National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-03T09:44:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Na Słowacji odkryto dwa nieznane minerały. Mogą „pomóc” w poszukiwaniach złota
items: Symbol wiecznej miłości zniknął. Łuk Zakochanych runął do morza
items: Park Narodowy Czeska Szwajcaria to spektakularne skalne formacje i malownicze dzikie wąwozy
items: Czeski Raj zachwyca pięknem i ogromem. To niesamowite skalne miasto wygląda jak scenografia filmu fantasy
items: Al Naslaa to najdziwniejsza skała na świecie. Jej kształt tłumaczą różne teorie – niektóre bardzo dziwne
items: W tym kraju kamienie „ożywają”. Jak wyjaśnić to tajemnicze zjawisko?
items: Co to jest magma? Stopiona skała z głębi Ziemi może osiągać bardzo wysokie temperatury
items: Jak rozwija się życie głęboko pod ziemią? Odpowiedź dają wody gruntowe liczące 1,2 miliarda lat
items: Curiosity znalazł na Marsie dwie dziwacznie skręcone skalne wieże. Czy to tzw. bajeczne kominy?
items: Sensacyjne odkrycie w soli sprzed 830 mln lat. Wewnątrz kryształka znajduje się potencjalnie żywy mikroorganizm
items: Woda na Marsie – co się z nią stało? NASA: może być „uwięziona” w minerałach
items: Naukowcy potwierdzają: to najgorętsza skała, którą odkryto na Ziemi
items: Budowa wnętrza Ziemi. Jak zbudowana jest nasza planeta?
items: Supergóry długie jak z Polski do Wietnamu. Starożytne szczyty odegrały kluczową rolę w historii życia na Ziemi
items: Brakuje części Wielkiego Kanionu w Kolorado
items: Najstarsze malowidła skalne niszczeją w zastraszającym tempie. Winne zmiany klimatu
items: Młoda Ziemia była pozbawionym lądów wodnym światem
items: Zdjęcia geologicznego „ciasta" na Syberii zaskoczyły NASA
items: Wanda Rutkiewicz. Trzecia kobieta na świecie i pierwsza Europejka, która zdobyła Mount Everest
items: Geologia dla najmłodszych
items: Jordania

Na Słowacji odkryto dwa nieznane minerały. Mogą „pomóc” w poszukiwaniach złota
type: item
date: 2026-03-03T09:43:18.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: geologia
subject: górnictwo
subject: minerały
subject: skały
subject: słowacja
subject: złoto
description: Dwa nieznane minerały odkryte w słowackich górach mogą pomóc wyjaśnić, jak powstają wyjątkowo bogate złoża złota i srebra. Wyniki analiz rzucają nowe światło na procesy geologiczne typu „bonanza”. To odkrycie może mieć znaczenie nie tylko naukowe, ale i gospodarcze.
encoded: Słowacja ma wyjątkowo długą i barwną historię odkryć geologicznych. Od XVIII wieku na jej terenie zidentyfikowano aż 35 nowych minerałów. W ostatnich latach kraj ten przeżywa prawdziwy naukowy „boom” w tej dziedzinie. Niedawno w miejscowości Betliar odkryto ferriandrosyt-(Ce), za co młody badacz Pavol Myšľan otrzymał prestiżową nagrodę. Odkrywanie nowych minerałów nie jest tylko naukową ciekawostką. Takie znaleziska pozwalają poznać prehistorię naszej planety i warunków, w jakich ulegała ona przekształceniom. I umożliwiają sprawniejsze poszukiwania cennych kruszców. Tajemnica wzgórza Šibeničný Najnowsze badania skupiły się na stanowisku Šibeničný vrch w pobliżu miejscowości Nová Baňa. Międzynarodowy zespół, prowadzony przez ekspertów ze Słowackiej Akademii Nauk, prowadził tam szczegółowe analizy. Naukowcy badali unikatowy typ mineralizacji srebra i złota, zwany typem „bonanza”. Nazwa ta nie jest przypadkowa – nawiązuje do wyjątkowo bogatych złóż kruszców. Prace wymagały ogromnej precyzji, ponieważ badane obiekty są mniejsze niż ziarnka piasku. W zespole znaleźli się specjaliści ze Słowacji, Czech, Niemiec i Danii. Ich wspólny wysiłek pozwolił na dokładne zbadanie struktury atomowej nieznanych dotąd substancji. Wnioski opublikowali na łamach czasopisma „American Mineralogist”. Mikroskopijne skarby pod lupą Badaczom udało się znaleźć dwa nieznane minerały: auropolybazyt i auropearceit. Są to minerały z grupy polbazytów, które występują w formie nieregularnych ziaren. Ich wielkość nie przekracza 0,2 milimetra, co można to porównać do grubości ludzkiego włosa lub drobinki pyłu. Nowo opisane minerały są ciemnoszare lub czarne i posiadają charakterystyczny metaliczny połysk. – To odkrycie znacząco poszerza naszą wiedzę na temat minerałów należących do grupy polibazytów i dostarcza nowych informacji na temat powstawania w przyrodzie nagromadzeń srebra i złota typu bonanza – wyjaśnia Martin Števko z Instytutu Nauk o Ziemi SAS. Dlaczego to odkrycie jest ważne? To odkrycie zn…

imagethumb-03b2380.jpg
width: 1200
height: 800

Symbol wiecznej miłości zniknął. Łuk Zakochanych runął do morza
type: item
date: 2026-02-19T13:25:17.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: burza
subject: skały
subject: włochy
description: Włoskie nadmorskie miejsce znane jako „Łuk Zakochanych” – od lat popularne wśród par wybierających się tam na romantyczne randki i zaręczyny – zawaliło się podczas gwałtownej burzy, która przeszła przez południe kraju w Walentynki. Jeden z lokalnych urzędników nazwał to wydarzenie „ciosem w serce” dla mieszkańców i wszystkich, którzy wiązali z tą lokalizacją osobiste wspomnienia.
encoded: Faraglioni di Sant’Andrea, formacja skalna położona na wybrzeżu Salento (w tzw. pięcie włoskiego buta) od dziesięcioleci przyciągała romantyków z całego świata. Naturalny łuk wykuty przez fale w wapiennych klifach stał się symbolem miłości i jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów regionu. To właśnie tutaj zakochani od lat oświadczali się sobie, wymieniali pierwsze pocałunki lub świętowali rocznice ślubu. Lokalna legenda głosiła, że para, która pocałuje się pod skalnym sklepieniem, będzie sobie przeznaczona na zawsze. W miniony weekend jednak potężna nawałnica doprowadziła do zawalenia się tej charakterystycznej formacji, zamieniając ją w rumowisko i wywołując poruszenie wśród mieszkańców oraz turystów. Zawalił się „Łuk Zakochanych” w Apulii. Region stracił swoją wizytówkę Do dramatycznego zdarzenia doszło w nocy z 14 na 15 lutego, kiedy charakterystyczna skalna arkada – będąca jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli wybrzeża Apulii – runęła do Morza Adriatyckiego. Naturalna formacja przez lata stanowiła nie tylko popularną atrakcję turystyczną, lecz także pomnik przyrody, który na stałe wpisał się w krajobraz regionu Salento i był jednym z najczęściej fotografowanych fragmentów adriatyckiego wybrzeża. Jak podkreślił w rozmowie z mediami burmistrz pobliskiego Melendugno, Maurizio Cisternino, utrata łuku to „niszczycielski cios dla wizerunku Salento i turystyki”, a także wydarzenie o ogromnym znaczeniu emocjonalnym dla lokalnej społeczności. Miejsce to, ukształtowane przez stulecia działania wiatru i fal uderzających o wapienne klify nad turkusowymi wodami Adriatyku, początkowo pełniło funkcję punktu obserwacyjnego, z którego wypatrywano zagrożeń nadciągających od strony morza. Z czasem jednak jego znaczenie uległo zmianie – od końca XVIII wieku formacja zaczęła przyciągać podróżnych, fotografów i pary odwiedzające region, stając się jedną z najbardziej rozpoznawalnych naturalnych atrakcji Apulii. W ostatnich latach popularność tego miejsca znacząco wzrosła…

