National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-01T09:03:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Dlaczego blizny na twarzy są mniejsze niż na ciele? Czy możemy pozbyć się ich całkowicie?
items: Dermatolożka z Harvardu ostrzega: globalne ocieplenie niszczy twoją skórę latem
items: Sztuczna ludzka skóra z drukarki 3D może zastąpić eksperymenty na zwierzętach
items: Pierwsi Europejczycy byli ciemnoskórzy. I to dłużej, niż zakładano
items: Skóra ma swój własny układ odpornościowy. Powstaną nowe, bezigłowe szczepionki w kremie?
items: Niegdyś okładka z ludzkiej skóry nie była niczym zaskakującym. Dziś jest to nie do pomyślenia
items: Od wspinaczki na wysokościach po relaks na plaży w Dubaju. Zobacz, jak dbać o skórę w każdych warunkach
items: Krawiectwo w paleolicie. Archeolodzy odnaleźli narzędzia do szycia sprzed 40 tys. lat
items: Nacięcia na kościach niedźwiedzia pokazują, że ludzie tworzyli ubrania już ponad 320 tysięcy lat temu
items: Na twojej twarzy żyją mikroskopijne roztocza. Są pasożytami, ale chcą zostać twoimi przyjaciółmi
items: National Geographic 8/21
items: Roboty poznają ból, dzięki tej sztucznej skórze. Przełomowy wynalazek z Australii
items: Skąd się biorą pryszcze? W różnych miejscach - z różnych powodów
items: To twój największy narząd i sam go niszczysz! Bez niego byś wyparował
items: Odstresuj się! Bo wyłysiejesz
items: Lekarz radzi. Słońce pod kontrolą

Dlaczego blizny na twarzy są mniejsze niż na ciele? Czy możemy pozbyć się ich całkowicie?
type: item
date: 2026-02-01T09:02:45.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: skóra
subject: twarz
subject: Zdrowie
description: Rany na twarzy goją się z mniejszym bliznowaceniem niż na reszcie ciała. Czy zatem naszemu organizmowi zależy na wyglądzie? No cóż, nie do końca. Ale nowe odkrycie może nam pomóc całkowicie pozbyć się blizn.
encoded: Wyjątkowe właściwości skóry twarzy i mechanizmy gojenia się ran sprawiają, że blizny na twarzy są mniejsze niż na innych częściach ciała. Naukowcy z Uniwersytetu Stanforda lepiej je zrozumieli i sugerują, że możliwe jest gojenie bez blizn. Co decyduje o mniejszym bliznowaceniu twarzy? Proces bliznowacenia nie jest jedynie problemem estetycznym. Twarde i grube blizny upośledzają funkcję tkanek i mogą prowadzić do przewlekłego bólu czy zaburzeń fizjologicznych. Jak wyjaśnia prof. chirurgii Michael Longaker z Centrum Medycznego Uniwersytetu Stanforda, ewolucja sprzyjała szybkiemu gojeniu ran na ciele – nawet kosztem powstania twardych blizn – aby chronić organizm przed krwotokiem czy infekcją. Twarz natomiast wymaga utrzymania maksymalnej funkcjonalności (widzenie, oddychanie, odżywianie), dlatego jej gojenie jest bardziej „zachowawcze”, nastawione na regenerację, a nie tylko na zamknięcie rany. Kluczowa rola fibroblastów Najważniejszym odkryciem badaczy z Uniwersytetu Stanforda było wskazanie, że tkanka twarzy pochodzi z innej linii rozwojowej niż reszta ciała. Komórki skóry twarzy wywodzą się z tzw. grzebienia nerwowego, podczas gdy większość tkanek ciała pochodzi z mezodermy. Działają w niej tzw. fibroblasty. W serii eksperymentów z wykorzystaniem myszy wykazano, że: rany na twarzy i skórze głowy goją się z mniejszą ekspresją białek odpowiadających za włóknienie (np. kolagen I), nawet po przeszczepieniu skóry z twarzy na inne części ciała jej właściwości regeneracyjne zostają zachowane, przeszczepienie nawet niewielkiej liczby fibroblastów pochodzenia twarzowego na inne partie skóry wywołuje tam gojenie z minimalnym bliznowaceniem. Co to oznacza dla przyszłości leczenia blizn? Odkrycie właściwości fibroblastów – nawet po przeszczepieniu – otwiera drogę do opracowania terapii, które pozwolą leczyć (lub nawet zapobiegać) bliznom nie tylko na twarzy, ale i na całym ciele oraz w narządach wewnętrznych. Prof. Longaker podkreśla, że nie trzeba wymieniać wszystkich fibrobl…

GettyImages-2189423965-9d0fdf0.jpg
width: 7680
height: 4320

Dermatolożka z Harvardu ostrzega: globalne ocieplenie niszczy twoją skórę latem
type: item
date: 2025-10-11T11:44:26.000Z
creator: Olivia Ferrari
subject: Nauka
subject: nauka
subject: skóra
description: Jak ocieplający się klimat wpływa na skórę? Zmiany pogodowe, smog i coraz częstsze pożary mogą prowadzić do zaostrzenia chorób skóry i jej przyspieszonego starzenia. Eksperci tłumaczą, jak chronić się przed skutkami globalnego ocieplenia.
encoded: Spis treści: Nadmierne upały zaostrzają choroby skóry Zanieczyszczenie i dym uszkadzają barierę skórną Ochrona skóry przed klimatem: co działa? Co czeka pielęgnację skóry w przyszłości? To nie tylko promieniowanie UV. Zanieczyszczenie powietrza i rosnące temperatury mogą powodować wszystko – od drobnych zmarszczek po zaostrzenia atopowego zapalenia skóry. Zapytaliśmy ekspertki i ekspertów, jak możesz się chronić. Gdy dermatolożka Maria Wei jechała rowerem do swojej kliniki Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco pewnego dnia w listopadzie 2018 roku, spojrzała w górę na białe płatki unoszące się z nieba. – Szybko zrozumiałam, że to nie śnieg, tylko popiół z pożaru Camp Fire, oddalonego o około 282 km – mówi Wei. – Zastanawiałam się, jaki będzie wpływ na płuca… a potem pomyślałam: a co ze skórą? Wei zobaczyła skutki na własne oczy. W ciągu następnych tygodni jej klinika w UCSF odnotowała nagły wzrost liczby pacjentów zgłaszających problemy skórne. W San Francisco gwałtownie wzrosła liczba przypadków atopowego zapalenia skóry (AZS). Pojawiło się też więcej wizyt z powodu łuszczycy i ogólnych dolegliwości związanych ze świądem. Zmiany klimatu podnoszą temperaturę na Ziemi i pogarszają jakość powietrza, m.in. przez klęski żywiołowe takie jak pożary lasów. Jak te zmiany wpływają na największy narząd twojego ciała – skórę? Czy można zastosować pielęgnację, która osłoni skórę przed ekstremami ocieplającej się planety? – Wpływ klimatu jest silniejszy niż działanie jakiegokolwiek kosmetyku – mówi dermatolożka Arianne Shadi Kourosh z Harvard Medical School. Oto co, zdaniem dermatologów, naprawdę pomaga w ochronie skóry – i co nie ma większego znaczenia. Nadmierne upały zaostrzają choroby skóry Wraz ze wzrostem globalnych temperatur, nadmierne ciepło zaostrza istniejące choroby skóry i podnosi ryzyko raka skóry. – Skóra to nasz największy narząd i podstawowy interfejs ze środowiskiem – mówi Eva R. Parker, dermatolożka z Vanderbilt University Medical Center w Tennessee. Pr…

