Aż 94% obszaru Bałtyku ma ten sam problem. Eksperci ostrzegają przed morderczym zjawiskiem
Eutrofizacja, czyli groźny proces przeżyźniania wody, który prowadzi do powstawania tzw. pustyni tlenowych, zachodzi na niemal całym obszarze Morza Bałtyckiego. Zjawisko związane jest z gwałtownym rozwojem przemysłu i rolnictwa. Sytuacja zagraża nie tylko organizmom żyjącym w Bałtyku ale również odwiedzającym wybrzeże turystom.
Wielu turystów planujących wyjazd nad Morze Bałtyckie na pewno spotkało się kiedyś z komunikatem o trujących sinicach. Kąpiel w wodzie bogatej w te organizmy grozi wysypką, swędzeniem skóry czy łzawieniem oczu. Ekspansji bakterii sprzyja zjawisko eutrofizacji, które już teraz dotyczy niemal całego Bałtyku. Eutrofizacja, czyli przeżyźnienie wody Głównym czynnikiem napędzającym eutrofizację Bałtyku jest działalność rolnicza. Nadmierne stosowanie nawozów sztucznych i naturalnych sprawia, że składniki odżywcze (głównie azot i fosfor) przenikają do wód gruntowych, skąd rzekami trafiają wprost do morza. W wodach przepełnionych tymi pierwiastkami dochodzi do masowego zakwitu glonów i sinic, które przy wysokiej temperaturze powodują silne mętnienie wody. Gdy mikroorganizmy obumierają, opadają na dno, a proces ich rozkładu pochłania niemal cały rozpuszczony w wodzie tlen. W warunkach beztlenowych zaczynają namnażać się bakterie wytwarzające trujący siarkowodór. W efekcie na dnie powstają tzw. martwe strefy, czyli całkowicie pozbawione życia obszary, z których uciekają ryby i inne morskie organizmy. Bałtyckie martwe strefy Choć eutrofizacja dotyka niemal całego akwenu, nie wszędzie sytuacja jest na tyle krytyczna, by mówić o beztlenowych pustyniach. Miejsca, gdzie tlenu w wodzie jest za mało, by rozwijało się tam życie, pokrywają ok. 20% głębokiego dna Bałtyku. To obszar większy niż cała Dania. Co istotne, na naszym morzu znajduje się aż 7 z 10 największych tego typu stref na świecie. Oprócz niedotlenienia i zakwitu sinic, eutrofizacja niesie za sobą jeszcze kilka innych szkodliwych skutków. Zdominowana przez glony woda pozbawiona jest bioróżnorodności, co wpływa na utratę siedlisk gatunków wrażliwych. Do takich zalicza się wiele bałtyckich ryb, a wśród nich popularny dorsz, którego populacja od kilku lat jest zagrożona. Zmniejszenie populacji tej ryby to nie tylko wielka strata dla ekosystemu Bałtyku (ryby są elementem diety foki szarej), ale również cios wymierzony w rybołówstwo i turystykę nadmorską. Lepiej to nie wszystko Mimo że całkowity dopływ składników odżywczych z Polski do akwenu uległ odczuwalnej redukcji, ekosystem Bałtyku wciąż pozostaje w bardzo trudnym stanie. Naszemu krajowi udało się zmniejszyć emisję azotu od 9 do 32% i fosforu o 28%. Takie wyniki nie wystarczają jednak ekspertom, którzy podkreślają, że aby całkowicie usunąć ryzyko, należy nie tylko wyławiać szkodliwy nadmiar substancji odżywczych, ale również przeciwdziałać ich dopływowi. Ponad trzy czwarte z polskich rzek i jezior to już wody eutroficzne, które regularnie przedostają się do Morza Bałtyckiego cechującego się niezwykle długą wymianą wody. Wśród projektów realizowanych przez szwedzką fundację Race for the Baltic znajdują się m.in.: działania portowe – ograniczenie wycieków nawozów sztucznych w portach morskich oparte na tworzeniu procedur zabezpieczających; kampania „Widzisz sinice?” – inicjatywa mająca zwrócić uwagę społeczeństwa na szkodliwe rezultaty nieodpowiedniego gospodarowania ściekami; projekt usuwania fosforu zdeponowanego na dnie zamkniętych zatok morskich i wewnętrznych akwenów; tworzenie roślinnych stref buforowych wzdłuż rzek, które mają ograniczyć transport wód gruntowych do zbiorników. Wszystkie te działania mają się przysłużyć realizacji nadrzędnego celu, który polega na redukcji ilości fosforu trafiającego do Bałtyku aż o 500 ton. By takie założenie ziściło się w rzeczywistości, zaangażować będą musieli się mieszkańcy z całego kraju. Nie tylko ci zamieszkujący tereny nadmorskie. Źródła: Polskiemorze24, Race for the Baltic, WWF Szukasz więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów <a id="menurnh" class="fui-Link ___1q1shib f2hkw1w f3rmtva f1ewtqcl fyind8e f1k6fduh f1w7gpdv fk6fouc fjoy568 figsok6 f1s184ao f1mk8lai fnbmjn9 f1o700av f13mvf36 f1cmlufx f9n3di6 f1ids18y f1tx3yz7 f1deo86v f1eh06m1 f1iescvh fhgqx19 f1olyrje f1p93eir f1nev41a f1h8hb77 f1lqvz6u f10aw75t fsle3fq f17ae5zn" title="https://kultowy.pl/prasa/national-geographic" href="https://kultowy.pl/prasa/national-geographic" target="_blank" rel="noreferrer noopener" aria-label="Link National Geographic Polska">National Geographic Polska i <a id="menurnj" class="fui-Link ___1q1shib f2hkw1w f3rmtva f1ewtqcl fyind8e f1k6fduh f1w7gpdv fk6fouc fjoy568 figsok6 f1s184ao f1mk8lai fnbmjn9 f1o700av f13mvf36 f1cmlufx f9n3di6 f1ids18y f1tx3yz7 f1deo86v f1eh06m1 f1iescvh fhgqx19 f1olyrje f1p93eir f1nev41a f1h8hb77 f1lqvz6u f10aw75t fsle3fq f17ae5zn" title="https://kultowy.pl/prenumerata-magazynow/traveler" href="https://kultowy.pl/prenumerata-magazynow/traveler" target="_blank" rel="noreferrer noopener" aria-label="Link National Geographic Traveler">National Geographic Traveler. Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Mogą zatruć morza, ale bez nich nie byłoby tlenu. Sinice zmieniły historię życia na Ziemi
Sinice kojarzą nam się z zamkniętymi kąpieliskami i zielonym kożuchem na wodzie. Ale te mikroskopijne organizmy mają też drugie oblicze. Zawdzięczamy im powietrze pełne tlenu, powstanie roślin i ewolucję wielokomórkowego życia na Ziemi.
