Operacja „Dunaj” złamała ideały. To tragedia Praskiej Wiosny i plama na polskim honorze
Rok 1968 zajmuje szczególne miejsce w kalendarium Europy Środkowej. To właśnie wtedy przeprowadzona została operacja „Dunaj”, czyli zbrojna interwencja państw Układu Warszawskiego w Czechosłowacji. Nie była to jednak zwykła misja militarna, a wydarzenie, podczas którego polski mundur, wbrew narodowej tradycji walki „za wolność waszą i naszą”, stał się narzędziem opresji. Mówimy tu o jednym z najbardziej kontrowersyjnych rozdziałów w historii Ludowego Wojska Polskiego, niosącym za sobą konsekwencje odczuwalne przez kolejne dekady.
Spis treści: Herezja z ludzką twarzą Dyplomatyczny szantaż i wojskowe przymiarki Polska armia w gotowości Noc inwazji Plama na honorze armii Następstwa inwazji Historia niejednokrotnie udowadniała, że w starciu z ideologią poczucie obowiązku wojskowego jest skazane na porażkę. Wbrew narodowej tradycji, pchnięte do roli agresora Wojsko Polskie przez około dwa miesiące pełniło funkcje okupacyjne na terenie Czechosłowacji. Dla komunistycznych władz operacja „Dunaj” okazała się wielkim sukcesem logistycznym i dowodem sprawności armii. Dla zwykłego żołnierza stanowiła źródło wstydu, a dla każdego mieszkańca najechanego kraju oznaczała tragedię, która pogrzebała marzenia o normalności. Herezja z ludzką twarzą Haniebna operacja „Dunaj” była następstwem marzeń o naprawie systemu, który okazał się całkowicie niereformowalny. W latach 60. XX wieku Czechosłowacka Republika Socjalistyczna tkwiła w głębokim marazmie gospodarczym i politycznym. Rządy Antonína Novotnego, stalinowskiego dogmatyka, doprowadziły do skrajnego usztywnienia struktur państwowych i dławienia wszelkiej inicjatywy intelektualnej. W kraju wrzało, nie tylko w kręgach inteligencji, ale także wewnątrz samej Komunistycznej Partii Czechosłowackiej. Przełom nastąpił w styczniu 1968 roku, wraz ze zmianą na stanowisku I sekretarza KPCz. Aleksander Dubček stał się symbolem przemian znanych jako Praska Wiosna. Obalenie socjalizmu nie było jego celem. Dubček chciał po prostu go uczynić znośnym dla obywateli, wprowadzając koncepcję „socjalizmu z ludzką twarzą”. Program ten zakładał zniesienie cenzury, przywrócenie wolności słowa, liberalizację gospodarki poprzez ograniczone urynkowienie oraz federalizację państwa, co miało zapewnić równouprawnienie Słowakom. Dla Moskwy i pozostałych liderów bloku wschodniego reformy te brzmiały jak wypowiedzenie posłuszeństwa. Breżniew widział w Praskiej Wiośnie niebezpieczny precedens, który mógł wywołać efekt domina w całym bloku. Szczególną rolę w podgrzewaniu atmosfery wokół Czechosłowacji odegrał Władysław Gomułka, I sekretarz KC PZPR. Sam borykający się z kryzysem po wydarzeniach marca 1968 roku, obawiał się, że czechosłowacka „zaraza wolności” przeniesie się na polskie uniwersytety i do zakładów pracy. Dyplomatyczny szantaż i wojskowe przymiarki Zanim czołgi przekroczyły granicę, doszło do serii spotkań, które miały zmusić Dubčeka do wycofania się z reform. Już w marcu 1968 roku w Dreźnie radzieccy i polscy liderzy otwarcie zaatakowali kierownictwo KPCz, oskarżając je o dopuszczenie do głosu sił kontrrewolucyjnych. Podczas tego spotkania Breżniew miał sugerować, że obecność generałów na naradzie nie jest przypadkowa i oznacza gotowość do udzielenia „natychmiastowej pomocy”. Kluczowym elementem przygotowań do inwazji były manewry wojskowe o kryptonimie „Szumawa”, które odbyły się w czerwcu i lipcu 1968 roku na czechosłowackim terytorium. W ten sposób siły Układu Warszawskiego zyskały okazję do dokładnego rozpoznania terenu, dróg i rozmieszczenia jednostek Armii Czechosłowackiej. W ćwiczeniach uczestniczyły polskie sztaby, w tym dowództwo 10. Dywizji Pancernej, co de facto stało się fundamentem późniejszego sprawnego ataku. Ostatnią próbą dyplomatyczną były rozmowy w Ciernej nad Cisą, które odbyły się na przełomie lipca i sierpnia. Radzieccy politycy starali się wywrzeć presję na Dubčeku, jednak mimo osiągnięcia pozornego porozumienia w Moskwie już wcześniej zapadła decyzja o użyciu siły. 15 lipca 1968 roku w Warszawie sformułowano list pięciu partii komunistycznych, który de facto stanowił ultimatum – bezpieczeństwo Czechosłowacji uznano za wspólną sprawę całego obozu socjalistycznego, co później stało się podstawą doktryny Breżniewa. Polska armia w gotowości Udział Polski w inwazji był planowany z ogromnym rozmachem. Na polecenie generała Wojciecha Jaruzelskiego, ówczesnego ministra obrony narodowej, pod koniec lipca sformowano 2. Armię Wojska Polskiego. Był to związek operacyjny, utworzony głównie na bazie Śląskiego Okręgu Wojskowego i wzmocniony dodatkowymi jednostkami z Warszawy i Krakowa. Dowództwo nad 2. Armią objął generał brygady Florian Siwicki, wówczas szef sztabu Śląskiego Okręgu Wojskowego. Była to nominacja kluczowa. Siwicki, postrzegany jako sprawny, lojalny oficer, cieszył się dużym zaufaniem radzieckich dowódców. Całość sił interwencyjnych podlegała marszałkowi Iwanowi Jakubowskiemu, natomiast polskie jednostki operowały w ramach 1. Grupy Wojsk „Północ”, którą dowodził radziecki generał Iwan Pawłowski. W skład grupy weszły także: Gwardyjska Armia Pancerna, Gwardyjska Armia Pancerna. Polskie zadania operacyjne koncentrowały się na zajęciu obszaru północnych i wschodnich Czech. Chodziło o odcięcie strategicznych połączeń kolejowych i drogowych oraz zneutralizowanie stacjonujących tam jednostek czechosłowackich. Noc inwazji Operacja „Dunaj” rozpoczęła się w nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 roku, o godzinie 23:00. Była to jedna z największych operacji powietrzno-lądowych w powojennej Europie. Już o 22:00 radzieccy żołnierze z 11. Dywizji Powietrznodesantowej wylądowali na lotnisku Ruzyně w Pradze, przejmując kontrolę nad ruchem lotniczym i otwierając drogę dla kolejnych transportowców z ciężkim sprzętem. Polskie oddziały ruszyły niemal jednocześnie. Główne kolumny 11. Dywizji Pancernej i 4. Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej przekroczyły granicę w okolicach Lubawki i Mieroszowa. O północy w czechosłowackim radiu zamiast hymnu czy komunikatów rządowych rozbrzmiał popularny polski hit zespołu No To Co – „Po co mi ten kwiat czerwony”. Był to sygnał, że kontrola nad sferą informacyjną została przejęta przez siły interwencyjne. Do rana 22 sierpnia większość wyznaczonych celów w polskiej strefie operacyjnej została osiągnięta. Wojsko Polskie obsadziło kluczowe miasta: Hradec Králové, Pardubice, Trutnov i Šumperk. Armia najechanego kraju była w zasadzie bezsilna. Zgodnie z rozkazem prezydenta Ludvíka Svobody, żołnierze nie stawiali oporu zbrojnego, choć w wielu miejscach dochodziło do napiętych incydentów. Polscy oficerowie wspominali później, że czuli „moralnego kaca”, widząc zdziwienie i pogardę w oczach czeskich kolegów, z którymi jeszcze kilka tygodni wcześniej ramię w ramię uczestniczyli w manewrach. Plama na honorze armii W zamyśle strategicznym interwencja była bezkrwawa. Należy jednak podkreślić, że okupacyjna rzeczywistość miała też tragiczne skutki. Najmroczniejszym symbolem polskiej obecności w Czechosłowacji stała się zbrodnia w Jiczynie, dokonana 7 września 1968 roku. Nie mówimy tu o zaplanowanej operacji wojskowej, a o rezultacie całkowitego rozprężenia dyscypliny i demoralizacji żołnierzy, stacjonujących w nieprzyjaznym środowisku. Wieczorem pięciu żołnierzy stacjonujących w Úlibicach spożywało alkohol. Po wypiciu znacznej ilości mocnego trunku szeregowy Stefan Dorna oraz starszy szeregowy Zygmunt Zapasa wyruszyli do centrum Jiczyna. Tam doszło do sprzeczki z grupą czeskich cywilów. Pijany i agresywny Drona odbezpieczył karabin i otworzył ogień do przypadkowych ludzi i żołnierzy, którzy próbowali go powstrzymać. Zginęło dwoje cywilów, Jaroslav Veselý i Zdenka Klimešová. Siedem osób zostało rannych, w tym dwaj polscy żołnierze, których napastnik postrzelił, gdy próbowali go obezwładnić. Okrucieństwo polskiego żołnierza było porażające. Rannego dobił serią strzałów w głowę. Jedną z przypadkowych kobiet pobił, a drugą – próbował zgwałcić. Po zatrzymaniu został skazany przez sąd w Kłodzku na karę śmierci, którą później zamieniono na 25 lat więzienia. Krzyk w obronie honoru narodu Polskie społeczeństwo nie przyglądało się biernie tym wydarzeniom. W wielu miastach na murach pojawiały się hasła potępiające inwazję. Polska sekcja czechosłowackiego radia w Ostrawie i redakcja „Głosu Ludu” otwarcie potępiły „braterską pomoc”. Najgłośniejszą i najtragiczniejszą formę przybrał jednak protest Ryszarda Siwca. 8 września 1968 roku, podczas ogólnokrajowych dożynek na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie ten 59-letni filozof i były żołnierz Armii Krajowej dokonał aktu samospalenia. Na trybunach zasiadali najwyżsi dygnitarze z Gomułką i Cyrankiewiczem na czele, a wokół znajdowało się 100 tysięcy widzów. O 12:15, gdy na murawę wbiegła młodzież tańcząca poloneza, Siwiec rozrzucił ulotki o treści: „Za naszą i waszą wolność! Honor i Ojczyzna!”, oblał się benzyną i podpalił. Płonąc, nie pozwalał się ugasić, krzycząc: „Protestuję przeciwko agresji na bratnią Czechosłowację!” i „Usłyszcie mój krzyk!”. Następstwa inwazji Ostatnie polskie jednostki opuściły terytorium Czechosłowacji 12 listopada 1968 roku o 7:00. Skutki polityczne interwencji Układu Warszawskiego w Czechosłowacji były katastrofalne. Rozpoczął się proces „normalizacji”, który oznaczał całkowite odejście od reform Praskiej Wiosny. Aleksander Dubček został zmuszony do ustąpienia, a jego miejsce zajął Gustáv Husák. W sferze międzynarodowej inwazja została „zalegalizowana” przez Doktrynę Breżniewa, która głosiła, że suwerenność państw socjalistycznych jest ograniczona interesem całego bloku. Zasada ta stała się ideologicznym fundamentem radzieckiej dominacji w Europie Środkowej aż do końca lat 80. Mówiąc o następstwach operacji „Dunaj”, nie można przemilczeć jej wpływu na relacje polsko-czeskie. Dla Czechów i Słowaków Polacy na długo przestali być „bratnim narodem”, a stali się częścią okupacyjnej machiny, która zdławiła ich najpiękniejszy zryw demokratyczny. Za udział w tym haniebnym czynie polska strona przeprosiła dopiero po upadku komunizmu. Rany w końcu zaczęły się zabliźniać, jednak cień 1968 roku powracał wielokrotnie w dyskusjach o wspólnej historii. Źródło: National Geographic Polska Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
Na Słowacji odkryto dwa nieznane minerały. Mogą „pomóc” w poszukiwaniach złota
Dwa nieznane minerały odkryte w słowackich górach mogą pomóc wyjaśnić, jak powstają wyjątkowo bogate złoża złota i srebra. Wyniki analiz rzucają nowe światło na procesy geologiczne typu „bonanza”. To odkrycie może mieć znaczenie nie tylko naukowe, ale i gospodarcze.
Słowacja ma wyjątkowo długą i barwną historię odkryć geologicznych. Od XVIII wieku na jej terenie zidentyfikowano aż 35 nowych minerałów. W ostatnich latach kraj ten przeżywa prawdziwy naukowy „boom” w tej dziedzinie. Niedawno w miejscowości Betliar odkryto ferriandrosyt-(Ce), za co młody badacz Pavol Myšľan otrzymał prestiżową nagrodę. Odkrywanie nowych minerałów nie jest tylko naukową ciekawostką. Takie znaleziska pozwalają poznać prehistorię naszej planety i warunków, w jakich ulegała ona przekształceniom. I umożliwiają sprawniejsze poszukiwania cennych kruszców. Tajemnica wzgórza Šibeničný Najnowsze badania skupiły się na stanowisku Šibeničný vrch w pobliżu miejscowości Nová Baňa. Międzynarodowy zespół, prowadzony przez ekspertów ze Słowackiej Akademii Nauk, prowadził tam szczegółowe analizy. Naukowcy badali unikatowy typ mineralizacji srebra i złota, zwany typem „bonanza”. Nazwa ta nie jest przypadkowa – nawiązuje do wyjątkowo bogatych złóż kruszców. Prace wymagały ogromnej precyzji, ponieważ badane obiekty są mniejsze niż ziarnka piasku. W zespole znaleźli się specjaliści ze Słowacji, Czech, Niemiec i Danii. Ich wspólny wysiłek pozwolił na dokładne zbadanie struktury atomowej nieznanych dotąd substancji. Wnioski opublikowali na łamach czasopisma „American Mineralogist”. Mikroskopijne skarby pod lupą Badaczom udało się znaleźć dwa nieznane minerały: auropolybazyt i auropearceit. Są to minerały z grupy polbazytów, które występują w formie nieregularnych ziaren. Ich wielkość nie przekracza 0,2 milimetra, co można to porównać do grubości ludzkiego włosa lub drobinki pyłu. Nowo opisane minerały są ciemnoszare lub czarne i posiadają charakterystyczny metaliczny połysk. – To odkrycie znacząco poszerza naszą wiedzę na temat minerałów należących do grupy polibazytów i dostarcza nowych informacji na temat powstawania w przyrodzie nagromadzeń srebra i złota typu bonanza – wyjaśnia Martin Števko z Instytutu Nauk o Ziemi SAS. Dlaczego to odkrycie jest ważne? To odkrycie znacznie poszerza naszą wiedzę na temat tego, jak w naturze powstają bogate akumulacje metali szlachetnych. Naukowcy ustalili, że nowo rozpoznane minerały powstały z płynów o niskim zasoleniu, które potrafiły transportować metale szlachetne, ale nie przenosiły miedzi, ołowiu czy cynku. Zrozumienie tych procesów ma ogromne znaczenie dla gospodarki, bo pomaga to przewidywać, gdzie mogą znajdować się inne złoża ważnych surowców, takich jak lit czy metale ziem rzadkich. Nowo odkryte minerały nie będą raczej głównym celem wydobycia ze względu na ich rozmiar, ale mogą pełnić rolę „drogowskazów” dla naukowców i firm górniczych, gdzie skrywają się najcenniejsze metale. Źródła: American Mineralogist, The Slovak Spectator Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Urokliwa wieś niedaleko polskiej granicy mierzy się turystycznym problemem. Obiekt może opuścić listę UNESCO
Głosy mieszkańców słowackiej wsi Vlkolínec pokazują, że wraz ze wzrostem prestiżu danego miejsca nie zawsze rośnie komfort życia jego mieszkańców. Tłumy turystów, które zaczęły oblegać miejscowość po wpisaniu jej na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, na trwałe zmieniły lokalny krajobraz i codzienne funkcjonowanie wsi. Dziś mieszkańcy apelują o wykreślenie Vlkolínca z tego zaszczytnego grona i przywrócenie normalności w swojej miejscowości.
Wieś Vlkolínec została w 1993 roku wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Gremium doceniło oryginalną drewnianą architekturę, której powstanie datuje się na XIX wiek. Innym czynnikiem, dzięki któremu wioska została włączona do tego prestiżowego grona, był fakt, że Vlkolínec był wówczas zamieszkiwany przez niemal 30 osób. 33 lata później liczba mieszkańców słowackiej wsi jest zdecydowanie mniejsza, a jednym z powodów tego stanu rzeczy jest wzrost turystycznej popularności tego urokliwego miejsca. Dom jak muzeum – z czym musi się mierzyć Vlkolínec? Vlkolínec stał się jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych naszego południowego sąsiada. Co roku wioskę odwiedza około 100 tys. turystów, chętnych zanurzyć się w realiach XIX-wiecznej wsi. Problem polega na tym, że większość odwiedzających, podziwiając piękno tamtejszej zabudowy, nie bierze pod uwagę komfortu życia jej mieszkańców. Choć w Vlkolíncu znajdują się pokazowe domostwa udostępnione do regularnego zwiedzania, spragnieni wrażeń turyści zaglądają również do innych – zamieszkanych – domów, zakłócając w ten sposób codzienne życie mieszkańców. Obywatele słowackiej wsi podkreślają, że problem nadmiernego ruchu turystycznego pojawił się po wpisaniu osady na listę UNESCO. Od tamtej pory odwiedzający przestali traktować Vlkolínec jako miejsce czyjegoś życia, rozpoczynając intensywną ekspansję turystyczną. Drewniane chałupy wraz z ich mieszkańcami – w oczach przyjezdnych – stały się namacalnymi eksponatami skansenu etnograficznego, w który przeobrażono wieś. Jak turystyka zmieniła słowacką wieś? Mieszkańcy Vlkolíńca muszą mierzyć się z wieloma problemami wynikającymi ze zmian zachodzących w osadzie. Wzmożony ruch turystyczny przyczynił się m.in. do masowej emigracji z wioski – od 1993 roku, kiedy została wpisana na listę UNESCO, populacja miejscowości zmniejszyła się niemal o połowę. Obecnie na stałe osadę zamieszkują cztery rodziny, łącznie 14 osób. Zmiany dotyczą również wyglądu współczesnego Vlkolíńca. Niepohamowany napływ turystów wymusił na zarządcach wprowadzenie licznych zakazów. Problem w tym, że restrykcje te często nie są przestrzegane. Mimo obowiązującego zakazu poruszania się po wsi rowerami, mieszkańcy regularnie skarżą się na turystów wybierających właśnie ten środek transportu. Miejscowość dotknęło także zjawisko komercjalizacji turystyki. Mnożące się stoiska z pamiątkami oraz bary serwujące jedzenie na wynos rażąco kłócą się z oryginalnym wyglądem wioski. Niekontrolowany rozwój turystyki prowadzi do sytuacji, w której rdzenni mieszkańcy zaczynają mieć mniej praw niż przyjezdni, zatrzymujący się na chwilę turyści. Już teraz obywatele Vlkolíńca nie mogą hodować zwierząt, ani uprawiać niewielkich działek, co dawniej było naturalnym elementem wiejskiego życia. Czy wieś opuści prestiżowe grono UNESCO? Ekspert ds. dziedzictwa kulturowego Miloš Dudáš podkreśla, że Vlkolínec został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO ze względu na swój „żywy” charakter. To fakt, że wieś była faktycznie zamieszkana, sprawił, iż nie była ona „martwym skansenem”, lecz tętniącym życiem miejscem z unikalną drewnianą architekturą. Problem polega na tym, że popularyzacja osady przyniosła jej zarówno prestiż, jak i odebrała – wcześniej docenianą – autentyczność. Wieloletni mieszkaniec Vlkolíńca, Anton Sabucha, w rozmowie ze słowackim dziennikiem „Denník N” mówi o działalności międzynarodowej organizacji wprost: – UNESCO chroni domy, ale nie ludzi. Słowa te w jasny sposób pokazują, jak mieszkańcy wsi postrzegają przynależność do listy UNESCO. Pozostaje jednak pytanie, czy ewentualne wykreślenie Vlkolíńca z listy faktycznie doprowadziłoby do zmniejszenia liczby turystów. Pewne jest natomiast, że konserwatorskie restrykcje narzucone przez organizację z siedzibą w Paryżu byłyby wówczas łatwiejsze do zniesienia. Nie jest to jednak jedyna – ani nawet największa – bolączka mieszkańców tej słowackiej wioski. Źródło: The Slovak Spectator Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Nowy gatunek zwierzęcia odkryty w sercu Tatr. Wśród odkrywców naukowcy z Uniwersytetu Łódzkiego
Ta historia dowodzi, że nieznane gatunki można odkryć nawet w doskonale rozpoznanych i bliskich środowiskach. Międzynarodowy zespół naukowców, w którym brali udział także Polacy, właśnie odkrył nowy gatunek zwierzęcia w jednaj z jaskiń w Tatrach Niskich, na terenie Słowacji.
Wprawdzie nie jest duży i jest „tylko” widłonogiem – ale to zupełnie nieznany nauce gatunek. Elaphiodella droppai – bo taką otrzymał nazwę – zamieszkuje wypełnione wodą szczeliny głęboko w jaskiniach. A na pewno w jednej: jego obecność odkryto w Demianowskiej Jaskinii Wolności na Słowacji. Nowy gatunek opisano właśnie w artykule naukowym, opublikowanym w czasopiśmie „Zoologica Scripta”. Polscy i słowaccy naukowcy badają tatrzańską jaskinię Wilgotne środowisko Jaskinii Wolności było badane przez międzynarodowy zespół naukowców, w którego skład weszli biolodzy związani z Katedrą Zoologii Bezkręgowców i Hydrobiologii Uniwersytetu Łódzkiego: prof. Dr hab. Michał Grabowski, Andrea Desiderato oraz Michal Rendoš (dziś na Uniwersytecie Preszowskim). Jednym z autorów artykułu jest też Maciej Karpowicz z Katedry Ekologii Wód Uniwersytetu w Białymstoku. Reszta autorów badania to Słowacy. Nieznany nauce skorupiak Nowo odkrytego widłonoga tak opisują sami naukowcy: „Kim jest nowy bohater? To maleńki skorupiak, który jest stygobiontem – wyspecjalizowanym mieszkańcem wód podziemnych. Gatunek ten żyje w tzw. epikrasie, czyli systemie mikroszczelin wypełnionych wodą, znajdującym się tuż nad stropem jaskini. To właśnie stamtąd, wraz z wodą przesączającą się przez skały, trafia do jaskiniowych nacieków.” Gatunek udało się odkryć dzięki zastosowaniu nowoczesnej technologii: mikroskopii elektronowej SEM oraz analizie DNA. Łacińska nazwa widłonoga nawiązuje do nazwiska Antona Droppy – pioniera badań speleologicznych w tym regionie Słowacji. Jaskinie. Rezerwuar bioróżnorodności Naukowcy podkreślają, że niedostępne środowisko jaskiniowych wód to „laboratorium ewolucji”, gdzie potencjalnie może żyć jeszcze wiele zupełnie nieznanych nauce gatunków. „Izolacja tworzy gatunki: badania dowodzą, że specyficzne warunki w epikrasie sprzyjają powstawaniu unikalnych, lokalnych gatunków, które nie występują nigdzie indziej na świecie. (…) Nowodkryty gatunek wykazuje znaczną zmienność morfologiczną, co sugeruje, że procesy ewolucyjne w podziemnych laboratoriach natury wciąż wykazują dużą dynamikę!” – tłumaczą w mediach społecznościowych naukowcy. Widłonogi – maleńcy mieszkańcy wszystkich wód na Ziemi Niegościnne i odizolowane wody w Jaskinii Wolności to dla widłonogów nic nadzwyczajnego. Te organizmy zasiedlają niemal każde wilgotne środowisko na Ziemi – od wszystkich oceanów i wód słodkich po wilgotny mech, piasek plaż, a nawet korę drzew tropikalnych. Jak dotąd opisano ponad 13 tysięcy ich gatunków. Źródła: Katedra Zoologii Bezkręgowców i Hydrobiologii UŁ Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Trybecz to góry owiane mroczną legendą. Podobno ludzie znikają tam bez śladu
Trybecz pozornie nie wyróżnia się niczym szczególnym. Niewysokie, gęsto porośnięte lasem pasmo górskie jest dosłownie usiane szlakami, także tymi łatwo dostępnymi. To czyni je niezwykle popularnym celem górskich wyzwań. Miejsce w sam raz na weekendową wycieczkę? Tak, jednak nie można nie wspomnieć, że słowackie góry skrywają mroczną legendę, która, paradoksalnie, zamiast odstraszać, przyciąga wszystkich spragnionych dreszczyku emocji.
