National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-19T10:58:18.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Awaria Cloudflare wstrząsnęła internetem. Ale największe zagrożenie dla globalnej sieci to burza magnetyczna
items: Takiego zdjęcia nie zrobił jeszcze nikt. Astrofotograf zadziwił świat „Upadkiem Ikara”
items: Zorze polarne w Polsce wkrótce się skończą – czy to ostatnia szansa na słoneczny spektakl?
items: Gdzie szukać słońca zimą? Brytyjczycy wybrali TOP 7 najlepszych destynacji
items: Witamina D – nadmiar gorszy niż niedobór?
items: Fala upałów nie musi być koszmarem. Naukowcy mają prosty sposób na ochłodę
items: Jaka była najwyższa temperatura w Polsce? Rekord padł 104 lata temu
items: Tego jeszcze nie widziałeś: jak Słońce rodzi tornado – wideo, które wbija w fotel!
items: Podwójna sonda Proba-3 wykonała pierwsze w historii sztuczne zaćmienie Słońca. Zdjęcia oszałamiają
items: Solar Orbiter wykonał pierwsze zdjęcia biegunów Słońca. Przy europejskiej sondzie pracują Polacy
items: Strumienie plazmy i specyficzne „krople deszczu”. To widać na zdjęciu zewnętrznej atmosfery Słońca
items: Dla tego zjawiska warto zaplanować podróż do Nowego Jorku. Zdarza się tylko dwa razy w roku
items: W kosmosie przetestowano najdłuższy koronograf świata. Będzie wywoływał zaćmienia Słońca
items: Słońce wyemitowało niesamowite struktury. Naukowcy dopatrzyli się w nich „UFO” i „cyklonu”
items: Już jutro zaćmienie Słońca widoczne z obszaru Polski! Jak je obserwować?
items: 14 mln lat temu na Ziemi panowała wieczna mgła. Układ Słoneczny przepływał przez chmurę pyłów i gazów
items: Superziemia, na której może istnieć życie. Ta planeta znajduje się tylko 20 lat świetlnych od nas
items: Gdy słońce zniknęło, zaczęli składać w ofierze niezwykłe artefakty. To unikatowe znaleziska
items: W Wigilię czeka nas rekordowy przelot sondy Parker Solar Probe przy Słońcu. To będą kosmiczne święta!
items: Plamy słoneczne większe od Słońca? Tak, na „najbardziej plamistej gwieździe na niebie”
items: Czy starożytni Egipcjanie świętowali przesilenie zimowe? Odkryty niedawno grobowiec wskazuje, że było dla nich ważne
items: Mordercza eksplozja. Raz na sto lat gwiazdy takie jak Słońce emitują rozbłysk o energii biliona bomb wodorowych
items: Co to jest maksimum słoneczne i jak wpływa na życie na Ziemi? – wyjaśniamy w podcaście
items: Jesteśmy w okresie maksimum słonecznego – ogłosili heliofizycy. Ale co to tak naprawdę oznacza?
items: Zagadka Gwiazdy Barnarda wyjaśniona. Wokół niej krąży planeta. Czy jest podobna do Ziemi?

Awaria Cloudflare wstrząsnęła internetem. Ale największe zagrożenie dla globalnej sieci to burza magnetyczna
type: item
date: 2025-11-19T10:58:21.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: internet
subject: komputery
subject: słońce
subject: Technologia
description: Awaria Cloudflare trwała krótko, ale wywołała spore zamieszanie. Eksperci ostrzegają jednak, że prawdziwe zagrożenie dla globalnego internetu wiąże się z ekstremalną aktywnością Słońca. Burza magnetyczna może poważnie zagrozić systemom komunikacyjnym na Ziemi.
encoded: Spis treści: Jak groźna może być burza magnetyczna? Jak często pojawiają się burze słoneczne? Dlaczego burza magnetyczna zagraża internetowi? Burza magnetyczna: czy da się ją przewidzieć? Aktywność Słońca zmienia się cyklicznie. Od stycznia 2025 r., nasza gwiazda znajduje się w szczycie aktywności, czyli w tak zwanym maksimum. Na jej powierzchni pojawia się najwięcej plam: ciemnych obszarów o znacznie niższej temperaturze niż temperatura otoczenia. Ich charakterystyczną cechą jest silne pole magnetyczne. Plamy mogą też się przesuwać i powiększać. Gdy ich średnica przekracza 150 tys. km, da się je dostrzec z Ziemi bez użycia teleskopu. Z maksimum słonecznym wiążą się również rozbłyski słoneczne i koronalne wyrzuty masy. Szczególnie groźne jest to drugie zjawisko. Koronalne wyrzuty masy to chmury plazmy – zjonizowanych wysokoenergetycznych cząstek – które odrywają się od Słońca i lecą w przestrzeń kosmiczną. Jeśli docierają do Ziemi, powodują gwałtowną zmianę pola magnetycznego Ziemi. To właśnie jest burza magnetyczna, niebezpieczna dla naszej infrastruktury energetycznej i komunikacyjnej. Jak groźna może być burza magnetyczna? Naukowcy od dawna ostrzegają o takiej ewentualności i apelują o podjęcie przygotowań. Już w 2008 roku Amerykańska Akademia Nauk przygotowała analizę, z której wynika, że potężna burza słoneczna mogłaby pozbawić prądu ogromne rzesze ludzi na całym świecie. Cztery lata temu, na konferencji skupiającej specjalistów z dziedziny cyfrowej komunikacji „SIGCOMM 2021”, przedstawiono badania opisujące skutki ekstremalnej pogody słonecznej. Ich autorką jest Sangeetha Abdu Jyothi, adiunktka na Uniwersytecie Kalifornijskim w Irvine. Naukowczyni przygotowała opracowanie zatytułowane „Superburze słoneczne: Planowanie na wypadek internetowej apokalipsy”. Zdaniem Abdu Jyothi potężna burza magnetyczna mogłaby doprowadzić dosłownie do „internetowej apokalipsy”. Spowodowałaby, że miliony ludzi oraz instytucji na całym świecie zostałyby pozbawione dostępu do intern…

Burza-magnetyczna-moze-unicestwic-Internet-262b70a.jpg
width: 5500
height: 4123

Takiego zdjęcia nie zrobił jeszcze nikt. Astrofotograf zadziwił świat „Upadkiem Ikara”
type: item
date: 2025-11-19T10:04:33.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Fotografia
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: fotografia
subject: słońce
description: To ujęcie wymagało tygodni drobiazgowych przygotowań i sześciu podejść podczas lotu motolotnią. Ale opłaciło się – fotograf z Arizony zrobił jedno z najlepszych zdjęć Słońca w historii.
encoded: Astrofotograf Andrew McCarthy uchwycił niezwykłe zdjęcie, na którym spadający skoczek spadochronowy wydaje się „przelatywać” tuż przed powierzchnią Słońca. Fotografia, nazwana „The Fall of Icarus” (Upadek Ikara), powstała 8 listopada 2025 roku w Arizonie i wymagała wielotygodniowych przygotowań. Pomysł na zdjęcie, jakiego nie było McCarthy to uznany astrofotograf, specjalizujący się w ujęciach słonecznych tranzytów – czyli ciał niebieskich lub statków powietrznych przelatujących przed tarczą Słońca. Tym razem jednak postanowił sfotografować w ten sposób człowieka. Do pomocy zaprosił Gabriela C. Browna, skoczka spadochronowego i youtubera, prowadzącego kanał BlackGryph0n. Wpadł na pomysł zsynchronizowania skoku ze spadochronu z ustawieniem Słońca w kadrze. Brown miał wyskoczyć z motolotni, a McCarthy czekał na ziemi z teleskopem skierowanym w odpowiednie miejsce. Skok miał się odbyć na wysokości mniej więcej 1000 m n.p.m., podczas gdy teleskop znajdował się prawie 2,5 kilometra dalej. Zegarmistrzowska precyzja i 6 przelotów motolotnią Choć cały projekt był bardzo precyzyjnie zaplanowany, w praktyce okazał trudniejszy, niż przewidywano. Największym problemem było precyzyjne śledzenie motolotni. Aby prawidłowo ustawić maszynę na tle tarczy słonecznej, trzeba było aż sześciu podejść. Problem w tym, że sam skok mógł odbyć się tylko raz, z uwagi na konieczność bezpiecznego przepakowania spadochronu, co zajęłoby dużo czasu. Gdy wreszcie udało się uchwycić właściwy moment, McCarthy obserwował skok na monitorze komputera z ogromną ekscytacją. Gabriel Brown opublikował nagranie zza kulis, dokumentujące powstawanie niesamowitego zdjęcia. McCarthy podkreśla, że to zdjęcie jest jednym z pięciu najlepszych w jego karierze, a poza tym prawdopodobnie pierwszym takim ujęciem w historii. Inne słynne zdjęcia Andrew McCarthy’ego W ostatnich miesiącach astrofotograf zdobył rozgłos dzięki innym spektakularnym zdjęciom słonecznych tranzytów: Międzynarodowej Stacji Kosmicznej i rakiety Spa…