Spis treści: Sinice: architekci atmosfery i najstarsze organizmy na Ziemi Nie do końca bakterie, prawie rośliny – osobliwa budowa sinic Pływające mistrzynie łapania azotu Sinice to tysiące różnorodnych gatunków Światowy problem zakwitów wód – największe zagrożenie ze strony sinic Od suplementów po loty w kosmos. Wielki potencjał sinic Sinice (cyjanobakterie) to jedna z najbardziej fascynujących i kluczowych grup organizmów na Ziemi. Są to samożywne bakterie, które jako pierwsze organizmy w historii naszej planety wykształciły zdolność do fotosyntezy. Choć początkowo uważano je za należące do roślin glony, współczesna nauka klasyfikuje je jako prokarionty, czyli pozbawione jądra komórkowego, jednokomórkowe mikroorganizmy. Bez sinic nie byłoby na Ziemi ani tlenu, ani roślin. Mimo, że słyszymy o nich głównie w kontekście toksycznych zakwitów wód, np. Bałtyku, sinice są fascynującymi, wszechstronnymi organizmami. Trwają badania nad wykorzystaniem ich m.in. jako biopaliw, żywności, nawozów a nawet w podróżach kosmicznych. Sinice: architekci atmosfery i najstarsze organizmy na Ziemi Sinice są uznawane za najstarsze znane formy życia. Zachowały się w zapisach kopalnych w postaci tzw. stromatolitów, datowanych na ponad 3,5 miliarda lat. Ich rola w kształtowaniu ziemskiej biosfery jest absolutnie kluczowa. Około 2,4 miliarda lat temu, dzięki ciągłej produkcji tlenu jako produktu ubocznego fotosyntezy, doprowadziły do tzw. katastrofy tlenowej. Proces ten przekształcił pierwotną, beztlenową atmosferę Ziemi w powietrze, jakie znamy dzisiaj, co pchnęło ewolucję na zupełnie nowe tory i ostatecznie doprowadziło do powstania organizmów wielokomórkowych. Kolejnym fundamentalnym wkładem sinic w historię życia jest endosymbioza. Uważa się, że chloroplasty w roślinach i glonach powstały w wyniku wchłonięcia wolno żyjących sinic. Dowodzą tego liczne podobieństwa strukturalne i genetyczne, takie jak obecność własnego, kolistego DNA i rybosomów typu bakteryjnego wewnątrz chloroplastów. Czyli: gdyby nie sinice, rośliny nigdy by nie powstały. Nie do końca bakterie, prawie rośliny – osobliwa budowa sinic Komórki sinic mają złożoną strukturę, niespotykaną u innych bakterii. Posiadają wewnętrzne membrany zwane tylakoidami, w których osadzony jest aparat fotosyntetyczny. Głównym barwnikiem asymilującym światło jest chlorofil (podobnie jak u roślin), ale towarzyszą mu barwniki pomocnicze: niebieska fikocyjanina, czerwona fikoerytryna oraz żółte karotenoidy. To właśnie specyficzna kombinacja barwników nadaje im charakterystyczny sinozielony kolor, skąd wzięła się zarówno polska (sinice) jak i angielska (blue-green algae) nazwa zwyczajowa. Pływające mistrzynie łapania azotu Sinice wykształciły zaawansowane, wręcz mistrzowskie strategie przetrwania. Niektóre gatunki potrafią wyłapywać azot z powietrza i przekształcać go w amoniak. Proces ten odbywa się w wyspecjalizowanych, grubościennych komórkach – heterocytach, które chronią wrażliwy na tlen enzym – nitrogenazę. Potrafią też magazynować cenny, wykorzystywany w fotosyntezie dwutlenek węgla. A co najdziwniejsze – te prymitywne, jednokomórkowe organizmy umieją nawet pływać: kontrolują swoją wyporność poprzez tzw. wodniczki gazowe. To organelle w komórce, które pozwalają na regulację głębokości w wodzie i znalezienie najlepszych warunków świetlnych. Sinice to tysiące różnorodnych gatunków Sinice wykazują niezwykłą różnorodność form – od mikroskopijnych form jednokomórkowych, takich jak Prochlorococcus (najmniejszy i najliczniejszy fotosyntetyzujący organizm na świecie), po złożone kolonie w różnych kształtach, widoczne gołym okiem. Formy nitkowate wykazują prymitywne cechy wielokomórkowości, z podziałem funkcji. Oprócz wspomnianych heterocytów, mogą tworzyć też akinety – grubościenne komórki przetrwalnikowe), odporne na niekorzystne warunki środowiskowe. Kolonie sinic tworzą też hormogonia: ruchliwe fragmenty nici służące do poruszania się i rozmnażania. To sporo, jak na najprymitywniejsze organizmy na Ziemi. Światowy problem zakwitów wód – największe zagrożenie ze strony sinic Sinice są organizmami kosmopolitycznymi, zasiedlającymi niemal każde środowisko: od oceanów, mórz, rzek i jezior po wilgotne gleby, pustynie i skały Antarktydy. Jednak ich gwałtowny, masowy pojaw, zwany zakwitem, staje się coraz poważniejszym problemem w wielu rejonach świata. Przyczynami zakwitów sinic są: eutrofizacja (nadmiar fosforu i azotu z rolnictwa i ścieków) oraz zmiany klimatyczne, przejawiające się rosnącą temperaturą wód. Zakwity sinic bywają niebezpieczne - potrafią zachwiać ekosystemem nawet dużego zbiornika wodnego i wpłynąć także na organizmy lądowe, wliczając człowieka. Wiele gatunków sinic produkuje silne toksyny. Mogą one prowadzić do zatruć, a nawet śmierci ludzi i zwierząt. Istnieją badania łączące ekspozycję na toksyny sinic ze zwiększonym ryzykiem chorób neurodegeneracyjnych. A gdy zakwit wreszcie się kończy, obumierająca biomasa sinic zużywa tlen, prowadząc do powstawania stref beztlenowych i masowej śmierci ryb i innych organizmów wodnych. Od suplementów po loty w kosmos. Wielki potencjał sinic Mimo tych zagrożeń, zdolności sinic człowiek próbuje wykorzystać w wielu dziedzinach. Są to m.in.: Biotechnologia: sinice są badane jako potencjalne źródło biopaliw, barwników spożywczych oraz nowoczesnych leków przeciwzapalnych i przeciwbakteryjnych. Produkcja żywności: gatunki takie jak Arthrospira (Spirulina) są cenione za wysoką zawartość białka, witamin i przeciwutleniaczy, stanowiąc popularny suplement diety. Rolnictwo: jako organizmy wiążące azot, są wykorzystywane do naturalnego nawożenia upraw, np. pól ryżowych, co może zwiększyć plony o 20%. Eksploracja kosmosu: sinice są rozważane są jako organizmy wspierające życie w przyszłych bazach na Marsie. Mogłyby przetwarzać marsjański regolit i atmosferę w produkty niezbędne dla ludzi. Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Bałtyk bije niepokojący rekord. Eksperci alarmują: „Nie chcieliśmy w to uwierzyć”
