Dlaczego czekolada drożeje? Wkrótce może stać się synonimem luksusu, jak homar czy kawior
Najbardziej pesymistyczne prognozy mówią, że czekolada może zniknąć do 2050 roku. Inne zakładają, że będziemy musieli porzucić ulubiony, odprężający mózg łakoć do końca stulecia. Jak będzie naprawdę? Drastycznie rosnące ceny i znikające kakao sprawiają, że najpierw może stać się ona synonimem luksusu, na który mogą pozwolić sobie tylko nieliczni, a potem zupełnie rozpłynąć się… ale w powietrzu, nie w ustach.
Ceny kakao osiągnęły w 2025 roku niespotykany poziom – chociaż przez ostatnie 25 lat były bardzo stabilne, to nagle wzrosły czterokrotnie. To nie przypadek: stoją za tym konkretne zmiany klimatyczne, które windują ceny surowców i utrudniają uprawę. Jak te zjawiska przekładają się na świąteczne zakupy Polaków i przyszłość branży czekoladowej? Czekolada drożeje przez zmiany klimatyczne, które dewastują plony Klimat jest głównym czynnikiem upraw kakao, z którego powstaje czekolada. Można je uprawiać w stosunkowo niewielu miejscach na świecie, w których panują odpowiednie warunki. Te zmieniają się jednak w zastraszającym tempie: w 2023 i 2024 roku wystąpiło niezwykłe silne El Niño, które skutkowało utrzymywaniem się ponadprzeciętnie wysokich temperatur na powierzchni Pacyfiku. Efektem były susze, nieregularne opady i wzrost temperatury w Afryce Zachodniej, gdzie zlokalizowane są największe światowe plantacje kakao: na Wybrzeżu Kości Słoniowej oraz w Ghanie. Badania Uniwersytetu Oksfordzkiego wskazują, że susze i anomalie pogodowe w latach 2023–2024 doprowadziły do poważnych strat plonów tego wyjątkowo wrażliwego owocu. Produkcja spadła nawet o 30%. Rolnicy nie nadążają ze zmianami chorujących drzew Rok 2024 został uznany przez NASA za najgorętszy w historii. Ekstremalne zjawiska mają być coraz częstsze, co dodatkowo chwieje rynkiem kakao. Do już i tak trudnych warunków klimatycznych dołączyły jednak choroby plantacji. W Ghanie rozprzestrzenia się wirus obrzęku pędów kakao (CSSVD), który według szacunków lokalnych służb rolniczych odpowiada za utratę nawet 50% zbiorów na wybranych plantacjach. Na Wybrzeżu Kości Słoniowej poważnym problemem jest czarna zgnilizna strąków. Wymiana drzew kakaowca na odmiany odporne na choroby trwa wiele lat – nowe rośliny zaczynają owocować dopiero po 3–5 latach. To powoduje, że rolnicy nie są w stanie szybko dostosować się do zmieniających się warunków, dodatkowo jest to bardzo kosztowne. Według badań przeprowadzonych w Oksfordzie każdy wzrost średniej temperatury o 1°C może zmniejszyć światową produkcję żywności o ok. 4,4%. W przypadku tak wrażliwej rośliny jak kakao prowadzi to do znacznej niestabilności dostaw. Dlaczego czekolada drożeje? Amerykańskie cła i sprzedawana ziemia W 2025 roku Stany Zjednoczone wprowadziły nowe taryfy handlowe: 10% na produkty z wszystkich krajów, 20% na czekoladę z Unii Europejskiej oraz aż 145% na opakowania pochodzące z Chin. USA to największy konsument czekolady na świecie, a wzrost kosztów importu i produkcji znacząco podbił globalne ceny. Nowe taryfy spowodowały również niestabilność rynków finansowych. W rezultacie inwestorzy zaczęli masowo kupować metale szlachetne, w tym złoto, co miało nieoczekiwane skutki dla rynku kakao. Kakao wymieniane na złoto W Ghanie, która jest szóstym największym producentem złota na świecie, rosnące ceny złota oraz niestabilność rynku kakao zachęciły wielu rolników do sprzedaży ziemi nielegalnym kopalniom. Tereny dawnych plantacji zamieniły się w obszary wydobywcze, co dodatkowo ograniczyło światową podaż kakao. Nielegalne wydobycie złota prowadzi także do degradacji środowiska – zanieczyszczania rzek oraz wylesiania. Taki stan rzeczy powoduje dalsze pogłębianie się kryzysu na rynku kakao i utratę miejsc pracy dla tysięcy rolników. Czekolada najbardziej drożeje w Polsce Według danych Eurostatu z 2025 roku, Polska odnotowała najwyższy w Unii Europejskiej wzrost cen czekolady – aż o 39,1% rok do roku. Dla porównania, średnia UE wyniosła 21,1%. Wzrosty są szczególe odczuwalne przed Świętami, gdy zapotrzebowanie na słodycze tradycyjnie rośnie. Eksperci nie przewidują szybkiego powrotu do niskich cen z poprzednich dekad. Przyszłość kakao jest niepewna – zależy od postępu zmian klimatycznych i wyhodowania takich odmian, które odporne będą na choroby. Kurczące się plantacje sprawiają, że pesymistyczne teorie dotyczące zniknięcia czekolady – lub stania się produktem zarezerwowanym wyłącznie dla najbogatszych – są jak najbardziej realne. Źródła: NOAA, Eurostat, University of Oxford, Agricultural Systems Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Złocista jak słońce, słodsza niż miód – ta orientalna słodycz ma swoje święto
Baklawa to złocisty przysmak znad Morza Śródziemnego, który zachwyca smakiem i historią. Ten deser, znany już w XV wieku, wciąż budzi emocje i... spory o pochodzenie. Czy Grecy mają rację, twierdząc, że to ich tradycja? A może to Turcy najlepiej dopracowali jego recepturę? 17 listopada obchodzimy światowy dzień baklawy.
Cenimy sobie wyjazdy nad Morze Śródziemne i na Bliski Wschód. Ulubione kierunki Polaków to Egipt i Turcja. Kraje te oferują nie tylko wspaniałe plaże lub rafy koralowe. Równie fascynująca jest historia tych krajów i ich dziedzictwo kulturowe. To ostatnie przejawia się m.in. w bogatej tradycji kulinarnej. Kraje te słyną z niezwykłych słodkości, ale nie jest to czekolada, ale baklawa. Ten deser składa się z kilkudziesięciu ultracienkich warstw ciasta filo. Pomiędzy te kruche warstwy ciasta wkłada się obfite nadzienie z posiekanych orzechów, najczęściej pistacji, orzechów włoskich lub migdałów, a całość jest wypiekana w maśle klarowanym. Po upieczeniu deser jest polewany słodkim syropem. Skąd pochodzi baklawa? Baklawę uznają za swój narodowy deser Turcy, Grecy, ale też Arabowie. Ta lista jest jednak dłuższa. Prawda jest taka, że do tego sukcesu przyczyniło się wiele społeczności. Być może „protoplastą” współczesnej baklawy był warstwowy deser znany w Mezopotamii już w VIII wieku p.n.e., jednak wówczas zastosowano grubsze ciasto. Kluczową innowacją, która ukształtowała nowoczesną baklawę, było rozwinięcie produkcji cienkiego ciasta. Być może powstało ono w Grecji około 2 tysiące lat temu. Ale jest tu sporo znaków zapytania i wśród ekspertów trwają na ten temat dyskusje. Warto również odnotować, że blisko spokrewnione baklawy nazwy pojawiają się w innych regionach, co świadczy o wspólnym etymologicznym pochodzeniu. Np. w Azerbejdżanie baklawa jest znana jako „pahlahu”, a w Armenii jako „pakhlava”. To jednoznacznie pokazuje, że baklawa powstała dzięki różnym ludom. Turecki ślad baklawy Wygląda na to, że baklawa przybrała dzisiejszy klasyczny kształt w okresie osmańskim za panowania sułtana Mehmeda II Zdobywcy. W źródle z 1473 roku znajduje się jej przepis. Baklawa była podawana janczarom piętnastego dnia ramadanu (tzw. procesja baklawy). Był to element ceremonii państwowych pod koniec XVII wieku. Turcja, pomimo międzynarodowych roszczeń do deseru, ustanowiła standard dla baklawy w 2015 roku za pośrednictwem Tureckiego Instytutu Standardów. Według niego turecka baklawa musi mieć unikatowy, żółto-złoty kolor i nie może być przypalona. Wysokość każdej warstwy powinna przekraczać 35 mm. Gaziantep w Turcji – stolica baklawy? Baklawa z Gaziantep, prowincji w południowo-wschodniej Turcji, jest pierwszym produktem z tego kraju, który otrzymał status Chronionego Oznaczenia Geograficznego w Unii Europejskiej (UE). Miasto Gaziantep należy do Sieci Miast Kreatywnych UNESCO w dziedzinie gastronomii. To, co wyróżnia baklawę z prowincji Gaziantep, to nie tylko mistrzowska metoda przygotowywania cienkich warstw ciasta, ale także wyjątkowe składniki. Są to wysokiej jakości pistacje z Antep oraz lokalnie produkowane masło. Źródła: Irtad Journal, National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Przeszłość Warszawy znów pachnie czekoladą. Zaskakujące znalezisko archeologiczne
„Słodkie” odkrycie archeologiczne z Warszawy. Archeolodzy znaleźli w centrum stolicy relikty po fabryce czekolady „Venus”, którą założono na początku XX wieku. Wśród najbardziej intrygujących zabytków są formy do wyrobu pralinek.