upadek-ikara-06dc3df.jpg
width: 1600
height: 900

Zorze polarne w Polsce wkrótce się skończą – czy to ostatnia szansa na słoneczny spektakl?
type: item
date: 2025-11-14T07:04:58.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: biegun północny
subject: polska
subject: słońce
subject: zorza polarna
description: Zjawisko, które w ostatnich latach stosunkowo często cieszyło polskich obserwatorów nieba – a przynajmniej tych bardziej uważnych i mających szczęście z pogodą – już niedługo z powrotem stanie się rzadkością. Zorze polarne, obecnie w szczycie swojej aktywności, z powrotem staną się cudem zarezerwowanym dla koła podbiegunowego. Czemu świetlny spektakl wraca na deski macierzystego teatru dalekiej Skandynawii?
encoded: Ostatnie miesiące powoli przyzwyczaiły nas do występowania efektownych zórz polarnych na terenie całego naszego kraju. To efekt zwiększonej aktywności słonecznej, która wpływa na częstotliwość i intensywność tego zjawiska. Zbliżający się koniec 11-letniego cyklu sprawia jednak, że okazje do obserwowania zorzy w Polsce będą coraz rzadsze. Chociaż wkrótce czeka nas zdjęcie spektaklu z afisza, to są też dobre informacje: w końcu zostanie on wznowiony. Jak powstają zorze polarne? Zorza polarna – czyli aurora borealis – to naturalne zjawisko świetlne powstające w wyniku oddziaływania wiatru słonecznego z magnetosferą Ziemi. Brzmi to bardzo poważnie, ale prawda jest dosyć prosta: naładowane cząstki emitowane przez Słońce (głównie elektrony i protony) docierają do naszej planety i zderzają się z cząsteczkami chroniącej nas przed nimi atmosfery, najczęściej na dużych szerokościach geograficznych. Efektem są barwne smugi i wstęgi światła na niebie, często przybierające odcienie zieleni, fioletu, różu lub czerwieni. Cykl słoneczny wpływa na widoczność zórz To, że w ostatnich latach zorze polarne są widoczne coraz dalej od biegunów, w tym w Polsce, jest bezpośrednio związane z okresem wzmożonej aktywności słonecznej. Podczas maksimum słonecznego, czyli najbardziej burzliwej fazy 11-letniego cyklu aktywności Słońca, liczba rozbłysków i koronalnych wyrzutów masy gwałtownie rośnie. To właśnie te zjawiska wysyłają w stronę Ziemi potężne dawki naładowanych cząstek, które mogą wedrzeć się głębiej w magnetosferę naszej planety i nie zostać od razu skierowanymi na bieguny. W ten sposób docierają aż do Europy Środkowej czy południowych regionów Stanów Zjednoczonych. Każdy 11-letni cykl słoneczny składa się z fazy wzrostu, maksimum i spadku aktywności. Według analiz NASA i NOAA maksimum przypadło na lata 2024–2025: właśnie w takich momentach zorze pojawiają się na niższych szerokościach geograficznych. Zorza obserwowana 12 listopada na terenie Polski powstała właśnie w wyniku silnej bur…

GettyImages-2179560334-3cef478.jpg
width: 4032
height: 3024

Gdzie szukać słońca zimą? Brytyjczycy wybrali TOP 7 najlepszych destynacji
type: item
date: 2025-10-27T10:45:18.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: city break
subject: plaże
subject: pomysł na wakacje
subject: słońce
subject: wakacje
subject: wakacje na teneryfie
subject: zima
description: Aura za oknem nie zachęca, więc coraz więcej Polaków szuka sposobu, by zaznać zimą nieco słońca. Szukając inspiracji warto skorzystać z doświadczenia naszych lewojezdnych przyjaciół, którzy – sami nie mając na Wyspach zbyt wiele słonecznych dni – wybrali 7 najlepszych destynacji na ucieczkę od chłodu i mroku. Poznaj miejsca na wakacje zimą, gdzie w styczniu i lutym czeka ciepło, rajskie plaże i mnóstwo słońca.
encoded: Zima w Polsce i w Wielkiej Brytanii zachęca do planowania wyjazdów poszukujących ciepła i słońca. Tęsknota za niebieskim niebem i taką temperaturą, która nie skłania do picia ciepłej herbaty i leżenia pod kocem sprawia, że coraz więcej osób decyduje się na wyjazd zimą, zaraz po Świętach Bożego Narodzenia, albo w styczniu czy lutym: w okresie ferii. Brytyjczycy wskazali 7 miejsc, które łączą łatwą dostępność, przyjemny klimat i atrakcje wyrywające z zimowego marazmu. Zobacz, które kierunki najlepiej według nich sprawdzają się zimą. 1. Marrakesz – egzotyczna kultura w sercu Maroka Perła zachodniej Afryki i stolica Maroka położona u podnóża Atlasu Wysokiego – Marrakesz kusi styczniowymi temperaturami oscylującymi około 18°C, brakiem przejmującej wilgoci i nawet 10 godzinami dziennego światła. To idealna pogoda na zwiedzanie Medyny w Marrakeszu, czyli historycznej części miasta wpisanej na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. 12 stycznia obchodzony jest tam berberyjski Nowy Rok, więc to dobra pora, żeby wybrać się do Maroka i poczuć zupełnie inny rytm życia. 2. Sewilla i Andaluzja – hiszpańskie słońce poza sezonem Do południowej Hiszpanii zima nie ma wstępu: nawet w styczniu w Sewilli średnie temperatury w ciągu dnia wynoszą od 15 do 18°C, a większość dni jest słonecznych. Poza sezonem kuszą niższe ceny i brak tłumów, a zobaczenia warta jest przede wszystkim kolorowa parada Trzech Króli. Sewilla słynie ze swojej architektury, ale to okazja na odwiedzenie mniej znanych, ale także urokliwych miasteczek w Andaluzji, np. Rondy czy Grazalemy i spróbowania lokalnych tapas. 3. Madera – zielona wyspa pośrodku oceanu Wulkaniczna Madera kusi zachwycającymi, górskimi widokami i temperaturą w styczniu około 15°C. To idealne miejsce dla wielbicieli aktywnego wypoczynku: na portugalskiej wyspie znajduje się wiele szlaków trekkingowych, a na najwyższy szczyt – Pico Ruivo mierzący 1862 m n.p.m. – prowadzi widokowa trasa o długości 10 km. Stolica wyspy Funchal regularnie plasuje się w r…

FABRIC-KOLAZ-32-10-c9536ad.jpg
width: 2700
height: 1800

Witamina D – nadmiar gorszy niż niedobór?
type: item
date: 2025-08-30T08:46:29.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: słońce
subject: witaminy
subject: Zdrowie
description: Zainteresowanie witaminą D jest ogromne, a przez wielu uważana jest ona za tzw. „superwitaminę”, która może stanowić cudowny lek na wiele schorzeń. Badacze zastanawiają się jednak, czy jej suplementacja przynosi oczekiwane rezultaty i jakie mogą być skutki przyjmowania witaminy D w nadmiarze.
encoded: Wiele osób zmaga się z niedoborem witaminy D. Szacuje się, że nawet 40% Europejczyków, 24% Amerykanów i 37% Kanadyjczyków może mieć jej zbyt niski poziom w organizmie. Szczególnie narażone są kobiety w ciąży, dzieci, seniorzy, osoby o ciemniejszej karnacji czy spędzające mało czasu na słońcu. Rola witaminy D w organizmie Funkcje witaminy D w gospodarce wapniowej i metabolizmie kości znane są już od lat 30. XX wieku. Późniejsze badania udowodniły ponadto jej udział przy pracy układu odpornościowego, walce z chorobami autoimmunologicznymi, infekcjami, nowotworami czy chorobami przewlekłymi (np. sercowo-naczyniowymi, otyłością czy cukrzycą typu 2). Ostatnie lata pokazały także, że niedobór witaminy D zwiększał ryzyko cięższego przebiegu COVID-19. Skąd bierzemy witaminę D? Klasycznie witamina D kojarzy się ze słońcem. To prawda, człowiek może częściowo pokryć zapotrzebowanie na nią poprzez syntezę skórną z cholesterolu – wystarczy, że odpowiednio długo przebywa na słońcu. Zalecany czas ekspozycji zależy jednak od karnacji, wieku i szerokości geograficznej. Hiszpańscy naukowcy z Towarzystwa Badań nad Kośćmi i Metabolizmem Mineralnym wskazują, by osoby o jasnej cerze wystawiały twarz i ramiona na słońce przez 15 minut dziennie – stosując oczywiście krem z filtrem SPF15–30. W Polsce nie zawsze jest to takie proste. Dla pacjentów starszych zaleca się wydłużenie tego czasu do 30 minut. To jednak nie wszystko: witaminę D należy także dostarczać wraz z dietą. Jej dobrym źródłem są tłuste ryby, produkty mleczne czy napoje roślinne. Jaki jest bezpieczny poziom witaminy D? Poziom witaminy D mierzy się poprzez stężenie 25(OH)D we krwi. Przyjmuje się, że 20 ng/ml (nanogramów na mililitr) to norma ogólna. Wartości powyżej 30 ng/ml zaleca się osobom po 65. roku życia, pacjentom z chorobami kości czy w czasie przewlekłej farmakoterapii. Wartości w przedziale 12–20 ng/ml to niedostateczny poziom witaminy D, a poniżej 12 ng/ml – jej alarmujący niedobór. 100 ng/ml to tak zwana hiperwitam…

GettyImages-1137956617-10c4699.jpg
width: 6000
height: 4000

Fala upałów nie musi być koszmarem. Naukowcy mają prosty sposób na ochłodę
type: item
date: 2025-08-04T08:47:10.000Z
creator: redakcja
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: energia
subject: energia odnawialna
subject: energia słoneczna
subject: klimat
subject: lato
subject: słońce
subject: Społeczeństwo
description: Nie potrzebujesz klimatyzacji, by przetrwać falę upałów. Wystarczy wykorzystać dwa przedmioty, które masz w domu. To odkrycie może uratować niejeden letni dzień.
encoded: W tym artykule: Jak schłodzić się za darmo? Wysłać ciepło przez „atmosferyczne okno” w kosmos Sposób na upały: zrób to sam Chłodzić się można na różne sposoby, ale z praw termodynamiki wynika jedno zasadnicze ograniczenie. Ciepło może płynąć tylko w jednym kierunku – od obiektu cieplejszego do chłodnego. Jeśli chcemy ten proces zatrzymać lub odwrócić, potrzebna jest energia. Dlatego też prąd pobierają lodówki i klimatyzatory. Te ostatnie zużywają go całkiem sporo, bo bezustannie muszą walczyć z napływem ciepła do pomieszczenia. Kierując do niego strumień zimnego powietrza, nadmiar ciepła oddają na zewnątrz. Te dwie rzeczy – zużycie energii i oddawanie ciepła do otoczenia – powinny nas martwić. W miarę tego, jak letnie dni coraz częściej bywają upalne, ludzkość zużywa coraz więcej energii na chłodzenie. Dodatkowo, włączone klimatyzatory sprawiają, że w miastach jest jeszcze goręcej. Na szczęście jest na to sposób. Jak schłodzić się za darmo? Wysłać ciepło przez „atmosferyczne okno” w kosmos Ciepłe obiekty emitują część energii (zwanej cieplną) w postaci promieniowania podczerwonego. Większość tego ciepła zatrzymuje atmosfera (głównie cząsteczki pary wodnej). Przepuszcza ona jednak pewien wąski zakres tego promieniowania w kosmos. Zjawisko to nazywa się czasem „oknem atmosferycznym”. W kosmicznej przestrzeni panuje taki chłód, że jest bardzo dobrym odbiornikiem ciepła. Problem polega na tym, by szeroki zakres promieniowania podczerwonego, emitowanego na przykład przez nagrzany budynek, przetworzyć na ten wąski zakres, który ucieknie w kosmiczną przestrzeń. Gdyby materiał o takiej właściwości zastosować na ścianach i dachach budynków, w nocy mogłyby być chłodniejsze o kilkanaście stopni. W dzień długo pozostawałyby zaś chłodne. To tak zwane chłodzenie radiacyjne. Nazwa podkreśla, że chłodzenie następuje przez radiację, czyli wypromieniowywanie ciepła. Słynna teoria Hawkinga o czarnych dziurach potwierdzona Jedno z najsłynniejszych twierdzeń Stephena Hawkinga zostało wł…