Upały uderzyły w Bałtyk ze zdwojoną siłą: toksyczne sinice pojawiły się na polskim wybrzeżu rekordowo wcześnie. Eksperci ostrzegają, że toksyny produkowane przez gatunek Nodularia spumigena niszczą wątrobę, a w polskim prawie zieje niebezpieczna luka.
Zmiany klimatyczne silnie wpływają na ekosystem Morza Bałtyckiego, co objawia się między innymi gwałtownym przyspieszeniem procesów biologicznych w jego wodach. Jednym z najbardziej uciążliwych i niebezpiecznych zjawisk jest zakwit sinic, które w ostatnich latach pojawiają się na polskim wybrzeżu coraz wcześniej. Ten rok jest rekordowy – sinice „zakwitły” już w czerwcu. Rekordowo wczesny zakwit sinic w Bałtyku Tegoroczny zakwit sinic w Bałtyku nastąpił wyjątkowo wcześnie – pierwsze obserwacje odnotowano już w połowie czerwca. Do tej pory podczas najczęstszym terminem był dopiero lipiec lub sierpień. Szczegółowe dane na ten temat w rozmowie z PAP przedstawiła dr Justyna Kobos z Zakładu Biotechnologii Morskiej Wydziału Oceanografii i Geografii Uniwersytetu Gdańskiego. Biolożka od lat monitoruje te procesy i prezentuje wyniki badań na międzynarodowych spotkaniach grup roboczych ICES oraz Międzyrządowej Komisji Oceanograficznej UNESCO. Według ekspertki, postępujące ocieplenie klimatu sprawia, że wody przybrzeżne nagrzewają się szybciej, co bezpośrednio wydłuża cykl rozwojowy sinic. – Gdy zakwit pojawił się w ubiegły piątek, to nie chcieliśmy w to uwierzyć. W 2021 r. pojawił się 30 czerwca i to też nam się wydawało bardzo wcześnie – mówi badaczka. Wygląda na to że tak wczesne incydenty stają się nową normą. Jeden gatunek, jedna toksyna W przeciwieństwie do wód śródlądowych, takich jak jeziora, gdzie różnorodność gatunkowa cyjanobakterii jest znacznie większa, w Bałtyku za masowe zakwity odpowiada jeden gatunek – Nodularia spumigena. To jednak nie znaczy, że zagrożenie w morzu jest mniejsze. Ten gatunek produkuje i emituje do środowiska nodularynę, czyli związek z grupy hepatotoksyn, które działają niszcząco na komórki wątroby i mogą prowadzić do jej poważnego uszkodzenia. Inne gatunki fitoplanktonu zdolne do wytwarzania niebezpiecznych toksyn (np. okrzemki i bruzdnice), pojawiają się u polskich wybrzeży rzadko. Stanowią zagrożenie głównie na obszarach pełnomorskich. Sinice (zwane też cyjanobakteriami) są obecne we wszystkich typach akwenów i są ważnym składnikiem ekosystemów. Tylko niewielka liczba ich gatunków produkuje niebezpieczne toksyny. Luka w polskich przepisach: nikt nie sprawdza toksyn sinic – Monitoring jakości wody w bałtyckich kąpieliskach nie obejmuje toksyn wytwarzanych przez sinice – mówi dr Kobos. Obowiązujące w Polsce przepisy, oparte na Ramowej Dyrektywie Wodnej oraz rozporządzeniach Ministra Zdrowia, nakazują zamykanie plaż głównie na podstawie oceny parametrów organoleptycznych, takich jak barwa wody czy jej zmętnienie. Ten brak wynika z prozaicznych przyczyn, np. wysokich kosztów aparatury. Jednak dr Kobos podkreśla, że powinno się chociaż sprawdzać pod mikroskopem, który gatunek sinic „kwitnie” – zwłaszcza w jeziorach, gdzie różnorodność gatunkowa jest większa. Jak rozpoznać zatrucie toksynami sinic i jak się ochronić? Dr Kobos przywołuje proste zalecenie Światowej Organizacji Zdrowia (WHO): gdy stojąc w wodzie po kolana widzimy swoje stopy, ryzyko narażenia na toksyczne sinice i glony jest umiarkowane, pomimo pewnego zmętnienia wody. Jednak jeśli byśmy stóp nie widzieli, to jest na tyle duże, że na pewno trzeba z takiej wody jak najszybciej wyjść. Bezpośredni kontakt z wodą zanieczyszczoną toksynami Nodularia spumigena, a szczególnie jej połknięcie, może wywołać nudności, wymioty i silne bóle brzucha. Mogą też wystąpić: gorączka, bóle mięśni i głowy, osłabienie, dreszcze. W najcięższych przypadkach może dojść do uszkodzenia wątroby. Długotrwała, wielodniowa ekspozycja, znacznie zwiększa ryzyko. – Czasami wystarczy siedzieć na plaży blisko wody i wdychać unoszące się opary (aerozole, zawierające cząsteczki toksyn uwolnionych do wody z rozkładających się komórek sinic) i to również może powodować problemy zdrowotne – tłumaczy dr Kobos. W przypadku sinic w jeziorach, może dojść także do skażenia dermotoksynami, wywołującymi m.in. świąd, pieczenie, rumień i pęcherze na skórze. Źródło: Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Widzisz sinice? To nie tylko problem plaży. Fundacja Race for the Baltic rusza z projektem „Bałtyk zaczyna się na lądzie”
7 z 10 największych morskich martwych stref na świecie znajduje się w Morzu Bałtyckim. Choć skutki tego kryzysu środowiskowego obserwujemy latem na plażach w postaci zakwitów sinic i zamykanych kąpielisk, jego przyczyny często znajdują się setki kilometrów od wybrzeża. To właśnie dlatego Fundacja Race for the Baltic rozpoczyna projekt „Bałtyk zaczyna się na lądzie”, którego pierwszą odsłoną jest ogólnopolska kampania edukacyjna „Widzisz sinice?”.
