze inni odrywają się od ziemi, by z perspektywy paralotni chłonąć piękno Alp Julijskich. W stronę Tolmin i zielonych wzgórz Brda Jestem w okolicy miasteczka Bovec, leżącego w cieniu Triglavskiego Parku Narodowego i uchodzącego za serce aktywnej turystyki Słowenii. Bije ono naprawdę szybko! A to dlatego, że sprzężone jest z ekscytującą arterią – rzeką Soczą. Przecięte jej nurtem Alpy Julijskie spływają welonami wodospadów, które do spółki z kaskadami dopływów czynią z kanionu wielki aquapark pod gołym niebem. A to tylko Goriška – jeden z regionów kraju, który na niewielkiej powierzchni kryje prawdziwy kalejdoskop przyrodniczych niezwykłości. Od szczytów Alp Julijskich (wyprawa na najwyższy, Triglav, zajmuje dwa dni), przez łagodne zbocza Gór Dynarskich, pasterskie płaskowyże (na czele z Veliką Planiną), jaskinie (jest ich tu ponad 10 tys.!), aż po wysadzane gajami oliwnymi wybrzeże Adriatyku. Wystarczą 2 godz., żeby przemierzyć ten teren autem. Ale trzeba się przesiąść na rower, by w pełni zakosztować w jego urokach. Zakosztować dosłownie! Bowiem przygotowany z myślą o cyklistach Zielony Szlak Smakoszy wiedzie przez rodzinne winnice, gospodarstwa agroturystyczne czy bistra serwujące miejscowe specjały. Wszystko to pod znakiem ekoniespieszności, którą zakochani w przyrodzie Słoweńcy lansują jako najlepszy sposób na peregrynacje po ich kraju. Wskakuję na siodełko obok wodospadu Boka (136 m wysokości!) i przyklejoną do Soczy drogą docieram do wioski Zatolmin skrywającej jeden z najpiękniejszych wąwozów Słowenii – Tolmin. Podziwiam rwące potoki zderzające się gwałtownie w gardzieli skał i drewniane kładki przerzucone nad przepaścią. W napięciu wsłuchuję się w trzeszczące szczebelki, prowadząc rower przez Diabelski Most. Potem zaplątany w serpentyny przemierzam zielone zbocza regionu Goriška Brda. Hen, na zachodzie, lśnią wody Adriatyku, w których przeglądają się zabytki Piranu i Izoli. Ja jednak odbijam na wschód. W krainie jaskiń, win i wiatrów Vipavy Po chwili krajobraz łagodnieje, fałdy zieleni wypłaszczają się w żyzną dolinę Vipavy. Gdzie okiem sięgnąć – winnice. Wyłuskuję tę należącą do Primoža Lavrenčiča, który grona szczepów zelen i rebula przeistacza w znakomite wino buria. Dojrzewający w akacjowych beczkach trunek potrafi uderzyć do głowy. Może dlatego, że sygnowany jest nazwą gwałtownego wiatru dującego zimą przez dolinę. Kosztuję słynnej vipawskiej szynki (pršut) i pokrzepiony pedałuję ku Szkocjańskiej Jamie – jednej z jaskiń, jakimi szczyci się region Karst. Dyskretnie iluminowane sale z żyrandolami stalaktytów są niby wyjęte z mrocznej baśni braci Grimm. Podobnie jak pobliska warownia Postojna z komnatami przechodzącymi w labirynt grot. Z zamkowego tarasu wpatruję się w horyzont, gdzie wiją się leniwe wstęgi rzek Sawy i Drawy. Jeszcze dalej pobrzękują dzwonkami owiec wzgórza wokół Jeruzalem. Nazwa zobowiązuje – lokalne wina uchodzą za godne Kany Galilejskiej, a hotelowe foldery opiewają region jako turystyczną ziemię obiecaną. Cóż, w końcu to Słowenia. Tu, gdziekolwiek zajrzeć, jest się w siódmym niebie. źródło: National Geographic Polska
Z czego słynie Bled? Odkryj tajemnice najpiękniejszego miejsca w Słowenii
Bled to zdaniem wielu najpiękniejsze miejsce w Słowenii. Malownicze jezioro, wyspa z kościołem i majestatyczny zamek zachwycają turystów z całego świata.
Spis treści: Blejski Grad – najstarszy zamek Słowenii Dzwon pełen marzeń Z czego słynie Bled? Ciche i spokojne okolice Bledu Zdaniem wielu to najpiękniejsze miejsce w całej Słowenii. I nie tylko. O miasteczku Bled mówi się, że leży po słonecznej stronie Alp. Już chwilę po przyjeździe nie mamy co do tego żadnych wątpliwości. Świeci piękne słońce, a na niebie nie ma żadnej chmury. Wybierz się wspólnie z nami na spacer po tym niesamowitym miejscu. Blejski Grad – najstarszy zamek Słowenii Nie czekamy długo z wyruszeniem na ekscytującą przygodę. Schodzimy nad jezioro. Przy jego północnym brzegu, na 130-metrowym klifie wyrasta imponująca twierdza. Jej dostojna sylwetka, która odbija się w turkusowej tafli, wygląda bajkowo. Ruszamy skąpaną w zieleni ścieżką. Po kwadransie stajemy przed bramą z gotyckim łukiem i mostem zwodzonym. To najstarszy zamek w Słowenii. Blejski Grad ma dziś dwa dziedzińce, wokół których wznoszą się zamek dolny, gdzie niegdyś znajdowały się oficyny, oraz zamek górny, w którym mieściły się rezydencje. Łączą je oryginalne kamienne schody. Najpiękniejszym zabytkiem jest tu jednak kaplica z XVI w., pokryta podczas renowacji ok. 1700 r. barokowymi freskami. Obok ołtarza znajdują się malowidła dawnego zarządcy Bledu – niemieckiego cesarza Henryka II i jego żony Kunegundy. – To bardzo popularne miejsce na wesela i przyjęcia ślubne – wyjaśnia nasz przewodnik, gdy krążymy po zamieszkiwanych niegdyś przez notabli wnętrzach, w których znajduje się niewielkie, lecz przytulne muzeum z ekspozycją o historii regionu i samego zamku oraz interesującą kolekcją zbroi i mieczy. Mieści się tu również bardzo przyjemna piwniczka ze słoweńskimi winami. Z zamkowego wzgórza rozpościera się niezapomniany widok. Na pierwszym planie rozlewa się polodowcowe jezioro z niewielką wyspą pośrodku. Za nim wznoszą się pokryte lasem wzgórza, a dalej stalowe granie Alp Julijskich. W pogodny dzień, jak dziś, dostrzec można stąd najwyższy szczyt Słowenii – mityczny Triglav. Zwiedzamy dalej. Pierwotnie stała tu jedynie romańska wieża; potem, w roku 1004, cesarz niemiecki przekazał tę ziemię we władanie duchownym. Powstał gotycki zamek, który przez ponad 800 lat był siedzibą południowotyrolskich biskupów. Fortecę wielokrotnie rozbudowywano, była ona też dwukrotnie niszczona przez trzęsienia ziemi. Aż wreszcie, w XX w., po utworzeniu Jugosławii (wcześniej nazywanej królestwem SHS: Serbów, Chorwatów i Słoweńców), Bled stał się letnią rezydencją rodziny monarszej. Po II wojnie światowej chętnie przyjeżdżał tu też nowy przywódca kraju – Josip Broz-Tito, ze swoją rodziną. Tu zapraszał delegacje z całego świata. Bled odwiedził nawet cesarz Japonii. Dzwon pełen marzeń Schodzimy z zamkowego wzgórza nad brzeg jeziora. Okrążenie go nie jest wielkim wyzwaniem, ale zapewnia doskonały relaks. Przechodzimy na zachodnią stronę jeziora. Sponad lazurowej tafli wyrasta wysepka z kościołem, za nią jasna bryła zamku na wzgórzu, a dalej majestatyczne pasmo górskie. Przed nami na trawniku turyści urządzają pikniki. Wyspa, którą tak pięknie stąd widać, nosi tę samą nazwę co zamek i miasto. Stoi na niej kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Dostać się tam można tradycyjną łódką zwaną pletną, którą wynająć można razem z wioślarzem albo samodzielnie. Po kwadransie spokojnego wiosłowania wspinamy się kamiennymi schodami pnącymi się od samego brzegu do bram kościoła. Z jego wnętrza dobiegają odgłosy bicia w dzwon. Melodia odbija się echem od otaczających jezioro gór i powraca na wyspę. – To najsłynniejszy dzwon w całej Słowenii – opowiada przewodnik. – Nie tylko ze względu na wiek (odlany został w 1534 r.), ale przede wszystkim z powodu swoich magicznych właściwości. Każdy, kto uderzy weń trzykrotnie i w myślach wypowie życzenie, pewny może być jego spełnienia. Kilkanaście minut w kolejce nie jest wysoką ceną za tak hojną obietnicę. Czekamy, obserwując, jak z zapałem tłuką w niego niemal wszyscy zwiedzający. Gdy wreszcie przychodzi czas na nas, z ochotą idziemy w ich ślady. Z czego słynie Bled? Po spacerze i wycieczce po jeziorze czas na coś słodkiego. Bled słynie z kremówek, czyli kremnych rezin zwanych także kremšnitami. Wykonane z kruchego ciasta wypełnionego kremem waniliowym i posypanego cukrem pudrem przypominają nasze napoleonki. Zna je każdy Słoweniec. Niektórzy podobno specjalnie przyjeżdżają do Bledu, by ich spróbować. – Sekret ich wyjątkowości tkwi we właściwej konsystencji kremu oraz delikatnym smaku i lekkości ciasta, przyrządzanego według przekazywanej od wielu lat receptury – dowiaduję się w Hotelu Park, gdzie przed ponad pół wiekiem wynaleziono przepis. Pochłaniamy olbrzymie porcje smakołyku. – Ciastko składa się z siedmiu warstw i przyrządzane jest zawsze w dniu serwowania – słyszę. Kremne reziny wprost rozpływają się w ustach, a solidna porcja sprawia, że na razie rezygnujemy z obiadu. Po posiłku czas na relaks. Bled znany jest także z geotermalnych źródeł. Woda z nich doprowadzona jest do basenów w okolicznych hotelach. Zawiera kwasy węglowe oraz naturalne sole magnezowe, żelazowe, fosforowe, manganowe i wapienne. Mam okazję przetestować ich działanie. Wraz z kuracjuszami zanurzam się w ciepłej, pełnej minerałów wodzie – i szybko muszę przyznać, że daje ona ukojenie. Ciche i spokojne okolice Bledu Następnego dnia wyruszamy 30 km na zachód od Bledu. Znajduje się tu Jezioro Bohinjskie. Zatrzymujemy się nad jego brzegiem. Tafla wody przypomina lustro, w którym odbijają się szczyty Alp Julijskich. Jest spokojniej i ciszej niż w uzdrowisku. Przed nami bezgłośnie suną kajaki. Nie ma hałaśliwych kuracjuszy, a większość ze spotkanych osób to miłośnicy sportów wodnych i wędrówek, którzy stąd wyruszają na trzy wierzchołki Triglava (2864 m n.p.m.) – najwyższej góry Słowenii. Tam, jak wierzyli Słowianie, mieszka trzygłowe bóstwo, które sprawuje władzę nad niebem, ziemią i światem podziemi. W okresie panowania Habsburgów pielgrzymki na szczyt były uważane za akt patriotyzmu. Również dziś, choć nikt już nie kwestionuje państwowości Słowenii, a sylwetka słynnej góry widnieje w jej herbie i na fladze narodowej, wspinaczka jest czymś więcej niż tylko wycieczką. Źródło: National Geographic Traveler
Triglavski Park Narodowy zachwyca przyrodą i krajobrazami. To jedno z najpiękniejszych miejsc w Słowenii
Triglavski Park Narodowy jest jedną z największych atrakcji w Słowenii. Położony w otoczeniu alpejskich szczytów, zachwyca wspaniałą przyrodą, niesamowitymi krajobrazami i wieloma atrakcjami. Co warto wiedzieć na temat tego niezwykłego miejsca? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Spis treści: Gdzie znajduje się Triglavski Park Narodowy? Historia Triglavskiego Parku Narodowego Charakterystyka Triglavskiego Parku Narodowego Flora i fauna Triglavskiego Parku Narodowego Co zobaczyć w Triglavskim Parku Narodowym? Szlaki w Triglavskim Parku Narodowym W Polsce istnieją dwadzieścia trzy obszary mające status parku narodowego, w Słowenii – tylko jeden. Triglavski Park Narodowy, bo o tym obiekcie mowa, należy do najstarszych w Europie. Początkowo swoimi granicami obejmował niewielki teren, mierzący zaledwie kilkanaście kilometrów kwadratowych. Musiało minąć wiele lat, by przybrał swoją obecną formę. Gdzie znajduje się Triglavski Park Narodowy? Triglavski Park Narodowy rozciąga się w północno-zachodniej części Słowenii, przy granicy z Włochami i Austrią, na terenie ośmiu gmin: Tolmin, Bled, Bohinj, Kranjska Gora, Bovec, Kobarid, Groje, Swoimi granicami obejmuje znaczną część obszaru Alp Julijskich, czyli części Południowych Alp Wapiennych między północno-wschodnimi Włochami a Słowenią. Historia Triglavskiego Parku Narodowego Pomysł wyznaczenia obszaru chronionego w Alpach Julijskich pojawił się już w pierwszej dekadzie XX wieku. Taką propozycję wysunął w 1908 roku dr Albin Belar, słoweński przyrodnik i sejsmolog. Jednak wówczas nie istniały jeszcze podstawy prawne, które pozwoliłyby zrealizować jego postulat. W 1920 roku o konieczności objęcia ochroną tego terenu zaczęli mówić przedstawiciele Departamentu Ochrony Przyrody i Zabytków Naturalnych Towarzystwa Muzealnego w Lublanie. Cztery lata później pomysł doczekał się realizacji. Obszar chroniony wyznaczono w Dolinie Triglavskich Jezior, na powierzchni 1400 ha. Dzierżawa miała obowiązywać przez 20 lat. W 1961 roku Zgromadzenie Państwowe przyjęło dekret, na mocy którego dolina stała się parkiem narodowym o powierzchni 2000 ha, tym razem na stałe. W kolejnych latach pojawiły się propozycje powiększenia terenu objętego ochroną. Na obszarze, który swoimi granicami obejmuje do dziś, Park Narodowy Triglav funkcjonuje od 28 maja 1981 roku. Charakterystyka Triglavskiego Parku Narodowego Tak jak Tatrzański Park Narodowy, jedyny PN w Słowenii ma typowo górski charakter. W krajobrazie górzystego terenu wyróżniają się skaliste wąwozy, jeziora, potoki, rozległe alpejskie łąki, spiczaste szczyty i głęboko wcięte doliny polodowcowe. Najwyższym punktem tego obszaru jest szczyt, któremu park zawdzięcza swoją nazwę – wznoszący się na 2864 m n.p.m. Triglav. Z kolei najniżej położony punkt znajduje się na wysokości 180 m n.p.m. i jest zlokalizowany w wąwozie Tolmin. Powierzchnia Triglavskiego Parku Narodowego Triglavski Park Narodowy rozciąga się na obszarze o powierzchni 83982 ha. Dla porównania, największy park narodowy w Polsce, Biebrzański PN, jest mniejszy o ponad 24000 ha. Różnica przekracza powierzchnię, jaką zajmuje Magurski Park Narodowy. Flora i fauna Triglavskiego Parku Narodowego Około 66 proc. powierzchni parku pokrywają lasy. Na północy dominują zbiorowiska sosny i modrzewia, natomiast na południu – buku. Nie brakuje tam źródeł krasowych, jezior polodowcowych i innych form przyrodniczych typowych dla górskiego terenu. Zróżnicowany klimat zapewnia bogactwo siedlisk, które są domem dla około 1600 gatunków roślin. Wśród nich należy wymienić m.in. szarotki alpejskie, mikołajki alpejskie, goryczki krótkołodygowe i różaneczniki kosmate. Jeszcze większa różnorodność cechuje królestwo zwierząt, na które składa się ponad 7000 gatunków. Najliczniejszą grupę stanowią bezkręgowce, ale imponująco przedstawia się też reprezentacja gromady ssaków. Tamtejsze lasy zamieszkują m.in. niedźwiedzie brunatne (czyli największe europejskie drapieżniki), jelenie szlachetne, świstaki alpejskie, lisy pospolite i popielice szare. Z przedstawicieli awifauny warto wymienić sóweczkę zwyczajną, głuszca i pluszcza zwyczajnego, a ichtiofauny – pstrąga marmurkowego. Co zobaczyć w Triglavskim Parku Narodowym? Triglavski Park Narodowy należy do najpopularniejszych wśród turystów obszarów w Słowenii. Nic dziwnego. Walory przyrodnicze i krajobrazowe tego miejsca są nieocenione, a należy podkreślić, że nie brakuje tam także innych atrakcji, które przyciągają przyjezdnych niczym magnes. Jezioro Bohinj Bohinj, przez wielu wymieniane jako najbardziej urokliwe jezioro w Słowenii, rozciąga się pośród alpejskich szczytów i lasów. To wymarzone miejsce do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej i wodnej. W pobliżu jeziora można znaleźć wiele szlaków prowadzących w wyższe partie gór. Jest też stacja kolei linowej. Szczyt Triglav Skoro o szczytach mowa, jedną z największych atrakcji parku bez wątpienia jest góra, której zawdzięcza swoją nazwę. Trzeba jednak pamiętać, że Triglav wznosi się na 2864 m n.p.m., a szlaki prowadzące na wierzchołek nie należą do najłatwiejszych. Wodospad Savica Wróćmy na chwilę w okolice Bohinj. Niedaleko jeziora znajduje się jeden z najpiękniejszych alpejskich wodospadów. Spadająca ze skalnego tarasu Savica mierzy 78 m wysokości. Dla porównania, Wielka Siklawa, największy wodospad w Tatrach, mierzy ok. 65 m. Wąwóz Tolminska korita Wymieniając najpiękniejsze miejsca w Triglavskim Parku Narodowym, nie można pominąć wąwozu Tolminska korita. Widoki z tego miejsca są wprost niesamowite. Kościół Pamięci Ducha Świętego Warto pamiętać, że w ramach parku narodowego ochroną objęte są nie tylko walory przyrodnicze i krajobrazowe obszaru, ale także dziedzictwo historyczne i kulturowe. Wzniesiony w 1916 roku kościół Pamięci Ducha Świętego upamiętnia żołnierzy, którzy polegli w bitwach nad Isonzo. Świątynia otoczona alpejskimi szczytami robi niesamowite wrażenie. Szlaki w Triglavskim Parku Narodowym Triglavski Park Narodowy jest wymarzonym miejscem do uprawiania turystyki pieszej. Rozległa sieć szlaków prowadzi do najbardziej malowniczych zakątków i największych atrakcji Alp Julijskich. Wśród najpiękniejszych i najciekawszych warto wymienić: szlak Soča – mierząca 25 km trasa prowadząca wzdłuż rzeki Soča rozpoczyna się przy jej źródle w dolinie Trenty i prowadzi do miasta Bovec; szlak wokół jeziora Bled – trasa mierzy 6 km długości i nie należy do wymagających; szlak Juliana – to szlak długodystansowy, mierzący aż 330 km. Jest podzielony na 20 etapów, z których wiele cechuje się średnim i niskim poziomem trudności. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Kiedyś ludzie wierzyli, że to dziecko smoka. Jakim zwierzęciem jest odmieniec jaskiniowy?
