Kazimierz i Sandomierz: dwie filmowe perły Wisły, które grają lepiej niż niejedna gwiazda
Filmowy Kazimierz i Sandomierz to nie tylko tło znanych produkcji, ale bohaterowie ekranowych historii. Odkryj filmową stronę tych miast i sprawdź, co warto zobaczyć w realu.
Spis treści: Dlaczego Kazimierz Dolny stał się gwiazdą polskiego kina i ulubieńcem reżyserów? Co przyciąga filmowców i widzów na festiwal Dwa Brzegi w Kazimierzu Dolnym? Jak Sandomierz stał się ikoną polskich seriali i filmów? Dlaczego Sandomierz to idealne miejsce na weekend i podróż w czasie? Co wyróżnia Festiwal Filmów-Spotkań NieZwykłych w Sandomierzu i dlaczego warto tam być? Gdy kamera zaczyna kręcić, niektóre miejsca zyskują nowe życie – stają się bohaterami niezapomnianych historii. Kazimierz Dolny i Sandomierz to dwa urokliwe miasta, które dzięki swojej niezwykłej atmosferze, malowniczym uliczkom i bogatej historii często występują na dużym ekranie. Położone nad Wisłą, połączone wspólną opowieścią o przeszłości i filmowym blasku, zapraszają do podróży, gdzie rzeczywistość spotyka się z magią kina. Jeśli marzysz o wyprawie inspirowanej ekranem, poznaj z nami tajemnice tych miejsc – bo set-jetting w polskim wydaniu to nie tylko moda, ale prawdziwa przygoda dla miłośników filmu i kultury. Dlaczego Kazimierz Dolny stał się gwiazdą polskiego kina i ulubieńcem reżyserów? Kazimierz Dolny to esencja polskiej malowniczości. Leżące w dolinie Wisły miasteczko zachwyca układem urbanistycznym, nadwiślańską panoramą i klimatem, który od dziesięcioleci przyciąga artystów, turystów i... reżyserów. Nazywany kiedyś „Małym Gdańskiem”, pełnił funkcję portu śródlądowego. Do dziś zachowały się bogato zdobione spichlerze i kamienice, świadczące o jego dawnej zamożności. Styl włoski, niderlandzki i lokalna tradycja architektoniczna mieszają się tu w wyjątkową całość. Już w dwudziestoleciu międzywojennym Kazimierz był ulubionym miejscem artystów. To tutaj regularnie odbywały się plenery malarskie, które wpłynęły na kształt polskiej sztuki. To właśnie ten klimat artystycznej bohemy i niepowtarzalna atmosfera małego, urokliwego miasteczka, pełnego spichlerzy i wąwozów, sprawiają, że Kazimierz tak chętnie gości filmowe ekipy. W filmowym dorobku Kazimierza Dolnego pojawiły się zarówno produkcje fabularne, jak i dokumentalne, a plenerowe ujęcia z miasteczka wzbogaciły obrazy o autentyczność i niezwykłą aurę. Znakomita lokalizacja sprawia, że Kazimierz potrafi wcielić się zarówno w scenerię historyczną, jak i współczesną, a nawet niekiedy fantastyczną. Dla fanów kina Kazimierz Dolny to także punkt obowiązkowy „set-jettingu”. Można tutaj spacerować po śladach bohaterów filmów i seriali, poczuć ich klimat i zobaczyć miejsca, które ożywają na ekranie. Warto także zwrócić uwagę, że to właśnie tu, w naturalnym plenerze, często realizowane są sesje zdjęciowe oraz produkcje reklamowe, korzystające z niezwykłego piękna tego zakątka Polski. Kazimierz stał się planem zdjęciowym m.in. dla takich produkcji jak: „Panny z Wilka” (reż. Andrzej Wajda) „Nieulotne” (reż. Jacek