Prace wykopaliskowe, gdzie archeolodzy natknęli się na wytwórnię słodyczy sprzed 100 lat, prowadzone są na terenie, na którym powstanie nowe centrum kultury „Twórcza Twarda” przy ulicy Twardej 10 w Warszawie. Przedwojenna stolica miała wiele miejsc, w których produkowano czekoladę i inne słodycze. Teraz stołeczny Konserwator Zabytków poinformował o odkryciu fabryki czekolady „Venus” należącej do H. Szpiro (Szapiro). Fabrykę założono na początku XX wieku naprzeciwko synagogi Nożyków. Liczne zabytki Wśród najbardziej intrygujących i przemawiających do wyobraźni zabytków są ceramiczne formy do wyrobu pralinek czekoladowych i papierowe etykiety na opakowania. To, że zachowały się te ostatnie, graniczy z cudem. Zabytki organiczne bardzo rzadko są w stanie przetrwać w ziemi przez dłuższy czas. Muszą temu towarzyszyć sprzyjające beztlenowe warunki i odpowiednia wilgotność. „W fundamentach fabryki znaleziono także garnki, butelki, fragmenty wyrobów szklanych czy pieców kaflowych. W pomieszczeniach oficjalnych – raczej nie produkcyjnych – na podłodze widoczne są posadzki ułożone z ceramicznych płytek. W jednym z nich znajduje się niezwykle ozdobna bordiura w formie fali w kolorze bordowym na białym tle” – wylicza Stołeczny Konserwator Zabytków. Słodka Warszawa „Przedwojenni warszawiacy lubowali się w słodyczach. Do ich jedzenia zachęcały reklamy ze sławnym »Cukier krzepi« oraz, obecnie trochę nas szokującymi sloganami, »Matko nie żałuj cukru. Cukier to najskuteczniejszy środek odżywczy« albo »Cukier wzmacnia kości i daje siłę, i zdrowie«” – pisze Magdalena Łań z biura Stołecznego Konserwatora Zabytków w artykule na temat producentów słodkości w stolicy. I dodaje, że popyt na słodkości był tak duży, że trzeba było go zaspokajać już nie tylko produktami wytwarzanymi w cukierniach, ale wręcz w fabrykach. Określano je mianem fabryki cukrów lub czekolady. – Tych w Warszawie było sporo, a do naszych czasów przetrwały relikty czterech oraz jedna w całości – wskazuje Łań. Przypomina, że największą i najstarszą, istniejącą do dziś fabryką czekolady jest zakład Wedla przy ul. Zamoyskiego 28/30. Ale nie zawsze firma się tam znajdowała. W połowie XIX wieku zaczynała przy ul. Miodowej, od 1870 roku swoją siedzibę miała przy ul. Szpitalnej. A od lat 20. XX wieku jest na warszawskim Kamionku. Z kolei najstarszą wytwórnią słodyczy, w której czekoladę produkowano jako jeden z wielu produktów, była Fabryka Cukrów Franciszka Anczewskiego. Jej rozkwit nastąpił w 1929 roku, gdy jej właścicielem stał się cukiernik Skorupka. Produkowane tam wyroby oferowano w śródmiejskich sklepach. Cukrowa potęga nad Wisłą Polska do dziś specjalizuje się w słodkościach. Jest trzecim co do wielkości producentem takich produktów w Europie. W pół dekady eksport słodkości wzrósł ponad 50%. Pamiętajmy jednak, że produkty z cukrem warto jednak ograniczać, bo pustoszą one nasz organizm. Źródła: Stołeczny Konserwator Zabytków, UM Warszawa Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Dlaczego czekolada smakuje tak dobrze? To mikroby dbają o jej smak
Naukowcy udowodnili, że to mikroby odpowiedzialne za fermentację kakao mają ostateczny wpływ na smak czekolady. To oznacza, że modyfikacja społeczności mikroorganizmów może sprawić, że ta będzie jeszcze smaczniejsza. Czeka nas rewolucja?
Czekolada w wyjątkowy sposób aktywuje zmysły. Zawiera szereg związków chemicznych, które potrafią wpływać na nasze samopoczucie – jednym z nich jest anandamid, który wywołuje uczucie euforii. Co jest jednak odpowiedzialne za jej smak i czemu poszczególne czekolady różnią się między sobą? W opublikowanym w czasopiśmie „Nature Microbiology” badaniu angielscy naukowcy wykazali, że to wszystko zasługa mikroorganizmów, które fermentują ziarna kakaowca. Mikroby robią robotę – to one nadają smak Fermentacja towarzyszy ludzkości od wielu lat. Procesy fermentacyjne wzmacniają smak oraz konserwują potrawy i napoje. Kochamy to, co nadszarpnięte zębem czasu i przetworzone przez pracowite mikroorganizmy. Wina, piwa, sery czy nawet polskie ogórki kiszone to wszystko efekty ich działania. Jednak w przeciwieństwie do produkcji piwa czy sera, fermentacja kakao zachodzi zwykle w sposób spontaniczny, w którym udział biorą wspólnoty mikroorganizmów już obecne w środowisku – bez dodawania konkretnych szczepów. Ziarna wyjmuje się z owoców i pozostawia do fermentacji, a następnie suszy i praży. W efekcie niewiele wiadomo, jak różne gatunki mikrobów mogą wpływać na smak. Nie kakao, a bakterie! To one decydują, jak smakuje czekolada Naukowcy słusznie podejrzewali, że na smak czekolady wpływ ma nie tylko pochodzenie ziaren kakaowca, ale także niezbadane wcześniej pH, temperatura oraz gatunki mikroorganizmów je fermentujących. – To, co próbowaliśmy zrobić, to podnieść jakość czekolad – mówi „Nature” David Gopaulchan, genetyk roślin z brytyjskiego Uniwersytetu w Nottingham. Postanowili zbadać fermentację ziaren kakaowca z trzech regionów Kolumbii: Santander, Huila i Antioquia. Ziarna miały podobne tło genetyczne, więc ustalono, że różnice w smaku muszą wynikać wyłącznie z fermentacji. Degustatorzy ocenili, że czekoladowe próbki z Santander i Huila miały złożone nuty prażonych orzechów, owoców czy kawy, podczas smak tych pochodzących z Antioquia był prostszy i bardziej gorzki. Ustalono, że kluczową rolę w kształtowaniu profilu smakowego odegrały specyficzne drożne, m.in. Torulaspora i Saccharomycenes. Ich obecność sprawiała, że smak określano jako „wyższej jakości”. Czekolada przyszłości? Lepszy smak dzięki mikrobom z laboratorium Kolejnym krokiem było takie pokierowanie procesem fermentacji – za pomocą zastosowania specyficznych, stworzonych laboratoryjnie mieszanek mikrobów – dzięki któremu możliwe stałoby się odtworzenie właściwości smakowych próbek określanych jako bardziej złożone w smaku. Degustatorzy potwierdzili, że efekt osiągnięty przez naukowców odpowiadał wysokiej jakości próbkom z Santander i Huila. Wyniki dowiodły zależność między pH, temperaturą i społecznością mikroorganizmów a regionalnymi różnicami w smaku czekolady. – W przyszłości konsumenci będą mogli cieszyć nowymi, ekscytującymi smakami czekolady. To potencjał na zainteresowanie ludzi czekoladami designerskimi – donosi Gopaulchan. Źródło: Nature Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Najstarsza cukiernia w Warszawie słynie ze znakomitych pączków. Przyciąga tłumy nie tylko w tłusty czwartek
Najstarsza cukiernia w Warszawie od ponad 150 lat serwuje wypieki, które na dobre wpisały się w kulinarną historię miasta. Ich niezmienny smak sprawia, że mimo upływu kolejnych dekad wciąż cieszą się niesłabnącą popularnością.