Odmieniec jaskiniowy to jedno z najdziwniejszych zwierząt, jakie żyją na Ziemi. Występuje tylko w podziemnych wodach jaskiń na południu Europy. Nie cierpi ruchu, a na powierzchni może pojawić się jedynie przypadkiem. Kiedyś uważano, że z odmieńców wyrastają smoki.
W tym artykule: Gdzie występuje odmieniec jaskiniowy? Dlaczego odmieńce jaskiniowe uważano za smoki? Odmieniec jaskiniowy kocha bezruch Jaki jest tryb życia odmieńców? Ciekawostki o odmieńcu jaskiniowym Odmieniec jaskiniowy przypomina nieco aksolotla – czyli larwalne stadium płaza zwanego ambystomą meksykańską. I odmieńce, i aksolotle mają długie, obłe ciała z niewielkimi kończynami oraz płaskie głowy. Za głowami wyrastają im narośla przypominające drobne listki sałaty. Są to zewnętrzne skrzela. Tu jednak podobieństwa się kończą. U aksolotlów – w warunkach naturalnych występujących jedynie w jeziorach niedaleko miasta Meksyk – wyraźnie widać oczy. Odmieńce jaskiniowe (Proteus anguinus) wydają się pozbawione narządu wzroku. Na ich wydłużonych głowach trudno dopatrzyć się choćby wgłębień tworzących oczodoły. W rzeczywistości odmieńce mają oczy, jednak zredukowane i ukryte głęboko pod skórą. Choć wykazują pewną wrażliwość na światło, wzrok nie jest dla nich specjalnie ważnym zmysłem. Zwierzęta te żyją bowiem wyłącznie w zalanych wodą jaskiniach. Promieni słonecznych jest tam tyle, co kot napłakał. Gdzie występuje odmieniec jaskiniowy? Ten płaz jest endemitem, czyli zwierzęciem występującym naturalnie tylko na ściśle określonym, ograniczonym obszarze. W przypadku odmieńca są to podziemne jaskinie Gór Dynarskich na Półwyspie Bałkańskim. Płaz upodobał sobie jaskinie krasowe w części Słowenii, Włoch, Chorwacji oraz Bośni i Hercegowiny. Jeśli ktoś chce zobaczyć odmieńce, powinien udać się do jaskini Postojnej w Słowenii. Jest położona na południowy zachód od Lublany (stolicy tego kraju). Odmieńce – zamieszkujące specjalne akwarium – są jedną z tamtejszych atrakcji turystycznych. Dlaczego odmieńce jaskiniowe uważano za smoki? Pierwsza znana wzmianka o tym niezwykłym zwierzęciu pochodzi z 1689 r. Istnienie odmieńca odnotował Janez Vajkard Valvasor, słoweński uczony, przyrodnik i historyk, urodzony w Lublanie. Valvasor w swoim koronnym dziele, napisanym po niemiecku „Die Ehre deß Herzogthums Crain”, przytacza ciekawą legendę. W jego stronach ludzie uważali odmieńce za potomstwo zamieszkujących jaskinie smoków. Działo się tak dlatego, że po intensywnych deszczach woda z jaskiń krasowych często wypływała na powierzchnię. Razem z nią wymywane były odmieńce, co było wówczas jedyną okazją zobaczenia na własne oczy tych niezwykłych stworzeń. Odmieniec jaskiniowy kocha bezruch Odmieńce mają nie tylko uwstecznione oczy, ale również zredukowane kończyny, zarówno przednie, jak i tylne. Widać to na fotografiach tych płazów. Przednie kończyny, krótkie i niezbyt grube, kończą się trzema słabo wykształconymi palcami. Tylne – zaledwie dwoma. Na tej podstawie można wywnioskować, że odmieńce nie są specjalnie aktywnymi stworzeniami. I faktycznie tak właśnie jest. Odmieńce kochają bezruch, a leniwce są przy nich wprost miłośnikami aktywnego trybu życia. Dowodzą tego badania sprzed czterech lat. Wówczas w czasopiśmie naukowym „Journal of Zoology” ukazała się przełomowa praca o odmieńcach. Jej autorzy oznakowali, a następnie przyglądali się tym zwierzętom w ich naturalnym środowisku – jaskiniach w Hercegowinie. Odkryli, że niektóre odmieńce w ciągu dekady pokonały zaledwie 10 metrów. Rekordzista w ogóle nie ruszył się z miejsca przez… siedem lat. Jaki jest tryb życia odmieńców? Jak to możliwe? Odmieńce poruszają się bardzo mało, ponieważ rzadko kiedy mają po temu istotny powód. Żyją w stabilnym środowisku, w wodach o stałej temperaturze wahającej się między 8 a 11 st. C. Są drapieżnikami – polują na drobne skorupiaki, ślimaki, a niekiedy owady. Nie mają jednak narządów pozwalających im rozrywać albo rozdrabniać ofiary. Połykają je w całości. Co istotne, posiłki przytrafiają się odmieńcom od wielkiego dzwonu. Są doskonale przystosowane do głodówek trwających latami. W jednym z eksperymentów odmieniec obywał się bez jedzenia całą dekadę. W okresach głodu metabolizm tych zwierząt spada, a wraz z nim – aktywność. Ta druga najczęściej do zera. Kiedy więc odmieńce się poruszają? Wtedy gdy muszą znaleźć partnera do rozrodu. Nawet to jednak nie następuje zbyt często. Odmieńce rozmnażają się średnio co około 12,5 roku. Życie po omacku. Jak sobie radzą zwierzęta żyjące w ciemności? O zmroku łatwo się ukryć, ale trudniej upolować ofiarę. Zwierzętom, które na co dzień mierzą się z brakiem światła, w przetrwaniu w ciemnościach pomagają superzmysły i sprytne strate... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/09/placeholder-6d69bd3.jpg" width="600" height="400" alt="Życie po omacku. Jak sobie radzą zwierzęta żyjące w ciemności? (fot. Javier Ábalos Alvarez from Madrid, España, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-2.0)" title="Życie po omacku. Jak sobie radzą zwierzęta żyjące w ciemności? (fot. Javier Ábalos Alvarez from Madrid, España, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-2.0)" /> Ciekawostki o odmieńcu jaskiniowym Co jeszcze wiemy o odmieńcu jaskiniowym? Zwierzę to jest niezwykłe również z następujących powodów: Odmieńce są długowieczne. Maksymalnie mogą dożywać stu lat. Średnio dorosły odmieniec będzie żył niecałe 70 lat. Płazów tych dotyczy zjawisko neotenii. Neotenia to zdolność do rozrodu larwy danego gatunku (aksolotle są właśnie takimi mającymi zdolność rozmnażania larwami). Także odmieńce zachowują cechy larwalne nawet wtedy, gdy już mogą mieć potomstwo. Mają barwę żółtobiaławą albo różowawą. Istnieje jednak wyjątek. Jest nim odmieniec czarny, jedyny znany podgatunek tego płaza. Odkryto go dopiero w 1986 r. na Słowenii. Występuje na niewielkim obszarze, zaledwie w kilku miejscach. Odmieniec czarny ma ciemne ubarwienie ciała oraz – co wyjątkowe – widoczne, dobrze rozwinięte oczy. Odmieńce mają chemoreceptory, mechanoreceptory i elektroreceptory. Odbierają fale dźwiękowe rozchodzące się w wodzie, wibracje podłoża i wykrywają nawet niewielkie stężenia związków organicznych. Mają bardzo dobrze rozwinięty węch. Na Słowenii odmieńce są uznawane za narodowe dziedzictwo. Ich wizerunek znajdował się na jednej z monet. Najstarszy magazyn popularnonaukowy, wychodzący w tym kraju od 1933 r., nazywał się zaś „Proteus” (od łacińskiej nazwy odmieńca). Niestety, nie wiadomo, ile odmieńców żyje na Ziemi. Jednak liczebność tych zwierząt bez wątpienia spada. Gatunek ten podlega silnej presji środowiskowej. Odmieńce są bardzo wrażliwe na zmiany temperatury wody i nawet drobne zanieczyszczenia. Na Słowenii znajdują się pod ochroną już od 1922 r. Źródła: Journal of Zoology, Independent, Wikipedia. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Wakacje na Bałkanach. 8 pomysłów na lato
Wybuchowa mieszanka kultur, tradycji, języków i religii. Na miejscu znajdziecie zjawiskowe krajobrazy, fantastyczną kuchnię, a także serdecznych i wyjątkowo spontanicznych ludzi. Zobaczcie najciekawsze pomysły na wakacje na Bałkanach.
W tym artykule: Gucza (Serbia) Nesebyr (Bułgaria) Berat, Albania Mostar (Bośnia i Hercegowina) Winnice Słowenii Durmitor (Czarnogóra) Šarganska Osmica (Serbia) Rafting na Peloponezie (Grecja) „Nie mamy wątpliwości, że Bałkany będą hitem tegorocznego lata. Zabieramy was do Czarnogóry, wciąż nieodkrytych Albanii, Kosowa i Serbii, ale też Grecji śladami mitycznych bohaterów" – pisze Agnieszka Franus w czerwcowym wydaniu magazynu „National Geographic Traveler". Magazyn wciąż możesz zamówić w naszym sklepie internetowym. Dla czytelników National-Geographic.pl przygotowaliśmy 8 miejsc, które warto odwiedzić na Bałkanach. Gucza (Serbia) Miasteczko położone jakieś 150 kilometrów od Belgradu. Od 1961 roku, w środku sierpnia zjeżdżają tu zespoły grające szeroko rozumianą muzykę bałkańską. To muzyczne szaleństwo, trwającą dzień i noc imprezę. Są dziesiątki prowadzonych równolegle koncertów i koncercików. Gra się wokół stołów z jedzeniem i na ulicach, koncertuje w ogródkach domów i pod zadaszeniem sklepu, przy cerkwi i stojąc po kolana w rzece. Najlepsi są Romowie – ci z Rumunii, Serbii i z Macedonii. Wystarczy cztery czy pięć trąbek i wielki bęben. Jak nikt, grając, manipulowali słuchaczami, co rusz wprowadzając w nastrój euforii muzyką tak szybką, że nie nadążały nogi, albo w melancholię i przygnębienie rzewnymi, pogrzebowymi dźwiękami. Prócz muzyki, dookoła królowały i dymiły wielkimi paleniskami stoiska z jedzeniem: grillowana pjleskavica z baraniny i wieprzowiny, z ziłami, musaka z bakłażana i mięsne ćevapčići na patyczkach. Na deser zwijane, francuskie naleśniki posmarowane masłem czekoladowym i posypane plazmą – serbskim przysmakiem, czyli kruszonymi herbatnikami. W dłoni festiwalowicza – obowiązkowo – piwo Jeleń. Tuby i trąbki, puzony i rogi, bębny i klarnety towarzyszyły mi cały czas. Bo codziennie, na niewielkiej scenie w centrum miasta odbywały się przed jury przesłuchania konkursowe. Zespoły walczyły o tytuł Pierwszej Trąbki, a tym samym sławę i szansę na koncerty w całej Europie. Ale prawdziwa, muzyczna bomba wybuchła, gdy kulminacyjnego wieczora na scenie miejskiego stadionu stanął Boban Marković z zespołem, ikona serbskiego grania. Do dziś nie wiem, jak grubo ponad stutysięczna publiczność zmieściła się na murawie, i jak Markovićowi udało się być bardziej głośnym niż zgromadzony tłum. Zespół grał blisko dwie godziny, a publiczność była nie do zajechania. Gdy wiele lat temu Miles Davies, pierwsza trąbka światowego jazzu usłyszał muzykę z Guczy, wypowiedział słynne słowa: nie wiedziałem, że na trąbce można tak grać. Gdy wracałem z Serbii na usta cisnęły mi się inne: nie wiedziałem, że można się tak szaleńczo bawić. Nesebyr (Bułgaria) Ten, kto rano nie idzie na plażę w Słonecznym Brzegu, zmierza do Nesebyru. Starożytne, bo mające ponad trzy tysiące lat historii miasteczko leży zaledwie dwadzieścia minut jazdy od kurortu. Nesebyr powstał na wyspie połączonej wąskim cyplem z lądem. Przy wjeździe stoi, widoczny z każdej plaży w Słonecznym Brzegu, wiatrak. W lecie oblegają go tłumy turystów, ławą suną na starówkę wpisaną na listę UNESCO. Tak trafiamy do miasta – bajeczki, niegdyś trackiej osady, potem greckiej kolonii. 1500 lat temu Nesebyr był całkowicie obwarowany, pozostałości tych murów można gdzieniegdzie jeszcze wypatrzeć. Wąskie uliczki, drewniane domy z XIX wieku i setki straganów z pamiątkami zachęcają do robienia zdjęć i zakupów. Mydełka różane, małe torebki z tradycyjnym wzorkiem, przyprawy. Wszędzie niemal to samo, choć sprzedawcy zachwalają po cichu również różne rodzaje rakii: kruszewę, smokinowę, dżibrowicę. Wszystko zależy od tego, z jakich została zrobiona owoców. Przez wieki Nesebyr był biskupstwem, stąd w tym całym turystycznym tyglu kryją się zabytkowe świątynie. Jedna z najpiękniejszych to cerkiew świętego Szczepana. Powstała między XI i XIII wiekiem i choć z zewnątrz może nie robi takiego wrażenia, wejście do środka po prostu oszałamia. Na jej ścianach oglądam 258 obrazów z tysiącem postaci. Te wszystkie kolory, historie tworzą niesamowity klimat. Mamy szczęście, przez chwilę jesteśmy tu sami, więc bez problemu robimy z setki zdjęć. Nesebyr stworzony został do włóczenia się. Dlatego przyjeżdża się tu na kilka godzin, choć można również zostać na jednej z tutejszych plaż. Ale wiele osób chce spędzić chwile przy winie i dobrym jedzeniu. W labiryncie zaułków trafiamy do Palmakoto, restauracji znanej z owoców morza. Za chwilę przy stoliku z widokiem na morze pałaszujemy słynną szopską, która wygląda tu trochę inaczej niż ta na wyspie świętej Anastazji, potem próbujemy grillowanego koziego sera, żeby skończyć na krewetkach i sardelach. Na deser lokalne wino, jest bosko. Macedonia – atrakcje bałkańskiej republiki słońca. 