Najpiękniejszy dach w Paryżu? Zobacz, dlaczego ten dom towarowy zachwyca bardziej niż muzea
Galeria Lafayette wykracza poza swoją pierwotną funkcję. Nie jest wyłącznie domem towarowym, lecz przestrzenią o dużym znaczeniu architektonicznym i historycznym, w którym moda i zakupy stają się znaczącym doświadczeniem. Od ponad wieku współtworzy wizerunek francuskiej stolicy, przyciągając zarówno miłośników luksusu, jak i tych, którzy chcą zobaczyć Paryż z wyjątkowej perspektywy.
Spis treści: Od małej pasmanterii do symbolu luksusu Architektura i słynna kopuła Galerii Lafayette Taras widokowy Galerii Lafayette – Paryż z ósmego piętra domu towarowego Czym wyróżnia się Galeria Lafayette? Historia, jaką przeszła Galeria Lafayette, to opowieść o wizji, odwadze i wyczuciu zmieniających się gustów. Pod koniec XIX wieku dwóch kuzynów, Théophile Bader i Alphonse Kahn, otworzyło w Paryżu niewielką pasmanterię. Skromny sklep na rogu La Fayette i Chaussée-d’Antin miał zaledwie kilkadziesiąt metrów kwadratowych. Jednak ambicje właścicieli były znacznie większe niż jego powierzchnia. Od małej pasmanterii do symbolu luksusu W kolejnych latach przedsiębiorcy stopniowo wykupywali sąsiednie budynki przy bulwarze Haussmanna, tworząc coraz większą przestrzeń handlową. Od początku twórcy postawili na innowacyjność i sztukę w przestrzeni handlowej. Kluczowym momentem okazała się decyzja o połączeniu zakupionych kamienic w jedną, spójną architektonicznie całość. Już na początku XX wieku dom towarowy nie ograniczał się wyłącznie do sprzedaży. Stał się przestrzenią spektakularnych wydarzeń, które przyciągały uwagę całego Paryża, a niekiedy nawet całej Francji. Jednym z najbardziej symbolicznych momentów było lądowanie w 1919 roku na dachu budynku francuskiego pilota Jules’a Védrine’a. Wydarzenie to pokazywało ono ambicję łączenia handlu z widowiskiem, nowoczesnością i duchem epoki. W latach 60. młodzi projektanci zaczęli prezentować tu swoje kolekcje prêt-à-porter (odzież dostępną od ręki), co umocniło pozycję domu towarowego jako przestrzeni otwartej na nowe nazwiska i świeże idee. Dziś pod nazwą Galeria Lafayette kryje się także największa europejska sieć luksusowych domów towarowych pod względem liczby sklepów, a jej paryski flagowy budynek pozostaje symbolem elegancji i francuskiej sztuki życia. Architektura i słynna kopuła Galerii Lafayette To, co wyróżnia Galerię Lafayette na tle innych domów towarowych, to nie tylko oferta, lecz przede wszystkim architektura. Paryski budynek jest przykładem spektakularnego połączenia funkcjonalności z estetyką. Na początku XX wieku architekci Georges Chedanne i Ferdinand Chanut zaprojektowali monumentalną przestrzeń zwieńczoną imponującą szklaną kopułą. Ukończona w 1912 roku konstrukcja z barwionego szkła i stali wznosi się na wysokość około 43 metrów. Jej bogate zdobienia sprawiają, że wnętrze przypomina bardziej obiekt sakralny niż zwykły sklep. Kopuła nie tylko wpuszcza naturalne światło, ale także buduje atmosferę miejsca. To właśnie ten element stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Galerii Lafayette i częstym motywem fotografii publikowanych w przewodnikach po Paryżu oraz w mediach społecznościowych. Wnętrze budynku było modernizowane w kolejnych dekadach. Po II wojnie światowej przeprowadzono gruntowną przebudowę, dostosowując galerię do nowych realiów handlu, nie niszcząc przy tym historycznego dziedzictwa. Architektura Galerii Lafayette jest dowodem na to, że przestrzeń komercyjna może być jednocześnie dziełem sztuki. To miejsce, gdzie zakupy odbywają się pod sklepieniem przypominającym monumentalne galerie sztuki, a każdy detal ma znaczenie estetyczne. Taras widokowy Galerii Lafayette – Paryż z ósmego piętra domu towarowego Taras widokowy w Galerii Lafayette daje możliwość zobaczenia Paryża z zupełnie innej perspektywy. Jest on jedną z głównych przyczyn dużej popularności galerii wśród turystów. Taras znajduje się na ósmym piętrze i jest dostępny dla odwiedzających bezpłatnie. Z tej wysokości rozciąga się panorama obejmująca najważniejsze punkty stolicy Francji. Widać stąd Operę Garnier, Wieżę Eiffla i wzgórze Montmartre z bazyliką Sacré-Cœur. Charakterystyczna linia dachów Paryża, utrzymana w spójnej kolorystyce szarości i beżu, nabiera z góry wyjątkowej harmonii. Taras widokowy to nie tylko punkt obserwacyjny, ale również przestrzeń relaksu. Przy sprzyjającej pogodzie można napić się kawy lub zjeść posiłek z widokiem na miasto. Zachód słońca oglądany z tego miejsca przyciąga fotografów i turystów szukających mniej oczywistej alternatywy dla klasycznych punktów widokowych. Czym wyróżnia się Galeria Lafayette? Galeria Lafayette wyróżnia się przede wszystkim połączeniem funkcji handlowej z kulturową i turystyczną. To miejsce, które nie ogranicza się do sprzedaży produktów, lecz buduje całe doświadczenie wokół idei francuskiej elegancji opartej na trzech silnych filarach. Po pierwsze, oferta. W tym paryskim sklepie można znaleźć zarówno luksusowe marki haute couture (szyte na miarę), jak i bardziej przystępne cenowo kolekcje dostępne od ręki. Oprócz mody dostępne są działy z kosmetykami, akcesoriami, wyposażeniem wnętrz czy restauracje. Po drugie, wydarzenia. Regularne pokazy mody umożliwiają odwiedzającym doświadczenie atmosfery paryskich wybiegów bez konieczności uczestnictwa w zamkniętych wydarzeniach branżowych. W okresie świątecznym Galeria Lafayette słynie z widowiskowych dekoracji i choinki zawieszanej pod kopułą. Po trzecie, przestrzeń kulturowa. Od samego początku istnienia sklepu szeroko pojęta sztuka była mocno zakorzeniona w jego tożsamości. Założyciele marki rozumieli, że handel musi rozwijać się równolegle z kulturą i nieustannie zaskakiwać odbiorców. Między innymi dlatego podjęto decyzję o budowie monumentalnej kopuły, która sama w sobie stała się manifestem artystycznych ambicji. Współcześnie tę tradycję kontynuuje Galerie des Galeries, otwarta w 2001 roku jako przestrzeń prezentująca francuskie i międzynarodowe wzornictwo oraz projekty z pogranicza mody, designu i sztuk wizualnych. Szczególnie interesującą inicjatywą jest program BY NIGHT – przedsięwzięcie wspierające twórców, którzy otrzymują możliwość realizacji krótkich filmów w nocnych, pustych przestrzeniach domu towarowego. Artyści mogą swobodnie eksplorować jego architekturę, historię i symbolikę, przejmując na kilka godzin kontrolę nad miejscem zwykle wypełnionym ruchem klientów. W ten sposób Galeria Lafayette nie tylko promuje współczesną kreatywność, lecz także świadomie buduje wizerunek domu towarowego jako sceny dla sztuki i laboratorium nowych perspektyw. Źródło: National Geographic Traveler Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Święta pachną wydawaniem pieniędzy. Sklepy wiedzą, że przez ich zapach zaglądamy głębiej do portfela
W grudniu w galeriach handlowych nie otaczają nas tylko kolorowe dekoracje i świąteczna muzyka. Do nosów wkrada się także charakterystyczne zapachy wanilii, cynamonu czy igliwia. Celem tych ostatnich jest jednak nie tylko stworzenie wyjątkowej atmosfery, a… zwiększenie ilości pieniędzy, które wydajemy. Dr Agnieszka Mroczek ostrzega, że działają szybko, podprogowo i bez naszej wiedzy.
