National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-17T08:02:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Czy impulsy elektryczne mogą uspokoić twój układ nerwowy? Oto, co mówią lekarze
items: Przez wieki ludzie spali w taki sposób. Dziś budzi to niepokój
items: Jak wreszcie się wyspać? Naukowcy opracowali 3 najważniejsze zasady, dzięki którym w końcu Ci się uda
items: Sen pod lupą naukowców. Jelita mają w tej historii zaskakującą rolę
items: Czy zmiana czasu naprawdę nam szkodzi? Pojawiło się nowe badanie
items: Ten lek może wywołać hibernację u ludzi. Naukowcy są coraz bliżej sukcesu
items: Nieprzespana noc? Nie kawa, a warzywa pomogą Ci przetrwać dzień
items: Co naprawdę mówią twoje sny? Wyjaśnia antropolożka
items: Jak szybko zasnąć w samolocie? Ta wojskowa metoda stała się hitem
items: To nie lenistwo! Naukowcy odkrywają, dlaczego w upały chce się spać
items: Te wieczorne przekąski mogą przyciągać koszmary. Lepiej je zamienić
items: Zdrzemnij się zanim podejmiesz decyzję. Badania potwierdzają przypuszczenia
items: Sen człowieka zależy od pory roku. Naukowcy przeanalizowali 73 miliony nocy
items: Nie uwierzysz, dlaczego niektórzy lepiej śpią na boku. Ta pozycja może zdziałać cuda
items: Psy, tak jak ludzie, źle śpią, kiedy się stresują. Wiadomo, jak pomóc pupilom
items: Niespodzianka. Łowcy-zbieracze spali krócej niż my. Ale odnosili inną korzyść
items: Kiedy śpimy, nasz mózg pracuje jak zmywarka. Leki nasenne mogą mu zaszkodzić
items: Dodatkowe 46 minut snu dziennie zaskakująco wpływa na zdrowie i nastrój
items: Koniec z jet lagiem? Linie lotnicze chcą oszukać nasz rytm dobowy w sprytny sposób
items: Jak wydłużyć sen o 30 minut? Naukowcy odkryli bardzo prosty sposób
items: Niektóre rejony mózgu mogą zasypiać na ułamki sekund, podczas gdy inne pozostają aktywne. Jak to możliwe?
items: Chcesz lepiej spać? Nie zapomnij o tych oczywistych produktach w codziennej diecie
items: Jak śpi pies i co można z tego odczytać? Zwróć uwagę na pozycję jego ciała w czasie snu
items: Podczas snu mózg intensywnie pracuje. Usuwa toksyny odpowiedzialne za choroby
items: Jak często prać ręczniki i pościel? Naukowcy tłumaczą, dlaczego to tak ważne dla naszego zdrowia

Czy impulsy elektryczne mogą uspokoić twój układ nerwowy? Oto, co mówią lekarze
type: item
date: 2025-11-17T08:01:13.000Z
creator: Katie Wright
subject: Nauka
subject: neurologia
subject: relaks
subject: sen
subject: stres
description: Stymulacja nerwu błędnego przyciąga uwagę jako sposób na relaks i odzyskanie balansu. Czy krótkie impulsy elektryczne rzeczywiście mogą wyciszyć układ nerwowy?
encoded: Spis treści: Czy pomysł jest naukowo uzasadniony? Jak rozwijała się technologia VNS? Co mówią badania? Na co warto uważać? Stymulacja nerwu błędnego stała się hitem mediów społecznościowych. Ma w kilka chwil łagodzić stres. Taki jest przynajmniej przekaz twórców nowych gadżetów wellness, które obiecują „włączenie” wbudowanego w ciało obwodu odprężenia. Czy naprawdę można uspokoić układ nerwowy lekkim impulsem elektrycznym? Na tym polega idea nowej fali urządzeń, które stymulują nerw błędny. To docierający do wielu narządów wewnętrznych nerw czaszkowy, który pomaga organizmowi regulować stres, trawienie i nastrój. W mediach społecznościowych użytkownicy piszą, że stymulacja tego nerwu „zmieniła ich życie”, że dzięki codziennemu jej stosowaniu „śpią całą noc” i „wychodzą z ataku paniki w 20 sekund”. Czy pomysł jest naukowo uzasadniony? Koncepcja brzmi futurystycznie, ale ma solidne podstawy w neurobiologii. Wczesne wersje stymulatorów nerwu błędnego były stosowane w szpitalach w leczeniu padaczki i depresji. Dziś mniejsze, konsumenckie wersje obiecują podobne efekty – bez wizyty u lekarza i bez nadzoru amerykańskiej Agencji Żywności i Leków (FDA). Naukowcy badają, jak te narzędzia wpływają na szlaki stresu w organizmie i czy rzeczywiście są w stanie dostarczyć spokoju, który obiecują. Nerw błędny zaczyna się w rdzeniu przedłużonym – najniższej części pnia mózgu – i biegnie dwoma pasmami w dół, po obu stronach ciała. – To autostrada, którą mózg przekazuje informacje praktycznie do każdego naszego narządu – mówi Navaz Habib, założyciel praktyki medycyny funkcjonalnej Health Upgraded i autor książki „Activate Your Vagus Nerve”. Nazwa wzięła się stąd, że nerw błędny „błądzi” po całym organizmie. Ten nerw znajduje się w centrum autonomicznego układu nerwowego, który odpowiada za automatyczne funkcje organizmu. Dwie jego gałęzie – współczulna i przywspółczulna – działają jak biologiczna huśtawka: jedna uruchamia reakcję walki lub ucieczki, druga przywraca spokój. – Nerw błę…

2025-11-14-124735-2025-11-14-124231-Dodaj-artykul--National-Geographic--WordPress-deea005.png
width: 1295
height: 1079

Przez wieki ludzie spali w taki sposób. Dziś budzi to niepokój
type: item
date: 2025-11-08T12:46:50.000Z
creator: Leah Worthington
subject: Nauka
subject: bezsenność
subject: człowiek
subject: sen
subject: Zdrowie
description: Sen dwufazowy przez wieki był naturalnym rytmem odpoczynku. Dziś budzenie się w nocy traktujemy jak zaburzenie – ale czy słusznie?
encoded: Spis treści: Jak wyglądał sen przed rewolucją przemysłową? Na czym polega sen polifazowy? Co na to współczesna nauka? Czy da się „zhakować” sen? Czy segmentowy sen to historia czy przyszłość? Historyczne źródła pokazują, że przed rewolucją przemysłową ludzie często spali, budzili się, a potem znowu zasypiali. Czy był to naprawdę zwyczaj powszechny? I czy ma jakieś korzyści? Choć we współczesnych społeczeństwach śpimy zwykle jednym, ciągłym blokiem w nocy, eksperci wciąż dyskutują, czy taki rytm jest dla człowieka naturalny. Gdybyś budził się dziś każdej nocy przez tydzień, mógłbyś usłyszeć diagnozę: bezsenność, a potem dostać receptę. Jeszcze kilka pokoleń temu nie byłoby to wielkim powodem do niepokoju, a tym bardziej do interwencji medycznej. Jak wyglądał sen przed rewolucją przemysłową? Budzenie się w środku nocy było powszechne w zachodnich kulturach przedindustrialnych. Wskazuje na to Roger Ekirch, historyk z Virginia Tech, którego badania nad „dwufazowym snem” stały się podstawą książki „At Day’s Close: Night in Times Past”. Gdy rozkład dnia wyznaczało słońce, a nie zegary i elektryczne światło, ludzie kładli się spać wcześniej. Zamiast szybkich, nieprzerwanych ośmiu godzin mieli dłuższy okres odpoczynku, złożony z dwóch krótszych faz snu rozdzielonych czuwaniem. Nie wszyscy się z tym zgadzają. Część badań pokazuje, że społeczności łowiecko-zbierackie mogły spać „za jednym zamachem”, podobnie jak my dziś. Dane te mogą też sugerować, że dwufazowy sen nigdy nie był normą globalnie — nawet przed rewolucją przemysłową. Dziś, gdy elektryczność wydłuża nam czas czuwania, a budziki skracają wypoczynek, większość ludzi próbuje spać jednym, ciągłym blokiem. Część ekspertów zastanawia się jednak, czy przerywany sen nie jest bardziej naturalny — i czy różne wzorce spania mogą przynosić korzyści we współczesnym życiu. Na czym polega sen polifazowy? Sen segmentowy składa się z dwóch (dwufazowy) lub więcej (polifazowy) okresów snu przedzielonych czuwaniem. Zarówno sen, jak …