Jej celem jest pokazanie związku pomiędzy codziennymi działaniami podejmowanymi na lądzie a stanem jednego z najcenniejszych ekosystemów w Polsce. Kampania będzie realizowana od czerwca do końca września w przestrzeni miejskiej, mediach cyfrowych oraz za pośrednictwem dedykowanej platformy edukacyjnej. Problem, który zaczyna się daleko od morza Choć skutki eutrofizacji obserwujemy nad Bałtykiem, jej źródła najczęściej znajdują się w głębi kraju. Eutrofizacja to proces nadmiernego użyźniania wód związkami azotu i fosforu. Trafiają one do rzek m.in. ze ścieków komunalnych, nieszczelnych szamb, przydomowych oczyszczalni ścieków czy niewłaściwie stosowanych i magazynowanych nawozów. Następnie wraz z wodą spływają do morza. W efekcie dochodzi do gwałtownego rozwoju glonów i sinic. Zakwity ograniczają dostęp światła do podwodnych ekosystemów, a ich rozkład prowadzi do zużywania tlenu w wodzie. W rezultacie powstają tzw. martwe strefy – obszary, w których życie morskie nie jest w stanie funkcjonować. Bałtyk to jedno z najbardziej eutroficznych mórz na świecie. Według danych wykorzystywanych przez Race for the Baltic niemal cały akwen zmaga się z tym problemem – aż 94 proc. powierzchni Morza Bałtyckiego jest dotknięte eutrofizacją, a obszary pozbawione tlenu zajmują powierzchnię odpowiadającą dwukrotności Danii. Wyjątkowo wrażliwe morze Bałtyk jest jednym z najbardziej charakterystycznych mórz na świecie. Do jego zlewni należy obszar zamieszkiwany przez niemal 90 milionów ludzi. Zasilany jest przez około 250 rzek, w tym tak duże jak Wisła, Odra czy Newa. Jednocześnie jest morzem półzamkniętym, bardzo płytkim, bowiem jego średnia głębokość wynosi około 52 m., a pełna wymiana wód z Morzem Północnym trwa nawet około 30 lat. To sprawia, że każde zanieczyszczenie pozostaje w nim przez długi czas, a zdolność ekosystemu do samoczyszczenia jest ograniczona. Dlatego też działania podejmowane nawet setki kilometrów od wybrzeża mogą mieć realny wpływ na stan morza. „Widzisz sinice?” – kampania, która łączy przyczynę ze skutkiem Centralnym elementem kampanii jest pytanie „Widzisz sinice?”. To prosty komunikat, który zachęca do spojrzenia na problem szerzej i zrozumienia jego przyczyn. W ramach kampanii mieszkańcy największych polskich miast oraz miejscowości nadmorskich zobaczą kreacje pokazujące związki między codziennymi działaniami człowieka a kondycją Bałtyku. Kampanii towarzyszyć będzie również serwis edukacyjny wyjaśniający mechanizmy eutrofizacji, jej skutki oraz sposoby ograniczania zanieczyszczeń trafiających do morza. - Kiedy słyszymy o sinicach, myślimy zwykle o zamkniętych kąpieliskach i nieudanych wakacjach. Tymczasem sinice są jedynie najbardziej widocznym objawem dużo poważniejszego problemu. Chcemy pokazać, że stan Bałtyku zależy od decyzji podejmowanych każdego dnia daleko od wybrzeża – od tego, jak gospodarujemy ściekami, jak prowadzimy działalność rolniczą czy jak dbamy o lokalne zasoby wodne. Jeśli chcemy chronić Bałtyk, musimy najpierw zrozumieć, skąd bierze się problem, bo to pozwoli nam skutecznie chronić morze dla przyszłych pokoleń – mówi Marcin Kotlarek, CEO Fundacji Race for the Baltic. Ścieki – niewidoczne źródło problemu Jednym z głównych źródeł eutrofizacji Morza Bałtyckiego są ścieki. Choć problem najczęściej pozostaje niewidoczny dla mieszkańców, to właśnie wraz z nimi do rzek i wód gruntowych trafiają związki fosforu i azotu, które następnie zasilają zakwity glonów i sinic. Skalę wyzwania pokazuje najnowszy raport „Ścieki a Bałtyk i wody w Polsce”, przygotowany przez Fundację Race for the Baltic we współpracy z Agencją Wspierania Ochrony Środowiska. Według jego autorów około 10 milionów Polaków nie jest podłączonych do sieci kanalizacyjnej, a znaczna część ścieków z systemów indywidualnych trafia do środowiska bez odpowiedniej kontroli. Ścieki odpowiadają za około 35 proc. ładunku fosforu trafiającego do Morza Bałtyckiego z Polski, co czyni je – obok rolnictwa – jednym z najważniejszych źródeł eutrofizacji. Projekt „Bałtyk zaczyna się na lądzie” zwraca uwagę nie tylko na skutki widoczne nad morzem, ale również na działania podejmowane daleko od wybrzeża. Ograniczenie dopływu biogenów ze ścieków i rolnictwa może przynieść korzyści nie tylko dla Bałtyku, lecz także dla jakości rzek, jezior, wód gruntowych i bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców. Bałtyk można jeszcze uratować Eksperci podkreślają, że mimo skali problemu sytuacja nie jest beznadziejna. W ciągu ostatnich dekad państwom regionu udało się znacząco ograniczyć dopływ fosforu do Morza Bałtyckiego. Aby ekosystem mógł rozpocząć proces samodzielnej regeneracji, konieczne jest jednak dalsze ograniczanie zanieczyszczeń pochodzących przede wszystkim z rolnictwa i gospodarki ściekowej. - Bałtyk jest częścią naszej tożsamości. To miejsce wakacji milionów Polaków, ale także wyjątkowy ekosystem, który znalazł się dziś w krytycznym momencie. Dobra wiadomość jest taka, że znamy źródła problemu i wiemy, jak go rozwiązać. Potrzebujemy jednak większej świadomości społecznej i przekonania, że każdy z nas ma wpływ na stan morza – niezależnie od tego, czy mieszka nad samym Bałtykiem, czy kilkaset kilometrów od jego brzegu. Kampania „Widzisz sinice” ma pomóc ten związek zrozumieć – dodaje Marcin Kotlarek, CEO Fundacji Race for the Baltic. Kampania „Bałtyk zaczyna się na lądzie” ma pomóc w budowaniu świadomości społecznej i pokazaniu, że przyszłość morza zależy nie tylko od działań podejmowanych nad samym wybrzeżem, lecz również od decyzji podejmowanych każdego dnia w całej Polsce.