Świąteczne aromaty rozpylane w sklepach wpływają na emocję i pamięć, bez naszej wiedzy zwiększając chęć wydawania pieniędzy. Ekspertka tłumaczy, jak działa aromamarketing i czy można się przed nim bronić. Jak działa aromamarketing i dlaczego jest tak skuteczny? Zapachy w sklepach to starannie przemyślane narzędzia marketingowe. Aromamarketing – bo tak właśnie nazywa się strategia wykorzystywania zapachów do wpływania na zachowania konsumentów – jest bardzo skuteczny. Dlaczego? – Zapach wywołuje reakcje wyjątkowo szybko, bo jako jedyny zmysł ma bezpośredni dostęp do struktur mózgu odpowiedzialnych za emocje i pamięć. Dlatego też, odpowiednio użyty, może łatwo kierować naszym zachowaniem w sklepie – tłumaczy dr Agnieszka Mroczek z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. Wywołane emocje i skojarzenia mogą sprawić, że klient wyda nawet kilkadziesiąt procent więcej pieniędzy. To mechanizm, obok którego firmy nie mogą przejść obojętnie i inwestują duże środki w projektowanie zapachowych logotypów i optymalnych mieszanek aromatów. Świąteczne zapachy w sklepach to emocjonalna pułapka Chociaż sklepy na co dzień kreują swój wizerunek za pomocą zapachów, to w okresie przedświątecznym aromamarketing osiąga szczyt swojej intensywności. W Polsce sklepy i producenci sięgają po nuty wanilii, cynamonu, goździków i igliwia – zapachów, które budzą skojarzenia z domowym ciepłem, prezentami i tradycyjnymi jedzeniem. W innych krajach są to inne kompozycje – w Szwecji igliwie, w Hiszpanii anyż, a w USA mięta – zgodnie z lokalnymi tradycjami. Celem jest stworzenie przyjemnej atmosfery, która poprawia nastrój klientów i składania ich do większych zakupów. Znajomy zapach obniża poziom kortyzolu, a podnosi poziom serotoniny i dopaminy. W efekcie zakupy stają się przyjemnością, a klienci, na fali pozytywnych emocji, chętniej wrzucają do koszyka produkty. – Jeśli w trakcie jakiegoś przeżycia, przyjemnego lub trudnego, obecny był określony aromat, mózg zapamiętuje to zestawienie. Dlatego później taka woń może wywołać poruszanie, szczęście, choć także niechęć – tłumaczy ten mechanizm biolożka. Dodaje, że najsilniejsze „ślady” zapachowe powstają między 6. a 10. rokiem życia, chociaż ten mechanizm działa tak w zasadzie cały czas. Niewyczuwalne zapachy wpływają na nasz nastrój Nie wszystkie zapachy są wyczuwalne świadomie. Niektóre sklepy stosują mieszanki działające podprogowo – układ limbiczny rejestruje zapach, ale klient nie zdaje sobie sprawy z jego obecności. Taki zapach nadal wpływa na emocje i decyzje zakupowe. Dr Mroczek przypomina o badaniu, w którym konsumenci oceniali produkt jako bardziej luksusowy wyłącznie z powodu obecności odpowiedniej kompozycji zapachowej – mimo że nie byli jej świadomi. To pokazuje siłę podprogowego działania zapachu i trudność w jego unikaniu. Reakcja emocjonalna następuje automatycznie, a jej wpływ na decyzje zakupowe jest znaczący. Jak bronić się przed aromamarketingiem? Według dr Mroczek ochrona przed wpływem aromamarketingu nie jest łatwa. Pełna analiza własnych decyzji wymagałaby przerwania kontaktu z zapachem i „zresetowania” zmysłu węchu. Pomocne mogą być tzw. kontrzapachy, np. olejek rozmarynowy, który wspiera analityczne myślenie. Jednak trudno sobie wyobrazić, by ktoś stosował takie środki podczas codziennych zakupów. Dlatego ważne jest zachowanie świadomości i uważności podczas podejmowania decyzji. Zakupy najlepiej robić w stanie wypoczynku, unikać pośpiechu i przepełnionych galerii handlowych. Nadchodzące Święta Bożego Narodzenia nie oznaczają, że musimy wydawać ogromne ilości pieniędzy – nieważne, jak dobrze pachniałyby sklepy. Źródło: naukawpolsce.pl Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Poradnik Travelera: Zakupy na całym świecie
Oto poradnik Travelera: jak przeżyć zakupową przygodę (nie tylko na końcu) świata. I wciąż mieć za co wrócić do domu.
Fascynujące, zdradzające lokalne zwyczaje, pozwalające zdobyć rzeczy, o których w domu można było tylko pomarzyć. Oto poradnik Travelera, jak przeżyć zakupową przygodę (nie tylko na końcu) świata. I wciąż mieć za co wrócić do domu. Czy słyszeliście już o SDP – „Syndromie Dnia Przedostatniego”? Cierpi na niego wielu turystów i podróżników. Chronicznie. Objawia się on szałem kupowania pamiątek i prezentów w przeddzień wyjazdu. Często współwystępuje ze zdenerwowaniem, z niezadowoleniem i z irracjonalnymi decyzjami o zakupie rzeczy zupełnie nietra? onych. W skrajnych przypadkach przeradza się w SDO, czyli „Syndrom Dnia Ostatniego”. Na szczęście SDP jest w pełni uleczalny, a terapia dość prosta. Wystarczy zdać sobie sprawę, że w wakacyjnych zakupach nie chodzi tylko o rzeczy, ale także, a może przede wszystkim, o kulturalne doświadczenie, możliwość interakcji i poznania lokalnego kolorytu. O przygodę! Żeby w takim podróżniczym shoppingu znaleźć frajdę, trzeba wyzbyć się starych nawyków. Przede wszystkim odrzucić stereotypowe myślenie na temat cen i towarów i zawsze umieć odegrać znawcę lokalnych zwyczajów. Wtedy, oprócz doświadczenia, można kupić coś znacznie ciekawszego niż sztandarową pamiątkę (prawdopodobnie wyprodukowaną w Chinach) i wyszukać jakieś oryginalne ubrania, tradycyjną biżuterię czy egzotyczne przyprawy. I nieważne, czy wybierasz się na targ warzywny w Maroku, czy na Piątą Aleję w Nowym Jorku. Wszędzie zakupy mogą stać się niezapomnianą przygodą. Przewodnik: co, gdzie, za ile POZA 1: NIEUGIĘTY NEGOCJATOR Nigdy nie pokazuj zbytniego zainteresowania towarami. To zasada numer jeden w trakcie zakupów na azjatyckich i afrykańskich targach. Bo tylko wtedy masz szanse na dobicie satysfakcjonującego targu. Jeżeli sprzedawca wyczuje zbytnie zainteresowanie z twojej strony i to, że ma do czynienia z niedoświadczonym turystą, nie będzie traktował cię poważnie. Zasada numer dwa: zawsze trzeba się targować. Nie spodziewaj się ustalonych cen towarów. Wszystko jest relatywne. Cena to kwestia momentu i relacji, jakie uda ci się zbudować ze sprzedawcą. W Afryce zdarza się, że zamiast transakcji gotówkowej kupcy wolą handel wymienny. Krem Nivea albo porządne skarpetki można wymienić na piękne hebanowe - gurki lub ciekawą afrykańską biżuterię. Targowanie to coś pomiędzy tradycją a sportem narodowym, w którym obydwie strony mają być na końcu zadowolone. Jeżeli więc chcesz poczuć lokalny klimat, za wszelką cenę ćwicz sztukę negocjacji. Nie poddawaj się naciskom, nie wierz w opowieści o wielodzietnej rodzinie sprzedawcy, która przez ciebie będzie głodna, ani o tym, że kupisz coś po kosztach produkcji. To wszystko świetnie wyreżyserowana gra. Sprzedawcy doskonale wiedzą, gdzie postawić granicę, i nigdy nie sprzedadzą towaru bez