GettyImages-1516708424-07857c4.jpg
width: 7008
height: 4672

Jak wreszcie się wyspać? Naukowcy opracowali 3 najważniejsze zasady, dzięki którym w końcu Ci się uda
type: item
date: 2025-10-06T05:49:28.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania
subject: bezsenność
subject: sen
subject: Zdrowie
description: Koce obciążeniowe, liczenie baranów, dźwięki o określonej liczbie herców czy specjalne opaski na oczy – w Iinternecie stale atakują nas nowe sposoby na dobry sen. Łatwo się w tym pogubić, ale nic dziwnego, że ich poszukujemy: we współczesnym pędzie trudno się wyspać. Naukowcy zajmujący się rytmem dobowym wskazują jednak 3 najważniejsze zasady, których naprawdę warto się trzymać.
encoded: Naukowcy ostrzegają, że ślepe podążanie za internetowymi trendami dotyczącymi snu może przynieść odwrotny skutek. Andrew McHill z Oregon Health & Science Unversity w Portland wskazuje, że niesprawdzone informacje mogą zniechęcić ludzi do szukania pomocy związanej ze zdrowym snem. Badacze przygotowali 3 najważniejsze wskazówki, które są podstawą dobrego wypoczynku. Nawet jeśli je znamy, to warto sobie regularnie przypominać i zrozumieć kryjącą się za nimi naukę. Jak się wyspać? 1. Postaw na kontrasty – w dzień bardzo jasno, w nocy bardzo ciemno Światło ma największą moc „sterowania snem”. Przyczyny są bardzo proste: ludzie ewoluowali na zewnątrz, pod gołym niebem Afryki. Słońce w zenicie produkuje bardzo dużo światła niebieskiego, które reguluje produkcję melatoniny: hormonu, który sygnalizuje organizmowi, że czas spać. Czasem niełatwo jest zrezygnować z niebieskiego światła ekranów LED przed pójściem do łóżka, ale warto je ograniczać: np. wprowadzić na ekran specjalne ograniczające je filtry. Oczywiście najlepiej byłoby całkowicie zrezygnować ze smartfona przed spaniem, a żarówki wymienić na te o słabej mocy i o bursztynowej barwie. Warto pamiętać, że nawet krótki „strzał” światła w środku nocy błyskawicznie zaburza naszą gospodarkę hormonalną. Remedium na bolączki współczesności jest… kontrast. Duża ilość przyswojonego niebieskiego światła w ciągu dnia nieco „amortyzuje” szkody światła wieczornego, wiąże się lepszym snem i dłuższym życiem. Warto codziennie wystawiać się na słońce – badania wykazują, że 20% osób najrzadziej eksponujących się na światło umiera nawet o 5 lat wcześniej! 2. Dostarczaj paliwa rano, oszczędzaj żołądek wieczorem Hormony głodu i enzymy trawienne również mają swój rytm dobowy. Jesteśmy przystosowani przez nasz organizm do tego, by najwięcej kalorii przyswajać późnym rankiem i wczesnym popołudniem. Najadanie się wieczorem sprawia, że niektóre etapy trawienia nie mogą być ukończone i zakłócają nasz sen, a przez to budzimy się niewyspani. Ostat…

GettyImages-2203405679-bd08e46.jpg
width: 5700
height: 3800

Sen pod lupą naukowców. Jelita mają w tej historii zaskakującą rolę
type: item
date: 2025-09-26T07:57:16.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: bakterie
subject: sen
description: Sen jest jednym z najbardziej zagadkowych procesów biologicznych ciała. Z najnowszych badań naukowców wynika, że za tę formę wypoczynku odpowiada nie tylko mózg, ale też mikroorganizmy rozmnażające się w naszych jelitach.
encoded: Zdrowy sen jest kluczową sprawą dla zachowania naszego zdrowia. Naukowcy zalecają 7–8 godzin nieprzerwanego snu. W dzisiejszych czasach dla wielu osób stało się to nieosiągalnym luksusem. Co powoduje, że śpimy? Otóż okazuje się, że odpowiedź może leżeć nie tylko w naszych mózgach, ale także w ich złożonej interakcji z mikroorganizmami pochodzącymi z naszych jelit. Usypiające jelita Badacze z Uniwersytetu Stanowego w Waszyngtonie (USA) skupili się na cząsteczkach zwanych peptydoglikanami (PG). Są to fragmenty ścian komórkowych bakterii, które dostają się do organizmu z jelit. Już w latach 80. odkryto, że te cząsteczki wpływają na chęć snu. Z najnowszych badań opublikowanych na łamach „Frontiers in Neuroscience” wynika, że poziomy „usypiających sygnałów” z PG w mózgu: Są zależne od pory dnia (wzrastają i opadają wraz z cyklem snu i czuwania). Różnią się w zależności od miejsca w mózgu. Gwałtownie zmieniają się w czasie snu. W dużym uproszczeniu oznacza to, że bakterie (mikrobiom) wysyłają wiadomości do mózgu, informując go, kiedy należy położyć się do łóżka. Co ciekawe, takie wnioski wyciągnięto na podstawie analiz próbek pobranych z mózgów… myszy. Mikrobom to kontroler organizmu Wnioski amerykańskich badaczy każą sądzić, że bakterie są aktywnymi współregulatorami jednej z najważniejszych funkcji życiowych, jaką z pewnością jest sen. – To dodało nowy wymiar do tego, co już wiemy – powiedziała Erika English, doktorantka na Uniwersytecie Stanowym w Waszyngtonie, która jest też współautorką artykułu. Taki wniosek poszerza naszą wiedzę na temat jelitowego mikrobiomu. Jest bowiem coraz więcej dowodów na to, że bakterie te odgrywają ważną rolę w procesach poznawczych, apetycie, popędzie seksualnym i innych aktywnościach. Ten pogląd wywraca do góry nogami tradycyjne modele poznawcze, w których mózg stał w centrum. Dwie teorie snu połączone w jedną Do tej pory wśród badaczy snu popularne są dwie koncepcje na jego temat. Jedna z nich zakłada, że ​​sen jest regulowany przez móz…

shutterstock2331353173-67d1ece.jpg
width: 6600
height: 4400

Czy zmiana czasu naprawdę nam szkodzi? Pojawiło się nowe badanie
type: item
date: 2025-09-17T10:39:09.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: czas
subject: lato
subject: sen
subject: Zdrowie
subject: zegar biologiczny
subject: zima
description: W mediach co i rusz pojawiają się dyskusje na temat sensowności stosowania zmiany czasu. Zastanawiamy się, czy nie powinniśmy wybrać jednego z nich – zimowego lub letniego – i trzymać się go cały rok. Zwolennicy tego rozwiązania jako jeden z argumentów przedstawiają fakt, jakoby zmiana czasu skutkowała problemami zdrowotnymi. Czy to prawda? Naukowcy mają inne zdanie, a potwierdzają to najnowsze badania.
encoded: Badacze z Duke Clinical Research Institute w Północnej Kalifornii sprawdzili, czy zmiana czasu z zimowego na letni – lub odwrotnie – zwiększa ryzyko występowania zawałów serca. Wzrost zachorowań to częsty argument osób negatywnie nastawionych do zmiany czasu. Kiedy jest zmiana czasu? Wszystkie kraje Unii Europejskiej stosują te same daty zmian czasu – mimo dyskusji na temat zniesienia tej praktyki. Przejście na czas zimowy następuje w ostatnią niedzielę października (wtedy przestawiamy zegarki z 3:00 na 2:00, a więc śpimy o godzinę dłużej), a na czas letni w ostatnią niedzielę marca (tu z kolei przestawiamy z 2:00 na 3:00, a więc śpimy o godzinę krócej). Zmiana czasu i jej wpływ na zdrowie Wcześniejsze analizy i spekulacje badaczy, szczególnie te przeprowadzone w Szwecji, sugerowały wzrost występowania ostrego zawału mięśnia sercowego o 24% w poniedziałek po zmianie czasu na letni. Miało być to związane z koniecznością wstania do pracy wcześniej, niż był przyzwyczajony organizm. Byłoby to alarmujące, ale czy jest się czego bać? Sprawa wymagała bardziej wnikliwej analizy. Naukowcy z Duke Clinical Research Institute opublikowali swoje badanie „Daylight Savings Time and Acute Myocardial Infraction” w czasopiśmie „JAMA Network Open”. Zmieniło ono dotychczasowe spojrzenie na wpływ zmiany czasu na zdrowie. Przeanalizowali oni dane 168 870 pacjentów z 1124 szpitali na przestrzeni niemal 10 lat. Mediana wieku osób badanych wynosiła 65 lat, a 33,8% z nich stanowiły kobiety. Informacje pochodziły od pacjentów, którzy trafili do szpitala tydzień przed, w trakcie lub tydzień po zmianie czasu na letni lub zimowy. Sprawdzano przede wszystkim ich śmiertelność, częstotliwość występowania udaru mózgu czy zawału serca i porównywano z innymi okresami. Czy przestawianie zegarków nam szkodzi? Według badaczy… nie. Nie wykazano istotnych różnic w występowaniu zawałów czy udarów w okresie przed i w trakcie zmiany czasu. Liczba zawałów w tygodniu zmiany czasu wyniosła 28 678, a w tygodniu j…

GettyImages-2152192174-06740f9.jpg
width: 6720
height: 4480

Ten lek może wywołać hibernację u ludzi. Naukowcy są coraz bliżej sukcesu
type: item
date: 2025-08-30T07:16:48.000Z
creator: Adam Piore
subject: Nauka
subject: hibernacja
subject: mars
subject: medycyna
subject: misja na marsa
subject: nasa
subject: sen
description: Hibernacja ludzi mogłaby zmienić wszystko – od leczenia udarów po podróże na Marsa. Brzmi jak science fiction? Naukowcy są coraz bliżej przekształcenia jej w rzeczywistość.
encoded: Spis treści: Hibernacja w kosmosie: plan NASA i ESA Fizjologiczne supermoce torporu Jak niedźwiedzie wyłączają cukrzycę Kiedy metabolizm przyspiesza z dnia na dzień Co się dzieje w mięśniach podczas snu zimowego Poszukiwanie leku wywołującego hibernację Czy przełącznik torporu istnieje w ludzkim mózgu? Co przed nami? Potencjał większy niż loty na Marsa? Etapy badań: od myszy do człowieka Sen o przyszłości, który może się spełnić Wprowadzenie ludzi w „tryb uśpienia” to pomysł rodem z science fiction. Jest jednak znacznie bliżej rzeczywistości, niż mogłoby się wydawać. Badany zapadł w to, co lekarz Clifton Callaway nazywa „półmrocznym snem”. Po 18 godzinach od podania leku, który tłumił naturalne dreszcze, jego temperatura wewnętrzna spadła z 37°C do 35°C. Zwolniło tętno i obniżyło się ciśnienie krwi. Metabolizm – a wraz z nim zapotrzebowanie na substancje odżywcze, tlen i usuwanie dwutlenku węgla – zmalał o 20 procent. Mężczyzna wciąż jednak potrafił wstać z łóżka, doczłapać do łazienki, by opróżnić pęcherz, a gdy był głodny, zadzwonić dzwonkiem po jedzenie lub napój. Ominęła go więc konieczność zakładania cewnika i wenflonu, a jednocześnie zachował zdolność reakcji. Był jednym z pięciu wyjątkowo sprawnych ochotników w wieku od 21 do 54 lat. Drzemali po cichu w półmroku – jakby byli astronautami na dziewięciomiesięcznej wyprawie na Marsa. NASA zleciła Callawayowi, specjaliście od opieki kardiologicznej i hipotermii indukowanej, opracowanie prostego sposobu wprowadzenia człowieka w stan naśladujący kluczowe cechy hibernacji, bez respiratora i bez unieruchamiających leków. Umiarkowane dawkowanie deksmedetomidyny okazało się strzałem w dziesiątkę. – Był oszołomiony, senny, ale w razie potrzeby mógł zadziałać w sytuacji awaryjnej. Jak niedźwiedź – mówi dziś Callaway. Hibernacja w kosmosie: plan NASA i ESA Hibernujący ludzie to klasyka filmów o podróżach kosmicznych. W „2001: Odysei kosmicznej” HAL 9000 odłącza część pasażerów od podtrzymywania życia, a w „Pasażerach” Chr…