zdj-29-2ca0fcf.jpg
width: 4608
height: 3069

Park Narodowy Czeska Szwajcaria to spektakularne skalne formacje i malownicze dzikie wąwozy
type: item
date: 2024-08-17T09:22:37.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: czechy
subject: góry
subject: parki narodowe
subject: skały
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: wyprawy w góry
description: Kręcono tu „Opowieści z Narnii”, Andersen pisał tu swoje „Baśnie”, a Caspar David Friedrich uwiecznił okolicę na najsłynniejszym obrazie epoki romantyzmu. Czeska Szwajcaria to geologiczny unikat i jeden z najciekawszych krajobrazów Europy.
encoded: W tym artykule: Czeska Szwajcaria – geografia i krajobrazy Największe atrakcje Czeskiej Szwajcarii Wyjątkowy klimat dla roślin Czeska Szwajcaria to niejedyne „skalne miasto” w okolicy Dlaczego Szwajcaria? Czeska Szwajcaria inspiracją artystów Pierwszy turystyczny przewodnik po tym niezwykłym regionie wydano już w 1826 roku. 50 lat później powstało Towarzystwo Górskie. Zaczęto wytyczać szlaki i budować infrastrukturę, która w wielu miejscach przetrwała do dziś. Nic w tym dziwnego – Czeska Szwajcaria to miejsce magiczne i w pełni zasługujące na utworzenie parku narodowego. Warto je odwiedzić tym bardziej, że leży tylko 60 km od Zgorzelca i 35 km od granicy z Czechami w Kopaczowie. Czeska Szwajcaria – geografia i krajobrazy Czeska Szwajcaria, położona na północnym zachodzie Czech, to jeden z najbardziej malowniczych parków narodowych Europy Środkowej. Charakterystyczne dla tego regionu są formacje skalne z piaskowca, które przez miliony lat były kształtowane przez erozję wodną i wiatrową. Najbardziej znaną z tych formacji jest Brama Pravčická – największy naturalny most z piaskowca w Europie, który jest symbolem parku. Park ma powierzchnię 79 km kw. i został wydzielony z większego Obszaru Chronionego Krajobrazu Łabskie Piaskowce, chroniącego większy cenny teren w Czechach. Geograficznie cały ten obszar leży na Wyżynie Dieczyńskiej. Krajobraz współtworzą tu trzy rzeki: Łaba, Kamenice i Křinice, płynące momentami w głębokich stromych dolinach, urozmaiconych wodospadami i skalnymi przełomami. Park Narodowy ustanowiono tu z początkiem roku 2000. Czeski Raj zachwyca pięknem i ogromem. To niesamowite skalne miasto wygląda jak scenografia filmu fantasy Czeski Raj nie bez powodu widnieje na liście geoparków UNESCO. Najlepiej przyjeżdżać tu późniejszą wiosną lub wczesną jesienią. I podziwiać przepiękne skalne formacje. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/4ac4d353f4fc87acc73415a97a49d209ac71de37-5bcba26.png" width="938" height="492" alt=…

brama-pravcicka-fot-paveltvrdy-shuttestock-1c3ee27.jpg
width: 2000
height: 982

Czeski Raj zachwyca pięknem i ogromem. To niesamowite skalne miasto wygląda jak scenografia filmu fantasy
type: item
date: 2024-06-23T07:51:50.000Z
creator: Michał Głombiowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: atrakcje
subject: czechy
subject: geologia
subject: góry
subject: historia
subject: przyroda
subject: skały
subject: Travel
subject: turystyka
description: Czeski Raj nie bez powodu widnieje na liście geoparków UNESCO. Najlepiej przyjeżdżać tu późniejszą wiosną lub wczesną jesienią. I podziwiać przepiękne skalne formacje.
encoded: W tym artykule: Czeski Raj Historia Czeskiego Raju Turnov Zamek Hrubá Skála Zamek Kost Prachowskie Skały Czeski Raj – informacje praktyczne No więc to jest nasze czeskie morze – śmieje się Dominik Feštr. Stoimy na szczycie skalnej wieży. Wdrapaliśmy się na nią w tempie narzuconym przez Dominika, który chadza tu często i jest przyzwyczajony do przeciskania się pomiędzy kamieniami i przeskakiwania z jednego bloku skalnego na drugi. Próbuję uspokoić oddech i odzyskać choć resztki godności, które straciłem, goniąc mojego przewodnika Czeski Raj Dominik należy do rodu Schlików, do którego od setek lat należą te ziemie. W wolnych chwilach oprowadza turystów. Poniżej nas rozciąga się labirynt skalnych monolitów o obłych, trochę nieprzyzwoitych kształtach i kamiennych kominów, pomiędzy którymi kluczą wąskie ścieżki. Jesteśmy w Prachowskich Skałach (Prachovské Skály) w północnych Czechach, nieopodal polskiej granicy. To część Czeskiego Raju. Czyli rozległego regionu geologicznego, rozciągającego się pomiędzy miastami Mlada Boleslav, Jiczyn, Nova Paka, Semily i Turnov. Blisko 1400 km kw. od 1955 r. objętych statusem Chronionego Parku Krajobrazowego. Od niemal 20 lat Czeski Raj widnieje na liście geoparków UNESCO. Przewodnik po Morawach południowych. Dlaczego warto pojechać do Czech kamperem? Razem z Campiri udaliśmy się na wyprawę kamperem po południowych Morawach. Przekonałem się, że nie ma nic lepszego od karawaningu. Nie trzeba być specjalistą od geologii, by domyślić się, jak potężne siły uformowały ten krajobraz. Miliony lat temu Czeski Raj był dnem gigantycznego morza. Ruchy skorupy ziemskiej cierpliwie formowały jego dno, żłobiąc plątaninę wąwozów i ciasnych labiryntów. Pomiędzy skałami, na które teraz patrzymy, pływały ryby i jakieś pradawne stwory. Około 60 mln lat temu wody praoceanu opadły, a rolę dalszego formowania krajobrazu przejęła erozja napędzana przez wiatr, deszcz i śnieg. W efekcie powstało „skalne miasto” – rzędy kamiennych wież sięgających kilkudziesięci…

czeski-raj-zachwyca-pieknem-i-ogromem-to-niesamowite-skalne-miasto-wyglada-jak-scenografia-filmu-fantasy-fot-shutterstock-3931e3f.jpg
width: 1000
height: 667

Al Naslaa to najdziwniejsza skała na świecie. Jej kształt tłumaczą różne teorie – niektóre bardzo dziwne
type: item
date: 2024-01-02T15:07:07.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: National Geographic Site
subject: Traveler
subject: arabia saudyjska
subject: geologia
subject: Onet
subject: półwysep arabski
subject: skały
subject: tajemnice
subject: Travel
description: Al Naslaa to skała, która wygląda, jakby została przecięta mieczem albo laserem. Tak przynajmniej twierdzą zwolennicy teorii spiskowych. Wyjątkowa formacja intryguje jednak nie tylko kształtem.
encoded: W tym artykule: Gdzie znajduje się Al Naslaa? Petroglify na skale Al Naslaa Jak powstała ta formacja skalna? Zwiedzanie skały Al Naslaa Wiele państw na świecie walczy o turystów, bijąc kolejne architektoniczne rekordy. Niemal co roku słyszymy o najwyższych, największych czy innych „naj” w budownictwie. Od zarania dziejów najsprawniejszymi budowniczymi są jednak siły natury. W odróżnieniu od dzieła ludzkich rąk nie zawsze jesteśmy w stanie wytłumaczyć, skąd wzięły się niektóre dzieła w przyrodzie. Jedna z największych zagadek geologicznych na Ziemi znajduje się w Arabii Saudyjskiej. Słyszeliście o skale Al Naslaa? Gdzie znajduje się Al Naslaa? Wyjątkowa formacja leży w północno-zachodniej Arabii Saudyjskiej. Jej dokładna lokalizacja to odległy region Tabuk otoczony rozległymi obszarami pustyni. W teorii takie miejsce nie zachęca do eksploracji. A jednak, dzięki Al Naslaa przybywa tam coraz więcej (choć o tłumy to nie są) osób zainteresowanych geologią, archeologią, a nawet... teoriami spiskowymi. To dlatego, że najbardziej intrygującym elementem skały jest wąska przestrzeń między dwiema jej częściami. Nie byłoby w tym nic nadzwyczajnego, gdyby nie to, że pasek wygląda jak odmierzony od linijki. Kiedy i w jaki sposób powstał? Spekuluje się, że skała pękła na skutek naturalnych procesów, takich jak erozja i korozje naprężeniowe. Nie brakuje też głosów, jakoby formacja powstała z udziałem ludzi lub istot pozaziemskich. Cała formacja mierzy około 6 metrów wysokości i 9 metrów szerokości. Podział na dwie niemal równe części to niejedyne, co w niej intryguje. Obie połówki skały stoją pionowo na małych cokołach, ponoć przecząc prawom grawitacji. Co ciekawe, południowo-wschodnia ściana Al Naslaa jest pokryta licznymi petroglifami. Tajemnicze skały sprzed 3,48 mld lat najstarszym dowodem istnienia życia na Ziemi Naukowcy przeprowadzili nowe analizy potwierdzające, że formacje skalne z północno-zachodniej Australii są pochodzenia biologicznego. Czyli że stanowią pozostałość mi…