zysku. Hindusi radzą, by na bazarach nie płacić więcej niż 50 proc. ceny wyjściowej. Ale każde miejsce ma swoją specyfikę, dlatego zasada numer trzy mówi: nigdy nie rób zakupów pierwszego dnia pobytu i nie kupuj na pierwszym napotkanym stoisku. Wyczuj, jakie są ceny innych produktów, porozmawiaj z ludźmi, podpatrz, jak kupują lokalni mieszkańcy. W Afryce często dobicie targu ma miejsce dopiero po paru dniach, więc uzbrój się w cierpliwość. Zasada numer cztery: nie zgub się w gąszczu wąskich uliczek, charakterystycznych dla wielkich bazarów, bo zanim dotrzesz do interesujących cię towarów, możesz paść ze zmęczenia. Na pierwszy rzut oka chaotyczne, bazary te mają zazwyczaj jakąś swoją wewnętrzną logikę. Na Chandni Chowk, jednym z największych bazarów w Delhi, znajdziesz wszystko, ale musisz wiedzieć, do której części targu się udać – na Dariba Kalan kupisz perły i złoto, w alejce Khari Baoli znajdziesz aromatyczne przyprawy, a w uliczce Katra Neel przymierzysz wymarzone sari czy tradycyjne męskie okrycie dhoti. Koniecznie wybierz się też na targ z jedzeniem. To kopalnia wiedzy o lokalnej kulturze. Przechadzaj się po nim jak po gastronomicznym muzeum, wąchaj, smakuj, oglądaj. Jeżeli widzisz jakieś dziwne produkty – nie bój się zapytać, jak się je spożywa. Sprzedawcy chętnie ci o nich opowiedzą, a często dadzą trochę na spróbowanie. Czasem są to rzeczy tylko dla ludzi o mocnych nerwach, jak na przykład popularny w Indiach durian – owoc o bardzo specyficznym smrodku, czy tajwańskie jądra koguta. Ale czyż nie do odważnych świat należy? POZA 2: MÓW MI UNDERGROUND Różowe włosy, za krótkie spodnie, rzeczy wyszukane w lumpeksie, czyli pełen luz i zupełny brak konwenansów. Tak należy podchodzić do zakupów w Nowym Jorku, Londynie czy Berlinie, gdzie ludzie bawią się modą, a mieszkańcy są otwarci na inność. Tu można dać się ponieść fantazji, wyszukiwać rzeczy nietypowe, oryginalne. Era tanich lotów do Stanów, ogłoszona parę lat temu z powodu niskiego kursu dolara, odeszła w zapomnienie. Już nikt nie lata specjalnie do USA po elektronikę czy sweterki. I może na szczęście, bo Nowy Jork ma ciekawsze rzeczy do zaoferowania. Trzeba tylko trochę wysiłku, by znaleźć niebanalne butiki schowane w uliczkach SoHo, Brooklinu czy Noho. W Londynie wybierz się do Notting Hill czy bardziej alternatywnego Camden Town. W Berlinie odwiedź Kreuzberg i Prenzlauer Berg, gdzie łamie się stereotypy o tym, jak i co można sprzedawać. Ciekawe butiki zazwyczaj znajdują się w pobliżu niezależnych galerii sztuki i modnych klubokawiarni, do których możesz wpaść pomiędzy zakupami. To właśnie do takich miejsc należy się wybrać, jeżeli chcesz poznać lokalną śmietankę towarzyską. Zwłaszcza mając mało czasu na zakupy, odpuść sobie centra handlowe, nawet te bardzo znane. Berliński KaDeWe czy londyński Harrods nie wywołują już takiego szoku kulturowego, jaki przeżywano tam jeszcze w latach 90., a ceny towarów są wyższe niż u nas. Pamiętaj, nie musisz (czytaj: nie powinieneś) do domu wracać z reprodukcją Bramy Brandenburskiej, Big Bena czy ? gurką Statui Wolności. Berlin, Londyn i Nowy Jork są kreatywne. Bądź i ty. 4 targi, które musisz odwiedzić choć raz w życiu 1. CHANDNI CHOWK, STARE DELHI, INDIE Ten największy bazar w północnych Indiach przyprawia o zawrót głowy. Nie tylko z powodu ilości i różnorodności towarów, ale też z powodu chaosu i tłoku, jaki na nim panuje. Nie licz na to, że przez pół godziny zdołasz coś zobaczyć. Tu wszyscy podążają w żółwim tempie za tłumem przechodniów, riksz, rowerów, krów. Warto jednak podjąć to zakupowe wyzwanie i wczuć się w tę prawdziwie indyjską atmosferę. Pozytywny szok kulturowy gwarantowany. No i udane zakupy. Co warto wiedzieć: Chandni Chowk podzielony jest na sektory według produktów, więc się nie przeraź, gdy znajdziesz się w miejscu, gdzie sprzedaje się, np. jedynie papier lub same kwiaty. Po prostu przejdź parę ulic dalej, a znajdziesz zupełnie inne towary. Przy okazji zakupów możesz zwiedzić jedną z ki lkunastu świątyń znajdujących się w okolicy, np. świątynię Gauri Śankar, i odwiedzić Czerwony Fort. Dużo sprzedawanych produktów to potencjalne podróbki. Szczególnie uważaj na perły i antyki. Nie bój się odmówić i odejść. Najlepszym środkiem transportu po bazarze są rowerowe riksze. Rikszarze to często też najlepsi (i najtańsi) przewodnicy. Co kupić: Dostać tu można prawie wszystko. My polecamy hinduskie słodycze, takie jak jalebi (maślane pozwijane ciasteczka) lub chikki (blok orzechowy). Ceny: złota, materiałów, wyrobów miedzianych nie są wyjątkowo okazyjne, dlatego trzeba uważać, by nie przepłacić. Za jedno jalebi zapłacisz ok. 70 gr; przyprawa do indyjskiej herbaty, chai masala, kosztuje ok. 4 zł. 2. PIKE PLACE MARKET, SEATTLE, USA Ma 103 lata, co jak na amerykańskie warunki oznacza prawie prehistorię. Jest najstarszym nieprzerwanie działającym targiem w Stanach. Najprościej jest go opisać słowem „świeżość”, bo kupisz tu pyszne organiczne warzywa, ziołowe oliwy, pachnące kwiaty, oryginalną biżuterię i poczujesz przyjemną bryzę z zatoki Elliott, nad którą znajduje się bazar. Będąc tu, nie można przegapić targu rybnego, na którym można kupić najlepsze owoce morza i ryby. A przede wszystkim zobaczyć, jak wprawni sprzedawcy radośnie przerzucają sobie kilku-, a nawet kilkunastokilogramowe ryby z rąk do rąk. Bezcenne. Co warto wiedzieć: Niedaleko Pike Place Market znajduje się pierwsza na świecie kawiarnia Starbucks, w której można podziwiać stare, mniej pruderyjne, logo słynnej firmy. Świeże ryby i owoce sprzedawcy mogą zapakować tak, by nadawały się do zabrania w podróż. Choć niestety nie za ocean. Co kupić: owoce morza, nietuzinkową biżuterię z recyklingu, świeży chleb i piękne kwiaty Ceny: Nie jest tanio, ale biorąc pod uwagę jakość produktów, warto wydać te parę dolarów więcej. Za kilogram kraba królewskiego zapłacimy 65 dol., za wiązankę kwiatów 25 dol. 3. VRIJMARKT W DNIU KRÓLOWEJ, AMSTERDAM, HOLANDIA Raz do roku, 30 kwietnia, Holandię ogarnia prawdziwe pomarańczowe szaleństwo – obchody Dnia Królowej. Przede wszystkim w Amsterdamie, ale też w innych miastach chodniki przeistaczają się w wielkie targowisko. W tym dniu bowiem każdy może stać się sprzedawcą i handlować na ulicy bez licencji i bez płacenia podatków. Stare ubrania, książki, płyty, niepotrzebne łańcuchy do roweru, zużyte zabawki, stolik od babci – można wystawić na sprzedaż wszystko. Targu dobija się zazwyczaj przy akompaniamencie muzyków, którzy stoją pomiędzy kramikami. Vrijmarkt (dosł. otwarty targ) to świetne miejsce jeżeli marzysz o odkurzaczu z lat 60., albo szukasz bardzo starego wydania National Geographic. Tylko nie zapomnij się ubrać