2025-08-24-222704-Could-humans-hibernate-How-scientists-are-racing-to-unlock-a-sci-fi-superpower-0cb279a.png
width: 994
height: 629

Nieprzespana noc? Nie kawa, a warzywa pomogą Ci przetrwać dzień
type: item
date: 2025-08-29T08:47:02.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: bezsenność
subject: kawa
subject: owoce
subject: sen
subject: warzywa
subject: Zdrowie
description: Od dłuższego czasu wiemy, że na ogólne samopoczucie ogromny wpływ ma jakość i długość snu – nowe badania tylko to potwierdzają. Wiemy także, że na dobrostan psychiczny ma także wpływ aktywność fizyczna czy spożywanie warzyw i owoców: naukowcy nie spodziewali się jednak, jak istotny jest to wkład. Okazuje się, że zwiększenie udziału warzyw w diecie może pomóc złagodzić wpływ nieprzespanej nocy.
encoded: Odpowiednio długi sen, aktywność fizyczna i spożywanie warzyw i owoców wskazuje się jako główne przyczyny dobrego samopoczucia u ludzi. Do tej pory sądzono jednak, że czynniki te działają niezależnie od siebie. Okazuje się, że dużą ilością spożywanych warzyw można łagodzić skutki zarwanej nocy. Badanie nad samopoczuciem Dr Jack Cooper, wraz ze swoimi współpracownikami, wzięli sobie na cel analizę mechanizmów wpływających na dobre samopoczucie wśród ludzi. Swoje badanie opublikowali w czasopiśmie „PLOS One”. Stwierdzili oni, że dotychczasowe badania w tym zakresie skupiały się głównie na osobach borykających się z chorobami psychicznymi, a pomijały kwestię tego, jak codzienne wybory mogą krótkoterminowo wpływać na ogólny dobrostan. W tym celu poddali analizie trzy zachowania, których wpływ na samopoczucie został już udowodniony: aktywność fizyczną, dietę pełną warzyw i owoców oraz zdrowy sen. Ich celem było sprawdzenie, czy te działania mogą się wzajemnie wzmacniać, są od siebie zależne czy działają indywidualnie. Warzywa, sen czy bieganie? Naukowcy przeprowadzili trzy osobne badania. Ankietę, 13-dniowy eksperyment, podczas którego uczestnicy musieli prowadzić skrupulatny dziennik oraz analizę aktywności opaski sportowej noszonej przez nich przez 8 dni. Łącznie wzięło w nich udział 1032 młodych dorosłych z Nowej Zelandii, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych w wieku od 17 do 25 lat. Wszystkie trzy wskazały, że największy wpływ na samopoczucie następnego dnia miała jakość snu. Na drugim miejscu sensacyjnie uplasowało się spożycie warzyw i owoców, a dopiero później aktywność fizyczna. Święte trio dobrego samopoczucia Co ważne, wydawało się, że efekty snu, diety i ruchu były niezależne i sumowały się – im więcej zdrowych zachowań, tym lepszy efekt. Wyjątkiem okazało się… jedzenie większej ilości owoców i warzyw. Udowodniono, że ich duże spożycie mogło łagodzić negatywne skutki złego snu. Może więc warto zastąpić nimi kolejną kawę? Co więcej, długi i spokojny sen móg…

GettyImages-83001131-2a9b1fa.jpg
width: 5079
height: 3379

Co naprawdę mówią twoje sny? Wyjaśnia antropolożka
type: item
date: 2025-08-21T09:45:17.000Z
creator: Sarah Wells
subject: Nauka
subject: psychologia
subject: sen
description: Co twoje sny mówią o tobie? To zależy od kultury, w której żyjesz – od indywidualnej komunikacji ze światem duchowym w Azji po uniwersalne archetypy Junga. Sprawdź, jak interpretacje snów różnią się na świecie.
encoded: Spis treści: Sny jako kulturowa praktyka duchowa Przesłania bogów, dusz i przodków Freud, Jung i nowoczesna psychologia snów Wąż, smok, słońce: znaczenie symboli w snach Czy każdy sen coś znaczy? Od wyroczni z czasów starożytnego Rzymu po Zygmunta Freuda i Carla Junga – ludzie od dawna analizowali sny, aby rozszyfrować tajemnice umysłu. Twoja kraina snów to przestrzeń, w której wszystko jest możliwe. W jednej chwili spacerujesz po pięknej łące, a w następnej spadasz w przepaść i giniesz. Zęby mogą ci wypadać bez wyraźnego powodu – albo kątem oka możesz zobaczyć pełzającego węża. Przeciętny dorosły człowiek około jednej trzeciej życia spędza we śnie. Oznacza to, że istnieje wiele okazji, aby nasz umysł doświadczał tych spersonalizowanych sennych pejzaży. Ale czy sny naprawdę coś znaczą? – To zależy, kogo zapytasz. – Antropolodzy mówią, że jeśli zrozumiesz, w co dana grupa myśli na temat snów, zrozumiesz całą jej kulturę – mówi Robin Sheriff, profesor antropologii na Uniwersytecie New Hampshire. Zachodni psychologowie, tacy jak Zygmunt Freud i Carl Jung, spopularyzowali jedne z najbardziej znanych idei dotyczących interpretacji snów. – Ale niekoniecznie pokrywają się one z tym, jak sny rozumieją eksperci z dziedziny antropologii czy badacze folkloru. Sny jako kulturowa praktyka duchowa Interpretacja snów sięga czasów starożytnego Egiptu. – Jednak Sheriff twierdzi, że praktyka ta prawdopodobnie ma swoje korzenie w kulturach prehistorycznych, które nie pozostawiły po sobie zapisów. Zanim rozwinęła się nauka o snach, znana jako onejrologia, interpretacja snów była praktyką kulturową, która mogła łączyć ludzi z przodkami lub duchami. – Sny miały głębokie znaczenie w tradycyjnej kulturze chińskiej, zwłaszcza w nadprzyrodzonym światopoglądzie, według którego duchy i dusze przodków aktywnie uczestniczą w sprawach ludzi – powiedział Ze Hong, profesor biologii ewolucyjnej na Uniwersytecie Makau. Sny były często traktowane jako znaczące kanały komunikacji ze światem duchowym. –…

GettyImages-2174375876-213f7a7.jpg
width: 6409
height: 4273

Jak szybko zasnąć w samolocie? Ta wojskowa metoda stała się hitem
type: item
date: 2025-07-31T06:49:19.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Porady
subject: Traveler
subject: loty samolotem
subject: porady w podróży
subject: sen
subject: wojsko
description: Zapomnij o bezsennych lotach i przewracaniu się w fotelu. Technika stosowana od czasów II wojny światowej pomaga zasnąć w każdych warunkach – nawet w głośnej kabinie samolotu. Prosta do opanowania metoda zdobywa popularność wśród podróżnych na całym świecie.
encoded: Spis treści: Wojskowa technika szybkiego zasypiania Jak szybko zasnąć? Rady krok po kroku Co jeszcze może ułatwić sen w samolocie? Wiele osób, udając się w podróż samolotem, w powietrzu nie zajmuje się czytaniem książek czy oglądaniem filmów, lecz stawia na regenerację i sen. Niestety, zasypianie w tym środku transportu może być nie lada wyzwaniem. Niektórym w odpłynięciu w ramiona Morfeusza przeszkadza lęk, innym z kolei niewygodne środkowe siedzenie, turbulencje, irytujący pasażerowie czy głośne dźwięki. Istnieje jednak prosta technika, dzięki której można głęboko zasnąć w niecałe pięć minut. Wojskowa technika szybkiego zasypiania Metoda stosowana przez personel wojskowy pozwala szybko zasnąć nawet w niewygodnym i hałaśliwym otoczeniu. Po raz pierwszy została opracowana podczas II wojny światowej i uwzględniona w podręczniku armii USA. Miała pomóc pilotom myśliwców w szybkim zasypianiu, nawet w strefach działań wojennych i niewygodnych pozycjach. Po wprowadzeniu kilku drobnych zmian technika ta może się sprawdzić również podczas lotów długodystansowych. „Większość osób w samolotach pozostaje napięta, nie zdając sobie z tego sprawy – zgarbione ramiona, zaciśnięta szczęka, skrzyżowane nogi. Ta metoda koncentruje się na celowym rozluźnieniu tego napięcia. Gdy ciało się rozluźni, umysł podąży za nim” – opisywał specjalista cytowany przez „Daily Express”. Cały proces zajmuje około dwóch minut, a ostatnie 10 sekund to czas, w którym większość osób zasypia. Przy regularnych ćwiczeniach niektórym udaje się zasnąć w zaledwie 60 sekund. Jak szybko zasnąć? Rady krok po kroku Rozluźnij twarz, rozluźniając czoło, szczękę, policzki i język. Opuść ramiona i pozwól im opaść tak nisko, jak to możliwe. Powoli wydychaj powietrze i rozluźnij klatkę piersiową. Rozluźnij nogi, zaczynając od ud, a następnie przejdź do łydek i stóp. Oczyść umysł na 10 sekund. Jeśli najdą cię jakieś myśli, wyobraź sobie spokojne otoczenie. Powtarzaj sobie w myślach: „Nie myśl, nie myśl…” przez około 10 se…