GettyImages-2159319048-ebefa4c.jpg
width: 6048
height: 4024

Sztuczna ludzka skóra z drukarki 3D może zastąpić eksperymenty na zwierzętach
type: item
date: 2025-04-04T11:40:12.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: Kosmetyki
subject: ochrona zwierząt
subject: skóra
description: Naukowcy z uniwersytetu w Grazu opracowali substytut ludzkiej skóry. Wytwarzany za pomocą drukarki 3D, zawiera żywe komórki i może być wykorzystany m.in. w testowaniu kosmetyków.
encoded: Spis treści: W Unii Europejskiej nie wolno testować kosmetyków na zwierzętach Jak tworzy się „rusztowania” dla żywych komórek? Nowatorska budowa nowej sztucznej skóry Hodowle różnych tkanek w laboratorium stają się coraz popularniejsze. Naukowcy upatrują w nich nadziei na przełomy w różnych dziedzinach życia, m.in. medycynie, czy technologii żywności. Utrzymanie przy życiu w warunkach laboratoryjnych (in vitro) samych komórek jest możliwe od dość dawna. Znacznie trudniejsze jest wytworzenie większej struktury, „rusztowania” w którym komórki mogą żyć. Najnowsze osiągnięcie naukowców to tkanka zastępująca ludzką skórę, wykorzystująca właśnie takie „rusztowanie” wykonane za pomocą druku 3D. Jej wykorzystanie może zrewolucjonizować testowanie kosmetyków, do którego do tej pory niestety wykorzystywano żywe zwierzęta. W Unii Europejskiej nie wolno testować kosmetyków na zwierzętach Unia Europejska, na mocy dyrektywy 2010/63/UE i kilku późniejszych regulacji ustanowiła ograniczenia dotyczące testów kosmetyków na zwierzętach w całej UE. Od tego czasu trwają intensywne poszukiwania alternatywnych metod testowania. Jednak choć uregulowano branżę kosmetyczną, to branża chemiczna nadal może legalnie testować różne substancje na zwierzętach, m.in. na królikach. Alternatywa jest więc bardzo potrzebna. Jak tworzy się „rusztowania” dla żywych komórek? Interesujące badanie opublikowano właśnie w czasopiśmie naukowym „STAR Protocols”. Zespół badaczy z Uniwersytetu Technologicznego w Grazu i Vellore Institute of Technology w Indiach opracował imitację skóry, która naśladuje prawdziwą, trójwarstwową strukturę oraz biomechanikę ludzkiego narządu. Takie imitacje można tworzyć przy użyciu druku 3D. Składają się z hydrożelowego szkieletu, w którym osadzone są żywe komórki. Wyzwanie polega na tym, by taki szkielet w żaden sposób komórkom nie szkodził i był dla nich środowiskiem w którym mogą nie tylko przetrwać, ale dzielić się i komfortowo żyć. Hydrożele, jak sama nazwa wskazuje, zawierają…

printed-skin-to-replac-1-a7d8cfd.jpg
width: 2880
height: 1296

Pierwsi Europejczycy byli ciemnoskórzy. I to dłużej, niż zakładano
type: item
date: 2025-03-10T12:10:29.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: genetyka
subject: ludzie pierwotni
subject: migracje
subject: pradzieje
subject: skóra
subject: starożytność
description: Biorąc pod uwagę, że Europa jest zamieszkana przez ludzi od około miliona lat, jasna cera i blond włosy są dość nowym typem urody. Najnowsze badania tłumaczą, że ciemna karnacja dominowała na kontynencie dłużej niż zakładano.
encoded: Spis treści: Tak zmieniał się kolor skóry w Europie Zanim pobledliśmy Dieta a pigmentacja Migracje ludzi nie są niczym nowym. Mowa o jednym z najstarszych zachowań populacji. To dzięki migracjom zasiedliliśmy cały świat. Badacze ustalili, że Homo erectus najprawdopodobniej dotarł do Europy ok. 1,3–1 mln lat temu. Z Afryki na inne kontynenty wyruszył 1,8 mln lat temu. To, jak i kiedy przemieszczali się nasi przodkowie oraz ich kuzyni nie jest jedyną fascynacją naukowców w tej dziedzinie. Niemniej intrygujące jest to, jak wyglądali pierwsi mieszkańcy Europy. Nowe światło na tę kwestię rzuca badanie opisane w serwisie preprintów „bioRxiv”. Tak zmieniał się kolor skóry w Europie Trudno dziś wskazać, jak wygląda typowy Europejczyk. Inny typ urody reprezentują przeciętni Skandynawowie, inni Hiszpanie, a jeszcze inny mieszkańcy Bałkanów. Bardzo długo naukowcy sądzili, że rozprzestrzenianie się genu jasnej skóry w Europie było procesem stopniowym i jednolitym. Porównywano go do rozsmarowywania masła na kromce chleba – jaśniejszy pigment skóry miał stopniowo zastępować ciemniejszy. Z nowych badań wynika jednak, że przez długi czas Europa była jak cętkowane umaszczenie lamparta. Różne plamy odpowiadały innym odcieniom koloru skóry. Analiza DNA 348 osób żyjących w różnych zakątkach Eurazji pozwoliła naukowcom prześledzić zmiany w pigmentacji skóry, włosów i oczu na przestrzeni ostatnich 45 tys. lat. Jak się okazało, proces „rozjaśniania” skóry przebiegał wolniej, niż wcześniej przypuszczano. Dotychczasowe badania sugerowały, że jasna skóra pojawiła się na terenie Kaukazu około 15 tysięcy lat temu. Następnie rozprzestrzeniła się po Europie wraz z rolnikami z Anatolii. To nie oznacza jednak, że wygląd Europejczyków uległ rewolucji. Zanim pobledliśmy – Mieliśmy już pewne dowody na to, że ciemna skóra utrzymywała się w Europie dłużej – przyznaje prof. Guido Barbujani cytowany przez portal iflscience.com. Przykładem jest Człowiek z Cheddar, który żył w mezolitycznej Anglii około 10…