na pomarańczowo! Co warto wiedzieć: Można tu dostać nie tylko starocie, ale także oryginalne usługi. Na przykład „królewskie odprężenie”, czyli sesję relaksacyjną na specjalnych fotelach wystawionych na ulicy. Mimo że królowa Beatrycze urodziła się 31 stycznia, świętuje 30 kwietnia (czyli w urodziny swojej matki, królowej Juliany). Litościwa Beatrycze wiedziała, że w zimie nie byłoby takiej zabawy. W parku Vondelpark w Dniu Królowej rządzą głównie dzieci, które tu sprzedają swoje stare zabawki, książki, a także zabawiają publ iczność pokazami artystycznymi. I oczywiście nie robią tego całkowicie bezinteresownie. Bank ING wyliczył, że w 2007 roku na vrijmarkt można było zarobić średnio 111 euro. Co kupić: typowo holenderską łyżkę pottenlikker, służącą do wydłubywania resztek ze słoików bądź butelek. Lub łopatkę do krojenia holenderskiego sera gouda. Ceny: Rzeczy wystawiane na vrijmarkt są zazwyczaj bardzo tanie. Mimo to należy się targować – sprzedawcom zależy, żeby wyprzedać cały towar i są skłonni schodzić z ceny. Pottenlikker powinien kosztować ok. 2 euro. Tyle samo łopatka do sera. Oczywiście w zależności od stanu zużycia produktu. Najbardziej wytrwali mogą znaleźć pojedyncze porzucone towary następnego dnia. 4. TARG MAJÓW, CHICHICASTENANGO, GWATEMALA Chichicastenango, w skrócie „chichi”, to miasto położone na prawie 2 tys. m n.p.m. Zamieszkują tu Majowie K’iche’. W każdy czwartek i niedzielę organizują jeden z najbardziej kolorowych targów w Ameryce Łacińskiej, na który zjeżdżają się Majowie z pobliskich wiosek. Szczególnie warte uwagi jest lokalne rękodzieło. „Chichi” przyciąga głównie niesamowitym kolorytem. Można tu usłyszeć mieszankę lokalnych języków Majów, hiszpańskiego i czasem angielskiego. Do tego poczuć feerię smaków i zapachów, pogryzając chrupiące tortille świeżo smażone na targu. Czysta uczta dla zmysłów. Co warto wiedzieć: W tutejszym 400-letnim kościele Św. Tomasza oprócz mszy odprawia się także tradycyjne obrzędy Majów. Sprawdzaj jakość kupowanych rzeczy – dość łatwo można odróżnić rękodzieło od masówki. Różne wzory spódnic noszonych przez kobiety wskazują na pochodzenie z różnych wiosek. Co kupić: pięknie malowane ceramiczne misy, lokalne zioła lecznicze, ręcznie tkane pledy w intensywnych kolorach Ceny: Targ robi się popularny wśród turystów, więc ceny poszły w górę. Konieczne jest zacięte targowanie się (cena wyjściowa może być zawyżona nawet o 80 proc.). POZA 3: KUZYN GUCCIEGO Mediolan. Okolice teatru La Scala. Piękne kamienice, stary bruk, który pamięta czasy Napoleona. Tu znajduje się tzw., quadrilatero della moda – siatka ulic, na których swoje domy mody mają najlepsi projektanci świata. Armani, Dolce&Gabbana, Roberto Cavalli, Prada… (więcej o Mediolanie na s. 56). Ciężko się tu obłowić – mało kto może pozwolić sobie na kupno chociażby jednej rzeczy, bo ceny nie schodzą poniżej kilkuset euro. Ale przecież nie o to chodzi. Sam zakup jest tu rzeczą wtórną. Ważne jest, żeby bywać, przechadzać się, podziwiać i żeby poczuć prawdziwe mediolańskie dolce vita, którego mottem jest: „ktokolwiek mówi, że pieniądze nie przynoszą szczęścia, po prostu nie wie, gdzie chodzić na zakupy”. To przesłanie świetnie pasuje także do innych, najbardziej luksusowych ulic świata jak Causeway Bay w Hongkongu, Pola Elizejskie w Paryżu czy Piąta Aleja w Nowym Jorku. W każdym z tych miejsc warto podziwiać przepiękne witryny, wstąpić do najciekawszych sklepów, które często są wnętrzarskimi majstersztykami, przechadzać się pewnym krokiem wśród innych wyjadaczy mody i smakować najnowsze trendy. Jeżeli chcesz kupić jakiś ? rmowy dodatek, wystrzałową kreację albo piękne buty, to jedź do stolic mody w styczniu lub pod koniec czerwca – wtedy są najlepsze przeceny. Tylko nie zapomnij o dużych okularach przeciwsłonecznych, niezależnie od pogody, i odpowiednio modnej stylizacji. W takich miejscach każdy zachowuje się jak krewny Armaniego czy kuzyn Gucciego. Dlaczego, dla odmiany, i wy nie mielibyście wziąć udziału w tej grze? 5 najlepszych stref wolnocłowych 1.LIVIGNO, WŁOCHY Gdzie leży: przy granicy włoskoszwajcarskiej, w regionie Lombardii. Przykładowe ceny: kawa Lavazza Oro – ok. 18 zł; litr paliwa diesel ok. 3,2 zł; perfumy – tańsze do 40 proc. w porównaniu do Polski; 1 l Jacka Danielsa – ok. 48 zł. Co poza zakupami: 115 km tras narciarskich i mikroklimat, dzięki któremu na nartach można tu szaleć nawet w kwietniu. Kiedy jechać: Livigno to przede wszystkim kurort narciarski , dlatego najlepiej zjawić się tam w sezonie zimowym (XI–IV). Co warto wiedzieć: Wyjeżdżając z Livigno, trzeba liczyć się z dokładnymi kontrolami celnymi. Ile można kupić: 2 l alkoholu poniżej 15 proc., litr alkoholu powyżej 15 proc., 200 papierosów i prezenty o wartości do 300 franków szwajcarskich na osobę. 2. ANDORA Gdzie leży: w Pirenejach, pomiędzy Francją a Hiszpanią Przykładowe ceny: 1 l Jacka Danielsa – ok. 55 zł Co poza zakupami: przede wszystkim Pireneje, po których można wędrować, jeździć na rowerze lub na nartach Kiedy jechać: latem lub zimą. Latem warto tu wpaść w drodze z Francji do Hiszpanii na parę dni i odkryć urok tutejszych gór. Zimą można przyjechać na tygodniowy wyjazd narciarski. Andora oferuje 290 km tras. Co warto wiedzieć: Językiem urzędowym jest kataloński. Ile można kupić: 1,5 l alkoholu powyżej 22 proc., 3 l alkoholu poniżej 22 proc., 300 papierosów. 3. WYSPY DZIEWICZE USA Gdzie leży: w Ameryce Środkowej, w basenie Morza Karaibskiego, poniżej Portoryko. Przykładowe ceny: 1 l paliwa – 2,4 zł; 1 l rumu Captain Morgan – 35 zł Co poza zakupami: tropikalne plaże, rafy koralowe, możliwość żeglowania i surfowania. Kiedy jechać: Cały rok świeci tu słońce, jednak lato (VI–X) to okres huraganów. Co warto wiedzieć: Żeby wjechać na terytorium Wysp Dziewiczych Stanów Zjednoczonych (to pełna nazwa), trzeba posiadać ważną wizę amerykańską. W skład Wysp Dziewiczych wchodzi ponad 50 wysepek i trzy większe wyspy: St. Thomas, St. John i St. Croix. 4. LOTNISKO CHANGI, SINGAPUR Gdzie leży: na południowym wschodzie Singapuru. Przykładowe ceny: 1 l Johnnie Walkera (Black Label) – ok. 103 zł Towar, który wyróżnia to lotnisko, to maść tygrysia, którą można kupić już od 8 zł za sztukę. Co warto wiedzieć: Jest możliwość internetowego zamówienia towarów i odbioru, jak będziemy wylatywać z Singapuru. Ceny podawa- ne są tu w dolarach singapurskich (1s$ = 0,74 USD). 