Spis treści: Niewysokie pasmo w zachodniej Słowacji Walory przyrodnicze Trybecza Ludzie znikają tam bez śladu? Słowackie Karpaty kojarzą się nam przede wszystkim z Tatrami i nic w tym dziwnego. Ze względu na niewielką odległość od granicy z Polską, tamtejsze szczyty i doliny są tłumnie oblegane przez przyjezdnych z kraju nad Wisłą. Nie można jednak nie wspomnieć, że od kilku lat popularnym celem wycieczek jest jeszcze jedno słowackie pasmo w łańcuchu Karpat – Trybecz. Góry te nie są tak wysokie i spektakularne jak Tatry, a wierzchołki ich szczytów nie stanowią dużego wyzwania, nawet dla niedoświadczonych górołazów. Trybecz, nazywany „słowackim trójkątem bermudzkim”, przyciąga czymś innym – mroczną reputacją. Niewysokie pasmo w zachodniej Słowacji Pasmo Trybecz, zaliczane do Łańcucha Wielkofatrzańskiego w Centralnych Karpatach Zachodnich, rozciąga się w zachodniej Słowacji, wzdłuż doliny Nitry na osi południowy zachód – północny wschód. Mierzy około 50 km długości i około 18 km szerokości. Przecina trzy jednostki administracyjne: kraj trenczyński, nitrzański i bańskobystrzycki. Na południowym zachodzie graniczy z rozległą Niziną Naddunajską, która sięga aż do jego podnóża. Z tej strony pasmo wznosi się stromo, a jego najwyższe wzniesienia są doskonale widoczne z równin. Na północnym zachodzie opada w kierunku Kotliny Górnonitrzańskiej, która oddziela je od Gór Strażowskich. W swojej północno-wschodniej części, Trybecz łączy się z pasmem Ptacznika za pośrednictwem grzbietu, stanowiącego jego naturalne przedłużenie. Najwyższe szczyty Trybecza Najwyższym szczytem pasma jest Wielki Trybecz. Góra osiąga wysokość 829,6 m n.p.m. Jest zlokalizowana w obszarze głównego grzbietu, w połowie drogi między miastami Topoľčany i Zlaté Moravce. Wielki Trybecz jest gęsto zalesiony, ale sam wierzchołek pozostaje częściowo „czysty”. Jednak o spektakularnych widokach można zapomnieć. Polana z każdej strony otoczona jest drzewami. Większymi walorami krajobrazowymi cechują się polany, które mija się w drodze na szczyt. Widać stamtąd między innymi Małe Karpaty i Inovec, najwyższy szczyt Gór Inowieckich. Inne szczyty pasma, które w tym rejonie są często uwzględniane w wyzwaniach górskich, to: Vojšín (819 m n.p.m.), Mały Trybecz (769 m n.p.m.), Velká Ostrá (745 m n.p.m.), Javorový vrch (731 m n.p.m.), Medvedí vrch (710 m n.p.m.). Ze względu na bliskość miasta Nitry, co przekłada się na łatwą dostępność, sporą popularnością cieszy się niewysoki, bo mierzący 588 m n.p.m. Zobor, wyznaczający południowo-zachodni kraniec pasma. Walory przyrodnicze Trybecza Trybecz nie należy do najwyższych gór Słowacji, za to cechuje się dużymi walorami przyrodniczymi. Znaczną część pasma, zwłaszcza jego południowe i centralne partie, obejmuje obszar chronionego krajobrazu Ponitrie. Przeważają tam lasy liściaste z dominacją dębu i grabu. W wyższych partiach rośnie również buk. Na południu, gdzie uwidacznia się wpływ cieplejszego klimatu Niziny Naddunajskiej, można natrafić na gatunki ciepłolubne. Na południowych i południowo-zachodnich stokach Zoboru wyznaczono rezerwat przyrody Zoborská lesostep, w którym chronione są cenne murawy stepowe, gdzie wiosną kwitną rzadkie rośliny. Należą do nich miłek wiosenny i sasanka wielkokwiatowa. Trzeba też wspomnieć, że rośnie tam Thalaspi jankea, rzadka roślina z rodziny kapustowatych. Na Słowacji występuje tylko w obszarze pasma Trybecza i Gór Inowieckich. Fauna pasma Fauna pasma jest bogata i różnorodna, co wynika ze zróżnicowania terenu, klimatu i flory. W lasach licznie występują jelenie szlachetne, sarny i dziki, a także lisy, borsuki i kuny. Można też spotkać tam introdukowane muflony i daniele. Wśród drapieżników należy wymienić rysia euroazjatyckiego (populacja jest nieliczna i rozproszona), sporadycznie pojawiają się tam wilki. Na niebie można zaobserwować orlika krzykliwego, myszołowa i jastrzębia zwyczajnego. Żyją tam także liczne gatunki sów, między innymi puchacz, puszczyk uralski i sóweczka. W niektórych częściach można usłyszeć charakterystyczne odgłosy głuszca. Gady i płazy są reprezentowane przede wszystkim przez żmiję zygzakowatą, zaskrońca zwyczajnego, jaszczurkę żyworodną, traszki i żaby. Wśród bezkręgowców szczególnie wyróżniają się związane ze starymi lasami dębowymi chrząszcze, w tym kozioróg dębosz i pachnica dębowa. Ludzie znikają tam bez śladu? Po 2018 roku pasmo Trybecz zaczęło odwiedzać coraz więcej turystów z Polski. Wzrost zainteresowania tymi górami zbiegł się z polską premierą powieści „Szczelina” autorstwa Jozefa Kariki. W tej mrożącej krew w żyłach opowieści fikcja literacka miesza się z faktami. Należy bowiem wspomnieć, że od około 100 lat w okolicy Trybecza pojawiają się doniesienia o tajemniczych zaginięciach. Podobno osoby, które zabłądziły w górach Trybecza, opowiadają o zjawiskach, które wykraczają poza zwykłą dezorientację. W wielu relacjach pojawiają się doniesienia o nagłej, niepokojącej utracie poczucia czasu i przestrzeni. Kolejnym powtarzającym się motywem jest niepokojąca cisza, która nagle zapada w lesie, tłumiąc wszelkie odgłosy przyrody. To wszystko ma prowadzić do paniki i irracjonalnych zachowań. To trwa od prawie 100 lat Do pierwszego udokumentowanego zaginięcia doszło tam w 1929 roku. Podczas pełnienia obowiązków służbowych leśniczy Štefan Samšal przepadł bez śladu. Kilkumiesięczne poszukiwania nie przyniosły rezultatu. Mężczyzna nie został odnaleziony. Kolejną „ofiarą gór” była Mária Šlajserova, która w 1930 roku zaginęła na trasie z Mankoviec do Zlatna. Cztery lata później zaginął pracownik kamieniołomu. Nie wszyscy, którzy zgubili się w górach, przepadli bez śladu. W 1939 roku Walter Fischer nie wrócił ze spaceru. Kilka miesięcy później pojawił się przy Zlatych Moravcach. Znaleziono go nieprzytomnego i poranionego. Jego ciało pokrywały poparzenia. Mężczyzna nie doszedł do siebie po tym wydarzeniu. Został umieszczony w szpitalu psychiatrycznym, gdzie doczekał końca swoich dni. Fakty czy mity? Należy podkreślić, że wiele głośnych przypadków zaginięć nie znajduje potwierdzenia w policyjnych kronikach. W ludowych przekazach, gdzie opowieść często bierze górę nad faktami, przeinaczenia, ubarwienia i hiperbole nie są niczym niezwykłym. W Trybeczu nie drzemie żadna nadprzyrodzona siła, ale faktem jest, że do zaginięć dochodzi tam często. Od 1999 do 2019 roku policja z Nitry odnotowała 7 takich przypadków. Najprawdopodobniej winni temu byli sami nieostrożni turyści. Szlaki są tam kiepsko oznakowane, więc przy braku uwagi łatwo można zgubić drogę w lesie. Należy też wspomnieć, że w obszarze pasma znajdują się liczne zapadliska, jaskinie i nieczynne szyby kopalniane. To może wyjaśniać przypadki tajemniczych zaginięć. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
„Polskie Monte Carlo” – Czesi i Słowacy zachwyceni nadbałtyckim kurortem
Czesi i Słowacy coraz częściej wybierają Sopot na wakacje – zachwyceni architekturą, klimatem i kuchnią, okrzyknęli to miasto „polskim Monte Carlo”. A wszystko dzięki wygodnym połączeniom i bogatej ofercie kultury, relaksu i rekreacji.
Spis treści: Nowy hit wakacyjny z południa Europy: Polacy znają, Czesi i Słowacy właśnie odkrywają Z Pragi nad Bałtyk szybciej niż myślisz Sopot: kurort, klimat, kultura 5 rzeczy, które Czesi i Słowacy najbardziej cenią w Sopocie Sezon letni, ale nie tylko Te liczby robią wrażenie! Czy Sopot stanie się nowym must-see dla Czechów i Słowaków? Jeszcze kilka lat temu południowi sąsiedzi Polski wybierali na urlop raczej sprawdzone kierunki – Chorwację, Włochy, Słowenię czy Austrię. Tymczasem od 2023 roku widać wyraźny zwrot: nadbałtyckie kurorty, zwłaszcza Sopot i całe Trójmiasto, zyskują ogromną popularność. Dziennikarze słowaccy nazywają Sopot „Polskim Monte Carlo”, a Czesi pytają w punktach informacji turystycznej nie tylko o plaże, ale też rejsy, muzea i lokalne specjały. To nie chwilowa moda – to efekt rosnącego zainteresowania kulturą Pomorza, komfortowego dojazdu i pozytywnego wizerunku regionu w zagranicznych mediach. Trudno się dziwić, plaża w Sopocie zyskała opinię jednej z najlepszych na świecie. Nowy hit wakacyjny z południa Europy: Polacy znają, Czesi i Słowacy właśnie odkrywają Sopot od lat przyciąga polskich turystów, ale dziś zyskuje nowych gości z innych krajów. Jak donosi słowacki magazyn podróżniczy „Teleplus”, Sopot to dla Czechów i Słowaków prawdziwe odkrycie. W reportażu zatytułowanym „Poľské Monte Carlo”, redakcja porównuje Sopot do uzdrowisk nad Adriatykiem, zwracając uwagę na klimat, dostępność i wyjątkową atmosferę. „Sopot je priamo pri mori, kde sa po globálnom oteplovaní teplota vody vyšplhá až na 19 stupňov. To Slovákov a Čechov dostane permanentne” („Sopot leży tuż nad morzem, gdzie w wyniku globalnego ocieplenia temperatura wody sięga aż 19 stopni. To całkowicie przekonuje Słowaków i Czechów”) – piszą słowaccy dziennikarze. Z Pragi nad Bałtyk szybciej niż myślisz Wzrost zainteresowania polskim Pomorzem to w dużej mierze efekt rozwoju infrastruktury. Autostrady łączące południe Polski z Trójmiastem, bezpośrednie loty z Pragi do Gdańska, a także nowe połączenia kolejowe sprawiają, że nawet z Bratysławy można dojechać nad Bałtyk w kilkanaście godzin. – Wyjazd z Czech czy Słowacji do Trójmiasta nie jest już czasochłonnym przedsięwzięciem – mówi Magdalena Węgrowicz z Pomorskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej. – Dzięki temu Sopot, Gdynia czy Łeba stały się bardzo przystępną alternatywą dla tłocznych kurortów południowej Europy. Sopot: kurort, klimat, kultura Jak podkreślają autorzy słowackiego reportażu, w Sopocie zachwyca nie tylko plaża. Zestawiają miasto z uzdrowiskami znanymi ze swojego kraju, jak Piešťany i wskazują na leczniczy mikroklimat polskiego kurortu, historię kąpieli morskich i elegancję kurortu: „Sopoty sú vyhľadávané kúpeľné mesto… vznikli z pôvodne rybárskej osady vďaka francúzskemu vojenskému lekárovi” (Sopot to popularne miasto uzdrowiskowe… powstały z dawnej osady rybackiej dzięki francuskiemu lekarzowi wojskowemu) – czytamy w słowackim artykule. Faktycznie – to w Sopocie już w XIX wieku odbywały się rytualne kąpiele morskie, a cesarz Wilhelm II przyznał miastu prawa miejskie. Współcześnie elegancka architektura Grand Hotelu i spacerowe bulwary nadal przyciągają turystów. 5 rzeczy, które Czesi i Słowacy najbardziej cenią w Sopocie Spacer po molo – największym drewnianym molo w Europie. Klimat i mikroklimat – idealny do spacerów, nawet poza sezonem. Rejsy wycieczkowe – m.in. na Westerplatte czy po Zatoce Gdańskiej. Kultura i historia – Muzeum II Wojny, Europejskie Centrum Solidarności, Muzeum Bursztynu. Kuchnia regionalna – smażony dorsz, śledzie, zupy rybne, ale też dania mięsne. Zarówno Czesi, jak i Słowacy coraz częściej doceniają lokalną gastronomię. Restauratorzy z Trójmiasta podkreślają, że południowi goście chętnie próbują bałtyckich ryb i regionalnych dań. Sezon letni, ale nie tylko Według danych Pomorskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej, najwięcej turystów z Czech przyjeżdża w okresie od maja do września. Jednak dzięki kampaniom promocyjnym, morsowaniu i atrakcyjnej ofercie wellness, Sopot przyciąga także jesienią i zimą. – Rozwijamy z POT działania marketingowe promujące Sopot także poza sezonem – podkreśla Magdalena Węgrowicz. – Widzimy realne zainteresowanie morsowaniem i ofertą SPA. Te liczby robią wrażenie! 2. miejsce Czechów wśród zagranicznych odwiedzających info punkty w Sopocie (po Niemcach). +60% wzrost liczby turystów z Czech w sezonie letnim 2023 vs 2022. Ok. 550 tys. osób z Czech odwiedziło region pomorski w 2024 roku. Czy Sopot stanie się nowym must-see dla Czechów i Słowaków? Na to wygląda. Miasto coraz częściej pojawia się w rankingach i rekomendacjach zagranicznych mediów. Słowacki magazyn podkreśla: „Je ak začínate bicyklovať, celé mesto obídete za večší nachm” (Sopot jest nie tylko piękny, ale i idealnie skrojony pod piesze i rowerowe wycieczki). Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Stary Smokowiec – górski kurort, który skradł serce królowej Elżbiety II
Odkryj miejsce, gdzie historia spotyka się z majestatycznymi Tatrami. Najstarsza osada w Tatrach Wysokich to miasto, gdzie powietrze pachnie świerkiem i nostalgią. Klimatyczne pensjonaty, ciche alejki i widok, którego nie zapomnisz – niezwykłe miejsce na weekend o każdej porze roku.
Spis treści: Szczyty doznań – szlaki turystyczne i inne atrakcje Kolejka po królewsku Hotel ze 100-letnią tradycją Dojazd Pierwsi turyści zawitali w region Tatr Wysokich ponad 350 lat temu, a wszystko za sprawą rozwoju kolei. Pierwszy pociąg dotarł tutaj bowiem w 1871 roku. To wyjątkowe miejsce, gdzie można cieszyć się spokojem w dolinach, a jednocześnie luksusem i relaksem w jednych z najlepszych hoteli. Mimo, że znane są jako najmniejsze z najwyższych gór na świecie, Tatry kryją wiele naturalnych perełek, klimatycznych oraz unikatowych miejscowości, takich jak Stary Smokowiec. Stary Smokowiec to najstarsza tatrzańska osada rekreacyjna, która znajduje się u podnóża Tatr Wysokich w Słowacji. Leży na wysokości 1010 m n.p.m. i czaruje swoją górską scenerią. Stanowi część administracyjnej struktury miasta Wysokie Tatry, a nieopodal znajduje się m.in. Tatrzańska Łomnica. Dowiedz się, co czyni Stary Smokowiec w Słowacji tak wyjątkowym. Szczyty doznań – szlaki turystyczne i inne atrakcje W Tatrach znajdziemy blisko 600 km oznakowanych szlaków turystycznych, odpowiednich dla miłośników pieszych wędrówek o różnych poziomach zaawansowania. Są tu zarówno leśne ścieżki i doliny dla początkujących, jak i ambitniejsze trasy prowadzące na wysokie szczyty. W regionie nie brakuje także tras „bez barier”, przystosowanych dla osób z niepełnosprawnościami. Podczas wizyty naszej redakcji w Starym Smokowcu wybraliśmy trasę trekkingową, która będzie odpowiednia dla większości turystów: Stary Smokovec – Hrebienok – Rainerova Chata – Vodopády Studeného potoka – Bilikova Chata – Stary Smokovec. Na każdym kroku towarzyszą nam zapierające dech w piersiach, majestatyczne widoki z dominującą sylwetką Łomnicy – drugiego najwyższego szczytu Tatr. Sielankowa atmosfera potrafi przywrócić wewnętrzny spokój i ukojenie. Podczas trasy mamy okazję zbliżyć się do potęgi natury, obserwując z bliska jej żywiołowość przy malowniczych wodospadach. Chwilę wytchnienia znajdziesz w urokliwej Bilikovej Chacie – miejscu, gdzie czas zdaje się płynąć wolniej. Ciekawostka: na trasie można spotkać tragarzy górskich – ostatnich szerpów Starego Kontynentu. Już od ponad 100 lat, na swoich plecach dostarczają oni niezbędne zaopatrzenie do górskich schronisk, do których nie prowadzi żadna droga. To piękna tradycja, która podkreśla wyjątkowość tego regionu. Kolejka po królewsku Ze Starego Smokowca na Hrebienok można dostać się nie tylko pieszo, korzystając z górskich szlaków, ale również wygodną kolejką linowo-terenową. W zaledwie kilka minut docieramy do stacji początkowej wielu górskich wędrówek – zarówno tych krótszych, jak i bardziej wymagających. Stary Smokowiec może poszczycić się wyjątkowym wydarzeniem – w 2008 roku miejsce to odwiedziła królowa Elżbieta II. Jak podawały brytyjskie media, była to pierwsza w historii wizyta monarchini w górskim kurorcie gdziekolwiek na świecie. Królowa Elżbieta II przyjechała do miasteczka wraz z księciem Filipem. Zostali powitani przez prezydenta Słowacji Ivana Gašparoviča i jego małżonkę Silvię. Para królewska wjechała kolejką linową na Hrebienok, gdzie spotkała się z lokalnymi mieszkańcami, przewodnikami górskimi, tragarzami i ratownikami. Książę Filip, chcąc upamiętnić niszczycielskie burze, które nawiedziły Tatry, zasadził przed Grand Hotelem Stary Smokowiec pamiątkową sosnę. Warto więc wybrać się na przejażdżkę śladami brytyjskiej królowej. Kolejka, którą podróżowała najdłużej panująca monarchini, zabierze cię na wysokość 1272 m n.p.m., gdzie czekają zapierające dech w piersiach widoki i czyste, górskie powietrze. Hotel ze 100-letnią tradycją Stary Smokowiec to przede wszystkim ponad stuletnia tradycja Grand Hotelu – wyjątkowego „staruszka”, który niezmiennie zachwyca swoją architekturą. Ten secesyjny klejnot z nutą luksusu to prawdziwa perełka regionu, położona w samym sercu miejscowości, tuż przy dolnej stacji kolejki na Hrebienok. Przyjazna atmosfera, troska o detale i niepowtarzalny klimat sprawiają, że hotel od dekad cieszy się niesłabnącym prestiżem. To idealne miejsce, by zafundować sobie odrobinę elegancji i wypoczynku w otoczeniu historii oraz tatrzańskiego splendoru. Na gości czekają tu tradycyjne potrawy regionu oraz kulinarna ciekawostka. To słynny deser: czekoladowa kula Królowej Elżbiety II, która na długo pozostaje w pamięci. Grand Hotel Bellevue nie ustępuje swojemu starszemu koledze. Oferuje ponad 140 eleganckich, nowoczesnych apartamentów, które z pewnością spełnią oczekiwania nawet najbardziej wymagających gości. Na szczególną uwagę zasługuje rozbudowane centrum odnowy biologicznej. Do dyspozycji gości są m.in. basen, jacuzzi, zabiegi borowinowe oraz szeroki wybór saun: fińska, solna, eukaliptusowa i ziołowa – idealne miejsce na relaks po dniu spędzonym w górach. Grand Hotel Bellevue był pierwszym hotelem z krytym basenem w ówczesnej Czechosłowacji. Dojazd Do Starego Smokowca można dostać się nie tylko samochodem, ale również wygodnie komunikacją publiczną. Miejscowość leży na trasie kolei elektrycznej łączącej Poprad z Tatrzańską Łomnicą, co zapewnia szybki i komfortowy dojazd z innych części regionu. Dzięki niej można łatwo przemieszczać się między popularnymi miejscowościami w regionie podziwiając po drodze malownicze krajobrazy Tatr. Co ciekawe, w Tatrach Wysokich wciąż kursują historyczne tramwaje na różne okoliczności. To nie tylko środek transportu, ale i atrakcja sama w sobie.
Niedźwiedź na celowniku. Jak słowacki rząd walczy z tymi drapieżnikami?
W kwietniu słowacki rząd wydał pozwolenie na odstrzał 350 niedźwiedzi do końca roku 2025. Decyzja ta jest pokłosiem tragedii, jaka miała miejsce 30 marca, kiedy to w efekcie spotkania z ze zwierzęciem zginał 59-letni turysta. Przyrodnicy i ekolodzy twierdzą, że pozwolenie na odstrzał łamie zasady ekologii.