5 rzeczy do zobaczenia w Macedonii Północnej Malownicze góry, urokliwe jeziora i bałkańska gościnność. Każdego roku Macedonia Północna przyciąga coraz więcej turystów z całego świata. Sprawdzamy, jak zorganizować wyjazd i co zo... Berat, Albania Pierwszą osadę założyli tu w starożytności (2600–1800 r. p.n.e.) Ilirowie – indoeuropejski lud u schyłku epoki brązu i we wczesnej epoce żelaza zamieszkujący współczesne Bałkany. To do nich odwołują się zresztą dzisiejsi Albańczycy, szukając swoich korzeni i tożsamości. W II w. p.n.e. miasto objęli we władanie Rzymianie, którzy nadali mu imię Antipatrea. Zaś w czasie rządów Bizancjum było siedzibą biskupa i przechrzczono je na Pulcheriopolis. I to z tego ostatniego okresu pochodzi spora część berackich zabytków, na czele z imponującą fortecą. W IX w. miasto podbili Bułgarzy. Wtedy to pojawiła się też nazwa Beligrad („Białe Miasto”), która wyewoluowała w końcu w Berat. Dużo prościej o genezie powstania pierwszej osady w tym miejscu mówi legenda. Według niej przed wiekami mieszkało tu dwóch olbrzymów: Shpirag i Tomorri. Obaj zakochali się w tej samej kobiecie, a następnie długo o nią walczyli. Tak długo, że w końcu obaj opadli z sił i zamienili się w dwie potężne góry. To u ich podnóży wzniesiono miasto. Z kolei z łez nieszczęsnej dziewczyny powstała rzeka Osum. Jadę na wzgórze zamkowe – z dawną zabudową i ruinami twierdzy. Serpentynami, cały czas stromo pod górę, dojeżdżam do bramy fortecy. Samochód zostawiam, niczym dawni rycerze konia, już za solidnymi średniowiecznymi murami. Kwateruję zaś w hotelu Kalaja, w jednej z dawnych komnat przyzamkowych. Pokój jest dość surowy, nieco mroczny. Dzięki temu jeszcze lepiej mogę poczuć klimat miejsca. Zabudowania wewnątrz murów twierdzy powstały w większości w XVIII w. Przed najazdem osmańskim w XIV w. było tu 20 kościołów bizantyjskich. Kolejne pół tysiąclecia mocno zmieniło jednak kulturowy, ale też religijny, obyczajowy czy kulinarny krajobraz tych okolic. Turcy osmańscy panowali na Bałkanach do XIX w. A ich wpływy są tu widoczne do dzisiaj. Aż 60 proc. społeczeństwa albańskiego to muzułmanie. W Beracie warto zajrzeć do ich dwóch meczetów: Królewskiego i Kawalerów. Ale jak w Turcji mogę poczuć się też w miejscowej tawernie, zlokalizowanej w pobliżu murów. Wiele tu dań z jagnięciny czy koziny, ale też z bakłażana, papryki, pomidorów i fasoli. Miejscowi szczególnie zachwalają paçë koke – tradycyjny gulasz z głowy jagnięcia. Ewentualnie tavë kosi – potrawkę z podrobów jagnięcych lub kozich oraz ryżu pieczonego z mieszanką jogurtu i jajek doprawionych czosnkiem i oregano. Tym razem decyduję się jednak na fërgesë – danie z papryki, pomidorów, na bazie solonego twarożku, bazylii, mąki, jogurtu, masła, a także oliwy z oliwek. Po obiedzie spaceruję po ogromnym terenie fortecy. Obszar ten ma kształt zbliżony do trójkąta. Stojące tu budynki to hybryda architektury bizantyjskiej i osmańskiej z nielicznymi śladami antyku. Całość opasana jest monstrualnymi murami z 24 wieżami oraz 4 bramami wjazdowymi. Imponujące główne wejście znajduje się od strony południowej. Tuż za nim wrażenie robi dziedziniec, na którym przed wiekami nie raz dochodziło do starć z wrogami. Ja jednak bardziej niż na fortyfikacjach skupiam się teraz na niewielkich cerkiewkach. W jednej z nich znajduje się niezwykle ciekawe Muzeum Onufrego, XVI-wiecznego artysty, który słynął z pisania wyjątkowej urody ikon. Wewnątrz kameralnej katedry Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny zebrano 106 ikon samego mistrza, ale też jego najlepszych uczniów. Do tego 67 innych dzieł sztuki sakralnej. Większość z nich to zbiory z okresu średniowiecza związane z bizantyjską i postbizantyjską sztuką chrześcijańską Mostar (Bośnia i Hercegowina) Mostar – z kamienną zabudową starówki ulokowaną wokół wijącej się rzeki – jest najlepszym dowodem na to, że Bośnia i Hercegowina wchodzi w nowy etap swojej historii. Wojnę wszyscy starają się tu puścić w niepamięć, a problemy gospodarcze mają szanse rozwiać się wraz z coraz większym ruchem turystycznym. Latem w mieście panuje przyjemny gwar, a wieczorami wszystkie stoliki restauracyjek są zajęte. Przyjezdni i miejscowi płyną brukowanymi uliczkami, zajadając lody, sączą drinki, moszcząc się w leżakach nad brzegiem rzeki czy umawiają się na kolację w ulubionych lokalach. Jeszcze do niedawna turyści pojawiali się tu zaledwie na kilka godzin, przyjeżdżając zazwyczaj na wycieczkę z nieodległego Splitu. Coraz więcej osób decyduje się jednak zostać tu na noc. To świetna decyzja, Mostar wiele uroku ujawnia bowiem właśnie po zmroku, kiedy staje się lekko rozwibrowanym miastem, otulonym przyjemnym, żółtym światłem latarni. Równie piękny, choć inny, jest o świcie. Gdy zaraz po wschodzie słońca wstaję, by zrobić kilka zdjęć o brzasku, brukowane uliczki i słynny most są niemal puste. Przemykają po nich jedynie pojedynczy, spieszący do pracy mieszkańcy. Mimo tak wczesnej pory, kilka kawiarni już działa. Przysiadam w jednej, ciesząc się możliwością wypicia espresso w towarzystwie kilku cierpiących najwyraźniej na bezsenność seniorów oraz wylegujących się na bruku kotów. Przez chwilę miasto jest tylko nasze. Winnice Słowenii Są zakurzone, pokryte piwnicznym nalotem i strzępami pajęczyn. I dlatego tak cenne. Na drewnianej tabliczce dumnie napisano: „Zlata Trta 1917”. – Czyli Złota Winorośl. To najstarsze słoweńskie wino – objaśnia sommelier Franc Brodnjak. Na drewnianych regałach leżą tysiące równie zakurzonych butelek. To vinski arhiv w Ptuju – kolekcja win z ponad setki roczników. Większość trunków pochodzi z pobliskich wzgórz Haloze – jednego z najważniejszych regionów winiarskich Słowenii. – Latem jest tu upalnie, co odpowiada rieslingom. Traminer z kolei lubi burze, a ich też u nas nie brak – Franc nalewa do kieliszków wino o kwiatowym aromacie i wytrawnym smaku. – 95 procent naszych upraw to odmiany białe. Wiąże się to jeszcze z dekretem Marii Teresy, która w XVIII w. zakazała wyrobu czerwonego wina na prawym brzegu Drawy. Dlaczego? Podejrzewam, że w grę wchodził agresywny lobbing – śmieje się Franc. Winiarstwo ma w Ptuju dłuższe tradycje. – Pierwsze wzmianki o uprawie winorośli pochodzą z kronik franciszkanów, którzy przybyli tu w 1239 r. – opowiada Alojž. Po degustacji wybieramy się z nim na spacer po starówce: niewielkiej, ale świetnie zachowanej. Kamienice mają po 2–3 kondygnacje, rude dachy, a niemal wszystkie – jak twierdzi Alojž – także piwnice. – Miasto żyło z handlu winem i z myta pobieranego na moście na Drawie – opowiada. – Kupcy przeprawiali się przez rzekę już 2000 lat temu. To tędy wiódł rzymski szlak z Helwecji nad Morze Czarne, stacjonowali tu legioniści. Jesteśmy najstarszym miastem w Słowenii, nazwanym przez cesarza Poetovio – mówi z dumą przewodnik. Na dowód prowadzi nas na trójkątny plac Słoweński. Pośrodku stoi Orfej: marmurowa stela z II w. n.e. z wizerunkiem Orfeusza grającego na lirze. Otaczają ją najcenniejsze zabytki: stary ratusz z rzeźbionym balkonem, gotycki kościół św. Jerzego i Wieża Miejska – z zegarami na trzech z czterech ścian. Tarczy brakuje tylko od strony górującego nad starówką zamku. – Ponoć to zemsta mieszczan na rezydującym tam rodzie Lesliech, którzy nie chcieli dorzucić się do remontu – mówi Alojž. A potem wskazuje na rzędy winorośli pod murami twierdzy. – A to nasza miejska winnica. Fachu uczą się w niej uczniowie szkoły rolniczej – dodaje. I robią miejskie wino Civis – po łacinie Obywatel. Durmitor (Czarnogóra) O trasie Durmitor słyszałem przed przyjazdem do Czarnogóry równie dużo, jak o tutejszym wybrzeżu. Droga, zwana Durmitor Ring, jest z pewnością najpiękniejszą w kraju, i jedną z najbardziej malowniczych na całych Bałkanach. To pierścień przecinający płaskowyż Tara i Piva, zacieśniający się wokół jednego z wyższych pasm Gór Dynarskich przecinających północną Czarnogórę. Ten region kraju jest najmniej zabudowany i wciąż raczej wolny od presji cywilizacyjnej. Jego sercem jest Park Narodowy Durmitor, ulubione miejsce piechurów i miłośników trekkingu, korzystających z licznych tras i ścieżek. Tym razem rezygnuję jednak z długich wędrówek i postanawiam poznać północ Czarnogóry zza samochodowego „kółka”. Durmitor Ring ma 85 kilometrów, ale ich pokonanie zabiera 4–5 godzin. Droga wiedzie szalonymi serpentynami, mijając malutkie wsie kamiennych i drewnianych domów, z każdym kolejnym zakrętem podsuwając coraz to bardziej zachwycające widoki. Ulica jest wąska i nie ma w zasadzie pobocza. To nie jest przejażdżka dla osób odczuwających za kierownicą jakiekolwiek wątpliwości. Durmitor Ring przez pół roku bywa zasypany śniegiem i nieprzejezdny. Latem osobowy samochód daje sobie tu radę bez problemów. Toczę się przez wąskie kaniony, wbijam w wykute w skale, pełne wilgoci tunele, w których dźwięk silnika i snop reflektorów budzi odpoczywające pod sklepieniem nietoperze. Zrywają się grupkami do lotu i przez kilka sekund przed przednią szybą auta. Zatrzymuję się na wzniesieniach, by przeczesywać wzrokiem zamknięty wzgórzami szeroki krajobraz i próbuję sobie przypomnieć, kiedy ostatni raz widziałem tak wiele zieleni. Nie chcąc stąd za szybko odjeżdżać, postanawiam zostać na noc w miasteczku Žabljak. W nowoczesnym ekologicznym hotelu sączę ziołową herbatę i zajadam specjały z okolicznych gospodarstw: wiejskie sery, domowe wędliny, oliwki, warzywa zebrane przed chwilą z ogródka, lepki i ciężki od słodyczy miód. Wieczorem z balkonu patrzę na ciemne niebo, ciesząc się, że przyjechałem tu ,zanim urzeczywistnią się plany inwestorów, którzy coraz łapczywiej patrzą na tereny wokół Durmitoru. Czarnogóra przeznaczyła właśnie kilka milionów euro na rozbudowę infrastruktury narciarskiej na północy kraju, planując zbudować kilka nowych kurortów i unowocześnić parę mniejszych, już istniejących. Te zamiary, choć mogą dać pracę i pieniądze mieszkańcom, siłą rzeczy wpłyną też na okolicę. Być może to ostatnia szansa, by zobaczyć północ Czarnogóry w jej bardziej tradycyjnym wydaniu. Lwia Skała Sigirija. Odkryj jeden z największych cudów Sri Lanki Stanowisko archeologiczne i twierdza Sigirija to jedno z najbardziej znanych miejsc na Sri Lance. Starożytną skalną fortecę, znaną również jako „Lwia skała”, każdego roku odwiedza mili... Šarganska Osmica (Serbia) Mówią, że to cud inżynierii. Šarganska Osmica jest jedną z największych atrakcji Serbii. I najbardziej tajemniczych – jej powstanie przewidział słynny, XIX-wieczny jasnowidz, Mitar Tarabić. Był rok 1921, właśnie rozpoczęto prace nad najbardziej wymagającym odcinkiem nowej linii, łączącej Belgrad z Dubrownikiem. Trasa miała prowadzić przez góry, przecinać głęboką dolinę. Jak to zrobić? Inżynierowie doszli do wniosku, że najlepszym rozwiązaniem będzie przekopanie się przez „Cygańskie Zbocze” – pasmo gór Šargan. I wtedy przypominano sobie przepowiednię Mitara Tarabića. Wydrążone w litej skale, niektóre długie nawet na półtora kilometra tunele, okupione zostały katorżniczą pracą budowniczych, ale i tragedią. Doszło do zawału, który pogrzebał 200 osób. Po czterech latach skomplikowanych prac budowlanych oddano kluczowy odcinek trasy. Pociąg Ćira ruszył w swój pierwszy kurs do Dubrownika. Nie tylko tunele świadczą o wyjątkowości kolejki. Przed inżynierami stało wyzwanie poprowadzenia trasy, która na odcinku niespełna pięciu kilometrów, dzielących w linii prostej położoną w kotlinie Mokrą Gorę od górskiej stacji Šargan Vitasi, wzniesie się na 350 metrów. Kusiło mnie, by nadać jej miano „kolejki górskiej”, bo widoki, które rozpostarły się gdzieś w okolicach tunelu oznaczonego numerem czterdzieści sprawiły, że oniemiałem. Pięliśmy się serpentynami wzdłuż stromego stoku. Trasa niekiedy chowała się w tunelu, innym razem – mostem – przeskakiwała doliny. Kolejka potrzebowała ponad piętnastu kilometrów, by dotrzeć na miejsce. A pasażerów dziwił fakt, że po godzinie jazdy pociąg znajduje się prawie w tym samym miejscu, tylko nieco wyżej. Podziwiałem widoki, z otwartego okna wystawiałem na wiatr twarz, czuć było zapach lasu, a w tunelach wilgoć skały. Nagle – stop! Wysiadamy! Pociąg zatrzymał się przy niewielkim podeście. Po drugiej stronie doliny rozpościerała się rozległa, nieco mglista panorama. W dole majaczyły budynki Mokrej Góry, wyżej, na niewielkim grzbiecie rozłożyła się całkiem duża, drewniana wieś. Wjechaliśmy w tunel „Aleksandar”, ostatni na trasie. Ciemność ciągnęła się dobre 1600 metrów, aż w końcu z mroku wyłoniły się zabudowania ostatniego przystanku kolejki – Šargan Vitasi. Tutaj czekała nas przerwa. Zwiedziliśmy skansen, podziwialiśmy wagony i lokomotywy pamiętające pierwszą połowę XX wieku. A potem ruszyliśmy w drogę powrotną, prosto do Mokrej Góry. Oryginalnie kolej cieszyła się sprawnością aż do 1974 roku, kiedy to zamknięto nierentowną trasę do Sarajewa. Kilkanaście lat później specjalnie powołane stowarzyszenie rozpoczęło starania o restaurację najbardziej atrakcyjnego odcinka trasy. Plany mieli szerokie: skansen serbskich kolei, zbiór zabytkowych lokomotyw, wagonów. W 2003 roku pierwszy zestaw „Nostalgii” – tak nazwano pociąg – ruszył z Mokrej Góry. Skąd nazwa Osmica – „ósemka”? Cóż, powyżej stacji Golubići widać to jak na dłoni. Tory położono tak, że miejscami tworzą pokręconą ósemkę, krzyżując się w tunelach, wydrążonych na coraz to wyższych poziomach. Gdy pomyśli się, że ponad sto lat temu aż trzy firmy budowlane splajtowały, próbując spełnić wymagania rządowego zlecenia, tym większy podziw należy się tej ostatniej, która w końcu dokończyła projekt. Rafting na Peloponezie (Grecja) Wyrąbana w ścianie parowu ścieżka wspina się zakosami ponad las. U dołu dudniąca rzeka, nad głową posiniaczone niebo zwiastujące burzę. Już blisko. Pierwsza błyskawica rozjaśnia półmrok. I wtedy go dostrzegam. Przyklejony do ściany wąwozu XII-wieczny klasztor Prodromou (św. Jana Chrzciciela). Przypomina jaskółcze gniazdo wiszące nad trzystumetrową przepaścią. Co sprawia, że nie runie w dół? Kilka drewnianych belek podtrzymujących kruchą konstrukcję, czy może żarliwa modlitwa mnichów? Czuję chłodną wilgoć bijącą z wnętrza wykutej w skale kaplicy. Spływa po policzkach świętych zastygłych na kamiennych freskach. Zapach wosku miesza się z wonią kadzidła i czegoś jeszcze… Piekielnie mocnej kawy! Ręka w habicie podaje filiżankę, częstuje słodką galaretką (lukumi). Potem prowadzi na taras. Widok zapiera dech. Na krawędzi urwiska, po drugiej stronie wąwozu, dostrzegam monastyr Filosofu (X w.), jeszcze dalej Emialon (XVII w.) otoczony wianuszkiem skalnych pustelni. A pod nimi, hen daleko, majaczą pogrążone w letargu wsie i miasteczka, owinięte wstęgą mitycznej rzeki Lusios. Jej spieniony nurt niby rozedrgana struna rezonuje w głębi kanionu. Po chwili stoję na brzegu ogarnięty hipnotyzującym szumem. Nagle słyszę kobiecy śmiech. Rozglądam się zaskoczony. Wokół żywego ducha. Czyżby wciąż żyły tu zjawiskowe nimfy z orszaku Artemidy? Aretuza, dla której stracił głowę porywczy Alfejos, a może Dafne, ukochana Apolla? Śmiech narasta, przechodzi w euforyczny krzyk. I wtedy je dostrzegam. Pontony! Wypadają zza skały i tańczą piruety wokół rzecznych kamieni. Roześmiane wioślarki wychodzą na brzeg. Wdrapują się na pobliską skałę i skaczą do wody. Idę w ich ślady. Niesiony huczącym chłodem czuję się jak młody bóg. Nic dziwnego, w końcu w wodach rzeki Lusios zażywał kąpieli sam władca Olimpu – nowonarodzony Zeus. Potem chwytam wiosło, i lawirując między konarami zwalonych dębów, płynę aż do Kariteny, gdzie Lusios wpada do rzeki Alfejos.
Jak nowy Nissan X-Trail poradził sobie na słoweńskich drogach i bezdrożach? Sprawdzamy!
Wraz z Nissanem wyruszyliśmy do Słowenii, w okolice Lublany, aby sprawdzić, czy rodzinny SUV poradzi sobie na trudnych, górskich i niekiedy wymagających drogach. Czy auto zdało egzamin? Zapraszamy na samochodową podróż po Alpach Julijskich.