sen-0536aad.jpg
width: 5120
height: 3407

To nie lenistwo! Naukowcy odkrywają, dlaczego w upały chce się spać
type: item
date: 2025-07-03T11:48:38.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: Porady
subject: Traveler
subject: badania
subject: Dom
subject: drzemka
subject: sen
subject: upał
subject: zegar biologiczny
description: Ciepło może dosłownie położyć nas spać – i nie jest to tylko nasze subiektywne wrażenie. Badania nad muszkami owocowymi wykazały, że upał aktywuje w ich mózgu biologiczny mechanizm odpowiedzialny za senność. Naukowcy podejrzewają, że podobny system może działać także u ludzi, niezależnie od kultury czy przyzwyczajeń.
encoded: Spis treści: Dlaczego upał nas usypia? Naukowcy znaleźli odpowiedź u muszek owocowych Muszka owocowa pod lupą naukowców – dlaczego idealnie nadaje się do badań nad snem Jak działa wewnętrzny termometr? Muszki owocowe zdradzają tajemnice snu Czym jest konektom i dlaczego naukowcy mapują mózg muszki owocowej? Upał potrafi skutecznie spowolnić naszą codzienną aktywność. Gdy temperatura rośnie, czujemy się zmęczeni, ospali i mamy trudność z koncentracją. Zjawisko to nie jest wyłącznie domeną ludzi – także inne organizmy reagują na wysoką temperaturę w podobny sposób. Najnowsze badania pokazują, że u muszek owocowych senność w czasie upałów nie jest kwestią przypadku, lecz efektem działania specjalnego mechanizmu w mózgu. Co więcej, odkrycie to może rzucić nowe światło na to, jak ludzki organizm reaguje na ciepło i dlaczego sjesta niekoniecznie jest tylko kulturowym zwyczajem. Dlaczego upał nas usypia? Naukowcy znaleźli odpowiedź u muszek owocowych Kiedy jest gorąco, zdarza się, że senność dopada nas w samym środku dnia. Mamy wówczas nieodpartą ochotę na drzemkę. W wielu krajach można ją odbyć w trakcie sjesty. To kilkugodzinna przerwa w czasie skwarnego popołudnia, kiedy zamykane są sklepy i restauracje, a życie dosłownie zamiera. Ciepło nas usypia. Co zaskakujące, wynalazek sjesty może nie mieć podłoża kulturowego, tylko biologiczne. Temperatura wpływa na wiele ludzkich aktywności – od jedzenia, przez aktywność fizyczną, po sen. Dotychczas jednak nie badano, w jaki sposób neurony czuciowe współpracują z tymi, które regulują cykl dobowy u żywych organizmów. Dlaczego tak bardzo chce nam się spać, gdy robi się za gorąco? I czy dotyczy to tylko ludzi? Problem zbadali naukowcy z Uniwersytetu Northwestern. W artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Current Biology” wykazali, że muszki owocowe wyposażone są w precyzyjny biologiczny mechanizm, który zachęca je do drzemki w czasie upałów. Muszka owocowa pod lupą naukowców – dlaczego idealnie nadaje się do badań nad snem –…

upal-sen-GettyImages-2014860178-bbafdd1.jpg
width: 1024
height: 681

Te wieczorne przekąski mogą przyciągać koszmary. Lepiej je zamienić
type: item
date: 2025-07-03T06:49:28.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Lifestyle
subject: Nauka
subject: diety
subject: sen
description: Nie tylko stres i ekran telefonu zaburzają sen. Nowe badanie ujawnia, że za nocne lęki często odpowiadają produkty, które zjadamy tuż przed snem. Niektóre mogą naprawdę zaskoczyć.
encoded: Spis treści: Dieta a jakość snu Słodka kolacja, gorzkie sny Zdrowy sen to podstawa. To, czy i jak wypoczywamy, wpływa nie tylko na nasze samopoczucie, ale też na odporność. Niedziwne więc, że naukowcy coraz częściej pochylają się nad zagadnieniami związanymi ze spaniem. Dzięki badaniom wiemy już na przykład, jak wydłużyć sen o 30 minut oraz dlaczego zmiana pozycji może pomóc przy chrapaniu, zgadze i bólu pleców. Dieta a jakość snu Sposób odżywiania, szczególnie kolacja, może determinować to, jak śpimy. Dietetycy są zgodni, że najlepiej zakończyć dzień lekkostrawnym posiłkiem. Więcej na ten temat zdradzają autorzy badania opublikowanego na łamach „Frontiers in Psychology”. Jak się okazuje, niektóre produkty mogą działać jak magnes na senne koszmary. W badaniu wzięło udział 1082 studentów z Uniwersytetu MacEwana w Kanadzie. Głównym celem było ustalenie, czy ich wybory żywieniowe wpływają na jakość snu. I rzeczywiście, osoby zmagające się z niestrawnościami po nabiale częściej miały złe sny. Dr Tore Nielsen z Uniwersytetu w Montrealu, współautor badania, zauważa, że koszmary są silnie powiązane z sygnałami płynącymi z ciała. – Wiedzieliśmy już wcześniej, że fizyczne doznania mogą przenikać do świata snów, ale teraz zaczynamy rozumieć, że jedzenie, szczególnie w przypadku nietolerancji, może mieć bezpośredni wpływ na ich treść i intensywność – tłumaczy Nielsen. Warto jednak podkreślić, że nie tylko nabiał sprzyja koszmarom. 31% badanych wskazało słodycze jako główne źródło dziwnych i niepokojących snów. W przypadku nabiału było to 22% osób. Mięso i ostre potrawy zostały wymienione odpowiednio przez 16 i 13% badanych. Słodka kolacja, gorzkie sny Cukry proste mogą podnosić poziom glukozy we krwi i wpływać na wydzielanie adrenaliny. To z kolei zaburza rytm snu. Dzieje się tak, ponieważ późniejszy spadek cukru w może wywoływać tzw. mikrowybudzenia. Te momenty sprzyjają zapamiętywaniu intensywnych snów. Co więcej, badania wskazują, że przerwy w diecie lub epizody objadania s…

Te-wieczorne-przekaski-moga-przyciagac-koszmary-61593c2.jpg
width: 6720
height: 4480

Zdrzemnij się zanim podejmiesz decyzję. Badania potwierdzają przypuszczenia
type: item
date: 2025-07-02T12:55:21.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Nauka
subject: sen
description: W świecie, gdzie każda minuta ma znaczenie, drzemka może brzmieć jak luksus. A jednak to właśnie ona może pomóc podjąć lepszą decyzję, znaleźć nowe rozwiązanie albo... wpaść na przełomowy pomysł.
encoded: Spis treści: Klucz do kreatywności Drzemka jako narzędzie poznawcze? Przed podjęciem ważnej decyzji warto się zastanowić – niekiedy nawet dwa razy. Jak jeszcze możemy sobie pomóc? Naukowcy coraz częściej wskazują, że przydatny w rozwiązywaniu problemów jest sen. W najnowszym badaniu opisanym na łamach na łamach „PLOS Biology” wzięło udział 90 osób. Uczestnicy mieli przeanalizować ruch migających kropek na ekranie komputera. W pewnym momencie (bez wiedzy badanych) naukowcy wprowadzili pewien trend. Kierunek poruszania się kropek zaczął się zmieniać i był powiązany z ich kolorem. Tylko 15 osób odkryło tę zależność. Ze swój spryt zostali wykluczeni z dalszej części eksperymentu. Pozostałym 75 uczestnikom zaproponowano 20-minutową drzemkę w zaciemnionym pomieszczeniu. Podczas odpoczynku naukowcy monitorowali aktywność ich mózgów za pomocą EEG. Po przebudzeniu ponownie podjęli się analizy ruchu kropek na ekranie. Tym razem większość osób szybko dostrzegła ukrytą zależność – szczególnie ci, którzy osiągnęli fazę N2 snu. Klucz do kreatywności Sen dzieli się na fazy REM (w niej śnimy) i NREM. Faza NREM składa się z trzech etapów: N1, N2 i N3 – od najpłytszego do najgłębszego. Badanie wykazało, że 85,7% uczestników, którzy osiągnęli fazę N2, wykryło zmieniający się wzorzec. Według naukowców drzemka może zwiększać „plastyczność mózgu”. To zdolność do tworzenia nowych powiązań i przełamywania utartych schematów myślowych. Autorzy badania zauważyli również związek między tzw. spektrogramem EEG – miarą głębokości snu – a nagłym momentem olśnienia. Już dawno temu wielcy artyści i wynalazcy intuicyjnie korzystali z mocy krótkiej drzemki. Thomas Edison trzymał w dłoniach metalowe kulki podczas drzemania. Gdy zapadał w głębszą fazę snu, kulki wypadały z rąk i go budziły. Salvador Dalí stosował podobną technikę z kluczem. To, co czyni opisywane badanie wyjątkowym, to podkreślenie roli fazy N2 – głębszej niż N1, ale nie tak głębokiej jak N3 czy REM. Może to sugerować, że różne fazy sn…