Koszmar turystów nad Bałtykiem. Zamknięto popularne kąpieliska
Sezon letni nad Bałtykiem co roku przyciąga tłumy spragnionych relaksu. Jednak obecne warunki wymuszają zachowanie szczególnej ostrożności. Turyści powinni sprawdzać aktualną interaktywną mapę kąpielisk Głównego Inspektoratu Sanitarnego, by uniknąć rozczarowania i potencjalnie niebezpiecznych sytuacji.
Spis treści: Czerwone flagi na polskich kąpieliskach Skąd się biorą sinice? Choć trwają wakacje, a nadbałtyckie kurorty ponownie pękają w szwach, to nie wszyscy urlopowicze mogą w pełni cieszyć się morskim wypoczynkiem, gdyż na części plaż wprowadzono zakaz kąpieli. Jak wynika z danych Głównego Inspektoratu Sanitarnego, zostało zamkniętych aż 7 kąpielisk z powodu zakwitu sinic. Dodatkowo silny wiatr i wysokie fale sprawiły, że na kolejnych plażach wywieszono czerwone flagi, skutecznie uniemożliwiając wejście do wody. Czerwone flagi na polskich kąpieliskach Powszechnie wiadomo, że czerwona flaga oznacza całkowity zakaz kąpieli. Główny Inspektorat Sanitarny wyjaśnia, że może ona zostać wywieszona zarówno z powodu długotrwałej bezdeszczowej pogody, podwyższonej temperatury wody i jej stagnacji, czyli warunków sprzyjających zakwitowi sinic, jak i z powodu niebezpiecznych warunków na morzu. W pierwszym przypadku na powierzchni wody pojawiają się charakterystyczne zielonkawe skupiska stanowiące poważne zagrożenie dla zdrowia, w drugim silny wiatr powoduje powstawanie prądów wstecznych i wysokich fal, które uniemożliwiają bezpieczne pływanie. Obecnie, według danych GIS, z powodu sinic zamknięto aż 7 kąpielisk: Kąpielisko nr 3 „Mała Plaża”, Hel (pow. pucki) Kąpielisko nr 2 „Na Cyplu”, Hel (pow. pucki) Jastarnia Leśna (pow. pucki) Jastarnia Zdrojowa (pow. pucki) Jastarnia Nadmorska‑Plażowa (pow. pucki) Chałupy – wejście na plażę nr 21 (pow. pucki) Ostrowo Kolonia – wejście na plażę nr 32 (pow. pucki) Sinice powracają niemal co roku, psując plany tysięcy turystów. „Kontakt z wodą, w której występuje zakwit sinic, może wywołać reakcje alergiczne skóry, podrażnienia spojówek, nudności, a nawet objawy ze strony układu pokarmowego” – ostrzega GIS. Z tego powodu sanepid regularnie monitoruje sytuację i zamyka zagrożone kąpieliska. Jednocześnie czerwone flagi z powodu złych warunków pogodowych pojawiły się w ostatnich dniach także w Krynicy Morskiej, Sztutowie, Stegnie, Gdańsku, Sopocie, Międzyzdrojach czy na kolejnych odcinkach Półwyspu Helskiego. Skąd się biorą sinice? Sinice, czyli cyjanobakterie, to jedne z najstarszych form życia na Ziemi. Występują niemal wszędzie – w glebie, na skałach, lodowcach, w gorących źródłach, a także w wodach słodkich i słonych. Ich masowy rozwój, zwany zakwitem, jest zjawiskiem naturalnym, które pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy woda osiąga temperaturę powyżej 16–20 °C, a brak opadów i słaby ruch powietrza sprzyjają stagnacji. Dodatkowo obecność fosforanów i innych związków odżywczych stwarza idealne warunki do ich namnażania. Podczas zakwitu woda może przybierać zielonkawy kolor, na jej powierzchni widoczne są płaty przypominające rozlaną farbę lub galaretowate skupiska, a na brzegach gromadzi się charakterystyczna piana. Niektóre gatunki sinic wydzielają też nieprzyjemny zapach przypominający stęchliznę lub ziemię. Choć w morzu można spotkać także makroglony, to – w przeciwieństwie do sinic – nie stanowią one zagrożenia dla zdrowia. Specjaliści podkreślają, że sytuacja nad Bałtykiem jest dynamiczna, dlatego przed wyjazdem warto śledzić serwis kąpieliskowy GIS. To jedyne źródło aktualnych informacji o jakości wody i ewentualnych zakazach kąpieli, które pozwala uniknąć ryzyka kontaktu z sinicami. – Wystarczy silniejszy wiatr, opady deszczu i związane z tym falowanie wody. Powodują one, że sinice tak szybko jak się pojawiają, równie szybko znikają – dodał Zbigniew Zawadzki, rzecznik Wojewódzkiej Stacji Sanitarno‑Epidemiologicznej w Gdańsku. Źródła: GIS, biznesinfo.pl, zawszepomorze.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Sinice w Bałtyku. Sanepid zamyka kolejne kąpieliska i ostrzega plażowiczów
Główny Inspektorat Sanitarny poinformował o zamknięciu sześciu kąpielisk nad Bałtykiem. Powodem takiej decyzji jest zakwit toksycznych sinic, które mogą być groźne dla zdrowia człowieka.