Pierwsi-Europejczycy-byli-ciemnoskorzy-bf552ea.jpg
width: 4398
height: 2932

Skóra ma swój własny układ odpornościowy. Powstaną nowe, bezigłowe szczepionki w kremie?
type: item
date: 2024-12-16T11:51:52.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: medycyna
subject: skóra
subject: szczepionki
subject: Zdrowie
description: Odpowiednio pobudzona, skóra mogłaby chronić nas przed groźnymi patogenami. Nowe badania – na razie przeprowadzone tylko na myszach – otwierają drogę do opracowania nietypowego rodzaju szczepionek. Mogłyby mieć formę np. kremu do skóry i wywoływać odpowiedź immunologiczną organizmu tak jak tradycyjne szczepionki.
encoded: Spis treści: Bakterie obecne na naszej skórze Mur ochronny, który sam produkuje obrońców Szczepionki w kremie? To możliwe Po co nam skóra? Ten największy narząd organizmu – o powierzchni aż dwóch metrów kwadratowych – przede wszystkim izoluje nas od zewnętrznego środowiska. Dzięki skórze nie grozi nam przegrzanie ani wysuszenie. Ponadto poprzez skórę zbieramy kluczowe informacje o otoczeniu, choćby o jego temperaturze. W naskórku znajdują się również komórki Langerhansa. Można je porównać do przedniej straży układu odpornościowego. Ich zdaniem jest rozpoznanie docierających do naszego ciała patogenów – np. chorobotwórczych bakterii – i zaalarmowanie systemu immunologicznego. To sposób obrony przez czynnikami chorobotwórczymi i jak najszybszej ich neutralizacji. Możliwe jednak, że skóra jest znacznie bardziej zaangażowana w chronienie nas przed chorobami, niż dotychczas sądzono. W ostatnim numerze prestiżowego czasopisma naukowego „Nature” ukazały się na ten temat aż dwa artykuły. Wynika z nich, że skóra to nie tylko obronny mur, zbierający dane i aktywizujący obrońców. Może również samodzielnie produkować przeciwciała. Działa więc jak dodatkowy, pół-autonomiczny układ odpornościowy. Bakterie obecne na naszej skórze W ustaleniu tego pomogły bakterie Staphylococcus epidermidis. To jedne z gronkowców, jednak najczęściej niegroźne. U zdrowych ludzi S. epidermidis nie wywołują infekcji. Są powszechne, nieszkodliwe i występują na skórze. Co się dzieje, gdy w kontakt z tymi bakteriami wejdą myszy? S. epidermidis również zaczynają rozwijać się na ich skórze, a organizm zwierząt je rozpoznaje. – Gdy układ odpornościowy „widzi” przyjazną bakterię, można by pomyśleć, że po prostu nie zareaguje. Ale wcale tak się nie dzieje – opowiada Michael Fischbach, mikrobiolog z Uniwersytetu Stanforda i współautor obu artykułów. Pojawienie się bakterii sprawia, że u myszy aktywują się limfocyty B, jedne z komórek układu odpornościowego. Skóra zwierząt zaczyna produkować zwalczające S. epid…

shutterstock2188793993-b8c8203.jpg
width: 1000
height: 667

Niegdyś okładka z ludzkiej skóry nie była niczym zaskakującym. Dziś jest to nie do pomyślenia
type: item
date: 2024-08-02T09:02:47.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: książki
subject: ludzie
subject: operacja
subject: skóra
description: Dzisiaj budzą odrazę pomieszaną z fascynacją. Tymczasem jeszcze półtora wieku temu książki z okładkami z ludzkiej skóry były po prostu modne.
encoded: W tym artykule: Spoczywaj w (moim) pokoju Okładki z ludzką skórą miały zagościć na półkach na zawsze Morderca w bibliotece Użyteczność skór przestępców Miłość po grobowej desce Zedrzeć z pacjenta skórę Wstydliwa przeszłość Książka ze skóry wylicytowana Pogrzeb „ludzkiej" książki Chciałbym, aby po śmierci w moją wygarbowaną skórę oprawiono książkę jako prezent dla mojej rodziny. Czy ktoś wie, jak się do tego zabrać? Jeszcze nie zdecydowałem dokładnie, wokół czego się »owinąć«, jestem otwarty na sugestie. To pomysł długoterminowy”. To nie scena z kolejnej części „Milczenia owiec”, ale post z forum internetowego ask.metafilter.com. Jego autorem jest Matt Doar, mężczyzna w średnim wieku pracujący w branży IT. „Dla mnie książka oprawiona w ludzką skórę nie różni się niczym od urny. Jest nawet fajniejsza” – tłumaczył swój pomysł Matt. Poza tym książki są przecież użyteczne, wyjaśniał na forum internetowym. Spoczywaj w (moim) pokoju Matt nie wybrał, okładką jakiej książki chciałby być. Takich wątpliwości nie miał James Allen alias George Walton. Przez lata był rozbójnikiem. Nikt nie śmiał się przeciwstawić, aż trafił do więzienia stanowego w Massachusetts. „Poprosił, aby jego wspomnienia opublikowano, a dwa egzemplarze oprawiono w jego skórę” – pisał w liście John A. Fenno, wnuk Johna, przez którego Walton trafił do więzienia. I to właśnie John otrzymał jeden z egzemplarzy książki zmarłego w 1837 roku przestępcy. Dziś pamiętniki znajdują się w bibliotece Boston Athenaeum. Pierwsze książki nie tyle oprawione, ile napisane na ludzkiej skórze, miały powstać w XIII wieku. Tak przynajmniej wynika z zapisków bibliotekarzy. Jean-Joseph Rive, XVIII-wieczny francuski duchowny i bibliotekarz twierdził, że na Sorbonie znajdują się dwie wykonane w ten sposób Biblie oraz dekretał z XIII wieku. „Ojciec Rive uważał, że ten pergamin (jedna z Biblii) został wykonany ze skóry kobiety. Ale ja sądzę, że to skóra z płodu jagnięcia” – kwestionował słowa swego poprzednika inny bibliotekarz, Gaye…