sposob-na-upaly-a96bc5b.jpg
width: 6960
height: 4640

Jaka była najwyższa temperatura w Polsce? Rekord padł 104 lata temu
type: item
date: 2025-07-29T10:30:05.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: lato
subject: Lifestyle
subject: pogoda
subject: polska
subject: rekordy
subject: słońce
subject: upał
description: Latem, gdy słońce praży, a termometry często sięgają 30 stopni, wielu zastanawia się, jaka była najwyższa temperatura w Polsce. Okazuje się, że rekord padł ponad sto lat temu. Wynik wciąż robi wrażenie i pozostaje niepobity.
encoded: W tym artykule: Rekord temperatury w Polsce Najwyższa temperatura na Ziemi Czekają nas saharyjskie upały Nietypowe sposoby na upał Upały od kilku lat doskwierają nam coraz bardziej, a lato z roku na rok zaczyna przypominać temperaturami to w Afryce. Choć temperatury na Ziemi stale rosną, rekord ciepła w naszym kraju ustanowiony został nie w XXI, a w XX wieku i liczy ponad 100 lat. Zważywszy, że zmiany klimatu wciąż postępują, jego poprawienie jest już tylko kwestią czasu. Jaka była najwyższa temperatura w Polsce w historii i gdzie termometry wskazały ponad 40 stopni Celsjusza? Szczegóły do sprawdzenia poniżej. Rekord temperatury w Polsce Niepodbity do dziś rekord temperatury w Polsce zanotowano 29 lipca 1921 r. W należącym wówczas do Niemców Prószkowie koło Opola termometry wskazały 40,2 stopnie Celsjusza w cieniu. Nie był to jednak jednorazowy przypadek. Tego samego dnia we wsi Zbiersk, między Koninem a Kaliszem, zarejestrowano upał sięgający 40 stopni, a w położonym także w Wielkopolsce Pętkowie – 39,6 stopnia. Niewiele chłodniej było w stolicy województwa, Poznaniu, gdzie odczuwalna temperatura wynosiła 38,7 st. C. Jedną z najwyższych temperatur, wynoszącą 39,5 st. Celsjusza, odnotowano w 1994 r. w Słubicach w woj. lubelskim. Co ciekawe, to również tutaj, 19 czerwca 2022 r., termometry wskazały 38,3 st. C. Była to najwyższa temperatura na ziemiach polskich w XXI wieku. Najwyższa temperatura na Ziemi 17 marca 2024 r. w brazylijskim Rio de Janeiro, w położonej na zachodzie dzielnicy Guaratiba, zanotowano rekordową temperaturę odczuwalną – 62,3 stopnia Celsjusza. Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) za najwyższą oficjalnie zmierzoną temperaturę powietrza na Ziemi uznaje pomiar z lipca 1913 roku, gdy w kalifornijskiej Dolinie Śmierci termometry wskazały 56,7 st. C. Rekord marca pobity. Tak ciepło w Polsce nie było od 50 lat Rekord marcowej temperatury powietrza w Polsce po 50 latach oficjalnie pobity. Jak podaje IMGW, termometry pierwszy raz w historii przekroc…

najwyzsza-temperatura-w-Polsce-b2b0359.jpg
width: 7226
height: 4820

Tego jeszcze nie widziałeś: jak Słońce rodzi tornado – wideo, które wbija w fotel!
type: item
date: 2025-07-16T06:56:08.000Z
creator: Miguel Claro
subject: Kosmos
subject: słońce
subject: tornado
description: Słoneczne tornado to spektakularne zjawisko, które pokazuje potęgę i zmienność naszej gwiazdy. Niezwykłe wideo przybliża ten niezwykły fenomen z bliska, ale także inne optyczne cuda wywołane działaniem Słońca.
encoded: Spis treści: Jak wygląda słoneczne tornado? Tornada, zorze i halo – nieziemska kolekcja zjawisk Magia światła – zielony promień i inne fenomeny Kiedy i jak obserwować słoneczne tornado? Słońce – źródło piękna i chaosu Co pokazują zdjęcia i filmy? Choć tornada kojarzą się głównie z Ziemią, na powierzchni naszej gwiazdy również mogą powstawać zawirowania o spiralnej strukturze. Takie zjawiska nazywamy słonecznymi tornadami – to gigantyczne kolumny plazmy, które wirują z ogromną prędkością i mogą sięgać nawet setek tysięcy kilometrów wysokości. Stanowią jedno z najbardziej spektakularnych i tajemniczych zjawisk astronomicznych, a zarazem jedną z najciekawszych ciekawostek o Słońcu. Ujawniają, jak dynamiczne i nieprzewidywalne potrafi być pole magnetyczne naszej gwiazdy. Dzięki nowoczesnym teleskopom kosmicznym oraz wyjątkowej cierpliwości fotografów udało się udokumentować wiele z tych efektownych momentów. W galerii zdjęć znajdziemy nie tylko niesamowite ujęcia samych tornad słonecznych, ale także zjawisk atmosferycznych powstałych w wyniku działania promieniowania słonecznego na Ziemi. Jak wygląda słoneczne tornado? Słoneczne tornado powstaje, gdy gorąca plazma przemieszcza się wzdłuż zakrzywionych linii pola magnetycznego w atmosferze Słońca – koronie. Proces ten może tworzyć spiralne wiry przypominające ziemskie trąby powietrzne, ale o znacznie większej skali i temperaturze sięgającej milionów stopni Celsjusza. Zarejestrowane przez sondy NASA zjawiska pokazują, jak dynamicznym i nieprzewidywalnym miejscem jest powierzchnia Słońca. Wśród najpotężniejszych słonecznych tornad obserwowano takie, które osiągały prędkość 300 tys. km/godz. i trwały wiele godzin. Tornada, zorze i halo – nieziemska kolekcja zjawisk Choć słoneczne tornada są zjawiskami typowo kosmicznymi, Słońce potrafi wpływać również na to, co widzimy na niebie z powierzchni Ziemi. Światło słoneczne wchodzące w interakcję z atmosferą może tworzyć spektakularne efekty optyczne, takie jak halo, słupy świetln…

sloneczne-tornado-22439a8.png
width: 900
height: 600

Podwójna sonda Proba-3 wykonała pierwsze w historii sztuczne zaćmienie Słońca. Zdjęcia oszałamiają
type: item
date: 2025-06-18T05:56:57.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: słońce
subject: zaćmienie słońca
description: Dwa satelity lecące po wydłużonej orbicie w ultraprecyzyjnej formacji, utworzyły najdłuższy koronograf świata. Pierwsze dane naukowe z misji Proba-3 pokazują, że urządzenia działają poprawnie, przynosząc nam wyjątkowe obrazy korony słonecznej. Przypomnijmy, że Polska ma duży udział w tej misji, zarówno od strony inżynieryjnej, jak i naukowej.
encoded: Spis treści: Kosmiczny duet Ultraprecyzyjny lot autonomiczny Bardzo udany test Starannie skoordynowany taniec bliźniaczych satelitów stworzył pierwsze sztuczne zaćmienie Słońca w kosmosie, pokazując tym samym żywiołową koronę słoneczną w niezwykle szczegółowy sposób. Wyniesiona w grudniu 2024 roku sonda Proba-3 Europejskiej Agencji Kosmicznej, po trwającej kilka miesięcy kalibracji, rozpoczęła wstępną naukową fazę misji. Kosmiczny duet Całość składa się z dwóch satelitów. Jeden, zwany Occulterem, jest wyposażony w dysk z włókna węglowego i tworzywa sztucznego o szerokości 1,4 metra. Dysk ten blokuje światło słoneczne dla drugiego satelity, Coronagraphu, wyposażonego w kamerę i instrumenty naukowe. Aby wykonać zdjęcia, błąd w ustawieniu obu satelitów nie może przekraczać 1 milimetra. Satelity poruszają się po mocno eliptycznej orbicie wokół Ziemi, o wysokości od około 600 km (perygeum) do 60 530 km (apogeum). Formacja koronografu tworzona jest w najwyższym punkcie, gdzie względna prędkość między satelitami jest najmniejsza. Jest to o tyle istotne, że mniejsza prędkość ułatwia utrzymanie dokładnego ustawienia na poziomie milimetrów i łukowych sekund. – Jasny blask Słońca ukrywa bardzo gorącą i niezwykle słabo świecącą w zakresie widzialnym koronę słoneczną: źródło wiatru słonecznego i erupcji słonecznych. Jedynym sposobem, aby w drobnych szczegółach zobaczyć ten kluczowy element Układu Słonecznego, są całkowite zaćmienia Słońca. Misja Proba-3 jest zaprojektowana tak, aby w sposób sztuczny odtwarzać to zjawisko. Misja składa się z dwóch statków kosmicznych: 1,4-metrowego przesłaniającego dysku i oddalonego od niego o 144 metry teleskopu patrzącego na Słońce. Pozwala to na długie, sześciogodzinne utrzymywanie sztucznego zaćmienia Słońca dla obiektu, na którym umieszczony jest teleskop. – mówi dr Marek Stęślicki z Zakładu Fizyki Słońca CBK PAN we Wrocławiu. Dr Stęślicki należy do ścisłego grona naukowego misji. Ultraprecyzyjny lot autonomiczny Zaprezentowane właśnie zdję…