W tym artykule: Historia najstarszej cukierni w Warszawie Cukiernia z tradycją Najstarsze cukiernie w Warszawie Mogłoby się wydawać, że metropolie takie jak Warszawa są zdominowane przez modne kawiarnie i popularne sieciówki. Nic bardziej mylnego. Na mapie stolicy wciąż można znaleźć miejsca z wieloletnią tradycją. Najlepszym tego przykładem jest cukiernia A.Blikle, która od ponad 150 lat serwuje wypieki według sprawdzonych receptur, co doceniają nie tylko mieszkańcy, ale i przyjezdni. Historia najstarszej cukierni w Warszawie Historia kultowej cukierni A. Blikle sięga roku 1869. Wówczas początkujący warszawski przedsiębiorca o szwajcarskich korzeniach, Antoni Kazimierz Blikle, odkupił mieszczącą się w dawnym pałacu Hołowczyca przy ul. Nowy Świat cukiernię Michalskiego i rozpoczął działalność pod własnym nazwiskiem, tworząc jedną z najsłynniejszych rodzinnych firm w Polsce. Cukiernia szybko zyskała uznanie warszawiaków i mimo burzliwych czasów oraz politycznych zawirowań niezmiennie przyciągała klientów doskonałymi wypiekami. Po Antonim Kazimierzu Blikle firmę przejął jego syn, Antoni Wiesław Blikle, który gruntownie przebudował lokal i prowadził go do 1928 roku. Następnie pieczę nad rodzinnym biznesem sprawował Jerzy Blikle wraz z siostrą Zofią. Niestety, w czasie powstania warszawskiego budynek cukierni został całkowicie zniszczony, podobnie jak znaczna część miasta. Po wojnie Jerzy Blikle zdołał ją odbudować i w 1948 r. ponownie – ku uciesze wielu – ruszyła produkcja jej słynnych wyrobów. Nie był to jednak łatwy powrót. Władze PRL nie sprzyjały bowiem prywatnym przedsiębiorstwom, a ich właściciele musieli mierzyć się z biurokratycznymi przeszkodami i restrykcjami. Nieprzychylność komunistów nie zatrzymała rozwoju cukierni. Jej kolejnym właścicielem został Andrzej Blikle, który – co ciekawe – przyszedł na świat podczas obrony Warszawy we wrześniu 1939 roku... w biurze firmy. Z powodzeniem łączył wielopokoleniową tradycję z karierą naukową. Ukończył matematykę, pracował jako informatyk, zdobył stopień doktora i doktora habilitowanego, a następnie tytuł profesora. W tzw. międzyczasie uzyskał także stopień mistrza cukierniczego. Funkcję prezesa zarządu spółki pełnił do 2010 r. Dwa lata później rodzina Blikle sprzedała większość udziałów, przekazując firmę nowym inwestorom. Cukiernia z tradycją Cukiernia A.Blikle przez niemal 150 lat działała przy ul. Nowy Świat 35, w zabytkowym pałacyku Karola Bürgera. Dopiero pod koniec 2017 roku przeniesiono ją lokal dalej, gdzie funkcjonuje do dziś. O jej renomie najlepiej świadczy fakt, że pod tą marką działa obecnie aż 15 cukierni w stolicy oraz sześć w innych miastach Polski, m.in. w Poznaniu, Gdańsku i Wrocławiu. Popularność marki nie jest dziełem przypadku. Jej siłą są przede wszystkim wyjątkowe wypieki, które od pokoleń zachwycają smakiem i jakością. Kultowe pączki z różą, wykwintne torty i tradycyjne ciasta – to tylko niewielka część bogatej oferty. W menu znajdziemy także bardziej nowoczesne propozycje, w tym makaroniki i rollsy. Chętni mogą również napić kawy i czekolady. Najstarsze cukiernie w Warszawie Mówiąc o tradycyjnych cukierniach, nie sposób nie wspomnieć o pracowni cukierniczej Zagoździńscy, gdzie – jak przekonują mieszkańcy stolicy – zjemy najlepsze pączki w Warszawie. Pączkarnia powstała w 1925 r. z inicjatywy Władysława Zagoździńskiego, który początkowo prowadził ją przy ul. Wolskiej 53, a później przeniósł do większego lokalu pod numerem 66. Wybuch II wojny światowej przekreślił dalsze plany na dalszy rozwój. Działalność wznowiono dopiero w 1973 r., ale już pod nowym adresem, przy ul. Górczewskiej 15. Ze względu na niewielką przestrzeń postawiono wyłącznie na pączki, które dziś są symbolem Woli. Źródła: blikle.pl; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Najlepsze pączki w Warszawie, a może i w kraju. Zajadał się nimi sam Piłsudski
Gdzie kupić najlepsze pączki w Warszawie? Mieszkańcy stolicy od pokoleń mają swoją ulubioną cukiernię, gdzie w Tłusty Czwartek nie sposób uniknąć kolejki. Mówi się, że sam Piłsudski nie mógł się oprzeć tutejszym wypiekom.
W tym artykule: Najlepsze pączki w Warszawie na Tłusty Czwartek Historia cukierni „Zagoździński” na Górczewskiej Kiedy wypada Tłusty Czwartek? Tłusty Czwartek zbliża się wielkimi krokami. To jedyny dzień w roku, gdy bez wyrzutów sumienia zajadamy się słodkościami – zwłaszcza faworkami i pączkami. A dla tych najlepszych jesteśmy w stanie przejechać pół miasta i spędzić długie godziny w kolejce. Doskonale wiedzą o tym mieszkańcy Warszawy, którzy tłumnie gromadzą się przed kultową cukiernią słynącą z najlepszych pączków w stolicy. Najlepsze pączki w Warszawie na Tłusty Czwartek Górczewska 15 – ten adres powinien zapamiętać każdy warszawiak, który w Tłusty Czwartek chce przeżyć prawdziwą pączkową ucztę. To właśnie tutaj, w pracowni cukierniczej „Zagoździński” na Woli, powstają pączki uznawane przez wielu za najlepsze nie tylko w Warszawie, ale i w całym kraju. Ich sekret, jak podkreślają mieszkańcy, tkwi w niezmienionej od pokoleń recepturze. Słodkości są wyrabiane ręcznie, nadziewane wieloowocową marmoladą i smażone na tradycyjnym smalcu. Można je dostać w wersji z lukrem, bez lukru, z cukrem pudrem, a także w postaci małych pączków bez nadzienia. Cena dużego pączka wynosi 5 zł za sztukę, a kilogram małych pączków to koszt 35 zł. Ze względu na dużą popularność, cukiernia nie ma stałych godzin otwarcia. Od poniedziałku do soboty zaczyna sprzedaż o 9:00 i działa do ostatniego pączka. W Tłusty Czwartek warto uzbroić się w cierpliwość – kolejki ciągną się przez wiele godzin, a pierwsi smakosze ustawiają się już o świcie. Mimo to naprawdę warto. Historia cukierni „Zagoździński” na Górczewskiej Początki legendarnej cukierni na Woli sięgają roku 1925, kiedy to Władysław Zagoździński otworzył swoją pierwszą pracownię (wówczas przy ul. Wolskiej 53). Wypieki szybko zdobyły uznanie Warszawiaków, w tym m.in. Józefa Piłsudskiego. To skłoniło przedsiębiorcę do przeniesienia firmy do większego lokalu zaledwie kilka budynków dalej. Wybuch II wojny światowej brutalnie przerwał rozwój dobrze prosperujące cukierni. Podczas powstania warszawskiego cały zakład został doszczętnie zniszczony. Po zakończeniu najkrwawszego konfliktu w dziejach Zagoździńscy odbudowali firmę, a w 1973 r., na mocy decyzji lokalnych władz, przenieśli ją na Górczewską 15, gdzie działa do dziś. Rodzinny biznes najpierw prowadziły córki Władysława Zagoździńskiego, później wnuk Leszek Grelof, a następnie Hanna Grelof wraz z córką Zenoną Adamuszewską. Ze względu na ograniczoną przestrzeń pracownia specjalizuje się wyłącznie w pączkach. Cukiernia ma na swoim koncie wiele nagród, w tym m.in. Złotą Honorową Odznakę Rzemiosła, tytuł „Najlepszy Pączek Warszawy 2022” oraz „Pączek Stolicy 2015”. Kiedy wypada Tłusty Czwartek? Tłusty Czwartek, jak wiadomo, to święto ruchome, dlatego jego data co roku się różni. Obchodzony jest zawsze 52 dni przed Wielkanocą i może przypadać między 29 stycznia a 4 marca. W 2025 r. będziemy go obchodzić 27 lutego, a w kolejnych latach: 2026 – 12 lutego, 2027 – 4 lutego, 2028 – 24 lutego, 2029 – 8 lutego, 2030 – 28 lutego. Źródła: zagozdzinski.pl; National Geographic Polska
… podczas weekendowego wyjazdu w otoczeniu natury. Brzmi intersująco? Voucher na weekendowy wyjazd możesz teraz wygrać w ogólnopolskim konkursie marki KINDER Country. A to nie koniec - w konkursie można także wygrać ebook opracowany we współpracy z National Geographic Traveler.