okladka-z-ludzkiej-skory-nie-byla-niczym-zaskakujacym-dzis-jest-to-nie-do-pomyslenia-2416483.jpg
width: 2121
height: 1414

Od wspinaczki na wysokościach po relaks na plaży w Dubaju. Zobacz, jak dbać o skórę w każdych warunkach
type: item
date: 2024-04-16T08:10:13.000Z
subject: Lifestyle
subject: National Geographic Site
subject: Współpraca reklamowa
subject: Kosmetyki
subject: Shopping
subject: skóra
subject: Uroda
description: Suche powietrze, gorący piasek, górski klimat – podróże pozwalają odkrywać świat na własnych zasadach. Aby czerpać z życia jak najwięcej, warto przygotować się na różne warunki atmosferyczne. Zmienna pogoda wpływa nie tylko na nasz organizm, ale także na naszą skórę. Jak prawidłowo ją pielęgnować?
encoded: W tym artykule: Skóra w podróży… Jak to się zaczęło? Balsam doskonały Naturalne składniki Spacery, zwiedzanie i opalanie się to nieodłączny element wakacji. Jedni wybierają nadmorskie miejscowości, w których można beztrosko plażować, inni wolą piesze tułaczki po górach. Każdy cel podróży jest inny i wymaga odpowiednich przygotowań. Niezależnie od wyboru miejsca, ważne jest to, aby cieszyć się dobrym samopoczuciem oraz wyglądem. Skóra w podróży… Zmiany klimatu odczuwa nie tylko nasz organizm, ale także skóra. Trzeba chronić ją zarówno przed szkodliwym działaniem promieni słonecznych, jak i wiatrem czy mrozem. Jeżeli wybieramy się np. do Tunezji, Egiptu czy Emiratów Arabskich, warto zadbać o odpowiednie nawilżenie i ochronę UV. Będąc w Andach, Himalajach lub Alpach Szwajcarskich, mamy do czynienia z niską wilgotnością, a nawet mrozem. Wtedy powinniśmy chronić najbardziej wrażliwe obszary skóry – w szczególności usta i ręce. Dodatkowym czynnikiem wysuszającym skórę jest słona woda. Podczas morskich kąpieli konieczne jest intensywne nawilżanie i natłuszczanie ciała. Wieczorem warto zrobić peeling, aby pozbyć się resztek piasku i soli. Jeżeli chcemy cieszyć się pięknym wyglądem na wakacjach, w naszej walizce nie może zabraknąć odpowiednich kosmetyków. Najlepszym rozwiązaniem wydaje się produkt, który działałby kojąco na skórę niezależnie od klimatu. Tak zrodził się pomysł na stworzenie Skóry – kompaktowego, funkcjonalnego (i nieźle wyglądającego) produktu, który możemy zabrać ze sobą w każde miejsce i który chroni naszą skórę niezależnie od warunków pogodowych. Założyciel marki przetestował Skórę w różnych warunkach – od wspinaczki na wysokości 5200m podczas ekspedycji na Mt. Kenya, po bieganie w ultramaratonach we Francji i Hiszpanii, narciarstwo biegowe w fińskiej Laponii, wspinaczkę skałkową w Musandamie w Omanie i relaks na plaży w Dubaju. Po tych doświadczeniach zdecydował, że świat musi usłyszeć o Skórze. Jak to się zaczęło? Inspiracją do powstania Skóry był… wojsk…

skora-c4ac694.png
width: 2096
height: 1960

Krawiectwo w paleolicie. Archeolodzy odnaleźli narzędzia do szycia sprzed 40 tys. lat
type: item
date: 2023-04-18T11:46:42.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: futra
subject: homo sapiens
subject: odkrycia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: prehistoria
subject: skóra
subject: Społeczeństwo
subject: ubrania
description: Naukowcy przeprowadzili analizę artefaktów, które odnaleziono w Hiszpanii. Badacze stwierdzili, że to prawdopodobnie najstarsze narzędzia do szycia w Europie.
encoded: W tym artykule: Ludzie tworzyli ubrania już ponad 300 tys. lat temu Narzędzia do szycia odnaleziono w Hiszpanii Autorzy po raz pierwszy opisali, jak w paleolicie wyglądało krawiectwo Nie można jednoznacznie stwierdzić, kiedy człowiek po raz pierwszy zdecydował się porzucić nagość na rzecz zwierzęcych futer. Naukowcy uważali, że ludzie wytwarzali prymitywną odzież od co najmniej 120 tys. lat. Udowodnili to w 2021 roku naukowcy z Instytutu Maxa Plancka w Niemczech. Uczeni przebadali kilkanaście tysięcy fragmentów kości, które pochodziły z marokańskiej jaskini Contrebandiers. Na podstawie analizy badacze stwierdzili, że już wtedy ludzie używali narzędzi wykonanych z kości do przygotowywania skór i futer. Ludzie tworzyli ubrania już ponad 300 tys. lat temu Rok później archeolodzy przeanalizowali kości wymarłych niedźwiedzi jaskiniowych, które odnaleziono w Niemczech. Na kościach śródstopia i paliczkach znajdowały się specyficzne nacięcia. Datowanie radiowęglowe wykazało, że szczątki zwierzęcia pochodzą sprzed ok. 300 tys. lat. Badacze stwierdzili, że ludzie w północnej Europie byli wówczas w stanie przetrwać mroźną zimę, m.in. dzięki wytwarzaniu ubrań. W tamtych czasach skóry i futra służyły jednak wyłącznie do okrywania zmarzniętych ciał. Ludzie nie znali się na sztuce krawieckiej, która jeszcze nie istniała. Nie zastanawiali się wiec nad tym, co jest modne i wygląda dobrze, a co nie. Jednak najnowsze badania wykazały, że świadomość „stylu” mogła pojawić się znacznie wcześniej, niż dotychczas przypuszczano. Narzędzia do szycia odnaleziono w Hiszpanii W hiszpańskiej gminie Gavà w prowincji Barcelona, archeolodzy odnaleźli artefakty sprzed 39 600 lat. Jeden z nich wykonano z fragmentu kości biodrowej konia lub prehistorycznego tura. Naukowcy twierdzą, że przedmiot został poddany obróbce i przypominał narzędzie do robienia dziur. W najnowszym wydaniu czasopisma naukowego „Science Advances” badacze opisali interpretację, według której jest to dowód na najstarsze w Europie …