Proba-31-04cf4f0.jpg
width: 3500
height: 2475

Solar Orbiter wykonał pierwsze zdjęcia biegunów Słońca. Przy europejskiej sondzie pracują Polacy
type: item
date: 2025-06-11T12:57:44.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: obserwacje
subject: słońce
subject: sonda
description: – To początek nowej ery heliofizyki – powiedziała o pierwszych zdjęciach biegunów słonecznych prof. Carole Mundell. Solar Orbiter, wystrzelona w 2020 roku sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej, właśnie wykonała swoje podstawowe badanie, do którego została zaprojektowana. A to wciąż nie koniec jej odkryć.
encoded: Spis treści: Południowy biegun Słońca Terra incognita Kolejne odkrycia przed nami – Dzisiaj prezentujemy pierwsze w historii ludzkości widoki bieguna słonecznego – mówi prof. Carole Mundell, dyrektor naukowa Europejskiej Agencji Kosmicznej. – Słońce jest najbliższą nam gwiazdą, źródłem życia i potencjalnym czynnikiem zakłócającym działanie nowoczesnych systemów energetycznych w przestrzeni kosmicznej i na Ziemi. Dlatego konieczne jest zrozumienie jego działania i nauczenie się przewidywania jego zachowania. Te nowe, unikatowe zdjęcia z misji Solar Orbiter są początkiem nowej ery w nauce o Słońcu. Udało się tego dokonać dzięki wprowadzeniu sondy na nową, nachyloną orbitę wokół Słońca. Południowy biegun Słońca – 17 lutego tego roku Solar Orbiter, przechodząc bardzo blisko Wenus, zaczął zmieniać swoją orbitę. Ta zmiana polegała na zwiększeniu kąta orbity względem orbity Ziemi (ekliptyki). To spowodowało, że teraz, po raz pierwszy w historii widzimy biegun południowy słoneczny pod kątem 17 stopni, o wiele większym niż mamy możliwość widzieć go z Ziemi. To oznacza mniejszy skrót perspektywiczny, lepszy widok na biegun, więcej informacji, na które czekaliśmy całe pokolenie – twierdzi dr Tomasz Mrozek, heliofizyk z Zakładu Fizyki Słońca Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz członek grupy naukowej Solar Orbitera. Wszystkie dotychczasowe zdjęcia Słońca zostały wykonane z okolic równika słonecznego. Wynika to z faktu, że Ziemia, inne planety i wszystkie współczesne statki kosmiczne krążą wokół Słońca po płaskim dysku zwanym płaszczyzną ekliptyki. Przechylając swoją orbitę poza tę płaszczyznę, Solar Orbiter ukazuje Słońce z zupełnie nowej perspektywy. Właśnie ten unikatowy kąt widzenia sondy zmieni nasze rozumienie pola magnetycznego Słońca, cyklu słonecznego i działania pogody kosmicznej. Film nagrany przez sondę 23 marca tego roku pokazuje obserwacje Słońca prowadzone pod kątem 17° poniżej równika słonecznego, co wystarczyło, aby bezpośrednio zobaczyć południowy biegun Słońca. …

bieguny-slonca-0559420.jpg
width: 4000
height: 2250

Strumienie plazmy i specyficzne „krople deszczu”. To widać na zdjęciu zewnętrznej atmosfery Słońca
type: item
date: 2025-05-30T13:46:50.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: fizyka
subject: obserwacje
subject: słońce
description: Dzięki możliwościom nowego systemu optyki adaptacyjnej o nazwie Cona naukowcom udało się obejrzeć wyraźnie koronę słoneczną. W dodatku zrobili to z Ziemi, patrząc poprzez zakłócenia wywołane atmosferą.
encoded: Spis treści: Obserwacje kosmiczne i naziemne Deszcz słonecznej plazmy Bardzo szczegółowe obserwacje Korona słoneczna to zewnętrzna i najrzadsza warstwa atmosfery Słońca. Rozciąga się miliony kilometrów w przestrzeń. Ma wyjątkowo wysoką temperaturę, której wartości dochodzą nawet do kilku milionów stopni Celsjusza. Korona słoneczna jest znacznie gorętsza niż powierzchnia Słońca. Można ją obserwować podczas całkowitego zaćmienia Słońca jako jasną, białą poświatę wokół tarczy słonecznej. Inną metodą obserwacji są tzw. koronografy – urządzenia przesłaniające tarczę Słońca. Najdłuższy z nich, mierzący około 150 metrów koronograf misji kosmicznej Europejskiej Agencji Kosmicznej Proba-3 już przesyła na Ziemię dane. Pierwsze wykonane przez niego zdjęcia korony słonecznej zostaną upublicznione za kilka tygodni. Proba-3 operuje w kosmosie, dzięki czemu zbierane przez nią dane nie będą narażone na zniekształcenia wywołane wpływem atmosfery ziemskiej, szczególnie unoszącej się w niej pary wodnej. Obserwacje kosmiczne i naziemne Ale okazuje się, że nawet ziemskie koronografy mogą poradzić sobie z tym problemem dzięki przełomowemu i zaawansowanemu systemowi optyki adaptacyjnej o nazwie Cona. System ten został zainstalowany w 1,6-metrowym teleskopie słonecznym Goode (GST), obsługiwanym przez Centrum Badań Słoneczno-Ziemskich (CSTR) NJIT w Obserwatorium Słonecznym Big Bear (BBSO) w Kalifornii. Dzięki niemu naukowcy uzyskali dostęp do niespotykanych dotąd obrazów Słońca. Wśród nich są najostrzejsze jak dotąd obrazy korony słonecznej, od kaskadowego deszczu koronalnego po nigdy wcześniej niewidziany strumień plazmy. Filmy z tych zdarzeń zostały sztucznie pokolorowane, aby pokazać światło wodoru alfa emitowane przez plazmę. Ciemniejszy kolor oznacza jaśniejsze światło. Uchwycona w szczegółach korona słoneczna wygląda na puszystą, z wysokimi strukturami plazmy tańczącymi i skręcającymi się. Deszcz słonecznej plazmy Badaczom udało się również zarejestrować najostrzejszy jak dotąd obraz …

slonce-deszcz-plazmy-0-eaef709.png
width: 900
height: 600

Dla tego zjawiska warto zaplanować podróż do Nowego Jorku. Zdarza się tylko dwa razy w roku
type: item
date: 2025-05-28T11:24:30.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Kosmos
subject: Traveler
subject: astronomia
subject: nowy jork
subject: pomysł na wakacje
subject: słońce
description: Manhattanhenge to zjawisko które elektryzuje mieszkańców Nowego Jorku, przyciąga też mnóstwo turystów. Zachodzące Słońce ustawia się idealnie w jednej linii z siatką ulic Manhattanu, tworząc spektakularny widok.
encoded: Spis treści Geneza nazwy i historia Manhattanenge w tym roku Najlepsze miejscówki do obserwacji Manhattanhenge to zjawisko astronomiczne występujące tylko dwa razy w roku. Zachód Słońca następuje idealnie równo z siatką ulic Manhattanu, tworząc jedyny w swoim rodzaju widok. Nazwa pochodzi od połączenia „Manhattan” i „Stonehenge”, a zjawisko przyciąga tłumy fotografów i instagramerów z całego świata. Geneza nazwy i historia Termin Manhattanhenge został wymyślony przez astrofizyka Neila deGrasse Tysona w 1997 roku w artykule dla magazynu „Natural History“. Tyson, dyrektor planetarium Haydena przy Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku, zainspirował się wizytą w Stonehenge w młodości. Udział w wyprawie badawczej z Geraldem Hawkinsem – naukowcem, który wysunął teorię o astronomicznej funkcji Stonehenge – uświadomił mu, że podobne zjawisko zachodzi w nowoczesnym Manhattanie. Choć starożytni budowniczowie Stonehenge świadomie projektowali konstrukcję pod kątem wędrówki Słońca po niebie, twórcy nowojorskiego planu ulic nie planowali takiego efektu. To przypadek, że siatka ulic, stworzona w XIX wieku, zgrała się z cyklem słonecznym. Manhattanenge w tym roku Pierwszy Manhattanhenge w tym roku wypada dziś – 28 maja, o godzinie 20:13 czasu lokalnego. Powtórka nastąpi dzień później, 29 maja, o 20:12. Kolejna okazja do obserwacji tego fenomenu wystąpi latem – 11 i 12 lipca. Pełna tarcza Słońca będzie jednak widoczna tylko 28 maja i 12 lipca. W poprzednie dni widać tylko jej połowę, reszta już skrywa się pod horyzontem. Zjawisko nie przypada dokładnie w letnie przesilenie, które w 2025 roku wypada 20 czerwca. Ze względu na układ ulic Manhattanu ma miejsce mniej więcej trzy tygodnie przed i po tej dacie, kiedy Słońce ustawia się dokładnie wzdłuż głównych ulic przebiegających na linii wschód-zachód. Najlepsze miejscówki do obserwacji Najlepsze punkty obserwacyjne to ulice biegnące na linii wschód-zachód: 14th Street, 23rd Street, 34th Street, 42nd Street i 57th Street. Im dalej n…