Borcuch) „Zakochani” (reż. Piotr Wereśniak) Dla aktywnych i spragnionych przygód Kazimierz oferuje liczne atrakcje na świeżym powietrzu. Wędrówki wąwozami, wycieczki rowerowe po malowniczych okolicach czy park linowy, który dostarczy adrenaliny całym rodzinom, to tylko niektóre z możliwości. Miłośnicy spokojniejszych rozrywek mogą wybrać się na rejs stateczkiem po Wiśle lub przejażdżkę turystyczną ciuchcią do pobliskiego Janowca. Nie można zapomnieć o kulinarnej stronie Kazimierza – urokliwe kawiarnie i restauracje oferują lokalne przysmaki i regionalne wina, które idealnie dopełniają klimat tego miejsca. Co przyciąga filmowców i widzów na festiwal Dwa Brzegi w Kazimierzu Dolnym? Miasto sprzyja także refleksji i spotkaniom ze sztuką. Festiwal „Dwa Brzegi” to jedno z najbardziej unikatowych wydarzeń kulturalnych w Polsce – łączy kino, muzykę, literaturę i sztuki wizualne w jednej przestrzeni, a seanse odbywają się na tle Wisły, wśród wzgórz i wąwozów. Festiwal Filmowy „Dwa Brzegi” to jedno z najważniejszych i najbardziej unikatowych wydarzeń kulturalnych organizowanych w Kazimierzu Dolnym. Co roku, nad malowniczym brzegiem Wisły, przez kilka dni Grażyna Torbicka spotyka się z miłośnikami kina, artystami i twórcami z całego świata, aby wspólnie celebrować film w najpiękniejszym możliwym otoczeniu. „Dwa Brzegi” to nie tylko przegląd filmów – to prawdziwe święto sztuki, podczas którego na ekranie pojawiają się filmy artystyczne, dokumentalne, eksperymentalne i niezależne produkcje, często niedostępne w szerokiej dystrybucji. Festiwal promuje kino autorskie, skupiając się na twórczości, która porusza, prowokuje do refleksji i poszerza granice wyobraźni. Poza projekcjami, festiwal obfituje w warsztaty, spotkania z twórcami, panele dyskusyjne oraz koncerty i wydarzenia artystyczne, które integrują lokalną społeczność z gośćmi festiwalu. „Dwa Brzegi” to też doskonała okazja do odkrywania Kazimierza Dolnego w nowej, artystycznej odsłonie, gdzie kultura i natura splatają się w inspirującą całość. Jak Sandomierz stał się ikoną polskich seriali i filmów? Choć dziś kojarzony przede wszystkim z serialem „Ojciec Mateusz”, Sandomierz swoją przygodę z filmem rozpoczął znacznie wcześniej — i to w dość zaskakujących okolicznościach. Już w 1920 roku tytułowe miejsce pojawiło się w szwedzkim filmie „Klasztor pod Sandomierzem”. Co ciekawe, choć Sandomierz trafił do tytułu, zdjęcia powstały... w Szwecji, na tle kartonowej makiety zamku. Mimo tego symbolicznego debiutu, nie minęło wiele czasu, a miasto zaczęło pojawiać się na ekranach naprawdę. W latach 60. i 70. XX wieku Sandomierz stawał się tłem dla nastrojowych i romantycznych opowieści. W filmie „Spotkanie w Bajce” (1962) Jana Rybkowskiego zachwycał kameralną, poetycką aurą, idealną dla historii o miłości i przemijaniu. Kilka lat później pojawił się w „Popiołach” Andrzeja Wajdy – epickim obrazie opowiadającym o losach polskich legionistów. To właśnie wtedy reżyser wykorzystał malownicze panoramy miasta i jego starówkę, by podkreślić historyczny charakter filmu. W