formacja-skalna-al-naslaa-26b7916.jpg
width: 784
height: 442

W tym kraju kamienie „ożywają”. Jak wyjaśnić to tajemnicze zjawisko?
type: item
date: 2023-01-19T12:27:13.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: geologia
subject: kamień
subject: minerały
subject: rumunia
subject: skały
description: „Żywe kamienie” w Rumunii rosną, przemieszczają się, a nawet się „rozmnażają”. To niezwykłe zjawisko, które trudno dokładnie wyjaśnić. Czym są tzw. trowanty?
encoded: W tym artykule: Czym są „żywe kamienie” w Rumunii? Naukowcy twierdzą, że trowanty mają zdolność „rozmnażania” się Jak powstały te nietypowe konkrecje? Niektóre trowanty potrafią się przemieszczać Costești to niewielkie rumuńskie miasteczko, położone na południu kraju i na zachód od Bukaresztu. Żyje tam ok. 12 tysięcy mieszkańców, dla których wszechobecne niedźwiedzie, Drakula lub wilkołak, to najmniejsze powody do zdziwienia. Nieopodal miasta znajdują się kamienie, które żyją własnym życiem. Czym są „żywe kamienie” w Rumunii? Dotychczas poświęcano im niewiele rzetelnych badań naukowych, chociaż zwracały uwagę lokalnych i zagranicznych badaczy. W Rumunii nazwano je trowantami (rum. trovanti). A nawet stworzono specjalny park (Muzeul Trovanților), w którym można dowiedzieć się więcej o tych enigmatycznych strukturach. Geolodzy twierdzą, że „żywe skały” są rodzajem konkrecji, czyli agregatu mineralnego, który powstaje wskutek stopniowego narastania minerałów. Co ciekawe, konkrecje występują nie tylko na Ziemi, ale również na innych planetach, m.in. na Marsie. Naukowcy twierdzą, że trowanty mają zdolność „rozmnażania” się Każda z nich wygląda inaczej, a ich kształt zależy od wielu czynników. Minerały tworzącej się konkrecji narastają wokół dowolnego obiektu w skale. Przyrastanie odbywa się zawsze od środka na zewnątrz. Trowanty zazwyczaj mają kulisty lub owalny kształt, chociaż zdarzają się wyjątki. Tajemnicze skały sprzed 3,48 mld lat najstarszym dowodem istnienia życia na Ziemi Naukowcy przeprowadzili nowe analizy potwierdzające, że formacje skalne z północno-zachodniej Australii są pochodzenia biologicznego. Czyli że stanowią pozostałość mikroorganizmów, któr... Naukowcy uważają, że trowanty są konkrecjami piaskowca, które pokrywa twarda warstwa piasku. Badania wykazały, że te struktury rosną o kilka centymetrów co 1000 lat. W Costești znajdziemy konkrecje różnej wielkości. Najmniejsze potrafią zmieścić się w dłoni, co oznacza, że są najmłodsze. Bo nowe „żywe skały” …

zywe-skaly-w-rumunii-1b75a33.jpg
width: 1024
height: 768

Co to jest magma? Stopiona skała z głębi Ziemi może osiągać bardzo wysokie temperatury
type: item
date: 2022-12-17T11:58:14.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: erupcja wulkanu
subject: geologia
subject: skały
subject: wulkany
subject: ziemia
description: Gdy lawa wypływa z wulkanu, robi wielkie wrażenie. Jej potoki wyglądają pięknie, ale są śmiertelnie niebezpieczne. Wyjaśniamy, co to jest magma i jakie ma właściwości.
encoded: W tym artykule: Temperatura magmy Jak lawa wydostaje się z wulkanu Rodzaje magmy Erupcje lawy a masowe wymierania Skały magmowe Zanim wyjaśnimy, co to jest magma, warto przypomnieć sobie, jak zbudowana jest nasza planeta. Pod względnie stałym gruntem, na którym żyjemy (czyli skorupą ziemską, Ziemia jest o wiele gorętsza i bardziej niespokojna. Wysoka temperatura w jej wnętrzu sprawia, że substancje, które dla nas są skałami, występują w formie płynnej, zwanej magmą. Tworzy ona tzw. płaszcz Ziemi, który ma ok. 2,9 tys. km grubości. Temperatura magmy W górnej części płaszcza panują temperatury rzędu kilkuset stopni. To w połączeniu z wysokim ciśnieniem wystarczy, by skały stały się płynne. Magma zawiera krzemiany i glinokrzemiany, tlenki i siarczki oraz wodę i gazy. Temperatura magmy waha się od 650 do 1250 st. C. Gdy wydostanie się na powierzchnię Ziemi, staje się bardzo groźna. Z łatwością niszczy wytwory naszej cywilizacji. Superwulkany - jak powstają i jakie są znane superwulkany? Jak powstają superwulkany? Gdzie są zlokalizowane? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej. Warto w tym momencie zastanowić się, jak powstaje wulkan. Czasami magma z płaszcza przesuwa się ku górze. Najczęściej dochodzi do jej zastygnięcia w szczelinach skalnych, w następstwie czego powstają formy skalne zwane intruzjami. Te tworzą coś w rodzaju zbiornika gromadzącego płynną magmę. W większości przypadków ulega ona zastygnięciu i nie wydostaje się na powierzchnię. Zdarza się jednak, że intruzja tworzy ognisko magmowe, w którym znajduje się magma w stanie ciekłym. Wówczas, będzie wydostawała się na powierzchnię do momentu, aż zakrzepnie. Magmę, która wydostała się na powierzchnię Ziemi nazywamy lawą. Jak lawa wydostaje się z wulkanu Magma w warunkach wysokiego ciśnienia wznosi się i gromadzi w wielkich podziemnych komorach, z których wydostanie się podczas erupcji. Najpierw powstają w niej kryształy niewielkich rozmiarów, a woda i pęcherzyki gazu powodują wzrost ciśnienia, aż ruszą do gór…

co-to-jest-magma-stopiona-skala-z-glebi-ziemi-moze-osiagac-bardzo-wysokie-temperatury-fot-getty-images-94baf2b.jpg
width: 2121
height: 1414