GettyImages-1319272075-0de665f.jpg
width: 5760
height: 3840

W kosmosie przetestowano najdłuższy koronograf świata. Będzie wywoływał zaćmienia Słońca
type: item
date: 2025-05-13T07:19:55.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: polska
subject: satelita
subject: słońce
subject: teleskop
description: Dwa satelity mają przemieszczać się po specyficznej orbicie po to, by w odpowiednim miejscu ustawić się w formacji pozwalającej na stworzenie sztucznego zaćmienia Słońca. Misja Europejskiej Agencji Kosmicznej Proba-3 przeszła pierwszy test.
encoded: Spis treści: Czym jest koronograf Misja Proba-3 Wszechstronne urządzenie Polski wkład w misję Proba-3 Pierwszy test Na ten moment czekaliśmy już od dekady. Misja Proba-3, której pierwotnym celem było przetestowanie i udoskonalenie lotu satelitów w precyzyjnej formacji, ma też swój wymiar naukowy. I właśnie to połączenie wysokiej technologii z zebraniem trudno dostępnych danych astronomicznych sprawia, że Proba-3 jest tak ekscytującą misją. Czym jest koronograf Chodzi o skonstruowanie najdłuższego do tej pory koronografu, czyli przyrządu do badania słonecznej atmosfery. Co to takiego? Od dziecka uczymy się, że patrzenie bezpośrednio na Słońce to zły pomysł. Silne promieniowanie gwiazdy „oślepia” także aparaturę badawczą. Jeśli jednak tarcza słoneczna zostanie zasłonięta – tak jak podczas zaćmienia, gdy ukrywa się za Księżycem – naukowcy mogą bezpiecznie obserwować koronę, czyli najbardziej zewnętrzną część atmosfery Słońca. Koronograf to urządzenie, które pozwala na wywołanie sztucznego zaćmienia. Misja Proba-3 Dwa mające działać w tandemie satelity Proba-3 zostały wystrzelone z kosmodromu Centrum Kosmicznego Satish Dhawan. W kosmos wyniosła je rakieta PSLV-XL, będąca wersją rakiety Polar Satellite Launch Vehicle (PSLV) z dodatkowymi boosterami, co zapewnia większą moc i precyzyjne umieszczenie satelitów w docelowym punkcie. Trafiły na wysoce eliptyczną orbitę – 600 x 60 530 km przy nachyleniu około 59 stopni – by w odpowiednim miejscu utworzyć formację. Koszt paliwa byłby zbyt wysoki, aby utrzymać formację przez całą orbitę. Dlatego każda orbita zostanie podzielona na sześć godzin manewrów lotu formacyjnego w apogeum i resztę orbity w pasywnym bezpiecznym dryfowaniu. Mówimy o sześciu godzinach tworzenia przez Probę-3 sztucznego zaćmienia Słońca. Oczywiście to zaćmienie będzie widoczne tylko dla instrumentów koronografu, w żaden sposób nie wpłynie na to, co postrzegamy na Ziemi. Jeden z pary satelitów będzie działał jak okulter i przesłaniał tarczę słoneczną, by możl…

Proba-3orbit-bd33eac.jpg
width: 4667
height: 3500

Słońce wyemitowało niesamowite struktury. Naukowcy dopatrzyli się w nich „UFO” i „cyklonu”
type: item
date: 2025-04-03T10:35:42.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: astronomia
subject: badania naukowe
subject: nauka
subject: odkrycia
subject: słońce
description: Sonda Solar Orbiter nagrała zjawisko nigdy dotąd nieobserwowane na Słońcu: potężny „korkociąg” wiatru słonecznego o niespotykanym kształcie. Film udostępniła właśnie Europejska Agencja Kosmiczna.
encoded: Spis treści „UFO” i korkociąg na Słońcu Obserwacje Słońca: Solar Orbiter i inni Słońce w szczycie aktywności Wideo opublikowane przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA) przedstawia gigantyczny pióropusz wiatru słonecznego górujący nad Słońcem w nigdy wcześniej niewidzianych spiralnych kształtach. Ujęcia poklatkowe uchwyciły też dziwne obiekty lecące poprzez tę niezwykłą scenerię. Wyglądają niczym rozpikselowane UFO — w rzeczywistości jest to jednak obraz odległych gwiazd „przefiltrowany” przez słoneczną plazmę. „UFO” i korkociąg na Słońcu Film udostępniony 26 marca to przyspieszone nagranie zjawisk, które miały miejsce 12 października 2022 r. Należąca do ESA sonda Solar Orbiter rejestrowała je przez osiem godzin. Skierowała swoje kamery na superszybkie, naładowane elektrycznie cząstki zwane wiatrem słonecznym. Jest on niemal nieustannie emitowany przez naszą macierzystą gwiazdę. Nagranie nie byłoby możliwe bez koronografu – przyrządu zasłaniającego światło tarczy Słońca. Odcięcie go umożliwia zobaczenie korony słonecznej, czyli zewnętrznej części atmosfery naszej gwiazdy. Solar Orbiter po raz pierwszy zarejestrował wiatr słoneczny poruszający się ruchem wirowym. „Cząsteczki wiatru słonecznego poruszają się spiralnie na zewnątrz, jakby zostały złapane w cyklonie rozciągającym się na miliony kilometrów od Słońca” – pisze ESA w komunikacie. Niezwykłe nagranie pokazuje również około tuzina idealnie prostych linii, które przesuwają się po ekranie niczym statki w grze „Space Invaders”. W rzeczywistości to dalekie gwiazdy, które widać w tle, a ich ruch to wynik ruchu samej sondy. View oEmbed on the source website W analizie filmu, opublikowanej 26 marca w „The Astrophysical Journal”, naukowcy określili gigantyczny słoneczny korkociąg jako „pseudostreamer”. To jedna z form wiatru słonecznego, pierwszy raz opisana w 1972 r. Niezwykły cyklon uformował się w pobliżu północnego bieguna Słońca w wyniku rozbłysku słonecznego, który wyrzucił przestrzeń kosmiczną strumienie cząstek…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/04/71ff9d318262e7273f2ac3c5745305be-927993a.jpg
width: 1600
height: 900

Już jutro zaćmienie Słońca widoczne z obszaru Polski! Jak je obserwować?
type: item
date: 2025-03-28T07:51:35.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: obserwacje
subject: słońce
subject: zaćmienie
subject: zaćmienie słońca
description: 29 marca z obszaru Polski można będzie oglądać Słońce w kształcie nadgryzionego ciasteczka. Będzie to częściowe zaćmienie Słońca. W czasie obserwacji należy dbać o bezpieczeństwo.
encoded: Spis treści: Zacznie się przed południem Rodzaje zaćmień Słońca Raz na 200 lat Najbliższe, przypadające na sobotę 29 marca 2025 roku częściowe zaćmienie Słońca będzie widoczne w zachodniej, środkowej i północnej Europie, na Grenlandii, we wschodniej Kanadzie, na Morzu Arktycznym i północnym Atlantyku. Będzie je można obserwować również m.in. z Senegalu, Gambii, Sahary Zachodniej, Maroka, a także z zachodniej Algierii. Największe zaćmienie nastąpi nad północnym Labradorem, gdzie faza maksymalna osiągnie aż 93,61%. W przypadku obserwacji z obszaru Polski, najlepiej będzie udać się do Świnoujścia, gdzie w maksimum zaćmienia tarcza słoneczna będzie zasłonięta w 16,4%. – Można przyjąć, że im dalej na północny zachód, tym większa faza zaćmienia. Oznacza to, że większa część tarczy słonecznej będzie zakryta przez Księżyc – mówi Robert Szaj, popularyzator astronomii. Zacznie się przed południem Na terenie Polski częściowe zaćmienie Słońca w sobotę 29 marca rozpocznie się przed południem. Natomiast faza maksymalna, w zależności miejsca obserwacji w Polsce, będzie widoczna między godz. 12.20 a 12.30. Całe zjawisko na terenie Polski zakończy się po 13. – Marcowe obserwacje będą doskonałym treningiem przed kolejnym częściowym zaćmieniem, które będziemy mogli obserwować w sierpniu 2026 roku. To przyszłoroczne zaćmienie będzie miało miejsce tuż przed zachodem Słońca, który sam w sobie jest wyjątkowo zjawiskowy, a jeszcze piękniejszy, gdy dołączy do niego cieniutki sierp Słońca. Jeśli pogoda nam dopisze, będzie to wyjątkowe wydarzenie – mówi Robert Szaj. Mamy też dobrą informację dla tych, którzy w sierpniu 2026 roku będą w Hiszpanii. Tam można będzie obserwować całkowite zaćmienie Słońca. Rodzaje zaćmień Słońca Przypomnijmy, że zaćmienia Słońca jest zjawiskiem astronomicznym powstającym, gdy Księżyc znajdzie się pomiędzy Słońcem a Ziemią i tym samym przysłoni światło słoneczne. Księżyc jest mniejszy od Słońca o tyle samo, ile razy jest bliżej Ziemi. Sprawia to, że jego kątowe roz…