W tym artykule: Które kąpieliska są zamknięte z powodu sinic? Czym grozi kąpiel z sinicami? Jakie objawy po sinicach? Jak rozpoznać sinice w morzu? Jak co roku w sezonie wakacyjnym służby sanitarno-epidemiologiczne ostrzegają przed kąpielą w wodzie, w której stwierdzono obecność sinic. W tym okresie plażowicze powinni zachować szczególną ostrożność i zwracać większą uwagę na nietypowe zmiany skórne i inne objawy, występujące po kąpieli w morzu. W ostatnich dniach duży zakwit sinic został zaobserwowany w kilku kąpieliskach nad Bałtykiem, o czym poinformował Główny Inspektorat Sanitarny. Które kąpieliska są zamknięte z powodu sinic? Choć sinice (cyjanobakterie) są mikroskopijnymi organizmami, to latem ich obecność w Morzu Bałtyckim można łatwo zaobserwować w postaci dużych skupisk lub kożuchów unoszących się na powierzchni wody. Skalę zjawiska, które określamy jako zakwity sinic, można ocenić na podstawie zdjęć satelitarnych. W niektórych latach zielone smugi utworzone przez sinice pokrywają znaczną część powierzchni Bałtyku. Ze względu na spore niebezpieczeństwo i w obawie o zdrowie wypoczywających nad wodą wczasowiczów, Główny Inspektorat Sanitarny postanowił zamknąć sześć popularnych pomorskich kąpielisk. Wyłączone z użytku zostały trzy gdyńskie plaże: Babie Doły, Śródmieście, Redłowo; oraz w trzy powiecie nowodworskim: Jantar, Stegna II, Kąty Rybackie. Aktualny wykaz zamkniętych kąpielisk znajdziecie na prowadzonym przez GIS „Serwisie Kąpieliskowym”, przedstawiającym aktualny stan jakości wody w poszczególnych miejscach w Polsce. Na tej plaży nie zjesz nawet lodów. Za złamanie zakazu grozi wysoka grzywna Popularne kurorty co rusz decydują się na wprowadzenie nowych ograniczeń, by w ten sposób uniknąć nieprzyjemnych sytuacji. W jednym z nich zakazano właśnie spożywania jakiegokolwiek jedzenia. Czym grozi kąpiel z sinicami? Zakwity toksycznych sinic mogą być poważnym zagrożeniem dla człowieka. Jak pokazuje raport przygotowany przez Światową Organizację Zdrowia sprzed kilku lat, poważnym źródłem zagrożenia sinicami dla ludzi może być rekreacyjne korzystanie z wód objętych zakwitem. Do przyjęcia dużych dawek toksyn dochodzi często w trakcie uprawiania sportów wodnych takich jak pływanie, żeglarstwo, surfing czy narty wodne. Wówczas może nastąpić przypadkowe połknięcie wody zawierającej sinice, dochodzi także do wdychania aerozoli, w których również mogą znajdować się komórki sinic lub ich toksyny. Wśród grup o podwyższonym ryzyku są dzieci, które więcej czasu spędzają na zabawie w wodzie. Najmłodszych nie zniechęca mało estetyczny wygląd i zapach wody, a formujące się przy brzegu gęste kożuchy sinicowe są często dodatkową atrakcją. Jest to najbardziej prawdopodobne w przypadku zakwitu toksyn N. spumigena. Przełknięcie kilku mililitrów „zupy sinicowej” wiąże się z realnym zagrożeniem, zwłaszcza gdy dochodzi do tego systematycznie podczas codziennych wakacyjnych kąpieli w morzu. Jakie objawy po sinicach? Wysypka na skórze, Swędzenie i łzawienie oczu, Wymioty, Biegunka, Gorączka, Bóle mięśni i stawów. Jak rozpoznać sinice w morzu? Przeciętny użytkownik kąpieliska może sam ocenić stopień zagrożenia. Sanepid oraz eksperci zalecają, powstrzymanie się od kąpieli w sytuacjach, kiedy po wejściu do morza czy jeziora po kolana, w wyniku zmętnienia spowodowanego obecnością sinic, trudno o zobaczenie własnych stóp. W takich sytuacjach lepiej nie ryzykować i zrezygnować z kąpieli. Źródła: Główny Inspektorat Sanitarny, archiwum National-Geographic.pl Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Naukowcy zasilali prosty komputer fotosyntetyzującymi sinicami. Działał przez pół roku!
Ponad sześć miesięcy pracował mikroprocesor, któremu energii dostarczały najprostsze jednokomórkowe organizmy, jakie żyją na Ziemi. Zdaniem naukowców, baterie z sinicami mogą być przyszłością internetu rzeczy.