Spis treści: Walka z drapieżnikiem Sprzeciw przyrodników Jak poradzić sobie ze zwierzętami? Niedźwiedzie i ludzie żyli wspólnie na terenie Słowacji od lat. Z uwagi na obfite zalesienie kraju (prawie połowa terenów pokrywają lasy), południowy sąsiad Polski był idealnym schronieniem dla zwierząt lubiących bezpieczeństwo i izolację od człowieka. Na zwiększenie częstotliwości ludzko-zwierzęcych spotkań może mieć wpływ ocieplenie klimatu skracające okres zimowej hibernacji. Powszechność występowania niedźwiedzi w środowisku zwiększyła się, a wraz z nią ryzyko kolejnych spotkań. Mimo to słowaccy przyrodnicy podkreślają, że liczba groźnych interakcji nadal jest względnie niska. Walka z drapieżnikiem Powtarzalność takich sytuacji sprawia, że tematem niedźwiedzi zainteresował się rząd oraz ogólnokrajowe media. W myśl zasady, że do publicznej świadomości łatwiej przedostają się wiadomości negatywne, w społeczeństwie udało się wywołać strach przed tymi ssakami. Naprzeciw obawom wyszedł słowacki rząd, który wydał pozwolenie na odstrzał 350 osobników tego gatunku. Do namierzania zwierząt zaczęto stosować drony z kamerami termowizyjnymi, dzięki którym polowania można uskuteczniać również w nocy. Kontrowersje wzbudziła także decyzja o zezwoleniu na sprzedaż mięsa z upolowanych niedźwiedzi brunatnych. Zabicie ok. 25–27 % krajowej populacji doprowadzi do pojawienia się setek kilogramów mięsa, które według słowackiego ministra środowiska Filipa Kuffa nadają się do sprzedaży i spożycia. Produkty będą dostępne dopiero po spełnieniu wymogów higienicznych i przebadaniu na obecność pasożytów. Sprzeciw przyrodników Rządowe działania spotkały się ze zdecydowanym sprzeciwem organizacji ekologicznych. Szczególnie protestuje słowacki Greenpeace, zwracając uwagę na instytucjonalną ochronę wszystkich gatunków niedźwiedzia brunatnego w Unii Europejskiej. Przyrodnicy podkreślają również konieczność przestrzegania zasad zrównoważonej ochrony przyrody, wedle której odstrzał tak dużej liczby niedźwiedzi wpłynie na ekosystem nie tylko Słowacji, ale i krajów sąsiadujących (np. Polski). Ubytek 350 niedźwiedzi mógłby chociażby wpłynąć na załamanie „łańcucha pokarmowego”, w którym drapieżniki spełniają bardzo ważną rolę. Jak poradzić sobie ze zwierzętami? Ekolodzy zwracają uwagę, że problem z niedźwiedziami należy rozwiązać poprzez działania profilaktyczne, a nie masowe zabijanie. Rzeczniczka słowackiego Greenpeace’u Miroslava Ábelová wymienia szereg rozwiązań, które mogłyby utrudnić niedźwiedziom spotkanie z człowiekiem. Są nimi np. ogrodzenia elektryczne, gumowa amunicja i specjalnie szkolone psy mające za zadanie odstraszanie większych zwierząt. Przy działaniach mających na celu zapobieganie potencjalnym spotkaniom warto również zwrócić uwagę na zdolności adaptacyjne niedźwiedzi. Przystosowują się one bowiem szybko do panujących warunków, zapamiętując np. tereny, na których turyści spożywają posiłki w trakcie górskich wędrówek. Sposoby wymienione przez słowacką ekolożkę mogłyby, po wcześniejszej diagnozie, przeorganizować przestrzenie tak, aby mogły w nich funkcjonować zarówno zwierzęta, jak i ludzie. Źródła: Polityka, BBC Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Liptów – region wiecznego lata. Jakie atrakcje czekają tu na turystów?
Liptów na Słowacji to idealna alternatywa dla zatłoczonego Zakopanego. Oferuje spokój, bajkowe widoki i masę atrakcji. A wszystko to zaledwie kilka kilometrów od polskiej granicy.
Spis treści: Mustang z dzikiej doliny Cała Słowacja w 15 minut Lato przez cały rok Przygoda na Wagu Z głową w obłokach Liptów znajduje się zaledwie godzinę jazdy od polskiej granicy. To miejsce jest naprawdę warte uwagi – oferuje mnóstwo niezapomnianych wrażeń i pozwala na prawdziwy reset. Otoczony przez Niżne Tatry, Tatry Zachodnie, Wielką Fatrę i Tatry Wysokie, zachwyca niezwykłym połączeniem majestatycznych gór i wody, niezależnie od pory roku. Odwiedziliśmy ten region i przetestowaliśmy najciekawsze atrakcje, jakie ma do zaoferowania. Możemy śmiało powiedzieć: tu naprawdę łatwo zapomnieć o codzienności. Mustang z dzikiej doliny Niezapomniana jazda konna pod Tatrami to doświadczenie jak z bajki. Pozwala odprężyć się w otoczeniu malowniczej przyrody. Z grzbietu konia możesz podziwiać zapierające dech w piersiach widoki na okoliczne góry – w szczególności majestatyczny szczyt Krywań. To jedna z tych chwil, podczas których łapiesz się na myśli: czy to dzieje się naprawdę? Cisza gór, rytmiczny krok konia i niepowtarzalne widoki sprawiają, że każda minuta tej wyprawy zapada głęboko w pamięć. Jest to zdecydowanie jedna z naszych ulubionych atrakcji regionu. Co ciekawe jest ona dostępna dla każdego – od kilkugodzinnych wypraw dla doświadczonych jeźdźców, po krótsze przejażdżki idealne dla początkujących. Wszystko odbywa się pod czujnym okiem doświadczonych instruktorów, co gwarantuje bezpieczeństwo i komfort. Ciekawostka: Krywań uznawany jest za symbol narodowy Słowaków. Występuje zarówno w hymnie, jak i w herbie Słowacji, a od 2009 roku jego wizerunek można znaleźć także na słowackich monetach eurocentów. Cała Słowacja w 15 minut W kameralnej przestrzeni i otoczeniu przyrody znajduje się miejsce, które zabierze cię w podróż po najważniejszych zabytkach Słowacji – Park Miniatur Mini Slovensko. Na powierzchni dostępnej dla zwiedzających rozmieszczone zostały wiernie odwzorowane modele znanych budowli, wykonane w skali 1:25. Dzięki temu z bliska możesz zobaczyć szczegóły architektoniczne takich perełek jak Zamek w Bojnowicach czy ten w Bratysławie. Podczas przechadzki na świeżym powietrzu – zarówno w gronie najbliższych, jak i w pojedynkę – warto zatrzymać się przy ruchomej makiecie kolejowej, na której kursuje kilka pociągów. To atrakcja, która z pewnością przyciąga uwagę zarówno dzieci, jak i dorosłych. To świetna okazja, by „zwiedzić całą Słowację” w jeden dzień. Lato przez cały rok Tatralandia to największy park wodny na Słowacji, który cieszy się ogromną popularnością nie tylko w regionie Liptowa, ale i w całym kraju. Na odwiedzających czekają kąpiele w termalnych, słonych oraz krystalicznie czystych wodach. Największym atutem kompleksu są jednak zjeżdżalnie, których jest aż 30. Robią niesamowite wrażenie i nic dziwnego, że bardzo często są porównywane są do tych z Dubaju. Hasło „Lato przez cały rok” nie jest pustym sloganem. Sześć zjeżdżalni dostępnych jest przez cały czas, a w strefie Tropical Paradise nawet zimą temperatura nie spada poniżej 30 stopni. W ofercie Tatralandii znajduje się również surfing, rozbudowane centrum wellness oraz Saunowy Świat Celtów, oferujący 21 różnorodnych kąpieli parowych i wodnych. To doskonała okazja, aby kompleksowo zregenerować ciało i umysł. Redakcja poleca: ośrodek Tatralandia to nie tylko świetna zabawa, ale także komfortowe zakwaterowanie w domkach czy apartamentach. Wybierając nocleg w tym ośrodku, zyskujesz nie tylko wygodę, ale także całodniowy dostęp do atrakcji aquaparku, który jest wliczony w cenę zakwaterowania. Przygoda na Wagu Rafting wydaje się być sportem wyłącznie dla zaawansowanych – nic bardziej mylnego! Wszystkie odcinki rzek, na których organizowane są spływy, są sklasyfikowane według poziomu trudności. To świetna propozycja dla osób aktywnych, które chcą połączyć ruch na świeżym powietrzu z dawką emocji. Rafting w Rużomberku na rzece Wag pozwoli cieszyć się spokojnymi falami i czarującymi zakątkami. Otaczająca przyroda i magiczne meandry znacznie zyskują z perspektywy wody. Doświadczony instruktor pomoże w pokonaniu trudniejszych odcinków, a przy okazji opowie wiele ciekawostek o rzece i okolicznych atrakcjach. Z głową w obłokach Jeśli myślicie, że emocje w Liptowie kończą się na górskich szlakach, termalnych kąpieliskach czy regionalnych przysmakach, to czas wzbić się ponad chmury! Dla entuzjastów niezwykłych widoków i lotniczych wrażeń przygotowano nie lada atrakcję. Lotnisko Jasna to wyjątkowe miejsce, które łączy w sobie kameralność prywatnego terminala z zachwycającym położeniem u stóp gór Niżnych Tatr. Stąd wyruszymy w niezapomnianą przygodę w chmurach i będziemy mogli podziwiać atuty regionu z perspektywy ptaka. Do dyspozycji odwiedzających oddany jest samolot Rockwell Commander 500A – dwusilnikowa maszyna klasy premium, która może pomieścić maksymalnie 5 pasażerów poza pilotami. Komfortowe wnętrze oraz miejsce przy oknie sprawiają, że podróż staje się nie tylko wygodna, ale przede wszystkim niezapomniana. Z góry będziecie mieli okazję zobaczyć, jak rozciąga się Liptowska Mara w otoczeniu zapierających w dech piersiach pasm górskich.
Oto turystyczny skarb Słowacji. Dla niektórych to miasto jest ciekawsze od Bratysławy
Koszyce, drugie najludniejsze miasto Słowacji, bez wątpienia należą do najatrakcyjniejszych miejsc na turystycznej mapie tego niewielkiego kraju. Zachwyca wspaniałymi zabytkami, a niektóre są tak nieoczywiste, że przyglądając się im, przeciera się oczy ze zdumienia. Co warto zobaczyć w Koszycach? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Miasto otoczone górami Koszyce szczycą się długą historią Koszyce to miasto zabytków Jeszcze na początku XXI wieku turyści odwiedzali Słowację przede wszystkim ze względu na tamtejszą przyrodę. Wypad do miasta? Na taką formę spędzania czasu za naszą południową granicą decydowali się nieliczni. Powód? Bardzo prosty – szare, zaniedbane miasta nie prezentowały się atrakcyjnie. To już przeszłość. Słowacja już od jakiegoś czasu przyciąga nie tylko fantastycznymi parkami narodowymi i górskimi szlakami, a najlepszym tego dowodem są Koszyce. To zadziwiające, jak dziś prezentuje się to miasto. Miasto otoczone górami Koszyce znajdują się we wschodniej Słowacji. Największe miasto tej części kraju rozciąga się w malowniczej śródgórskiej Kotlinie Koszyckiej, na lewym brzegu rzeki Hornad. Na zachodzie obszar miasta ograniczają Góry Wołowskie, natomiast na wschodzie – Góry Tokajsko-Slańskie. Koszyce szczycą się długą historią Historia Koszyc rozpoczęła się w XIII wieku. Na przestrzeni wieków, miasto przechodziło z rąk do rąk. Miało wzloty i upadki, ślady dziejowych wydarzeń są tam widoczne do dziś. Okres prosperity Pierwsza pisemna wzmianka o Koszycach jest datowana na 1230 rok. 19 lat później osada otrzymała prawa miejskie, jako jedna z pierwszych na Węgrzech (do Królestwa Węgier tamtejsze tereny zostały włączone pod koniec XI stulecia). W XIV wieku Koszyce gromadziły kolejne przywileje, aż w 1347 roku Ludwik Wielki nadał im rangę wolnego miasta królewskiego. Zlokalizowane u zbiegu szlaków handlowych miasto przeżywało dynamiczny rozwój. W końcu Koszyce stały się drugim największym (po Bratysławie) ośrodkiem rzemiosła, handlu i kultury na Górnych Węgrzech. 17 września 1374 roku król nadał tam polskiej szlachcie szereg przywilejów, w zamian za uznanie praw do polskiej korony dla jego dzieci. Później nazwano je łącznie Przywilejem koszyckim. W XV wieku Koszyce stanęły na czele Pentapolitany, czyli wschodniosłowackiego związku miast. Okres upadku W 1556 roku w mieście rozpętał się katastrofalny w skutkach pożar. Już wtedy rozwój miasta znacząco spowolnił, a późniejsze walki z Turkami i wojny religijne zapoczątkowały jego upadek. Pod koniec XVI stulecia w mieście mieszkało ok. 10 tys. osób. W drugiej połowie XVIII wieku populacja zmniejszyła się o połowę. Miasto zaczęło dźwigać się z kolan dopiero, gdy ustały powstania antyhabsburskie i walki na tle wyznaniowym. Koszyce w XIX i XX wieku W XIX wieku w mieście zaczął rozwijać się przemysł. Proces ten przyspieszył, gdy w 1860 i 1870 roku miasto połączono liniami kolejowymi z Budapesztem i Morawami. 29 grudnia 1918 roku zamieszkane w większości przez Węgrów Koszyce zajęła armia czechosłowacka. Miasto włączono wówczas do nowo powstałego państwa. 2 listopada 1938 roku, na mocy pierwszego arbitrażu wiedeńskiego, wraz z pozostałymi terenami południowymi zostało anektowane przez Węgry. W 1945 roku, po zajęciu przez Armię Czerwoną, Koszyce stały się siedzibą rządu odrodzonej Czechosłowacji. Koszyce to miasto zabytków Zwiedzanie Koszyc najlepiej rozpocząć spacerem tamtejszymi nastrojowymi uliczkami. Jedną z najciekawszych jest ulica Hrnčiarska. Otoczona niską, kolorową zabudową, do dziś pozostaje rzemieślniczym centrum miasta. Swoje pracownie mają tam nie tylko szewcy i krawcy, ale także kowale i garncarze. Każdy może kupić tam wspaniałe wyroby artystyczne i przyjrzeć się pracy zręcznych rzemieślników. W okolicy starówki nie brakuje restauracji serwujących specjały lokalnej kuchni i przyjemnych kawiarni, w których można delektować się wyśmienitymi napojami. Gdy spacer da o sobie znać zmęczeniem odczuwanym w nogach, warto udać się do parku pomiędzy teatrem a katedrą. Można tam przysiąść przy ciekawej fontannie, nazywanej śpiewającą. Skąd ta osobliwa nazwa? Instalacja wyrzuca strugi wody w rytm 22 kurantów. Co jeszcze warto zobaczyć w Koszycach? Oto nasze propozycje. Pomnik Architektury Ludowej Zaczynamy na osiedlu Dargovských Hrdinov, od jednej z najniezwyklejszych i najmniej oczywistych atrakcji miasta. Mowa o Pomniku Architektury Ludowej – jedynym w swoim rodzaju dziele sztuki, które niektórych dziwi, a niektórych wręcz szokuje. Tę osobliwą instalację wykonał Tomáš ǅadoň, słowacki artysta wizualny. Składa się z trzech drewnianych stodół, ustawionych na... dachu dwunastopiętrowego wieżowca. Co ciekawe, są to autentyczne obiekty, których pierwotnymi lokalizacjami były Orawa i Spisz. ǅadoň odkupił je od właścicieli, wraz z pomocnikami rozebrał, przewiózł do Koszyc i zmontował na dachu budynku na ulicy Lidickie Namaste 1. Pytanie – w jakim celu? Pomnik Architektury Ludowej nie jest wyłącznie ekstrawagancką wizją artystyczną. Niezwykła instalacja skrywa w sobie przekaz. Drewniane stodoły wyrastające na betonowej bryle mają przypomnieć, jak kiedyś wszyscy żyli i skłonić do refleksji, zmuszając do postawienia sobie pytania – dokąd właściwie zmierzamy? Katedra św. Elżbiety Kolejnym ciekawym obiektem jest górująca nad miastem budowla – katedra św. Elżbiety. Tak jak opactwo westminsterskie, największy katolicki kościół na Słowacji zachwyca monumentalną bryłą i bogatym zdobnictwem. Budowana przez 130 lat (od 1378 do 1508 roku), gotycka świątynia stanęła na miejscu kościoła parafialnego, który spłonął w 1370 roku. Wewnątrz można podziwiać wspaniałe ołtarze: św. Elżbiety i Nawiedzenie Najświętszej Marii Panny. Pięknie prezentują się fragmenty fresków przedstawiających Ostatnią Wieczerzę i podwieszona pod sklepieniem statua Maryi Niepokalanie Poczętej. Najpierw warto jednak przyjrzeć się uważnie zewnętrznym murom. Pod względem artystycznym, najciekawiej prezentuje się portal północny, bogato zdobiony płaskorzeźbami przedstawiającymi sceny biblijne. Najcenniejszą jest Sąd Ostateczny – dzieło wykonane w dwóch rzędach, ponad innymi wyobrażeniami. Ciekawostką są zdobiące rynny rzygacze, a zwłaszcza jeden. Przedstawia kobiecą głowę z wykrzywionymi w niepokojący sposób ustami. Podobno przedstawia żonę jednego z rzeźbiarzy. Kobieta ponoć nie wylewała za kołnierz, a rzeźba miała być dla niej czymś w rodzaju terapii szokowej. Mąż chciał jej w ten sposób pokazać, jak wygląda, gdy przesadzi. Pomnik Herbu Koszyc Obok katedry, za niewielkim ogrodem, znajduje się pomnik. Nie jest to dzieło imponujących rozmiarów, a jednak warto zatrzymać się przy nim, bowiem przedstawia pierwszy w historii Europy herb miejski. W 1347 roku król Ludwik Wielki podniósł Koszyce do rangi wolnego miasta królewskiego. Osiemnaście lat później mieszczanie wystąpili do władcy o nadanie herbu. Nie była to typowa prośba, bowiem do tamtej pory tego typu znaki rozpoznawcze były wyłącznym przywilejem rodowym. Król jednak przystał na to i tak oto w Koszycach rozpoczęła się historia herbów miejskich. Muzeum Wschodniej Słowacji W każdym mieście warto odwiedzać muzea, przede wszystkim po to, by poznać historię regionu i jego mieszkańców. Muzeum Wschodniej Słowacji ma jednak coś więcej do zaoferowania. To właśnie tam znajduje się jeden z największych i najcenniejszych skarbów, jaki kiedykolwiek odkryto. Na niesamowite znalezisko, znane jako Koszycki Złoty Skarb, przypadkowo natknęli się dwaj robotnicy budowlani. W 1935 roku wykonywali oni remont budynku Dyrekcji Finansowej. Kopiąc fundamenty w północno-wschodnim skrzydle, natrafili na miedzianą kasetkę, kształtem przypominającą bochenek chleba. Można wyobrazić sobie ich miny, gdy otworzyli wieko. Wewnątrz znajdowało się 2920 monet z różnych krajów (m.in. z Węgier, Hiszpanii, Niemiec, Bułgarii, Niderlandów, Austrii i Polski). Były też trzy medale i łańcuch długi na 214 cm. Wszystko wykonane z wysokiej próby złota. Skarb jest trzymany w muzealnym sejfie, a jego poszczególne części składowe przechowuje się w gablotach z pancernego szkła. Dom Rakoczego Kolejne interesujące muzeum działa w domu, w którym urodził się Franciszek II Rakoczy, węgierski przywódca powstania antyhabsburskiego. Tamtejsza ekspozycja jest związana przede wszystkim z życiem magnata, ale pozwala też poznać dzieje Słowacji i jej związku z Węgrami. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Oto jedno z tych miejsc, które trzeba odwiedzić. Kraina zachwyca historią, zabytkami i przyrodą
Orawa od lat cieszy się ogromnym zainteresowaniem wśród turystów. Nic dziwnego. Ta malownicza kraina skrywa nie tylko skarby przyrody, ale także bogatą historię, której świadectwem są wspaniale zachowane zabytki. Jakie atrakcje czekają tam na przyjezdnych? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Malownicza kraina pomiędzy górskimi grzbietami Orawa od paleolitu do XX wieku Orawa oferuje atrakcje dla każdego Słowacja wydaje się podobna do Polski, zarówno pod względem kultury, jak i krajobrazów. To niewielki kraj, więc wiele osób rozpatruje ją przede wszystkim w kategoriach idealnego miejsca na zimowy lub letni urlop w górach. Nic dziwnego. Pasm górskich jest tam dwa razy więcej niż u nas. Należy jednak podkreślić, że za naszą południową granicą można znaleźć coś więcej niż tylko górskie szlaki i świetnie przygotowane trasy narciarskie. Zwłaszcza na Orawie, czyli w krainie rozpościerającej się na słowacko-polskim pograniczu. Malownicza kraina pomiędzy górskimi grzbietami Orawa, historyczna kraina o powierzchni ok. 1900 kilometrów kwadratowych, swoimi granicami obejmuje północną część Słowacji i południowe tereny Polski. Należy jednak zaznaczyć, że po naszej stronie znajduje się jedynie niewielki fragment Górnej Orawy, w skład którego wchodzi 14 wsi w czterech gminach powiatu nowotarskiego. Granice Orawy ukształtowały się w toku trwającej wiele wieków działalności osadniczej. Od północy i wschodu ogranicza ją grzbiet wododziałowy Karpat Zachodnich, w obszarze Beskidu Żywieckiego na północy i Pasma Podhalańskiego na wschodzie. Na zachodzie granicę wyznaczają grzbiety Małej Fatry i Beskidu Żywieckiego, a na południu – Tatry Zachodnie, Góry Choczańskie i Szypska Fatra w obszarze Wielkiej Fatry. Kraina rozciąga się wzdłuż osi osi wyznaczonej przez dwie rzeki – Czarną Orawę płynącą od źródła do Jeziora Orawskiego oraz wypływającą z niego i uchodzącą do Wagu Orawę. Na północy sąsiaduje z Żywiecczyzną, na południu – z Liptowem. Wschodnimi i zachodnimi sąsiadami są odpowiednio Podhale i Kysuce. Orawa od paleolitu do XX wieku Nazwę wywodzącą się od jednoimiennej rzeki najprawdopodobniej nadały plemiona słowiańskie, jednak jej etymologia nie została ustalona. Badacze przypuszczają, że może nawiązywać do starosłowiańskiego wyrażenia „szumiąca rzeka”. O ile malowniczy obszar jako pierwsi nazwali Słowianie, to należy podkreślić, że historia osadnictwa na tym terenie rozpoczęła się wcześniej. Najstarsze ślady osadnictwa Najstarsze dowody bytności ludzi na terenie Orawy pochodzą ze schyłkowego paleolitu. Około 11 tysięcy lat temu okresowo żyły tam koczownicze plemiona, trudniące się zbieractwem i myślistwem. Koczownicze ludy interesowały się tym obszarem także w późnym neolicie. Stałe osadnictwo rozpoczęło się tam w epoce brązu. U jej schyłku i we wczesnej fazie epoki żelaza nastąpiło tam coś, co dziś określilibyśmy mianem boomu demograficznego. Tamtejsze grody istniały do IV wieku naszej ery. Wraz z początkiem wielkiej wędrówki ludów, Orawa opustoszała. Orawa w średniowieczu Kolejne ślady bytności ludzi na tym terenie pochodzą z przełomu wczesnego i dojrzałego średniowiecza. Wówczas zaczęły się tam wyraźnie zarysowywać polskie i węgierskie wpływy. W ramach organizacji silnego państwa, król Stefan I podzielił swój kraj na komitaty i mianował komesów, którzy mieli nimi zarządzać. Komitat orawski został powołany jako jeden z ostatnich. W XIII wieku kraina przestała figurować na liście dóbr królewskich i stała się własnością rodu Balassów. Rozpoczął się proces jej wyodrębniania. W tym czasie wzniesiono Zamek Orawski. W rękach króla ponownie znalazła się dopiero w XIV wieku. Odzyskanie Orawy było ważne dla władcy, bowiem przebiegał tamtędy ważny szlak handlowy. Transportowano nim przede wszystkim sól z Wieliczki. W trosce o polskie interesy, w 1368 roku z rozkazu Kazimierza Wielkiego powstała tam komora celna. W drugiej połowie XV wieku na węgierskim tronie zasiadał Maciej Korwin, ale tamtejsza szlachta widziała w roli króla Kazimierza Jagiellończyka. W tym czasie panem na Zamku Orawskim był polski magnat Piotr Komorowski. Gdy Jagiellończyk wyruszył ze swoimi oddziałami na południe, ten umożliwił mu przejście przez Orawę, za co później Korwin usunął go z Liptowa i zmusił do sprzedaży zamku. Orawa w XVI wieku W pierwszej połowie XVI stulecia na Węgrzech wybuchła wojna domowa. Państwo podzieliło się. Na obszarze, który dziś zajmuje Słowacja, panowali Habsburgowie. Na południu powstała natomiast autonomia kontrolowana przez Imperium Osmańskie. Wówczas Orawa wzbudziła zainteresowanie Thurzonów. W 1556 roku komesem Orawy został biskup nitrzański Franciszek Thurzo, jednak własnością szlacheckiego rodu kraina stała się dopiero 50 lat później. Orawa w XVII i XVIII wieku Po objęciu władzy, Thurzonowie zaczęli kolonizować wyludnione tereny Górnej Orawy. Krainę zasiedliły wędrujące Karpatami pasterskie ludy i uchodźcy z Królestwa Polskiego. W 1610 roku Thurzonowie przyjęli protestantyzm, co wywołało konflikt z wyznającymi katolicyzm polskimi chłopami. Czynnym oporem sprowadzili na siebie represje, jednak nie odstąpili od katolickich praktyk. W drugiej połowie XVII i na początku XVIII wieku Węgry walczyły z habsburskim jarzmem. Orawa ucierpiała na tych działaniach, gdyż niezdyscyplinowane oddziały Thökölyego i Rakoczego uznały, że położone w górach wioski będą łatwym celem. Orawa została wówczas bezlitośnie splądrowana. Orawa w XX wieku W pierwszej połowie XX wieku Polacy zaczęli domagać się przyłączenia Górnej Orawy do Polski. 6 listopada 1918 roku zawiązano w Jabłonce Radę Narodową Polaków na Górnej Orawie. Zapoczątkowało to 6-letni spór dyplomatyczny o przynależność tych ziem. Spór o przynależność Z inicjatywy Towarzystwa Tatrzańskiego powstała Komisja Spisko-Orawska, której zadaniem było przedstawienie społeczeństwu polskiego prawa własności do tych ziem. Później, z inicjatywy Kazimierza Przerwy-Tetmajera Komitet Spisko-Orawski, który połączył siły z analogiczną instytucją istniejącą w Krakowie. Wkrótce zawiązano Komitet Narodowy do Obrony Spisza, Orawy, Czacy i Podhala, na czele którego stanął prof. Władysław Szajnocha. Na forum międzynarodowym ustalono, że o wszystkim rozstrzygnie przeprowadzony wśród ludności plebiscyt, jednak ten nie odbył się. Kwestię rozstrzygnięcia przebiegu granic Powierzono Konferencji Ambasadorów. Na mocy poczynionych ustaleń, Polsce przypadł w udziale jedynie fragment Spisza i Orawy. Wyznaczony przebieg linii nie zadowolił jednak ani Polski, ani Czechosłowacji. Podjęto dwustronne rozmowy, które zakończyły się w 1924 roku. Na mocy tzw. protokołów krakowskich, znajdujące się po stronie polskiej wsie, Głodówka i Sucha Góra, zostały wymienione na pozostałą część Lipnicy Wielkiej. Obie miejscowości powróciły do naszych granic w listopadzie 1938 roku, na mocy ugody zawartej ze Słowacją. Orawa oferuje atrakcje dla każdego Region o tak długiej i bogatej historii musi obfitować w atrakcje i tak jest w istocie. Co do zaoferowania ma słowacka Orawa? Coś dla siebie znajdą tam miłośnicy gór, sielskich krajobrazów i zabytków. Góry na Orawie Malownicza kraina to raj dla każdego górołaza i miłośnika białego szaleństw. Mała Fatra, Góry Choczańskie czy Tatry Zachodnie – każde z tych pasm oferuje wspaniałe warunki do uprawiania turystyki pieszej i rowerowej. Z perspektywy osób obierających za cel tamtejsze szczyty, szczególnie atrakcyjne są Rohacze, Babia Góra i Wielki Chocz, a także szlak via ferrata w południowej części Małej Fatry, prowadzący na Martinské hole. Zimą spragnieni szusowania po stokach wybierają między innymi trasy zjazdowe w Zubercu i na Kubińskiej holi. Z kolei wielbiciele narciarstwa biegowego Magurę Orawską i Skoruszańskie Wierchy. Zabytki Orawy Po długiej historii regionu musiało pozostać wiele pamiątek i tak jest w istocie. Najciekawsze wymieniamy poniżej. Zamek Orawski. To najcenniejszy zabytek na Orawie. Imponującą warownię wzniesiono na 112-metrowej wapiennej skale, górującej nad rzeką Orawą. Mieści się tam imponujące Muzeum Orawskie, którego ekspozycja obejmuje między innymi bogate zbiory starodruków, obrazów, mebli, narzędzi, przedmiotów codziennego użytku i rycerskiego rynsztunku. Tamtejszy taras widokowy jest jednym z najlepszych miejsc do podziwiania piękna tej wspaniałej krainy. Muzeum Wsi Orawskiej. Skoro o muzeach mowa, nie można nie wspomnieć o Muzeum Wsi Orawskiej w Zubercu. W imponującym skansenie zgromadzono kilkadziesiąt budynków z różnych okresów historycznych regionu. Można tam przyjrzeć się pracy rzemieślników i podziwiać pokaz pieczenia chleba. W skansenie odbywają się też warsztaty dla dzieci i dorosłych. Kościół Wszystkich Świętych. W Twardoszynie znajduje się jeden z najstarszych i najcenniejszych zabytków drewnianej architektury sakralnej na Słowacji. O tym, jak cenny jest ten budynek, najlepiej świadczy wpis na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Architektura ludowa. Tradycyjna drewniana architektura zachowała się nie tylko w muzeach. Żeby podziwiać wspaniałe drewniane domy, wystarczy udać się do wsi Podbiel, której część została uznana za rezerwat architektury ludowej. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Nieoczywiste miejsca na weekend w Słowacji – jedno z nich pokochasz od pierwszego wejrzenia
Weekend w Słowacji to idealny sposób na relaks, przygodę i odkrywanie niezwykłych miejsc. Oto pięć pomysłów, które sprawią, że pokochasz ten kraj jeszcze bardziej.