Życie jest pełne niespodzianek i wyzwań. To właśnie one sprawiają, że ciągle się rozwijamy i odkrywamy nowe dla nas obszary. Jednocześnie każdy z nas potrzebuje chwili dla siebie, aby odzyskać równowagę, złapać głęboki oddech i ruszyć w dalszą podróż. Jedni najlepiej odpoczywają nad wodą inni zdobywając kolejne szczyty. Czasami potrzebujemy chwili tylko ze samym sobą, a innym razem towarzystwo bliskich i przyjaciół sprawdza się najlepiej. Jesteśmy ciekawi, co jak ty odnajdujesz swój rytm? Jakie miejsce czy sytuacje dają ci poczucie „regroundingu”, czyli powrotu do naturalnej harmonii? KINDER Country od wielu lat zachęca do odkrywania nowych miejsc na mapie Polski i poznawania ciekawych historii z nimi związanych. Tak jest i tym razem … KINDER Country z Redakcją National Geographic Traveler rozbudzają chęć na kolejną wspólną podróż! Konkurs „Odzyskaj swój rytm” odbywa się na fanpagu marki KINDER Country na platformie Facebook w terminie od 2 do 29 września. Co tydzień można wygrać vouchery na weekendowy wyjazd blisko natury (4 x 3.000 zł) oraz ebook „Powrót do natury” (400 sztuk), opracowany we współpracy z National Geographic Traveler. W ebooku podróżnicy, autorzy reportaży w National Geographic, przybliżają nam „swoje” miejsca w Polsce. To pozycja, która zachęca do uważnego podróżowania, tak, aby móc złapać oddech od codzienności, odnaleźć spokój i harmonię. Inspiruje czytelnika do bliższego kontaktu z naturą i zadbania o równowagę. Jakie jest zadanie konkursowe? Wystarczy, że w formie krótkiego opisu oraz zdjęcia zaprezentujesz miejsce w Polsce, w którym odzyskujesz swój rytm. Zgłoszenie należy wysłać przez Messenger kontaktując się z fanpagem KINDER Country Polska. Na zgłoszenia czekamy do 29 września. Chcesz dowiedzieć się więcej o odnajdowaniu naturalnego rytmu? Posłuchaj podcastów na https://www.national-geographic.pl/odzyskaj-swoj-rytm/. Materiał promocyjny Ferrero Polska Commercial Sp. z o.o.
Na batonikach i czipsach powinny być ostrzeżenia jak na papierosach? Tak uważa znany naukowiec
Prof. Carlos Monteiro z Uniwersytetu São Paulo 15 lat temu wymyślił pojęcie żywność ultraprzetworzona. Dziś stawia radykalny postulat – tego rodzaju produkty powinny być oznaczane tak samo jak paczki papierosów.
W tym artykule: Szkodliwe produkty UPF Co to jest żywność ultraprzetworzona? Nowe sposoby ostrzegania przez UPF Wizyta w sklepie przyszłości. W trudno dostępnym miejscu, niewidocznym na pierwszy rzut oka, znajdują się produkty uznawane za szkodliwe dla ludzkiego zdrowia. Obok papierosów stoją słodycze, gazowane napoje i czipsy. Na wszystkich opakowaniach znajdują się groźnie wyglądające ostrzeżenia. Informują potencjalnych konsumentów o zwiększonym ryzyku zapadnięcia na śmiertelnie niebezpieczne choroby. Czy tak będzie? Gdybyśmy organizowali rzeczywistość zgodnie z wiedzą naukową, wówczas istnieje na to spora szansa. Żywność ultraprzetworzona (ang. ultra-processed food, UPF) z każdym rokiem jest coraz gorzej oceniana przez naukowców. I dlatego właśnie prof. Carlos Monteiro – dietetyk, który wymyślił pojęcie UPF – postuluje, by takie produkty zostały oznaczone równie wyraźnie i jednoznacznie jak papierosy. Szkodliwe produkty UPF Dlaczego? Odpowiedź przynosi choćby szeroko zakrojona analiza, której wyniki opublikowano w lutym 2024 roku w czasopiśmie „BMJ”. Był to przegląd uwzględniający 45 metaanaliz i w sumie obejmujący 10 mln ludzi. Opracowali go eksperci z czołowych instytucji naukowych Stanów Zjednoczonych, Francji i Australii. Wyniki okazały się alarmujące. Spożywanie żywności ultraprzetworzonej powiązano aż z 32 negatywnymi konsekwencjami dla zdrowia. Na tej liście znalazło się powiększone ryzyko zapadnięcia na choroby serca, nowotwory różnego rodzaju, cukrzycę typu II. Produkty UPF powiązano także z pogarszaniem się zdrowia psychicznego i gorszym snem. Oraz ogólnie ze zwiększonym ryzykiem śmierci z różnych przyczyn. Rosnąca popularność UPF napędza również globalną epidemię otyłości. Co gorsza, spożycie UPF stale rośnie. I to na całym świecie. W lutym „Guradian” podawał, że w krajach wysokorozwiniętych – takich jak USA czy Wielka Brytania – żywność ultraprzetworzona stanowi już połowę codziennych posiłków. Dla młodych ludzi pochodzących z biedniejszych regionów udział UPF w diecie sięga nawet 80 proc. Co to jest żywność ultraprzetworzona? Pod tym pojęciem kryją się produkty, które znajdziemy na każdej sklepowej półce. Są to m.in.: słone pakowane przekąski typu paluszki, krakersy, czipsy, słodycze takie jak cukierki czy batoniki, ale także słodkie płatki śniadaniowe, gotowe pakowane posiłki, pizza, hot-dogi, zupy błyskawiczne, słodkie gazowane napoje i napoje energetyczne. Wszystkie te produkty mają dużo soli i cukru, barwników, sztucznych dodatków oraz wzmacniaczy smaku. Ich przygotowanie wymagało złożonej przemysłowej obróbki podstawowych składników. 15 lat temu prof. Monteiro wraz ze współpracownikami opracował skalę klasyfikacji żywności Nova. System ten uwzględniał nie tylko skład żywności, ale i sposób jej przygotowania. I właśnie w skali Nova po raz pierwszy pojawiło się pojęcie żywność ultraprzetworzona. Obok żywności nieprzetworzonej lub przetworzonej w niewielkim stopniu, składników kulinarnych i żywności przetworzonej. Co jeść, by żyć jak najdłużej? Naukowcy przedstawiają nowy przepis na dietę długowieczności To, co kładziemy na talerzu, ma wpływ na jakość i długość naszego życia. Jak duży jest ten wpływ? Naukowcy są zdania, że kontrolując dietę, możemy znacznie przedłużyć sobie życie... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/co-jesc-by-zyc-jak-najdluzej-naukowcy-przedstawiaja-nowy-przepis-na-diete-dlugowiecznosci-fot-getty-images-e3237f5.jpeg" width="938" height="625" alt="Co jeść, by żyć jak najdłużej? Naukowcy przedstawiają nowy przepis na dietę długowieczności (fot. Getty Images)" title="Co jeść, by żyć jak najdłużej? Naukowcy przedstawiają nowy przepis na dietę długowieczności (fot. Getty Images)" /> Nowe sposoby ostrzegania przez UPF Prof. Monteiro uważa, że dotychczasowe metody informowania społeczeństw o szkodliwości UPF nie są już wystarczające. – Aby ograniczyć niebezpieczeństwa związane z UPF, potrzebne są kampanie na rzecz zdrowia publicznego podobne do antytytoniowych – powiedział naukowiec „Guardianowi”. – Reklamy UPF powinny zostać zakazane lub mocno ograniczone. Ponadto należy wprowadzić ostrzeżenia na przodzie opakowań podobne do tych umieszczanych na paczkach papierosów – dodał. Dietetyk wysuwa też inne postulaty. – Należy zakazać sprzedaży UPF w szkołach i placówkach służby zdrowia oraz wysoko opodatkować żywność ultraprzetworzoną. Wygenerowane dochody powinny być przeznaczane na dotowanie świeżej żywności – uważa Monteiro. Jak podaje „Guardian”, wszystkie te pomysły naukowiec przedstawi na konferencji International Congress on Obesity, która odbywa się właśnie w São Paulo. Źródło: Guardian, BMJ. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Czy czekolada jest zdrowa? Spożywali ją już Majowie, do dziś jest doceniana
Czy czekolada jest zdrowa? – na przestrzeni ostatniego dziesięciolecia pojawiło się wiele publikacji medycznych i dietetycznych przypuszczalnie potwierdzających takie jej działanie. Niemal wszystkie przytaczane w nich badania dotyczą jednak tylko jednego jej rodzaju.