narzedzia-krawieckie-0bc829e.jpg
width: 2100
height: 1662

Nacięcia na kościach niedźwiedzia pokazują, że ludzie tworzyli ubrania już ponad 320 tysięcy lat temu
type: item
date: 2023-01-04T13:38:44.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: europa
subject: homo sapiens
subject: Kultura
subject: ludzie
subject: ludzie pierwotni
subject: niedźwiedzie
subject: skóra
subject: Społeczeństwo
subject: ubrania
description: Prehistoryczne kości, które odnaleziono w Niemczech, są dowodem na to, jak ubierali się ludzie ponad 320 tysięcy lat temu. Według naukowców jedni z naszych najstarszych przodków zakładali niedźwiedzie skóry, aby chronić się przed mrozem.
encoded: W tym artykule: Kiedy człowiek po raz pierwszy zaczął wytwarzać ubrania? Nowe dowody wskazują, że człowiek skórował zwierzęta już ponad 320 tysięcy lat temu Nasi przodkowie polowali na niedźwiedzie jaskiniowe Dzięki skórom zwierząt człowiek mógł przetrwać mroźną zimę Najstarsi przodkowie Homo sapiens porzucili nagość i zaczęli nosić ubrania w postaci futer zwierząt, skór, liści, trawy lub innych roślin. W ten sposób ludzie zaczęli radzić sobie z ekstremalnymi mrozami i wyziębieniem. Dotychczas uważano, że człowiek zaczął wytwarzać prymitywną odzież ok. 120 tysięcy lat temu. Kiedy człowiek po raz pierwszy zaczął wytwarzać ubrania? W 2021 roku zespół naukowców z Instytutu Maxa Plancka w Niemczech przebadał ok. 12 tys. fragmentów kości pochodzących z marokańskiej jaskini Contrebandiers na wybrzeżu Maroka. Badacze odkryli wówczas, że ludzie używali kościanych narzędzi do przygotowania skór i futer, które prawdopodobnie były używane jako odzież. Narzędzia datowano na okres 120–90 tysięcy lat temu. Moda na zabijanie. Wciąż kochamy skóry i futra, choć dobrze znamy ich cenę. Prawdziwą cenę... Futra i skóry są ulubionym materiałem projektantów, gwiazd i bogaczy pomimo nacisków na to, by hodowlane zwierzęta żyły i umierały w bardziej humanitarnych warunkach. Najnowsze badania rzucają nowe światło na to, z jakich zwierząt i kiedy ludzie najwcześniej wytwarzali skóry jako odzież. Naukowcy z Uniwersytetu Eberharda Karola w Tybindze opublikowali na łamach czasopisma naukowego „Journal of Human Evolution” nowe dowody na wykorzystywanie skór niedźwiedzi w okresie dolnego paleolitu. Nowe dowody wskazują, że człowiek skórował zwierzęta już ponad 320 tysięcy lat temu Na stanowisku archeologicznym w niemieckim Schöningen odnaleziono kilka miesięcy temu kości należące do wymarłego niedźwiedzia jaskiniowego (Ursus spelaeus). W toku prac okazało się, że niektóre z nich noszą ślady nacięć i obróbki. Szczególnie widoczne były one na kościach śródstopia i paliczkach. Według badaczy to dowód …

kosci-niedzwiedzia-2fcaa2e.jpg
width: 710
height: 473

Na twojej twarzy żyją mikroskopijne roztocza. Są pasożytami, ale chcą zostać twoimi przyjaciółmi
type: item
date: 2022-06-22T12:53:27.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: biologia
subject: ewolucja
subject: medycyna
subject: pasożyty
subject: roztocza
subject: roztocze
subject: skóra
subject: Zdrowie
description: Naukowcy zsekwencjonowali genom roztocza, który bytuje wyłącznie na ludzkiej twarzy. To stworzenie tak dobrze przystosowało się do swojego gospodarza – czyli do nas – że ma szansę zamienić się w organizm symbiotyczny, podobny do bakterii żyjących w jelitach.
encoded: W tym artykule: Gdzie żyje pasożyt nużeniec? Blaski i cienie żerowania na człowieku Czy roztocza nużeńce przetrwają? Nasze wnętrzności są środowiskiem życia dużej ilości mikroskopijnych organizmów symbiotycznych, głównie bakterii tworzących mikroflorę jelitową. Jednak nie tylko one. Również nasza skóra przyciąga stworzenia, które żerują na niej ku swojemu pożytkowi. Naukowcy odkryli właśnie, że jedno z takich stworzeń z pasożyta zamienia się w symbionta. Swoje badania opisali w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Molecular Biology and Evolution”. O jakim stworzeniu mowa? O nużeńcu ludzkim (Demodex folliculorum). Jest to niewielki roztocz, mający mniej niż pół milimetra długości. Nużeniec żyje bardzo krótko, bo tylko dwa tygodnie. W ciągu tego okresu jest związany tylko i wyłącznie z ludźmi. Gdzie żyje pasożyt nużeniec? Demodex folliculorum za środowisko życia wybrał sobie ludzką twarz. A na niej – mieszki włosowe i gruczoły łojowe, wewnątrz których chowa się w dzień. Nocą wychodzi na żer na powierzchnię skóry. Tam zdobywa pokarm (łój i martwe komórki skóry) oraz się rozmnaża. Pamiętasz film "Obcy". Nie potrzeba nam kosmitów. Mamy własne potwory Obecnie pasożyty stanowią około 40 procent gatunków zwierząt. Zwierzęta przekształciły się w formy pasożytnicze co najmniej 200 razy. Wygląda na to, że to rozwiązanie po prostu się op... Do kopulacji nużeńców dochodzi na naszych włosach. Roztocza te mają wyjątkowo prostą budowę ciała. Jest ono obłe i wydłużone, z kończynami na jednym końcu. Nietypowo umiejscowiony jest penis: samiec ma go w górnej części ciała na plecach. By kopulacja była możliwa, musi znajdować się pod samicą. Blaski i cienie żerowania na człowieku Naukowcy, którzy zsekwencjonowali genom nużeńca, odkryli zaskakującą rzecz. Środowisko życia tego roztocza – czyli ludzka twarz – powoduje nietypowe zmiany w jego genomie, specyficzne wyłącznie dla tego gatunku. Jakie to zmiany? Po pierwsze, okazało się, że genom Demodex folliculorum został zredukowany do minim…