Jak rozwija się życie głęboko pod ziemią? Odpowiedź dają wody gruntowe liczące 1,2 miliarda lat
type: item
date: 2022-07-06T11:28:13.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: energia
subject: skały
subject: Travel
subject: woda
subject: Wolny czas
description: Wody gruntowe odkryte w RPA okazały się cennym źródłem wiedzy o podziemnej energii. Jak korzystają z niej organizmy żywe?
encoded: W tym artykule: Co zdradzają wody gruntowe? Podziemna dyfuzja Energia dla wszystkich Naukowcy zaglądają coraz głębiej pod powierzchnię naszej planety. Co tam znajdziemy? Na przykład liczące 1,2 miliarda wody gruntowe. Odkrycie jest efektem prac międzynarodowego zespołu naukowców w kopalni złota i uranu w Moab Khotsong w RPA. To nie tylko ciekawostka, ale też, a może i przede wszystkim, cenne źródło wiedzy o tym, jak podtrzymywane jest życie pod ziemią. Przełomowe znalezisko zostało opisane na łamach czasopisma naukowego „Nature Communications”. – Po raz pierwszy widzimy, w jaki sposób energia magazynowana głęboko pod powierzchnią Ziemi może być uwalniana w jej skorupie. To jak puszka Pandory produkująca hel i wodór. Możemy nauczyć się wykorzystywać ją z korzyścią dla głębokiej biosfery na skalę globalną – mówi Oliver Warr, pracownik naukowy w Departamencie Nauk o Ziemi na Uniwersytecie w Toronto. Co zdradzają wody gruntowe? To nie pierwsze tego typu odkrycie. 10 lat temu naukowcy znaleźli wody gruntowe liczące miliard lat po kanadyjską tarczą. To region geograficzny i geologiczny w Ameryce Północnej. – Teraz, 2,9 km pod powierzchnią Ziemi, w Moab Khotsong, odkryliśmy, że skrajne punkty światowego obiegu wody są bardziej rozpowszechnione, niż wcześniej sądzono – dodaje Barbara Sherwood Lollar, profesor na Wydziale Nauk o Ziemi na Uniwersytecie w Toronto. W kopalni złota i uranu naukowcy odkryli duże ilości helu, neonu, argonu i ksenonu oraz nieznany do tej pory izotop kryptonu. W badanych podziemnych skałach naturalnie występują też pierwiastki promieniotwórcze. Ich rozpad doprowadza do emisji promieniowania alfa, beta i gamma. To z kolei wywołuje tak zwane reakcje radiogeniczne w otaczających skałach i płynach. Pod wpływem promieniowania powstają również duże ilości wodoru. Pierwiastek ten jest niezbędnym źródłem energii dla żyjących pod ziemią drobnoustrojów, które nie są w stanie przeprowadzać fotosyntezy. Polska jest jednym z najuboższych w wodę krajów europejski…

jak-rozwija-sie-zycie-gleboko-pod-ziemia-odpowiedz-znaja-wody-gruntowe-liczace-1-2-miliarda-lat-2426cf0.jpeg
width: 2124
height: 1412

Curiosity znalazł na Marsie dwie dziwacznie skręcone skalne wieże. Czy to tzw. bajeczne kominy?
type: item
date: 2022-06-07T12:06:06.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: geologia
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: łazik marsjański
subject: mars
subject: misja na marsa
subject: skały
description: Łazik Curiosity pracuje na Czerwonej Planecie już dziesiąty rok. I ciągle dokonuje nowych odkryć, które uzupełniają naszą wiedzę o historii i geologii Marsa. A czasem – zwyczajnie zaskakują, pokazując, jak bardzo Mars różni się od Ziemi.
encoded: W tym artykule: Co to są bajeczne kominy? Gdzie znajduje się Curiosity? Jak długo Curiosity pracuje na Marsie? Tym razem łazik Curiosity sfotografował dwie skalne wieżyczki. Na tle rdzawego podłoża słupki wyglądają jak screen z gry komputerowej lub storyboard filmu science fiction. Dwie cienkie, wyginające się kolumny są poskręcane. Tak, jakby ktoś uformował je z modeliny albo innego plastycznego materiału, który został następnie utwardzony. Łazik marsjański sfotografował ten dziwny obiekt 17 maja. Zdjęcie zostało jednak pokazane dopiero w zeszłym tygodniu przez SETI. SETI publikuje zdjęcia robione przez różne instrumenty naukowe w Układzie Słonecznym na swoim koncie twitterowym. View oEmbed on the source website Zdaniem ekspertów dziwne formacje na Czerwonej Planecie powstały z materiału przypominającego cement. Musiał on wypełniać pęknięcia w podłożu skalnym. Kiedy skała została starta na skutek erozji, na powierzchni pozostały tylko fantazyjnie uformowane „plomby”. Co ciekawe, mimo że wieżyczki są bardzo cienkie, nie upadają pod swoim ciężarem. To efekt słabszego niż ziemskie przyciągania grawitacyjnego na Marsie. Co to są bajeczne kominy? W podobny sposób do opisanego wyżej powstają również niezwykłe formacje skalne na Ziemi. Nazywane bywają hoodoo lub bajecznymi kominami. Zazwyczaj składają się z podstawy w kształcie walca różnej wielkości, na którym leży mniejsza lub większa „pokrywka”. Przypominające grzyby skały zdobią krajobraz tureckiej Kapadocji czy francuskiej doliny Durance. Można je też podziwiać w Utah. Powstają ze skał osadowych o różnej odporności na erozję, najczęściej w suchym klimacie. W niektórych miejscach, np. w Bryce Canyon w Utah, mogą mieć wysokość dziesięciopiętrowego budynku. Gdzie znajduje się Curiosity? Poskręcane kolumny to kolejne odkrycie łazika Curiosity. Stanowiący serce misji Mars Science Laboratory pojazd pracuje w kraterze Gale, jednym z ogromnych kraterów marsjańskich. Gale ma ponad 150 km średnicy. Powstał ok. 3,5–3,8 mld lat …

curiosity-znalazl-na-marsie-dwie-dziwacznie-skrecone-skalne-wieze-czy-to-tzw-bajeczne-kominy-fot-nasa-jpl-caltech-msss1-1e7b2d0.jpeg
width: 1328
height: 664

Sensacyjne odkrycie w soli sprzed 830 mln lat. Wewnątrz kryształka znajduje się potencjalnie żywy mikroorganizm
type: item
date: 2022-05-16T14:06:04.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: australia
subject: Edukacja
subject: mars
subject: prehistoria
subject: skały
subject: sól
subject: ziemia
description: Uczeni odkryli ślady prokariontów i eukariontów, które zostały uwięzione w prehistorycznej soli kamiennej. Kryształ ma ponad 830 milionów lat. Oznacza to, że mikroorganizm, który znajduje się w środku, jest ponad 3 razy starszy niż pierwsze dinozaury.
encoded: W tym artykule: Naukowcy odkryli tajemniczą inkluzję, która znajdowała się w skale sprzed 830 mln lat Mikroorganizmy zostały uwięzione w tzw. inkluzji płynnej Autorzy twierdzą, że ich odkrycie może być przełomem w kontekście badań nad historią Ziemi Halityt, który potocznie nazywa się solą kamienną, jest monomineralną skałą, która zbudowana jest z halitu. Sole kamienne to skały osadowe pochodzenia chemicznego, które powstają w wyniku silnego parowania wody morskiej lub słonych jezior w suchym i gorącym klimacie. Naukowcy odkryli tajemniczą inkluzję, która znajdowała się w skale sprzed 830 mln lat Czasem zdarza się, że w trakcie powstawania poszczególnych minerałów, w ich wnętrzu uwięzione zostanie ciało obce, które nazywamy inkluzją. Wszelkie organizmy żywe prędzej czy później jednak umierają. Do tej pory najstarsze inkluzje liczyły ok. 240 mln lat. Teraz okazuje się, że naukowcy z Australii odnaleźli prawdopodobnie żywy mikroorganizm, który może mieć nawet aż 830 mln lat. Badania zostały opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Geology”. Naukowcy potwierdzają: to najgorętsza skała, którą odkryto na Ziemi Po raz pierwszy została odkryta w 2011 roku. Drobna skała znajdowała się w kraterze uderzeniowym Mistastin w Kanadzie. Wieloletnie badania wykazały, że osiągnęła temperaturę 2370 stopni C... Naukowcy z Uniwersytetu West Virginia prowadzili badania nad inkluzjami w minerałach, które pochodzą z neoproterozoicznej formacji Browne w środkowej Australii. Dziś jest to pustynia, ale w czasach prehistorycznych znajdowało się tu morze o znacznym zasoleniu. Mikroorganizmy zostały uwięzione w tzw. inkluzji płynnej W trakcie petrograficznej analizy oraz spektroskopii UV-VIS odkryli, że w przynajmniej 40% badanych kryształów znajdują się ślady mikroorganizmów. Minerały wydobyto z głębokości ok. 1500 m. Uczeni twierdzą, że niektóre były bardzo dobrze zachowane. – Od 830 milionów lat, czyli od momentu wytworzenia się minerału, te mikroorganizmy nie uległy znaczącemu rozkładow…