W tym artykule: Masło kakaowe, czyli cukiernicza rewolucja Czekolada czekoladzie nierówna Co jest zaklęte w ziarnie kakao? Czy czekolada jest zdrowa? Alkaloidy w czekoladzie Nowe badania na temat czekolady Co zawiera ziarno kakaowe? Ponad połowę ciężaru przetworzonych i pozbawionych łupiny nasion stanowi tłuszcz, jakkolwiek proporcje zmieniają się w zależności od odmiany kakaowca oraz warunków wzrostu. Masło kakaowe, czyli cukiernicza rewolucja Tłuszcz otrzymywany dzięki poddaniu ziarna mechanicznej obróbce metodą wynalezioną w zeszłym stuleciu przez van Houtena nosi nazwę masła kakaowego. Z pozostałych makuchów kakaowych robi się kakao. Masło kakaowe stanowi cenny towar, ponieważ oprócz roli, jaką odgrywa w produkcji wysokowartościowej czekolady, znajduje wiele zastosowań w przemyśle kosmetycznym i farmaceutycznym. Właściwością, która czyni je użytecznym, jest to, że rozpuszcza się w temperaturze nieco poniżej ciepłoty ludzkiego ciała oraz bardzo wolno jełczeje. Co do kulinarnych funkcji masła kakaowego, to wszystko zależy tutaj od dobrej woli wytwórcy czekolady. Jeżeli zależy mu na czekoladzie wysokiej jakości, dodaje on masło kakaowe do innej wysokowartościowej czekolady w trakcie produkcji, by podniosło ono smak wyrobu. Czasami dodaje się podwójną ilość masła, by masa była bardziej gładka, ale prawdziwi koneserzy zwracają większą uwagę na zawartość kakao. Czekolada czekoladzie nierówna Wytwórca, który ma niezupełnie uczciwe intencje, produkuje to, co szanujący się chocolatiers nazywają „wyrobem czekoladopodobnym”. Jedynie w 15 procentach składa się on z kakao (podczas gdy czekolada naprawdę wysokiej jakości miewa aż do 70 procent kakao). Pozostałe składniki to cukier, mleko w proszku oraz tańszy stały tłuszcz roślinny. Cenne masło kakaowe sprzedaje się pod postacią innych wyrobów. Osiemnasto- i dziewiętnastowieczne książki kucharskie ciągle ostrzegają przed fałszowaną czekoladą. Zamiast kakao dodawano najrozmaitsze substancje, poczynając od pyłu ceglanego po minię. Masło kakaowe zastępowano tańszym olejem ze słodkich migdałów, szpikiem kostnym lub smalcem. Miejmy nadzieję, że przynajmniej pył ceglany i minia nie kryją się w naszej czekoladzie. Co jest zaklęte w ziarnie kakao? Oprócz tłuszczu każde ziarno kakaowe zawiera poniżej 10 procent białka i skrobi. Jednak to pozostałe setki składników ziarna powodują tak zróżnicowane opinie o czekoladzie. Są one do tego stopnia odmienne, że czasami można by się nie domyślić, że dwie osoby piszą o tym samym. Kiedy oznajmiają, że „czekolada zawiera to czy tamto”, często nie mamy pojęcia, czy chodzi im o zawartość surowych nasion kakaowca, przetworzonego ziarna, czy może nasion określonej odmiany; o zwykły batonik czy o kuwerturę zawierającą wysoki procent masła kakaowego, która pokrywa wysokiej klasy wyrób. Czy czekolada jest zdrowa? Właściwie literatura dotycząca rzeczywistego składu kakao przywodzi na myśl opowieść o ślepcach, którzy opisywali słonia. Poglądy medycyny na czekoladę są bardzo zróżnicowane. Niektórzy lekarze uważają ją za środek antydepresyjny, wchodzący w reakcje z żeńskimi hormonami i wywołujący przez to przedmiesiączkowe łaknienie czekolady. Czekolada jak piwo? Teraz to możliwe Piwo-lada? Czemu nie! Wszystko za sprawą specjalnych odmian drożdży, które zagnieżdżają się w fermentującym kakao. Inni jednak nie dostrzegają tych skutków. Najobszerniejszą pracą medyczną poświęconą czekoladzie jest wydana w 1990 roku książka francuskiego lekarza Hervé Roberta „Les vertus thérapeutiques du chocolat”. Ku swemu zadowoleniu nie znajduje on potwierdzenia opinii, że czekolada może być przyczyną tak nieprzyjemnych dolegliwości, jak migrena, trądzik, otyłość i próchnica. Przeciwnie: okazuje się, że kofeina, teobromina, serotonina i fenyloetyloamina, które zawiera czekolada, czynią z niej środek tonizujący, antydepresyjny, działający przeciwstresowo i wzmagający odczuwanie przyjemności, łącznie z przyjemnością płynącą z uprawiania seksu. Serotonina jest wytwarzanym przez mózg hormonem poprawiającym nastrój. Fenyloetyloamina przypomina inne substancje odpowiedzialne w mózgu za zmiany nastroju. Przyszłe badania być może wykażą, czy czekolada naprawdę działa jak afrodyzjak. Opinia ta sięga czasów podboju Meksyku przez Europejczyków; czy jednak kiedykolwiek istniała na świecie rzecz nadająca się do jedzenia, która w swoim czasie nie cieszyłaby się gdzieś podobną opinią? Wiadomo, że dwie z substancji wymienionych przez doktora Roberta, stanowiące 1 do 2 procent wagi kakao, mają wpływ na fizjologię człowieka, choć wywołują skutki niezupełnie takie, jakie opisał. Są to alkaloidy, a dokładniej metyloksantyny – kofeina i teobromina. Alkaloidy w czekoladzie Czym są alkaloidy? To substancje pochodzenia roślinnego, skomplikowane pod względem składu chemicznego, które występują u około 10 procent roślin na świecie. Nie jest jasne, jakie korzyści ewolucyjne rośliny czerpią z ich istnienia. W reakcjach z kwasami alkaloidy tworzą sole i mają wpływ na fizjologię spożywających je zwierząt. Dwunożne zwierzęta gonią zapamiętale za niektórymi z nich. Dwa alkaloidy, które zawdzięczają czekoladzie jej amatorzy w Starym Świecie, to teobromina oraz bardziej znana kofeina. Teobromina występuje w świecie roślin dość skąpo: jedynie u dziewiętnastu gatunków, należących w większości do rodziny zatwarowatych (Sterculiaceae) i marzanowatych (Rubiaceae). Znajduje się ona, obok kofeiny, w pochodzących z Afryki orzeszkach kola, które użyczyły swej nazwy – i alkaloidu – najpierw jednemu, a potem całej rodzinie napojów orzeźwiających. Teobrominę zawiera osiem gatunków z rodzaju Theobroma, podobnie jak Camellia sinensis, z której robi się herbatę, oraz sześć gatunków z rodzaju Coffea, łącznie z krzewem kawowym. A także ostrokrzew paragwajski (Ilex paraguariensis), źródło yerba mate – kolejnego napoju dodanego przez Nowy Świat do zestawu napitków zawierających alkaloidy – południowoamerykańskiej herbaty, którą z okutej srebrem tykwy trzeba pić za pomocą srebrnej rurki z dziureczkami. Nowe badania na temat czekolady Na przestrzeni ostatniego dziesięciolecia pojawiła się znacząca liczba publikacji medycznych i dietetycznych oraz doniesień medialnych na temat przypuszczalnie prozdrowotnego wpływu czekolady. Niemal wszystkie przytaczane w nich badania dotyczą czekolady ciemnej, a nie mlecznej. Ciemna czekolada to niewiarygodnie złożona substancja, zawierająca ponad pięćset, a niewykluczone, że nawet siedemset różnych składników (dlatego właśnie nigdy nie udało się