5. LOTNISKO SHEIKH RASHID, DUBAJ, ZEA GDZIE LEŻY: Lotnisko znajduje się na północny - wschód od centrum miasta. PRZYKŁADOWE CENY: woda toa- letowa Bleu de Chanel 50 ml/190 zł; biżuteria, w tym zegarki, często ok. 10 proc. taniej. WARTO WIEDZIEĆ: W 2008 roku w strefie bezcłowej lotniska w Dubaju zrobiono 21 milionów transakcji. Z lotniska Sheikh Rashid można zobaczyć najwyższy budynek na świecie Burdż Chalifa (828 m). POZA 4: NIEPOPRAWNY PRAGMATYK Tych, którzy w zakupach doceniają uniwersalność bardziej niż odkrywanie lokalnych smaczków albo po prostu na wakacjach szukają okazji cenowych, zachęcamy do zakupów w strefach wolnocłowych, czyli miejscach, gdzie nie obowiązują opłaty celne. Pierwsze sklepy wolnocłowe pojawiły się w 1947 roku na irlandzkim lotnisku w Shannon i od tego czasu można je znaleźć w prawie każdym międzynarodowym porcie lotniczym. Najciekawsze oferty czekają na singapurskim lotnisku Changi International (warte uwagi są wyroby z jedwabiu), w Tokio – ulubionym lotnisku młodych miłośników Hello Kitty, czy na londyńskim Heathrow, gdzie warto zajrzeć do sklepu British Museum, w którym ceny za reprodukcje i inne pamiątki są znacznie bardziej korzystne niż w samym muzeum. Nie musisz jednak lecieć samolotem (lub płynąć statkiem), by obkupić się we francuskie perfumy, luksusowe alkohole czy wykwintne czekoladki. W Europie zakupy wolnocłowe można zrobić we włoskim Livigno czy w fińskim Aland – choć oficjalnie są częścią Unii Europejskiej, nie podlegają unii celnej. Niewielu wie, że bezcłowe produkty można kupić także w Watykanie. Oprócz korzystnych cen i dużego asortymentu strefy wolnocłowe mają inną ważną cechę – kupując tam, nie musisz nikogo udawać ani się stylizować. Zapomnij o targowaniu, emocjach, odkrywaniu nowych zwyczajów. Są środowiskiem w prawie stu procentach kulturowo neutralnym. Rządzą się tylko jedną zasadą „kupuj dużo, okazyjnie i luksusowo”. No i są często ostatnią deską ratunku dla tych, którzy się z SDP jeszcze nie wyleczyli, a terapię rozpoczną dopiero w trakcie następnego urlopu. Zakazane pamiątki z podróży Nim kupisz egzotyczny przedmiot, sprawdź, czy nie został wykonany z zagrożonego zwierzęcia lub rośliny. Jego przewiezienie przez granicę może być niezgodne z prawem. Polacy zwykle przywożą muszle, fragmenty koralowców i skóry dzikich zwierząt. Kiedyś popularne były kobrówki – zatopione w alkoholu kobry. Popyt na nalewki sprawił, że gady te zostały mocno przetrzebione i teraz do butelek są wkładane inne węże. Takich pamiątek nie można przewozić bez specjalnego zezwolenia – jeśli się takiego nie posiada, popełnia się przestępstwo. Przedmioty są rekwirowane na lotnisku przez służby celne, a ich właściciel staje przed sądem. Na liście zwierząt i roślin zagrożonych wyginięciem z powodu nielegalnego handlu żywymi okazami lub wykonanymi z nich przedmiotami jest ponad 30 tys. gatunków. Zostały one objęte tzw. Konwencją Waszyngtońską (Konwencją CITES), która ów handel reguluje na poziomie międzynarodowym. NIE KUPUJ skór dzikich zwierząt: kotowatych, niedźwiedzi, wilków, zebr, węży, waranów, krokodyli, wielorybów i delfinów, oraz innych wyrobów wykonanych z tych zwierząt (torebki, buty, portfele); szali z wełny antylopy tybetańskiej, tzw. szal shathoosh; muszli, koralowców (także tych znalezionych na plaży) i żółwi morskich (skorup i innych części, również szylkretu); specyfików azjatyckiej medycyny – tabletek, maści, plastrów i proszku zawierającego kości tygrysa, rogu nosorożca, substancji pochodzących z niedźwiedzia, piżma; wypchanych ptaków drapieżnych i ich piór (wszystkie ptaki drapieżne są chronione); wyrobów z kości słoniowej, rogu nosorożca, zębów hipopotama (np. figurki); nalewek z wężem; przedmiotów z tropikalnego drewna, żywych kaktusów, storczyków i sukulentów; żywych okazów zwierząt i przedmiotów wykonanych z gatunków znajdujących się na liście CITES. Za próbę wwiezienia do Polski bez zezwolenia przedmiotów ujętych w Konwencji Waszyngtońskiej grozi pięć lat więzienia. Przeważnie jednak zasądzane są kary pieniężne – od kilkuset do kilkunastu tysięcy złotych. Tłumaczenie przed sądem, że się nie wiedziało, niczego nie zmieni. Po zakończeniu postępowania pamiątka trafia do magazynu jednej z 16 izb celnych w Polsce. Eksponaty są wykorzystywane do szkoleń lub jako materiał porównawczy dla biegłych. Czasem otrzymują je wyższe uczelnie jako materiał dydaktyczny. W 2009 r. celnicy interweniowali 253 razy, zatrzymując ponad 26 tys. okazów (w tym 1020 żywych!). W ciągu ostatniej dekady zarekwirowano ich prawie 300 tys. Większość pochodzi z Egiptu, ale są też z Chin, Tajlandii, Peru i Chile. CO MOŻESZ PRZYWIEŹĆ kawior z gatunków jesiotra (do 125 g na osobę); pałeczki deszczowe z kaktusów (do trzech sztuk na osobę); muszle skrzydelnika olbrzymiego (do trzech sztuk na osobę); muszle przydaczni (do trzech okazów na osobę, ale nie więcej niż 3 kg) – jako okaz traktuje się jedną nieuszkodzoną muszlę lub dwie pasujące połówki; pławikoniki, czyli koniki morskie (do czterech sztuk na osobę, ale tylko martwe okazy); wyroby z krokodyli, z wyłączeniem mięsa (do czterech okazów na osobę, ale tylko z gatunków opisanych w Aneksie B do CITES). Myśl globalnie, kupuj lokalnie Staraj się kupować lokalne produkty w lokalnych sklepach lub na targach. Zamiast znanych ci z kraju marek wybieraj miejscowe odpowiedniki. Uważaj na „masowe rękodzieło”, czyli rzeczy, które wyglądają na autentyczne, a tak naprawdę są masowo produkowane w Bangladeszu czy Chinach. Jeżeli na paru straganach zobaczysz takie same afrykańskie maski, identyczną biżuterię czy meble, zrezygnuj z ich kupna. Wspieraj lokalne inicjatywy, np: Thanda Zulu (RPA) – piękna biżuteria z koralików, robiona przez kobiety z regionu KwaZulu Natal. Za swoją pracę dostają nawet siedmiokrotność płacy minimalnej . Zyski ze sprzedaży wykorzystywane są między innymi na wspieranie sierot i dzieci dotkniętych HIV. Qilasaaz (Indie) – jedwabne chusty wyszywane starą metodą chikanakari, męskie kurty i torby. Firma ta wspiera kobiety z regionu Uttar Pradeś i ich rodziny. Julio Pagliani (Meksyk) – oryginalna biżuteria robiona przez lud Tarahumara. Projekt ten wspiera mieszkańców oddalonej od cywilizacji wioski Norogachi. Tibet Beads Project (Indie) – Dunka, Aagaard, zapoczątkowała projekt mający na celu zmniejszenie bezrobocia wśród Tybetańczyków na uchodźstwie. 12 Tybetańczyków i ich lider, wybrany przez samego dalajlamę, mieli szansę się nauczyć, jak wyrabia się szklane koraliki i projektuje nowe wzory. Wszystko po to, żeby mogli zacząć na siebie zarabiać, prowadząc profesjonalny sklep z biżuterią. Oryginalną biżuterię można kupić w sklepie w McLeod Ganj w indyjskich Himalajach. Zwracaj uwagę na znak Fair Trade, gdy kupujesz kakao, kawę czy rzeczy z bawełny – mimo że często zniechęcają ceną, to warto czasami zrezygnować z jakiejś przyjemności i ponieść ten wydatek. Przeciwdziałasz wykorzystywaniu pracowników z krajów Trzeciego Świata.