czesciowe-zacmienie-slonca-5dc92dd.jpg
width: 1000
height: 667

14 mln lat temu na Ziemi panowała wieczna mgła. Układ Słoneczny przepływał przez chmurę pyłów i gazów
type: item
date: 2025-03-07T14:15:37.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: słońce
subject: układ słoneczny
subject: ziemia
description: Według badaczy kilkanaście milionów lat temu w czasie podróży przez kosmos Układ Słoneczny przeszedł przez tzw. falę Radcliffe’a. Podróż przez gęsty obszar pełen pyłów i gazów mogła pozostawić ślady w zapisie geologicznym.
encoded: W tym artykule: Układ Słoneczny znajduje się w ciągłym ruchu Tajemnicza struktura, przez którą przeszło Słońce Ziemia wiecznej mgły Dzisiaj Słońce i jego osiem planet znajduje się w stosunkowo pustym rejonie kosmosu. Konsekwencje tego możemy obserwować codziennie. Każdej bezchmurnej nocy, jeśli tylko znajdujemy się poza rejonami zanieczyszczonymi światłem, możemy obserwować na niebie panoramę gwiazd i galaktyk. Jednak nie zawsze tak było. Ok. 14 mln lat temu niebo wyglądało tak, jakby było stale zamglone. Światło gwiazd docierało do powierzchni przytłumione i niewyraźne. To skutek tego, że Układ Słoneczny przesuwał się wówczas przez znacznie gęściejszy obszar kosmosu, tzw. falę Radcliffe’a. Zdarzenie to mogło pozostawić ślady w zapisie geologicznym, twierdzą autorzy najnowszych badań opublikowanych w czasopiśmie „Astronomy & Astrophysics”. Układ Słoneczny znajduje się w ciągłym ruchu W kosmosie wszystko się porusza. Dotyczy to nie tylko ruchu planet dookoła gwiazd w systemach planetarnych, ale także całych systemów planetarnych. Słońce wraz z Ziemią i pozostałymi planetami okrąża centrum Drogi Mlecznej i znajdującą się w nim supermasywną czarną dziurę Sagittarius A*. Układ Słoneczny pędzi przez kosmos z zawrotną prędkością ok. 828 tys. km/godz. Stanowi to aż 1/1300 prędkości światła. Jeden obieg wokół środka Galaktyki trwa ok. 230 mln lat. Ten okres ma nawet swoją własną nazwę – to rok galaktyczny. Tajemnicza struktura, przez którą przeszło Słońce Taka podróż, jak można się domyślić, nie odbywa się bez przygód. – Pomyśl o tym jako o statku żeglującym po morzu w zmieniających się warunkach – mówi Efrem Maconi, doktorant na Uniwersytecie Wiedeńskim. – Nasze Słońce napotkało obszar o większej gęstości gazu, gdy przechodziło przez falę Radcliffe’a w konstelacji Oriona – dodaje. Fala Radcliffe’a to jedna z niedawno odkrytych struktur Drogi Mlecznej. Wypatrzyli ją naukowcy z Uniwersytetu Harvarda w 2013 roku. Jest to niezwykle długi (mający aż 9 tys. lat świetlny) cienki …

the-galactic-journey-o-1-c3259a3.jpg
width: 2534
height: 1506

Superziemia, na której może istnieć życie. Ta planeta znajduje się tylko 20 lat świetlnych od nas
type: item
date: 2025-01-30T14:13:12.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: egzoplanety
subject: gwiazda
subject: słońce
subject: układ słoneczny
subject: ziemia
description: Astronomowie odkryli planetę pozasłoneczną typu superziemia. Panują na niej warunki, w których mogłoby utrzymać się życie.
encoded: Spis treści: Gwiazda podobna do Słońca Czy na tej planecie może istnieć życie? Dwadzieścia lat gromadzenia danych i lata analiz Planeta HD 20794 d znajduje się w strefie zamieszkiwanej swojej gwiazdy. Oznacza to, że nie jest od niej ani za bardzo oddalona, ani nie leży zbyt blisko. Jeśli na tym globie znajduje się woda, mogłaby utrzymać się na powierzchni w stanie ciekłym. HD 20794 d została zaliczona do planet pozasłonecznych określanych jako superziemie. Tego rodzaju globy są skaliste oraz znacznie większe od naszej planety. Nowo odkryta superziemia ma dwa razy większy promień i ponad pięć razy większą masę od Ziemi. Jak na kosmiczne warunki leży bardzo blisko – tylko niecałe 20 lat świetlnych od nas. Ułatwi to w przyszłości obserwacje systemu planetarnego za pomocą najnowszych instrumentów astronomicznych. Gwiazda podobna do Słońca Centrum tamtego układu stanowi gwiazda głównego ciągu o typie widmowym G – czyli żółty karzeł podobny do naszego Słońca. Wokół tej gwiazdy krążą trzy planety. Superziemia jest trzecią z nich, najbardziej oddaloną od gwiazdy. Dwa pierwsze globy układu poruszają się po orbitach kołowych. Znajdują się zbyt blisko słońca, by mogło na nich istnieć życie. Dopiero za ich orbitami rozpoczyna się strefa zamieszkiwalna. Tak określa się obszar wokół gwiazdy, w którym woda mogłaby utrzymać się w stanie ciekłym. Trzecia planeta – czyli superziemia HD 20794 d – krąży po orbicie eliptycznej. Jest ona mocno rozciągnięta. Glob najpierw znajduje się poza strefą zamieszkiwaną, następnie ją przecina, zbliża się do wewnętrznej krawędzi, po czym znów powraca do strefy zamieszkiwanej, by ostatecznie ją opuścić. Pokazuje to wizualizacja poniżej. View oEmbed on the source website Czy na tej planecie może istnieć życie? Dla gwiazdy takiej jak Słońce – albo HD 20794 – strefa zamieszkiwalna rozciąga się pomiędzy 0,7 a 1,5 AU (jednostki astronomicznej, 1 AU to odległość Ziemi od Słońca). W Układzie Słonecznym w tych granicach mieści się orbita Ziemi oraz Marsa. Or…

shutterstock2490750497-c69d773.jpg
width: 1000
height: 562

Gdy słońce zniknęło, zaczęli składać w ofierze niezwykłe artefakty. To unikatowe znaleziska
type: item
date: 2025-01-16T11:00:47.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: bornholm
subject: erupcja wulkanu
subject: klimat
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pył wulkaniczny
subject: słońce
subject: wierzenia
description: Blisko 5000 lat temu niebo nad północną Europą na dłuższy czas zasnuło się ciemnym pyłem. Dla mieszkańców wyspy Bornholm była to katastrofa. Postanowili przebłagać bogów, by słońce powróciło. W tym celu użyli niezwykłych artefaktów, które teraz odkryli archeolodzy.
encoded: Spis treści: Groźne wulkany Ciemny pradziejowy Bornholm Niezwykłe artefakty: przebłagalne „słoneczne kamienie” Katastrofy naturalne o mniej lub bardziej globalnym charakterze uprzykrzały życie ludziom już tysiące lat temu. Wygląda na to, że próbę walki z jednym z takich żywiołów odkryli archeolodzy na wyspie Bornholm. Groźne wulkany Dla ludzi groźne są na przykład erupcje wulkanów. Najsłynniejsza jest chyba katastrofa we włoskich Pompejach z 79 roku n.e., kiedy to popioły Wezuwiusza pokryły starożytne miasto i pogrzebały kilku tysięcy osób. Jednak nie zawsze wulkany zabijały od razu. Czasami ich erupcje miały dla społeczeństw poważne długofalowe konsekwencje. Wyrzucony w atmosferę pył przyczyniał się do spadku temperatur, ograniczenia światła słonecznego, a w konsekwencji – ubogich żniw. Na przykład w 43 r. p.n.e., kiedy wulkan na Alasce wyrzucił do stratosfery duże ilości siarki, w kolejnych latach w krajach basenu Morza Śródziemnego plony były niewystarczające, co spowodowało głód i choroby. Wydarzenie to jest dobrze udokumentowane w źródłach pisanych ze starożytnej Grecji i Rzymu. Zdecydowanie trudniej jest znaleźć dowody takich katastrofalnych wydarzeń z czasów sprzed pojawienia się pisma. Jednak jest to możliwe. Ciemny pradziejowy Bornholm Naukowcom udało się zlokalizować na osi czasu intensywne erupcje wulkaniczne, które miały konsekwencje dla północnej Europy w okresie schyłku epoki neolitu. Z odwiertów wykonanych na Grenlandii i w Antarktyce wynika, że w atmosferze około 2900 roku p.n.e. było sporo pyłów. Wybuch wulkanu w tym czasie wpłynął na pogodę i uprawy rolne na półkuli północnej. Naukowcy sugerują, że to wydarzenie miało również szersze konsekwencje gospodarcze i społeczne dla ludzi żyjących w tym czasie w południowej Skandynawii. Nastąpiła wówczas znaczna zmiana w kulturze materialnej – na przykład zaprzestano wznoszenia grobowców megalitycznych. Być może spadła liczebność populacji i wybuchła jakaś zaraza. Tymczasem mieszkańcy Bornholmu próbowali za…

dyski-sloneczne-34a5a9b.png
width: 1200
height: 630

W Wigilię czeka nas rekordowy przelot sondy Parker Solar Probe przy Słońcu. To będą kosmiczne święta!
type: item
date: 2024-12-23T15:00:34.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: kosmos
subject: misja
subject: słońce
subject: sonda
subject: sonda Parker Solar Probe
description: Parker Solar Probe ma niezwykły prezent dla miłośników astronomii na całym świecie. 24 grudnia 2024 roku amerykańska sonda dokona najbliższego w historii przelotu w pobliżu Słońca.
encoded: Spis treści: Niezbadane terytorium Prawie 1000 stopni Celsjusza Misja tylko dla odważnych Sonda słoneczna NASA dokona rekordowo bliskiego przelotu nad Słońcem w Wigilię Bożego Narodzenia. Gdy my będziemy ubierali choinki i robili ostatnie zakupy, Parker Solar Probe przeleci przez zewnętrzną atmosferę naszej centralnej gwiazdy. Dojdzie do tego dokładnie o godzinie 12:53 czasu środkowoeuropejskiego. Sonda zbliży się do powierzchni gwiazdy na odległość 6,1 miliona kilometrów. – Żaden obiekt stworzony przez człowieka nigdy nie przeleciał tak blisko gwiazdy, więc Parker przekaże nam dane z niezbadanego terytorium – napisał w oświadczeniu Nick Pinkine, kierownik operacyjny misji Parker Solar Probe w Laboratorium Fizyki Stosowanej Uniwersytetu Johna Hopkinsa (JHUAPL) w Maryland. Niezbadane terytorium 6,1 miliona kilometrów do powierzchni oznacza, że sonda wleci na niemal dwa miliony kilometrów w obszar korony słonecznej. To bardzo gorąca zewnętrzna atmosfera Słońca – jej dokładne badanie jest jednym z celów misji Parkera. Sonda będzie leciała z prędkością około 692 000 km/godz., co jest oszałamiającym wynikiem. Statek kosmiczny osiągnął go, wykonując wcześniej siedem przelotów nad Wenus i w ten sposób korzystając ze wspomagania grawitacyjnego. Wigilijny przelot będzie 22. bliskim spotkaniem Parkera ze Słońcem od czasu wystrzelenia sondy w 2018 r. Statek kosmiczny ustanowił już nowy rekord jako najszybszy obiekt zbudowany przez człowieka, który przeleciał blisko Słońca. Teraz leci siedem razy bliżej gwiazdy niż jakikolwiek inny statek kosmiczny. Prawie 1000 stopni Celsjusza W przeciwieństwie do startów rakiet NASA i lądowań na Marsie, przelot nad Słońcem nie będzie transmitowany na żywo. Zamiast tego NASA i zespół misji Parker Solar Probe aktualizują status sondy kosmicznej m.in. na stronie NASA Eyes On The Solar System Parker Solar Probe. Pozwala ona użytkownikom śledzić sondę kosmiczną i zobaczyć, gdzie znajduje się w danym momencie. Temperatura korony słonecznej to nawet…