jej sztucznie zsyntetyzować). Oddziaływanie większości z nich na ciało człowieka pozostaje nieznane – dlatego właśnie wobec tego rodzaju rewelacji należałoby zachować zdrowy sceptycyzm. Przede wszystkim dobra wiadomość jest taka, że ciemna czekolada – jak powiedziałby Hipokrates – „po pierwsze – nie szkodzi”, przynajmniej ludziom. Zawiera ona bardzo mało kofeiny: w zwykłej, ważącej sto gramów tabliczce dobrej czekolady, czyli takiej, która zawiera co najmniej 50 procent miazgi kakaowej, jest tego alkaloidu tylko tyle, ile w filiżance kawy americano. To prawda, że masło kakaowe składa się głównie z tłuszczów nasyconych, ale są to w większości trójglicerydy kwasu stearynowego, które – jak wykazano – nie mają wpływu na poziom cholesterolu we krwi. Nie ma bezpośredniego związku między jedzeniem czekolady a rozwojem chorób serca. Ciemna czekolada nie wywołuje cukrzycy, próchnicy zębów czy trądziku ani nie powoduje bólów głowy, co jej się czasami przypisuje. Jeżeli zaś chodzi o otyłość u tak zwanych czekoladoholików, to jest ona prawdopodobnie skutkiem nadmiernego spożywania czekolady mlecznej, która zawiera dużo cukru, w połączeniu z pozbawionym ruchu stylem życia. Teobromina, drugi występujący w czekoladzie alkaloid, podobno poprawia nastrój; wiadomo też, że rozszerza naczynia krwionośne, działa pobudzająco oraz moczopędnie. Łatwo przyswajalna dla człowieka, nawet w dużych ilościach, jest szkodliwa (a nawet śmiertelnie trująca) dla psów i kotów. U małych i średnich zwierząt wywołuje konwulsje i potrafi nawet doprowadzić do śmierci. Należy zawsze dbać, żeby nie miały one nigdy dostępu do ciemnej czekolady w żadnej postaci. Jak ostrzegają Nathaniel Bletter i Douglas C. Daly, „doniesienia o leczniczych właściwości panaceum w postaci czekolady należy traktować z pewną dozą sceptycyzmu”. Niemniej ciemna czekolada prawdopodobnie jest dla człowieka dobra. Niewątpliwie tak właśnie uważali starożytni Majowie: ich królewscy władcy podczas uczt konsumowali ogromne ilości czekolady, a jak wynika z danych archeologicznych, byli znacznie zdrowsi i żyli o wiele dłużej od swoich pozbawionych czekolady poddanych. To jest przedruk z książki autorstwa Michael Douglas Coe, Sophie Coe pt. „Prawdziwa historia czekolady”, której premiera odbędzie się 15 maja 2024 r. Tytuł, śródtytuły i skróty pochodzą od redakcji.
Historia rogali Świętomarcińskich ma tyle „wątków, ile bakalii w nadzieniu”. Co mówią legendy?
Rogale świętomarcińskie to jeden z symboli Poznania. Skąd się wzięły? Wersji jest kilka.
W tym artykule: Rogale świętomarcińskie. Zawiła historia poznańskich wypieków Gdzie kupić rogale świętomarcińskie? Przepis na rogale świętomarcińskie Tak jak Toruń słynie z pierników, tak słodką chlubą Poznania są rogale świętomarcińskie. Wypieki można kupić przez cały rok, jednak mieszkańcy Wielkopolski zgadzają się, że najlepiej smakują 11 listopada, czyli w dniu wspomnienia świętego Marcina. Rogale świętomarcińskie. Zawiła historia poznańskich wypieków Jak doszło do tego, że rogale nadziewane białym makiem doczekały się takiej sławy? Historycy żartują, że ich historia jest zawiła jak ciasto, z którego powstają. – Pojawia się w niej niemal tyle wątków, ile bakalii w jego nadzieniu – mówił dr Wojciech Mania z Poznańskiej Lokalnej Organizacji Turystycznej w wywiadzie dla Polskiej Agencji Prasowej. Trudno się z nim nie zgodzić. Dla porządku zacznijmy od czasów pogańskich. Niektóre źródła łączą bowiem tradycję wypieków z ówczesnym zwyczajem składania bogom ofiar z rogatych wołów oraz ciast przypominających swoim kształtem rogi. Dzisiejszym rogalom świętomarcińskim bliżej jednak do kształtu podkowy niż rogu. I to także tłumaczy legenda dobrze znana poznaniakom. Święty Marcin jeszcze za życia wsławił się swoją dobrocią i niesieniem pomocy ubogim. Pewnego dnia, odwiedzając wiernych na koniu, zgubił podkowę. Miał ją znaleźć cukiernik, który wzorując się na jej kształcie, przygotował wypieki z migdałami. Aby kontynuować dzieło świętego Marcina, oddał je najuboższym. Jak w każdej legendzie, w tej również jest ziarenko prawdy. Zgodnie z bardziej oficjalną wersją, charakterystyczne rogale zaczęły być wypiekane na szeroką skalę pod koniec XIX w. W 1891 r. ksiądz Jan Lewicki, proboszcz parafii Św. Marcina w Poznaniu, miał zachęcić wiernych do tego, aby wzorem patrona również zaangażowali się w działalność dobroczynną. Słowa te szczególnie wziął sobie do serca Józef Mezler, pracownik pobliskiej cukierni. Po namowie szefa upiekł kilka blach rogalików. Zamożni poznaniacy mogli je kupić, a ubożsi dostawali za darmo. Historia rogali świętomarcińskich jest jednak jeszcze starsza. W Poznaniu wypiekano je 11 listopada już w 1860 r. Właśnie wtedy w Dzienniku Poznańskim opublikowano najstarszą zachowaną reklamę rogali. Poznań poleca się na weekend. Co warto zobaczyć? Poznań uchodzi za jedno z ciekawszych miejsc na turystycznej mapie Polski. Łączy w sobie bogatą historię i kameralny klimat. Co więcej, nazywany bywa „miastem doznań”. Jakie miejsca wart... Gdzie kupić rogale świętomarcińskie? W wielu rodzinach rogale świętomarcińskie są nieodłącznym elementem obchodów 11 listopada (niektórzy mylnie łączą je z Dniem Niepodległości). Piekarnie w całej Polsce odpowiednio wcześniej przygotowują się na wspomnienie świętego Marcina. Już pod koniec października na wstawkach obok pączków czy drożdżówek pojawiają się słodkie rogale z makiem. Warto pamiętać o tym, że nie wszędzie dostaniemy oryginalne rogale świętomarcińskie. W 2008 r. listopadowe smakołyki zostały wpisane do Rejestru Chronionych Nazw Pochodzenia i Chronionych Oznaczeń Geograficznych Unii Europejskiej. To oznacza, że certyfikowane wypieki powstają wyłącznie z lokalnych produktów i na podstawie oryginalnych przepisów. Można je kupić tylko w Poznaniu oraz w wyznaczonych powiatach Wielkopolski. Jakość i prawdziwość rogali jest oceniania przez Cech Cukierników i Piekarzy w Poznaniu. Pełną listę oficjalnych wytwórców można znaleźć na oficjalnym profilu cechu na Facebooku. Co roku wykaz jest aktualizowany. Poznaliśmy najbardziej wege miasta w Polsce. Tu co piąty mieszkaniec jest wegetarianinem Już 20,9 proc. badanych z największych polskich miast deklaruje, że są wegetarianami. Co ciekawe, największa ich grupa wcale nie mieszka w Warszawie, jak można by sądzić, a we Wrocławiu. Przepis na rogale świętomarcińskie Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, że spróbować upiec słynne rogale w domu. O czym należy pamiętać? Przygotowanie składa się z dwóch etapów: oddzielnie powstaje ciasto oraz masa. Przepis na rogale świętomarcińskie nie jest skomplikowany. Z wypiekiem powinni poradzić sobie nawet mniej doświadczeni cukiernicy-amatorzy. Smacznego! Źródło: rogalemarcinskie.pl