Drzemka-przed-podjeciem-decyzji-5efa138.jpg
width: 6720
height: 4480

Sen człowieka zależy od pory roku. Naukowcy przeanalizowali 73 miliony nocy
type: item
date: 2025-07-01T04:55:06.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: lato
subject: sen
subject: zima
description: W zimie ludzie śpią średnio 15-20 minut dłużej niż latem. Wpływ pory roku na sen jest silniejszy w przypadku osób mieszkających dalej od równika – wykazali australijscy naukowcy. W ich badaniach wzięło udział ponad 100 tys. osób.
encoded: Spis treści: Jak pory roku wpływają na długość i jakość snu? Dlaczego w weekendy śpimy dłużej i co to oznacza dla zdrowia? Jak pandemia wpłynęła na długość i rytm naszego snu? To były jedne z największych i najbardziej kompleksowych badań snu człowieka, jakie kiedykolwiek wykonano. W materacach 116 tys. dorosłych osób na całym świecie założono specjalne sensory, które badały długość snu i jego parametry. Uzyskane dane z imponującej liczby 73 mln nocy. Teraz naukowcy podzielili się swoimi wnioskami na łamach czasopisma „Sleep”. Jak pory roku wpływają na długość i jakość snu? Naukowcy przyjrzeli się temu, jak wygląda sen w zależności od pory roku. Okazało się, że zimą (na półkuli północnej) jest dłuższy, średnio o 15–20 minut, niż w inne pory roku. Pora wyjścia z łóżka była około 25 minut późniejsza zimą niż latem. Z kolei na półkuli południowej odnotowano, że sen latem jest o 15–20 minut krótszy niż zimą. Co ciekawe, na półkuli północnej, pora pójścia spać była najpóźniejsza zarówno latem, jak i zimą, około 20 minut później niż w lutym-marcu i październiku-listopadzie. – Wzorce snu to nie tylko kwestia nawyków – są one głęboko powiązane z otaczającym nas środowiskiem – mówi dr Hannah Scott z Flinders University. Zatem na sen wpływa zarówno położenie geograficzne, pory roku i nasze codzienne harmonogramy. – Otrzymane przez nas wyniki podkreślają sezonowy charakter ludzkiego snu – dodaje dr Scott. Dlaczego w weekendy śpimy dłużej i co to oznacza dla zdrowia? Z analizy milionów godzin snu wynika też, że harmonogramy snu różnią się w dni powszednie i weekendy, a większość ludzi nadrabia w weekendy od 20 do 35 minut „straconego snu”. – Chociaż ludzie w weekendy kładą się spać później, średnio 30–40 minut później niż w dni powszednie, to w soboty i niedziele śpią też dłużej – nawet do 80 minut” – mówi współautor artykułu dr Bastien Lechat. I mimo że na pierwszy rzut oka te różnice wydają się niewielkie, to mogą poważnie wpływać na ludzki zegar biologiczny. Ta różnica dotyc…

shutterstock2327639817-27877f5.jpg
width: 8192
height: 5464

Nie uwierzysz, dlaczego niektórzy lepiej śpią na boku. Ta pozycja może zdziałać cuda
type: item
date: 2025-06-07T13:10:02.000Z
subject: Nauka
subject: ból
subject: sen
description: Dlaczego niektórzy ludzie lepiej śpią na boku? Sprawdź, jak jedna zmiana pozycji może przynieść ulgę przy chrapaniu, zgadze i bólu pleców.
encoded: Spis treści: Jak spanie na plecach wpływa na bezdech senny Jak spanie na boku łagodzi objawy bezdechu Jak spanie na boku pomaga na ból pleców Jak spanie na boku pomaga przy zgadze Jak przestawić się na spanie na boku Twoja pozycja podczas snu może powodować wszystko – od bólu pleców po refluks żołądkowy. Prosta zmiana może znacząco poprawić zdrowie. W ostatnich latach liczne badania wykazały, że coś tak prostego jak spanie na boku może pomóc w zmniejszeniu bólu pleców, zgagi i bezdechu sennego – dolegliwości, które dotykają dziesiątki milionów osób – nawet jeśli nie łagodzi innych dolegliwości, o które często się je podejrzewa. – Spanie na boku ma wyraźne korzyści w porównaniu do spania na brzuchu czy plecach, ale tylko dla niektórych grup ludzi – mówi dr Raj Dasgupta, pulmonolog i specjalista medycyny snu w szpitalu Huntington Memorial w Kalifornii. Jak spanie na plecach wpływa na bezdech senny Jeśli śpisz na plecach, istnieje duże prawdopodobieństwo, że chrapiesz. Chrapanie samo w sobie może być problemem, ale często jest objawem obturacyjnego bezdechu sennego – stanu częstego u osób śpiących na plecach. – Zator ten jest zwykle spowodowany językiem, który pod wpływem grawitacji opada w kierunku tylnej części gardła podczas snu na plecach – wyjaśnia Rafael Pelayo, profesor kliniczny na wydziale medycyny snu Uniwersytetu Stanforda. Taki zator przerywa przepływ powietrza i prowadzi do przerw w oddychaniu – zwanych bezdechami – które mogą trwać od kilku sekund do ponad minuty. Te bezdechy nie tylko zakłócają sen, ale również ograniczają dopływ tlenu do płuc, mózgu i serca. W efekcie osoby dotknięte tym schorzeniem gorzej śpią i mogą doświadczać „senności w ciągu dnia, co może prowadzić do pogorszenia koncentracji, wypadków, obniżonej jakości życia i zaburzeń nastroju,” mówi dr Meir Kryger. Nieleczony bezdech senny zwiększa również ryzyko chorób sercowo-naczyniowych. – Najbardziej niepokojące skutki nieleczonego bezdechu to zwiększone ryzyko udaru, nadciśnienia, chorób…

Sleeping-on-side-339ae15.jpg
width: 6663
height: 4442

Psy, tak jak ludzie, źle śpią, kiedy się stresują. Wiadomo, jak pomóc pupilom
type: item
date: 2025-03-04T12:50:10.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: psy
subject: sen
subject: Zdrowie
subject: zwierzęta
description: Psy i ludzi łączy jeszcze więcej, niż nam się wydaje. Naukowcy ustalili, że czworonogi również miewają bezsenne noce, co jest związane ze stresującymi doświadczeniami dnia minionego. Jak pomóc pupilom? Konkretne zachowania i interakcje z opiekunami poprawią jakość ich snu.
encoded: Spis treści: Stany emocjonalne psów Jak możemy pomóc naszym czworonogom? Dlaczego psy nie śpią? Często słyszymy, że pies to najlepszy przyjaciel człowieka. Nasza relacja z czworonogami rzeczywiście jest wyjątkowo długa, a w ostatnich latach jeszcze bardziej zbliżyliśmy się do Reksiów i Sonii. Coraz mniej ludzi dziwi to, że psom zdarza się spać na łóżkach czy wylegiwać na fotelach. Uważni opiekunowie swoich pupili zauważają, że zwierzęta domowe potrafią na swój sposób upodabniać się do ludzi. Przejmują pewne zachowania i reagują na ich stany emocjonalne. Stany emocjonalne psów Sama psychika psów nadal pozostaje dla nas pewną enigmą, dlatego każde doniesienia naukowe w tej dziedzinie odbijają się głośnym echem. Jakiś czas temu ustalono na przykład, że czworonogi, podobnie jak ludzie, miewają bezsenne noce. Powód również może brzmieć znajomo. Chodzi o stres i nadmiernie myślenie (z ang. overthinking) o nieprzyjemnych doświadczeniach. Badania przeprowadzone przez naukowców z Węgierskiej Akademii Nauk w Budapeszcie pokazują, że to, w jakim stanie emocjonalnym jest pies przed snem, ma bezpośredni wpływ na jakość jego odpoczynku. Na potrzeby nauki zespół badawczy obserwował 16 psów różnych ras i płci, aby sprawdzić, jak konkretne doświadczenia wpływają na ich sen. Przed drzemką psy były poddawane albo pozytywnym, albo negatywnym interakcjom. Pozytywne doświadczenia obejmowały zabawę, głaskanie i czuły kontakt z człowiekiem. Z kolei negatywne sytuacje wiązały się z krótką izolacją lub groźnym zachowaniem ze strony obcych osób. Jak się okazało, psy poddane negatywnym bodźcom zasypiały szybciej, jednak ich sen był bardziej płytki i niespokojny. Częściej się budziły, a czas spędzony w fazie REM, kluczowej dla regeneracji i przetwarzania emocji, był wydłużony. Podobny mechanizm obserwujemy u ludzi. Po stresującym dniu możemy szybko zasnąć, ale nasz sen jest przerywany i nie daje oczekiwanej regeneracji. Dłuższy czas spędzony w fazie REM sugeruje, że psy przeżywają swoje troski …