W tym artykule: Jak najnowszy Nissan X-Trail poradził sobie na trudnych drogach Słowenii? Nowy Nissan to auto niezwykle dynamiczne i stabilne Słowenia zachwycała swoim pięknem i przyrodą Bezdroża Słowenii nie były wyzwaniem dla Nissana X-Trail Do Słowenii wybierałem się już wielokrotnie, ale zawsze kończyło się tylko na wizytach przejazdem i zwiedzaniu jedynie autostrad. Jeden wyjazd zapamiętam szczególnie, gdy na granicy słoweńsko-chorwackiej dostałem dotkliwy mandat za brak ważnej winiety. W Słowenii mandaty są naprawdę wysokie! Zwykłe gapiostwo lub roztrzepanie, ponieważ jechałem przez ten kraj do Chorwacji i z powrotem. Winieta była ważna przez 6 dni, a ukarany zostałem dnia 7. Jak najnowszy Nissan X-Trail poradził sobie na trudnych drogach Słowenii? Konsekwentnie przez lata nie docierałem do Słowenii, aż w końcu nadarzyła się ku temu znakomita okazja. Nissan zaprosił nas na prezentację najnowszego modelu X-Trail. Odbywała się w Dolinie Bohinj, w samym sercu Alp Julijskich, tuż nad jeziorem Bohinjsko. Na miejsce wyruszyliśmy prosto z lotniska w stolicy, z którego odjechaliśmy już najnowszymi SUV-ami japońskiego producenta z siedzibą w Jokohamie. Na wstępie krótka specyfikacja. Najnowszy Nissan X-Trail jest już czwartą generacją flagowego SUV-a tej marki. I zarazem kolejny modelem, który stawia na innowacyjne i ekologiczne rozwiązania. Wersja, którą jeździliśmy to e-Power e-4ORCE z napędem 4x4 oraz z układem o mocy 213 KM. O co chodzi z tymi wszystkimi „e”? Nowy Nissan to auto niezwykle dynamiczne i stabilne Otóż technologia, którą proponuje Nissan, polega na wykorzystaniu silnika benzynowego tylko do wytwarzania energii dla silnika elektrycznego, który napędza pojazd. Dzięki temu samochód prowadzi się niezwykle komfortowo. Przy zrównoważonej jeździe jest bardzo cichy, niemalże jakbyśmy jeździli 100-procentowym „elektrykiem”. Z kolei e-4ORCE 4WD zapewnia więcej mocy dzięki drugiej jednostce elektrycznej, która napędza tylne koła. Dzięki temu samochód poradzi sobie praktycznie w każdych warunkach, jest stabilny i dynamiczny. A przede wszystkim gwarantuje oszczędną jazdę, o czym przekonaliśmy się w Słowenii. Warto też zwrócić uwagę na imponujące przyspieszenie, jak na tak duże auto. X-Trail z układem e-4FORCE rozpędza się do „setki” w ok. 7 sekund. Samochód rodzinny na szybki wypad za miasto. Testujemy 4 nowe modele Oto najciekawsze samochody rodzinne, które sprawdzą się podczas krótkich wycieczek. Oprócz innowacyjnych rozwiązań, Nissan nie zapomniał zadbać o kwestie wizualne. Nowy X-Trail prezentuje się naprawdę zjawiskowo. To kawał potężnej maszyny, która pomimo, iż w teorii jest to auto rodzinne, ma drapieżny i sportowy wygląd. Zwężone przednie reflektory i duży grill z logo Nissana sprawiają, że ten SUV wygląda naprawdę luksusowo i robi piorunujące wrażenie. Szczególnie w wersji kolorystycznej, którą mogliśmy testować. Słowenia zachwycała swoim pięknem i przyrodą Z lotniska wyruszyliśmy słoweńską autostradą w kierunku Bled. To małe miasteczko położone nad jeziorem o tej samej nazwie. Miejsce wyjątkowo urokliwe, położone w regionie Górnej Krainy u podnóża Alp Julijskich. Na wzgórzu na wysokości 100 metrów znajduje się zamek, który miał zostać zbudowany nawet w 1011 roku przez cesarza Henryka II. Z zamku widać cały krajobraz miasta i krainy oraz kościół na wyspie, który jest jednym z symboli Słowenii. Z tego miejsca widok zapiera dech w piersiach. Nic dziwnego, że jest to główny cel turystów, którzy przyjeżdżają do tego kraju. W miejscach takich jak to, czas staje w miejscu. Korzystając z tej krótkiej chwili, zrobiliśmy sobie przerwę na kawę w tej urokliwej miejscowości. Bezdroża Słowenii nie były wyzwaniem dla Nissana X-Trail Z Bled wyruszyliśmy już prosto w kierunku Bohinj. Ale żeby nie było zbyt łatwo, wybraliśmy trasę po słoweńskich bezdrożach i lasach, aby sprawdzić, czy rodzinne auto poradzi sobie w ekstremalnych warunkach. Muszę przyznać, że na początku miałem wątpliwości. Jak się później okazało – niepotrzebnie. Nissana X-Trail prowadzi się doskonale zarówno po autostradzie, jak i po drogach szutrowych i nierównych. Kilkukrotnie widząc wielkie dziury miałem wrażenie, że albo się zakopiemy, albo stracimy zawieszenie lub koła. Nic z tych rzeczy. Najnowszy model japońskiego producenta udowodnił, że samochód rodzinny to rzeczywiście samochód bezpieczny i niezawodny. Następnego dnia sprawdzaliśmy nowego X-Traila na specjalnie przygotowanym torze. Mogliśmy przekonać się, jak działa m.in. tryb offroad oraz jak zachowuje się samochód na naprawdę dużych nierównościach. Muszę przyznać, że napęd na cztery koła ma tutaj ogromne znaczenie. Auto właściwie bez trudu pokonywało wszystkie przeszkody. A spalanie mnie pozytywnie zaskoczyło. Nie oszczędzając przez dwa dni samochodu, wskaźnik pokazywał średnio 7–8 l/100km. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Wojna na Bałkanach. 3 książki o konflikcie w byłej Jugosławii
W 1991 roku doszło do rozpadu byłej Jugosławii, co przyczyniło się do wybuchu konfliktów zbrojnych pomiędzy skłóconymi sąsiadami. To historia pełna nienawiści, uprzedzeń i zbrodni wojennych. Oto książki, które pozwalają lepiej zrozumieć ten trudny okres w historii Bałkanów.
W tym artykule: „Sarajewskie Marlboro”, Miljenko Jergović „Wojna nie umarła, niech żyje wojna. Bośniackie rozrachunki”, Ed Vulliamy „Bałkańskie upiory. Podróż przez historię”, Robert D. Kaplan Socjalistyczna Federalna Republika Jugosławii obejmowała sześć republik: Serbię, Chorwację, Bośnię i Hercegowinę, Słowenię, Czarnogórę i Macedonię, a w skład Serbii wchodziły oraz dwa okręgi autonomiczne: Kosowo i Wojwodina. Chociaż proces stopniowego rozpadu Jugosławii rozpoczął się na początku lat 90. to, widmo konfliktu i „politycznego rozwodu” widoczne było od blisko dwóch dekad. 25 czerwca 1991 r. Niepodległość proklamowały Słowenia i Chorwacja, a 17 września Macedonia. W następnym roku w marcu do tego grona dołączyła Bośnia i Hercegowina, a 27 kwietnia Serbia i Czarnogóra utworzyły Federalną Republikę Jugosławii, a wydarzenia sprzed roku doprowadziły do wybuchu wojen z Serbią. W konfliktach zbrojnych z lat 1991-1995, w które angażowało się również NATO, zginęły dziesiątki tysięcy ludzi, a kilka milionów zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów. To była największa tragedia od czasów II wojny światowej. Wojna w byłej Jugosławii zostawiła swoje piętno na dzisiejszych Bałkanach, a resentymenty w regionie odczuwane są po dziś. Ze względu na pamięć, ale również przestrogę na przyszłość, należy pamiętać o ofiarach i oddać im głos. Oto 3 książki o Jugosławii i o konflikcie na Bałkanach, które warto przeczytać. „Sarajewskie Marlboro”, Miljenko Jergović Książka bośniackiego pisarza, prozaika i poety ukazała się w trzecim roku oblężenia Sarajewa. To zbiór reportaży i opowieści o zwykłych ludziach, których codzienność została zakłócona przez oblężenie stolicy Bośni i Hercegowiny. „Sarajewskie marlboro” jest niezwykłym obrazem wielonarodowego miasta, w którym żyją ludzie pełni wrażliwości i pomimo ich losu, próbowali normalnie żyć. 5 książek, które warto przeczytać w 2022 roku Literatura faktu, biografie, książki podróżnicze. Tytuły, które inspirują i skłaniają do refleksji. Oto lista książek, które warto przeczytać w 2022 r. – Wypróbowałem, mówię mu, setki sposobów, jak uciec śmierci i wszystkie one wywołują we mnie równie słodkie wspomnienia i uczucie radości. I nikt nie jest szczęśliwszy ode mnie, gdy uda mi się uniknąć granatu. A do tego jeszcze kopię swoim zmarłym groby z najlepszymi widokami, bo wiem, że oni też kochali życie, a śmierć dopadała ich niespodziewanie, jak podczas gry na flipperze – pisze w książce Jergović. „Wojna nie umarła, niech żyje wojna. Bośniackie rozrachunki”, Ed Vulliamy Ed Vulliamy to dziennikarz, który jako jeden z pierwszych informował świat o największym ludobójstwie w Europie od 1945 roku. Autor oskarża Zachód o bezczynność, ignorancję i hipokryzję, która według niego była równoznaczna z tolerowaniem wojny na Bałkanach, zbrodni i czystek etnicznych, do których tam doszło. Książka brytyjskiego reportera jest również ostrzeżeniem. Według niego wojna jest nieśmiertelna, tak jak nieśmiertelne potrafią być gniew, nienawiść, frustracja lub poczucie niesprawiedliwości. Sarajewo to nie tylko piękne budynki i zabytkowe obiekty [PRZEWODNIK] Sarajewo nie zalicza się do miejsc pierwszego wyboru dla osób przeglądających mapę mainstreamowych destynacji w Europie. Tragiczna historia utrwaliła w nas masę stereotypów na temat stolicy... „Bałkańskie upiory. Podróż przez historię”, Robert D. Kaplan Książka Roberta D. Kaplana to próba wyjaśnienia genezy konfliktu na Bałkanach przez pryzmat historii sięgającej jeszcze I wojny światowej. W 1914 roku serbski nacjonalista zastrzelił w Sarajewie habsburskiego następcę tronu, Franciszka Ferdynanda, co przyniosło katastrofalne skutki polityczne i największy, najbardziej krwawy konflikt w ówczesnej Europie. Książka jest połączeniem reportażu i eseju. Kaplan próbuje wyjaśnić i znaleźć źródło narodowych resentymentów. – Pokazuje splot gwałtownych namiętności, które doprowadziły do pełnej okrucieństwa wojny. Jego książka to również przestroga. Na świecie wiele jest miejsc podobnych do bałkańskiego kotła, etnicznych i religijnych beczek prochu, które w każdej chwili mogą niespodziewanie wybuchnąć – czytamy w notce wydawcy. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Lublana na weekend – krótki przewodnik po stolicy Słowenii
Lublana na weekend? Dlaczego nie! To miasto niczego nie udaje. Niewielkie, spokojne i zielone. Bezpretensjonalne.
W tym artykule: Lublana – co warto zobaczyć? Lublana – dojazd, komunikacja, nocleg, jedzenie Najlepiej zacząć od góry. Wagonik kolejki sunie stromo nad miasto, na szczyt zamkowego wzgórza. Lublański zamek w ciągu kilkuwiekowej historii służył jako rezydencja Habsburgów, więzienie i koszary wojsk napoleońskich. Spaceruję po dziedzińcu i wzdłuż wałów obronnych i przyglądam się budowli. Najlepsze zostawiam na koniec: wspinam się po 95 schodach na taras wieży strażniczej i po chwili mam przed sobą fantastyczna miejska panoramę. Rdzawoczerwone dachy przypominają czeskie miasteczka. Góry w oddali wyglądają jak stuprocentowa Szwajcaria. Tysiące studentów w całym mieście – trochę jak Kraków. Burek, czyli ciastko z serem i szpinakiem, które zjadłam od razu po przyjeździe, jest nieodłącznym smakiem Bałkanów. Podobno przed wiekami w okolicy żyły smoki, teraz jednak Lublana (nazywana też Ljubljaną) to znacznie bardziej przyjazna mieszanka kultur. Stromymi uliczkami schodzę wprost na stare miasto, siatkę brukowanych ulic łączących trzy skwery: Miejski, Górny i Stary Rynek. Pastelowe kamienice, parasole kawiarni i turystyczne restauracje nie zatrzymują mnie na długo. Najlepsze kaski sprzedają kilka ulic dalej. Lublana – co warto zobaczyć? Centralny Targ u podnóża wzgórza zamkowego jest dobrym przewodnikiem po słoweńskich tradycjach kulinarnych. Na skwerach i przy ulicach ciągną się rzędy straganów, gdzie można kupić wszystko, czego potrzeba do idealnego posiłku: od grzybów i ziół po ryby i plasterki wędzonej szynki pršut. Przez całe lato w każdy piątek na placu Pogacarjev odbywa się Odprta Kuhna (Otwarta Kuchnia). Zastępy kucharzy gotują słoweńskie specjały. Žlikrofi, pierożki nadziewane przyprawioną wieprzowiną, panierowane żabie udka, wędzone ozorki... Wszystko najlepiej smakuje popite miejscowym winem. Na koniec jeszcze deser, prekmurska gibanica, czyli królestwo przesady: przekładaniec z makiem, orzechami, jabłkami i twarogiem. Ljubljanicę, rzekę, w której zakolu usadowiło się wzgórze zamkowe, przecinają raz po raz kamienne mosty. Najwięcej uwagi od turystów dostaje Zmajski Most ze smokami z każdej strony. Mnie najbardziej podoba się jednak Tromostovje – trzy przejścia w jednym. Przeciętną kładkę rozbudował 85 lat temu Jože Plecnik, architekt heros, który walczył o zachowanie urbanistycznej jedności miasta, godząc tradycję i nowoczesność. Piran. To słoweńskie miasto jest klejnotem w koronie Adriantyku Urok miejscowości docenia się dopiero podczas powolnego błąkania się, zmierzania ku osadzonemu na szczycie kościołowi lub samemu koniuszkowi półwyspu. Koronkowa, lekka konstrukcja Potrójnego Mostu prowadzi – jak wszystkie drogi w Lublanie – na plac Prešerena. Na patrona głównego skweru w stolicy Słoweńcy wybrali nie rycerza ani polityka, tylko poetę. Wieszcz France Prešeren wpatruje się w okna budynku, gdzie mieszkała kiedyś jego muza Julija (jej popiersie umieszczono na murze jednej z okolicznych kamienic). Kilka kroków od eleganckiego śródmieścia leży jeden z najbardziej oryginalnych europejskich squatów. Metelkova to samozwańcze miasto, gdzie w XIX-wiecznych koszarach rządzi sztuka, a nie urzędnicy. To nie anarchia, ale autonomia – mówią jednak artyści, którzy zarządzają całym centrum. Kiedy w 1991 r., po odzyskaniu przez Słowenię niepodległości, armia opuściła zabudowania, artyści poprosili rząd o prawo do użytkowania terenu. Nigdy nie otrzymali oficjalnej odpowiedzi. Po dwóch latach postanowili wprowadzić się na swoich zasadach. Dziś Metelkova tętni życiem. Co roku odbywa się tu 1,5 tys. wydarzeń, od warsztatów i debat po wystawy, koncerty i spektakle. Otwarte w 2011 r. MSUM, czyli Muzeum Sztuki Współczesnej, przyciąga publiczność w bardziej eleganckim wydaniu. Ściany budynków zdobią fantastyczne dekoracje, ogromne rzeźby stoją wprost na chodnikach. Granic kreatywności nie widać. Po jeszcze więcej sztuki ruszam w kierunku parku Tivoli. Ta wielka zielona przestrzeń z rozrzuconymi zabytkowymi budowlami jest doskonała na weekendowe spacery. W barokowym pałacyku mieści się muzeum współczesnej historii Słowenii. W sercu parku stoi dworek Tivoli z siedzibą centrum sztuk graficznych. Nad stawem przez całe lato działa „Biblioteka pod drzewami” i można za darmo poczytać książki. W poszukiwaniu jedynych w swoim rodzaju pamiątek wracam nad rzekę. Na bulwarze Cankarjevo Nabrežje w każdą niedzielę rozkładają się stoiska targu staroci. Wśród wojskowych medali, biżuterii, starych zegarów i portretów dawnych wodzów trafiają się prawdziwe skarby. O każdy warto się zaciekle targować. Przy odrobinie szczęścia można wyjechać z miasta z prawdziwymi perełkami. A jeśli nie, zawsze zostają wspomnienia z pięknej Lublany. Wystarczy mi to w zupełności. Lublana – dojazd, komunikacja, nocleg, jedzenie Dojazd: Z Warszawy do Lublany lata LOT (ceny od 600 zł). Komunikacja: Żeby korzystać z miejskich autobusów, trzeba zakupić Kartę Publicznego Transportu Urbana (2 euro) i doładować ją wybraną kwotą. Jeden przejazd to 0,80 euro (ważny 90 min). Nocleg: Celica Art Hostel w budynku dawnego więzienia, z wnętrzami zaprojektowanymi przez artystów. Łóżko w dormitorium od 17 euro od os./noc. Jedzenie: Ljubljana Essentials organizuje wycieczki, podczas których uczestnicy mogą spróbować tradycyjnych potraw i spotkać się z szefami kuchni. Słoweńskie smaki to m.in. kranjska klobasa (kiełbasa), ciasto potica, deser prekmurska gibanica. Tekst ukazał się na łamach magazynu „National Geographic Traveler Extra – 25 miast na weekend” (nr 01/2018). Wiedeń na weekend – przewodnik po stolicy Austrii Wiedeń niemal przez cały rok oddaje się nieskrępowanej, pełnej hedonizmu zabawie. Jeśli chcesz poczuć się jak rodowity wiedeńczyk, nie zwlekaj i przy najbliższej okazji odwiedź najlepsze...
25 października wylądowaliśmy na lotnisku w Wiedniu. O godzinie 11 odebraliśmy nowiutkie samochody KIA EV6, czyli modele w pełni elektryczne. Przez 3 dni mieliśmy przyjemność nimi podróżować przez Austrię, Włochy i Słowenię. Wyjazd był świetny, a samochody idealnie się sprawdziły.