na-twojej-twarzy-zyja-mikroskopijne-roztocza-sa-pasozytami-ale-chca-zostac-twoimi-przyjaciolmi-fot-getty-images-c1f57fa.jpeg
width: 2022
height: 1482

National Geographic 8/21
type: item
date: 2021-07-22T09:08:45.000Z
creator: Michał Janowski
subject: Magazyn
subject: National Geographic
subject: kremy do opalania
subject: skóra
subject: słońce
subject: zdjęcia
description: Rośliny z genami drapieżców
encoded: Są piękne, zniewalają wyglądem, kuszą zapachem i zachwycają kolorami. Wydają się niewinne, ale to tylko pozory. W istocie bowiem ich celem jest przyciągnąć, złapać i strawić niczego nieświadome ofiary. Mięsożerne rośliny na drodze ewolucji wykształciły szereg przystosowań, które umożliwiły im przetrwanie w niekorzystnych warunkach. Światło słoneczne i dwutlenek węgla to za mało, żeby przeżyć – rośliny muszą zapewnić sobie także pierwiastki, które pobierają z gleby za pomocą korzeni, takie jak azot, potas i fosfor. A jeżeli w podłożu potrzebnych makro- lub mikroelementów nie ma lub jest ich zbyt mało? Wówczas wzbogacenie diety o mięso pomaga uzupełnić niedobory i osiągnąć reprodukcyjny sukces, a na tym wszystkim organizmom na ziemi zależy najbardziej. Na świecie występuje kilkaset gatunków roślin, które żywią się zwierzętami. Ich ofiarami najczęściej padają owady. I nie muszą jeść codziennie – większość gatunków taki posiłek konsumuje zaledwie kilka razy w ciągu roku. Najłatwiej spotkać je na bagnach. Niektóre z nich to epifity, czyli rośliny żyjące na innych roślinach, inne unoszą się na wodzie. Tworzą tajemniczy świat, który przyciąga i kusi nie tylko małe stworzenia, ale – choć z innych względów – ciekawi też nasz gatunek. W końcu zwykliśmy uważać, że to zwierzęta zjadają rośliny, a nie odwrotnie. Karol Darwin do tego stopnia fascynował się mięsożernymi roślinami, że skonstatował, iż jedna z nich interesuje go bardziej niż sama teoria ewolucji. Weźmy taką muchołówkę. To niemal ikoniczna roślina o charakterystycznych, podzielonych na pół liściach. Jeżeli wejdzie tam owad, zamykają się w sekundę, więżąc biedaka i powoli rozkładając za pomocą enzymów podobnych do tych, które mają w żołądkach zwierzęta. Mateusz Wrazidło, autor publikowanego w niniejszym wydaniu magazynu reportażu pt. Rośliny Zaginionego Świata (str. 102), pasją do tych wyjątkowych roślin zapałał już w dzieciństwie. Zaczął – z sukcesami – kolekcjonować je i hodować we własnym domu. Do tego stopnia, że …

national-geographic-8-21-d638526.jpeg
width: 2070
height: 3000

Roboty poznają ból, dzięki tej sztucznej skórze. Przełomowy wynalazek z Australii
type: item
date: 2020-12-03T14:11:10.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: leczenie
subject: medycyna
subject: roboty
subject: skóra
subject: Technologia
subject: wynalazki
subject: Zdrowie
description: Pewnie wielu z nas marzy o życiu bez bólu. Jednak ból to dla naszego ciała ważny sygnał, dzięki któremu możemy ustrzec się przed niebezpieczeństwem czy poważną kontuzją. Z myślą o zachowaniu tego „systemu ochronnego” naukowcy z Melbourne w Australii stworzyli sztuczną skórę, która reaguje na bodźce bólowe.
encoded: Skóra to największy organ naszego ciała. Dzięki jej wrażliwości na ból możemy np. uniknąć poważnych poparzeń cofając się, gdy tylko dotkniemy czegoś gorącego, czy zmieniając ocierającą skórę odzież. Produkowane dotychczas substytuty ludzkiej skóry, mające zastosowanie w transplantacji, chirurgii plastycznej czy rekonstrukcyjnej, pozbawione były możliwości reagowania na ból. Ale może to zmienić wynalazek australijskich naukowców. – Wykonana z silikonowej gumy sztuczna skóra ma fakturę prawdziwej skóry, a do tego jest „bardzo podobna do ludzkiej skóry pod względem właściwości mechanicznych – mówi w rozmowie z CNN Madhu Bhaskaran, profesor inżynierii na Uniwersytecie RMIT i główny badacz projektu. Ten wynalazek może doprowadzić do przełomowych innowacji w protetyce i robotyce – uważa. Podobnie jak prawdziwa skóra, sztuczna wersja jest zaprojektowana tak, aby reagować, gdy ciśnienie, ciepło lub zimno przekraczają próg bólu. Zewnętrzne warstwy powłoki to wielowarstwowe obwody elektroniczne z czujnikami reagującymi na bodźce. – Fascynujące w naszym ciele jest to, że działa poprzez wysyłanie sygnałów elektrycznych do ośrodkowego układu nerwowego. Obwody elektroniczne działają w podobny sposób i są równie szybkie – wyjaśnia Bhaskaran. Kiedy dotykamy czegoś gorącego, receptory bólu w naszej skórze wysyłają sygnał elektryczny przez nerwy do mózgu. Mózg z kolei wysyła własny sygnał elektryczny, aby zainicjować reakcję - na przykład odruch wycofania, aby odsunąć daną część ciała od źródła gorąca. W podobny sposób, kiedy jeden z czujników w sztucznej skórze wykryje bodziec bólowy, wysyła sygnał elektryczny do części struktury naśladujących mózg. Można ją zaprogramować tak, aby wyzwalała ruch. Zaprogramować skórę Naukowcy objaśniają, że kluczowe jest określenie właściwych progów, które powinny wyzwalać reakcję. W przypadku prawdziwej skóry to często kwestia indywidualna – nie każdy cofnie rękę przy tej samej temperaturze wody, ale wszyscy będziemy unikać kontaktu z wrzątkiem. Nau…