Antwerpia: Bogactwo, moda, historia... i polskie klimaty!
Diamenty i wielka moda. Mało? Na zachętę Antwerpia dorzuca przepiękną Starówkę i świetną kuchnię chasydów prosto z Polski.
Antwerpia robi wrażenie już przy pierwszym kontakcie. I to niezależnie, czy przyjeżdżamy pociągiem i trafiamy na pełen przepychu XIX-wieczny dworzec, czy też wjeżdżamy samochodem od strony Brukseli i trafiamy do dzielnicy żydowskiej. Panuje tu klimat jak z przedwojennych sztetli w Polsce! Mężczyźni noszą chałaty i futrzane czapy, zamężne kobiety – peruki. Większość mieszkańców to wywodzący się z Europy Wschodniej chasydzi. Przybyszom niełatwo wejść w ten hermetyczny świat. Mogą oni jednak przynajmniej poznać go od strony gastronomii, udając się do jednej z kilku koszernych restauracji. Ja trafiłem do wyśmienitego Hofiy’s (Lange Kievistraat 52) i zjadłem talerz tradycyjnych przystawek. Rodzinny interes prowadzi trzech braci, z których jeden jest zawsze na miejscu i chętnie wprowadzi nas w tajniki żydowskiej gastronomii z różnych zakątków świata, ale głównie z Bliskiego Wschodu i Polski. Antwerpscy Żydzi, podobnie jak mieszkający tu Hindusi i Ormianie, zajmują się przede wszystkim obróbką i handlem diamentami. To tu właściciela zmienia 85 proc. światowej produkcji nieobrobionych diamentów oraz połowa obrobionych. Kto kupuje diamentową kolię lub pierścionek z brylantem w jakimkolwiek miejscu na świecie, może być prawie pewien, że kamienie przynajmniej raz zawitały do Antwerpii. Aby poczuć, czym są te szlachetne kamienie dla tego miasta, warto odwiedzić ogromne Muzeum Diamentów (Koningin Astridplein 19-23), a potem zrobić rundkę między sklepami jubilerskimi. Największe ich skupisko znajduje się na Pelikaanstraat, ulicy zaraz przy wyjściu z dworca. Antwerpia to nie tylko diamenty, ale przede wszystkim wielka moda, dla której ściągają tu styliści i inne modowe snoby. Swoje sklepy w Antwerpii mają choćby słynni Dries van Noten (Nationalestraat 16), Ann Demeulemeester (Leopold de Waelplaats). Po piętach depczą im ci mniej znani, a dla wielu bardziej pożądani designerzy. Ich butiki można znaleźć w uliczkach odchodzących od ulicy Meir. Moda awangardowa rozlokowała się na i wokół Kammenstraat, sklepy z haute couture na Schuttershofstraat. CO WARTO PRZYWIEŹĆ? BIŻUTERIA Z BRYLANTAMI W Antwerpii działa szereg niezależnych projektantów biżuterii. Na ogół nie prowadzą własnych sklepów, mają jedynie swoje pracownie, gdzie spotykają się z klientami. Najgorętsze w tej branży nazwiska to Lotte de Mey czy Nancy Aillery, absolwentki miejscowych szkół designu. Można je odwiedzić w studiach i złożyć zamówienie na jedyny w swoim rodzaju pierścionek lub broszkę. NO TO W DROGĘ: ANTWERPIA Mieszkańcy: ok. 500 tys. Język: flamandzki, czyli dialekt niderlandzkiego Waluta: euro wyprzedaże w styczniu i lipcu. Ubrania: dzielnica St. Andries, stacja metra Groenplaats. Biżuteria: okolice Centraalstation, Pelikaanstraat, Vestingstraat Starówka, port, zoo z 1843 roku. najszybciej samolotem do Brukseli, a stamtąd 40 min pociągiem. do 50 euro np. w Internationaal Zeemanshuis w centrum dzielnicy portowej; do 100 euro np. w Leonardo Hotel Antwerpen w sercu dzielnicy Diamentów; do 150 euro np. w Banks. ubrania offowych projektantów od 50 euro. Ceny bluzek u Driesa van Notena to kilkaset euro.
Polka próbuje ocalić katalońską tradycję. Niestety, nad jej sklepem z maskami zawisły czarne chmury
Jeśli będziecie na ulicy Princesy w Barcelonie, koniecznie zajrzyjcie do Arlequín Máscaras - warsztatu i sklepu z maskami. Miejscową tradycję podtrzymuje Polka Anna Chwaliszewska. Do końca roku sklep będzie jeszcze otwarty. Co później - nie wiadomo.
ZOBACZ ZDJĘCIA >>> Anna Chwaliszewska, scenograf i kostiumolog, po raz pierwszy wysiadła na lotnisku w Barcelonie sześć lat temu i oniemiała z wrażenia. – Przyleciałam w październiku. W Polsce o tej porze wiadomo jak jest: szaro i deszcz, smutek na ulicach, a tu palmy, kwiaty, błękitne niebo, przyjemnie ciepło, smaki, których pierwszy raz próbowałam, wino. Mnóstwo kolo­rów, form, wszystko było takie „wow”. Gubiłam się w gotyckich ulicach Barcelony, oddychałam morzem i z każdym krokiem byłam coraz bardziej zachwycona tym miastem – opowiada. Anna wróciła do kraju i zdecydowana na nowe życie spakowała się w dwie walizki. Pracę znalazła już po dwóch tygodniach. Na ulicy Princesy odkryła Arlequín Máscaras, warsztat i sklep z maskami. Weszła i została. Jakby w tym czarownym miejscu czekano właśnie na nią. Po krótkiej rozmowie ze starszą, miłą panią siedziała, trzymając w ręku pędzel, i malowała maskę. Ludzie, u których znalazła pracę, są jak ona artystami. Właściciel, Katalończyk Jauma, jest rzeźbiarzem i fotografem. Jego żona Samira pochodzi z Palestyny i jest malarką. Oboje poznali się na studiach we Florencji, byli młodzi, zakochani w sobie, ale nie mieli na chleb. Zaczęli więc robić maski. On wyrabiał piękne formy, ona je dekorowała. Powiodło im się. W latach 70. w Wenecji i Florencji odżywały stare tradycje karnawałowe. To był dobry pomysł na życie, więc postanowili po powrocie do Barcelony go kontynuować. Znowu trafili w rynek. – Częścią miejscowego folkloru są maski katalońskie i tzw. duże głowy, czyli cap gros. Z zaułków wychodzą malownicze parady gigantów – opowiada Anna. Niestety interes z maskami coraz gorzej idzie. Ręcznie robione, pełne artyzmu rzeczy wypierane są przez chińską tandetę. - Na razie żyjemy, do końca roku nie zamkniemy ponieważ zrobiliśmy maski do opery Scaramouche i dzięki temu popłyniemy kilka miesięcy - wyjaśnia Anna. Byłem w sklepie u Anny kilka miesięcy temu. Uwierzcie, to naprawdę magiczne miejsce w Barcelonie! Tekst i zdjęcia: Michał Cessanis​
Słowo „Paryż” kojarzy się z jakimś cudownym miastem, pełnym migoczących błyskotek i kolorów, po którym przechadzają się niezwykle piękne paryżanki – eleganckie i zadbane, będące istnym wcieleniem Mody.