Bezsennosc-u-psow-d02c16b.jpg
width: 5184
height: 3456

Niespodzianka. Łowcy-zbieracze spali krócej niż my. Ale odnosili inną korzyść
type: item
date: 2025-02-26T13:59:11.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: bezsenność
subject: prehistoria
subject: sen
description: Rdzenni mieszkańcy Ziemi, żyjący jak prehistoryczni łowcy-zbieracze, śpią krócej niż mieszkańcy krajów uprzemysłowionych. Jednak ich rytmy dobowe są znacznie bardziej regularne i lepiej dostosowane do naturalnych sygnałów z otoczenia.
encoded: W tym artykule: Mit pierwszy: śpimy mniej niż dawniej Mit drugi: Łowcy-zbieracze wysypiali się lepiej niż my Prawda: nowoczesny tryb życia nie sprzyja zachowaniu rytmu dobowego Brak snu określany bywa epidemią współczesności. Życie w nowoczesnym świecie pełnym urządzeń elektrycznych i absorbujących technologii miało zrujnować nam nocny odpoczynek. Otoczeni ekranami i bijącym z nich niebieskim światłem śpimy krótko i słabo. Nie to, co nasi przodkowie, którzy kładli się spać z kurami, do szumu drzew i traw. Najnowsze badania wskazują, że większość z powyższego akapitu to mit. Prawdę stanowi jedynie fakt, że wielu z nas narzeka obecnie na jakość snu i ma kłopot z nocnym odpoczynkiem. Natomiast opowieść o wspaniałym spaniu ludzi żyjących w czasach przedhistorycznych – i przedtechnologicznych – należy włożyć między bajki. Udowodnili to naukowcy z kanadyjskiego University of Toronto Mississauga. Udało im się wykazać, że w porównaniu z łowcami-zbieraczami śpimy wyraźnie dłużej. Nie koniecznie oznacza to jednak, że lepiej. Mit pierwszy: śpimy mniej niż dawniej Badacze snu muszą mierzyć się z pewną trudnością metodologiczną. Wiele badań opiera się na zadawaniu pytania o długość snu i zbieraniu odpowiedzi. Uzyskane w ten sposób wyniki nie są jednoznaczne i różnią się od siebie. Jednak, jak przypomina „New Scientist”, niekiedy wynika z nich, że długość naszego snu właściwie się nie zmienia. W 2016 roku naukowcy przedstawili analizę 168 badań dotyczących snu. Wniosek: w ciągu ostatnich 50 lat ilość czasu, jaki poświęcamy na spanie, nie zmniejszyła się. Mit drugi: Łowcy-zbieracze wysypiali się lepiej niż my Oczywiście to jeszcze niewiele mówi o tym, jak było w przeszłości. Nie ma sposobu ustalenia, jak spali ludzie przed rewolucją agrarną, czyli kilkanaście tysięcy lat temu. Jednak naukowcy mogą przyglądać się współczesnym społecznościom, które zachowały dawny styl życia. Wnioski, jakie wyciągają z tych obserwacji, są zaskakujące. Członkowie plemienia San, jednego z najstarszych…

shutterstock2229882431-0a01c2e.jpg
width: 1000
height: 563

Kiedy śpimy, nasz mózg pracuje jak zmywarka. Leki nasenne mogą mu zaszkodzić
type: item
date: 2025-01-13T11:53:35.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Nauka
subject: mózg
subject: sen
subject: Zdrowie
description: Sen to coś więcej niż odpoczynek – to czas intensywnej regeneracji i usuwania toksycznych białek. Naukowcy ostrzegają jednak, że niektóre leki nasenne mogą zakłócać ten proces.
encoded: Spis treści: Nocą nasz mózg nie śpi Rola snu w aktywacji układu glimfatycznego Jak dbać o higienę snu? W wielu badaniach naukowych od lat kluczową rolę odgrywają myszy laboratoryjne. Możliwe jednak, że ta praktyka z czasem odejdzie w niepamięć – i to niekoniecznie z powodów etycznych. Już jakiś czas temu badacze odkryli, że zachowania tych niewielkich gryzoni mogą być znacznie bardziej złożone, niż wcześniej sądzono. Przykładowo, potrafią celowo popełniać błędy. Fakt, że nie wykonują jakiegoś polecenia, nie zawsze oznacza, że go nie rozumieją. Na razie jednak myszy nadal są wykorzystywane w badaniach naukowych. Tym razem poznaliśmy dzięki nim kolejne ciekawostki o mózgu. Nocą nasz mózg nie śpi Mózg to najbardziej skomplikowany, a przy tym najbardziej fascynujący organ w ludzkim organizmie. Dzięki rozwojowi nauki i medycyny dopiero od kilku dekad możemy lepiej zgłębiać jego tajemnice. Musimy się jednak pogodzić z tym, że prawdopodobnie nigdy nie zrozumiemy w pełni, jak działa nasze centrum dowodzenia. Mózg składa się z około 86 miliardów neuronów, które komunikują się poprzez biliony połączeń synaptycznych. Ta ogromna sieć jest dynamiczna, zmienia się w czasie i różni się między jednostkami. Co więcej, mózg jest plastyczny. Zmienia swoją strukturę i funkcje w odpowiedzi na doświadczenia i środowisko. To, co działa w jednym momencie, może działać inaczej w innym, i to również utrudnia stworzenie uniwersalnych zasad funkcjonowania ludzkiego mózgu. Mózg pracuje intensywnie 24 godziny na dobę. Nie tylko, wtedy gdy pracujemy i odpoczywamy, ale także w trakcie snu. Wówczas neurony oczyszczają go z toksyn. Autorzy badania opisanego na łamach czasopisma naukowego „Cell” zaobserwowali, jak takie „płukanie” wygląda w mózgach myszy. A ponieważ proces czyszczenia przebiega podobnie ludzi, wnioski mogą mieć istotne znaczenie również w badaniu naszych mózgów. – To tak, jakbyśmy włączyli zmywarkę przed pójściem spać i obudzili się z czystym umysłem. W badaniu pytamy, co napędza ten…

Kiedy-spimy-nasz-mozg-pracuje-jak-zmywarka-328d29a.jpg
width: 5130
height: 3420

Dodatkowe 46 minut snu dziennie zaskakująco wpływa na zdrowie i nastrój
type: item
date: 2024-11-08T07:56:39.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Nauka
subject: medycyna
subject: porady
subject: sen
subject: Zdrowie
description: Dłuższy sen to nie tylko odpoczynek – to sposób na poprawę odporności, samopoczucia i nawet prospołecznych zachowań. Zaskakujące wyniki badania przeprowadzonego przez naukowców z Uniwersytetu Baylora pokazują, jak niewielka zmiana w długości snu może wpłynąć na nasze życie.
encoded: Spis treści: Tak pomaga dłuższy sen Śpij na zdrowie Jak spać dłużej i lepiej? Nieraz czytaliście już pewnie, że sen jest bardzo ważny nie tylko dla naszego ogólnego samopoczucia, ale też zdrowia czy odporności. To też jedna z najprzyjemniejszych form dbania o siebie. W końcu wymaga od nas leżenia i zapomnienia o bożym świecie. Zbawienną moc snu na nasz dobrostan potwierdzają kolejne badania. Tym razem opublikowane na łamach czasopisma naukowego „The Journal of Positive Psychology”. Tak pomaga dłuższy sen Lekarze zazwyczaj zalecają, aby przesypiać minimalnie 6 godzin w ciągu doby. Optymalna ilość snu wynosi 8 godzin, ale czy na pewno? Z badania przeprowadzonego przez zespół pod kierunkiem Alexandra Do z Uniwersytetu Baylora w USA wynika, że dodatkowa drzemka każdego dnia może mieć korzystny wpływ na kondycję psychiczną. Badacze zwrócili uwagę, że większość wcześniejszych badań koncentrowała się na negatywnych konsekwencjach niedoboru snu – takich jak zmęczenie, problemy z koncentracją czy obniżenie funkcji poznawczych. Tymczasem zespół Do postanowił zbadać, jak wydłużenie snu może pozytywnie wpływać na człowieka. Badanie objęło 90 młodych dorosłych w wieku od 18 do 24 lat. Uczestnicy zostali podzieleni na trzy grupy. Pierwsza grupa chodziła spać o 2:00 w nocy i miała wstawać o 7:30. Te osoby miały skrócony sen średnio o 37 minut w porównaniu do osób, które spały normalnie. Grupa druga kładła się spać o 10:30 wieczorem, a wstawać miała również o 7:30. Osoby z tej grupy zyskały średnio 46 minut dodatkowego snu. W ciągu tygodnia uczestnicy prowadzili dziennik swoich nawyków snu, a także byli monitorowani za pomocą smartwatchy. Na początku i końcu badania wypełniali kwestionariusze oceniające senność i wykonywali testy poznawcze. Dodatkowo uczestnicy przechodzili testy mierzące odporność, poczucie dobrostanu i wdzięczności. Śpij na zdrowie Wyniki badania były zaskakujące. Okazało się, że drobne zmiany w długości snu miały znaczący wpływ na samopoczucie. Osoby, które wydł…

Dluzszy-sen-b0bc543.jpg
width: 5190
height: 3460

Koniec z jet lagiem? Linie lotnicze chcą oszukać nasz rytm dobowy w sprytny sposób
type: item
date: 2024-07-29T10:13:07.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Porady
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: jet lag
subject: loty samolotem
subject: podróże
subject: sen
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Jet lag to zmora turystów odbywających międzykontynentalne podróże. Z pomocą przychodzą linie lotnicze oraz naukowcy. Jeden z przewoźników wprowadza rozwiązanie, dzięki którym rytm dobowy pasażerów będzie szybciej adaptował się do nowych stref czasowych.
encoded: W tym artykule: Dalekie podróże bez jet lagu Linie lotnicze przylatują z pomocą Jak oszukać rytm dobowy? Jet lag, czyli zespół nagłej zmiany strefy czasowej, to przypadłość dobrze znana podróżnikom. Zwłaszcza tym, którzy przemieszczają się między kontynentami. Powrót zza oceanu do Europy może wiązać się z takimi dolegliwościami jak ból głowy, skrajne zmęczenie czy dezorientacja. Odpowiada za nie zaburzenie snu wywołane drastyczną zmianą rytmu dobowego. Niekiedy jet lag trwa nawet kilka dni. Z niepożądanym stanem można sobie poradzić, zażywając np. preparaty bogate w melatoninę. Dalekie podróże bez jet lagu A gdyby tak zapobiec jet lagowi jeszcze w trakcie podróży samolotem? Nad takimi rozwiązaniami pracują linie lotnicze Qantas Airways razem z badaczami z Uniwersytetu w Sydney. W ramach Projektu Sunrise przygotowują m.in. optymalizację oświetlenia kabiny w Airbusie A350. Eksperymentalne światła są inspirowane kolorami i intensywnością australijskich wschodów i zachodów słońca. Celem tych działań jest lepsze dostosowanie rytmu dobowego pasażerów do stref czasowych, w których będą wysiadać. To z kolei zmniejszy uczucie zmęczenia podróżnych i poprawi komfort lotu. – Nowe oświetlenia dla A350 zostały opracowane w celu optymalizacji dobowego wpływu światła w różnych momentach lotu, przy jednoczesnym uwzględnieniu wyglądu oświetlenia, atmosfery, bezpieczeństwa i wymagań sprzętowych na pokładzie. [...] Wspaniale jest widzieć, jak nauka o rytmie okołodobowym przekłada się na praktykę – przekazała Sveta Postnova, badaczka z Uniwersytetu w Sydney, w ogłoszeniu dla mediów. Zmiany w oświetleniu kabiny w ramach Projektu Sunrise dotyczą najdłuższych tras obsługiwanych przez linie Qantas. Są to loty z Nowego Jorku i Londynu na wschodnie wybrzeże Australii. W obu przypadku transfery trwają co najmniej 26,5 godziny. Dla rytmu dobowego człowieka to ogromne obciążenie. Ponad 150 godzin symulacji wykazało jednak, że czasem, a właściwie tym, jak go odczuwamy, można manipulować za pomocą…

koniec-z-jet-lagiem-linie-lotnicze-chca-oszukac-nasz-rytm-dobowy-09b29d8.jpg
width: 1000
height: 667