Spis treści: Relaks w Rajeckich Teplicach Luksusowy wypoczynek w Aphrodite Spa Baśniowy spacer po Čičmanach Aktywny weekend na rowerze w Dolinie Rajeckiej Zwiedzanie zamków i skalnych miast Słowacja to kraj, który zachwyca nie tylko pięknem przyrody, ale także różnorodnością atrakcji dostępnych na wyciągnięcie ręki. Od malowniczych uzdrowisk ukrytych wśród górskich dolin, przez bajkowe wioski z drewnianą zabudową, po ekscytujące trasy rowerowe i majestatyczne ruiny zamków. Niezależnie od tego, czy szukasz chwili relaksu, aktywnej przygody czy podróży śladami historii, weekend spędzony na Słowacji będzie niezapomnianym doświadczeniem. Oto 5 wyjątkowych pomysłów, które pozwolą odkryć to, co w tym kraju najpiękniejsze Relaks w Rajeckich Teplicach Rajeckie Teplice to uzdrowiskowe miasto położone na północy Słowacji, w Dolinie Rajeckiej. Otacza je wieniec niezwykłych gór i malownicza przyroda. Choć Rajeckie Teplice nie pełnią roli stolicy kraju żylińskiego, są znane z leczniczego kompleksu termalnego, w którym bije serce całej doliny. Według danych historycznych w pobliżu ciepłych źródeł ludzie osiedlali się już w czasach prehistorycznych. Rajeckie Teplice rozpoczęły swoje istnienie jako osady, których historia sięga XIV wieku. Pierwszym wiarygodnym świadectwem istnienia tego miejsca jest dokument króla Ludwika Węgierskiego z około 1376 roku. Dziś Rajeckie Teplice przyciągają nie tylko leczniczymi wodami, ale także pięknymi trasami rowerowymi i spacerowymi wśród gór Małej Fatry. Luksusowy wypoczynek w Aphrodite Spa Aphrodite Spa to luksusowy kompleks uzdrowiskowy znajdujący się w samym sercu Rajeckich Teplic. Jego wnętrze inspirowane jest budowlami starożytnej Grecji, co tworzy wyjątkową atmosferę sprzyjającą relaksowi. Ośrodek oferuje aż 11 basenów termalnych – zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych – różnorodne sauny, a także centrum wellness z bogatą ofertą zabiegów zdrowotnych, rehabilitacyjnych i relaksacyjnych. Warto spróbować popularnych terapii, takich jak Kneippowska kąpiel stóp czy wodna trakcja, które zapewniają pełną regenerację ciała i umysłu. Baśniowy spacer po Čičmanach Čičmany to bajkowa wieś słynąca z malowanych białymi ornamentami drewnianych domków. Położona na południu powiatu żylińskiego, stanowi prawdziwą perełkę słowackiej kultury i architektury. Wieś została założona w XIII wieku, a dawni mieszkańcy trudnili się hodowlą owiec, produkcją bryndzy i wyrobem kapci. Po licznych pożarach na początku XX wieku zabudowa została zrekonstruowana i objęta ochroną jako rezerwat zabytkowy. Spacerując po Čičmanach, można poczuć klimat dawnych czasów i podziwiać tradycyjną architekturę, która zachwyca swoją autentycznością. Aktywny weekend na rowerze w Dolinie Rajeckiej Słowacja to prawdziwy raj dla miłośników dwóch kółek. Dolina Rajecka od kilku lat rozwija infrastrukturę rowerową, przyciągając turystów szukających aktywnego wypoczynku. W ramach projektu CykloRaj powstało ponad 150 km oznakowanych tras, dostosowanych zarówno do rodzin z dziećmi, jak i doświadczonych rowerzystów. Znajdziemy tu cyklopointy, stacje naprawcze, fotopointy oraz ładowarki dla rowerów elektrycznych. Na trasie warto zatrzymać się przy atrakcjach takich jak Skały Súľovské, zamek Lietava czy wspomniane już Spa Aphrodite. Zwiedzanie zamków i skalnych miast Połączenie rowerowej przygody z eksploracją zamków i formacji skalnych to świetny sposób na weekend pełen emocji. Wśród najciekawszych punktów warto odwiedzić zamek Lietava. To jedna z największych ruin zamkowych na Słowacji. Warto zatrzymać się również i zobaczyć malownicze Súľovskie skały, idealne do pieszych wędrówek i wspinaczki. Te miejsca zachwycają swoją historią i niepowtarzalnym krajobrazem, który pozostaje w pamięci na długo. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Aleksander Kusznir Pasjonat ptaków, fotograf i edukator przyrodniczy. Dziennikarz współpracujący z National-Geographic.pl. Najczęściej z pasją opisuje naturę – zarówno naszą polską, jak i z odległych zakątków świata. Inspirują go podróże, nowe doświadczenia i pyszna kawa.
Nie musisz czekać na wakacje. W tym aquaparku „lato przez cały rok”
28 zjeżdżalni, 14 basenów i gwarancja „lata przez cały rok”. Zaledwie godzinę od polskiej granicy czeka jeden z największych parków wodnych w Europie, który kusi turystów z całego kontynentu.
W tym artykule: Brytyjczycy zachwyceni aquaparkiem blisko Polski Co oferuje aquapark Tatralandia? Tatralandia – cennik Jakiś czas temu informowaliśmy, że położony niedaleko Warszawy park wodny Suntago został zauważony przez brytyjski dziennik „The Sun”. Autorzy publikacji zaznaczali wówczas, że do dyspozycji odwiedzających jest aż 35 zjeżdżalni i 18 basenów, a temperatura przez cały rok wynosi powyżej 30 stopni Celsjusza. Jak się jednak okazuje, to niejedyny tego typu obiekt w Europie Środkowo-Wschodniej, który zrobił na redakcji wrażenie. Tym razem dziennikarze z Wysp wyróżnili dobrze znany Polakom park rozrywki wodnej Tatralandia. To największy aquapark na Słowacji, gdzie „lato trwa przez cały rok”. Brytyjczycy zachwyceni aquaparkiem blisko Polski Nasi południowi sąsiedzi od lat cieszą się dużą popularnością wśród turystów, szczególnie miłośników białego szaleństwa. Narty na Słowacji – co nie powinno być dla nikogo zaskoczeniem, zważywszy na bliskość obu krajów – upodobali sobie głównie Polacy. Coś dla siebie znajdują tutaj również osoby lubiące wodne atrakcje. Zaledwie godzinę drogi od polskiej granicy ulokowana jest Tatralandia, czyli jeden z największych aquaparków w Europie. W ostatnim czasie o położonym w regionie Liptów parku zrobiło się głośno za sprawą artykułu, który ukazał się na łamach dziennika „The Sun”. Brytyjczycy nie kryli słów zachwytu i nie szczędzili pochwał pod adresem słowackiego obiektu. Co oferuje aquapark Tatralandia? Tatralandia to miejsce, w którym z pewnością każdy znajdzie coś dla siebie. Największy aquapark na Słowacji oferuje bowiem aż 28 zjeżdżalni na czele z Trio, czyli jedyną zjeżdżalnią wodną w kraju, na której mogą jeździć jednocześnie trzy osoby. Ponadto na gości czeka 14 basenów oraz stała temperatura powietrza niespadającą poniżej 30 stopni Celsjusza. I to przez cały rok. Obiekt można odwiedzić zarówno latem, jak i zimą. Niezależnie od warunków atmosferycznych. Gdy pogoda za oknem nie rozpieszcza, spragnieni zabawy turyści mogą skorzystać z całorocznego kompleksu Tropical Paradise, ulokowanego pod przezroczystym dachem. Osobom szukającym relaksu dedykowane są strefa odnowy biologicznej i SPA. – Jeden dzień to zdecydowanie za mało, żeby nacieszyć się Tatralandią. Jest to bowiem idealne miejsce na letni i zimowy wypoczynek dla osób w każdym wieku – czytamy na oficjalnej stronie obiektu. „The Sun” zaznacza, że park cieszy się bardzo wysokimi ocenami i dobrymi opiniami. Średnia ocena na podstawie na podstawie ponad 1100 recenzji na TripAdvisor wynosi 4/5. Tatralandia – cennik Ceny biletów do parku Tatralandia nie są tak wysokie, jak mogłoby się wydawać. W wejściówki warto zaopatrzyć na kilka dni przed zaplanowaną wizytą za pośrednictwem strony gopass.travel, dzięki czemu możemy zaoszczędzić nawet do 5 euro. Dorośli za całodniowy pobyt w aquaparku zapłacą 34 euro (ok. 145 zł). Studenci, seniorzy oraz osoby z niepełnosprawnościami – 28 euro (niespełna 120 zł); natomiast dzieci – 24 euro (niewiele ponad 100 zł). Jeśli wejściówki zakupimy na dzień przed pobytem w Tatralandii, cena każdej z nich wzrośnie o 3 euro, i o kolejne 2 euro, gdy bilety kupowane będą w kasach biletowych na terenie obiektu. PArk rozrywki Tatralandia otwarty jest od poneidizałk do piątku w godzinach 10:00 – 21:00. Dodajmy, że chętni goście mogą skorzystać z bazy noclegowej oferowanej przez aquapark. Kompleks Holiday Village Tatralandia zapewnia m.in. zakwaterowanie w prywatnych domkach o różnym standardzie, wejście na teren aquaparku w cenie, pierwszeństwo wstępu kwadrans przed otwarciem obiektu oraz masę dodatkowych atrakcji, jak kręgle czy bilard. Źródła: „The Sun”, tatralandia.sk, WP Turystyka Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Z Polski do niedocenianej stolicy Europy. Ryanair kusi nowym połączeniem i niskimi cenami
Polscy pasażerowie już zacierają ręce. Ryanair ogłosił właśnie nowe połączenie, które z pewnością wzbudzi zainteresowanie i doskonale zainauguruje sezon wiosenno-letni.
W tym artykule: Ryanairem z Gdańska do Bratysławy Co warto zobaczyć w Bratysławie? Gdy większość z nas przygotowuje się do zimowych wyjazdów, linie lotnicze już kuszą pasażerów wiosenno-letnią siatką połączeń. Tak jak Ryanair, który w miniony czwartek (23 stycznia) zdradził swoje plany względem lotniska w Gdańsku. Niskobudżetowy przewoźnik w nadchodzącym sezonie nie tylko zwiększy częstotliwość lotów na najpopularniejszych trasach, ale także obierze zupełnie nowy kierunek. Szczegóły w dalszej części artykułu. Ryanairem z Gdańska do Bratysławy Najbliższe miesiące zapowiadają się niezwykle ciekawie dla podróżujących liniami Ryanair z portu lotniczego im. Lecha Wałęsy. Irlandzki gigant ogłosił, że latem 2025 obsłuży aż 42 trasy. Ponadto, dzięki pięciu samolotom stacjonującym na tamtejszym lotnisku, zwiększy częstotliwość lotów na 20 trasach, w tym m.in. do Sztokholmu, Malagi czy Paryża. Na tym jednak nie koniec dobrych wiadomości. 1 kwietnia przewoźnik zainauguruje połączenie między Gdańskiem a Bratysławą. Trwające niewiele ponad półtorej godziny loty do stolicy Słowacji będą odbywały się trzy razy w tygodniu – we wtorki, czwartki i soboty. Odpowiednio o godz. 14:55, 8:50 i 23:55. Powrót od naszych południowych sąsiadów zaplanowano na te same dni – wtorek (12:55), czwartek (6:50) i sobota (21:35). Ci, którzy zdecydują się zaplanować podróż już dziś, mogą skorzystać z promocji i kupić bilety za mniej niż 100 złotych w jedną stronę. – Aby uczcić tę okazję, oferujemy bilety już od 95 zł na podróże do lipca. Nie przegapcie – zarezerwujcie swoje letnie wakacje już dziś na 20 trasach – zachęca Alicja Wójcik-Gołębiowska, country manager Ryanair na region CEE i kraje bałtyckie. Co warto zobaczyć w Bratysławie? O Bratysławie nieprzypadkowo mówi się, że jest najbardziej niedocenianą stolicą Europy. Położona blisko Wiednia i Budapesztu, często pozostaje w ich cieniu i nie wydaje się wystarczającym celem, a to błąd. Bowiem największe miasto Słowacji, wbrew powszechnej opinii, ma naprawdę wiele do zaoferowania. – To urokliwe miasto, znane z malowniczego Starego Miasta, ikonicznego Zamku Bratysławskiego i tętniącej życiem kultury kawiarnianej, jest idealnym miejscem na letni city break lub kulturalną podróż – dodaje Alicja Wójcik-Gołębiowska. Do największych atrakcji Bratysławy należą: Zamek Bratysławski – majestatyczna warownia górująca nad Dunajem, której historia sięga X wieku; Katedra św. Marcina – miejsce koronacji węgierskich królów i jeden z najważniejszych zabytków gotyckich w Słowacji; Brama Michalska – jedyna zachowana brama miejska z czasów średniowiecznych. Zamek Devin – malownicze ruiny położone u ujścia Morawy do Dunaju; Kościół Slavin – symboliczny punkt miasta z piękną panoramą Bratysławy; Pałac Prymasowski – elegancki pałac z XVIII wieku, który dziś pełni funkcję siedziby burmistrza. Przypomnijmy, że w 2025 roku Ryanair będzie obchodził 20-lecie działalności w Polsce. Jubileusz ten zapowiada się rekordowo. W nowym rozkładzie lotów przewoźnik doda aż 23 nowe kierunki, co zwiększy ich liczbę do 307. Co więcej, po raz pierwszy w historii na polskim rynku linie zaoferują aż 20 milionów miejsc w ciągu jednego roku. – Podstawą tego sukcesu jest rekordowy letni rozkład lotów na rok 2025, w którym Ryanair będzie operował z 13 polskich lotnisk, w tym 6, na których bazuje 44 samoloty. Te samoloty połączą Polskę z ponad 300 kierunkami, w tym 23 nowymi letnimi trasami – podkreśla dyrektor handlowy w Ryanairze Jason McGuinness. Źródła: Ryanair; National Geographic Traveler Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Mala Fatra to jeden z największych skarbów Słowacji. Widoki z tamtejszych szczytów zapierają dech w piersiach
Mala Fatra bez cienia wątpliwości należy do najpiękniejszych miejsc w tej części Europy. Zachwycające pasmo górskie stwarza idealne warunki do aktywnego wypoczynku, ale nie tylko. Coś dla siebie znajdą tam także wszyscy, którzy zamiast zdobywać kolejne szczyty, wolą doświadczać natury w mniej forsujący sposób. Czym zachwyca Mala Fatra? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Spis treści: Informacje o Malej Fatrze Przyroda Malej Fatry Turystyka w Malej Fatrze Górskie krajobrazy na Słowacji wprawiają w autentyczny zachwyt, a zdaniem niektórych – nie mają sobie równych. Będąc z wizytą u naszych południowych sąsiadów, nie trzeba odjeżdżać daleko od granicy z Polską, by znaleźć miejsca, z których rozpościera się zapierająca dech w piersiach panorama. Wystarczy wskazać choćby na słynny Słowacki Raj, ale nie tylko. To urokliwe miejsce ma mocną konkurencję. Mala Fatra, bo o tym pasmie mowa, cieszy się ogromną popularnością wśród turystów z Polski. Nie ma w tym niczego dziwnego. To bez wątpienia jeden z największych skarbów Słowacji. Informacje o Malej Fatrze Mala Fatra jest pasmem górskim w Karpatach Zachodnich, mierzącym około 52 km długości i około 17 km szerokości. Sama nazwa sugeruje, że Mala Fatra jest mniejsza od sąsiadującej z nią Wielkiej Fatry. Nic bardziej mylnego. Słowo „fatra” w obu nazwach odnosi się do tamtejszych pastwisk. Te w Wielkiej Fatrze są większe i bardziej dostępne, ale samo pasmo mierzy około 40 km długości, a jego najwyższy szczyt, Ostredok, wznosi się na „zaledwie” 1592 m. Zatem, w tej parze to Mala Fatra jest tą większą. Najwyższy szczyt Malej Fatry Pasmo o kształcie nieregularnej elipsy jest czwartym najwyższym w Karpatach Zachodnich. Wyżej wznoszą się tylko Tatry, Niżne Tatry i Beskid Żywiecki. Najwyższym szczytem Malej Fatry jest Wielki Krywań. Masyw mierzący 1709 m n.p.m. znajduje się w głównej grani pasma, pomiędzy Pekelnikiem (1609 m n.p.m.) i przełęczą Snilovské sedlo (1524 m n.p.m.), która oddziela go od Chleba (1646 m n.p.m.). Należy podkreślić, że główny wierzchołek jest wysunięty o około 200 m (na południe) od grani głównej. W obszarze grzbietu mieści się przedwierzchołek. Podział Malej Fatry W obszarze Streczniańskiego Przesmyku, gdzie gdzie znajduje się przełom rzeki Wag, Mala Fatra dzieli się na dwie części: Malą Fatrę Luczańską (na południowym zachodzie) i Malą Fatrę Krywańską (na południowym wschodzie). W obrębie części Luczańskiej wyróżnia się mniejsze jednostki: Luczańskie Veterné hole, Kýčery, Kľak, Kotlina Vrícka i Przedgórze Martińskie. Najwyższy z tamtejszych szczytów, Veľká lúka (Wielka Łąka), wznosi się na 1476 m n.p.m. Z kolei w Malej Fatrze Krywańskiej wyróżnia się następujące jednostki: Rozsutce, Kotlina Stefanowska, Krywańskie Veterné hole i Osnica. Najwyższym szczytem tej części pasma jest wspomniany wcześniej Wielki Krywań. Druga pod względem wysokości góra, Mały Krywań, osiąga wysokość 1671 m n.p.m. Rzeźba terenu W rzeźbie terenu Malej Fatry wyróżniają się przede wszystkim dolomitowe i wapienne utwory skalne – masywy ze skalnymi wychodniami i urwiskami oraz skaliste szczyty. Nie brakuje tam jaskiń i głębokich wąwozów, których dno przecinają potoki. Pod względem widokowym, najatrakcyjniejsze są długie odcinki graniowe, po bokach których rozciągają się rozległe hale i głębokie doliny. Na tamtejszych potokach nie brakuje atrakcyjnych wodospadów. Najliczniej występują w obszarze dolin pomiędzy masywami Małego i Wielkiego Rozsutca i Bobotów (Diery), w Krywańskiej części pasma. Największy, osiągający 38 m Wodospad Szutowski, znajduje się w Dolinie Szutowskiej. Opisując rzeźbę terenu Malej Fatry, nie sposób uniknąć porównań do innych obszarów górskich. Nie brakuje tam dolin bliźniaczo podobnych do tych, które można znaleźć w Słowackim Raju, gdzie teren pokonuje się kładkami, mostkami i drabinkami. Z drugiej strony jest tam sporo stromych podejść, na których trzeba korzystać ze sztucznych udogodnień w postaci łańcuchów, zupełnie jak w Tatrach. Przyroda Malej Fatry Mala Fatra słynie nie tylko z niesamowitych krajobrazów, ale także ze wspaniałej przyrody. Większość obszaru Krywańskiej części jest objęta ochroną w ramach Parku Narodowego Mała Fatra. W jego granicach wyznaczono 13 narodowych rezerwatów przyrody, 6 rezerwatów przyrody i 4 pomniki przyrody. Fauna Malej Fatry Pasmo górskie jest domem dla około 120 gniazdujących tam gatunków ptaków. Wśród nich należy wymienić rzadkie okazy, które można spotkać w szczytowych partiach, takie jak: krogulec, orlik krzykliwy, pomurnik, sokół wędrowny i orzeł przedni. Nie brakuje tam także rzadkich ssaków. Oprócz dość pospolitych jeleni, w obszarze Malej Fatry występują cenne drapieżniki, w tym rysie, wilki szare i niedźwiedzie brunatne. Flora Malej Fatry Należy podkreślić, że pod względem florystycznym, Mala Fatra należy do najbogatszych regionów w całych Karpatach. Liczebność roślin kwiatowych jest tam określana na około 600 gatunków. Wśród nich nie brakuje endemitów zachodniokarpackich, takich jak sasanka słowacka, kostrzewa tatrzańska, skalnica tatrzańska, goździk lśniący czy sesleria tatrzańska. W tamtejszych lasach najliczniej występuje buk zwyczajny i świerk pospolity. Nieco mniej licznie rośnie jodła pospolita. Można się tam natknąć także na jawory, sosny pospolite i wiązy. W partiach szczytowych występuje kosodrzewina. Warto podkreślić, że wiele tamtejszych lasów zachowało swój pierwotny charakter. Inne występujące tam siedliska to górskie łąki, torfowiska i zespoły roślinności naskalnej. Turystyka w Malej Fatrze Pod względem widokowym, Mala Fatra bez wątpienia nie ustępuje ani Tatrom, ani Słowackiemu Rajowi. Należy jednak podkreślić, że jest mniej oblegana przez turystów. Na szczęście nieco mniejsze zainteresowanie nie przekłada się na mniejszą jakość zaplecza turystycznego, które jest tam znakomicie rozbudowane. Bogata baza noclegowa obejmuje hotele, kwatery prywatne, domy wycieczkowe i kempingi. Łączna długość szlaków turystycznych przekracza 150 km. Niektóre są wymagające, przede wszystkim kondycyjnie, ale także technicznie. Nie brakuje też łatwiejszych ścieżek, odpowiednich dla osób bez doświadczenia i rodzin z dziećmi. Najtłumniej oblegany jest czerwony szlak, wiodący główną granią. Turyści wybierają tę ścieżkę przede wszystkim ze względu na jej niesamowite walory krajobrazowe. Najpiękniejsze zakątki Malej Fatry Większość osób odwiedzających to malownicze pasmo obiera sobie za cel Wielki Rozsutec. Nic dziwnego. Mimo że nie jest to najwyższy szczyt Malej Fatry (mierzy 1610 m n.p.m.), to przez wielu jest uznawany za najpiękniejszy na Słowacji. Z wierzchołka rozpościera się fantastyczny widok, obejmujący między innymi Wielki Chocz, Wielką Fatrę, Tatry, Niżne Tatry i Beskidy. Droga prowadząca na szczyt jest męcząca. Trzeba zmierzyć się nie tylko z przewyższeniami, ale także z łańcuchami. Warto jednak podjąć ten trud, by sięgnąć po upragnioną nagrodę – niesamowitą panoramę. Inne miejsca, które warto wpisać na listę „do odwiedzenia”, to między innymi: Mały Rozsutec (szlak jest trudniejszy niż prowadzący na Wielki Rozsutec), Janosikowe Diery, Stoh, Chleb, Wielki Krywań. To zaledwie kilka pozycji z długiej listy atrakcji Malej Fatry. W tym malowniczym pasmie nie ma mowy o chybionych wyborach. Można wybrać pierwszy lepszy szlak, prowadzący na pierwszy lepszy szczyt, a i tak dotrze się w niezwykle atrakcyjne widokowo miejsce. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Słowacja: atrakcje i ukryte perełki. Wiele z nich leży zaraz za polską granicą
Oto fascynująca Słowacja. Atrakcje i miejsca, które czekają na odkrycie, zadowolą nawet najbardziej wymagających turystów. Od majestatycznych Tatr, przez malownicze zamki, aż po urokliwe jaskinie i klimatyczne miasta. Nasi południowi sąsiedzi mają to wszystko. Sprawdź, dlaczego jeszcze Słowacja to idealny kierunek zarówno na weekendowy wypad, jak i dłuższą wyprawę.