W tym artykule: Lot w tunelu aerodynamicznym Hallstatt pełny niespodzianek KIA EV6 - podsumowanie Po odebraniu aut pojechaliśmy na konferencje prasową przedstawicieli KIA, która odbywała się w postindustrialnym hangarze. Ciekawostką było to, że cała oprawa świetlna była zasilana z samochodów. Dzięki funkcji „Vehicle to load”, możemy korzystać z energii samochodu do ładowania komputerów lub zasilania różnych urządzeń czy innych elektrycznych aut. Konferencja była krótka, ale zwięzła i pokazywała że marka jest na wznoszącej fali, a KIA EV6 jest tego najlepszym potwierdzeniem. View Ediplayer on the source website Podczas jazdy autostradami o nasze bezpieczeństwo dbało mnóstwo systemów, które działają wyśmienicie. Są tak czułe, że system Line Assist musieliśmy wyłączyć. Największe wrażenie zrobił na mnie system autonomicznej zmiany pasa ruchu. Wystarczy włączyć kierunkowskaz i samochód sam zmienia pas. Niesamowite. Lot w tunelu aerodynamicznym Wyjazd nie opierał się tylko na poznawaniu samochodów. Organizatorzy zapewnili nam bardzo ciekawe atrakcje. Bez wątpienia lot w tunelu aerodynamicznym taką jest. Na początku szybki trening z instruktorem, abyśmy mogli poznać pozycje, którymi się operuje podczas lotu. To ważna kwestia, bo w zasadzie każdy ruch ma tutaj znaczenie. Nawet lekkie uniesienie głowy, może spowodować, że polecimy wyżej. Równie ważną rzeczą jest bycie wyluzowanym. To dobry trening przed skokiem ze spadochronem. Kiedy wchodzisz do tunelu, odczuwasz emocje, o których wcześniej nawet ci się nie śniło. Niesamowite uczucie. Na koniec tego naprawdę dynamicznego dnia, pojechaliśmy na kolację. To był dobry moment na sprawdzenie systemów multimedialnych, których działanie jest teraz o wiele ważniejsze niż sam design auta. KIA sobie z tym świetnie poradziła, bo interfejs jest prosty, przejrzysty i bardzo nowoczesny, a podłączenie telefonu zajęło dosłownie kilka sekund, po czym muzyka pięknie rozbrzmiewała z głośników firmy MERIDIAN. Podczas drogi musieliśmy doładować EV6. Auto bardzo szybko się naładowało. Skorzystaliśmy z ładowarki IONITY o mocy 150 kWh i w 18 minut baterie były pełne. Ledwo zdążyliśmy wypić wieczorną kawkę, a samochód był już gotowy do jazdy. Przy realnym zasięgu wynoszącym ponad 500 kilometrów, mogliśmy spokojnie udać się do naszego celu. Hallstatt pełny niespodzianek Następny dzień zapowiadał się naprawdę interesująco. Kolejną destynacją było Austriackie miasto Hallstatt. Nad tamtejszym jeziorem była zaplanowana sesja zdjęciowa ze wszystkimi samochodami. Po dojechaniu na jeden z parkingów, z którego rozpościerał się cudowny widok na góry i jezioro, ustawiliśmy się do grupowego zdjęcia. Zgodnie z planem organizatorów okazało się, że osobą która robiła zdjęcie był Karol Okrasa, jeden z najlepszych polskich kucharzy. Po sesji fotograficznej otrzymaliśmy zadanie. Musieliśmy ugotować risotto dyniowe, a naszym szefem był sam Karol Okrasa, który podpowiadał jak je przygotować. To była wielka przyjemność współpracować z nim, ponieważ to naprawdę miły i sympatyczny gość, a zarazem profesjonalista. I jeszcze ten piękny widok, który towarzyszył nam podczas gotowania. Lepszego miejsca na przygotowanie risotto, nie mogłem sobie wyobrazić. Podczas tego zadania mogliśmy ponownie wykorzystać funkcje „Vehicle to load” w EV6, bo to właśnie do samochodów podłączyliśmy kuchenki na, których przyrządzaliśmy posiłek. Ta funkcja przyda się Wam na kempingach, czy różnego rodzaju postojach. Wielkie brawa dla KII, bo żaden producent jeszcze nie wprowadził takiego rozwiązania. View Ediplayer on the source website Po tym wszystkim, pojechałem na górską przełęcz Sölk Pass obejrzeć zachód słońca. Mogłem w końcu sprawdzić, jak KIA EV6 radzi sobie na wąskich i pełnych zakrętów drogach. Do dyspozycji są 3 tryby jazdy, Normal, Sport i Eco. Na górskich, krętych przełęczach idealnie nadawał się tryb „Sport”. Zawieszenie się utwardza, pedał gazu reaguje jeszcze szybciej, a układ kierowniczy staje się bardziej precyzyjny. Byłem bardzo pozytywnie zaskoczony, bo EV6 zachowywała się jak rasowy sportowy samochód. KIA EV6 - podsumowanie Wachlarz możliwości tego auta jest szeroki. W mieście cichy i bardzo komfortowy. KIĄ EV6 spokojnie pojedziemy też w trasę i będzie równie wygodnie. Śmiało mogę powiedzieć, że EV6 bije na głowę wszystkie elektryki Volkswagena, a do Tesli brakuje jej bardzo niewiele. Koreański elektryk jest zdecydowanie tańszy od Tesli, co już jest ogromną przewagą. KIA EV6 to bardzo dobry samochód, który, skradł moje serce podczas tej podróży. Wiem, że nie ma samochodów idealnych, ale ten jest bardzo bliski perfekcji. KIA EV6 dostępna jest w kilku wersjach elektrycznego napędu, z których najbardziej spektakularny, występujący w wersji EV6 GT wyposażony jest w dwa silniki generujące łącznie moc 585 KM. Auto jest w stanie osiągnąć pierwsze 100 km/h w 3,5 sekundy i rozpędzić się do 260 km/h! Akumulatory o pojemności 77,4 kWh pozwalają na przejechanie dystansu 400 km. Cały wyjazd był niesamowity. Atrakcje jakie organizator nam zafundował przerosły moje oczekiwania. Fajną ideą było to, że mogliśmy poznać auta, właśnie w drodze na różne aktywności lub podczas ich wykonywania. Samochód na pewno będzie sprzedażowym hitem. autor tekstu: Piotr Kolasa, autorka zdjęć: Alina Kondrat
Lublana - brama Bałkanów. Co warto zwiedzić w stolicy Słowenii?
Lublana to położone nad rzeką Ljubljanicą największe miasto Słowenii, a zarazem jej stolica, która jest bramą na Bałkany. Ma prawie 300 tys. mieszkańców, a jej historia liczy około 4 tys. lat - od czasu pojawienia się pierwszych osadników na jej dzisiejszym terenie.
W tym artykule: Co warto wiedzieć o Lublanie? Lublana - co zwiedzić? Zabytki w Lublanie Co przywieźć na pamiątkę? Co warto wiedzieć o Lublanie? Najszybciej dotrzemy do tego miasta samolotem, na leżące około 26 kilometrów od centrum miasta lotnisko. Jeśli wybierzemy się w podróż na Bałkany samochodem, to Lublana może być świetnym miejscem na pierwszy, dłuższy przystanek lub ostatni w podróży powrotnej. Takie rozwiązanie jest szczególnie wygodne, jeśli podróżujemy do Chorwacji. Komunikacja miejska w tym otoczonym górami mieście jest dość dobrze rozwinięta, a za bilet zapłacimy w obowiązującej walucie Euro, którą Słowenia przyjęła wiele lat temu. Warto też pamiętać, że w około godzinę dojedziemy z Lublany do jaskini Postojna – bardzo popularnej atrakcji turystycznej. Jeśli zabraliśmy ze sobą rowery i chcemy je wykorzystać – bez problemu będziemy poruszać się po tym przyjaznym dla rowerzystów, wyposażonym w liczne ścieżki rowerowe mieście. Można też, po wcześniejszej rejestracji on-line skorzystać z rowerów miejskich. Istnieje możliwość zakupienia karty o nazwie Lublana Card, dzięki której będziemy mogli podróżować bez dodatkowych opłat komunikacją miejską, wejść do większości muzeów oraz odbyć jedną wycieczkę do wybranego przez nas miejsca, w której towarzyszyć nam będzie przewodnik. Lublana - co zwiedzić? Choć miasto nie należy do grona najciekawszych w Europie, to znajdziemy tu atrakcje, które na pewno nas zainteresują. Stare miasto i oferta rozrywek może przyciągnąć każdego odwiedzającego. Historyczna Lublana jest na tyle nieduża, że można ją zwiedzić pieszo. Ta najważniejsza z turystycznego punktu widzenia część miasta ciągnie się wzdłuż Ljubjanicy, oferując najbardziej klimatyczne miejsca od strony zamku, zostawiając miejsce dla nowszej zabudowy po przeciwnej stronie. Kilka mostów pozwala na przekraczanie rzeki w dogodnym momencie naszej wycieczki. W historycznej części miasta uwagę zwraca Park Gwiazdy. Na południe od niego widać piękny budynek uniwersytetu. Dzieci na pewno zachęci do zwiedzania wizyta w pobliskim Muzeum Iluzji. Jeśli zgłodniejemy – miejsce smaczny posiłek i w rozsądnej cenie znajdziemy w obszarze między Mostem Smoczym, a Mostem Potrójnym – pod arkadami, w jednym z licznych, klimatycznych lokali gastronomicznych. Dalej na wschód, po stronie zamku, na głównym rynku będziemy mogli zakupić wybrane lokalne produkty, niekoniecznie dostępne w większych sklepach. Zakupy zrobimy tam w każdy dzień tygodnia, prócz niedzieli. Na spacerujących w tej części miasta czekają liczne atrakcje w postaci fontann i rzeźb, między innymi Fontanna Herkulesa czy trzypoziomowa fontanna Vodnjak. Chętni do odwiedzania muzeów powinni wybrać się na ulicę Cankarjeva. Znajdują się tutaj takie muzea jak Galeria Narodowa z największym zbiorem płócien w Słowenii, Muzeum Historii Słowenii z wystawą grobowców i rzeźb jeszcze z okresu rzymskiego oraz Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Jeśli potrzebny jest odpoczynek od intensywnego zwiedzania, warto zobaczyć pobliski Park Tivoli. Tutejsze ścieżki spacerowe i klimatycznie usytuowane ławki pozwolą nam odetchnąć. Jednak i tu znajdziemy ciekawe atrakcje: w pałacyku znajduje się centrum sztuki graficznej, a po wschodniej stronie parku ogród zoologiczny, w którym możliwe jest karmienie zwierząt – w sposób zorganizowany i odpłatnie. Możliwy jest także rejs rzeką Ljubljanicą, jednak może on nie dostarczyć nam oczekiwanych wrażeń. Rzeka znajduje się dużo niżej, niż poziom chodników, przez co przez większość rejsu będziemy mieli ograniczony widok, płynąc niejako w sztucznym wąwozie. Zdecydowanie przyjemniejszy może być spacer wieczorem w historycznej części miasta. Co prawda gwarno jest wtedy tylko w pubach i restauracjach (dość licznych), ale dzięki urokliwej zabudowie i podświetleniu części większych zabytków możemy liczyć na niezapomniany klimat i odetchnięcie od trudów całodziennego zwiedzania. Miłośnicy nocnego życia też znajdą coś dla siebie. Wśród ciekawych klubów i pubów warto wymienić Klub Circus, tętniący w nocy życiem En Pub czy Orto Bar, który przyciągnie sympatyków muzyki rockowej granej na żywo. Zabytki w Lublanie Największą atrakcją dla miłośników zabytków jest Ljubljanski Grad, czyli Zamek w Lublanie, do którego dostaniemy się pieszo lub koleją linową, co samo w sobie może być ciekawą przygodą, szczególnie dla młodszych uczestników. Zamek został wybudowany w XI, a przebudowany do obecnego kształtu w XVII wieku. Składa się z wielu obiektów, a jednym z najważniejszych jest kościół św. Jerzego, posiadający wyjątkowe, charakterystyczne freski sufitowe. Niestety wnętrze zamku zostało unowocześnione i nie znajdziemy w nim wiele z oryginalnego wyposażenia. Można jednak przespacerować się po dziedzińcu i po murach zamku, z których rozpościera się znakomity widok na miasto, a także zjeść posiłek w restauracji. Odpłatnie możemy wejść na wieżę z jeszcze lepszym, panoramicznym widokiem na Lublanę, do muzeum i na wystawę w lochach zamku. Co jeszcze warto zobaczyć? U podnóża Ljubljanskiego Gradu mieści się Ratusz – powstały w XV, a przebudowany w XIX wieku. Obecnie jest on siedzibą Rady Miasta - regularnie odbywają się w nim wystawy sztuki. W mieście znajdują się kolejne dwie świątynie warte odwiedzenia - kościół Franciszkanów i katedra św. Mikołaja. Obie są do siebie bardzo podobne. Cechują się bogatymi zdobieniami i ornamentami. Most Smoków to najbardziej znany most miasta, zbudowany w miejscu starego, drewnianego. Jego nazwa pochodzi od postaci czterech smoków, znajdujących się obok budowli. Zachowało się też trochę pozostałości po starożytnej osadzie rzymskiej – Emonie – która dwa tysiące lat temu znajdowała się w miejscu dzisiejszej Lublany. O ile najciekawsze z nich są w Muzeum Miejskim, to niektóre, na przykład takie jak fragmenty zabudowań, znajdziemy przy ulicach: Mirje oraz Erjavceva cesta, dlatego warto się tam wybrać i zobaczyć te interesujące, choć mniej popularne wśród zwiedzających miejsca. Co przywieźć na pamiątkę? Jeśli chcemy przywieźć ze sobą pamiątki z wizyty w Lublanie, możemy skorzystać z zasobów licznych sklepów z pamiątkami znajdujących się w części historycznej miasta. Dostaniemy tam oczywiście typowe dla takich miejsc kubki, pocztówki, figurki i małe rzeźby czy magnesy na lodówkę. Możemy też zdecydować się na zakup regionalnego wina czy mocniejszego trunku, a także suszonej szynki, z produkcji których Bałkany słyną. Jeśli zdecydujemy się na ludowe rękodzielnictwo, możemy wybierać między piękną ceramiką, drewnianym sprzętem domowym czy wyjątkowymi wyrobami ze szkła. Produkcja ich co prawda nie odbywa się w stolicy, jednak bez problemu je tam dostaniemy. Ciekawostką jest, że na Słowenii możemy zakupić produkowane tam narty lub buty narciarskie znanych marek po cenach wyraźnie niższych niż w Polsce, co szczególnie może zainteresować miłośników zimowych sportów!
Piran. To słoweńskie miasto jest klejnotem w koronie Adriantyku
Urok miejscowości docenia się dopiero podczas powolnego błąkania się, zmierzania ku osadzonemu na szczycie kościołowi lub samemu koniuszkowi półwyspu.
W pogodne wrześniowe przedpołudnie brukowaną promenadę w nadmor skim Piranie przecinają plamy słońca. Po chodniku przemykają pojedyncze osoby, stoliki przed kawiarniami w większości są jednak zajęte. Eleganccy mężczyźni unoszą do ust fliżanki kawy lub kieliszki wina, a nieliczni turyści próbują zmienić najbliższe otoczenie w fotograficzny kadr. Gdzieś w tle słychać dudnienie silników, gdy vespy mkną przez labirynt wąskich ulic. Kelnerka wita się, rzucając nam pogodne buongiorno. Nie jesteśmy jednak we Włoszech, lecz w liczącym niecałe cztery tysięcy mieszkańców mieście Piran, na słoweńskim wybrzeżu. Latem przez uliczki miasta przelewa się tłum turystów, gdy tylko sezon jednak się skończy, Piran staje się na powrót senną rybacką osadą. Władanie przejmują koty wylegujące się na nagrzanym słońcem bruku, a na nadmorski bulwar wracają mieszkańcy. TROCHĘ SŁOWENII, TROCHĘ WŁOCH Najstarsza część Piranu rozlewa się na lekko pochyłym półwyspie wcinającym się niczym zagięty palec w Adriatyk. Ten fragment miasta jest niedostępny dla aut – kierowcy mogą je zostawić na parkingu u nasady półwyspu i dostać się na starówkę kursującymi regularnie autobusami. Zamknięcie serca Piranu dla ruchu kołowego okazało się decyzją genialną. Zamieniło bowiem tę część Piranu w krainę niespieszności, arenę leniwych spacerów, scenerię drobnych przyjemności. Półwysep jest wąski i od dawna już jest w całości zabudowany. Brak przestrzeni na nowe inwestycje lub szeroko zakrojone modernizacje pozwoliły miasteczku pozostać labiryntem uliczek otoczonych kameralnymi domami o czerwonych dachach i pastelowych fasadach. Część budynków nasuwa architekturą myśl o Wenecji i jest to trop słuszny: choć Piran należy dziś do Słowenii, przez blisko pięćset lat rządzony był właśnie przez Wenecję. Ślady tamtych czasów można odnaleźć jeszcze na szyldach i przysłuchując się ulicznym rozmowom. Miasto oficjalnie jest dwujęzyczne. Mam wrażenie, że włoski słyszę jednak częściej niż słoweński. Z Włoch napłynęła też miłość do esencjonalnego espresso oraz do makaronów i owoców morza, które w menu tutejszych restauracji zajmują miejsce równe typowo słoweńskim kiełbaskom, pierogom i gęstym zupom. Gdy siedzę więc przy filiżance kawy na głównym placu Tartini – noszącym nazwę na cześć Giuseppe Tartiniego, włoskiego skrzypka i kompozytora z epoki baroku, który urodził się w Piranie – odczuwam lekki zawrót głowy. Zależnie od tego, w którą stronę skieruję uwagę, przeskakuję między dwoma kulturami – włoską i słoweńską. Buongiorno miesza się z Na zdravje!, aromatyczna kawa ze złocistym piwem Lasko, makarony z pljeskavica sa sirom, kotletami z wołowiny z serem. W jakim kraju się właściwie znajduję? Nie ma to aż tak wielkiego znaczenia. Nikt bowiem nie upiera się tu przy jednej tożsamości. Historia tego miejsca, jak i tutejszych mieszkańców, jest zawiła, ale to właśnie ona dodaje Piranowi charakteru i głębi. By ją w pełni docenić, najlepiej poświęcić temu miejscu tyle czasu, ile się tylko da. Pirańska starówka nie jest zbyt duża i da się ją przejść w pół godziny. Urok miejscowości docenia się jednak dopiero podczas powolnego błąkania się, zmierzania ku osadzonemu na szczycie kościołowi lub samemu koniuszkowi półwyspu. To miejsce skłania do zatrzymywania się na rogach kolejnych ulic, szukania interesujących detali, przysiadania w kawiarniach, chwilom zadumy na nabrzeżu z widokiem na morze. Nawet bez mapy podczas spaceru prędzej czy później natkniemy się na wszystkie turystyczne atrakcje: zwracający uwagę żółtą fasadą XV-wieczny kościół Matki Bożej Pocieszenia, średniowiecze krużganki świątyni św. Franciszka z Asyżu, prostokątną wieżę zegarową kościoła św. Jerzego (będącą repliką dzwonnicy św. Marka w Wenecji), dom muzeum Giuseppe Tartiniego. Poznanie pełnej historii Piranu wymaga jednak jeszcze wycieczki do Sečovlje Salina Nature Park położonego 8 km od miasta. Baseny, w których do dziś pozyskuje się sól morską, odegrały w dziejach Piranu ogromną rolę. To właśnie na handlu solą Wenecjanie zbili majątek. Te pieniądze zapewniły im nie tylko wygodne życie, ale pozwoliły też na wznoszenie pałaców, wysmakowanych kamienic i świątyń, które do dziś można oglądać, spacerując po pirańskich uliczkach. Pozyskując tu dziś sól, wciąż stosuje się metody – a w dużej mierze i narzędzia – które wykorzystywano dobre 700 lat temu SOLNY KWIAT – Morze, słońce i wiatr – mówi przewodniczka oprowadzająca mnie po parku. – To wystarczy, by powstała sól. Nic więcej. Pośród tutejszego urobku największą estymą cieszy się tzw. kwiat soli. To dość duże delikatne kryształki o najbardziej wyrafinowanym smaku. Przypominają nieco mikroskopijny kwiat, choć mnie bardziej kojarzą się ze zmrożoną śnieżynką. Sama metoda produkcji jest dość prosta. Płytkie baseny zalewane są morską wodą, która latem odparowuje na silnym słońcu. Zamiast niej pozostaje warstewka soli. Najważniejsze w tym wszystkim są jednak drobne organizmy wynoszące pirańską sól na szczyty kulinarnych przysmaków. Mowa o petoli – kilkumilimetrowej warstwie glonów, grzybów, gipsu, minerałów oraz bakterii (głównie Coleofasciculus chthonoplastes). Tworzą one naturalny filtr odseparowujący zanieczyszczenia – w tym morskie błoto i muł. To właśnie dzięki niemu pirańska sól jest idealnie biała. Tę technologię, wynalezioną w XIV w., wykorzystuje się już dziś wyłącznie tu: w Sečovlje Salina. Ta praca wymaga symbiozy z naturą. To od panujących w danym sezonie warunków – siły wiatru, mocy słońca, deszczów – zależy wielkość zbiorów. Tym naturalnym procesom można trochę pomóc, ale nie można nad nimi do końca zapanować. Więcej w tym skrupulatniej opieki niż zarządzania. Gdy chodzę po groblach rozdzielających solanki i patrzę na czyszczone ręcznie baseny, drewniane łopaty służące do wybierania soli oraz pieczołowicie doglądaną warstewkę glonów w wodzie, dociera do mnie, że to jedno z nielicznych już miejsc na świecie, w których przemysłowa działalność człowieka nie ma niszczącego charakteru.