tamtym czasie powstawały tu też bardziej kameralne produkcje, jak choćby „Gdzie woda czysta i trawa zielona” (1977) Bohdana Poręby, opowieść o przyjaźni i dzieciństwie, oraz „Detektywi na wakacjach” (1979) – popularny serial dla młodszych widzów, który pokazywał Sandomierz jako przestrzeń pełną tajemnic i przygód. W latach 80. filmowcy sięgnęli po lokalne wąwozy, brukowane uliczki i zabytkowe mury, by osadzić tam akcję bardziej baśniowych lub przygodowych historii. W „Oko Proroka” (1982) Pawła Komorowskiego oraz w serialu „Przyjaciele wesołego diabła" (1986) Sandomierz i okolice zamieniły się w scenerię dla fantastycznych opowieści. W tym samym czasie kręcono tu również „Zygfryda” Andrzeja Domalika – film o subtelnej, psychologicznej warstwie, który doskonale wpisywał się w melancholijny klimat sandomierskich pejzaży. Jednak największy rozgłos, i to na skalę ogólnopolską, przyniósł miastu dopiero „Ojciec Mateusz”. Serial emitowany od 2008 roku przez Telewizję Polską, z Arturem Żmijewskim w roli głównej, uczynił z Sandomierza jedno z najczęściej rozpoznawalnych miast serialowych w kraju. I nie jest to tylko tło – Sandomierz niemal „gra sam siebie”. W serialu zobaczymy m.in. Rynek, Bramę Opatowską, katedrę, bulwary wiślane czy podziemia, które zyskały zupełnie nowy wymiar w kontekście telewizyjnej zagadki. Co ciekawe, miasto naprawdę żyje serialem – są tu knajpki inspirowane „Mateuszem”, figury woskowe bohaterów, specjalne trasy spacerowe, a nawet menu z przysmakami „proboszcza”. W 2015 roku Sandomierz zagrał jeszcze raz – i to w zupełnie innym tonie – w „Ziarnie” prawdy Borysa Lankosza, ekranizacji bestsellerowego kryminału Zygmunta Miłoszewskiego. To inteligentny, świetnie zrealizowany thriller, który nie tylko trzyma w napięciu, ale również prezentuje miasto z zupełnie innej strony – mrocznej, tajemniczej, pełnej sprzeczności. Kluczowe sceny powstały w katedrze, na dziedzińcu zamku oraz w sandomierskich wąwozach. Po premierze wielu widzów mówiło: „nie wiedziałem, że Sandomierz może wyglądać tak filmowo”. Dlaczego Sandomierz to idealne miejsce na weekend i podróż w czasie? Sandomierz to jedno z tych miejsc, które urzekają od pierwszego wejrzenia. Położony na siedmiu wzgórzach, często nazywany jest „małym Rzymem” – nie tylko ze względu na topografię, ale i na niezwykłe bogactwo historii, zabytków oraz atmosferę, która przyciąga turystów, artystów i filmowców. To miasto idealne na weekendowy wypad, zarówno dla zapracowanych mieszkańców wielkich miast, pragnących wyciszenia, jak i dla rodzin z dziećmi, szukających miejsca pełnego uroku i atrakcji. Spacer po Sandomierzu to podróż w czasie. Na pierwszy plan wysuwa się starówka – brukowana, pełna nastrojowych kamienic i ukrytych zakątków. Centralnym punktem jest oczywiście Ratusz z charakterystyczną wieżą, która dominuje nad rynkiem i stanowi jeden z symboli miasta. Warto wspiąć się także na gotycką Bramę Opatowską, by zobaczyć panoramę miasta i wijącą się w oddali Wisłę. Na drugim końcu rynku wznosi się Bazylika Katedralna z XIV wieku – majestatyczna, pełna