sztuczna-silikonowa-skora-powleczona-jest-siecia-drobnych-czujnikow-fot-rmit-university-33673a7.jpeg
width: 780
height: 438

Skąd się biorą pryszcze? W różnych miejscach - z różnych powodów
type: item
date: 2018-11-22T15:25:14.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Kosmetyki
subject: moda
subject: skóra
subject: Spa
subject: Uroda
subject: zdjęcia
subject: Zdrowie
description: Potrafią być bolesne, denerwujące, zawsze pojawiają się wtedy gdy są najbardziej niepotrzebne... Okazuje się jednak, że pryszcze mogą być bardzo skutecznym narzędziem diagnostycznym.
encoded: Jeśli mieliście z nimi kłopoty podczas dojrzewania, albo dalej borykacie się z pojawianiem się nieproszonych gości na skórze – przeczytajcie nasze zestawienie. Według dr Joshui Zeichnera z szpitala Mt Sinai w Nowym Jorku można z nich wyczytać wiele na temat swojego zdrowia. Pomiędzy brwiami i na nosie Według lekarza to oznaka dużego stresu oraz wyraźny znak przechodzenia przez okres dojrzewania. Reakcją obronną organizmu na zagrożenie jest między innymi wzmożenie produkcji adrenaliny, a to przekłada się na aktywność naszych gruczołów potowych i łojowych. Linia włosów Możliwe, że używasz zbyt często i zbyt dużo kosmetyków do włosów, które zatykają pory twojej skóry. Możliwe także, że za często odgarniać włosy brudnymi rękoma wcierając tłuszcz w pory skóry. Dookoła ust Najprawdopodobniej winna jest dieta. Za dużo kwaśnych i tłustych potraw, które blokują pory skóry. Jeśli właśnie jadłeś hamburgera lepiej umyj ręce, zanim dotkniesz nimi twarzy. Policzki To oznaka, że także musisz częściej myć ręce przed kontaktem z tą częścią skóry. Ale to nie wszystko - możliwe, że winny jest także twój telefon. Zdarza ci się czyścić jego klawiaturę lub ekran? No właśnie, a przecież jest on z tobą wszędzie i dotykasz go rękoma cały czas. To doskonałe miejsce dla bakterii i zanieczyszczeń do podróżowania. Uszy Najczęściej powiązane jest to z odwodnieniem i recepta jest prosta – pij więcej wody, odstaw słodkie napoje. Na ramionach Często związane jest to ze schorzeniem skóry nazywanym rogowaceniem mieszkowym. Pojawiające się na ciele wypryski przypominają opryszczkę i potrafią być bardzo dokuczliwe. To dziedziczne i dość często występujące schorzenie związane z nadmierną ilością keratyniny w mieszkach włosowych. Lekarze polecają oczyszczać taką skórę łagodnymi środkami czystości, nie zwykłym mydłem lub żelami pod prysznic. Zamiast gorących kąpieli warto brać także chłodne prysznice i używać nawilżaczy do skóry. Gdziekolwiek indziej Nie ma co do tego pewności, może to być związane z czym…

pryszcze-68190da.jpeg
width: 1000
height: 667

To twój największy narząd i sam go niszczysz! Bez niego byś wyparował
type: item
date: 2018-06-07T10:16:39.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Kosmetyki
subject: skóra
subject: Spa
subject: Zabiegi
subject: zdjęcia
description: Dbamy o serce, płuca, nerki, ale największy narząd często zaniedbujemy, a nawet celowo uszkadzamy. Czym innym jest w końcu opalanie?
encoded: Nie wszystkie narządy ciała są wewnętrzne jak mózg czy serce. Jeden nosimy na zewnątrz. Skóra jest naszym największym organem - dorośli mają jej na sobie jakieś 3,6 kilograma i 2 metry kwadratowe. To mięsiste pokrycie pełni dużo więcej funkcji, niż samo zapewnianie nam dobrej prezencji. Bez niej byśmy dosłownie wyparowali. Skóra pełni bowiem funkcję wodoodpornej osłony izolacyjnej, która chroni organizm przed ekstremalnymi temperaturami, niszczycielskimi promieniami słonecznymi oraz szkodliwymi chemikaliami. Wydziela również substancje antybakteryjne, chroniące przed infekcjami, a także produkuje witaminę D, niezbędną do przyswajania wapnia i zdrowych kości. Działa też jak ogromny, pełen nerwów czujnik, który utrzymuje mózg w kontakcie ze światem zewnętrznym. Jednocześnie, daje nam swobodę ruchów, pokazując swoją niezwykłą wszechstronność. Warstwy jak w cebuli Składa się z trzech warstw. Najbardziej zewnętrzna to naskórek, złożony głównie z komórek zwanych keratynocytami, utworzonymi z twardego białka - keratyny (stanowiącej także budulec włosów i paznokci). Keratynocyty tworzą kilka warstw, które stale rosną do zewnątrz w miarę obumierania i złuszczania. Proces przejścia nowopowstałych komórek na powierzchnię skóry zajmuje około pięciu tygodni. Wspomniana już martwa skóra nazywana jest stratum corneum lub warstwą rogową, a jej grubość wykazuje znaczne zróżnicowanie - na podeszwach stóp jest ponad dziesięć razy grubsza niż wokół oczu. W naskórku kryją się obronne komórki Langerhansa, które ostrzegają układ odpornościowy organizmu przed wirusami i innymi czynnikami chorobotwórczymi. Naskórek jest połączony z głębszą warstwy skóry zwaną skórą właściwą, która zwiększa jej wytrzymałość i sprężystość, dzięki włóknom kolagenu i elastyny. Naczynia krwionośne pomagają regulować temperaturę ciała, zwiększając przepływ krwi do skóry w celu odprowadzanie ciepła albo ograniczając go, gdy jest zimno. Sieć włókien i receptorów nerwowych odbiera odczucia dotyku, temperatury i bólu…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/44877c747971dbd5f6b73f3b864a2a666308ce4e-64907d1.jpeg
width: 1000
height: 805