20 miejsc, które są zbyt piękne, by były prawdziwe (a jednak istnieją) [GALERIA]
Te miejsca wyglądają jak ilustracje z bajki. Ile z nich widziałeś?
Są tak piękne, że wyglądają raczej jak ilustracje z bajki. To bez wątpienia jedne z najbardziej fantastycznych miejsc na naszej planecie. Teraz pozostaje tylko pytanie: od którego z nich zacząć zwiedzanie?! Zobacz GALERIĘ >>> Wyboru miejsc dokonał portal brightside.me
Słowenia – kraina jezior i jaskiń. Czym jeszcze was zachwyci?
Słowenia to kraj graniczący z popularną turystycznie Chorwacją. Większość jego powierzchni zajmują góry. Znajdują się tu najciekawsze jaskinie świata, a niedługie wybrzeże Adriatyku słynie z portowego, malowniczego klimatu. Słowenia - co warto zobaczyć w tym niedużym kraju i dlaczego warto się do niego wybrać?
Słowenia: co warto wiedzieć? Słowenia leży w Europie Środkowej, granicząc z Włochami, Austrią, Węgrami i Chorwacją. To państwo byłej Jugosławii, dziś najlepiej rozwinięte i najbogatsze spośród wszystkich. Jest członkiem Unii Europejskiej, NATO, strefy euro. Ma niezbyt szeroki dostęp do Morza Adriatyckiego. Słowenia jest krajem w zdecydowanej większości górskim i wyżynnym. Najwyższym pasmem górskim są Alpy Julijskie ze szczytem Triglav (2864 m.n.p.m.). Połowę terytorium kraju, które wynosi 20 273 km² zajmują lasy, dzięki czemu Słowenia jest niezwykle zielonym państwem. Stolica Słowenii to Lublana, miasto liczące ponad 290 000 mieszkańców. Historia tego ciekawego miasta sięga czasów starożytności. Do dziś pozostały tutaj pamiątki po tym okresie - między innymi zabytkowe, rzymskie mury. W średniowieczu Lublana była jednym ze słynnych ośrodków sztuki i reformacji religijnej. Po II wojnie światowej miasto pełniło funkcję stolicy Socjalistycznej Republiki Słowenii. Po ogłoszeniu niepodległości przez Słowenię w roku 1991 Lublana jest jej miastem stołecznym. To niewielki ośrodek o bardzo ciekawej historii i tradycjach. Znajdują się tutaj liczne atrakcje turystyczne, zwłaszcza zabytki architektury i malownicze trasy spacerowe. Słowenia jest krajem nieco zapomnianym przez turystów – graniczy z odwiedzaną tłumnie Chorwacją. Znają ją i doceniają wielbiciele górskich krajobrazów i wycieczek. W kraju takim jak Słowenia góry są wyjątkowo malownicze ze względu na liczne zjawiska krasowe - wiąże się z nimi obecność licznych jaskiń oraz podziemnych rzek. Atrakcje Słowenii są więc głównie atrakcjami turystycznymi, choć i wielbiciele zwiedzania znajdą tu coś dla siebie. Z pewnością warto poznać bliżej ten niepopularny wśród polskich turystów kraj. Słowenia: atrakcje turystyczne Słowenia to piękny kraj pełen atrakcji turystycznych, mniej lub bardziej popularnych i dostępnych. To przede wszystkim malownicze szlaki turystyczne i ogrom miejsc, które cieszą oczy pięknymi widokami. Słowenia – co warto zobaczyć, wybierając ten kraj na cel swojej podróży? Atrakcje ze świata przyrody Słowenia to nie tylko przepiękne jaskinie, choć zdecydowanie nie można pominąć ich w tym zestawieniu. Niektóre są powszechnie dostępne i często zwiedzane, inne wymagają umiejętności i sprawności fizycznej. Oprócz jaskiń, kraj ma też niewielki, choć malowniczy odcinek wybrzeża oraz jeziora i rozległe lasy. Jaskinia Postojna Jeśli chodzi o jaskinie Słowenia jest znana głównie z jaskini Postojna. To ogromny kompleks przejść, komnat, galerii stworzonych przez naturę. To jedna z piękniejszych jaskini "typowo krasowych" na świecie i zarazem najczęściej odwiedzana. Wąwóz Vintgar Ścieżka spacerowa prowadzi wąwozem położonym pomiędzy skałami a rzeką Radovna. Długość szlaku to ponad 1,5 km. Przeważnie prowadzi on specjalnymi, drewnianymi pomostami, choć czasem biegnie też ścieżką. Po drodze można podziwiać malownicze widoki. Jeziora Bohinj i Bled Jezioro Bled bardzo często pojawia się na pocztówkach i pamiątkowych zdjęciach. Jest położone pośród gór, a na jego wodach leży też mała wysepka z kamiennym kościołem. Po jeziorze pływają łódki o tradycyjnej konstrukcji, zwane „pletna”. Z kolei jezioro Bohinj to bardziej dzikie i odludne miejsce. Oprócz widoków turyści znajdą tu spokój i odpoczynek. Jaskinie Škocjańske W tym kompleksie jaskiń znajduje się słynna komora Martelova Dvorana, która stanowi jedną z największych podziemnych komór na świecie. To mniej znane miejsce, niż jaskinia Postojna, jednak równie warte odwiedzenia. Wybrzeże Adriatyku Słoweńskie wybrzeże Adriatyku to zaledwie 40 km, jednak są to kilometry pełne atrakcji. Nie brakuje tu osad i portowych miast o niezwykłym klimacie. Wśród szczególnie wartych uwagi znajduje się miasto Piran ze średniowieczną starówką wpisaną na listę UNESCO. Atrakcje miejskie i architektoniczne Słowenia to głównie piękna przyroda, choć nie brakuje tu także miast i zabytków wartych zwiedzenia. Gdy celem krótkiej podróży jest Słowenia atrakcje w największym skupieniu znajdują się w stolicy. Lublana – stolica kraju Lublana to miasto pełne pięknych obiektów: znajduje się tu między innymi zamek górujący nad miastem na wzgórzu, ale też smoczy most, liczne zabytkowe kamienice. Lublana, choć niewielka, tętni życiem każdego dnia. Ptuj – miasto na rzymskich fundamentach Warto odwiedzić również najstarsze słoweńskie miasto Ptuj, zbudowane na rzymskich fundamentach. Jest pełne średniowiecznych kościołów, budynków i klasztorów, które można podziwiać z wieży majestatycznego zamku. Winiarskie miasto Maribor A dla fanów winiarskich klimatów idealną atrakcją będzie Maribor - drugie pod względem ludności miasto po Lublanie, słynące z winiarskich tradycji. To właśnie tutaj rośnie najstarsza winorośl świata i odbywa się coroczny festiwal wina. Słowenia: waluta i ceny Słowenia należy od roku 2007 do strefy euro, co oznacza oczywiście, że obowiązująca w Słowenii waluta to euro. A jak przedstawiają się ceny w Słowenii? Szacuje się je na 20% wyższe, niż w Polsce. Wybierając się w dłuższą podróż trzeba więc brać pod uwagę spore wydatki. Drogie są też bilety wstępu do popularnych atrakcji i usługi przewodników. Podróżujących samochodem interesuje z pewnością kwestia płatnego transportu. Obowiązujące w Słowenii winiety na autostrady można zakupić w sklepach, kioskach, stacjach benzynowych - są powszechnie dostępne. Koszt tygodniowej winiety dla samochodu osobowego to 15 euro. Warto też pamiętać, że ceny paliw na stacjach w całym kraju są ujednolicone. Słowenia: co przywieźć z podróży? Słowenia jest krajem, który produkuje bardzo dobre wina i wysokoprocentowe alkohole z różnego rodzaju owoców. W górskich klasztorach można kupić tradycyjnie destylowaną wódkę z jagód. Bardzo charakterystycznym zjawiskiem dla Słowenii jest także pszczelarstwo - podróżujący przywożą doskonałe miody, woski i wyroby z wosków pszczelich. Szukając doskonałych pamiątek z podróży, warto też zwrócić się w stronę rękodzieła. W Słowenii produkowane są między innymi wyroby szklane (Rogaska Slatina), ale też naczynia ceramiczne, drewniane sprzęty codziennego użytku, fajki i piękne, wyjątkowe koronki z Idrii. A dla wielbicieli pragmatycznych zakupów bardzo istotny jest fakt, że w Słowenii można korzystnie kupić sprzęt narciarski rodzimej produkcji. Jak na naród górski przystało, Słoweńcy uprawiają sporty zimowe i specjalizują się w związanych z nimi technologiach. Być może warto więc, jadąc na narty w słoweńskie góry, uzupełnić nieco swój prywatny zbiór o nowe narty, kombinezon czy kask. Słowenia: ciekawostki Słowenia jest krajem, który nie cieszy się zbyt wielką popularnością wśród turystów z Polski. Być może warto to zmienić? Kraj ma naprawdę wiele do zaoferowania, choć jest 15 razy mniejszy, niż Polska. Słowenia to jedyny kraj na świecie, który w między narodowej nazwie ma słowo LOVE. To nie może być przypadek. Oto kilka ciekawostek, które z pewnością rozbudzą zainteresowanie Słowenią pośród rządnych przygód. Język słoweński uchodzi za jeden z trudniejszych języków na świecie i z pewnością jeden z najtrudniejszych europejskich. Dziedzictwo kulturalne tego niewielkiego kraju jest niezwykłe ze względu na położenie - widać w nim wyraźne wpływy kultury śródziemnomorskiej, wschodnioeuropejskiej oraz alpejskiej. Słoweńcy są znani na świecie jako naród spokojny, zrównoważony, gościnny i miły. Słoweńskie wina są wyjątkowe. Rośnie tu najstarsza znana winorośl, która ma ponad 400 lat. Winiarstwem zajmują się także mnisi z położonych w górach klasztorów. Jeszcze bardziej rozpowszechnione jest tutaj pszczelarstwo. Niemal 90 000 osób w kraju zajmuje się własnymi pasiekami! Wyjątkowa jest także przyroda Słowenii. Można tu spotkać między innymi największe zagęszczenie niedźwiedzi brunatnych (około 400 osobników). Jednym z najbardziej zróżnicowanych państw jest właśnie Słowenia - morze, góry, lasy pozwalają zmienić scenerię nawet w ciągu jednego dnia. Kraj posiada ponad 7000 km szlaków turystycznych oraz największe, najpiękniejsze i najstarsze jaskinie, które w wielu przypadkach są udostępnione zwiedzającym. Słowenia jest krajem rozwijającym się w niezwykle zrównoważony sposób - rokrocznie uzyskuje wysokie noty w tym zakresie. Warto wybrać się tam, by poznać siłę spokoju, piękną przyrodę i ciekawą kulturę.
Islandia, Norwegia, Szwajcaria - jest kilka kierunków, które musisz wybrać, by zobaczyć najpiękniejsze doliny Europy. Polska też znalazła się na tej liście
Fascynują nas dalekie i mistyczne zakątki Azji czy wielkomiejskie życie w Nowym Jorku. Często zapominamy jak wiele pięknych i wciąż wolnych od tłumów turystów miejsc mamy dużo bliżej - w Europie i wcale nie na szczycie, a właśnie w... dolinach. Zobacz ranking 8 najbardziej spektakularnych dolin Europy. GALERIA 1. Dolina Thórsmörk (Islandia) Nazwa Thórsmörk pochodzi od imienia nordyckiego boga – Thora. To mieszczące się na Islandii miejsce kusi jednymi z najbardziej unikalnych krajobrazów na Ziemi i bez wątpienia powinno się znaleźć na listach miłośników niestandardowych kierunków. Wciśnięta pomiędzy dwa lodowce dolina, zapewnia względnie ciepły klimat, który umożliwił pojawienie się tam wielu objętych ochroną gatunków mchów, paproci, brzóz i niewielkich krzewów, co, wraz z okolicznymi wzgórzami, również czyni ją fantastycznym miejscem nie tylko do wędrówek, ale i trekkingu. Zdjęcie: Fotolia 2. Dolina Gąsienicowa (Polska) Ta, zaliczana do jednych z najpiękniejszych, tatrzańska dolina to świetne miejsce do rozpoczęcia swojej przygody z Tatrami. Popularna zarówno latem, jak i zimą, przyjezdnym oferuje serię malowniczych krajobrazów – od lekkich, kwiecistych łąk aż po ostre, szpiczaste turnie. Pomimo swoich niewielkich rozmiarów kusi przyjezdnych nie tylko z Polski, a fakt, iż położona jest z dala od terenów zurbanizowanych, czyni ją jeszcze bardziej atrakcyjną dla tych, którzy rzeczywiście szukają odpoczynku. Zdjęcie: Fotolia 3. Dolina Rzeki Soča (Słowenia) Udając na zachód Słowenii, niedaleko granicy z Włochami znaleźć można miejsce, które dla wielu nosi wszelkie znamiona raju. To coś dla kochających naturę i sporty ekstremalne takie jak rafting, bungee czy spływy kajakowe, ale i dla miłośników wspinaczki górskiej, która w tamtejszych warunkach jest królową wszelkich sportów. Dolina rzeki Soča to miejsce magiczne, urzekające alpejskimi szczytami i krystalicznie czystą szmaragdową wodą. Zdjęcie: Fotolia 4. Dolina Rzeki Uvac (Serbia) W Serbii jedna z rzek utworzyła jedną z najpiękniejszych dolin w Europie. Rzeka Uvac, bo taką nazwę nosi, i jej okolice wchodzą w skłąd tamtejszego rezerwatu przyrody, który uważany jest za jeden z najbardziej oryginalnych i spektakularnych w Europie. Nic w tym dziwnego. Oprócz majestatycznych meandrów, przy odrobinie szczęścia można tam również zobaczyć Sępa Płowego – jednego z dwóch ostatnich gatunków sępów żyjących na wolności. Zdjęcie: Shutterstock 5. Dolina Ordesy (Hiszpania) Dolina Ordesy to perła hiszpańskich Pirenejów. Znana przede wszystkim ze swojej fantastycznej rzeźby oferuje odwiedzającym skalne urwiska, zawieszone doliny i malownicze wodospady, które wręcz kuszą, aby się w nich wykąpać. Niestety, dolina znajduje się na terenie parku narodowego, co oznacza, że kąpiele nie są tam dozwolone. Ordesa ma do zaoferowania jednak znacznie więcej – liczne szlaki, zielone lasy i niepowtarzalne widoki to zdecydowanie coś, na co można liczyć docierając w to wyjątkowe miejsce. Zdjęcie: Fotolia 6. Dolina Dervent (Turcja) Kapadocja, jako jeden z najbardziej charakterystycznych regionów Turcji, pochwalić się może surowymi aczkolwiek niepowtarzalnymi widokami Doliny Dervent, zwanej również Różową Doliną. Miliony lat temu teren ten został pokryty przez warstwę wulkanicznej lawy, która wiekami rzeźbiona przez wiatr i deszcz ukształtowała krajobraz rodem z Marsa. Ze względu na swoje walory dolina posłużyła również jako plan zdjęciowy do Gwiezdnych Wojen. Zdjęcie: Fotolia 7. Dolina Anniviers (Szwajcaria) Malowniczo położony region Val d’Anniviers to oaza spokoju i mekka dla kochających połączenie ciszy i spektakularnych górskich krajobrazów. Stare kaplice, samotnie stojące górskie chaty i bliskość rzeki Rodan dodaje uroku alpejskiemu krajobrazowi, z którego słynie okolica. Tamtejsi mieszkańcy uzależnili od doliny swoje codzienne aktywności – żyją nie tylko z turystyki, ale i uprawiają rolnictwo górskie dając przyjezdnym możliwość zasmakowania uroków swojskiego alpejskiego życia. Zdjęcie: Fotolia 8. Dolina Oldedalen (Norwegia) Trzysta kilometrów na północ od Bergen, pośród setek norweskich fjordów, znaleźć można Dolinę Oldedalen – zimą zamarzniętą, latem natomiast nabierającą niezwykłego uroku. Obejmujący jej część Park Narodowy Jostedalsbreen to jedna z piękniejszych i najbardziej spektakularnych lokalizacji w tej części fjordu, bowiem na jego terenie znajduje się największy lodowiec na całym kontynencie europejskim. Zdjęcie: Fotolia Ranking przygotowany dzięki trivago.pl.