Paryż dobry na zakupy Właśnie, moda. Czy rzeczywiście Paryż jest wciąż dyktatorem mody światowej, czy właśnie tu rodzi się wszystko, co najmodniejsze, czy w istocie mieszkanki tej stolicy świata ślepo za tą modą podążają? Niekoniecznie! Najpiękniej ubrane, najbardziej oryginalne, mające naprawdę paryski styl dziewczyny czy damy wcale nie podążają za modą. One ją wyprzedzają! Czując, w jakim kierunku moda zmierza, z czego się bierze, co nią kieruje – intuicyjnie wyczuwają nadciągające tendencje, przystosowują je do swego gustu, sylwetki i indywidualnego stylu. Tak się noszą – ubrane zaskakująco w stosunku do tego, co dzieje się na ulicach i nawet na wystawach sklepowych, a co wejdzie w modę za miesiąc, dwa lub i w następnym sezonie, kiedy te awangardzistki będą już reprezentowały zupełnie inną linię, linię następnej mody!!! Zresztą, od dawna już nie obowiązuje jedna moda dla przedstawicielek wszystkich warstw społecznych. Ich różnorodnością nie jest bynajmniej wyłącznie cena – stroje nabywane u wielkich krawców tradycjonalnych, jak Yves Saint Laurent, Givenchy czy Scherrer, wcale nie muszą być dużo droższe niż ekstrawaganckie kreacje nowych, uznanych już twórców! Christian Dior od czasu, gdy jego ostatni projektant John Galliano swoimi śmiałymi pomysłami odświeżył znacznie przykurzony starocią wizerunek firmy, jak i ostatnie, obrazoburcze kolekcje Chanel (na wystawach ich firmowego magazynu przy ulicy Cambon manekiny kokietują przezroczystymi, skąpymi majteczkami połączonymi z futrzanymi kurteczkami) wraz z wciąż przodującym Jeanem Paulem Gaultierem, są przecież już także w czołówce światowej jeśli chodzi o pomysłowość i brawurę. Ale by nosić niezwykłe kreacje Gaultiera (jak smoking, to z krótkimi spodenkami, jak długie spódnice – to dla mężczyzn, jak przezroczysta, lekka bluzeczka – to z futrzaną papachą na głowie!) – trzeba mieć poczucie humoru, przymrużone oko patrzące na własne odbicie w lustrze, no i dystans do sztywnych kanonów mody, której nie należy ślepo słuchać. Damy, nie zawsze pewne swego gustu, swoich kryteriów i swego stylu, lubią – albo muszą – podpierać się nazwiskiem projektanta, marką. Sukienka od Soni Rykiel, buty Yves Saint Laurenta, perfumy – obowiązkowo „piątka” od Chanel. Na ręku zegarek Cartier albo jeszcze lepiej Rolex, na szyi kryształy od Swarovskiego, w dłoni torba Gucciego albo Louisa Vuittona i damie wydaje się, że tak ubrana jest elegancka i modna, tymczasem nie zawsze jest to oczywiste. Jedna z moich mądrych koleżanek, malarka, graficzka Teresa Byszewska, wśród innych słusznych spostrzeżeń podzieliła się ze mną i takim: „Zawsze staram się wiedzieć, co aktualnie jest najmodniejsze. Jeśli modne są akurat małe, czarne sukienki – przychodzę na przyjęcie w krwawopurpurowej, piętrzącej się falbanami do ziemi. Moda na kolor różowy – wszystkie damy na uroczystym wernisażu są w jednej barwie, a ja jedna, wściekle zielona, wzbudzam zaciekawienie panów. Buty płaskie – ja na niebotycznych szpilkach, modne mini – ja tylko długaśne, wszystkie baby umalowane na wypłowiałą topielicę – ja odwrotnie, ostro, na wampira”. Stosuję się wiernie do jej zaleceń. Od dłuższego już czasu wszystkie panie – zgodnie z obowiązującą modą – mają wargi o niemal naturalnym kolorze, powleczone tylko lekkim błyszczykiem. Bez żenady walę więc na usta grubą warstwę szminki w ogniście czerwonym kolorze – i rzeczywiście, wyraźnie przyciąga to zainteresowanie panów. Nawiasem mówiąc, od Teresy wiem również, że na każdym przyjęciu, wśród tłumu eleganckich, pewnych siebie samców znajdzie się jakiś nieszczęśnik, który zażenowany przestępuje z nogi na nogę gdzieś w ciemnym kącie. To właśnie ten jest najbardziej wartościowym mężczyzną, najbardziej odpowiednim kandydatem na partnera życiowego, nawet jakby był mały, gruby i łysy. On jest, owszem, łysy, ale porządny, a ci inni, może nie łysi, za to łasi tylko na krótkotrwałe przygody! Ale wróćmy do mody. Zapytano mnie niedawno, gdzie w Paryżu można nabyć bardzo dobre rzeczy bardzo tanio, gdzie markowe ciuchy dają za pół darmo. Otóż – nigdzie. Jak mawiał mój przyjaciel, stolarz pan Miecio, „tanie mięso psi jedzą”. Najtaniej jest w sklepach Tati, ale ja-kość nabywanych tam ciuszków dokładnie odpowiada cenie. Jeśli musimy podpierać się markami, ciuchy Teda Lapidusa, Giorgia Armaniego albo i Benettona można znaleźć w sklepach „second hand”, czyli w okazjach – ale nie łudźmy się, nie będzie to model z ostatniej kolekcji, tylko kostium sprzed 5–10 lat, więc o modzie nie ma co mówić – przecież definicją mody jest jej aktualizacja, ruchliwość i zmienność. Owszem, istnieją w dość odległych miejscowościach podparyskich dwa czy trzy skupiska markowych bubli, niesprzedanych resztek czy wychodzących właśnie z mody kreacji sprzed kilku sezonów – ale czy o to nam chodzi? Natomiast gdy mamy odpowiednie zasoby finansowe i charakter, pozwalający na wydanie grubego smalcu na przyodzianie własnej osoby zamiast podzielenia się z mniej majętnymi bliźnimi, należy udać się na przykład na Faubourg- Saint-Honoré. Jest tam także oblegany tłumnie przez rodaków kościół polski, lecz to nie on, jak można się domyślić, jest ośrodkiem mody – ale liczne sklepy wielkich krawców rozrzucone na tej ulicy. Najbardziej snobistycznym, ale i najciekawszym jest Colette – dwupiętrowy magazyn, w którym można dostać amerykańskie kosmetyki Kiehl’s, perfumy Route du thé Barney’sa i inne rzadkie specyfiki sprzedawane tu na zasadzie absolutnej wyłączności. Na piętrze – wyszukane stroje Comme des garcons i innych przodujących Japończyków, jak też rzadkie albumy fotograficzne i białe kruki książkowe, a w podziemiu – rodzaj restauracji, gdzie wytworne towarzystwo może się posilić. Karta bogata – około 80 rodzajów... wód mineralnych i ani jednego alkoholu! Odchudzające się damy spożywają tu jedno przepiórcze jajeczko na twardo, przybrane pięknie listkiem sałaty i kilkoma kiełkami soi, wytworni dżentelmeni pogryzają surowe kawałeczki ryb i przeplatają różnymi tajemniczymi ziarenkami. „Colette” jest jedynym w Paryżu sklepem, w którym wszystko, co jest do kupienia, istnieje tylko tu – w dodatku wszystko jest ekologiczne, wytworne i drogie. Wśród licznych eleganckich magazynów na tej samej ulicy znajduje się sklep Chantal Thomas. Różowe, słodkie wnętrze, ujutna kanapka przybrana koronką i futerkiem, krzesełka jak w buduarze – i przemyślne modele, głównie bielizny. Kwintesencja kobiecości – zwiewne haleczki, podbudowane staniczki i szereg kokieteryjnych podwiązek (w epoce rajstop Chantal Thomas lansuje wyłącznie pończoszki – ale jakie! Kilkanaście różnych par, w niby-tatuaże, we wzorki, krateczki i paseczki, z koronkami umieszczonymi w najdziwniejszych miejscach, palce lizać!) składają się na najnowszą kolekcję. Same nazwy kompletów – „zachwycająca”, „błyskotka”, „wdzięczna” czy „niewinna” – sprawiają, że klientki nie mogą oprzeć się urokowi tych bieliźnianych dzieł sztuki, i Chantal Thomas cieszy się coraz większym powodzeniem. Nieco dalej – sklep męski, a w pobliżu i damski Yvesa Saint Laurenta. Udało mi się uzyskać specjalne zaproszenie i byłam przyjęta z honorami, łącznie z szampanem i wizytą w salonie