W tym artykule: Czym zastąpić baterie? Ile energii wytwarzały sinice? Jak długo działał mikroprocesor na fotosyntezę? Stwierdzenie, że komputery są wszędzie, stało się truizmem. Już nie tylko w laptopach i telefonach, ale również lodówkach, pralkach, samochodach, czujnikach biometrycznych, zegarkach, implantach czy zabawkach znajdują się mikrokontrolery. Są to bardzo proste mikrokomputery, składające się z pojedynczego układu scalonego. Sterują różnego typu urządzeniami elektronicznymi, często należącymi do tzw. internetu rzeczy (IoT). Lodówka wyświetlająca nam przepisy czy opaska fitnessowa to modne gadżety ułatwiające życie. Jednak rzadko zdajemy sobie sprawę z ekologicznych konsekwencji ich rosnącej popularności. Żywe baterie? Mogą powstać z roślin Bateria, którą możesz wyhodować w donicznce, komputer z żywymi elementami. Brzmi zaskakująco? A jednak w przyszłości to może być możliwe. Już w tej chwili internet rzeczy tworzą miliardy urządzeń. W 2035 r. ma być ich na całej planecie ponad biliard. By działały, muszą zostać wyposażone w baterie litowo-jonowe, które będą zapewniać im zasilanie. Ich produkcja jest jednak bardzo kosztowna ekologicznie. Czym zastąpić baterie? Naukowcy od dekad poszukują nowych, czystych ekologicznie źródeł zasilania. Wielkie nadzieje wiąże się z pozyskiwaniem energii słonecznej. Jednak dla małych urządzeń, które pracują w odległych i trudno dostępnych miejscach, nawet ona może nie być dobrym rozwiązaniem. Ogniwo fotowoltaiczne zapewni urządzeniu energię w dzień, jednak nie w nocy. Jeśli ma działać przez cały czas, musi zostać dodatkowo wyposażone w baterię, która będzie przechowywała wytworzony za dnia prąd. To zwiększa ciężar i koszt urządzenia. Baterie sodowe – czy są tańsze od litowych i bezpieczniejsze dla świata? Baterie sodowe znacznie szybciej się ładują i nie szkodzi im rozładowanie do zera. Czy zrewolucjonizują sposób, w jaki magazynujemy energię? Inżynierowie z Uniwersytetu Cambridge testują więc inne rozwiązanie. W najnowszym numerze czasopisma naukowego „Energy&Environmental Science” opublikowali pracę, w której opisują, jak zasilili prosty mikroprocesor baterią z sinicami. Co istotne, ich komputer wykonywał proste operacje przez ponad pół roku. I nie potrzebował do tego żadnego innego źródła zasilania. Ile energii wytwarzały sinice? Badacze zaprzęgli do pracy sinice z rodzaju Synechocystis. To proste, jednokomórkowe organizmy, które należą do prokariotów. Prokarioty istnieją na Ziemi od 2,6 mld lat. Nie mają jądra komórkowego ani organelli, takich jak mitochondria czy aparat Golgiego. Jednak niektóre z nich wykazują zdolność fotosyntezy. Wykorzystują światło słoneczne i dwutlenek węgla, by produkować energię i tlen. Nowe panele fotowoltaiczne produkują także wodę. „Wysysają” ją z powietrza, nawet na pustyni Czy można za jednym zamachem produkować elektryczność i czystą wodę? To właśnie robi nowy wynalazek saudyjskich uczonych. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nowe-panele-fotowoltaiczne-produkuja-takze-wode-wysysaja-ja-z-powietrza-nawet-na-pustyni-fot-renyuan-li-cc-by-sa-a4267d3.jpeg" width="938" height="528" alt="Nowe panele fotowoltaiczne produkują także wodę. „Wysysają” ją z powietrza, nawet na pustyni (fot. Renyuan Li, CC-BY-SA)" title="Nowe panele fotowoltaiczne produkują także wodę. „Wysysają” ją z powietrza, nawet na pustyni (fot. Renyuan Li, CC-BY-SA)" /> Naukowcy zbudowali bioogniwo, które zawierało anodę z aluminium i kolonię sinic. Miało wielkość baterii AA i było testowane w zwykłym świetle w laboratorium. W takich warunkach sinice produkowały cztery mikrowaty prądu na centymetr kwadratowy. To niewiele. Jednak biogenerator działał również w nocy, gdy światło było wyłączane. Sinice produkowały wówczas energię, korzystając ze zgromadzonych wcześniej w komórkach zapasów. Jak długo działał mikroprocesor na fotosyntezę? Cztery mikrowaty wystarczyły, by biobateria zasilała mikroprocesor. Był to Arm Cortex M0+, często stosowany w mikrokontrolerach. Naukowcy zaprogramowali go tak, by wykonywał proste dodawania. Działał przez 45 minut, potem na kwadrans się wyłączał. Następnie cykl rozpoczynał się od początku. – Myśleliśmy, że ten mikrokomputer będzie działał najwyżej kilka tygodni – mówi biochemik Paolo Bombelli, jeden z autorów pracy. – Jednak on chodził i chodził – dodaje. Jak się okazało, zasilanie z alg umożliwiło pracę prostego komputera przez ponad sześć miesięcy. To był kluczowy moment w historii świata, ale kiedy do niego doszło? Pojawienie się na Ziemi pierwszych form życia zdolnych do fotosyntezy doprowadziło do wzrostu tlenu w powietrzu. Naukowcy szacują, że dopiero po 400 milionach lat życie na naszej planecie mog... Naukowcy podkreślają, że biobaterie w rodzaju tej, jaką zbudowali, mogą być przyszłością internetu rzeczy. Tanie i trwałe, mogłyby działać stale, długo i nawet w miejskich oddalonych od sieci energetycznych. Nie wymagają też stosowania drogich i trudnych do utylizacji metali. Źródło: Energy&Environmental Science.
To był kluczowy moment w historii świata, ale kiedy do niego doszło?
Pojawienie się na Ziemi pierwszych form życia zdolnych do fotosyntezy doprowadziło do wzrostu tlenu w powietrzu. Naukowcy szacują, że dopiero po 400 milionach lat życie na naszej planecie mogło w pełni rozkwitnąć.