mikroorganizmy-a1a84f7.jpeg
width: 1500
height: 1500

Woda na Marsie – co się z nią stało? NASA: może być „uwięziona” w minerałach
type: item
date: 2022-04-27T08:09:25.000Z
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: mars
subject: minerały
subject: skały
subject: Społeczeństwo
subject: woda
subject: ziemia
description: Gdzie zniknęły oceany pokrywające niegdyś powierzchnię Czerwonej Planety? Rozwiązanie zagadki proponuje nowa teoria dotycząca geologii Marsa.
encoded: W tym artykule: Woda na Marsie – kiedy zniknęła? Woda na Marsie – czy jest uwięziona w minerałach? Woda na Marsie – czy można ją odzyskać? Skorupa Marsa może kryć olbrzymie ilości wody. Podobnie jak skorupa ziemska, czego dowodzą odkrycia dotyczące możliwości utrzymywania się H2O w postaci wodorotlenków uwięzionych w minerałach na naszej planecie. W zależności od sposobu liczenia, w marsjańskich skałach może kryć się od 30 do niemal 99 proc. wody, która znajdowała się na planecie 3,7 mld lat temu. Było jej tam wówczas tyle, że oceany i jeziora miały od 100 do 1500 metrów głębokości. Woda na Marsie – kiedy zniknęła? Czy zdołamy przekształcić kiedyś Marsa w drugą Ziemię? Obecnie istnieje kilka planów umieszczenia astronautów i osadników na Marsie. Ale jeśli naprawdę chcemy tam kiedyś zamieszkać, będziemy musieli przeprowadzić gruntowną transformację plan... Nadal nie wiadomo, dlaczego woda na Marsie znikła. Od dawna przyjmowano, że stało się to po utracie pola magnetycznego Czerwonej Planety. Doprowadziło do tego szybsze niż w przypadku Ziemi wystygnięcie zewnętrznego jądra planety, a to jądro wytwarza magnetosferę. Mars stracił wówczas swoją atmosferę. A z nią także wodę, która po prostu została „wywiana” w przestrzeń kosmiczną. Jednak nowe badanie, przeprowadzone na zlecenie NASA, sugeruje coś innego. Woda na Marsie – czy jest uwięziona w minerałach? – Uważamy, że zewnętrzny płaszcz Marsa tworzą minerały, w których krystalicznej strukturze uwięziona została woda – tłumaczy dziennikarzom geolożka i badaczka planet Eva Scheller, główna autorka analizy opublikowanej w magazynie “Science”. Analiza sugerująca, że woda na Marsie nie „uleciała”, a została zatrzymana w minerałach, jest ciekawą propozycją rozwiązania wieloletniej zagadki. Co ważniejsze jednak, daje nadzieję dla przyszłych osadników na Marsie. Już dzisiaj dysponujemy technologią pozwalającą odzyskać wodę z minerałów. A woda to życie i źródło cennych gazów – tlenu i wodoru. Perseverance: rok na Marsie. Co udał…

mars-916f861.jpeg
width: 1200
height: 661

Naukowcy potwierdzają: to najgorętsza skała, którą odkryto na Ziemi
type: item
date: 2022-04-19T12:30:41.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: Edukacja
subject: meteoryty
subject: minerały
subject: planetoidy
subject: skały
description: Po raz pierwszy została odkryta w 2011 roku. Drobna skała znajdowała się w kraterze uderzeniowym Mistastin w Kanadzie. Wieloletnie badania wykazały, że osiągnęła temperaturę 2370 stopni Celsjusza.
encoded: W tym artykule: W wyniku uderzenia planetoidy wytworzyły się rekordowo wysokie temperatury Struktura cyrkonów to cenne źródło wiedzy o przeszłości Najnowsze badania potwierdzają dotychczasowe ustalenia Badania mogą być cenne w kontekście eksploracji kosmosu Skała po raz pierwszy została opisana przez naukowców w 2017 roku na łamach „Earth and Planetary Science Letters”. Już wtedy mogliśmy mówić o przełomie. Okazało się bowiem, że powstała w wyniku uderzenia planetoidy skała, jest dużo gorętsza niż większość ziemskiego płaszcza. W wyniku uderzenia planetoidy wytworzyły się rekordowo wysokie temperatury W Kanadzie, na półwyspie Labrador w prowincji Nowa Fundlandia znajduje się krater uderzeniowy o średnicy 28 kilometrów. Powstał w wyniku uderzenia planetoidy ok. 36 milionów lat temu. Obecność cyrkonu wokół krawędzi krateru sugeruje, że zderzenie ciała niebieskiego z naszą planetą wytworzyły temperatury nawet 2370°C. Zakrzywienie czasoprzestrzeni – skąd się bierze? Jak grawitacja wpływa na przestrzeń i czas Teoria względności opracowana przez Alberta Einsteina przewiduje, że grawitacja to zakrzywienie czasoprzestrzeni. Każda masa zmienia trajektorię pobliskich ciał. Sprawia też, że w jej pobli... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zakrzywienie-czasoprzestrzeni-skad-sie-bierze-jak-grawitacja-wplywa-na-przestrzen-i-czas-fot-getty-images-8599e17.jpeg" width="938" height="613" alt="Zakrzywienie czasoprzestrzeni – skąd się bierze? Jak grawitacja wpływa na przestrzeń i czas (fot. Getty Images)" title="Zakrzywienie czasoprzestrzeni – skąd się bierze? Jak grawitacja wpływa na przestrzeń i czas (fot. Getty Images)" /> Michael Zanetti, profesor z Washington University St. Louis 5 lat temu odnalazł skałę wielkości pięści, która wytworzyła się na skutek uderzenia meteorytu. Co ciekawe, krater Mistastin przypomina kratery, które znajdują się na Księżycu. Właśnie dlatego, naukowcy bardzo często prowadzą tam testy łazików, które później zost…

cyrkony-c32bb0e.webp
width: 1024
height: 415

Budowa wnętrza Ziemi. Jak zbudowana jest nasza planeta?
type: item
date: 2022-04-07T09:20:53.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: fizyka
subject: geologia
subject: jądro ziemi
subject: skały
subject: ziemia
description: Geologów od dawna interesuje budowa wnętrza Ziemi. Poznając ją, możemy lepiej zrozumieć procesy zachodzące na naszej planecie. Jak jest ona zbudowana?
encoded: W tym artykule: Budowa wnętrza Ziemi Skorupa ziemska Płaszcz Jądro Skąd się bierze pole magnetyczne Dlaczego bieguny się przemieszczają Ziemia jest zaliczana do planet skalistych Układu Słonecznego. Oznacza to, że jej powierzchnia jest zbudowana ze skał. Jednak budowa wnętrza Ziemi jest bardziej skomplikowana. Wraz z głębokością rośnie temperatura i ciśnienie, a zamiast skał mamy płynną magmę w płaszczu i metalowe jądro Ziemi. Poszczególne warstwy Ziemi nazywamy geosferami. Budowa wnętrza Ziemi Znajomość budowy wnętrza Ziemi jest bardzo ważna. Dzięki tej wiedzy lepiej rozumiemy zjawiska takie jak ruch płyt tektonicznych, trzęsienia ziemi, erupcje wulkanów czy zmiany ziemskiego pola magnetycznego. Skorupa ziemska Według geologów Ziemia powstała 4,56 mld lat temu. Kiedy magmowe skały młodziutkiej planety stygły, na powierzchni powstała solidna skalna skorupa. Nazywamy ją skorupą ziemską. Składa się ona przede wszystkim z minerałów. Grubość skorupy ziemskiej wynosi od ok. 5 do 80 km. Stanowi ona 1,4 proc. objętości Ziemi oraz 0,3 proc. jej masy. Jest to najbardziej różnorodna chemicznie geosfera. Dowiercą się do płaszcza Ziemi. Ciekawe co znajdą To brzmi tak, jakby wizja z powieści Juliusza Verne'a stawała się rzeczywistością. Grupa naukowców wyrusza w morze by dokonać odwiertu i dotrzeć tak głębiej niż ktokolwiek do tej pory. Skorupa ziemska wchodzi w skład litosfery wraz z górną częścią położonego niżej płaszcza Ziemi. Warstwa wyznaczająca granicę między skorupą ziemską, a leżącym pod nią płaszczem to tzw. nieciągłość Mohorovičicia (inaczej nieciągłość Moho). Została nazwana na cześć chorwackiego naukowca Andrija Mohorovičicia. Warstwa ta leży pod ziemią na całym globie, jednak na zmiennej głębokości. Najgłębiej jest zagrzebana pod ciężkimi płytami kontynentalnymi – od 35 km do aż 80 km pod potężnymi masywami Himalajów i Andów. Najpłycej leży ona pod dnem oceanów – 5 do 8 km. Płaszcz Pod względnie stałym gruntem, na którym żyjemy, Ziemia jest o wiele gorętsza i bardz…

budowa-wnetrza-ziemi-jak-zbudowana-jest-nasza-planeta-fot-deagostini-getty-images-5a4c457.jpeg
width: 1024
height: 716