Spis treści: Słowacja – góry to chluba tego kraju Słowacja – atrakcje przy granicy z Polską Atrakcje Słowacji: co warto zobaczyć? Słowacja: gdzie na narty? Co warto kupić na Słowacji? Nasz dzisiejszy kierunek to pozornie dobrze znana Polakom Słowacja. Atrakcje tego niewielkiego kraju przyciągają coraz więcej turystów z całej Europy. Republika Słowacka w obecnym kształcie powstała w 1993 roku, po rozpadzie Czechosłowacji. To 128. państwo na świecie pod względem wielkości, z powierzchnią wynoszącą 49 034,7 km kw. Słowacja od 2004 roku należy do Unii Europejskiej. W jej granicach mieszka ponad 5,4 mln ludzi – w większości Słowaków, ale także mniejszości węgierskiej (8%) i romskiej (2%). Słowacja oprócz Polski graniczy także z Czechami, Austrią, Węgrami i Ukrainą. Słowacja – góry to chluba tego kraju Pod względem ukształtowania terenu Słowacja jest krajem górskim. Większość jej terytorium zajmują pasma Karpat Zachodnich, w tym Tatry, Rudawy Słowackie i Mała Fatra. Do Słowacji należy też fragment Bieszczad i Wyhorlat. Słowacja dzieli z Polską dostęp do Tatr Wysokich. To w granicach naszych sąsiadów położony jest najwyższy tatrzański szczyt – Gerlach (2655 m) – a także szczyty zajmujące drugie i trzecie miejsce co do wielkości. Są to Łomnica (2634 m) oraz Lodowy Szczyt (2,627 m). Pozostałą powierzchnię Słowacji zajmują kotliny śródgórskie oraz nieliczne niziny. Kraj może również poszczycić się gęstą siecią rzek, w większości wpadających do Dunaju. Słowacja słynie z turystyki górskiej. Przyjeżdżają tu wielbiciele długich pieszych wędrówek oraz sportów zimowych. Ruch w górskich ośrodkach turystycznych trwa cały rok. Słowacja oferuje nie tylko malownicze krajobrazy, ale i dobrze przygotowaną infrastrukturę górską. Nieoczywistą perełką jest także stolica państwa, leżąca nad Dunajem Bratysława. Wielu podróżujących odwiedza ją i zatrzymuje się na kilka dni, by zwiedzić lokalne zabytki. Słowacja – atrakcje przy granicy z Polską Z Polski na Słowację można dostać się różnymi środkami transportu. Większość Polaków wybiera podróż samochodem ze względu na bliską odległość, wygodę i dobrze utrzymane słowackie drogi. Należy jednak przygotować się na to, że oznakowanie nieco różni się od polskiego. Po Słowacji można także wygodnie poruszać się koleją. Polacy zazwyczaj rozumieją język słowacki, choć powszechnie używany jest też czeski i angielski. Te miejsca warto odwiedzić, jeśli jesteś na wakacjach w Zakopanem lub okolicach i chcesz skoczyć na jeden dzień do naszych południowych sąsiadów. Tatralandia w Liptowskim Mikułaszu Tatralandia to jeden z największych parków wodnych w Europie Środkowej. Leży niedaleko granicy z Polską (godzinę jazdy autem z Chochołowa). Dzięki całorocznej ofercie atrakcji jest to idealne miejsce zarówno na letni, jak i zimowy wypoczynek. Latem Tatralandia przyciąga małych i dużych licznymi basenami, zjeżdżalniami wodnymi oraz strefą z falami i tropikalnym klimatem. W ofercie są także sporty wodne, strefy rekreacyjne i animacje dla dzieci. Zimą aquapark oferuje z kolei możliwość kąpieli w podgrzewanych basenach termalnych na świeżym powietrzu z widokiem na ośnieżone szczyty Tatr. Wewnątrz kompleksu można też korzystać z relaksujących saun, grot solnych oraz zabiegów spa. Pieniński Park Narodowy i spływ Dunajcem Tuż przy granicy z Polską znajduje się słowacka część Pienin, gdzie turystów zachwyca spływ Dunajcem – malownicza trasa prowadząca przez Przełom Dunajca. Podczas spływu można podziwiać Trzy Korony i Sokolicę, a także urokliwy krajobraz Pienin. Po słowackiej stronie leży miejscowość Czerwony Klasztor, znana z zabytkowego klasztoru kartuzów i tradycji flisackich. Zamek Orawski Zamek ten wznosi się na wysokiej skale nad rzeką Orawą, niedaleko granicy z Polską. Jego historia sięga XIII wieku. Kompleks składa się z licznych budynków, wież i dziedzińców, a wewnątrz mieści się muzeum historyczne. To jeden z najlepiej zachowanych średniowiecznych zamków na Słowacji. Jest więc doskonałym celem wycieczek dla miłośników historii. Jezioro Szczyrbskie (Štrbské Pleso) Położone na południowych stokach Tatr Wysokich jezioro Szczyrbskie leży zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od granicy polsko-słowackiej. Jest to jedno z najpopularniejszych miejsc w Tatrach Słowackich, przyciągające turystów pięknymi widokami, trasami spacerowymi oraz ośrodkami sportów zimowych. Jaskinia Bielańska (Belianska jaskyňa) Jaskinia Bielańska to jedna z najbardziej znanych i dostępnych jaskiń na Słowacji. Znajduje się w Tatrach Bielskich, niedaleko miejscowości Tatrzańska Kotlina, blisko granicy z Polską. Jest jedyną jaskinią w tej części Tatr udostępnioną turystom. Zwiedzający mogą podziwiać malownicze formacje skalne, stalaktyty, stalagmity i podziemne jeziorka. Trasa turystyczna ma długość około 1,3 km i jest oświetlona, co ułatwia podziwianie wnętrza jaskini. Wycieczka trwa około godziny. Zamek w Starej Lubowli Zamek w Starej Lubowli góruje nad miejscowością o tej samej nazwie. Znany jest z pięknych widoków, bogatej historii oraz skansenu z tradycyjną słowacką architekturą drewnianą. W przeszłości zamek był miejscem przechowywania polskich insygniów koronacyjnych. Można tu zwiedzić ekspozycję historyczną oraz podziwiać panoramę Pienin. Jaka waluta obowiązuje w Słowacji? Słowacja od 2009 roku należy do strefy euro. Przy granicy można płacić złotówkami, podobnie jak w Czechach. Niestety, kurs i przeliczenie są bardzo niekorzystne, lepiej więc przygotować europejską walutę. Atrakcje Słowacji: co warto zobaczyć? Słowacja to kraj w większości górski i to właśnie na górach koncentruje się miejscowa turystyka. Na terenie państwa znajduje się wiele szlaków turystycznych. Podróżujący nie tylko zwiedzają jaskinie i pokonują długie, malownicze trasy. Odwiedzają też słowackie miasta, w tym Bratysławę, stolicę kraju. Wędrując po górskich szlakach, można też napotkać majestatyczne zamki. Niektóre z nich są dobrze utrzymane i udostępnione zwiedzającym, po niektórych zostały tylko romantyczne ruiny. Nie brakuje też drewnianych kościółków wpisanych na listę UNESCO. Co zobaczyć na Słowacji? Te miejsca warto uwzględnić w planach. Bratysława Mieszka tu około 450 tys. osób. Co zachwyca turystów w Bratysławie? Dobrze zachowane, średniowieczne śródmieście, przepiękny i monumentalny Zamek Bratysławski na wzgórzu, gotycki ratusz, Pałac Prezydencki oraz liczne obiekty sakralne pochodzące z okresu gotyku, baroku i secesji. Miły czas spędzimy na terenie urokliwego rynku i w Słowackim Teatrze Narodowym. Słowacki Raj Malownicza część Słowackich Rudaw, pełna rowerowych i pieszych szlaków turystycznych. Wiele z nich ma bardzo atrakcyjny przebieg. Na przykład przez dno wąskich wąwozów lub przełom Hornadu (są tam kładki umocowane w litej skale ponad rzeką). Można tu zwiedzić między innymi ruiny klasztoru z końca XIII wieku. W Słowackim Raju znajduje się także Dobszyńska Jaskinia Lodowa, jeden ze słowackich rezerwatów przyrody i zarazem jedna z wielu znajdujących się na terenie kraju malowniczych jaskiń udostępnionych zwiedzającym. Vlkolínec Niewielka osada na Liptowie, wpisana w roku 1993 na listę światowego dziedzictwa. Na jej całym terenie można podziwiać typowe, słowackie budownictwo górskie. To miejsce położone z dala od zgiełku miast, spokojne, o magicznej atmosferze. Teren samej dawnej osady Vlkolínec to częściowo zamieszkany skansen. Zamek Spiski Jedne z piękniejszych słowackich ruin. Zamek, a właściwie cały kompleks zamkowy, wznosi się na wzgórzu i zajmuje obszar około 4 ha. Część murów obronnych udało się odbudować, jednak większość obiektu jest zrujnowana. Zamek Spiski widnieje na liście UNESCO. Mieści się tu małe muzeum prezentujące historię miejsca oraz spacerowa ścieżka edukacyjna. Zamek w Trenczynie Wznoszący się malowniczo na wzgórzu ponad miastem Trenczyn, zamek z daleka przykuwa wzrok turystów. Jego historia sięga XI wieku, kiedy powstał, aby by pełnić funkcję zamku królewskiego. Park Narodowy Połoniny Jeden z licznych obszarów chronionych i malowniczych terenów przyrodniczych na Słowacji. Położony jest we wschodniej części kraju, także przy polskiej granicy. Na jego terenie znajdują się trzy puszcze wpisane na listę UNESCO. Żyje tu między innymi żubr górski. Park Narodowy Połoniny to jego ostatnie naturalne siedlisko na Słowacji. Słowacja: gdzie na narty? Słowacja to też raj dla narciarzy, również z Polski. Sezon na stokach trwa tu od listopada/grudnia aż do wiosny. Tatrzańska Łomnica To jeden z najbardziej znanych ośrodków narciarskich w Tartach. Oferuje 12 nartostrad o łącznej długości ponad 12 km. Do dyspozycji narciarzy są też koleje gondolowe, krzesełkowe i orczykowe. W pobliżu znajdują się liczne hotele, wypożyczalnie sprzętu i szkółki narciarskie. SKI PARK Kubínska Hola Dość niewielki ośrodek, który oferuje 14 km tras układających się w 9 nartostrad oraz 11 wyciągów. Jego ogromną zaletą są za to piękne widoki. Nie brakuje też hoteli w przystępnych cenach za nocleg oraz bogatej infrastruktury narciarskiej, dedykowanej najmłodszym adeptom sportów zimowych. Jasna Nizke Tatry Ośrodek jest położony w Parku Narodowym Tatry Niskie. Łącznie czeka tam 50 km tras oraz 41 nartostrad. Nie brakuje wyzwań dla wprawionych narciarzy oraz miejsc do nauki dla początkujących. Narciarzy wożą 23 wyciągi. Na terenie ośrodka znajdują się też luksusowe hotele. Co warto kupić na Słowacji? Słowacja kojarzy nam się z pewnymi artykułami spożywczymi. Co warto tam kupić? Do absolutnych klasyków należą czekolada Studentska oraz sery (w tym Parenica o oryginalnym kształcie oraz bryndza). Smaczną pamiątką będą też lokalne, słowackie piwa oraz likier herbaciany (tatrzański czaj), występujący w różnych wariantach smakowych. Źródło: National Geographic Polska
Słowacki Raj to perła w koronie atrakcji naszego południowego sąsiada. Jakie szlaki tu na was czekają?
Słowacki Raj jest częścią łańcucha Słowackich Rudaw. Na turystów czeka tu 300 km szlaków pieszych i 150 km tras rowerowych. Co warto zobaczyć w Słowackim Raju?
W tym artykule: Słowacki Raj – zielony szlak Misowe Wodospady Kolejne wodospady Słowacki Raj czy Góry Straceńskie? Doliny Słowackiego Raju Atrakcje okolic Słowackiego Raju Słowacki Raj – informacje praktyczne Poranek na kempingu Podlesok w Hrabušicach na Słowacji był nieco mglisty i chłodny. Wprawdzie mieliśmy środek lata, ale rozgwieżdżone minionej nocy niebo wskazywało, że pobudka będzie wymagająca. I była, a wymagała przede wszystkim wyjścia z ciepłego namiotu, zagotowania wody na kawę i przygotowania czegoś na ząb. Dodatkowo trzeba było się nieco pospieszyć, bo imponująca ilość namiotów rozbitych dookoła wróżyła tłok na szlaku. A ten – jak się później okazało – mógł stwarzać niebezpieczeństwo. Przed wejściem na szlak czuliśmy z Dorotą pewną tremę. Naczytałem się różnych relacji z wypadów do Słowackiego Raju. Gdy mój kumpel – dowiedziawszy się o naszych planach – pokręcił głową i skwitował krótkim „nooo, nooo”, a potem zażartował i poradził: „zabierzcie raki” – poczułem obawę. A ta zaczęła rosnąć. Gdy dzień wcześniej siedzieliśmy pochyleni nad mapą, palcem rysowaliśmy po jej śliskiej powierzchni plany, to ów palec jakoś sam unikał tych nazw, które w przeczytanych opowieściach brzmiały... no właśnie. Strasznie? Ale przecież strach ma wielkie oczy! Słowacki Raj – zielony szlak – Jeśli nie będzie nam się podobało, to przynajmniej zaliczymy największą atrakcję parku Słowacki Raj – Dorota racjonalizowała decyzję, by na pierwszy raz wybrać się doliną Suchá Belá. Najbardziej popularna, relatywnie krótka, bo samo przejście jednokierunkowego zielonego szlaku – od dołu do góry – nie powinno zająć więcej niż 2 godz. Nie powinno, ale wszystko zależy od ilości turystów oraz zasobów posiadanej odwagi. Szlak startował tuż obok kempingu, więc nie traciliśmy czasu na dojście. Wędrując dnem potoku, który tamtego lata nie toczył zbyt dużej ilości wody, a potem wchodząc na drewniane, poziomo ułożone nad lustrem wody śliskie drabiny, zaczęliśmy przeczuwać, co nas czeka. Dolina zwężała się, mijaliśmy połamane i zwalone drzewa, których nikt tu nie usuwa – no chyba że tarasują przejście. Było coraz bardziej ślisko. Większą uwagę zwracaliśmy na to, jak idziemy, niż na to, co dookoła. Na szczęście byliśmy tylko we dwójkę, więc od czasu do czasu, nie blokując szlaku, zatrzymywaliśmy się i rozglądaliśmy. Mijały kolejne chwile. Gdy zaczął nas ogarniać huraoptymizm, bo z wycieczki popularnym szlakiem wykuwał się romantyczny spacer we dwoje, dotarliśmy do miejsca, w którym przywitał nas gwar. Misowe Wodospady – Misiowe Wodospady – przeczytała Dorota na tabliczce informacyjnej. A potem sprostowała: – Misowe to chyba od mis, co? Cóż, pytanie zostało bez odpowiedzi. Mój wzrok lizał teraz wysoki na blisko 30 m – to dziewięć pięter – system stalowych drabin praktycznie w całości wypełniony ludźmi, którzy umilali sobie czas rozmowami i dowcipkowaniem. Stali na metalowych platforemkach albo wprost na stopniach drabin, trzymając się kurczowo stalowych łańcuchów. Ktoś tam na górze bał się iść dalej, wyżej, a reszta ekipy próbowała go przekonywać do zrobienia kolejnego kroku. Powstały w ten sposób korek miał jedną zaletę. Czekając, można było zasięgnąć języka. Spokojnie poprzyglądać się sporych rozmiarów kamiennym misom, do których przy wysokiej wodzie z impetem zwalał się potok. Wody było niezbyt dużo, jak na standard tego miejsca. Przynajmniej tak twierdziły osoby, które stały przed nami, gdy dołączyliśmy w końcu do wesołej gromady. Zaczęło się mozolne wspinanie: krok, drugi, chwila odpoczynku i kolejny. Platforma, stroma drabina. Umknęła gdzieś cała ta obawa, strach, to gromadne oczekiwaniu odczarowało nieco miejsce uznawane za najbardziej wymagające w całym Słowackim Raju. Trudności, wysokie drabiny zostały oswojone. Kolejne wodospady Szlak oferował nam kolejne atrakcje z nutką adrenaliny. I kolejne korki. Przecisnęliśmy się przez wąską skalną gardziel. Na prawie tak samo słynnym co misy punkcie, Okienkovým Vodopádzie, znów zastaliśmy zatamowany ruch. Blisko 12-metrowej wysokości wodospad wymagał od nas przejścia bardzo długą położoną drabiną przez skalne okienko. Na prawo lały się potoki wody. To był bez wątpienia jeden z najbardziej malowniczych fragmentów trasy. Ostatnim wyzwaniem był Korytový Vodopád. Pokonawszy blisko 4 km, dotarliśmy do drogowskazu. Z jednej strony zachęcał do kolejnych atrakcji, z drugiej wskazywał żółty, a potem czerwony szlak, wprost na kemping. Nieopodal drewnianej wiaty postanowiliśmy rozbić tymczasowe obozowisko i zjeść to wszystko, co zabraliśmy ze sobą. Przed nami kolejne grupki turystów kierowały się w drogę powrotną. Cześć z nich skusiła się na dość drogą ofertę wypożyczenia roweru i wygodnie zjeżdżali w dół. Cóż, 3,5-kilometrowy powrót niezbyt interesującą poznawczo okolicą okazał się najnudniejszym fragmentem dnia. Słowacki Raj czy Góry Straceńskie? Co powiecie na nazwę „Góry Straceńskie”? To nie mój pomysł, ale uznanego polskiego geografa Jerzego Kondrackiego, który w swojej regionalizacji tak właśnie ochrzcił góry Słowackiego Raju. Ale Słowakom ta nazwa się nie podobała. Zwłaszcza że wielki, pocięty krasowymi dolinami płaskowyż jest jedną z największych górskich atrakcji kraju, więc to „rajskie” nazwanie brzmi lepiej. I dumniej. A poza tym to mnisi – kartuzi, którzy na przełomie XIII i XIV w. założyli tu klasztor (dziś to miejsce nazywamy Kláštorisko) – posługiwali się w swych księgach niewzbudzającym wątpliwości określeniem paradisus. Mimo przestrzegania bardzo surowej zakonnej reguły malownicza okolica musiała wywołać u nich takie, a nie inne skojarzenia. Oficjalnie nazwa pojawiła się w 1921 r. w czasopiśmie „Piękna Słowacja”. Wcześniej lokalny działacz, aktywista, taternik i narciarz Martin Róth próbował przejść całą dolinę Suchá Belá. Bez drabin było to niemożliwe, a śmiałek utknął nomen omen przy „misach”. Dopiero zimą 1910 r. ekipa Alexandra Mervaya pokonała cały wąwóz, który w 1957 r. został udostępniony turystom. Park narodowy ustanowiono dopiero w 1988 r. Doliny Słowackiego Raju Dziś „rajskich” dolin do zwiedzania jest osiem. Ta, którą pokonaliśmy jako pierwszą, posiada największe walory łączące przygodę, widowiskowość i czas przejścia. Nie da się tu zbytnio zmęczyć i na krótki weekendowy wypad, gdy park narodowy nie jest celem samym w sobie, nadaje się najlepiej. Drugą, która skusiła nas opisem i perspektywą pięknych widoków, była ta prowadząca przez Przełom Hornadu. Niebieski dwukierunkowy szlak był znacznie dłuższy i poświęciliśmy cały dzień, by go pokonać. Ciśnienie podniósł nam już sam początek szlaku. Pokonanie przymocowanych do wapiennej ściany metalowych podestów – stupaček – rosnąca ekspozycja, a w dole całkiem spory potok i perspektywa spotkania innych turystów idących z naprzeciwka sprawiały, że trudności Železnych Vrát pokonaliśmy błyskawicznie. Nie wyobrażałem sobie, jak mogłaby tu wyglądać mijanka: wąski podest, wysokość, dość luźny łańcuch i wystraszony turysta. Dzień żegnaliśmy na jednym z najwspanialszych punktów widokowych górującym blisko 150 m nad doliną. Tomášovský Výhľad jest skalną platformą, z której rozpościera się panorama parku, zaś przy dobrych warunkach panorama Tatr. Miejsce upodobali sobie słowaccy wspinacze, wytyczając tu dziesiątki dróg wspinaczkowych. Turyści zostają tu na piknik i podziwianie zachodu słońca. Atrakcje okolic Słowackiego Raju Okolice Słowackiego Raju również można nazwać rajskimi – u wrót parku sporo jest atrakcji. My wybraliśmy te miejskie. Sobotnie popołudnie po wyjściu z doliny Suchá Belá spędziliśmy w oddalonej od kempingu o kwadrans jazdy samochodem Lewoczy. Miasteczko, jedno z najbardziej uroczych w Słowacji, wraz z pobliskim Spiskim Zamkiem zostało wpisane w 2009 r. na listę UNESCO. Świetnie odrestaurowane, z malowniczym rynkiem i słynną klatką na czarownice jest zazwyczaj pomijane – bo gdzieś z boku Tatr, bo kawałek od nowej autostrady. Bo w końcu jakoś przyćmione przez Spiską Sobotę – kiedyś samodzielne miasto, dziś dzielnicę Popradu odwiedzaną przy okazji pobytu w parku wodnym Aqua City. Pomijane niesłusznie, a żeby się o tym przekonać, wystarczy pospacerować po rynku – jednym z największych we wschodniej Europie. Zajrzeć w okna kamienic, z których kilka pamięta czasy XIV i XV w., gdy zyskały gotyckie zdobienia, oraz do monumentalnej bazyliki Świętego Jakuba. Gdy tam wchodziliśmy, w myślach szykowałem niespodziankę dla Doroty. Rodowita krakowianka nie spodziewała się, że zobaczy gotycki ołtarz, bardzo przypominający ten z bazyliki Mariackiej. Historię Pawła z Lewoczy, rzeźbiarza i autora tego najwyższego na świecie gotyckiego ołtarza, opowiedziałem jej, gdy po odwiedzeniu bazyliki i spacerze po mieście siedzieliśmy w restauracji U Leva. Przez okno lśnił w zachodzącym słońcu lewocki rynek, z talerza zniknęła właśnie bryndzová zupa, zaś lada chwila miały się pojawić halušky – tradycyjne słowackie danie, nieco zapomniane i trochę wyparte przez mało paradny smażony ser z frytkami. W mojej opowieści Mistrz Paweł – jak mówią o nim Słowacy – jawił się jako uczeń Wita Stwosza, możny artysta i kupiec handlujący winem. Mało o nim wiemy, bo pożar miasta w połowie XVI w. zniszczył większość dokumentów źródłowych. Jedno jest pewne: styl rzeźbiarski miał tak podobny do szkoły Stwosza, że trudno mieć wątpliwości co do bliskich związków Pawła, Wita, Lewoczy i Krakowa. Słowacki Raj – informacje praktyczne Dojazd Najlepiej samochodem, kierując się na Hrabušice i dalej na kemping Podlesok. Z Krakowa to ok. 190 km, po drodze można się zatrzymać i zwiedzić partnerskie miasto Lewoczy, jakim jest Stary Sącz. Parking u bram parku kosztuje 5 euro za dzień. Noclegi Kemping Podlesok to najlepsza baza wypadowa. Pobyt kosztuje 155 zł za weekend dla 2 osób we własnym namiocie. W cenie jest wejściówka do parku oraz ubezpieczenie. W okolicy znajduje się mnóstwo kwater prywatnych, dwójka na weekend to wydatek od 130 zł, bilet w cenie. Jedzenie Przy kempingu oraz w Hrabušicach znajduje się kilka restauracji i barów. Polecam Poniklec, serwują dobre słowackie jadło. W Lewoczy warto zjeść U Leva i w Planéta Levoča. Główne danie z zupą, piwem i deserem to wydatek ok. 60–70 zł. Wejście do Parku Narodowego Słowacki Raj Darmowe dla osób nocujących w regionie. Bilety całodniowe: 4 euro za wejście do wąwozu Suchá Belá, 3 euro za wejście do pozostałych wąwozów. Dzieci do 6. roku gratis, młodzież do 15. roku – 1 euro mniej. Rowery Warto się wybrać na trasy rowerowe. Informacje i mapy dostaniecie w centrum informacji Chata na Rázcestí w Spišskich Tomášovcach. Za wypożyczenie roweru górskiego zapłacicie 20 euro za dzień lub 4 euro za godzinę. Rower elektryczny to wydatek odpowiednio 40 euro za dzień lub 30 euro za 4 godz.