Kilka wieków temu (według legend około 590 lat) niewielka apteka w stolicy Estonii wyprodukowała lek “na poziom cukru we krwi oraz złamane serce” o charakterystycznym, migdałowym smaku. Dzisiaj jest to znany na całym świecie marcepan
Szybko stał się on przysmakiem Estończyków. Apteka nadal istnieje, a kilka budynków dalej znajduje się muzeum marcepanu oraz kawiarnia, które kultywują tradycję. Muzeum Marcepanu „Kalev” w Tallinie powinno być punktem obowiązkowym wycieczek do stolicy Estonii. O miano miejsca wynalezienia marcepanu walczą Tallin oraz niemiecka Lubeka. Niemiecka fabryka jest popularniejsza, ale Estończycy twierdzą, że apteka przy placu Ratuszowym w Tallinie rozpoczęła produkcję wcześniej. Spory te tak naprawdę dotyczą jedynie Europy, ponieważ już kilka wieków wcześniej marcepan wytwarzali Persowie. Muzeum Marcepanu „Kalev” usytuowane jest przy placu Ratuszowym – sercu tallińskiej Starówki. Z zewnątrz wygląda skromnie, co może zmylić przechodniów. Pokój muzealny prezentuje całą historię, jak lek produkowany w aptece w średniowieczu stał się później popularną słodyczą. Znajdziemy tu wystawę ponad 200 marcepanowych figur i wypieków, tworzonych przy pomocy stuletnich form. Goście mogą oglądać proces tworzenia marcepanowych obrazów, a także sami je pomalować według własnego uznania. Pracujący dla fabryki i muzeum niemal 60 lat Otto Kubo opowie ciekawostki związane z historią zakładu, a po zwiedzaniu zaprosi do pokoju kawiarnianego. „Maiasmokk” („Łasuch”) jest najstarszą kawiarnią w Estonii – działa w tym samym miejscu od 1864 roku. To przytulne miejsce oferuje świeże wypieki i ciastka oraz pyszne, ręcznie robione cukierki. Wnętrze kawiarni, niezmienione od niemal stu lat, zapewnia wyjątkową atmosferę. Muzeum Marcepanu „Kalev” nie jest jedynym na Starym Mieście w Tallinie miejscem poświęconym temu przysmakowi. Na ulicy Pikk (Długiej) mieści się sklep, w którego piwnicy znajdziemy zbiór rzeźb. Warto rzucić okiem, jak prezentują się popiersia Eddiego Murphy’ego, Madonny czy Marilyn Monroe zrobione z marcepanu, a nie z wosku.
Wyszukane, kuszące opakowanie, wewnątrz szeleszczące sreberko, wreszcie - jedwabista, czekoladowa doskonałość, która powinna się dzielić z delikatnym trzaskiem zapowiadającym niezwykłe przeżycia. Oto tabliczka czekolady: smakołyk, afrodyzjak, lekarstwo, nawet kosmetyk.
Czekolada dla przyjemności, zdrowia, odrobiny luksusu Wyszukane, kuszące opakowanie, wewnątrz szeleszczące sreberko, wreszcie - jedwabista, czekoladowa doskonałość, która powinna się dzielić z delikatnym trzaskiem zapowiadającym niezwykłe przeżycia. Oto tabliczka czekolady: smakołyk, afrodyzjak, lekarstwo, nawet kosmetyk. Zdaniem koneserów uczucie rozkoszy, jakiej dostarcza kawałek brązowej słodyczy - pamiętajmy przy tym, że najwyższej jakości wyroby mogą być gorzkawe - rozpływający się na języku, bywa bardziej intensywne niż orgazm. Jakże zdziwiłby się współczesny łasuch, gdyby zakosztował czekolady w postaci, w jakiej spożywali ją Majowie i Aztekowie. Odkrycia archeologiczne w Belize pokazały, że prawie 3 tys. lat temu czekoladowy napój znali już Olmekowie, twórcy rozwiniętej cywilizacji w Ameryce Środkowej. Trudno przesądzić, jak wpadli na to, by spośród dwudziestu paru gatunków drzew i krzewów kakaowych wybrać ten jeden nadający się do sporządzania ożywczego napoju. Wiele wieków później, w XVIII stuleciu, Karol Linneusz, szwedzki botanik zajmujący się systematyką roślin, docenił to odkrycie, ale i rolę, jaką kakaowiec pełnił w kulturze ludów prekolumbijskich, nadając temu gatunkowi wielce stosowną nazwę: Theobroma cacao; po grecku theos oznacza bóg, broma – napój, pokarm. A może było tak, jak głosi legenda, że sam bóg Quetzalcoatl, Pierzasty Wąż, współtwórca świata i opiekun ludzi, nauczył ich uprawy rośliny dającej siłę i szczęście, którą sam hodował w raju? To wielce prawdopodobne, bo Quetzalcoatl kochał ludzi. Przekazał im wiedzę o świecie i sprzeciwiał się poświęcaniu ich w ofierze, co zresztą przypłacił konfliktem z innymi bogami. Musiał opuścić swoich protegowanych, zapowiadając wszakże powrót po latach. Jak by nie było, warunki klimatyczne Ameryki Środkowej sprzyjały drzewom kakaowym. Duża wilgotność, wysokie temperatury i półcień, jaki tworzyły drzewa wyższego piętra lasów, przyczyniły się do rozprzestrzenienia Theobroma cacao w całym pasie międzyzwrotnikowym. Wiecznie zielone drzewko może osiągać ok. 15 m wysokości, a owocuje na okrągło. Na jednym drzewie można dostrzec i różowe kwiatki, i dojrzewające czerwonobrązowe owoce wyrastające wprost z pnia lub z cienkich gałązek. Przypominają „wysychającą” piłkę do rugby i zawierają 20–50 gorzkich ziaren zatopionych w białym miąższu. Te właśnie ziarna, 2-, 3-centymetrowe, są surowcem do produkcji czekolady. W czasach prekolumbijskich były tak cenne, że używano ich także jako środka płatniczego. Niewolnik kosztował 100 ziaren, za 10 można było kupić indyka lub skorzystać z usług prostytutki. Podczas zaślubin małżonkowie obdarowywali się pięcioma ziarnami kakaowca, a czekoladowy napój towarzyszył ceremonii, podobnie zresztą jak uroczystościom o charakterze religijnym. Trzeba było być naprawdę bogatym, by przeznaczyć „migdałki” na sporządzenie cudownego napoju zaspokajającego wszakże doczesne potrzeby. Prekolumbijscy Indianie (zwyczaj picia czekolady przeszedł z Olmeków na Majów, a potem Azteków) przyrządzali swój specjał z tłuczonych ziaren, które mieszali z wodą, dodając mąkę kukurydzianą i chili. Majowie nauczyli się spieniać napój przez wielokrotne przelewanie z naczynia do naczynia. Aztekowie zaczęli dodawać wanilię i płatki suszonych kwiatów, które oprócz walorów smakowych nadawały też płynowi różne kolory. Nadal jednak pozostawał on gorzki. W takiej postaci poznał czekoladowy napój pierwszy Europejczyk, Krzysztof Kolumb. Według spisanej relacji, podczas swej ostatniej podróży do Nowego Świata, 15 sierpnia 1502 r. zawinął na wyspę Guanaja u wybrzeży Hondurasu, gdzie przejął łódź handlową wypełnioną ubiorami z bawełny, maczugami i ziarnem kakaowca. Pouczony przez Azteków, jak przyrządzać xocolatl, spróbował „obrzydliwego” gorzkiego płynu i choć przywiózł ziarna do Europy, nie przekonał władców do ich handlowego znaczenia. Znacznie lepiej poszło Ferdynandowi Cortezowi, który przybył na ziemie Azteków z zamiarem ich podbicia