Supergóry długie jak z Polski do Wietnamu. Starożytne szczyty odegrały kluczową rolę w historii życia na Ziemi
type: item
date: 2022-02-09T10:04:58.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: góry
subject: himalaje
subject: skały
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Łańcuchy supergór były nie tylko wysokie, ale też, a może przede wszystkim, bardzo długie. Naukowcy odkryli nieocenione znaczenie ich erozji.
encoded: W tym artykule: Jak supergóry przyczyniły się do rozwoju życia na naszej planecie? „Nudny miliard” w historii Ziemi Najwyższe góry świata Były wysokie jak Himalaje, ale ich łańcuchy ciągnęły się tysiące kilometrów dalej. Mowa o supergórach. Tak naukowcy nazywają szczyty, które dwukrotnie w historii naszej planety podzieliły superkontynenty na mniejsze części. Miliony lat później na Ziemi nie ma już podobnych formacji. – Nie chodzi tylko o ich wysokość – mówi Ziyi Zhu, doktorant z Australian National University (ANU) w Canberze i główny autor badania – Himalaje mają około 2,5 tys. km. Żeby mieć pojęcie o skali, trzeba wyobrazić sobie łańcuch górski trzy lub cztery razy dłuższy. Chiny miały pomóc odbudować Nepal. Teraz niszczą parki narodowe Po trzęsieniu Ziemi w Nepalu Chiny zaoferowały swoją pomoc sąsiadom. Część inicjatyw wzbudza sprzeciw ekologów i lokalnych społeczności. Jak supergóry przyczyniły się do rozwoju życia na naszej planecie? Z ustaleń naukowców wynika, że formowanie się i gradacja prehistorycznych szczytów odegrała kluczową rolę w pojawieniu się pierwszych na świecie złożonych komórek oraz w procesie eksplozji kambryjskiej. Zespół prowadzony przez Zhu opisał swoje odkrycia na łamach czasopisma naukowego „Earth and Planetary Science Letters”. Jak czytamy, w trakcie erozji gigantycznych łańcuchów górskich do morza trafiały duże ilości składników odżywczych. To dzięki nim zaczęły ewoluować nowe formy życia. Góry powstają w wyniku ruchu i nakładania się na siebie kontynentów. Ich formowanie może trwać setki milionów lat, ale nawet najwyższe łańcuchy górskie nie są niezniszczalne. Najbardziej osłabia je erozja powodowana przez wiatr i wodę. Po niektórych szczytach w ziemi zostały tylko minerały. Dzięki nim naukowy mogą odtworzyć historię naszej planety. Autorzy najnowszych badań przyjrzeli się cyrkonom z domieszką lutetu, pierwiastka, który powstaje u podnóża wysokich gór. Analiza wykazała, że w tym przypadku były to supergóry. Pierwszy łańcuch uformował s…

supergory-jak-z-polski-do-wietnamu-starozytne-szczyty-odegraly-kluczowa-role-w-historii-zycia-na-ziemi-0f2ee64.jpeg
width: 1865
height: 1029

Brakuje części Wielkiego Kanionu w Kolorado
type: item
date: 2021-08-25T15:20:24.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: Edukacja
subject: geologia
subject: skały
subject: wielki kanion kolorado
description: W niektórych miejscach w Wielkim Kanionie z zapisu geologicznego zniknęły skały o wartości ponad miliarda lat. Naukowcy próbują dowiedzieć się dlaczego.
encoded: W tym artykule: Geolodzy chcą wiedzieć dlaczego „Piękne linie" Historia tego miejsca jest bardziej skomplikowana niż sądzono Nowe badania prowadzone przez Uniwersytet Kolorado w Boulder w USA ujawniają złożoną historię kryjącą się za jedną z najbardziej znanych cech geologicznych Wielkiego Kanionu: tajemniczą i brakującą lukę czasową w warstwach skalnych kanionu, która obejmuje setki milionów lat. Badania te przybliżają do rozwiązania zagadki, zwanej „wielką nieciągłością", która wprawia geologów w zdumienie od czasu, gdy została po raz pierwszy opisana prawie 150 lat temu. „Wyobraźcie sobie czerwone urwiska i klify Wielkiego Kanionu jako niesamowity podręcznik historii Ziemi”, wyjaśnia Barra Peak, główna autorka nowych badań i studentka nauk geologicznych na CU Boulder. „Jeśli przesuniemy w dół skalne ściany kanionu, możemy cofnąć się o prawie 2 miliardy lat w przeszłość naszej planety. Ale w tej swoistej kronice historii Ziemi brakuje kilku stron! W niektórych miejscach ponad miliard lat skał zniknęło z Wielkiego Kanionu bez śladu”. Geolodzy chcą wiedzieć dlaczego „Tak zwana wielka niezgodność jest jedną z pierwszych dobrze udokumentowanych cech geologicznych w Ameryce Północnej", mówi Peak. „Ale do niedawna nie mieliśmy wielu wątpliwości co do tego, kiedy i jak to się stało". Teraz, ona i jej koledzy uważają, że mogą zbliżyć się do odpowiedzi w pracy opublikowanej w tym miesiącu. Zespół donosi, że seria małych, ale gwałtownych uskoków mogła wstrząsnąć tym regionem podczas rozpadu starożytnego superkontynentu zwanego Rodinią. Powstałe w ten sposób spustoszenie prawdopodobnie rozerwało ziemię wokół kanionu, powodując wypłukiwanie skał i osadów do oceanu. Odkrycia zespołu mogą pomóc naukowcom uzupełnić brakujące fragmenty tego, co działo się w tym krytycznym okresie dla Wielkiego Kanionu - dziś jednego z największych cudów natury Ameryki Północnej. „Mamy w naszym laboratorium nowe metody analityczne, które pozwalają nam na rozszyfrowanie historii w brakującym oknie …

kanion-colorado-e479e17.jpeg
width: 1024
height: 683

Najstarsze malowidła skalne niszczeją w zastraszającym tempie. Winne zmiany klimatu
type: item
date: 2021-05-17T12:20:50.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: indonezja
subject: jaskinie
subject: malowidła naskalne
subject: ocieplenie klimatu
subject: prehistoria
subject: skały
subject: Travel
subject: zmiany klimatyczne
description: Niektóre z najstarszych znanych na świecie dzieł naskalnych ulegają degradacji w zastraszającym tempie, a prawdopodobną przyczyną ich „znikania” są postępujące zmiany klimatu – wykazały nowe badania.
encoded: Wiele z najstarszych, a co za tym idzie najcenniejszych dzieł naskalnych znajduje się w jaskiniach Indonezji. Tam także dokonano odkryć, o których głośno było na początku tego roku, gdy badacze natrafili na pierwszą prehistoryczną grafikę (która przedstawiała świnię) i najstarsze odciski dłoni, pozostawione przez naszych przodków na jednej ze skalnych ścian. Teraz badania opublikowane w „Scientific Reports” pokazują, że są one zagrożone przez wietrzenie skał, spowodowane kryzysem klimatycznym. O niepokojących zmianach poinformowali naukowcy, którzy stale dokumentują stopień degradacji pomalowanych powierzchni jaskiń wapiennych. Datowanie pradawnych odcisków dłoni i obrazów zwierząt w jaskiniach wyspy Sulawesi (dawniej Celebes) wskazuje, że liczą co najmniej 35 000 lat. Późniejsze odkrycia, takie jak wspomniany rysunek świni czy grafika przedstawiająca polowanie mogą być jeszcze starsze i pochodzić nawet sprzed 45 000 lat. To odkrycia, które rzuciły nowe światło na naukę o ewolucji człowieka i pokazały, jak niewiele wciąż wiemy o naszych przodkach. Wystarczy przypomnieć, że do 2014 roku uważano, że sztuka naskalna powstała w jaskiniach epoki lodowcowej na terenach dzisiejszej Francji i Hiszpanii. A jednak w Indonezji znaleziono dowód na to, że ludzie po drugiej stronie świata rozwinęli własną sztukę, być może nawet wcześniej niż pradawni Europejczycy. Czy możliwe, że sztuka, która przetrwała tyle tysiącleci, zniknie za naszego życia? Analiza barw ujawniła niewidoczne szczegóły starożytnych malowideł Etrusków To, co na pierwszy rzut oka wydaje się czerwoną plamą, w rzeczywistości przedstawia postać idącego człowieka. Naukowcy z Włoch wykorzystali nowoczesną technikę obrazowania, aby odkryć sz... Naukowcy w jaskiniach kresowych Maros-Pangkep Indonezja znajduje się w tropikach, jednym z najbardziej dynamicznych pod względem atmosferycznym miejsc na świecie, gdzie globalne ocieplenie może być nawet trzykrotnie wyższe niż gdziekolwiek indziej. W związku z tym naukowcy sug…