Najwyższy szczyt Bieszczad to wyjątkowe miejsce. Co można z niego zobaczyć?
Jej nazwa wcale nie jest polska, a w jej szczycie znajduje się ukryta jaskinia. Przy odrobinie szczęścia można z niej dostrzec pięć krajów. Tarnica, czyli najwyższy szczyt Bieszczad, to wyjątkowa góra.
W tym artykule: Swoją nazwę Tarnica zawdzięcza językowi rumuńskiemu Tarnica należy do Korony Gór Polski Wewnątrz szczytu Tarnicy znajduje się jaskinia Najwyższy szczyt Bieszczad to wyjątkowy punkt widokowy Z Tarnicy można zobaczyć 5 krajów Szlak na Tarnicę z Wołosatego jest najpopularniejszy Szlak na Tarnicę z Mucznego – dla samotników Najwyższy szczyt całego pasma Bieszczad leży na Ukrainie Wznosząca się na wysokość 1346 m.n.p.m. Tarnica to najwyższy szczyt polskiej części Bieszczad. Geograficznie należy do Bieszczad Zachodnich, a bardziej szczegółowo – do tzw. Pasma Połonin. Obok połonin Caryńskiej i Wetlińskiej to właśnie Tarnica jest najpopularniejszym turystycznym punktem Bieszczad. I nie bez powodu – należy do najpiękniejszych i najbardziej atrakcyjnych widokowo miejsc w całym paśmie. Swoją nazwę Tarnica zawdzięcza językowi rumuńskiemu Najwyższy szczyt Bieszczad to góra o charakterystycznym kształcie. Jej grzbiet jest wydłużony, ale nierównomiernie. Widać w nim wyraźne wgłębienie, przypominające siodło. To Przełęcz pod Tarnicą, zwana też Przełęczą Siodło lub Siodłem pod Tarnicą. Po rumuńsku „tarnița” (czytane „tarnica”) opisuje właśnie takie „siodłowate” miejsce w górach. Niższy koniec tego siodła to szczyt zwany Tarniczką. Może i nie są najwyższe na świecie, ale i tak zachwycają! Oto najpiękniejsze góry w Polsce Polska nie jest krajem górskim, jednak żeby móc przeżyć niezapomnianą przygodę w malowniczej okolicy, nie trzeba wyjeżdżać za granicę. Gdyby zsumować długość wszystkich szlaków pies... Tarnica należy do Korony Gór Polski Oprócz Tarnicy tworzy ją jeszcze 27 najwyższych szczytów wszystkich pasm górskich naszego kraju. Koronę Gór Polski zatwierdzono w 1997 roku. Inicjatorami przedsięwzięcia byli Marek Więckowski i Wojciech Lewandowski z miesięcznika „Poznaj Swój Kraj”. Aby wejść na wszystkie jej szczyty, trzeba pokonać ponad 30 tysięcy metrów deniwelacji. To przy okazji doskonały sposób na poznanie także tych mniej znanych polskich pasm górskich – np. Gór Złotych czy Gór Bardzkich. Wewnątrz szczytu Tarnicy znajduje się jaskinia „Jaskinia w Tarnicy” zaczyna się kilkanaście metrów od szczytu, przy żółtym szlaku turystycznym. Ma długość 16 metrów i schodzi na 6 metrów w dół. Odkryto ją bardzo niedawno, bo w 2003 roku. Naturalne procesy erozji otworzyły wtedy wejście do tzw. studzienki otwierającej jaskinię. W roku 2008 dyrekcja Bieszczadzkiego Parku Narodowego zdecydowała o zasypaniu wejścia do jaskini, ze względu na bezpieczeństwo turystów. Najwyższy szczyt Bieszczad to wyjątkowy punkt widokowy Z Tarnicy niemal we wszystkich kierunkach rozpościerają się zachwycające widoki na Bieszczady. Widać zarówno polską, jak i ukraińską część pasma. Doskonale widoczne są przede wszystkim najbliższe szczyty: Krzemień, Kopa Bukowska, Szeroki Wierch i Halicz. Nieco dalej w kierunku północno-zachodnim – nasze dwie najpiękniejsze połoniny: Caryńska i Wetlińska, a także Wielka i Mała Rawka oraz Krzemieniec. Poza tym szczyty ukraińskie, m.in. Pikuj, Kiczera i Czeremcha. Przy dobrej widoczności dostrzeżemy też Tatry, leżące w odległości ponad 220 km oraz szczyty Beskidu Niskiego (140 km). Nieco łatwiej jest dostrzec bliżej położne ukraińskie pasmo Gorganów. To jedne z najdzikszych gór Europy. Z Tarnicy można zobaczyć 5 krajów To jednak nie wszystko. Pasjonat dalekich obserwacji Sławomir Cyzio na swoim blogu h300.pl opisał, jak z Tarnicy udało mu się dostrzec i sfotografować góry położone w 5 krajach. Przy dobrej pogodzie z Tarnicy oprócz polskiej i ukraińskiej części Bieszczad można dostrzec ich część słowacką, a także pasma w Rumunii oraz słynną z upraw winorośli wulkaniczną górę Tokaj na Węgrzech. Tak dalekich obserwacji autor bloga dokonał zimą 2020, przy słonecznej pogodzie z cyrkulacją przejrzystego, arktycznego powietrza. Atrakcje Podkarpacia – sprawdź, jakie miejsca warto zobaczyć w południowo-wschodniej Polsce Atrakcje Podkarpacia to zdecydowanie więcej niż tylko zamki, kościoły czy skanseny. To także górskie szczyty, szlaki turystyczne i parki narodowe. Odkryj z nami piękno tego regionu! Szlak na Tarnicę z Wołosatego jest najpopularniejszy Zdobywanie Tarnicy można rozpocząć z dwóch miejsc. Pierwsze to Wołosate, wioska stanowiąca punkt wypadowy na wiele popularnych bieszczadzkich szlaków. Stąd na najwyższy szczyt Bieszczad prowadzi szlak niebieski. To najkrótszy pieszy szlak na Tarnicę. Jego przejście zajmuje około 2,5 godziny. Pokonujemy w tym czasie przewyższenie wynoszące 610 m. Można też wybrać się nieco dłuższą trasą, z lepiej skomunikowanych Ustrzyk Górnych. To szlak czerwony, z przewyższeniem 741 m i czasem przejścia około 3 godzin. Są i bardziej ambitne możliwości. Z Wołosatego prowadzi na Tarnicę także szlak czerwony, przez okoliczne szczyty: Rozsypaniec i Halicz. Ta trasa ma długość ponad 14 km, przewyższenie 841 m. Na jej pokonanie trzeba zarezerwować aż 8 godzin. Szlak na Tarnicę z Mucznego – dla samotników Ciekawą opcją jest rozpoczęcie wędrówki w Mucznem. Ta położona na końcu utwardzonych dróg osada kiedyś była miejscem niedostępnym dla zwykłych obywateli. Stał tu bowiem ośrodek wypoczynkowy dla komunistycznych dygnitarzy. Budynek stoi do dziś, ale stał się Centrum Promocji Leśnictwa. Teraz nocleg może zarezerwować tu każdy. Maleńkie Muczne oferuje także inne opcje noclegowe. W wioseczce tej rozpoczyna się szlak oznaczony kolorem żółtym, który następnie przechodzi w niebieski. To świetny wybór dla turystów nie lubiących tłumów. Droga na Tarnicę z Mucznego jest znacznie rzadziej uczęszczana. Co prawda szlak jest dość długi – ma ponad 8 km i przewyższenie 841 m. Ale przez dłuższy czas prowadzi górskimi grzbietami, a nie lasem. Mamy więc możliwość podziwiania widoków dużo dłużej. Po drodze zdobywamy także dwa inne bieszczadzkie szczyty – Krzemień i Bukowe Berdo. Na tę wycieczkę trzeba przeznaczyć przynajmniej 4 godziny. Najwyższy szczyt całego pasma Bieszczad leży na Ukrainie Bieszczady to pasmo górskie leżące w trzech krajach: Polsce, Ukrainie oraz na Słowacji. Potraktowane jako całość Bieszczady mają inny najwyższy punkt. Jest nim ukraińska góra Pikuj o wysokości 1408 m.n.p.m. To jednocześnie najwyższy punkt Bieszczadów Wschodnich, leżących w całości w Ukrainie. Pikuj to także bardzo atrakcyjny turystycznie szczyt. Wystaje kilkaset metrów ponad otaczające go doliny, więc oferuje niezapomniane widoki. Może właśnie dzięki swojej wybitności (czyli wysokości wobec otoczenia) od wieków jest szczytem granicznym. Do rozbiorów biegła przezeń granica między Polską a Węgrami. Potem – między Monarchią Habsburgów a Austro-Węgrami. Tuż przed II wojną światową znajdowała się na nim z kolei granica polsko-czechosłowacka.
Największa wyspa na Słowacji ma ponad 1300 km kwadratowych. Czemu warto ją odwiedzić?
Žitný Ostrov, czyli Wyspa Żytnia, leży na południowym zachodzie Słowacji, za Bratysławą, przy granicy z Węgrami. Nie myślcie jednak, że jest to jakiś spłachetek lądu – ma ponad 1300 km kwadratowych.
W tym artykule: Termalna wyspa Zalety Dunajskej Stredy Wielkie koty i motory Młyny nad wodą Smaki pogranicza Wyspa, paradoksalnie, w jakimś sensie znajduje się i na Dunaju, i – z powodu swojej rozległości – obok niego. Jest to po prostu ziemia pomiędzy głównym korytem Dunaju a tzw. Małym Dunajem. Czyli jego odnogą, która wpada do Wagu, który z kolei łączy wody z właściwym Dunajem. Czasem Słowacy, z pewną przesadą, mówią, że jest to największa rzeczna wyspa w Europie. W istocie jest to aluwialna równina, składająca się z kilkuset wysp podzielonych niewielkimi rzekami, starorzeczami i kanałami. W 1992 uruchomiono wybudowaną przy niej zaporę Gabčikovo, która miała stabilizować Dunaj, chronić tereny przed powodziami, a hydroelektrownia – wytwarzać prąd. Dziś zaspokaja ona 8 proc. słowackiego zapotrzebowania na energię elektryczną. Samą zaporę warto zobaczyć. Wiatr rozpędzony nad masą spiętrzonej słodkiej wody zapewnia prawdziwie morskie doznania. Termalna wyspa Mimo że Wyspę Żytnią definiuje Dunaj, nie tylko jego wody są na niej istotne. Pod ziemią są tu bowiem ogromne zasoby wody pitnej. A ponadto pełno tu źródeł termalnych. Wykorzystuje je np. Thermal Corvinus, aquapark w miejscowości Velký Meder. Na ten ogromny teren rekreacyjny składa się kilkanaście basenów termalnych mających różną temperaturę wody (w tym basen fala i basen dzika rzeka) w sąsiedztwie 80-hektarowego parkowego lasu. Miejsce to oferuje mnóstwo wodnych atrakcji dla dzieci. Są wśród nich rozmaite zjeżdżalnie, dysze, trampoliny, ścianka wspinaczkowa nad wodą i największy w Słowacji 600-metrowy park linowy Tarzana. Inna termalna propozycja to Thermalpark w największej na Wyspie Żytniej miejscowości Dunajská Streda. Na powierzchni kilkunastu hektarów znajdują się tam naturalne jeziorko, a przede wszystkim baseny z wodą termalną o temperaturze od 24 do 39 stopni, wydobywaną z głębokości 1600 m. Oprócz tego, że służy ona do celów rekreacyjnych, korzystnie wpływa także na schorzenia narządów ruchu. Thermalpark ma baseny zewnętrzne i wewnętrzne. A poza tym proponuje m.in. trzy rodzaje sauny, jacuzzi, masaże itp. Ja zafundowałem sobie tam prawdziwą popołudniową sesję odnowy biologicznej. Ale można tu zakotwiczyć na dłużej, bo kąpielisko dysponuje także hotelem oraz rozległym kempingiem. Zalety Dunajskej Stredy Szef Thermalparku w Dunajskej Stredzie przekonuje, że jego ośrodek może być dogodnym miejscem na krótszy lub dłuższy przystanek w drodze na popularne wśród naszych rodaków chorwackie wybrzeże. Znajduje się bowiem mniej więcej w połowie drogi z centralnej Polski nad Adriatyk (300 km od naszej granicy). Ale może też stanowić dobrą bazę dla zwiedzania zakątków południowo-zachodniej Słowacji. Mamy tu sielskość wiejskiej doliny Dunaju, obszar rolniczy, ale ciekawy ze względu na kulturowe pogranicze słowacko-węgierskie. Ponad połowę populacji Žitnego Ostrova/Csallókӧz stanowią Madziarzy, a tablice informacyjne są tam oczywiście dwujęzyczne. Wyspa Żytnia jest też atrakcyjna dla amatorów ornitofauny. Jest tu obszar chronionego krajobrazu Dunajské Iuhy (Dunajskie Łęgi), składający się z kilku oddzielnych enklaw dzikiej natury. Chyba najciekawszym jego fragmentem jest odcięte w połowie XIX w. starorzecze, czyli Čičovské mŕtve rameno, największy naturalny zbiornik wodny w kraju. Jednym z moich zaskoczeń było zresztą bogactwo ptaków widoczne na całej wyspie. Niezwykle kręty Mały Dunaj jest dogodny dla rodzinnej kajakowej rekreacji. To także doskonały teren dla miłośników rowerów. Z Bratysławy do Komarna, wzdłuż Dunaju, biegnie część europejskiej drogi Eurovelo 6. Ale są też inne, lokalne trasy, na tyle spokojne, że można się cieszyć się na nich samotnością. Wielkie koty i motory Urozmaiceniem pobytu na wyspie może być wizyta w Malkia Parku, leżącym w miejscowości Orechová Potôň. Jest to atrakcyjny wizualnie azyl dla dzikich zwierząt, przede wszystkim wielkich kotów, ale nie tylko. Stworzenia te trafiły tam z mniej i bardziej legalnych przedsięwzięć, np. rozrywkowych, ale też podejrzanych hodowli. Przebywają w Malkii w warunkach możliwie jak największej swobody i troski o ich dobrostan. Atrakcją dla gości jest np. możliwość uczestniczenia w karmieniu lwów i podejście naprawdę blisko wielkiego kota. Niemal po sąsiedzku, także w Orechová Potôň, można zaserwować sobie dawkę zupełnie innego rodzaju wrażeń, jadąc na Słowacki Ring. To uniwersalny tor wyścigowy z międzynarodowymi homologacjami, o długości blisko 6 km, na którym organizowane są większej i mniejszej rangi wyścigi. Jest też osobne centrum gokartów. Istnieje możliwość spróbowania swoich sił z wykorzystaniem pojazdu własnego lub wynajętego. Młyny nad wodą Ryk silników na Ringu okazał się zbyt męczący? Powrót do sielskości zapewni np. okolica młyna wodnego Dunajský Klátov. To ustronne miejsce z krystalicznie przejrzystą wodą i bujną wodną roślinnością. Zapewniam, że tchnie niezwykłym spokojem. Na odnodze Małego Dunaju w XIX w. powstał tam młyn z dolnym napędem. Nieczynny już, ale stanowiący minimuzeum. Podobnych młynów jest na Wyspie Żytniej więcej – na przykład w miejscowościach Jelke czy Tomášikovo. Zazwyczaj są to konstrukcje z dolnym napędem, które wymagały silnego prądu i sporego przepływu wody. Ale, jak już powiedzieliśmy, wody na Wyspie Żytniej nie brakuje. Smaki pogranicza Turysta, jak wiadomo, jeść musi i lubi, bo ciekaw jest też nowych wrażeń smakowych. Miałem okazję spróbować kulinarnych restauracji Corvin w Velkym Mederze. Menu zmienia się tam z tygodnia na tydzień, a szef kuchni proponuje dania zarówno kuchni lokalnej, jak i europejskiej. Zjadłem tam zwykłego, zdawałoby się, kurczaka, który został jednak zaserwowany i smakował jak najbardziej wyszukane danie. Nie bez powodu lokal w 2023 roku wygrał plebiscyt na najlepiej karmiący na Żytniej Wyspie. Inną restauracją godną polecenia jest Villa Rosa w Dunajskej Stredzie. Ambicją tego lokalu jest powrót do starych smaków Kukkonii (to dawna nazwa regionu). Proponuje dania lokalne, serwując np. mięso świń węgierskiej rasy mangalica z miejscowych hodowli. Warto też zajrzeć na Farmę Kukkonia w miejscowości Orechová Potôň, gdzie serwują gościom dania z lokalnych, w tym własnych produktów, także wegetariańskie. No i oczywiście wszędzie warto spróbować win z lokalnych winnic. Na koniec wspomnijmy, że całkiem niedaleko Wyspy Żytniej znajdują się trzy stolice – Bratysława, Budapeszt i Wiedeń, mogące zapewnić wielkomiejski kontrapunkt dla pobytu na wiejskiej w istocie naddunajskiej wyspie. I może nawet podkreślić jej walory. Nasz autor Sławomir Borkowski Jestem sekretarzem redakcji magazynu National Geographic Polska związanym z tym pismem od chwili jego debiutu na polskim rynku, a okazjonalnie także wydawcą serwisu national-geographic.pl. Ukończyłem polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim oraz finanse w Wyższej Szkole Bankowości. Moje zainteresowania? Historia, geopolityka i literatura. Relaksuję się w ogrodzie, której to pasji od lat poświęcam mnóstwo wolnych chwil. Szczególnie dumny jestem z odpornej na niestabilność środowiska rozległej rabaty preriowej.
Komary tygrysie zadomowiły się już bardzo blisko Polski. Mogą przenosić groźne choroby
Komary tygrysie występują w Bratysławie – ustalili badacze ze Słowackiej Akademii Nauk. W ich ocenie ten azjatycki gatunek owadów zadomowił się w rejonie stolicy. Nie jest to dobra wiadomość, bo może on przenosić choroby tropikalne.