W tym artykule: Życie na Ziemi przed katastrofą tlenową Sinice kluczem do zrozumienia ewolucji Oddychanie to jedna z podstawowych czynności życiowych. Niedziwne więc, że nie wyobrażamy sobie życia bez tlenu. Co prawda przez pierwsze dwa miliardy lat istnienia Ziemi na naszej planecie brakowało tego pierwiastka, ale to nie oznacza, że nie było na niej żadnych istot żywych. Funkcjonowały jednak inaczej niż obecnie. Kiedy i skąd na Ziemi wziął się tlen? Rosja inwestuje w Północną Drogę Morską Topniejące lody Arktyki otwierają nowe możliwości żeglugowe. Chce to wykorzystać Rosja tworząc swój odpowiednik Kanału Sueskiego. Życie na Ziemi przed katastrofą tlenową Pojawienie się na Ziemi pierwszych form życia zdolnych do fotosyntezy doprowadziło do wzrostu tlenu w powietrzu. Naukowcy szacują, że dopiero po 400 milionach lat życie na naszej planecie mogło w pełni rozkwitnąć. Zmiany w środowisku zakończyły się katastrofą tlenową około 2,4 – 2 miliardy lat temu. To jeden z najważniejszych momentów w historii ewolucji Ziemi. Jego bliższa data nadal nie jest pewna, ale najnowsze badania naukowców zostawiają coraz mniej miejsca dla wątpliwości. Geolodzy i biolodzy badają dwie tezy tłumaczące fotosyntezę wśród pierwotnych bakterii. Według pierwszej z nich proces przekształcania światła słonecznego w energię pojawił się bardzo wcześnie, jednak postępował powoli. Drugi scenariusz zakłada z kolei, że fotosynteza wyewoluowała później, ale szybko odegrała ogromną rolę w ewolucji Ziemi. Niezgodności wynikają z różnic w interpretacji zapisu kopalnego. Na skutek pożarów australijskiego buszu sprzed kilku lat doszło do niezwykłego rozkwitu alg Dym z pożarów dotarł nad ocean i dostarczył algom żelaza, co spowodowało ich masowy rozkwit. Sinice kluczem do zrozumienia ewolucji Naukowcy pod kierownictwem geobiologa Grega Fourniera z Massachusetts Institute of Technology ustalili, że w niektórych przypadkach bakterie dziedziczą geny nie od swoich rodziców, a od innych, daleko spokrewnionych gatunków. Aby ustalić historię zmian genetycznych najprostszych form życia na Ziemi, przeanalizowali genomy tysięcy bakterii, w tym również sinic. Odkrycie badaczy rzuca nowe światło na datowanie katastrofy tlenowej. Okazało się bowiem, że wszystkie obecnie żyjące gatunki sinic mają wspólnego przodka, który żył około 2,9 miliardów lat temu. Przodkowie tych przodków oddzielili się genetycznie od bakterii zdolnych do fotosyntezy około 3,4 miliarda lat temu. Proces przekształcania światła słonecznego w energię wyewoluował najpewniej między tymi dwoma wydarzeniami. Sinice najprawdopodobniej przeprowadzały fotosyntezę co najmniej 360 milionów lat przed katastrofą tlenową. To potwierdza tezę mówiącą o tym, że natlenienie Ziemi było procesem długim i powolnym, a nie dynamicznym. – Wyniki badań dają bazę do zrozumienia wzorców natlenienia oceanów i późniejszych zmian w atmosferze – komentuje biogeochemik Timothy Lyons z University of California w Riverside. Fournier i jego współpracownicy mają nadzieję, że w przyszłości podobne techniki analizy genów pomogą im zbadać ewolucję innych prostych organizmów. Źródło: Proceedings of the Royal Society B
Ona ma oczy dookoła głowy! Dosłownie! Jak patrzą bakterie
Naukowcy od dawna zastanawiali się, w jaki sposób pozbawione oczu bakterie mogą przemieszczać się w kierunku światła. Te mikroskopijne organizmy reagują na światło, ponieważ cała komórka działa jak mikroskopijne oko – informuje pismo „eLife”.
Zespół z Queen Mary University of London obserwował reakcję na światło sinic z rodzaju Synechocystis. Sinice to stara i bardzo rozpowszechniona forma życia. W większości zdolne do fotosyntezy, zamieszkują np. zbiorniki wodne, w których mogą tworzyć śluzowate struktury. Prowadząc obserwacje na płaskiej powierzchni oświetlonej z boku, naukowcy zauważyli, że padające na kuliste komórki sinic (o średnicy 0,003 milimetra) światło załamuje się jak w soczewce i ogniskuje na błonie komórkowej po stronie przeciwnej do kierunku padania. W błonie komórkowej znajdują się struktury reagujące na światło. Podobne zjawisko, choć w większej skali zachodzi zarówno w naszym oku, jak i kamerach czy aparatach fotograficznych. Aż dziwne, że odkrycia dokonano dopiero teraz, 300 lat od wynalezienia mikroskopu optycznego. Wspólnie z kolegami z Niemiec i Portugalii, Brytyjczycy przeprowadzili dalsze badania nad sinicami z użyciem różnego rodzaju mikroskopów. Poddawali je także działaniu lasera, oświetlając tylko jedną część komórki. Wyniki sugerują, że sinice „widzą” w promieniu 360 stopni, choć jest to obraz bardzo niewyraźny. Ludzkie oko potrafi rozróżniać obiekty oddalone o kąt 0,02 stopnia, natomiast według naukowców w przypadku sinic ten kąt może mieć nawet 21 stopni. W przypadku dwóch oddzielnych źródeł światła bakterie poruszały się w kierunku będącym wypadkową ich położenia. Prawdopodobnie podobne zjawiska zachodzą w przypadku wielu gatunków małych bakterii, natomiast nie badano na razie organizmów o komórkach mających kształt inny od okrągłego – np. wydłużonych sinic. Niektóre większe organizmy jednokomórkowe (jak znana uczniom euglena zielona) mają specjalne struktury zwane „plamkami ocznymi” pozwalające określić kierunek padania światła. Jako że sinice żyją na Ziemi od około 2,7 miliarda lat, ich sposób widzenia jest znacznie starszy niż w przypadku oczu zwierząt. Źródło: PAP