nasas-parker-solar-pro-3c6053a.jpg
width: 2880
height: 1620

Plamy słoneczne większe od Słońca? Tak, na „najbardziej plamistej gwieździe na niebie”
type: item
date: 2024-12-17T14:20:21.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: gwiazda
subject: słońce
description: Jesteśmy w trakcie tzw. maksimum słonecznego, które charakteryzuje się m.in. znaczną liczbą plam na powierzchni Słońca. Plamy te są aktywnymi regionami generowanymi przez ruch materii wewnątrz Słońca. Największe są nawet ośmiokrotnie większe od Ziemi. Ale co powiecie na plamy słoneczne większe od naszego Słońca? Właśnie takie generuje gwiazda oznaczona jako XX Trianguli.
encoded: Spis treści: Plamy generuje gwiezdny magnetyzm Gwiazda zmienna BY Draconis Chaotyczna jak XX Trianguli Plamy słoneczne powstają w wyniku aktywności magnetycznej Słońca. Są to obszary na powierzchni Słońca (fotosferze), gdzie lokalne pola magnetyczne są wyjątkowo silne i zakłócają ruch gorącej plazmy. Proces ten prowadzi do obniżenia temperatury w tych rejonach, przez co plamy wydają się ciemniejsze na tle otaczającej, jaśniejszej powierzchni. Plamy generuje gwiezdny magnetyzm Plamy słoneczne powstają, gdy linie pola magnetycznego naszej gwiazdy zostają mocno skręcone. Wówczas mogą przebić powierzchnię fotosfery. Dochodzi do tego, ponieważ Słońce jest ogromną kulą gorącej, przewodzącej plazmy, która obraca się w różnym tempie w zależności od szerokości heliograficznej (tzw. rotacja różnicowa). Nierównomierność ruchu powoduje splątanie linii pola magnetycznego, które stają się coraz bardziej „skręcone” i skoncentrowane w niektórych rejonach. Takie plamy są ściśle związane z rozbłyskami słonecznymi i innymi przejawami aktywności słonecznej, np. koronalnymi wyrzutami masy (CME). Śledzenie zachowania plam słonecznych na Słońcu jest ważne, bo ich zwiększona aktywność wiąże się ze zwiększoną emisją naładowanych cząstek ze Słońca, a to może mieć drastyczne konsekwencje dla naszej technologii na Ziemi. Ale plamy na naszym Słońcu, choć ogromne, często mające nawet 100 tysięcy kilometrów średnicy, to wciąż niewiele. Jeśli przyjrzymy się XX Trianguli, gwieździe zmiennej znajdującej się w gwiazdozbiorze Trójkąta (Triangulum) na półkuli północnej, zobaczymy plamy słoneczne większe niż całe nasze Słońce. Gwiazda zmienna BY Draconis Wszystko dlatego, że XX Trianguli należy do klasy gwiazd zmiennych typu BY Draconis. Czyli takich, których jasność zmienia się w wyniku aktywności magnetycznej oraz plam gwiazdowych na powierzchni. Gwiazdy te są chłodniejsze i mają dobrze rozwiniętą konwekcję. A ich zmienna jasność jest wynikiem nie tylko rotacji samej gwiazdy, ale też gigantycznych pla…

Star-spots-XXTrihr.2e16d0ba.fill-840x380-e27dc73.jpg
width: 840
height: 380

Czy starożytni Egipcjanie świętowali przesilenie zimowe? Odkryty niedawno grobowiec wskazuje, że było dla nich ważne
type: item
date: 2024-12-13T15:29:23.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: historia egiptu
subject: odkrycia archeologiczne
subject: słońce
subject: starożytny egipt
description: Najkrótszy dzień w roku był celebrowany w różnych kulturach na całym świecie. Istnieją przesłanki sugerujące, że czczono go również w starożytnym Egipcie. Dwa lata temu archeolodzy odkryli w okolicach dzisiejszego miasta Asuan grobowiec, który został precyzyjnie zwrócony w stronę wschodu Słońca w przesilenie zimowe.
encoded: Spis treści: Czy przesilenie zimowe świętowano w starożytnym Egipcie? Odkrycie najstarszego grobowca związanego z pozycją Słońca w grudniu Czy przesilenie zimowe było ważne dla starożytnych Egipcjan? Dwukrotnie w roku zdarza się, że jeden z biegunów Ziemi jest najbardziej odchylony od Słońca. Raz dotyczy to bieguna północnego, raz południowego. Dla każdej z półkul dzień jest wówczas najkrótszy, noc zaś – najdłuższa. To właśnie jest przesilenie zimowe. Na półkuli północnej przypada ono na 21 lub 22 grudnia. Z kolei przesilenie letnie przypada na drugą połowę czerwca. Dzień przesilenia zimowego od dawna była bardzo ważny dla ludzi z różnych kultur. Wcześnie w historii cywilizacji zauważono, że od niego licząc, dni stają się coraz dłuższe, Słońce zaś osiąga coraz wyższy punkt na niebie. Dlatego właśnie przesilenie zimowe był w wielu cywilizacjach okazją do świętowania. W starożytnym Rzymie w tym okresie odbywały się Saturnalia, w Persji – Noc Jalda. Swoje święta mieli Germanie oraz Słowianie (w przypadku tych ostatnich były to tzw. Szczodre Gody). Po pojawieniu się chrześcijaństwa zaś to właśnie w okolicach przesilenia zimowego obchodzi się Boże Narodzenie. Czy przesilenie zimowe świętowano w starożytnym Egipcie? Nie ma powodów przypuszczać, że tak ważny dzień nie był również celebrowany przed wiekami nad Nilem. O corocznym festiwalu poświęconym bogowi Horusowi w jednym ze swoich dzieł wspomina Makrobiusz, rzymski filozof i pisarz żyjący w IV w. n.e. Makrobiusz dodaje, że święto przypadało na okres przesilenia zimowego. Podobną informację przytacza Epifaniusz z Salaminy, żyjący w podobnym okresie chrześcijański biskup. On z kolei wspomina poświęcone Horusowi święto w swoim najważniejszym dziele zatytułowanym „Panarion”. Horus, jedno z najważniejszych bóstw egipskich, przedstawiany był jako sokół albo człowiek z głową sokoła. W mitologii był synem Ozyrysa i Izydy, bogiem nieba, łączonym z Księżycem i Słońcem. Horus w mitach egipskich walczy z Setem, bogiem pustyni i zab…

grobowiecegipski-9b1445b.jpg
width: 1181
height: 885

Mordercza eksplozja. Raz na sto lat gwiazdy takie jak Słońce emitują rozbłysk o energii biliona bomb wodorowych
type: item
date: 2024-12-13T12:09:38.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: burza
subject: słońce
subject: wybuch
description: Gwiazdy podobne do Słońca nie zawsze są spokojne. Naukowcy ustalili właśnie, że średnio co stulecie wypuszczają superrozbłysk. To gigantyczna emisja promieniowania, którego energia odpowiada kwadryliardowi dżuli. Wcześniej sądzono, że do tego rodzaju zdarzeń dochodzi znacznie rzadziej.
encoded: Spis treści: Co wiemy o aktywności gwiazd takich jak Słońce Jak często Słońce emituje superrozbłysk? Co nam daje wiedza o superrozbłyskach? Słońce bywa niespokojną gwiazdą. Jego aktywność zmienia się cyklicznie, a cykl słoneczny trwa ok. 11 lat. W tej chwili mamy tzw. maksimum słoneczne. To okres, kiedy Słońce emituje najwięcej rozbłysków i powiązanych z nimi koronalnych wyrzutów masy. Docierające do Ziemi zjonizowane cząstki są przyczyną burz magnetycznych i pojawiania się zórz polarnych. Od czasu do czasu jednak Słońce uaktywnia się szczególnie mocno. Staje się wówczas źródłem emisji wyjątkowo dużych ilości energii. Ślady takich zdarzeń naukowcy znajdują na Ziemi – np. w słojach drzew albo w próbkach lodu sprzed mileniów. Można z nich wyczytać, że w przeszłości na Słońcu dochodziło do superrozbłysku. W czasie takiej eksplozji gwiazda taka jak Słońce może uwolnić nawet kwadryliard dżuli energii (kwadryliard to jedynka z 27 zerami). Co to tak naprawdę oznacza? „Superrozbłyski uwalniają więcej energii niż bilion bomb wodorowych. I sprawiają, że wszystkie dotychczas zarejestrowane rozbłyski słoneczne wydają się przy nich blade” – napisano w oświadczeniu prasowym opublikowanym na stronie Instytutu Maksa Plancka do Badań Układu Słonecznego (ang. Max Planck Institute for Solar System Research, MPS). Co wiemy o aktywności gwiazd takich jak Słońce Bilion bomb wodorowych brzmi groźnie. Najsilniejsza dotychczas burza magnetyczna uderzyła w Ziemię w połowie XIX wieku. Był to tzw. Carrington Event – nazwany tak od nazwiska astronoma, który w 1859 roku zaobserwował rozbłysk słoneczny będący źródłem potężnego koronalnego wyrzutu masy. Uwolniła się wówczas energia odpowiadająca wybuchowi 10 miliardów bomb atomowych o sile jednej megatony (jak wyliczył w 2021 r. fizyk słoneczny Hugh Hudson). Ponad sto pięćdziesiąt lat temu nie mieliśmy jeszcze satelitów, zaś systemy komunikacyjne znajdowały się w powijakach. Skutkiem burzy była więc „zaledwie” przerwa w działaniu telegrafu w Europ…