Dlaczego warto wstać wcześniej niż inni? By zobaczyć coś takiego! Słoweńskie wschody słońca [GALERIA]
Po obejrzeniu tej galerii poznacie kandydata do tytułu „kraj najpiękniejszych wschodów słońca”.
Zobacz galerię najpiękniejszych wschodów słońca >>> Słowenia jeszcze nigdy tak jak dziś W czasie słoweńskiej zimy trudno o słoneczny poranek bez odrobiny mgły. Na dłuższą metę może to być frustrujące dla fotografa, chyba że odkryje pewną tajemnice natury… - 500 m wyżej to już zupełnie inna historia! Jest słońce, wyższa temperatura, a wszystkiemu winne jest zjawisko zwane inwersją – tłumaczy autor galerii, Filip Eremita. I to właśnie z niego fotograf uczynił siłę napędową swoich fotografii. Jak mówi, prawdziwa magia zaczyna się, gdy promienie wschodzącego słońca przeciskają się przez rozpraszającą się mgłę. Wszystko dzieje się bardzo szybko. Krajobraz zmienia się z sekundy na sekundę. Chodzi o to, by w tych dynamicznych spektaklach natury uchwycić zmysłowe, ulotne momenty. Impresjonizm Autor tej wyjątkowej kolekcji wschodów, Filip Ermita, pochodzi ze Słowenii. Fotografuje głównie naturę i specjalizuje się w ujęciach z gatunku „we właściwym miejscu we właściwym czasie”. W swojej pracy posługuje się teleobiektywem (500mm) i tripodem. Do powstania tych zdjęć przydatny okazuje się też… głośny budzik. Takie prace warte są każdego wysiłku. Jest na nich nie tylko to, co fotograf widział, ale i to, co czuł. Impresjonizm w najlepszym wydaniu. Więcej: www | FB | Instagram
Rowerem przez Słowenię. Przystanek 1: Lublana i zielone wzgórza
Lublana - miło brzmiąca nazwa. Miasto, które przywitało nas ciężkimi chmurami i siąpiącym deszczem, okazało się bardzo miłym zaskoczeniem. Stolicę Słowenii poznaliśmy przez pryzmat wielkich autorytetów, którzy – oprócz tego, że mieszkali właśnie w Lublanie – mieli jeszcze jedną wspólną cechę. Każdy z nich nosił wąsy.
Moustache Tour Trzej niezwykli wąsacze: architekt, malarz i pisarz, tworzyli historię tego miasta. Przekonaliśmy się o tym, przemierzając malownicze uliczki Lublany. Dotarliśmy do budowli zaprojektowanych przez Joze Plecnika - pracoholika i samotnika, któremu szkoda było czasu na sen i któremu do życia wystarczał tylko jeden pokój podzielony na część sypialną oraz pracownię z ogromnym stołem. Kolejny słynny wąsacz to malarz Rihard Jakopić, który uznawany jest za twórcę słowiańskiego impresjonizmu. Bogaty zbiór jego obrazów można zobaczyć w Narodnej Galeriji. Trzeci wybitny posiadacz wąsów, to pisarz Ivan Cankar. Aby zapoznać się z życiem i twórczością tego artysty, wspięliśmy się na lublańską górę. Sam spacer był bardzo przyjemny, gdyż droga prowadzi wśród bujnej roślinności, a na szczycie stoi urokliwy kościółek oraz miejsce pamięci poświęcone właśnie temu poecie. Tam, na tarasie, po spożyciu poticy – najbardziej popularnego ciasta na Słowenii – ruszyliśmy w drogę powrotną. Nasz Moustache Tour odbyliśmy na rowerach i jest to świetny sposób na zwiedzanie Ljubljany. Jednoślady są tu bardzo popularne, a całe miasto ma dobrze rozbudowaną sieć ścieżek rowerowych. Zielone wzgórza W drugim dniu naszej rowerowej wędrówki po Słowenii docieramy do rejonu Kozjansko. Zostawiamy za plecami piękną Lublanę, by zanurzyć się w malowniczym krajobrazie zielonych wzgórz, na których usytuowane są małe kościółki. Atutem tego miejsca jest duża popularność gospodarstw ekologicznych i ruchu slow food, co sprawia, że tutejszą kuchnię można nazwać tradycyjną w pełnym tego słowa znaczeniu. W restauracji Amon, gdzie tradycje kulinarne przekazywane są z pokolenia na pokolenie, nasze podniebienie zdobywa pasztet z kaczki. Właściciele starają się, aby dania były przygotowane ze składników sezonowych. Wina własnej produkcji stanowią tylko dopełnienie kulinarnej uczty. Ciąg dalszy nastąpi. Iwona El Tanbouli-Jabłońska
Jak to jest, gdy tysiące uchodźców przechodzą przez twoją wieś
Mieszkańcy małej miejscowości w Słowenii są serdeczni, ale targają nimi mieszane emocje – codziennie tysiące uchodźców przetaczają się przez ich ulice.
Tekst Meghan Collins Sullivan Zdjęcia Ciril Jazbec Rigonce, małe miasteczko w Słowenii było cichym, nieco sielankowym miejscem na granicy z Chorwacją. Rolnicy uprawiali ziemię, a sąsiedzi ciepło pozdrawiali się na ulicach. To wszystko zmieniło się tydzień temu. Jednej nocy muczenie krów, pianie kur i odgłosy traktorów ustąpiły rykowi silników czołgów, poleceniom wydawanym po arabsku i niekończącemu się szumowi łopat helikopterów. To właśnie tędy tysiące migrantów – głównie uchodźców z ogarniętych wojną Syrii, Afganistanu i Iraku szły w kierunku Unii Europejskiej – do Niemiec i Austrii. Większość z nich w podróży była od kilku miesięcy – przemieszczali się łodziami, pociągami oraz piechotą, zanim tu dotarli. Byli też miesiące za innymi, którzy wcześniej dostali się do Europy przez Syrię i Węgry. Ale kiedy Węgrzy zamknęli swoją granicę z Serbią, migranci zmienili trasę. I tak wylądowali w Rigonce, miasteczku z 176 mieszkańcami, w większości katolikami. Jego władze przekonują, że przeszło przez nie 70 tys. migrantów. – To katastrofa – powiedział 19-letni Janja Hribar. – Nasze krowy uciekły. Kiedy pierwszy raz się tu pojawili, migranci przelewali się główną ulicą, która jest tak wąska, że ledwie mijają się dwa auta. Stoi przy niej około 20 domów z ogródkami, w których rośnie sałata czy kapusta. Po drodze migranci wyrzucali śmieci, przykrywając kraj warstwą plastikowych butelek, papieru, koców i ubrań. Wieśniacy byli przytłoczeni. Wielu z nich mieszkało tu od pokoleń. Wychodzili z domów, stawali przy płotach i patrzyli się ze zdziwieniem. – Wcześniej to było spokojne miejsce, bezproblemowe – mówi mieszkaniec Branko Proselc. - Nie zamykaliśmy domów, aut, traktorów. Mieszkamy przy granicy, ale nigdy nie mieliśmy z tym kłopotów. Tymczasowy tłum zebrał się w polu, wygrodzonym barierkami i kordonem policji. Tam czekali na decyzję, czy mogą iść dalej – do obozów dla uchodźców w Niemczech i Austrii. Wielu mieszkańców wsi chciało udzielić im gościny. – Widziałem pokojowo nastawione twarze, współczuliśmy rodzinom z dziećmi – mówi Proselc, który próbował razem z władzami znaleźć sposób na dostarczenie migrantom zapasów czystej wody do hydrantów na polach. Ale nie było tak spokojnie. Grupa młodych ludzi ciągle wszczynała bójki. – Byli głośni, straszyli ludzi – mówi Proselc. – Rodziny z dziećmi się ich bały. Stłoczeni, migranci chowali się pod kocami, bo po zmroku temperatura spadała poniżej zera. Palili śmieci, by się ogrzać, co martwiło mieszkańców. – W nocy, kiedy palą plastikiem, robi się problem – mówi 63-letni Stanko Vucajnk, lokalny emeryt. – Od tego dymu zacząłem kaszleć, musiałem brać antybiotyk. Na pewno jest sposób, by zamiast plastikiem palili drewnem. Niektórzy mieszkańcy zastanawiali się nawet, czy nie ściąć wcześniej upraw zboża i kukurydzy, zanim ulegną skażeniu. – Jesteśmy rolnikami, żyjemy z tej ziemi, a to mała wieś – mówi Albin Jurkas, emerytowany żołnierz. – Niektórzy z tych ludzi są chorzy, przynoszą do Europy różne choroby. I to wszystko po nich już tu zostanie. Od początku 2015 roku do Europy dostało się ponad 700 tys. migrantów i uchodźców. – Nie jesteśmy niecierpliwi, nie jest dla nas problemem to, jakiej narodowości są ci ludzie, ale nie wiemy, czy oni tu zostaną, czy pójdą dalej – mówi Proslec. Wielu we wsi pochodzi z rodzin, które wiedzą, co to znaczy być przesiedlonym. Najstarsi mieszkańcy Rigonce, włączając w to ojca Prosleca, mają za sobą obozy pracy w nazistowskich Niemczech. Dlatego też niektórzy z nich zajęli się pomocą migrantom. Ana Petric, 57-letnia sprzątaczka, udostępniła swój ogródek organizacji pozarządowej, która gotowała dla uchodźców posiłki. Anka Vucajnk zadbała o ubrania dla dzieci. Twierdzi też, że jej pięcioletni syn taszczył 11 litrów wody na pole zanim uruchomiono jej dostawy za pomocą hydrantów. Dzieci i tak nie mogły chodzić do szkoły, bo autobus nie miał jak przejechać przez główną ulicę. I o ile większość mieszkańców Rigonce nie wyrażała niechęci względem migrantów, o tyle stawali się wściekli na myśl o tym, skąd ci ostatni przyszli – z Chorwacji. – Słowenia i Chorwacja nie współpracują – mówi Jurkas. – Chorwacja wysyła do nas wielu uchodźców. Nie byliśmy gotowi, bo nikt nam nie powiedział, że oni tu przyjdą. To było dla nas zaskoczenie. Podczas pierwszych dni napływu migrantów do wsi, przybywali w tysiącach, wylewając się z pociągów, idąc pieszo przez granicę z Choracją. Nie do końca wiedzieli, gdzie powinni iść. Wielu z nich błądziło. Prezydent i rząd Słowenii zastanawiali się nad wzniesieniem płotu wzdłuż granicy z Rigonce, jednak wielu mieszkańców się temu sprzeciwiło. Niektórzy sugerowali, że takie rozwiązanie powinny zastosować raczej Grecja i Turcja. Inni przekonywali, że migrantów powinno się przepuścić do Niemiec i Austrii. Ale nawet ci ostatni zastanawiali się, co będzie, gdy Niemcy zaczną odsyłać imigrantów z Afganistanu, by zniechęcić ich przed dalszym napływem. – Jeśli Niemcy i Austria zamkną granice, nie damy sobie rady z tymi ludźmi – mówi Proselc. – Od samego początki żyjemy w strachu. Jak będzie wyglądało nasze życie, gdy oni tu zostaną? Martwi się też o przyszłość Europy. – Jest ich tak wielu, że boję się, iż ich dalszy napływ oznaczać będzie koniec spokoju w krajach, do których idą. Razem z nimi przyjdą rzeczy, których tu nie chcemy.
Mają ponad 5 tysięcy lat. Sumeryjskie zabytki znalezione w obozie dla uchodźców
Trzy sumeryjskie figurki z terenu Mezopotamii sprzed 5 tysięcy lat znaleziono w ośrodku rejestracyjnym dla migrantów w Słowenii - podała w środę policja tego kraju. Słowenia leży na tzw. szlaku bałkańskim, którym uchodźcy usiłują dotrzeć do Niemiec.
Porzucone alabastrowe figurki znaleziono już jesienią, ale nie rozgłaszano tego, ponieważ najpierw dział starożytności słoweńskiego Muzeum Narodowego musiał przeprowadzić ekspertyzę. Wykazała ona ich autentyczność. "Obiekty te są według muzeum autentyczne" - powiedział rzecznik policji Miran Szadl. Skąd się tam wzięły? Uważa się, że znalezione w obozie na granicy z Chorwacją statuetki pochodzą z nielegalnych wykopalisk archeologicznych w Syrii lub Iraku i należą do zabytków cywilizacji sumeryjskiej. Muzeum Narodowe w Lublanie potwierdziło, że są to wotywne figurki orantów z Mezopotamii, które najprawdopodobniej wykonano w III tys. p.n.e. Takie statuetki ludzi modlących się w pozycji siedzącej lub na klęczkach stawiano w świątyniach, podpisane imieniem oranta. "Ponieważ nie mają one żadnych znaków rejestracyjnych czy numerów inwentarzowych, uważamy, że pochodzą z nielegalnych wykopalisk" - powiedział archeolog Peter Turk. Według niego warte są z pewnością kilka tysięcy euro. Wojna sprzyja grabieży We wrześniu UNESCO ostrzegało, że w Syrii i Iraku trwa łupienie stanowisk archeologicznych "na przemysłową skalę", a zyski z rabunku zasilają Państwo Islamskie. Figurki odkryto 4 listopada w opuszczonym namiocie w ośrodku Gruszkovje na granicy z Chorwacją. Przez Słowenię od połowy listopada, po zamknięciu granicy przez Węgry, przeszło pół miliona migrantów dążących na północ Europy. Źródło: PAP
Kwestionariusz Travelera: Paweł Ramatowski (Wyczyn roku)
- Eksploracja jaskiń to wciąż prawdziwe odkrywanie miejsc, gdzie nikt nigdy nie był – opowiada Paweł Ramatowski. Jego zespół otrzymał nominację w konkursie TRAVELERY za rekordowe przejście systemu jaskiniowego na Słowenii.
W grudniu 2014 trzech grotołazów z Sekcji Taternictwa Jaskiniowego KW Kraków dokonało pierwszego polskiego przejścia jaskiń Mala Boka i BC 4 w wapiennym masywie Kanin na Słowenii. Za to osiągnięcie Paweł Ramatowski, Piotr Sienkiewicz i Andrzej Witas otrzymali nominację w konkursie TRAVELERY w kategorii "Wyczyn roku". O wyczynie opowiada kierownik wyprawy - Paweł Ramatowski. Instruktor alpinizmu podziemnego, podróżnik, instruktor nurkowania, instruktor pierwszej pomocy, nurek jaskiniowy, alpinista. Można mnożyć! Od 15. roku życia jest zapalonym grotołazem, zafascynowanym odkrywaniem nowych jaskiń. Na swoim koncie ma najszybsze przejście najgłębszego systemu jaskiniowego Polski - jaskini Wielka Śnieżna. Rokrocznie i konsekwentnie od 2001 roku uczestniczy w wyprawach eksploracyjnych w masyw Kanin na Słowenii. Był członkiem międzynarodowej wyprawy „Tian Xing 2006”, podczas której odnaleziono najgłębszy system jaskiniowy. Paweł brał udział w eksploracji jaskiń w Austrii, Półwyspu Krymskiego oraz Tatr. Spędził kilka miesięcy w Meksyku nurkując w najpiękniejszych jaskiniach podwodnych na świecie. Przejście systemu Mala Boka - BC 4 to… Drugi pod względem głębokości trawers jaskiniowy na świecie. Różnica w pionie między górnym a dolnym otworem wynosi 1297 m, a droga do pokonania pod ziemią to blisko 5 km. Nasze przejście zostało zrobione trudniejszym wariantem, czyli od dolnego do górnego otworu i było to drugie przejście w ogóle systemu w tym kierunku. Udało się to zrealizować w rekordowym czasie 13 godzin i 22 minuty. Poprzednie najszybsze przejście z dolnego do górnego otworu zajęło ekipie słoweńskiej około 28 godzin. Od lewej: Paweł Ramatowski, Andrzej Witas, Piotr Sienkiewicz (fot. J.Poczobut) Co zainspirowało Pana do realizacji tego projektu? Od 1999 roku Sekcja Taternictwa Jaskniowego KW Kraków prowadzi eksplorację jaskiń w wapiennym masywie Kanin (Alpy Julijskie, Słowenia,), gdzie możliwe jest odnalezienie jaskini o głębokości ponad 1900m. Dlatego też od kilkunastu lat masyw ten działa na nas magnetycznie. Eksploracja jaskiń to wciąż prawdziwe odkrywanie miejsc, gdzie nikt nigdy nie był. W 2005 roku podczas wyprawy letniej w jaskini Polska Jama (BC 4) udaje się uzyskać głębokość ponad 700 m, docierając w bezpośrednie okolice jaskini Mala Boka. Jak się później okazało otwór BC 4 jest górnym otworem systemu i w wyniku eksploracji słoweńskich i polskich grotołazów, po połączeniu jaskiń uzyskano deniwelacje 1319 m. Nowo powstały system jaskiniowy uplasował się w czołówce najgłębszych jaskiń Europy. Dla nas przejście trawersu było miało być przysłowiową "kropką nad i" i od 2005 roku chodziło nam po głowie. Przejście tego trawersu obciążone jest dużym ryzykiem ze względu na możliwość odcięcia drogi powrotnej poprzez zalanie fragmentów korytarzy zwanych syfonami, trudności orientacyjne i zaciski. Przejście tego trawersu w wariancie, w którym został pokonany przez nas, wymaga dużej wytrzymałości fizycznej i psychicznej. A dodatkowo jaskinia Mala Boka jest po prostu piękna. Czy jest dla Ciebie nominacja do Travelerów? Dla mnie i dla zespołu jest to ogromne wyróżnienie i zaszczyt znaleźć się w tak doborowym towarzystwie nominowanych osób. Obecność wśród wyróżnionych w tak prestiżowym wydarzeniu jakim są TRAw kategorii wyczyn roku cieszy mnie, gdyż działalność jaskiniowa nie jest tak spektakularna i rozpropagowana. Znalezienie się w tym gronie było dla nas było zaskoczeniem. Marzę o podróży do... Moja działalność podróżnicza z zasadzie od początku związana jest z działalnością jaskiniowa. Na mapie świata odnajduje miejsca, gdzie występują jaskinie, czy to są jaskinie jurajskie, tatrzańskie, alpejskie, jaskinie Jukatanu czy krasu chińskiego. Chociaż ostatnio -„niejaskiniowo” - marzy mi się syberyjska tajga i tundra. W podróży najbardziej lubię... Uwielbiam być zaskoczony pozytywnie w kontakcie z lokalną ludnością, z kuchnią. Zawsze tkwi we mnie nutka eksploratora, szukam miejsc nieopisanych w przewodnikach, które próbuje odkryć dla siebie i w tym skupiam się na tajemniczych miejscach związanych z przyrodą. Cenię sobie dzikość przyrody a nie atrakcje turystyczne danego regionu. Moje miejsce w Polsce... Mam takie trzy miejsca, Tatry Zachodnie (okolice Doliny Kościeliskiej), Beskidy i Dolinę Będkowską na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Więcej o Travelerach przeczytacie tutaj.