Odstresuj się! Bo wyłysiejesz
type: item
date: 2015-12-04T11:43:54.000Z
creator: redakcja
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: skóra
subject: zdjęcia
description: Im więcej stresu tym większa szansa na choroby skóry. Okazuje się, że nasz stan ducha ma bezpośrednie przełożenie na to jak się ona zachowuje.
encoded: Studia to stresujący okres w życiu młodych ludzi, szczególnie w okresie zaliczeń i egzaminów semestralnych. Nowe badanie przeprowadzone na Uniwersytecie Temple dowodzi, że to także czas zwiększonego występowania problemów skórnych. "Obie te rzeczy - stres i objawy skórne - są bowiem ze sobą ściśle związane” - uważają autorzy. Celem badania, opublikowanego na łamach „Acta Dermatologia Venereologica”, była ocena zależności pomiędzy stresem psychologicznym a występowaniem różnych objawów skórnych w dużej, losowo wybranej grupie studentów. „Wcześniejsze studia wykazały istnienie takiego związku, jednak opierały się na małych próbach badawczych, bez użycia standaryzowanych narzędzi, nie były weryfikowane lub skupiały się wyłącznie na jednym problemie skórnym" - mówi dr Gil Yosopovitch, główny autor omawianej pracy. Tym razem naukowcy zaprosili do udziału w badaniu aż pięć tysięcy osób - studentów Uniwersytetu Temple. Uczestnikom polecono wypełnić kwestionariusze internetowe, w których odpowiadali na pytania dotyczące poziomu stresu, jakiego doświadczają na co dzień (w swojej własnej ocenie), oraz zaobserwowanych w ostatnich miesiącach zmian czy problemów skórnych. Następnie studentów podzielono na trzy grupy: mało zestresowanych, średnio zestresowanych i bardzo zestresowanych. Okazało się, że w porównaniu do osób zgłaszających niski poziom stresu grupa „bardzo zestresowana” znacznie częściej doświadczała takich objawów ze strony skóry, jak: świąd, łysienie, łojotok, nadmierna potliwość, niezidentyfikowane plamy na skórze, łuszczenie skóry ciała i głowy, obgryzanie paznokci, wysypka na rękach i trichotillomania, czyli nerwowe wyrywanie sobie włosów. Nie stwierdzono natomiast żadnego związku pomiędzy poziomem stresu psychologicznego a obecnością pryszczy, bolesną wysypką na ciele, bólami brodawek i innego typu wypryskami w obrębie skóry twarzy. Jak podkreśla dr Yosopovitch, pomimo pewnych ograniczeń metodologicznych, np. braku oceny fizycznej respondentów, wyniki te powinn…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/529afd789f0aa896ff152ed02134fa7f5b703e1a-b6fc8e2.jpeg
width: 983
height: 1000

Lekarz radzi. Słońce pod kontrolą
type: item
date: 2011-05-01T07:39:00.000Z
creator: Aneta Prymaka
subject: Porady
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: kremy do opalania
subject: skóra
subject: słońce
subject: zdjęcia
description: Zaczerwieniona skóra, bąble, bolesne jęki i zimne kompresy – tak kończy się często urlopowe opalanie.
encoded: Kodeks bezpiecznego opalania A miało być tak cudownie: zachwycająca brązowa karnacja oraz zdrowa dawka witaminy D. I byłoby, gdybyśmy pamiętali o kilku podstawowych zasadach opalającego się urlopowicza oraz spakowali do plecaka niezbędne preparaty. Na wakacje nie ruszamy bez kremu z odpowiednio dobranym filtrem przeciwsłonecznym. Wartość filtra określa się międzynarodowym wskaźnikiem SPF (Sun Protectiv Factor – stopień ochrony przeciwsłonecznej). Im wyższy wskaźnik SPF, tym większa ochrona. Najmocniejsze kremy mają SPF 60. Generalna zasada brzmi: im jaśniejsza karnacja, tym wyższy wskaźnik. – W naszej strefie klimatycznej przeważają osoby o fototypie 2 (jasna cera i blond włosy) i 3 (dość jasna cera, brązowe włosy). Typ 2 bardzo często ulega poparzeniom i powinien stosować faktor o wartości 30, a nawet wyższej. Typ 3 jest odporniejszy i wystarczy, jeśli zastosuje SPF 20 – mówi dr Henryka Dąbrowska, dermatolog. Najwyższe wartości faktorów przeznaczone są dla dzieci, osób uczulonych na słońce, po zabiegach kosmetycznych. Najlepiej zabrać na wakacje dwa rodzaje kremów – jeden z wyższym SPF, na pierwsze dni opalania, drugi z niższym, gdy skóra przyzwyczai się już do słońca. Pamiętajmy, by przed wyjściem na słońce posmarować się kremem z filtrem odpowiednio wcześniej – ok. pół godziny, by zdążył się wchłonąć i zaczął działać. Warto też po dwóch godzinach na słońcu posmarować się ponownie. Opalanie zaczynamy od krótkich czasów. Gdy pierwszy raz wystawiamy się na słońce, wystarczy nam 15 minut. Przedłużenie tego czasu może skończyć się poparzeniem. Powinniśmy też unikać opalania się w godzinach szczytu słonecznego promieniowania – między godz. 11 a 15. Lepiej wtedy schować się w cieniu. Co jednak robić, gdy nieostrożnie daliśmy się ponieść słonecznemu szaleństwu i poparzyliśmy się? Po kilku godzinach od zbyt intensywnego opalania się na skórze pojawia się rumień, często także obrzęk, skóra piecze i boli. – Trzeba pamiętać o zdroworozsądkowych zasadach. Należy unikać słońca…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/136f98b855e98770024d06cf9bd3e69d2cf45c90-6ff1b91.jpeg
width: 640
height: 427