skarbów sztuki sakralnej i historycznego ducha. Wystarczy jednak zboczyć z głównych uliczek, by znaleźć się w innym świecie – choćby w Wąwozie Królowej Jadwigi, naturalnym labiryncie lessowych ścian, który szczególnie pięknie prezentuje się jesienią i wiosną. Niezwykle atrakcyjnym punktem zwiedzania jest także Podziemna Trasa Turystyczna. To ponad 470 metrów korytarzy, dawnych piwnic i składów kupieckich, które dziś stanowią fascynującą podróż przez historię kupieckiego Sandomierza. Znajdziemy tu nie tylko ciekawe opowieści, ale i zakamarki, które pobudzają wyobraźnię – zwłaszcza najmłodszych. Warto też zajrzeć na Zamek Kazimierzowski, stojący na wzgórzu nad Wisłą, skąd rozpościera się niezapomniany widok na rzekę i pobliskie sady. Nie sposób też pominąć walorów przyrodniczych – w okolicach Sandomierza znajdziemy piękne winnice, punkty widokowe i trasy spacerowe, które pozwalają oderwać się od zgiełku codzienności. Rejs po Wiśle, rowerowa wyprawa po okolicznych wzgórzach czy leniwy spacer wśród sadów jabłkowych to tylko niektóre z możliwości, jakie oferuje ten region. Co wyróżnia Festiwal Filmów-Spotkań NieZwykłych w Sandomierzu i dlaczego warto tam być? To wydarzenie, które od lat przyciąga miłośników kina, twórców i gości pragnących odkrywać niezwykłe historie zarówno na ekranie, jak i poza nim. Festiwal stawia na filmy nieszablonowe, pełne emocji i autentycznych przeżyć – te, które pokazują różnorodność ludzkich losów, inspirują do refleksji i otwierają widza na nowe spojrzenie na świat. Nie jest to typowa impreza masowa, lecz kameralne spotkanie, podczas którego twórcy mają szansę na bezpośredni kontakt z publicznością. Projekcjom towarzyszą panele dyskusyjne, warsztaty i spotkania z reżyserami, aktorami oraz twórcami filmów dokumentalnych i fabularnych. Festiwal w Sandomierzu to także doskonała okazja, by poczuć atmosferę miasta – jego zabytków, klimatycznych uliczek i gościnności mieszkańców, którzy coraz bardziej utożsamiają się z filmową tożsamością swojego miasta. Wydarzenie odbywa się w sercu starówki, co dodatkowo wzmacnia wyjątkowość przeżyć i podkreśla artystyczny charakter festiwalu. Kazimierz Dolny i Sandomierz to jak dwa filmowe kadry – różne, a jednak idealnie pasujące do jednej opowieści. Położone po przeciwnych stronach Wisły, łączą w sobie magię kina, historię i autentyczny, niepodrasowany klimat. Tu mury pamiętają wieki, a uliczki brzmią echem scen z kultowych produkcji. Dla miłośników set-jettingu to obowiązkowe przystanki. Podróż, która zaczyna się na ekranie, a kończy w sercu. Każde z tych miast gra pierwszoplanową rolę – zarówno w kinie, jak i w pamięci odwiedzających. Wybierz się tam, gdzie rzeczywistość spotyka się z filmową fikcją – i ani przez chwilę nie gra drugiego planu. Źródło: National Geographic Traveler
Jak wyglądało życie w Polsce 6000 lat temu? Zachwycające odkrycie w Sandomierzu
Archeolodzy odnaleźli w Sandomierzu tak zwany długi dom, który pochodził z okresu wczesnego neolitu. To pierwsza taka konstrukcja, jaką odkryto na Wyżynie Sandomierskiej.