Gdzie się kąpać bez obaw? Kilka słów o kąpieliskach
Na Cyprze, w Grecji, Słowenii, Chorwacji i na Malcie. Dlaczego? Dlatego, że tam są najczystsze kąpieliska
Jeśli marzysz o kierunku, gdzie oprócz zwiedzania, będziesz mógł spędzić kilka dni na plaży, warto sprawdzić jak wygląda sytuacja z kąpieliskami. Na Cyprze, w Grecji, Słowenii, Chorwacji i na Malcie aż 95 proc. kąpielisk spełnia rygorystyczne wymogi higieniczne - wynika z najnowszego raportu Europejskiej Agencji Środowiska, która co roku bada jakość wody w 22 tys. kąpielisk w Unii Europejskiej, Szwajcarii i Albanii. Jednak są miejsca, których lepiej unikać, by po powrocie z wakacji nie wylądować w gabinecie dermatologicznym. Najbrudniej jest na plażach Estonii, Holandii, Belgii, Francji, Hiszpanii i Irlandii. Polska jest po środku skali: 75 proc. nadbałtyckich plaż uznano za "doskonałe" podobnie jak 60 proc. kąpielisk nad jeziorami i rzekami.
Hektolitry kawy, kilogramy ciastek, godziny gorących dyskusji i na szczęście zero strat w ludziach. Tak w skrócie można opisać prace nad tworzeniem listy podróżniczych hitów Travelera na 2014 r. Decyzje, które miejsca powinny znaleźć się wśród zwycięzców, nie były łatwe, bo 2014 r. wydaje się wyjątkowo sprzyjać podróżnikom. Szczególnie tym, którzy z podróży chcą przywieźć coś więcej niż kilka zdjęć i pamiątek kupionych na lotnisku. Podzieliliśmy je na sześć kategorii i w każdej znaleźliśmy najciekawsze i najbardziej na topie destynacje na ten rok. Sprawdźcie, jakie trendy podróżnicze rządzą w tym sezonie, i pakujcie plecaki. Nie ma na co czekać. Rok ma tylko 12 miesięcy, a naszych typów jest aż 21! Jeśli chcecie dowiedzieć się czegoś więcej na temat poszczególnych destynacji, w najnowszym - styczniowym - numerze National Geographic Traveler Polska znajdziecie wszystkie informacje. Na sportowo Są dwie filozofie podróżowania. Jedna sugeruje, że planując kolejne podróże, należy unikać wielkich imprez, szczególnie tych sportowych. Bo tłum, bo drogo, bo klimat mało backpackerski. Inni świat zwiedzają właśnie podczas takich wydarzeń. Przekonują, że jest to okazja nie tylko do uczestniczenia w najważniejszych imprezach roku, ale też na poznanie kultury od podszewki. Na zupełnie niezwykłą interakcję z tubylcami. Na podróż wyjątkową, której nie można sobie tak po prostu powtórzyć za parę lat. W tym roku zachęcamy właśnie do takich podróży, szczególnie że ważnych imprez sportowych odbywa się w nim wyjątkowo dużo. O tym, że Brazylia będzie jednym z najgorętszych kierunków sezonu 2014, wiemy już od dawna. A dokładnie od kiedy FIFA ogłosiła, że to właśnie ten kraj będzie gospodarzem mistrzostw świata w piłce nożnej. W Brazylii futbol urasta przecież do rangi religii. Na fanów piłki (i nie tylko) czeka w czerwcu 12 zupełnie różnych miast gospodarzy, od górniczego Belo Horizonte, przez Manaus w Amazonii, po spektakularne Rio (więcej o Brazylii na s. 50). I zapewniamy, że oglądanie brazylijskiej reprezentacji razem z tysiącem Brazylijczyków w samym sercu Rio de Janeiro to wręcz mistyczne doświadczenie. Cztery miesiące wcześniej oczy świata zwrócą się jednak w zupełnie inną stronę. Dużo bardziej mroźną, ale nie mniej fascynującą. A mianowicie na rosyjskie Soczi, gdzie odbywać się będą zimowe igrzyska olimpijskie. Miejsce to dość rzadko znajduje się na podróżniczej liście miejsc, do których marzymy pojechać. Niesłusznie, bo góry Kaukaz i Morze Czarne, nad którym położone jest miasto, mają naprawdę wiele do zaoferowania. Do tego władze Rosji zapewniają, że podróżowanie po ich kraju ma być podczas olimpiady wyjątkowo bezproblemowe. Szkoda byłoby więc zmarnować taką okazję. Trzecim sportowym hitem 2014 r. będzie Szkocja, a konkretnie Glasgow. Odbywać się tam będą Igrzyska Wspólnoty Narodów (czyli rodzaj olimpiady dla państw, które znajdują się w Brytyjskiej Wspólnocie Narodów). Wyjątkowe emocje budzą zawsze rozgrywki rugby. Warto zapoznać się z regułami gry, by w lokalnym pubie móc dołączyć się do ożywionych dyskusji na temat dokonań poszczególnych reprezentacji. Przy okazji tych zawodów Glasgow w 2014 r. przechodzi miejski lifting. Odnowiona zostanie m.in. Glasgow Harbour – kiedyś industrialny port, dziś nowoczesna dzielnica mieszkalna i rozrywkowa. Mieści się w niej jedno z najciekawszych muzeów Starego Kontynentu, czyli River-side Museum. Tę świątynię dla miłośników transportu zaprojektowała znana architektka Zaha Hadid. A niedawno wygrało tytuł Europejskiego Muzeum Roku. Wizyta obowiązkowa. Historycznie Jest jeszcze jeden powód, dla którego warto odwiedzić Szkocję właśnie teraz. Na 18 września 2014 r. zaplanowane jest referendum niepodległościowe. To historyczne głosowanie ma zadecydować, czy poluzuje ona związki z Londynem. Przed podobną decyzją staną mieszkańcy Katalonii, którzy walczą o odłączenie się od Hiszpanii. W 2014 r. zwolennicy stworzenia oddzielnego państwa będą szczególnie podkreślać wszystko to co katalońskie. Na stoły barcelońskich restauracji wjedzie więc jeszcze lepsza escudella (rodzaj zupy z pulpetem mięsnym), na budynkach zawisną jeszcze liczniej senyery, czyli flagi w żółto-czerwone paski, a na ulicach usłyszeć będzie można jeszcze częściej język kataloński. Referendum to będzie historyczny moment dla mieszkańców Barcelony i reszty regionu. A przecież takich okazji prawdziwi podróżnicy nie przegapiają. Szczególnie że to właśnie podróże z historią w tle będą popularne w tym roku. A to głównie za sprawą setnej rocznicy wybuchu pierwszej wojny światowej. Jednym z miast, w którym uczczona będzie pamięć po tym wydarzeniu, jest Sarajewo. Miejsce zamachu na austriackiego arcyksięcia Franciszka Ferdynanda – wydarzenia uznawanego za bezpośredni powód wybuchu wojny. Warto odwiedzić Sarajewo sto lat później. Zobaczyć, jak miasto to poradziło sobie z konfliktami XX w. Zrozumieć, skąd biorą się widoczne tu ciągle ślady po działaniach wojennych. I docenić, jak szybko tkanka miejska Sarajewa się dziś odradza. W 2014 r. władze Bośni i Hercegowiny organizują tu liczne warsztaty, spotkania i wykłady na temat tego, jak świat zmierza od wojny do pokoju (www.1914.org, www.peaceeventsarajevo2014.eu). Miejscem, w którym temat ten byłby równie adekwatny, jest Sri Lanka, nasz kolejny podróżniczy typ na 2014 r. Wojna domowa skończyła się w niej zaledwie w 2009 r. Przez wiele lat część kraju była niedostępna nawet dla bardzo zapalonych podróżników. A pobyt łączył się z ogromnym ryzykiem. Pięć lat później, czyli teraz, gospodarka Sri Lanki się odradza. Liczba turystów wzrasta, infrastruktura turystyczna się rozwija. To jeszcze ciągle miejsce, w którym unosi się duch historii, także tej okrutnej. I to dla niego też warto tu teraz przyjechać. Kulturalnie Nazywa się ich pokoleniem Y, czasem generacją iPodów. Urodzili się po 1996 r. W 2014 r. ich najstarsi przedstawiciele kończą 18 lat. I ruszają w świat z typowym dla siebie umiłowaniem do wszystkiego co miejskie, modne i kulturalne. W tym roku pełna kulturka zapanuje m.in. w szwedzkim mieście Umeå i w południowoafrykańskim Kapsztadzie. To pierwsze jest najbardziej na północ wysuniętym miejscem, które dostało tytuł Europejskiej Stolicy Kultury. Przez cały rok w jej ramach organizowane są specjalne wydarzenia, od wystawy na temat malowideł skalnych w muzeum Västerbotten po opowieści Samów w kościele Botsmark. Za to Kapsztad w 2014 r. jest oficjalnie światową stolicą dizajnu. Góra Stołowa wyrastająca znad oceanu stanie się tłem artystycznych happeningów i instalacji tworzonych w przestrzeni miejskiej (www.wdccapetown2014.com). W sumie w ramach tej imprezy w tym roku odbędzie się tu aż 450 dizajnerskich projektów. Miłośnicy kultury w swoich kalendarzach na wiosnę powinni zarezerwować sobie czas na Paryż. Od niedawna biją tu wyremontowane dzwony w katedrze Notre Dame. A po trzyletniej renowacji otwiera się narodowe muzeum Picassa. Powierzchnia wystawowa będzie trzy razy większa (obejrzeć będzie można aż 5 tys. obrazów, rysunków, fotografii i innych artefaktów). Ale jak zapewniają osoby odpowiedzialne za remont, zarazem dużo bardziej dostępna dla zwiedzających. Z bardziej popkulturowych klimatów w 2014 r. znowu na czasie będzie Nowa Zelandia. A szczególnie takie miejsca jak niezwykłe klify w Piopio, niezapomniane zachody słońca w regionie Nelson i ośnieżone szczyty Góry Cooka. A to za sprawą premiery kręconego w tych miejscach Hobbita. Kultowego filmu dla pokolenia Y, którego ostatnia część będzie miała premierę 18 lipca 2014 r. Naturalnie Ekoturystyka od paru lat zyskuje na popularności. W tym roku nie będzie inaczej. Podróżnicy stają się bardziej świadomi swoich wyborów i tego, że ich działania mają realny wpływ na to, jak odwiedzane destynacje turystyczne będą wyglądać w przyszłości, jeżeli o nie nie zadbamy teraz. Zgodnie z tym trendem w 2014 r. modne staną się wyjazdy do miejsc, w których stawia się na naturę, ekologię i odpowiedzialne podróżowanie. Na czele tej stawki stoi Kostaryka, która już od kilku lat znajduje się w czołówce najbardziej ekologicznych destynacji według portalu Ethical Traveler. Wystarczy wspomnieć, że aż 26 proc. powierzchni tego kraju jest pod ochroną, by zrozumieć, jak ważne dla rządu tego kraju jest utrzymanie bioróżnorodności biologicznej. Zaraz za Kostaryką plasuje się Mozambik, w którym zaczyna być wdrażana polityka zielonej gospodarki zatwierdzona na konferencji Rio+20 w 2012 r. I Grecja, która powoli wychodzi z kryzysu także dzięki temu, że stawia na ekoturystykę. Do tego taką dostępną na każdą kieszeń. Dla nas to bardzo dobra informacja, bo od lata 2014 r. tanie linie lotnicze Ryanair oferują bezpośrednie loty do greckiego miasta, swoją drogą tegorocznej Europejskiej Stolicy Młodzieży, Salonik. Stolicą Przyszłości zostanie natomiast kanadyjskie Vancouver. To tam bowiem od tego roku będą odbywać się słynne konferencje TED (od Technology, Entertainment and Design, czyli Technologie, Rozrywka i Dizajn), w czasie których najwybitniejsi wizjonerzy świata przedstawiają swoje – jak głosi motto – „idee warte rozpowszechniania”. W tym wiele dotyczących ekologii. Nie tak łatwo i nie tak tanio będzie można dostać się do kolejnego najgorętszego hitu sezonu. Jednak może okazać się, że jest to niemal ostatnia chwila, by odwiedzić prawdziwy raj na ziemi. Może on bowiem zniknąć. Dosłownie. Mowa o Kiribati, państwie znajdującym się na środku Pacyfiku. Gdzie najwyższe „wzniesienie” wynosi niecałe dwa metry nad poziomem morza. Ocieplenie klimatu sprawia, że coraz bardziej realna staje się wizja zalania całej wyspy. Sprawy są na tyle poważnie, że rozpoczęły się już pierwsze negocjacje w sprawie ewentualnej relokacji wyspiarskiej ludności. Na razie jednak mało który tubylec ma ochotę ruszać się ze swojego kraju. Trudno się dziwić. Kto dobrowolnie chciałby wyprowadzić się z raju? Poza szlakami Można też zapytać, kto chciałby dobrowolnie pojechać do piekła? Bo tak często w mediach opisuje się Iran. Odpowiedź: wielu rasowych podróżników. Dawna Persja to jeden z najpiękniejszych i najciekawszych krajów świata. Polityka w ostatniej dekadzie nie pomagała w ociepleniu wizerunku kraju. Na szczęście zeszłoroczne zmiany w rządzie zapowiadają, że powoli mogą przyjść dla irańskiej turystyki lepsze czasy. Dlatego nowoczesny Teheran, bajkowy Isfahan czy starożytne Persepolis powracają na listę miejsc, które trzeba odwiedzić choć raz w życiu. Najlepiej już teraz, zanim przybędzie tu masowa turystyka. Tak samo jak powinniśmy pośpieszyć się z wyjazdem na Grenlandię. Tak piękną, naturalną i ciekawą także dlatego, że wolną od tłumów i kiczowatych atrakcji turystycznych (więcej o Grenlandii na s. 56). Za to podróżnicy, którzy lubią miejsca z przymrużeniem oka, powinni wyruszyć do macedońskiej stolicy Skopje, która właśnie przeszła poważny lifting. Jednak nie wszystkim podoba się efekt zabiegów, które robione są pod dumnym hasłem Skopje 2014 i które pochłoną prawie miliard euro. Plan zakładał, że całe centrum nabierze prawdziwego blasku. Kamienice będą odnowione, ważne budynki oświetlone, a na główny plac miasta turystów przyciągać będą wielkie pomniki. Efekt? Kiczowate złote postaci macedońskich wojowników, budynki w stylu neoklasycystycznym przypominające architekturę Las Vegas czy kolorowa fontanna na głównym placu miasta z przysadzistą postacią wojownika (najprawdopodobniej Aleksandra Wielkiego) stojącego na ponad 22-metrowej, mieniącej się statui. Miało być majestatycznie, wyszło groteskowo. Czyż nie warto tego zobaczyć na własne oczy? Aktywnie Zaczęliśmy sportem i nim kończymy. Tyle że tym razem skupiliśmy się na miejscach, w których zamiast oglądać innych, jak męczą się podczas zawodów, sami możemy doświadczyć przyśpieszonego bicia serca. Na zimę proponujemy więc Japonię z takimi kurortami narciarskimi jak Niseko czy Sapporo. W zeszłym roku komitet olimpijski ogłosił, że to właśnie tu odbędzie się zimowa olimpiada w 2022 r. Jednak nie trzeba czekać aż do wtedy, by powstała tu dogodna infrastruktura, bo miasto to było już gospodarzem tego największego sportowego święta zimą 1972 r. Do tego znane jest ze świetnych warunków narciarskich i przez ekspertów uważane za najlepsze miejsce na świecie do jazdy po puchu. W sezonie letnim hitem będzie za to Słowenia, do której od tego roku można bezpośrednio polecieć z Warszawy dzięki nowym połączeniom lotniczym Adria Airways. A tam czekają jedne z najlepszych miejsc w Europie do uprawiania raftingu, kanioningu czy hydrospeedu. Czyli wszystkich sportów, do których potrzebna jest rwąca górska rzeka i duża dawka adrenaliny. Za to miłośnicy wielkiej wody niech pakują walizki i wyruszają na Hawaje. W zbliżającym się roku mają hulać wyjątkowo wielkie fale. A jak wiadomo, nie ma lepszego miejsca na hulanie niż właśnie Hawaje. No to hip, hip, hula!