Jak wydłużyć sen o 30 minut? Naukowcy odkryli bardzo prosty sposób
type: item
date: 2024-07-23T06:54:53.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: aktywność fizyczna
subject: badania naukowe
subject: bezsenność
subject: odkrycia
subject: sen
subject: Wolny czas
subject: Zdrowie
description: Niewielkie badanie pokazało, jak wydłużyć sen. Ten prosty sposób może zastosować każdy. Nie wymaga przygotowań, treningu ani sprzętu. Trzeba unikać pozostawania wieczorem w bezruchu, co pół godziny wykonując przez chwilę średnio intensywne ćwiczenia.
encoded: W tym artykule: Sport na sen? Nie zawsze Prosty sposób na sen Ile dłużej spały ochotniczki? Przejdź się po domu. I tańcz! Jak wiadomo, powinniśmy przesypiać każdej nocy 7–8 godzin. Najlepiej bez przerwy. Dla niektórych to nic trudnego. Jednak dla coraz większej liczby osób taka długość snu to marzenie. Mający kłopoty ze snem nieraz oddaliby wszystko, by spędzać z głową na poduszce choćby pół godziny dłużej. Mogą im pomóc naukowczynie z Nowej Zelandii. Grupa badaczek z University of Otago przeprowadziła niewielki eksperyment, by przetestować prosty sposób na wydłużenie snu. Jaki? Rozbicie wieczornego bezruchu minimalnymi dawkami większej aktywności. Badanie – którego wyniki opublikowano w czasopiśmie naukowym „BMJ Open Sport & Exercise Medicine” – przyniosło ciekawy rezultat. W analizowanych grupach wystarczyło trzy minuty większej aktywności raz na pół godziny wieczorem, by wydłużyć sen średnio aż o 29 minut. Sport na sen? Nie zawsze Związek między aktywnością fizyczną a długością i jakością snu znany jest od dawna. Generalnie regularne ćwiczenia fizyczne pomagają nam lepiej i dłużej spać. Jednak efekt ten może być zupełnie odwrotny, jeśli zabierzemy się za gimnastykę albo wyjdziemy na jogging wieczorem albo późnym wieczorem. Naukowcy są zgodni, że nadmierne pobudzenie może nam wówczas utrudnić zasypianie. – No dobrze – mogliby powiedzieć miłośnicy aktywności fizycznej. – Czy to zatem oznacza, że zdaniem badaczy lepiej jest wieczorem zalec przed telewizorem i obejrzeć jednym ciągiem pół sezonu hitowego serialu? I wtedy będzie nam łatwiej zasnąć? Prosty sposób na sen Dokładnie takie pytanie zadała sobie Jennifer Gale z University of Otago. – Dla wielu z nas najdłuższy okres nieprzerwanego siedzenia w ciągu dnia następuje wieczorem. Co więcej, zgodnie z zaleceniami, jeśli chcemy dobrze spać, nie powinniśmy wykonywać dłuższych serii ćwiczeń ani ćwiczeń o większej intensywności na kilka godzin przed położeniem się. Chcieliśmy ustalić, co by się stało, gdyby przez cały w…

jak-wydluzyc-sen-o-30-minut-naukowcy-odkryli-bardzo-prosty-sposob-c67e489.jpg
width: 1000
height: 667

Niektóre rejony mózgu mogą zasypiać na ułamki sekund, podczas gdy inne pozostają aktywne. Jak to możliwe?
type: item
date: 2024-07-17T15:02:37.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: mózg
subject: neurologia
subject: odkrycia
subject: sen
subject: Wolny czas
description: Naukowcy podważyli wnioski z ostatniego stulecia badań nad mózgiem. Ich zdaniem pewne rejony mózgu mogą zapaść w sen na ułamek sekundy, podczas gdy reszta pozostaje aktywna. Czyli nawet gdy jesteśmy świadomi, część naszego mózgu może zasnąć.
encoded: W tym artykule: Jak działa mózg Badania na myszach Niektóre rejony mózgu śpią, inne nie Jak śpi mózg? Trudno pomylić ze sobą sen i przebywanie na jawie. Granica między jednym a drugim stanem najczęściej jest bardzo wyraźna. Zaciera się tylko w czasie snów nasyconych szczegółami ze świata rzeczywistego. Tak samo wyraźna jest ta granica dla naukowców. Gdy mózg wysyła wolne fale mózgowe – trwające kilka dziesiętnych części sekundy – to naukowy dowód, że śpimy. Gdy zaś EEG pokazuje wykres z kilkudziesięcioma górkami na sekundę, pozostajemy świadomi. A przynajmniej tak było dotychczas. W najnowszym numerze czasopisma naukowego „Nature Neuroscience” ukazała się zaskakująca praca. Jej autorzy twierdzą, że sen da się wykryć, analizując „wycinki” aktywności mózgu trwające zaledwie milisekundy – czyli tysięczne części sekundy. Jeszcze bardziej przełomowy jest drugi wniosek. Niewielkie rejony mózgu mogą na ułamek sekundy „obudzić się”, podczas gdy cała reszta śpi. I na odwrót – niewielka część naszego mózgu może zapaść w sen, gdy przebywamy na jawie. Jak działa mózg Neuronaukowcy badają pracę mózgu, rejestrując jego aktywność bioelektryczną. Służy do tego elektroencefalografia (czyli badania EEG). Aktywność bioelektryczna mózgu układa się w cykle, zwane falami mózgowymi. Mają one różne częstotliwości. Najwolniejsze fale – delta i theta – wysyłane są przez mózg wtedy, kiedy śpimy. Podczas najgłębszego snu nasz mózg emituje fale delta o częstotliwości wynoszącej tylko 0,5–4 Hz. Wykres EEG ma wówczas najmniej „grzbietów”. Częstotliwość 1 Hz oznacza, że fala pojawia się dokładnie raz na sekundę. To wyjaśnienie jest niezbędne, by zrozumieć zaskoczenie autorów najnowszych badań nad snem. Wyniki, które uzyskali, wskazują, że powyższy opis jest co najmniej niekompletny. A być może również głęboko nieprecyzyjny. Ich analiza trwała cztery lata i została wykonana z użyciem specjalnie napisanego i wytrenowanego modelu uczenia maszynowego. Badania na myszach Danych dostarczyły badania na m…

niektore-fragmenty-mozgu-moga-zasypiac-na-ulamki-sekund-podczas-gdy-inne-pozostaja-aktywne-e82499b.jpg
width: 1000
height: 563

Chcesz lepiej spać? Nie zapomnij o tych oczywistych produktach w codziennej diecie
type: item
date: 2024-05-28T12:00:26.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: jedzenie
subject: sen
subject: Zdrowie
description: Sen to nie tylko błogi odpoczynek po całym dniu. Przesypianie nocy ma kluczowe znaczenie dla naszego zdrowia i dobrego samopoczucia. To, co jemy, ma wpływ na długość naszego snu. Wiadomo, jakie smakołyki pomagają lepiej spać.
encoded: W tym artykule: Zdrowa dieta na lepszy sen Jaki jest Twój chronotyp? Owoce i warzywa a optymalna długość snu W 2024 r. coraz trudniej o zdrowy sen. W pewnym stopniu sami jesteśmy sobie winni, otaczając się wynalazkami XXI w. Lekarze i eksperci są zgodni, że wpatrywanie się w niebieskie światło, zwłaszcza wieczorem, może utrudnić zasypianie. A tak się składa, że wiele osób właśnie przed snem ogląda telewizję lub przegląda media społecznościowe. Do tego dochodzą ogólne przebodźcowanie, stres, coraz wyższe temperatury – już nie tylko latem, ale również wiosną – i tak tracimy dogodne warunki wpływające na optymalną długość snu. O ile po jednej bezsennej nocy jesteśmy w stanie szybko się zregenerować, o tyle regularne skracanie snu może odbić się na naszej wadze czy nastroju. A to i tak jedne z najmniej poważnych konsekwencji niedosypiania. Zdrowa dieta na lepszy sen Jak możemy sobie pomóc? Nierzadko najskuteczniejsze rozwiązania to te najbanalniejsze. Z badań wynika, że pozytywny wpływ na jakość i długość naszego snu mają owoce oraz warzywa. Prawda, że proste? To teraz niech każdy zastanowi się, jak często sięga po słodkie dary Ziemi. O tym, że owoce i warzywa warto jeść, często wiedzą już dzieci w przedszkolu. A co mówią na ten temat specjaliści? Według Światowej Organizacji Zdrowia, każdego dnia powinniśmy spożywać co najmniej 400 g owoców i warzyw. Rada Nordycka – forum konsultacyjne państw skandynawskich – zaleca jeszcze większe spożycie: od 500 do 800 g. W nowym badaniu naukowcy z fińskiego Uniwersytetu w Helsinkach, Narodowego Instytutu Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Uniwersytetu Nauk Stosowanych w Turku sprawdzili, w jaki sposób spożycie owoców i warzyw może wpływać na długość snu. Opisywane badanie przeprowadzono w Finlandii. Jak się okazuje, tylko 14% Finów i 22% Finek spożywa dziennie zalecane minimum 500 g. Nieprzestrzeganie minimalnego dziennego spożycia owoców i warzyw dotyczy także innych krajów w Europie i na świecie. Czy diety roślinne rzeczywiście są …

chcesz-zoptymalizowac-sen-nie-zapomnij-o-owocach-i-warzywach-5578b12.jpg
width: 5616
height: 3744