na-zdjeciu-widac-jak-zluszczyl-sie-fragment-skaly-na-ktorym-nasi-przodkowie-pozostawili-slady-swoich-dloni-fot-linda-siagian-scientific-report-6469ef1.jpeg
width: 1000
height: 666

Młoda Ziemia była pozbawionym lądów wodnym światem
type: item
date: 2021-03-11T11:07:53.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: geologia
subject: skały
subject: Społeczeństwo
subject: woda
subject: ziemia
description: Przez miliardy lat te masy wody zostały wchłonięte przez formujące się wraz ze schładzaniem wnętrza planety minerały. Naukowcy z uczelni Harvarda są przekonani, że zdolność przechowywania wody w postaci grup hydroksylowych (wodorotlenków, OH) płaszcza wczesnej Ziemi była znacznie mniejsza, niż obecnie.
encoded: Choć dziś większość wody na planecie znajduje się w oceanach, jej rezerwuar w postaci rozpuszczonych w minerałach (jak np. ringwoodyt) wodorotlenków jest również znaczący. Obecnie są to proporcje 4.41 do 1.86 – autorzy analizy tłumaczą w czasopiśmie „AGU Advances”. Wyliczenia geologów z Harvarda sugerują, że trzeba na nowo spojrzeć na swoiste przekonanie naukowców, że ilość wody na powierzchni była stała przez całą historię geologiczną Ziemi. W czasie istnienia naszej planety wymiana między tymi rezerwuarami (wewnątrz i na powierzchni) była czynnikiem regulującym rozmiar światowego oceanu. Wodorotlenki, jak sama nazwa wskazuje, złożone są z atomów wodoru i tlenu. Jak szacuje Junie Dong z Harvardu, woda w tej formie chemicznej rozpuszczona jest w wulkanicznych minerałach zwanych oliwinami. Jego szczególną formę, ringwoodyt, po raz pierwszy w ziemskiej formie (bo pierwszy raz znaleziono go w meteorycie) odkryto w 2008 roku na terenie Juíny w brazylijskim stanie Mato Grosso w drobnym diamencie, znalezionym w żwirze płytkiej rzeki. Co istotne, 1 proc. wagi elementu stanowiła woda. Zgodnie szacunkami z 2014 roku, gdyby minerał ten powszechnie występował w płaszczu Ziemi, to w strefie przejściowej (głębokość 500-600 km) zgromadzono byłoby więcej wody niż we wszystkich oceanach na powierzchni planety. Dziś wiemy, że ringwoodyt zawiera 2,5 proc. wagowych wody. Jego a najbardziej uwodnione wersje zawierają około 3 proc. Naukowcy z Harvardu na nowo policzyli zdolność utrzymania wody zarówno ringwoodytu jak i jego pośredniej formy, wadsleyitu w najszerszym jak dotąd spektrum temperatur. Odkryli, że w wyższych temperaturach ich zdolności przechowywania wody są znacznie mniejsze. Naukowcy uznali, że skoro płaszcz młodej Ziemi (4,54 mld lat temu) był cieplejszy, wchłaniał znacznie mniej wody niż dziś. Zatem wiele z tego, co dziś kryje się rozpuszczone w płaszczu musiało znajdować się na powierzchni. Nie mówiąc już o tym, że w stygnącej magmie krystalizowały się kolejne oliwiny i …

ziemia-z-kosmosu-c0fb1f1.jpeg
width: 2000
height: 1114

Zdjęcia geologicznego „ciasta" na Syberii zaskoczyły NASA
type: item
date: 2021-03-01T10:51:05.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: arktyka
subject: geologia
subject: nasa
subject: rosja
subject: rzeka
subject: skały
subject: syberia
subject: Technologia
description: Agencja kosmiczna pokazała satelitarne zdjęcia niezwykłego fenomenu z Syberii.
encoded: Dziwny „pomarszczony” krajobraz na arktycznej części terytorium Rosji w pobliżu rzeki Marcha nie daje się niczym wyjaśnić. Obrazy z Landsat 8 wykonane na przestrzeni lat niedawno opublikowano na stronach agencji kosmicznej dotyczącej projektu Earth Observatory. Owe “fale” na gruncie znajdują się po obu stronach koryta rzeki. Tworzą je ułożone naprzemiennie paski ciemne i jasne, tworząc prawdziwą optyczną iluzję. Choć „zmarszczki” widać przez cały rok, efekt najmocniejszy jest zimą, gdy biel śniegu zwiększa kontrast tego wzoru. Tak przynajmniej uważa NASA, której eksperci nie mają pewności, co ów wzór na Syberii wykonało. Jedno z oferowanych wyjaśnień odnosi się do niskich temperatur panujących w tej części Rosji. Wiele z tych wzgórz większą część roku pozostaje w stanie zmrożenia (wieczna zmarzlina). Zdarzają się jednak krótkie okresy roztopów. Ten cykl zamrażania i topnienia może właśnie prowadzić do tworzenia się w skałach takich uporządkowanych w okrągłe wzory pęknięć. Sęk w tym, że podobne zjawiska widywane dotąd na Syberii były zdecydowanie mniej okazałe. Jeszcze jedno możliwe wytłumaczenie proponowane przez NASA to erozja powierzchni. Pracujący dla US Geological Survey Thomas Crafford w rozmowie z ekspertami agencji kosmicznej zwrócił uwagę, że zdjęcia z Landsat 8 mogą pokazywać formację skalną nazywaną geologicznym przekładańcem. Dzieje się tak gdy warstwy skał jednego typu przedzielone są warstwą innego materiału (jak np. piaskowiec przedzielony łupkami w polskim fliszu karpackim w okolicach Tyczyna). Topniejące lodowce żłobią miękkie skały, tworząc wzgórza o stromych zboczach i szerokich płaskich grzbietach. Efekt wieloletniej erozji wygląda jak ciasto-przekładaniec. Według Crafforda, ciemniejsze paski odpowiadają niżej położonym obszarom a jaśniejsze bardziej płaskim. Zbocza zamiast gładko opadających wydają się mieć schodkową budowę (ang. cliff and bench topography). Zdaniem Louise Farquharson, arktycznej geolożki z University of Alaska-Fairbanks, na półn…