20241017-Sun-press-release-FINAL-c-MPS-Alexey-Chizhik-8b09cba.png
width: 4800
height: 3000

Co to jest maksimum słoneczne i jak wpływa na życie na Ziemi? – wyjaśniamy w podcaście
type: item
date: 2024-11-15T14:05:45.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Podcasty
subject: astronomia
subject: słońce
subject: ziemia
description: Co to jest maksimum słoneczne? W jaki sposób aktywność Słońca wpływa na to, co się dzieje na orbicie, na powierzchni Ziemi, a nawet pod nią? Zapytaliśmy o to w wideopodcaście National Geographic Polska prof. Hannę Rothkaehl z Centrum Badań Kosmicznych PAN, kierowniczkę Zakładu Fizyki Plazmy.
encoded: Spis treści Co to jest cykl słoneczny? Jak dobre są prognozy pogody kosmicznej? Jak Słońce wpływa na życie na Ziemi? Słońce kontra satelity i samoloty Słońce jest gwiazdą średniej wielkości. Co prawda jego masa stanowi aż 99 proc. masy całego Układu Słonecznego, jednak na tle innych gwiazd nie wyróżnia się rozmiarami. Znajduje się – wraz ze swoimi ośmioma planetami – na spiralnym ramieniu Drogi Mlecznej i z ogromną prędkością okrąża jej centrum. Z kształtu jest niemal doskonałą sferą. Z punktu widzenia mieszkańca powierzchni Ziemi Słońce wydaje się niezawodnym obiektem astronomicznym. Co rano pojawia się na niebie, natomiast wieczorem znika za horyzontem. Przez jedną połowę roku ogrzewa Ziemię mocniej niż przez drugą i ten rytm również się nie zmienia. Jednak Słońce jest stabilne tylko na pozór. W rzeczywistości jego aktywność fluktuuje w regularnych cyklach. Co to jest cykl słoneczny? – To dzięki Słońcu żyjemy w Układzie Słonecznym i mamy energię – mówi prof. Rothkaehl. – Gwiazda ta nie ma jednak stałych właściwości wysyłania energii w przestrzeń. Energii i naładowanych cząstek, które nazywamy plazmą. Słońce cały czas wysyła strumień plazmy w przestrzeń międzyplanetarną. Na skutek skomplikowanych procesów fizycznych zachodzących na powierzchni gwiazdy oraz w jej atmosferze od czasu do czasu w przestrzeń trafiają tzw. koronalne wyrzuty masy (czyli zgęstki materii stanowiące źródło bardzo wysokoenergetycznych cząstek). Wywołują one zmienne zjawiska w otoczeniu planet – w ich atmosferach i magnetosferach. – Cykle słoneczne są związane z tym, że na skutek różnych procesów fizycznych wewnątrz Słońca oraz na jego powierzchni czasem w ogóle nie obserwujemy wyrzutów koronalnych masy, a czasem pojawiają się one bardzo często – wyjaśnia prof. Rothkaehl. – Ten cykl przeważnie trwa jedenaście i pół roku, choć nie jest to stała liczba. Zmienia się ona zarówno w skali dziesiątków, jak i setek lat. Jak dobre są prognozy pogody kosmicznej? Słońce znajduje się właśnie w maksimum: j…

obraz-3350c22.jpg
width: 1000
height: 666

Jesteśmy w okresie maksimum słonecznego – ogłosili heliofizycy. Ale co to tak naprawdę oznacza?
type: item
date: 2024-10-18T14:44:34.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: słońce
subject: układ słoneczny
subject: ziemia
description: Wzrost liczby plam na Słońcu, częste rozbłyski najwyżej klasy X oraz odrywanie się od naszej gwiazdy ogromnych obłoków plazmy – te informacje od niemal roku dominują w serwisach astrofizycznych. Heliofizycy z NASA oraz z Narodowej Administracji Oceanicznej i Atmosferycznej (NOAA) potwierdzają, że Słońce osiągnęło okres maksimum, który może trwać przez następny rok.
encoded: Spis treści: Bieguny magnetyczne Słońca Erupcje słoneczne Najsilniejsza burza geomagnetyczna od 500 lat Tylko od 3 do 9 maja 2024 r. Obserwatorium Dynamiki Słońca NASA zaobserwowało 82 znaczące rozbłyski słoneczne. Rozbłyski pochodziły głównie z dwóch aktywnych regionów na Słońcu o nazwach AR 13663 i AR 13664. Ten film przedstawia wszystkie rozbłyski sklasyfikowane na poziomie M5 lub wyższym, w tym dziewięć sklasyfikowanych jako rozbłyski słoneczne klasy X. View oEmbed on the source website Tym samym badacze stwierdzili, że oczekiwane na lipiec przyszłego roku tzw. maksimum słoneczne – czyli okres najbardziej wzmożonej aktywności Słońca – przyszło wcześniej. Czym ono jest? Bieguny magnetyczne Słońca Zacznijmy od tego, czym jest cykl słoneczny. Tym mianem określamy naturalny cykl zmian na Słońcu przechodzących od niskiej do wysokiej aktywności magnetycznej. Mniej więcej co 11 lat, w szczycie cyklu słonecznego, bieguny magnetyczne Słońca zamieniają się miejscami. Na Ziemi byłoby to tak, jakby bieguny północny i południowy zamieniały się miejscami co dekadę. Słońce przechodzi wówczas od stanu spokojnego do aktywnego i burzliwego. Obserwacje z okresu tzw. minimum cyklu pokazują powierzchnię Słońca jako stosunkowo jednolitą, w kolorze żółtym i pomarańczowym. Na tych z okresu maksimum, Słońca pokryte jest plamami, które wyglądają jak piegi. Te „piegi” mogą mieć różne rozmiary, od małych o średnicy kilkuset kilometrów po ogromne struktury sięgające nawet 50 000 kilometrów lub więcej. Największe plamy słoneczne mogą osiągać rozmiar zbliżony do rozmiaru Ziemi, a czasem nawet go przekraczać. Średnio jednak większość plam słonecznych ma średnicę rzędu kilku tysięcy kilometrów. Plamy te są ciemniejsze od otaczającej je powierzchni, ponieważ są chłodniejsze — ich temperatura wynosi około 3000–4500 K, podczas gdy reszta powierzchni Słońca ma około 5800 K. Powstają w obszarach intensywnej aktywności magnetycznej, co wpływa na zmniejszenie lokalnej temperatury. Erupcje słoneczne NA…

maksimum-sloneczne-a194c8c.jpg
width: 1920
height: 1080

Zagadka Gwiazdy Barnarda wyjaśniona. Wokół niej krąży planeta. Czy jest podobna do Ziemi?
type: item
date: 2024-10-01T14:15:52.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: gwiazda
subject: obserwacje
subject: słońce
subject: ziemia
description: Gwiazda Barnarda to najbliższa Słońcu pojedyncza gwiazda Drogi Mlecznej. Od kilkudziesięciu lat naukowcy spierają się o to, czy wokół niej orbitują jakieś planety. Nowe obserwacje prowadzone z użyciem Bardzo Dużego Teleskopu w Chile przyniosły rozwiązanie zagadki.
encoded: Zagadka Gwiazdy Barnarda Jedna nieduża planeta Co wiadomo o nowo odkrytej planecie? Nasz Układ Słoneczny składa się z jednej gwiazdy oraz okrążających ją ośmiu planet. Czy taka budowa systemu planetarnego to w kosmosie wyjątek, czy reguła? – W galaktyce systemy takie jak nasz znajdują się w mniejszości – odpowiada NASA. – Ponad połowa wszystkich gwiazd na niebie ma jednego albo więcej towarzyszy. Nieraz trudno dostrzec je nawet przez profesjonalny teleskop. Bywa, że gwiazdy układu podwójnego krążą na tyle blisko siebie, że ich światło się zlewa. To przypadek gwiazdy wielokrotnej Alfa Centauri. Tak naprawdę składa się ona aż z trzech elementów. Dwa z nich to jasne gwiazdy ciągu głównego – Alfa Centauri A i B – tworzące ciasny układ podwójny. Są tak blisko siebie, że nawet na profesjonalnych fotografiach kosmosu wyglądają jak jedno słońce. Bardzo daleko od nich znajduje się z kolei trzeci element – Proxima Centauri, czerwony karzeł. Upraszczając, często mówi się, że Alfa Centauri to gwiazda najbliższa Słońcu. Od naszej gwiazdy dzieli ją 4,37 roku świetlnego. Nieco dalej – w odległości niecałych sześciu lat świetlnych – znajduje się natomiast Gwiazda Barnarda. Jest to najbliższa Słońcu pojedyncza gwiazda, jaką znamy. Zagadka Gwiazdy Barnarda Gwiazda Barnarda znajduje się w gwiazdozbiorze Wężownika. To czerwony karzeł o niedużej masie, który od dawna jest częstym przedmiotem obserwacji astronomicznych. Mimo że obiekt ten był śledzony wielokrotnie, długo nie udawało się rozstrzygnąć jednej kwestii. Czy Gwiazda Barnarda ma swój układ planetarny? Czy krążą wokół niej jakieś globy? Po raz pierwszy odpowiedź twierdzącą podano jeszcze w latach 60. poprzedniego wieku. Wówczas amerykański astronom Peter van de Kamp postawił hipotezę, że wokół tej gwiazdy krąży co najmniej jeden gazowy olbrzym. Hipoteza nie wytrzymała próby czasu. W 2018 roku z kolei pojawiły się przesłanki wskazujące, że wokół Gwiazdy Barnarda krąży planeta typu ziemskiego. Ta teoria również się nie utrzymała. …

eso2414a-9d4dccc.jpg
width: 1280
height: 720