Spis treści: Jak wyglądało życie w Polsce w czasach neolitu? Długi dom sprzed 6000 lat Kultura ceramiki wstęgowej rytej Życie na terenach polskich w okresie neolitu skupiało się przede wszystkim wokół rolnictwa i hodowli zwierząt. Ludzie żyli w społecznościach, które zamieszkiwały niewielkie osady. Składały się z kilku tak zwanych długich domów, które były wielorodzinne, budowane z drewna i o prostokątnym planie. W neolitycznej osadzie znajdowało się również charakterystyczne centrum, w którym odbywały się spotkania jej mieszkańców, a także obchody religijne, które związane były najczęściej z porami roku. Jak wyglądało życie w Polsce w czasach neolitu? Osady z młodszej epoki kamienia odkryto w Polsce m.in. na Wyżynie Sandomierskiej, które datowane są na okres od 5300 do 4900 roku p.n.e . I właśnie w tym regionie archeolodzy odnaleźli ostatni długi dom z okresu wczesnego neolitu. Znaleziska dokonano w Sandomierzu-Mokoszynie. Badacze uważają, że konstrukcja ma ok. 6000 lat. Ciekawym zbiegiem okoliczności neolityczny długi dom odkryto podczas ratowniczych badań archeologicznych, które prowadzone były w związku z budową zespołu domów jednorodzinnych. Badania, za które odpowiada pracownia Trzy Epoki z Klimontowa, miały początkowo potwierdzić istnienie osady ludności kultury pucharów lejkowatych, której ślady były już znane w tym miejscu. – Badania rzeczywiście potwierdziły obecność osady, odkrywając duże jamy – piwniczki przeznaczone do przechowywania żywności. Znaleziono w nich fragmenty naczyń glinianych, narzędzia krzemienne, kamienne żarna oraz kości zwierzęce. Zupełnie nieoczekiwanym, a jednocześnie najciekawszym odkryciem były pozostałości starszej o kilka tysięcy lat, bo pochodzącej z wczesnego neolitu osady ludności kultury ceramiki wstęgowej rytej – napisał w oświadczeniu dr hab. Marek Florek, naukowiec z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Długi dom sprzed 6000 lat Badacz dodaje, że kultura ta jest przypisywana pierwszym rolnikom i hodowcom, którzy przybywali na ziemie obecnej Polski z terenów zakarpackich. Przemieszczali się przede wszystkim przez Bramę Morawską i przełęcze w Bieszczadach. – Ludność ta przynosiła ze sobą nie tylko umiejętność uprawy ziemi i hodowli, ale także znajomość wytwarzania i wypalania naczyń ceramicznych czy umiejętność budowy dużych domów o konstrukcji opartej na słupach wkopywanych w ziemię – dodaje. Sandomierski długi dom oparty był na konstrukcji słupowej i zorientowany był wzdłuż osi północ-południe. Archeolodzy ustalili, że budynek miał ok. 6 metrów szerokości i ponad 20 metrów długości. – Odkrycie długiego domu to pierwsze tego typu znalezisko na Wyżynie Sandomierskiej – zwraca uwagę prof. Florek. – Domy tego typu były znane dotąd z Kujaw, Podkarpacia i Małopolski. To ciekawe odkrycie, które wskazuje, że w okresie wczesnego neolitu istniała w tym miejscu osada z trwałą zabudową, a nie prowizoryczne obozowisko – dodaje badacz. Kultura ceramiki wstęgowej rytej – Najdłuższy znany na ziemiach polskich długi dom z okresu wczesnego neolitu miał długość ponad 40 metrów. Dookoła domu znajdowały się różne jamy, w tym tzw. glinianka [charakterystyczna dla osad neolitycznych – przyp. red.] powstała w wyniku wybieranie lessu do wylepiania ścian, w także jamy o charakterze gospodarczym. W dwóch z nich odkryto wytwory ze szkliwa wulkanicznego (obsydianu), przynoszonego przez pierwszych rolników z terenów zakarpackich (z terenu obecnej Słowacji bądź północnych Węgier) – twierdzi prof. Florek. Odnaleziono ceramikę, zdobioną liniami rytymi i guzami, a także narzędzia z krzemienia czekoladowego i świeciechowskiego. W tym drapacze używane do oczyszczania skór w procesie wyprawiania, wkładki do sierpa, grot strzały, a także kości zwierzęce, fragmenty kamiennych żaren i płyt. Kultura ceramiki wstęgowej rytej to pierwsza w pełni neolityczna kultura na polskich ziemiach. Rozwijała się na terenie Europy Środkowej i Wschodniej od około 5500 do 4500 roku p.n.e . Jej nazwa pochodzi od kulistej formy naczyń z gliny, które zdobione były ornamentem rytym w postaci wstęg spiralnych i innych elementów geometrycznych. Źródło: Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Kielcach Delegatura w Sandomierzu. Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
„Pochodnia z piramid” w Sandomierzu. Zagadkowy zabytek w kolekcji nietypowego muzeum
Do oświetlania korytarzy piramid egipskich miał służyć zagadkowy przedmiot, który znajduje się obecnie w zbiorach Muzeum Diecezjalnego w Sandomierzu. Czym naprawdę jest kilkunastocentymetrowej wysokości gliniany stożek?