i zawłaszczenia legendarnych skarbów. Aztecki władca Montezuma uznał go za powracającego na ziemię, zgodnie z przepowiednią, Quetzacoatla. Znamy relację z powitania Corteza i wydanego na jego cześć przyjęcia, na którym – oczywiście – podano także czekoladę. „Napój ten to najzdrowsza rzecz i najlepsze pożywienie, ponieważ ten, kto wypije kubek, może iść przez cały dzień bez jedzenia czegokolwiek” – pisał członek wyprawy Corteza. Inną zaletą boskiego płynu było działanie afrodyzjakalne; Montezuma – który wypijał ogromne ilości czekolady – wyjaśniał Cortezowi, że zawsze spożywa dodatkową porcję, nim uda się do swego haremu. Musieli uwierzyć w tę magiczną moc i słynny kochanek Casanova, i markiz de Sade, którzy znani byli nie tylko z rozwiązłości, ale i zamiłowania do czekolady, gdy ta na dobre zadomowiła się na Starym Kontynencie. Zawdzięczamy to Cortezowi właśnie, który dostrzegł ogromną wartość ziarna kakaowego i szybko zaczął zakładać kolejne plantacje, na prawie 100 lat zapewniając Hiszpanii monopol na handel ziarnem kakaowym. Cortez przywiózł też na hiszpański dwór przepis, który poddano modyfikacjom, by uczynić czekoladę bardziej strawną dla europejskiego podniebienia. Zmielone ziarna mieszano tu tylko z gorącą wodą, do której dodawano następnie cukier, cynamon i anyż. Aromatyczny smakołyk szybko podbił serca Hiszpanów, którzy w 1580 r. otworzyli pierwszą wytwórnię czekolady. Popyt na kakaowe ziarno rósł w takim tempie, że plantacje przeniesiono do Afryki, później, po złamaniu hiszpańskiego monopolu, Holendrzy zaczęli je zakładać w swoich azjatyckich koloniach – na Jawie i Sumatrze, Filipinach i Indonezji, a Portugalczycy – w Brazylii. Jeszcze w XVII w. w Anglii pojawiły się kawiarnie serwujące pitną czekoladę, znowu nieco zmodyfikowaną – zamiast wody zastosowano mleko. Włosi zaczęli dodawać czekoladę do swoich potraw, popularne stało się wzbogacanie czekoladą deserów, a w 1679 r. kucharz Ludwika XIV stworzył dla swego pana pralinki. Zresztą żona Ludwika, Maria Teresa, przyznawała się, że czekolada jest jej namiętnością, co ułatwiło zadanie trucicielowi działającemu na zlecenie króla, mającemu zrobić miejsce dla nowej faworyty. Od początku XVIII w., gdy cesarz Karol VI przenosi swój dwór z Madrytu do Wiednia, zaczyna się kariera czekolady nad Dunajem. Europa została wzięta szturmem. Kwestią czasu – i nowych wynalazków – było to, kiedy czekolada trafi pod strzechy. Do tej pory bowiem cała produkcja wyglądała jak w czasach Olmeków. Ręcznie zbierane i rozłupywane owoce, ręcznie wydobywane z łupin miąższ i ziarenka, poddawane były kilkudniowej fermentacji pod przykryciem, gdzie nabierały czekoladowej barwy. Potem znów suszenie – albo na słońcu, gdzie ludzkie ręce nieustannie mieszają ziarna, by uniknąć zaparowania, albo w suszarniach, gorącym powietrzem. W transporcie nic się nie zmieniło – jak na statkach Kolumba i Corteza, tak i dziś wysuszone ziarna kakaowe podróżują do celu w jutowych workach. W naszych czasach głównie jednak z Afryki: Wybrzeże Kości Słoniowej, Ghana, Kamerun i Nigeria dostarczają na światowy rynek trzy z każdych czterech worków ziarna. Te kraje produkują też najczęściej spotykaną odmianę forastero, z której powstaje 85 proc. wyrobów czekoladowych. Bardziej szlachetna odmiana, criollo, pochodzi z ojczyzny kakaowców – krajów Ameryki Środkowej, Ekwadoru i Wenezueli. To z niej powstają najznakomitsze wyroby znanych producentów. Odmiana trinitario jest krzyżówką obu gatunków. Zanim powstanie czekolada, ziarna poddawane są prażeniu według receptury, która ma wydobyć ich walory smakowe i zapachowe, po czym oddziela się jądra od łusek. Olmekowie miażdżyli ziarna, potem je rozcierali, ciągle zawierały one jednak dużo tłuszczu. Aztekowie dodawali do napoju mąkę kukurydzianą, która częściowo wchłaniała masło kakaowe. Jednak dopiero wynalazek holenderskiego chemika Konrada van Houtena z 1828 r. był na tym gruncie prawdziwą rewolucją, umożliwiając odtłuszczenie masy kakaowej poprzez oddzielenie masła kakaowego za pomocą prasy hydraulicznej. Sypki, dobrze rozpuszczalny produkt dawał cukiernikom nieograniczone możliwości, a przy tym był względnie tani. Następnym krokiem musiało być stworzenie czekolady w postaci, jaką znamy dzisiaj – stałej tabliczki. Prace takie trwały zapewne w wielu wytwórniach czekolady, ale pierwszeństwo przyznaje się Anglikowi Francisowi Frayowi, który w 1847 r. w rodzinnym zakładzie zmieszał masę kakaową z cukrem i dodał do niej nie wodę, a tłuszcz kakaowy, pozwalający nadać czekoladzie dowolny kształt. W 1875 r. pojawia się na rynku czekolada mleczna, którą z dodatkiem mleka skondensowanego wyprodukował Daniel Peter, korzystając z receptury przyjaciela, Henriego Nestle. Cztery lata później Rudolf Lindt skonstruował konchę – urządzenie, które pozwala idealnie wymieszać masę czekoladową. Szorstka, zawierająca grudki czekolada przeistoczyła się w gładką tabliczkę o jednolitej strukturze. Proces konchowania – oprócz procentowej zawartości masy kakaowej – do dzisiaj decyduje o jakości wyrobu. 60–70 proc. zawartości kakao i tydzień dojrzewania masy w konchach daje najszlachetniejsze czekolady. Na rynek masowy trafiają tabliczki z zawartością kakao poniżej 30 proc., podczas produkcji których mieszanie składników trwa ledwie kilka godzin. O tzw. „wyrobach czekoladopodobnych” lepiej tu nie wspominać. Listę sław, które zaprzedały duszę temu smakołykowi, można ciągnąć długo. Znalazłby się na niej i Mozart, którego wizerunki zdobią dziś opakowania austriackich specjałów, i francuski filozof oświecenia Voltaire, który raczył się tym napojem na berlińskim dworze w towarzystwie Fryderyka II, i sam Napoleon, który bez filiżanki czekolady nie wyruszał do żadnej bitwy... Współczesne badania potwierdzają niezwykłą moc czekolady. Zawarta w niej fenyloetyloamina pobudza organizm do produkcji tzw. hormonów szczęścia, czego efekt jest podobny jak w stanie zakochania. Teotrombina i kofeina działają pobudzająco na układ nerwowy i rozszerzają naczynia krwionośne. Flawonidy neutralizują wolne rodniki, odpowiedzialne za choroby nowotworowe i proces starzenia, a także wpływają na obniżenie poziomu tzw. złego cholesterolu. Węglowodany dostarczają energii, magnez zwiększa sprawność komórek nerwowych, żelazo wpływa na produkcję czerwonych krwinek, cynk i selen pomagają zredukować poziom stresu, wapń wzmacnia kości... A znajdziemy w niej jeszcze potas, fosfor, miedę i witaminy. Wystarczy? Wobec tych faktów kariera czekolady wydaje się być czymś absolutnie oczywistym.