Jak śpi pies i co można z tego odczytać? Zwróć uwagę na pozycję jego ciała w czasie snu
type: item
date: 2024-04-30T09:33:14.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: drzemka
subject: Lifestyle
subject: psy
subject: sen
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Jeżeli twój pies zapada przy tobie w mocny sen, z którego długo się wybudza, to jesteś szczęściarzem. To jak komunikat: czuję się przy tobie naprawdę bezpiecznie. Jeżeli w dodatku śpi na plecach i odsłania brzuch – najbardziej podatną na zranienie część ciała – oznacza to, że jego zaufanie do człowieka jest całkowite. O czym jeszcze informuje to, jak śpi pies?
encoded: W tym artykule: Jak długo śpią psy? Spanie stadne u psów Pozycja szczeniaka podczas snu Pozycja dorosłego psa podczas snu Bieganie przez sen Czy pies powinien spać w łóżku? Dlaczego pies kręci się przed zaśnięciem? Psy są wyjątkowo komunikatywnymi zwierzętami. A chociaż nie potrafią mówić, to ich zachowanie jest nam w stanie powiedzieć niemal wszystko. Przekazują nam informacje nawet wtedy, gdy śpią. Bo to, jak śpi pies – gdzie, jak długo i w jakiej pozycji – jest jasnym wskaźnikiem zarówno jego stanu psychicznego, jak i naszej z nim relacji. Jak długo śpią psy? Zacznijmy od tego, ile godzin psy przeznaczają na sen? Okazuje się, że mogą spać nawet przez 20 godzin w ciągu doby! Ale długość snu jest zależna od wieku psa. Młode i wiekowe osobniki śpią najdłużej, nawet do 20 godzin na dobę. Te w sile psiego wieku śpią około 10 do 12 godzin dziennie. Za to nowonarodzone szczeniaczki potrafią przesypiać niemal cały dzień. Krótkie pobudki między drzemkami wykorzystują na jedzenie. Wraz z rozwojem psa, drzemki ulegają skróceniu, a psy stają się coraz bardziej aktywne. Jednym z najbardziej uroczych widoków jest ten, gdy zmęczone zabawą psie maluchy zasypiają niemal w ruchu. Jakby ktoś nagle wyłączył im zasilanie. Po prostu zamykają oczy i zapadają w głęboki, regenerujący sen dokładnie w tym miejscu, w którym właśnie stały. Spanie stadne u psów Charakterystyczne dla szczeniaków jest też spanie z rodzeństwem. Śpią jeden na drugim, w kłębowisku uszu, łapek i ogonków. Daje im to zarówno ciepło, jak i poczucie bezpieczeństwa. W końcu nie tak dawno wszystkie były stłoczone w brzuchu mamy. Dlaczego większość psów ma ciemne oczy? Nowe badania wyjaśniają ten fenomen Naukowcy twierdzą, że to ludzie mogą być odpowiedzialni za kolor oczu udomowionych psów. Ciemne i brązowe ubarwienie ma wyglądać mniej groźnie, dlatego w przeszłości, ingerując w ewoluc... Wraz z rozwojem, zaczną się od siebie oddalać i spać oddzielnie. Ale psy żyjące w bliskiej i ciepłej relacji zwykle będę szukały swoje…

jak-spi-pies-i-co-mozna-z-tego-odczytac-zwroc-uwage-na-pozycje-jego-ciala-w-czasie-snu-fot-shutterstock-fb12574.jpg
width: 1000
height: 667

Podczas snu mózg intensywnie pracuje. Usuwa toksyny odpowiedzialne za choroby
type: item
date: 2024-03-05T14:23:53.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: medycyna
subject: mózg
subject: neurologia
subject: sen
subject: Wolny czas
description: Mózg niezmiennie fascynuje i zaskakuje ekspertów. Niedawno naukowcy zaobserwowali nieznany do tej pory sposób, w jaki neurony oczyszczają go z toksyn. To cenna informacja dla naszego zdrowia.
encoded: W tym artykule: Co robi mózg podczas snu? Tak działają neurony. Pełna harmonia! Dlaczego oczyszczanie mózgu jest tak ważne? O higienie snu napisano już wiele. Wśród zdrowotnych korzyści wynikających z regularnie przesypianych nocy wymienia się między innymi: regenerację układu motorycznego, usprawnienie funkcji metabolicznych organizmu czy zmniejszenie ogólnych napięć. Jest ich jednak znacznie więcej, o czym przypomina jedno z niedawnych badań. Co robi mózg podczas snu? Komórki mózgowe są odpowiedzialne za nasze myśli, uczucia i ruchy. Tworzą też skomplikowane sieci, dzięki którym jesteśmy zdolni zapamiętywać informacje i rozwiązywać problemy. Brzmi jak wiele do zrobienia, a przecież neurony są malutkie. Do tak energochłonnych zadań potrzebują odpowiednich ilości paliwa. Kiedy zużywają składniki odżywcze z diety, powstają jednak odpady metaboliczne. I tu rodzi się potrzeba oczyszczenia mózgu. Autorzy artykułu opublikowanego na łamach prestiżowego czasopisma naukowego„Nature” ustalili, że podczas snu mózg nie jest w stanie uśpienia, a aktywnie pracuje. I nie chodzi tylko o śnienie. Kluczową rolę w regeneracji centrum układu nerwowego odgrywają specjalne fale mózgowe. Ułatwiają one oczyszczanie mózgu poprzez wypłukiwanie toksyn. Odkrycie to zwraca uwagę na proces, w którym zsynchronizowana aktywność neuronów napędza przepływ płynu mózgowo-rdzeniowego. W ten sposób skutecznie usuwane są odpady metaboliczne i potencjalne toksyny powodujące choroby neurodegeneracyjne. Tak działają neurony. Pełna harmonia! Naukowcy z Washington University School of Medicine w St. Louis odkryli, że podczas snu poszczególne komórki nerwowe koordynują swoje działania. W ten sposób wytwarzają rytmiczne fale, które transportują płyn mózgowo-rdzeniowy przez gęstą tkankę mózgową, płucząc ją przy tym. Dr Li-Feng Jiang-Xie tłumaczy, że neurony działają wtedy jak miniaturowe pompy. Ta wiedza otwiera nowe możliwości w usprawnianiu procesów oczyszczania mózgu w celu zwalczania chorób neurologicznych.…

podczas-snu-mozg-intensywnie-pracuje-2e8520e.jpg
width: 960
height: 540

Jak często prać ręczniki i pościel? Naukowcy tłumaczą, dlaczego to tak ważne dla naszego zdrowia
type: item
date: 2024-01-23T13:55:28.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: domy
subject: higiena
subject: sen
subject: Wolny czas
description: Każdy ma inne zdanie na temat tego, jak często należy prać ręczniki i pościel. Nauka zna jednak odpowiedź. Okazuje się, że częstotliwość ich prania jest inna.
encoded: W tym artykule: Kiedy pora na pranie? Inna częstotliwość kluczem Pranie pościeli – nie tak często Nowości w ofercie, czyli pościel antybakteryjna W łóżku spędzamy bardzo dużą część życia. Z szacunków wynika, że osoba żyjąca 75 lat, przesypia około ćwierć wieku. To całkiem sporo. Warto więc zadbać o to, żeby odpoczywać w komfortowych i higienicznych warunkach. Kiedy pora na pranie? Prof. Rietie Venter z Clinical and Health Sciences na Uniwersytecie Australii Południowej postanowiła zbadać, jak często należy prać poszewki i ręczniki. Swoje wnioski opublikowała na portalu „The Conversation”. Okazuje się, że co osoba, to inna strategia dotycząca tego zagadnienia. Na przykład z jednego badania wykonanego w Wielkiej Brytanii wśród samotnych mężczyzn wynika, że połowa z nich nie prała pościeli przez okres do czterech miesięcy. – Oczywiste jest, że cztery miesiące to zbyt długo, ale jaka jest idealna częstotliwość? – zastanawia się prof. Venter. I daje odpowiedź. Inna częstotliwość kluczem Pościel i ręczniki różnią się od siebie – są używane w inny sposób i dlatego powinny być prane w różnych odstępach czasu. Podczas gdy prześcieradła wystarczy prać co tydzień lub dwa, ręczniki najlepiej prać co kilka dni – zaleca ekspertka. – Zresztą, kto nie uwielbia uczucia świeżej pościeli lub zapachu świeżo wypranego ręcznika? – pyta retorycznie. Dlaczego należy częściej prać ręczniki? Jak tłumaczy badaczka, podczas wycierania ciała na ręczniku osadzają się tysiące komórek skóry i miliony drobnoustrojów. – A ponieważ używasz ręcznika do osuszenia się po prysznicu lub kąpieli, jest on nieustannie wilgotny. Każdej nocy na pościeli osadza się również spora ilość martwego naskórka, drobnoustrojów i potu. Ale jeśli nie jesteś osobą nieustannie pocącą się, twoja pościel nie jest mokra po nocnym śnie – zauważa. Problemem jest też to, że ręczniki są wykonane z grubszego materiału niż prześcieradła i dlatego dłużej pozostają wilgotne. A wilgoć jest doskonałą pożywką dla bakterii i pleśni, co pr…

jak-czesto-prac-reczniki-i-posciel-odpowiedz-moze-cie-zaskoczyc-a5c4658.png
width: 1200
height: 630