W tym artykule: Muzeum, w którym czas się zatrzymał Egipskie starożytności nad Wisłą Egipski Sandomierz „Pochodnia z piramid” w polskim muzeum „Na pulpicie położone są stopy słonia. Jest to jedna z wielu osobliwości, jakie napotykamy na ekspozycji, która przedmioty o dużej wartości artystycznej łączy z mniej znamienitymi, bez dbałości o przejrzystość ekspozycji. Ten jedynie pozorny brak ładu i pozorna przypadkowość sprawiają, że Muzeum pełne jest złożoności form i elementów tajemniczości” – taką kartkę znajduję w pierwszej sali Muzeum Diecezjalnego „Dom Jana Długosza” w Sandomierzu. Muzeum, w którym czas się zatrzymał To sandomierskie muzeum faktycznie jest wyjątkowe na mapie Polski. Mieści się w budynku zbudowanym w 1476 r. z inicjatywy słynnego historyka, Jana Długosza. Jest to też jeden z najlepiej zachowanych gotyckich domów mieszkalnych w Polsce. Od 1937 roku znajduje się tu Muzeum Diecezjalne. Autorem ekspozycji jest Karol Estreicher (1906–1984), znany historyk sztuki z Krakowa. W tej placówce czas faktycznie się zatrzymał. Bardziej przypomina XVII-wieczne gabinety osobliwości niż współczesne uporządkowane i ułożone muzea. Tym bardziej warto tu zajrzeć. Egipskie starożytności nad Wisłą W Polsce kolekcje muzealne, w których możemy obejrzeć zabytki ze starożytnego Egiptu nie są zbyt liczne. Najciekawsze zbiory znajdują się w Muzeum Narodowym w Warszawie, Muzeum Archeologicznym w Poznaniu i w Krakowie. Są też pojedyncze egipskie zabytki w różnych mniejszych lub większych kolekcjach rozsianych po całej Polsce. Polska nie może konkurować na tym polu. W czasie, gdy wielkie muzea zachodnioeuropejskie zakupywały lub pozyskiwały w mniej etyczny sposób zabytki znad Nilu, nasz kraj nie istniał. Były to czasy końca XVIII i XIX wieku, kiedy wybuchła gorączka egiptomanii zapoczątkowana wyprawą Napoleona Bonapartego nad Nil. Wówczas zabrał ze sobą mnóstwo naukowców i rysowników, którzy opublikowali to, co zobaczyli. Tym samym uruchomili zbiorową wyobraźnię Europejczyków, którzy zapragnęli zobaczyć tajemniczą cywilizację Orientu. Egipski Sandomierz Starożytny Egipt to moja pasja. Podczas wizyty w Sandomierzu dowiedziałem się, że w Muzeum Diecezjalnym znajdują się również zabytki z Egiptu. Musiałem je zobaczyć. Faktycznie, w jednej z wielu gablot wypełnionych najprzeróżniejszymi cudami było kilka obiektów: figurki uszebti, które Egipcjanie wkładali do grobów, by pracowały w zaświatach za nich, kilka małych naczynek i zagadkowy stożkowaty obiekt, przez wiele lat nazywany „pochodnią z piramid”. Czy faktycznie z pomocą tego przedmiotu starożytni rozświetlali wąskie, ciemne i duszne korytarze legendarnych grobowców faraonów? A jeśli tak, to którą piramidę miał rozświetlać? Do czego naprawdę służył ceramiczny stożek? „Pochodnia z piramid” w polskim muzeum Sprawie zagadkowego przedmiotu przyjrzał się jakiś czas temu prof. Leszek Zinkow, który obecnie pracuje w Instytucie Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN w Warszawie. „Przedmiot ten został niewątpliwie przywieziony znad Nilu i ofiarowany do Muzeum, wraz