W tym artykule: Komar tygrysi – w wytropieniu pomogli obywatele Niebezpieczny komar tygrysi Skąd przybyły komary tygrysie? W ostatnich latach media donoszą o kolejnych miejscach w Europie, w których można zaobserwować komary tygrysie z Azji. Wśród nich są Hiszpania, Francja, Włochy, Belgia czy Niemcy. Do tego grona dołączyła właśnie Słowacja. Co prawda już wcześniej donoszono o zaobserwowaniu tego gatunku. Teraz jednak naukowcy uznali, że gatunek ten znalazł swój „drugi dom” w rejonie słowackiej stolicy. Komar tygrysi – w wytropieniu pomogli obywatele W namierzeniu nowego, inwazyjnego gatunku na Słowacji pomogli naukowcom obywatele. Mieszkańcy korzystali między innymi z aplikacji mobilnej Mosquito Alert, która umożliwia ekspertom monitorowanie inwazyjnych komarów w całej Europie. Odkrycie komara tygrysiego (łac. Aedes albopictus) zostało następnie potwierdzone za pomocą analiz molekularnych w Instytucie Wirusologii Centrum Badań Biomedycznych Słowackiej Akademii Nauk (SAS). – Ponieważ w dzielnicy Ružinov [w Bratysławie – przyp. red.] stwierdzono kilka przypadków, zakładamy, że komar ten już się tu osiedlił – stwierdziła badaczka z Centrum Badań Biomedycznych Słowackiej Akademii Nauk i ekspertka w dziedzinie komarów, dr Viktória Čabanová. Ten gatunek komara pojawił się na Słowacji już w 2012 r. w rejonie Koszyc, ale nie zdołał wówczas osiedlić się na stałe. Sytuacja uległa właśnie zmianie. – Biorąc pod uwagę zagrożenie, bardzo ważne jest monitorowanie występowania inwazyjnych komarów i przenoszonych przez nie chorób. Mieszkańcy odgrywają ważną rolę w jego regulacji, ponieważ bez nich niemożliwe jest wyeliminowanie tych gatunków komarów – mówi dr Čabanová. – Każdy z nas poprzez swoje działania może wpływać na to, w jakim stopniu będziemy narażeni na zakażenie egzotycznymi wirusami w przyszłości. Jednym z przykładów są swobodnie wyrzucane przez nas odpady, które inwazyjne komary wykorzystują jako miejsce do rozmnażania się – wyjaśnia Čabanová. Dlaczego komary gryzą tylko wybranych, a inni mają spokój? "Słodka krew" nie ma nic do rzeczy Niektórzy nie mogą się od nich opędzić, inni po nocy spędzonej pod namiotem naliczą nie więcej niż dwa ugryzienia. Komary dyskryminują. Dlaczego? Wyjaśnia biolog ze Staffordshire Univers... A komar ten nie potrzebuje zbyt wiele. Z plastikowej nakrętki butelki może wykluć się do 200 larw tego gatunku! Chętnie też rozmnaża się w wylęgarniach stworzonych przez człowieka, takich jak pojemniki z niewielką ilością wody, doniczki, rynny, systemy kanalizacyjne, odpady wypełnione wodą. Sezon inwazyjnego gatunku komara Aedes albopictus rozpoczyna się w kwietniu i kończy na początku listopada. Ale uwaga: w przeciwieństwie do innych gatunków komarów jest aktywny w ciągu dnia. Występuje w pomieszczeniach, a także w pobliżu budynków mieszkalnych. Jego ukąszenie jest bardzo bolesne. Niebezpieczny komar tygrysi Komar tygrysi jest jednym z najbardziej niebezpiecznych inwazyjnych gatunków komarów występujących w Europie kontynentalnej. Przenosi do 22 różnych wirusów, takich jak wirus Zachodniego Nilu (PNV), ale także egzotyczne wirusy, takie jak denga, chikungunya, Zika czy żółta febra – alarmują badacze ze Słowackiej Akademii Nauk. Na przykład choroba denga objawia się bólem mięśni, wysypką i gorączką krwotoczną. W 2023 roku odnotowano nabyte lokalnie zachorowania we Francji, Włoszech i Hiszpanii. Ten gatunek komara jest w stanie przetrwać zimę w naszym klimacie. W ostatnich latach pojawiły się informacje o dostrzeżeniu tego gatunku w Polsce, ale nie zostały potwierdzone. Skąd przybyły komary tygrysie? Komar tygrysi występował do niedawno tylko w rejonie Azji Południowo-Wschodniej oraz na wyspach Oceanu Indyjskiego i Spokojnego. W XX wieku komar dostał „darmową podwózkę” za pośrednictwem człowieka i masowego transportu towarów (szczególnie opon i ozdobnych bambusów zwanych „szczęśliwymi”) do Europy i Ameryki Północnej. Jaja komara tygrysiego są bardzo wytrzymałe na trudne warunki, co ułatwia rozprzestrzenianie owadów. W związku ze zmianami klimatycznymi komar tygrysi czuje się coraz lepiej na obszarach, które do tej pory były dla niego niezbyt przyjaznym miejscem do życia. Tym samym stale podnoszące się temperatury na świecie przyczyniają się też do zagrożenia ze strony tego obcego gatunku komarów. Źródło: Słowacka Akademia Nauk. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Planujesz narty na Słowacji? To warto wiedzieć przed podróżą autem. Na granicy są kontrole
Narty na Słowacji dla dla wielu Polaków coroczna tradycja. W tym sezonie wyjazd na stoki do naszych południowych sąsiadów może być nieco utrudniony. O czym pamiętać przed wyjazdem?
W tym artykule: Narty na Słowacji: co warto wiedzieć? Jak dojechać na Słowację? Sezon na sporty zimowe trwa w najlepsze. Wyjazdom na stoki sprzyja fakt, że w Polsce rozpoczęły się już ferie zimowe. W pierwszej kolejności wolne mają uczniowie ze szkół w województwach dolnośląskim, mazowieckim, opolskim i zachodniopomorskim. Oblężenie przeżywają ośrodki narciarskie nie tylko w kraju, ale też za granicą. Co roku całe rodziny odwiedzają ulubione, sprawdzone miejsca we Włoszech czy Austrii. Wrażeń można szukać jeszcze bliżej, na przykład decydując się na narty na Słowacji. Polacy to obok Słowaków najliczniejsza grupa na słowackich stokach. W tym roku jest podobnie. Narciarze i snowboardziści z Polski muszą jednak mieć na uwadze tymczasowe kontrole graniczne. Czy dotyczą każdego, kto planuje przekroczyć granicę polsko-słowacką? Narty na Słowacji: co warto wiedzieć? W związku z tym, że w najbliższych tygodniach granicę polsko-słowacką będzie przekraczało wielu turytów, przywrócone zostaną tymczasowe kontrole graniczne. Informacja ta została przekazana przez Straż Graniczną. – Działania SG ukierunkowane są na przeciwdziałanie nielegalnej migracji wtórnej, tj. tej ze szlaku bałkańskiego. Funkcjonariusze SG będą, jak co dzień, dbać o Państwa bezpieczne podróże [...] Wszystkie osoby, które podczas zimowych ferii planują podróż na Słowację informujemy, że przywrócone tymczasowe kontrole graniczne prowadzone są tylko na wjazd ze Słowacji do Polski i nie koncentrują się na ruchu turystycznym – czytamy na oficjalnej stronie internetowej straży. Tymczasowe kontrole graniczne zostały wydłużone do dnia 1 lutego. Mimo, że nie dotyczą turystów, warto pamiętać, aby mieć przy sobie dowód osobisty lub paszport. Straż graniczna zapowiedziała, że sprawdzane będą auta wybrane na podstawie analizy potencjalnego ryzyka. To już nie pierwszy raz, kiedy Polska współpracuje z południowymi sąsiadami w celu zatrzymania fali migracji ze szlaku bałkańskiego. Tymczasowe kontrole na granicy ze Słowacją pojawiły się już kilka miesięcy temu. Podobnie jak na granicy z Niemcami. Może i nie są najwyższe na świecie, ale i tak zachwycają! Oto najpiękniejsze góry w Polsce Polska nie jest krajem górskim, jednak żeby móc przeżyć niezapomnianą przygodę w malowniczej okolicy, nie trzeba wyjeżdżać za granicę. Gdyby zsumować długość wszystkich szlaków pies... Jak dojechać na Słowację? Większość turystów wybierających się z Polski na Słowację podróżuje prywatnymi autami. Do wyboru mamy kilkanaście przejść granicznych w: Radoszycach, Barwinku, Muszynce, Piwnicznej-Zdroju, Jurgowie, Chyżnem, Korbielowie, Zwardoniu, Leluchowie, Koniecznej, Niedzicy, Łysej Polanie, Chochołowie, Winarczykówce, Ujsołach, Borze, Jaworzynce. Z kolei pociągi jadące z Polski na Słowację, przekraczają granicę na przejściach: Łupków-Palota, Muszyna-Plaveč i Zwardoń-Skalité. Dodatkowo pieszo przejść można w Ożennej i Zwadroniu. Możliwe, że po 1 lutego sytuacja na granicy wróci do normy sprzed kilku miesięcy, a więc braku jakichkolwiek kontroli. Polska i Słowacja dołączyły strefy Schengen 21 grudnia 2007 r. Razem z Czechami i Litwą były to wówczas państwa z najkrótszym stażem członkostwa w UE. Dzięki Schengen od prawie 20 lat możemy błyskawicznie podróżować do naszych sąsiadów. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Duże zmiany w Tatrach. Nowe przepisy wejdą w życie jeszcze w tym roku
Wybierasz się w słowackie Tatry? Przed wyjazdem do naszych południowych sąsiadów zapoznaj się z najnowszym zasadami, które zaczną obowiązywać jeszcze w 2023 roku.
W tym artykule: Duże zmiany w słowackich Tatrach Słowackie Tatry mówią „nie” psom Słowacki Tatrzański Park Narodowy (Tatranský národný park) powstał w 1949 r. i jest najstarszym parkiem narodowym na terenie Słowacji. Jego powierzchnia wynosi obecnie ponad 74 tys. ha, a swoim obszarem obejmuje część Tatr Wysokich, Tatr Zachodnich i całość Tatr Bielskich. W trosce o ochronę i walory krajobrazowe władze TANAP już kilka lat temu rozpoczęły prace nad zmianą zasad zwiedzania słowackiej części Tatr. Finalnie po wielu miesiącach konsultacji udało się dojść do porozumienia zainteresowanych stron i przyjąć nowy regulamin. – Po ponad sześciu latach procesu wspólne wysiłki przyrodników zostały zakończone. Wynikiem jest powstanie jasnych zasad poruszania się zwiedzających w najstarszym parku narodowym na Słowacji. Może zmiany nie każdemu odpowiadają, ale faktem jest, że odzwierciedlają kompromis pomiędzy interesami ochrony przyrody a żądaniami grup korzystających z terenu parku narodowego – zaznaczaPeter Spitzkopf, zastępca dyrektora zarządu TANAP z siedzibą w Tatrzańskiej Łomnicy. Co ważne, przepisy wejdą w życie jeszcze przed końcem bieżącego roku. Szczegóły do sprawdzenia poniżej. Duże zmiany w słowackich Tatrach Polskich turystów wybierających się w słowackie Tatry czekają spore zmiany. Przede wszystkim czas zimowego zamknięcia dolin będzie skrócony o 15 dni – od 1 listopada do 31 maja, a nie jak dotąd do 15 czerwca. Dolina Juraniowa w Tatrach Zachodnich będzie zamykana od 1 listopada do 30 kwietnia. Natomiast od 15 grudnia do 30 kwietnia zamknięta będzie Dolina Mięguszowiecka do wysokości Cmentarza Symbolicznego pod Osterwą. Wprowadzane zmiany dotyczyć będą również wysokogórskich szlaków, na które zimą wejdą wyłącznie osoby posiadające specjalistyczny sprzęt wspinaczkowy i narty. Mowa o Dolinie Staroleśnej, Dolinie Kieżmarskiej, Łomnickiego Stawu, Baraniej Przełęczy, Czerwonej Ławce, Żlebie Kartarika czy Filmarskim Żlebie. 15 grudnia będzie pierwszym dniem obowiązywania nowych zasad. Zmiany nie ominą także miłośników narciarstwa zjazdowego. Od połowy grudnia tę formę białego szaleństwa można uprawiać wyłącznie na oznakowanych i wytyczonych trasach zjazdowych. Podobne zasady będą obowiązywać specjalistów od nart biegowych, którzy mogą oddawać się swojej pasji jedynie na ściśle wyznaczonych terenach. Z kolei zimowa wspinaczka i tzw. skialpinizm będą dostępne tylko dla narciarzy alpinistów po rejestracji na stronie Zarządu TANAP. Najwięcej na wprowadzonych zmianach skorzystają rowerzyści. Jak zapowiadają nasi południowi sąsiedzi, obecne ścieżki rowerowe zostaną rozbudowane, a ponadto planowana jest budowa kolejnych. Słynna toaleta w Tatrach uratowana. W październiku została zdmuchnięta przez halny W drodze na Rysy do niedawna można było korzystać z jednej z najwyżej położonych w Tatrach toalet. Drewniana konstrukcja nie oparła się jednak sile wiatru halnego i została uszkodzona. Słowackie Tatry mówią „nie” psom Słowacki TPN wprowadził także zakaz zabierania psów na wysokogórskie szlaki, gdzie występują gatunki zagrożone. Według wstępnych zapowiedzi miejsca te mają być oznaczane bezpośrednio w terenie. Przypomnijmy, że podobne ograniczenie już od kilku lat obowiązuje po polskiej stronie Tatr. Władze parku podkreślają, że przez pierwszy rok funkcjonowania nowych przepisów będą dla turystów wyrozumiałe. – Przed nami dużo ciężkiej pracy, która powinna doprowadzić do stopniowego wprowadzenia i stosowania nowych zasad. Dlatego też przez pierwszy rok funkcjonowania nowych przepisów będziemy się starać być tolerancyjni wobec turystów. I mamy nadzieję, że oni także będą wyrozumiali dla nas. Powtórzmy – zapowiadane zmiany będą obowiązywać od 15 grudnia 2023 r. Źródło: tanap.sk. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Mały Rzym w drodze do Wiednia. Zachodnia Słowacja ma nieznaną perłę. To Trnawa
Dziś jest to senna i bardzo malownicza miejscowość. W murach starego miasta znajduje się wiele zabytkowych kościołów – stąd jej określenie „mały Rzym”. Mowa o mieście Trnawa w Słowacji. Warto ją odwiedzić nie tylko dla zabytków sakralnych. Z Polski to przysłowiowy rzut beretem.
W tym artykule: Mały Rzym. Skąd tyle kościołów w Trnawie? Tysiąc lat historii Trnawy Najstarsze kościoły Trnawy Miejska wieża. Widok na stare miasto i… elektrownię jądrową Polski król na poczcie Nie tylko „mały Rzym”. Również „mały Berlin” Trnawa. Położenie i dojazd Wszystko zaczęło się od klątwy. Te zdaje się dotyczą nie tylko egipskich grobowców. Zdarzają się również w środku Europy, takie jak w tej historii. Oto węgierski palatyn w Trnawie, hrabia Miklós Esterházy, był świadkiem bójki między żniwiarzami a wartownikiem. Żniwiarze przybyli wcześniej na pomoc swojemu koledze, którego wartownik bez powodu zaatakował. Jednak hrabia, niewiele myśląc, skazał rolników na śmierć. Tuż przed wykonaniem wyroku jeden ze żniwiarzy zdążył rzucić na hrabiego klątwę. I faktycznie od tego momentu Esterházy życia usłanego różami nie miał. Wśród nieszczęść, które go spotkały, była śmierć całej rodziny. Aby odkupić swoje winy, postanowił przebłagać Boga hojnym gestem. Rozkazał więc wybudować w Trnawie siedem kościołów. Mały Rzym. Skąd tyle kościołów w Trnawie? Tyle barwna, ale i przerażająca lokalna legenda. A jak było naprawdę? Dlaczego do dziś nawet w ścisłym centrum miasta jest mnóstwo kościołów? Przyczyniła się do tego wielka polityka i militarne podboje. Na początku XVI wieku tureccy Osmanowie zajmowali coraz większe obszary Europy. W 1543 roku sułtan Sulejman Wspaniały zaatakował i zdobył Ostrzyhom, siedzibę węgierskiego arcybiskupstwa. Wówczas siedzibę arcybiskupstwa przeniesiono dalej na północ, do Trnawy właśnie. I znajdowała się w tym miejscu do 1820 roku. To była główna przyczyna pojawienia się w tym mieście dużej liczby kościołów. Historia najstarszych świątyń sięga jednak już nawet XIV wieku. Tysiąc lat historii Trnawy Trnawa powstała pod koniec IX wieku. Była dogodnie położona na skrzyżowaniu szlaków handlowych. Jednak pierwsza pisemna wzmianka o mieście pochodzi z 1211 roku. W 1238 roku król Węgier i Chorwacji Bela IV przyznał Trnawie jako pierwszemu ośrodkowi słowackiemu przywileje wolnego miasta królewskiego. Trnawę chronił pas murów, które do dziś zachowały się w dobrym stanie. Zamykają miasto w niemal dokładnym prostokącie o wymiarach 800 na 700 metrów. Trnawę zwiedzam w upalny, bezchmurny wrześniowy dzień. Pytam przewodnika, która z zachowanych do naszych czasów budowli jest najstarsza. Okazuje się, że łatwej odpowiedzi nie ma. Trnawa uniknęła zniszczeń w czasie II wojny światowej. Wiele domostw ma kilkaset lat. Jednak były przebudowywane i naprawiane. Stare mury skryte są za warstwami kolejnych przebudów. Dlatego trudno wskazać konkretną najstarszą budowlę. Pewną cezurą jest rok 1666, kiedy to całe miasto objął wielki pożar. Ówczesna zabudowa była w dużej mierze drewniana, dlatego wiele budynków zniknęło bezpowrotnie. Inaczej jest jednak w przypadku kościołów. Te wznoszono z kamienia i cegieł. Dzięki temu miały większą szansę na przetrwanie do naszych czasów. Najstarsze kościoły Trnawy Wśród najstarszych świątyń jest położona w najwyższym punkcie miasta bazylika św. Mikołaja. Obecny strzelisty późnogotycki budynek z XIV i XV wieku stoi w miejscu wcześniejszej romańskiej budowli. Przez kolejne stulecia był przebudowywany i poszerzany. W 2008 roku archeolodzy natknęli się w podziemiach kościoła na duże ossuarium ze szczątkami ludzi złożonymi tam w XIII wieku, czyli w czasach istnienia poprzedniego, romańskiego kościoła. W leniwy sobotni poranek odwiedzam drugi z najstarszych kościołów w Trnawie, kościół św. Heleny. Właśnie kończy się msza, w której udział biorą głównie seniorzy. Blisko 56 proc. Słowaków jest katolikami. Niewielki kościółek powstał w połowie XIV wieku. Mimo przebudowy w XVII stuleciu zachował oryginalne gotyckie sklepienie krzyżowo-żebrowe. Z kolei nad wejściem znajdują się trzy figury z kamienia. Środkowa to św. Helena, której postać wyrzeźbiono około 1400 roku. Miejska wieża. Widok na stare miasto i… elektrownię jądrową Nie ma dla mnie wizyty w mieście bez wspięcia się na wieżę widokową. W Trnawie jest nią usytuowana w centrum miejska wieża z XVI wieku. Taras znajduje się na wysokości 29 metrów. To dość, żeby zaznajomić się z rozplanowaniem starego miasta i panoramą regionu. Nawet bez lornetki można dostrzec grube kominy jednej z dwóch słowackich elektrowni jądrowych. Zapewniają ponad połowę energii elektrycznej dla całego kraju. Bez zewnętrznego zasilania działa XVIII-wieczny mechanizm zegarowy, który można obejrzeć w drodze na wieżę. Wprawia go w ruch grawitacja. Zastosowano w tym celu ciężary przywiązane do 30-metrowych lin. Twórcą mechanizmu, który do dziś działa świetnie, był Franz Langer. Obok leży długopis i zeszyt, w którym obecni opiekunowie prowadzą notatki. Polski król na poczcie Pora zejść z wieży. Wokół rynku znajduje się wiele pięknych wiekowych kamienic. Jest też kilka budowli znacznie młodszych, w tym gmach poczty wzniesiony w czasach komunistycznych. Zastąpił naprawdę urokliwą kamienicę. Warto obejść pocztę ulicą Pekárską, bo przy bocznym wejściu znajduje się tablica upamiętniająca ważne wydarzenie. W nocy z 10 na 11 września 1382 r. w budynku, który się tu niegdyś znajdował, zmarł król Węgier i Polski Ludwik Węgierski. Nie jest jasne, co było przyczyną śmierci władcy. Jego przypadłość określono jako leprę, co czasem interpretuje się jako trąd lub syfilis. Nie tylko „mały Rzym”. Również „mały Berlin” W Trnawie od 2018 roku działa centrum kulturalne Mały Berlin. Każdego roku organizuje ponad 300 wydarzeń. Dlatego wizyta w tym mieście nie musi ograniczać się do oglądania kościelnej architektury. W programie są występy teatralne, koncerty, dyskusje i przedsięwzięcia edukacyjne. Amatorzy dobrej kawy i niebanalnych wnętrz chętnie spędzą czas w kawiarni Synagoga, znajdującej się we wnętrzu dawnej bożnicy. Świątynia powstała w 1891 roku według projektu Jakuba Gartnera. W 2010 roku zdobyła nagrodę dla najpiękniej zrekonstruowanego obiektu sakralnego na Słowacji. Czas pożegnać Trnawę. Mimo że jest to jedno z większych miast Słowacji, czuje się tutaj kameralną atmosferę. O wczesnym poranku wychodzę z hotelu z kubkiem gorącej herbaty. Siadam na skwerze w pobliżu kościoła św. Mikołaja, który ocieniony jest klonami. Chwilę cieszę się ciszą i porannym chłodem. Spokój zakłócają służby sprzątające. Bo miasto niebawem wybudzi się z letargu. Jutro rozpoczyna się Tradycyjny Jarmark Trnawski i wszystko musi być gotowe. To jedno z największych tego typu wydarzeń w Słowacji. W jego trakcie można podziwiać pokazy rzemiosła ludowego, raczyć się lokalnymi przysmakami (na przykład naleśnikami z ciasta ziemniaczanego lokše) i wyszaleć na koncertach. Trnawa. Położenie i dojazd Trnawa jest siódmym pod względem wielkości miastem na Słowacji. Jej populacja liczy prawie 70 tys. mieszkańców. Położona jest około 60 km na północny-wschód od stolicy Słowacji, Bratysławy i 120 km od Wiednia. Oznacza to, że dojazd do niej z Polski jest bardzo dogodny. Z Krakowa to mniej więcej 5 godzin jazdy samochodem. Pasjonaci zabytkowej architektury z powodzeniem mogą tutaj spędzić kilka dni. Dla innych może wystarczyć kilka godzin w drodze do stolicy, pobliskich winnic lub wytwórni tradycyjnych miodów pitnych. Trnawę w Bratysławą łączy wygodne połączenie kolejowe. Dojazd zajmuje około pół godziny. Źródła: Trnava and region. Travel guide. The Slovak spectator, Bratislawa 2019 B2B Region Trnava. Folder The World Factbook RegionTrnava.sk Slovakia.Travel Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Bajkowa twierdza naukowców. Zachodnia Słowacja ma zaskakujący zabytek – zamek w Smolenicach
Zamek w Smolenicach to najmłodsza twierdza w Słowacji. Skończył w tym roku 70 lat. Z zewnątrz wygląda jednak jakby powstał w czasach, gdy żyły smoki i szlachetni rycerze. W rzeczywistości służył od początku... naukowcom.