dziwne-zjawisko-geologiczne-na-syberii-415e7c5.jpeg
width: 3013
height: 1894

Wanda Rutkiewicz. Trzecia kobieta na świecie i pierwsza Europejka, która zdobyła Mount Everest
type: item
date: 2019-10-16T12:58:09.000Z
creator: Agnieszka Budo
subject: Adventure
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: Edukacja
subject: góry
subject: himalaje
subject: lód
subject: skały
subject: Sport
subject: Travel
subject: wanda rutkiewicz
subject: wspinaczka
subject: wyprawa na everest 1980
description: 16 października świętujemy rocznicę zdobycia przez Wandę Rutkiewicz najwyższego na świecie ośmiotysięcznika. Wyczyn wielkiej alpinistki postanowiła upamiętnić wyszukiwarka Google w postaci grafiki, na której widzimy Polkę zdobywającą szczyt - tzw. Google Doodle. Wystarczy kliknąć w rysunek, żeby dowiedzieć się więcej.
encoded: W obozie IV gaz i żywność się skończyły. W tej sytuacji Carlos Carsolio i Wanda Rutkiewicz 12 maja 1992 r. w nocy wyruszyli w kierunku szczytu Kanczendzangi trzeciej pod względem wysokości góry świata, o której mówi się, że nie lubi kobiet. Pogoda była dobra, ale głęboki śnieg utrudniał marsz osłabionej Wandzie, która nie nadążała za Carlosem Carsoliem. Po 12 godzinach wspinaczki, około 17.00, Carlos zdobył szczyt. Schodząc w dół, trzy godziny później natknął się na Wandę Rutkiewicz na wysokości ok. 8 300 m, gdzie przygotowywała się do biwaku. Było bardzo zimno, wiał silny wiatr. Alpinistka miała tylko goreteksową płachtę, zapasowe rękawiczki, gogle i czapkę. Mimo ogromnego zmęczenia nie chciała wracać do obozu IV. Postanowiła zdobyć Kanczendzongę i nic innego się dla niej nie liczyło. Została sama. Następnego dnia, 13 maja, pogoda zaczęła się psuć. Około 11.00 przyszło załamanie – burze śnieżne i mgły. Mijały minuty, godziny i dni, a Wanda nie wracała. W bazie żywiono nadzieję, że zdołała zejść na stronę Tybetu. Tak się jednak nie stało. 25 maja 1992 r. agencja Reutera podała informację o zaginięciu najlepszej polskiej alpinistki, pierwszej kobiety, która stanęła na K2. W 1990 r. Wanda miała 47 lat i w górach nie poruszała się już tak szybko jak dawniej. Co gorsza, coraz mniej ludzi chciało się z nią wspinać. Kilka lat wcześniej, w 1984 r., podczas wyprawy na Nanga Parbat Krystyna Palmowska dostrzegła, że koleżanka zapomina o swoich ograniczeniach – wieku, nieustannym bólu pechowo złamanej niegdyś nogi i problemach finansowych. – Nie była już tak dobra jak wcześniej (...) – wspomina Krystyna. Miała natomiast jeszcze większą determinację. Nie mogłyśmy się zrozumieć ani zgodzić. Próbowałyśmy jej wyjaśnić, że nie można tak dalej, ale nie chciała nas słuchać. Jak twierdzą niektórzy znajomi, największym problemem Wandy była jej silna osobowość. Potrafiła jedynie rywalizować. Nawiązywanie głębokich przyjaźni przychodziło jej z trudem. Rok 1990 przyniósł szalenie ambitny,…

wanda-rutkiewicz-428717b.jpeg
width: 974
height: 734

Geologia dla najmłodszych
type: item
date: 2014-12-15T11:18:00.000Z
creator: redakcjang
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: geologia
subject: minerały
subject: skały
description: Uwaga: geologia zaraża! Po przeczytaniu tej książki, dzieciaki mogą zacząć znosić kamienie do domu!
encoded: Każde dziecko w pewnym wieku bawi się w piaskownicy, nie wiedząc nawet, że badają sypkie skały osadowe – piasek. Geolodzy podtrzymują tę pasję w dorosłym życiu. Badają wnętrze Ziemi i odkrywają, jak powstały góry, wulkany, doliny i jeziora. Cierpliwie poszukują skał oraz znajdujących się w nich skamieniałych roślin i zwierząt, by na podstawie tych wyjątkowych pamiątek z przeszłości odtworzyć historię Matki Ziemi. Wiedza geologiczna pozwala również przewidywać, gdzie warto szukać ukrytych skarbów: metali, soli, złota, drogocennych kamieni, a także węgla czy ropy naftowej, czyli surowców, bez których cywilizacja nie mogłaby istnieć. Dorota Bednarek w prosty i zrozumiały sposób przedstawia dzieciakom wiele ciekawych informacji. Ery paleozoiczną, mezozoiczną i kenozoiczną porównuje do przedszkola, szkoły podstawowej i gimnazjum. Opowiada o warstwach Ziemi, wyjaśnia, czy planeta złożona jest z klocków i dlaczego jej wewnętrzna budowa przypomina jajko. Czytelnicy dowiedzą się, jak wyglądają różne minerały, w jaki sposób powstały kontynenty i oceany, dlaczego wulkany wybuchają oraz jak Ziemia dba o swój wygląd zewnętrzny. Autorka przeprowadza młodych miłośników geologii przez wszystkie etapy istnienia planety – od czasów, gdy jej powierzchnia była roztopiona od gorąca, przez utworzenie twardej skorupy, eksplozję życia i podbicie lądów przez żywe stworzenia, erę dinozaurów, chłodną epokę ssaków i ptaków oraz pojawienie się człowieka. Po każdej części książki czytelnik może sprawdzić swoją wiedzę w specjalnym quizie.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/070de6122b5f67ba7c539bc03c37530554e88494-bc517ca.jpeg
width: 360
height: 439

Jordania
type: item
date: 2009-03-25T09:13:14.000Z
creator: Zuzanna Pol
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: historia
subject: jordania
subject: morze martwe
subject: natura
subject: petra
subject: skały
description: Biblia dolinę Jordanu nazywa ogrodem Boga, badacze Koranu zaś twierdzą, że tu właśnie – pomiędzy szmerem beżowych wód rzeki, ciszą pustyni i pełnym zgiełku morskim portem – leży opisany w świętej księdze islamu „początek wszystkiego”.
encoded: Karawana idzie dalej Ludzie, którzy docierali nad Jordan 10 tysięcy lat temu, zrywali z nomadycznym trybem życia. Ciepły klimat, rwąca woda, ryby i ptactwo kryjące się w cieniu drzew gwarantowały spokój i bezpieczeństwo. Żyzne, wilgotne ziemie przynosiły bardzo obfite plony. Pierwsze, gliniane domy wkrótce stały już w środku osady, potem w centrum miasta, a dziś tętni w tym miejscu niespokojne, bliskowschodnie życie. Kupcy – być może byli to pierwsi kupcy na świecie – zajęli się eksportem. Również dziś młode bakłażany nadziewane orzechami albo grillowane pomidory i cukinie, które kobiety w Jordanii, Kuwejciei Arabii Saudyjskiej posypują pachnącą kolendrą, pochodzą z upraw w dolinie Jordanu. Dziś rzece grozi wyschnięcie. Poziom Morza Martwego, do którego wpadają coraz mniej obfite wody Jordanu, obniża się o kilka metrów rocznie. Morze pustynnieje, odkrywa swoje słone, kamieniste i błotniste dno. Za 50 lat zostaną po nim tylko stare mapy, biblijne zapisy o Słonym Morzu i Morzu Araba. Poziom Morza Martwego jest o 405 metrów niższy od poziomu oceanu, co jego okolice czyni najniższym miejscem naszej planety. Ogromne parowanie sprawia, że woda jest tu siedem razy bardziej słona niż w oceanach. W takim miejscu przetrwać może jedynie 11 gatunków bakterii. Ale wody Morza Martwego mają też właściwości lecznicze. Po kilkudniowej kuracji w 30-procentowym roztworze rozmaitych soli i nadbrzeżnych, bogatych w minerały błotach ciało naprawdę powraca do zadowalającego stanu. I to bez wysiłku – bo zamiast sportów wodnych poleca się tu raczej spokojne dryfowanie z ulubioną lekturą w rękach. Gęste od soli odmęty skrywają w sobie wielką tajemnicę – zagadkę zagłady i wiecznego potępienia dwóch rozpustnych miast: Sodomy i Gomory. Na południowym krańcu Morza Lota (tak również nazywa się czasem Morze Martwe) występuje bowiem rzadki bitumin, czyli smoła, na której fortuny zbijać mieli mieszkańcy obydwu siedlisk grzechu. Bogate miasta pławiły się w rozpuście, za nic miały prawa ludzkie i bosk…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/bb4944770913a27310f960421caafb137d13ac4c-07a21f8.jpeg
width: 640
height: 441