VIP-ów. Owszem, przepych, bogactwo aż kłuje w oczy, specjalny odźwierny otwiera drzwi, żeby się czasem klientki nie przemęczyły. Modele – dla bogatych starszych pań, niestety – pozbawione wdzięku i pomysłowości, ale pewnie takie właśnie są ich wymogi. Szperając, wybrałam niebrzydką białą bluzeczkę, która może i mogłaby, na wszelki wypadek, zawisnąć w mojej szafie, gdyby nie przestraszyła mnie cena: 2500 euro. Prawda, jestem u Yvesa Saint Laurenta! Nawet obietnica przydzielonej mi ekspedientki, że zarezerwuje mi ją do następnego dnia i sprzeda z 50-procentową zniżką, nie zachęciła mnie do zakupu. Taka zniżka? No tak, przecież właśnie zaczęły się soldy!!! Jak co roku cały lipiec i sześciotygodniowy przełom stycznia i lutego – w sklepach tłum, a rozgorączkowane paryżanki i – głównie – turystki biegają po ulicach objuczone pakunkami. Wszystkie wystawy obwieszczają o niesłychanych zniżkach, wszystkie firmy wyciągają z półek niesprzedane buble i cały Paryż włącza się w wir soldów. Mimo że nie zamierzałam absolutnie niczego nabywać (w szafie pełno, w przeciwieństwie do stanu konta), odwiedziłam także kilka interesujących punktów sprzedaży – ponudziłam się u Soni Rykiel, pooglądałam kreacje Barbary Bui i Azzedine Alaia i wylądowałam u Issey Miyake. Goryl pilnujący wejścia wstrzymywał rozhisteryzowany tłum, wpuszczając po parę klientek, w miarę wychodzenia poprzednich. W środku – ostra walka, dystyngowane panie wyrywały sobie nawzajem bluzeczki, sukienki i narzutki, wszystkie za pół ceny. Ogarnięta zaraźliwą gorączką, nabyłam – nie wiem, po co – jakąś pelerynkę i wdzianko, udowadniając własnym przykładem, że soldy to zjawisko społeczne, niezwykle efektywnie działające – głównie na rzecz producenta i sprzedawcy, oczywiście. Postanowiłam poczekać, aż soldy miną, i spokojnie, za pełną cenę kupić sobie jakieś naprawdę upragnione cudo odzieżowe. Gdzie? Ma się rozumieć, w sklepach w Forum w Halach, gdzie produkują się moi ukochani Nowi Kreatorzy! Ci twórcy mody nie mają póki co znanego nazwiska, znaczek ich firmy nie przyciąga jeszcze nabywców, a żeby kupić ich stroje, trzeba wiedzieć, czego się chce, mieć zdecydowany gust i – zazwyczaj – odwagę, by nosić ich kreacje, często przerysowane, zbliżone do kostiumów teatralnych. Śmiała kolorystyka, odważny krój, oryginalność rozwiązań stylistycznych, a przy tym niezbyt wysokie ceny przyciągają nabywczynie, które tego właśnie poszukują. W przeciwieństwie do warszawskiego sklepu nowych kreatorów, w którym jakość często pozostawia wiele do życzenia, a ceny są zawrotne nawet w porównaniu ze światowymi, tu wartość rzeczy jest odpowiednia do ich ceny, a kreacje naprawdę znakomite! Na przykład – u Aśki. Aśka to młodziutka kreatorka mody, tak śliczna i zgrabna, że jej modele najlepiej wyglądają na niej samej. Przez kilka lat pobytu w Paryżu zrobiła niesłychaną karierę – mimo że przyjechała po ukończeniu Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku tylko na chwilę, z walizką pełną własnoręcznie uszytych ciuszków, pobyt jej w Paryżu tak dobrze się ułożył, że – choć nie traci stałego kontaktu z krajem – została do dziś. Najpierw zachwycone znajome wykupiły zawartość przywiezionej walizki, potem Aśka dowiozła, własnoręcznie ufarbowany i uszyty przy pomocy mamy i kilku sąsiadek, cały nowy transport swoich sukienek, które w Awinionie, podczas Festiwalu Teatralnego, poszły jak świeże bułeczki! Ale Aśka na tym nie poprzestała i obecnie jest właścicielką pięknego sklepu ze swoimi rzeczami w prestiżowym miejscu Paryża, tuż przy Placu Wogezów, i już myśli o kolejnym. Szkoda, że w Polsce Aśka nie ma swego punktu sprzedaży... No bo przecież – Polka potrafi!!! INFORMACJE - WYPRZEDAŻ zimowa nad Sekwaną rozpoczyna się w drugim tygodniu stycznia i na ogół trwa do walentynek. Modne markowe ciuchy w ekskluzywnych butikach Celine, Vuittona, Cacharela, Bossa można wtedy kupić znacznie taniej niż w Polsce. A największe okazje czekają poza Paryżem, np. w butikach osiedla La Vallée. - Do poczytania Miniprzewodnik po Paryżu pozwoli poznawać miasto z planem w ręku rozkładanym dzielnica po dzielnicy. Praktyczne mapki komunikacji, adresy hoteli, restauracji, sklepów i targowisk na każdą kieszeń. Cena det. 25 zł. Zamówienia: (0*22) 607 02 62, www.nationalgeographic.pl . 3 miejsca, gdzie warto poszperać, by coś kupić - Domy towarowe – oferują wszystko, co można sprzedać; Bon Marché, Galerie Lafayette, Samaritaine, Printemps, BHV są na dobre częścią historii Paryża. Virgin Megastore i FNAC handlują wyłącznie dobrami kultury, Séphora – kosmetykami, Habitat – wystrojem wnętrz. - Modna odzież i dodatki – poszukiwania najlepiej udadzą się w trójką-cie: Plac Zgody, ¸uk Triumfalny, Plac Alma. Na słynnej ulicy mody Avenue Montaigne: nr 10 – Prada, nr 38 – Celine, nr 42 – Chanel, nr 17 – Valentino, nr 39 – Nina Ricci, nr 49 – Thierry Mugler. Obok przy Avenue George V – Givenchy – nr 3 i Hermes – nr 42. Jeana Paula Gaultiera odnajdziesz w kompleksie Forum Hal (metro: Les Halles) i przy Rue du Faubourg-St-Honoré (metro: Madeleine) – Guy La Roche – nr 28, Christian Lacroix – nr 73; Marais – butiki z awangardowymi ciuchami, czyli miejsca młodych projektantów – rue des Rosiers i rue des Francs Bourgeois, metro: St-Paul. - Perfumy – L’Artisan Parfumeur, 24 Boulevard Raspail (metro: Notre Dame des Champs) i Guerlain, 68 Avenue des Champs-Élysées.
Nie ulega wątpliwości, że rekiny nie cieszą się dobrą opinią. Spojrzenie notorycznego mordercy, wyszczerzone powykrzywiane zęby, obyczaj gorączkowego, krwawego ucztowania...Nic dziwnego, że niezbyt są kochane. A i klasycy literatury niezbyt im się przysłużyli. Bladolicy pożeracz wstrętnego mięsa o otchłani pyska okolonej piłą zębów, trupich bokach i głowie Gorgony - pisał o rekinie Herman Melville. Słynny XIX-wieczny pisarz marynista przez lata spędzone na statkach wielorybniczych nie raz obserwował rekiny pożerające w gorączce wyrzucane do morza wnętrzności ćwiartowanych na pokładzie wielorybów ("wstrętne mięso").
Spis Treści Mikołaj Kopernik Swego epokowego odkrycia dokonał na Warmii, we Fromborku. Choć wiele o tej wybitnej postaci wiemy, kilka sekretów z życia wielkiego astronoma zajmuje dziś historyków nauki. Eksplozje kosmiczne Wielkie gwiazdy umierają w gigantycznych eksplozjach, największych od czasu Wielkiego Wybuchu. Uczeni starają się rozszyfrować proces rozpadu tych przegranych słońc. Spitsbergen Globalne ocieplenie gwałtownie zmienia Arktykę. Badacze walczą z czasem, by poznać jej unikalny ekosystem, nim zniknie z naszych oczu. Polscy naukowcy mają w tym swój udział. Wojny o kość słoniową Czadyjscy kłusownicy rozstrzeliwują zaliczane do największych stado afrykańskich słoni, ilekroć wypuści się poza granice chronionego Parku Narodowego Zakouma. Rekini raj Na całym świecie ubywa rekinów – m.in. wskutek brutalnych połowów dla ich płetw – ale dobrze się mają na Bahamach. Dlaczego lazur wokół archipelagu stał się ostoją tych drapieżników? Tylko dla prenumeratorów: Canyonlands Na wypełnionych sfałdowanymi skałami rozległych przestrzeniach południowo-wschodniej części stanu Utah, na południowym zachodzie USA, czas odmierzają tysiąclecia.