W tym artykule: Pierwszy Zamek Smolenice Odbudowa zamku z Smolenicach Zamek niczym drapacze chmur Legenda o zamku w Smolenicach Zamek w Smolenicach dziś Jestem na zamkowej wieży. Niebo jest bezchmurne. Roztacza się przede mną panorama. Z jednej strony widzę zalesione Małe Karpaty, z drugiej – wielką równinę. Pasmo górskie kończy się jakieś 50 km na południowy zachód, gdzie położona jest stolica Słowacji, Bratysława. Widok jest jednak nieco rozmyty i przez to trochę bajkowy. Czyżby aż tak urzekła mnie atmosfera romantycznego zamku? Nagle słyszę „sprawców” zamieszania. To gruchające gołębie. Pod dachem znalazły doskonałe schronienie. Nie potrafią jednak usiedzieć. Wzbudzają skrzydłami kurz i pył. Słońce odbija się w tych drobinach. Przez taki „filtr” okolica wygląda trochę bardziej magicznie. Zadzieram głowę. Dostrzegam jeszcze coś innego. Z naruszonych zębem czasu murów, ścian i sufitu wyzierają stalowe pręty. Coś takiego w zamku? Jak to możliwe, że wieży nie wykonano w tradycyjny sposób: z kamienia lub cegieł, jak na średniowiecze przystało? Odpowiedź znajdziecie poniżej. Pierwszy Zamek Smolenice Historycy ustalili, że zamek w Smolenicach istniał już w XIV, najpóźniej XV wieku. Była to jedna z warowni na czesko-węgierskim pograniczu. Należała do Królestwa Węgier. Budowniczym pierwszego zamku był arystokrata polskiego pochodzenia Ścibor ze Ściborzyc lub król węgierski Zygmunt Luksemburczyk. Budowa była zapewne motywowana zagrożeniem ze strony czeskich husytów. W tekstach zamek pojawia się dopiero w 1457 roku. Zamek przechodził z rąk do rąk. Jego właścicielami było wielu węgierskich magnatów. Odegrał ważną rolę w XVIII wieku w czasie powstania Franciszka II Rakoczego przeciwko cesarzowi habsburskiemu. Powstańcy oblegali zamek, w którym znajdowali się cesarscy żołnierze. W końcu obrońcy skapitulowali. Od 1705 do 1707 roku zamek pełnił rolę posterunku obserwacyjnego powstańców. W drugiej połowie XVIII wieku zamek przejął ród Pálffy, który odegrał kluczową rolę w jego późniejszej odbudowie. Jednak wówczas zamek był coraz bardziej zaniedbywany i niszczał. Spłonął w czasie wojen napoleońskich. Od tego czasu przez około 200 lat była to malownicza ruina. Odbudowa zamku z Smolenicach Wszystko zaczęło się od marzenia węgierskiego arystokraty. Józef Pálffy, który był amatorem romantycznych zamków znad Loary, zlecił na ich wzór w 1887 roku odbudowę zamku w Smolenicach. Ostatecznie jednak nowy budynek najbardziej przypomina austriacki zamek Kreuzenstein, który powstał mniej więcej w tym samym czasie. Nowy zamek powstał według projektu architekta Józefa Huberta, znanego najbardziej z kilkudziesięciu realizacji gmachów Banku Austro-Węgierskiego na terenie całej monarchii. Zamek w Smolenicach wykonano w stylu neogotyckim. Prace były kilkukrotnie przerywane, w czasie I i II wojny światowej. Pod koniec II wojny najbardziej ucierpiała główna wieża zamkowa. Jej jaśniejsze elementy to późniejsze naprawy. Niemcy ustawili tam gniazdo z karabinem maszynowym. Po II wojnie twierdza zmieniła właściciela. Władze komunistyczne odebrały plac budowy rodowi Pálffy. Powrócono do dalszej odbudowy. Zamek trafił w ręce Słowackiej Akademii Nauk, która zarządza nim do naszych czasów. Główne prace zakończyły się co prawda w 1953 roku, ale wykończenie wnętrz trwało aż do lat 70. Zamek niczym drapacze chmur W czasie budowy zamku stosowano nowoczesne technologie. Na przykład wieżę wykonano z żelazobetonu. Stalowe pręty można dostrzec na szczycie nadszarpniętej zębem czasu wieży. Do jej wzniesienia wykorzystano podobne techniki, które były stosowane przy budowie pierwszych nowojorskich drapaczy chmur. Do budowy ściągnięto budowniczych z Włoch. Część z nich na stałe osiadłe w okolicy. Obecny zamek tylko częściowo w swoim planie przypomina średniowieczną twierdzę, która również była przebudowywana kilkukrotnie. Składał się zapewne z górnej części oraz otaczającego go z trzech stron podzamcza. Podzamcze chronione było murem wzmocnionym kilkoma narożnymi, półokrągłymi bastejami. Współczesny mur wraz z czterema basztami odbudowano zapewne w miejscu tego sprzed kilkuset lat, ale na powierzchni nie zachowały się jego dawne relikty. Również używana dziś główna brama znajduje się zapewne w miejscu tej z epoki średniowiecza. Niektóre budowle przylegające do murów od wewnątrz mają kilkaset lat, ale były w dużej mierze zrekonstruowane. Główne budynki są jednak inwencją twórczą nowożytnego architekta. Legenda o zamku w Smolenicach Najciekawsza „legenda” zamku jest, podobnie jak sam zamek, bardzo współczesna. Była późna wiosna 1961 roku. Nagle na terenie przylegającym do zamku wydarzył się cud. Wiodąca do bram zamku szutrowa droga pamiętająca czasy średniowiecza nagle została pokryta asfaltem. Miało stać się to w jeden dzień. Co było tego przyczyną? Sam I sekretarz Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego, Nikita Chruszczow. W czerwcu 1961 roku był uczestnikiem szczytu w Wiedniu, na którym dyskutował z prezydentem USA, Johnem F. Kennedym. Jako kwaterę wybrał zamek w Smolenicach. Jednak dojazd do niej był dość niewygodny. Tuż przed wyjazdem wylano więc asfalt. Nie trwało to jednak jeden dzień, jak głosi legenda, ale cztery doby. Z dogodnego dojazdu korzystali kolejni politycy, którzy nocowali w twierdzy. Wśród nich byli prezydent Słowacji Michal Kováč i Czech – Václav Havel oraz premierzy V4. Niestety, zamek w Smolenicach nie ma legendy o smoku. Jednak w promieniu dwóch kilometrów od warowni znajduje się bardzo ciekawa jaskinia Driny. Wejście do niej jest co prawda bardzo wąskie (smok musiałby być bardzo wychudzony), jednak kryje w sobie 450–metrową trasę. Jest to jedyna udostępniona dla turystów jaskinia w zachodniej Słowacji. Wrażenie robią stalagmity, stalaktyty i niewielkie jeziorka, wypełnione wodą przesiąkającą z powierzchni. Zamek w Smolenicach dziś Bardzo długo zamek był nieosiągalny dla turystów i osób z zewnątrz. Przez dziesiątki lat było to centrum konferencyjne Słowackiej Akademii Nauk. W ostatnim czasie naukowcy otworzyli się na świat. Można nawet przespać się w murach zamku. Dostępne są ekskluzywne apartamenty i pokoje o niższym standardzie. Można też wynająć wnętrza i wyprawić wesele niczym z bajki. Mimo że w środku zamku nie ma zabytków, to sama architektura i współczesny wystrój nawiązujący do romantyzmu, stwarzają przyjemną, przytulną atmosferę. Dla śmiałków możliwe są sesje ajurwedyjskiej jogi, które odbywają się na wieży zamkowej. Integralną częścią zamku jest wielki park w styku angielskim. To popularne miejsce wycieczek rodzin z dziećmi w czasie weekendów oraz amatorów jazdy na górskich rowerach. Pora zejść z wieży. W okolicy zamku jest nadal sporo do zobaczenia. Na przykład relikty grodziska obronnego Molpir sprzed 2,6 tysięcy lat. To prawdziwa gratka dla fanów archeologii. W wiosce Smolenice znajduje się wytwórnia miodów pitnych. Można ich skosztować na miejscu. Region słynie z ich produkcji. Źródła: MedievalHeritage.eu, Teraz.sk, Hrady-zamky.sk, Smolenice.com, Ssj.sk, Centrum konferencyjne Smolenicky Zamok. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Bratysława – atrakcje i zabytki. Z czego słynie stolica Słowacji?
Położona nad Dunajem Bratysława z roku na rok przyciąga coraz więcej turystów z całego świata. Mimo że skrywa się w cieniu Wiednia, Budapesztu i Pragi, ma naprawdę wiele do zaoferowania. Sprawdź, z czego słynie stolica Słowacji i jakie atrakcje czekają na miejscu.
W tym artykule: Najważniejsze informacje o Bratysławie Historia Bratysławy Pogoda w Bratysławie Kiedy jechać do Bratysławy? Jak dojechać z Polski do Bratysławy? Atrakcje Bratysławy Co warto zobaczyć w Bratysławie? Ciekawostki o Bratysławie Bratysława, choć skrywa ponad dwa tysiące lat historii, to jedna z najmłodszych stolic na świecie. Mimo że najczęściej odwiedzana jest przy okazji podróży do Wiednia, Pragi czy Budapesztu, potrafi oczarować swoją kameralnością. Oto nasz redakcyjny przewodnik po największym mieście Słowacji pod względem powierzchni i liczby mieszkańców. Najważniejsze informacje o Bratysławie Słowacja to jedno z siedmiu państw graniczących z Polską. Wartym rozpatrzenia kierunkiem podróży jest jej stolica, Bratysława. Kryje ona wiele tajemnic oraz atrakcji. Ponadto wycieczka tutaj nie kosztuje fortuny. Co warto wiedzieć o Bratysławie? Miasto stołeczne ma nietypowe położenie. Znajduje się na południowo-zachodnim krańcu kraju i jest jedyną stolicą na świecie, która graniczy z dwoma państwami – Węgrami i Austrią. Tylko 60 km dzieli ją od Wiednia i 195 km od Budapesztu. Stolica naszych sąsiadów rozciąga się po obydwu brzegach Dunaju, a jej powierzchnia wynosi 368 km kw. Na terenie miasta ma ujście rzeka Morawa oraz zaczyna się pasmo Karpat (dokładnie Małe Karpaty). Skrajne obszary Bratysławy obejmują Nizinę Zahorską i Naddunajską. Najwyższym punktem miasta jest wzgórze Devínska Kobyla o wysokości 514 metrów n.p.m. Natomiast najniższy punkt znajduje się na powierzchni rzeki Dunaj – 126 metrów nad poziomem morza. Oto 10 miejsc, w których (praktycznie) nie spotkasz Polaków Gdzie jechać na urlop, by uniknąć towarzystwa rodaków? Do tych miejsc Polacy podróżują najrzadziej. Według danych z 2023 roku, mieszka tutaj ponad 440 tysięcy osób, czyli 9% całej populacji Słowacji. Bratysława jest tym samym najgęściej zaludnionym miastem w kraju. Terytorium miasta dzieli się na pięć powiatów miejskich (mestské okresy), 17 dzielnic oraz 20 okręgów. Miastami partnerskimi Bratysławy są m.in. Wiedeń, Praga, Kraków, Ostrawa, Lublana, Dublin oraz Rotterdam. Historia Bratysławy Historia Bratysławy – mimo że leży blisko Polski – nie jest powszechnie znana. Jak się okazuje, stolica naszych południowych sąsiadów ma długą i bogatą przeszłość, która mocno wpłynęła na jej obecne dzieje. Poniżej prezentujemy historyczne ciekawostki o Bratysławie. Pierwsze znane zasiedlenie terenów miasta sięga czasów epoki neolitu. Jednym z najstarszych osiedlonych na tych terenach plemion byli Celtowie. Między 125 a 50 rokiem p.n.e. stworzyli pod wzgórzem zamkowym siedlisko – oppidum bratysławskie. Było ono ważnym ośrodkiem celtyckiej kultury nad Dunajem. Bratysława stała się pierwszy raz miastem. Jej tradycja miejska liczy ponad 2 tysiące lat i należy do najstarszych w Europie. Między I a IV wiekiem Dunaj był granicą Imperium Rzymskiego. Po jego północnej stronie ziemie należały do plemion germańskich, a po południowej – do Rzymian. W Kronice Salzburskiej istnieje pierwsza pisemna wzmianka na temat miasta, a dokładnie o Brezalauspurch – osadzie, która powstała na tych terenach w 907 roku. Słowianie osiedlili się tutaj dopiero w okolicach VI wieku, podczas wędrówek ludów. Bratysława rozwijała się jako ośrodek handlowy. Od X wieku znalazła się w granicach państwa węgierskiego. Zamek wzniesiony na wzgórzu stał się jedną z najlepszych fortyfikacji kraju i był siedzibą częstych wizyt królów. Prawa miejskie Bratysława uzyskała w 1291 roku. Została uznana za miasto królewskie. W roku 1536 następuje przełom. Bratysława, ówczesny Preszburg, zostaje stolicą Królestwa Węgierskiego, co ma ogromny wpływ na rozwój miasta i bogacące się społeczeństwo. Zaczyna się najbardziej znaczący okres w historii stolicy, która cieszyła się królewskim protektoratem. Okres rządów Marii Teresy (1740–1780) okazał się czasem największego rozkwitu miasta. Zakochana w Bratysławie królowa podjęła decyzję o przebudowie zamku, który dzisiaj jest największą atrakcją stolicy. Miał miejsce również trwały wzrost gospodarczy i społeczny. Stolica Węgier wróciła do Budapesztu w 1783 roku. Od tego czasu miasto traciło na znaczeniu. Na początku XIX wieku było oblegane przez wojska napoleońskie. W 1811 roku zamek ucierpiał w wyniku straszliwego pożaru. Podejmowano też próby wywalczenia autonomii od państwa węgierskiego, niestety, z marnym rezultatem, przez co ucierpiała kultura słowacka. Katedra Świętego Marcina gościła 19 ceremonii koronacyjnych węgierskich monarchów do 1830 roku. Symbolem tych uroczystości jest korona Świętego Stefana, umieszczona na 85-metrowej wieży budynku. Do 1918 roku Bratysława wciąż należała do Austro-Węgier. Następnie znalazła się w granicach Czechosłowacji, by po II wojnie światowej stać się siedzibą Słowackiej Rady Narodowej. Rozpad Czechosłowacji w 1993 roku powoduje, że Bratysława staje się stolicą niepodległej Słowacji. Miasto stale się rozwija. Służy jako ośrodek władz centralnych i parlamentarnych. Pogoda w Bratysławie Pogoda w Bratysławie potrafi być zaskakująca. Na przestrzeni lat klimat uległ lekkiej zmianie. Typowo zimowe dni potrafią przeplatać się z cieplejszymi, dlatego ciężko zaobserwować wyraźny koniec lata albo początek zimy. Bratysława leży w strefie umiarkowanej klimatu kontynentalnego. Odznacza się on dużą częstotliwością wiatrów. W ciągu roku występują częste opady deszczu, a roczna ilość opadów wynosi około 650 mm. Jak podają tamtejszej meteorologiczne, w Bratysławie przez ponad 140 dni pada deszcz. Zaskoczyć może fakt, że mniej deszczowym miastem jest Londyn. Średnia roczna temperatura oscyluje w okolicach 11 st. C. Zaobserwować możemy duże różnice w stopniach Celsjusza między latem a zimą. Do najcieplejszych miesięcy zaliczamy standardowo czerwiec, lipiec i sierpień. Wtedy możemy spodziewać się średnio ponad 21 st. C. Najchłodniej jest w okresie od grudnia do lutego. Średnia temperatura wynosi minus 1 st. C. Zima charakteryzuje się ponadto ogromną wilgotnością na poziomie 82%. Kiedy jechać do Bratysławy? Najlepszy czas na wizytę w stolicy Słowacji to wakacje. Od maja do września jest tutaj najcieplej. Upały nie będą nam tutaj doskwierać ze względu na panujący klimat. Przed zaplanowaniem podróży warto pamiętać, że lipiec jest najbardziej deszczowym miesiącem w roku. Cała Słowacja jest jednak atrakcyjnym kierunkiem przez cały rok. Pasma górskie ściągają fanów białego szaleństwa w okresie zimowym. Jaskinie na Słowacji – gdzie warto pojechać? Które robią największe wrażenie? Jaskinie na Słowacji cieszą się ogromną popularnością wśród turystów, prawie tak dużą, jak tatrzańskie szczyty. Które z nich warto zobaczyć? Poniżej wymieniamy najpiękniejsze słowa... Jak dojechać z Polski do Bratysławy? Z Polski do Bratysławy możemy dostać się wiele sposobów. Bardzo bliska odległość zachęca turystów znad Wisły do podróży samochodem. Atutem jest wygoda i dobry stan słowackich dróg. Z Krakowa dojedziemy tutaj w pięć godzin, a z Katowic w niecałe cztery. Przed wyjazdem należy przygotować się, że wiele tras jest płatnych, a oznakowania drogowe mogą się różnić od polskich. Dla osób niezmotoryzowanych polecamy skorzystać z usług PKP. Polskie Koleje Państwowe zapewniają bezpośrednie połączenia. Do Bratysławy dojedziemy z Warszawy, Sosnowca, Zabrza, Katowic oraz Krakowa. Pociąg wyjeżdżający po godzinie ósmej ze stolicy Polski, dowiezie nas w niewiele ponad osiem godzin do Bratysławy. Z Krakowa podróż trwa o dwie godziny mniej. Trasa Warszawa-Bratysława jest również obsługiwana przez Flixbus. Podróż autokarem wynosi około 12 godzin. Jest to zdecydowanie najmniej komfortowa podróż ze względu na poświęcony czas. Przewoźnik autokarowy w swojej ofercie posiada dwa bezpośrednie połączenia codziennie przez cały tydzień. Dosiąść się można w Krakowie, Kielcach, Bielsko-Białej oraz w Żywcu. Atrakcje Bratysławy Zamek Bratysławski – Bratislavský hrad Most SNP i UFO Tower Katedra Św. Marcina Brama Michalska Hlavne namestie Zamek Devin Čumil Co warto zobaczyć w Bratysławie? Atrakcje Bratysławy to świetnie zachowane śródmieście, monumentalny zamek, gotycki ratusz i liczne obiekty sakralne. Każdy znajdzie coś dla siebie podczas wizyty w stolicy Słowacji. Co warto zobaczyć odwiedzając urokliwą Bratysławę? Zamek Bratysławski – Bratislavský hrad Bratislavský hrad to najważniejsza atrakcja Bratysławy. Wzniesiony został na 85-metrowym wzgórzu w centrum miasta, nad brzegiem Dunaju. Jego korzenie sięgają aż X wieku. Przez lata pełnił różne funkcje, w XV wieku został punktem obronnym. Niestety, jest to rekonstrukcja budynku – pierwowzór został strawiony przez pożar, wzniecony przez austriackich żołnierzy w XIX wieku. Decyzję o jego odbudowie podjęto dopiero w 1953 roku. Jego sylwetka z czterema wieżami często kojarzy się z przewróconym stołem. W zamku, niestety, nie znajdziemy pięknych zamkowych komnat. Jego wnętrze mieści ekspozycję Słowackiego Muzeum Narodowego i pomieszczenia reprezentacyjne Rady Narodowej Republiki Słowackiej. Teren wokół zamku zagospodarowano w formie parku na wzór cesarskiego Schönbrunnu. Idealne miejsce na spacer wśród stylizowanych na antyczne posągów, z którego można podziwiać panoramę drugiej strony rzeki i kolejną atrakcję Bratysławy. Most SNP i UFO Tower Budowa mostu, jak i sam obiekt wzbudziła wiele kontrowersji. Aby połączyć Stare miasto z dzielnicą Pertžalkę – sypialnią Bratysławy – zniszczono zabytkową żydowską dzielnicę wraz z synagogą. Uznano to za akt barbarzyństwa. Wizytówka komunistycznej myśli technologicznej została ukończona w 1972 roku. Okrzyknięto ją konstrukcją na miarę XX wieku. Na szczycie 85-metrowego mostu znajdziemy restaurację UFO. Kosmiczna winda zawiezie nas na sam szczyt, z którego będziemy mogli podziwiać roztaczający się widok na Bratysławę, Austrię i Małe Karpaty. Dodatkowo będziemy mogli skosztować miksu kuchni śródziemnomorskiej z azjatycką. Katedra Św. Marcina Bratysława bardzo lubi się z liczbą 85. Jest to kolejny obiekt, którego wysokość liczy 85 metrów. Historia tego miejsca sięga XIV wieku. Przestronne wnętrza zostały urządzone w stylu neogotyckim i wypełnione są kolorami węgierskiej monarchii. Tutaj koronowano 19 władców tego imperium. Na wierzchołku zamiast krzyża wieży znajduje się model korony św. Stefana – pierwszego króla Węgier. Spoczywa na złotej poduszce, waży 300 kg i ma metr średnicy. Brama Michalska Jedna z czterech bram, dzięki której w średniowieczu można było dostać się do miasta. Powstała w 1300 roku i przetrwała do dzisiaj. Brama Michalska służy jako wejście do Starego Miasta, a jej nieodłącznym symbolem jest wieża z dachem w kształcie cebuli. Warto wspiąć się na samą górę i skorzystać z tarasu widokowego. Nasze oczy będą mogły nacieszyć się piękną panoramą Starego Miasta. Hlavne namestie Rynek główny – najbardziej urokliwy plac, pełen kawiarni, piwiarni oraz restauracji. Odbywają się w tym miejscu największe imprezy kulturalne stolicy. Każdy budynek przyciąga wzrok i fascynuje swoją architekturą. Szczególną uwagę zwraca ratusz – pełen śladów przeróbek oraz architektonicznych stylów. Dodatkową atrakcją jest fontanna Maksymiliana. Zamek Devin Dla miłośników zamkowych klimatów polecamy wycieczkę statkiem 10 kilometrów na zachód od Bratysławy. W miejscu, gdzie Morawa spotyka się z Dunajem znajduje się 212-metrowy klif. Na jego szczycie, dominując nad całą okolicą, znajduje się zamek Devin, a dokładniej jego ruina. Pierwsze wzmianki o nim pochodzą z 864 roku. Został wysadzony przez oddziały napoleońskie w 1809 roku. W środku znajdują się ekspozycje muzealne dostępne dla turystów. Čumil Znany powszechnie jako najsłynniejszy podglądacz, który stał się jedną z największych atrakcji Bratysławy. Čumil to mosiężny posąg człowieka wynurzającego się z kanału. Krążą legendy, że dotknięcie jego hełmu przynosi szczęście i szybki powrót do Bratysławy. Podglądacza znajdziecie na rogu ulic Pańskiej oraz Lauryńskiej. Zbędne jest wyjaśnianie, co można podziwiać z poziomu ulicy. Podczas podróży do Bratysławy warto zobaczyć także: Kościół św. Elżbiety, znany jako Niebieski Kościół Slavin Pałac Prymasowski Pałac Prezydencki Ciekawostki o Bratysławie W pierwszy weekend września w ramach atrakcji można zobaczyć inscenizacje koronacji królów węgierskich. Odbywa się to dopiero od niecałej dekady. Bratysława posiada wyjątkowe położenie geograficzne. Stolica Słowacji jako jedyna na świecie graniczy z dwoma państwami – Węgrami i Austrią. Nazwa „Bratysława” została urzędowo przyjęto dopiero w 1919 roku. Na przestrzeni kilkuset lat zmieniała się ona. Miasto stołeczne ma również swoje przydomki Little Big City, Beauty on the Danube i najmniej sympatyczne The Suburb of Vienna (przedmieścia Wiednia). W 1762 wystąpił tutaj sześcioletni Mozart. Bratysława aż trzykrotnie gościła mistrzostwa świata w hokeju (1959, 1992 i 2011 r.). Stolica Słowacji przez wiele lat słynęła z wielojęzyczności. Można było płynnie żonglować między słowackim, niemieckim i węgierskim. The Flag Ship to restauracja, która wcześniej pełniła funkcje pięknego i ozdobnego teatru. Jest jedną z największych na świecie i może pomieścić ponad 1000 osób. W stolicy Słowacji zaczyna się Małokarpacki Szlak Winny. Dzięki temu można skosztować wielu wyśmienitych, lokalnych win. Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.