z kilkoma ułamkami ceramiki, przez Karola Dąbrowskiego (1907–1992), który był konserwatorem zabytków i wykładowcą na wydziale malarstwa ściennego w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych” – pisze prof. Zinkow w czasopiśmie naukowym „Nowy Filomata”. Jak znalazł się w jego posiadaniu? Nie jest to jasne. Być może go zakupił albo znalazł. W relacji Dąbrowskiego miał służyć do „oświetlania korytarzy egipskich piramid”. Ponoć taką informację otrzymał w miejscu pozyskania przedmiotu. Z takim też opisem trafił on do muzeum w Sandomierzu. Przyjrzyjmy się „pochodni”. Zabytek ma kilkanaście centymetrów długości, zaokrąglony wierzchołek i miseczkowate zagłębienie w „podstawie”. W nim zachowały się resztki czarnej substancji bitumicznej, czyli smołowatej. W ocenie prof. Zinkowa substancja smolista w zagłębieniu wywołała spontaniczne skojarzenie z „pochodnią”. W niej paliwem była widoczna smoła. Naukowiec przeprowadził śledztwo. W jego wyniku znalazł inne, podobne zabytki z Egiptu. Co się okazało? Wszystko wskazuje na to, że mamy do czynienia z bardzo małym fragmentem zniszczonej amfory z czasów grecko-rzymskich. „Pochodnia” ma zatem około 2 tysiące lat. Nie pochodzi z czasów budowniczych piramid. A skąd smoła? Otóż w ten sposób „impregnowano” amfory, w których przechowywano wino lub oliwę, by nie przesiąkały przez ściany. Takie naczynia produkowano masowo i nie zawsze z surowca dobrej jakości, stąd musiano posiłkować się takimi zabezpieczeniami. Trochę się zawiodłem. Ale zawsze jest nadzieja. Prof. Zinków pisze: „Oczywiście cały powyższy wywód nie zaprzecza używaniu tego i podobnych zaimprowizowanych narzędzi we wtórnej funkcji »pochodni« przez pomysłowych arabskich dragomanów, prowadzących nowożytnych podróżników w ciemne korytarze grobowców egipskich.” Czyli jednak mogła być to pochodnia. Może nawet użyta w słynnej piramidzie faraona Cheopsa! Wychodzę z muzeum, wyobrażając sobie śmiałków zagłębiających się setki lat temu z taką „latarką” w czeluści grobowca. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Gdzie mieszkał Zawisza Czarny? Ślady prowadzą w okolice turystycznego miasteczka
Zawisza Czarny z Garbowa herbu Sulima – niepokonany na turniejach, zwycięzca na polu walki, dyplomata. Naukowcy chcą ustalić, gdzie znajdował się jego dom rodzinny.
W tym artykule: Gdzie mieszkał Zawisza Czarny? Będą kopać i pytać w okolicach Sandomierza Trop w późniejszej historii Zbadasz przyrodę – poznasz dzieje człowieka Zawisza Czarny nadal ma znaczenie dla regionu Stary i Nowy Garbów, niewielkie, sąsiadujące ze sobą wsie leżą niespełna 15 km na północ od Sandomierza. Spośród okolicznych miejscowości wyróżnia je historia. Naukowcy potwierdzili już, że to właśnie z „tego” Garbowa wywodził się najsłynniejszy polski rycerz Zawisza Czarny (ok. 1370-1428). Poprzez zwycięstwa w licznych europejskich turniejach zdobył na przełomie XIV i XV wieku sławę. Można ją porównać do popularności dzisiejszych gwiazd sportu czy popkultury. – Mamy pewność, że chodzi o tę miejscowość, choć jeszcze 20 lat temu, w historiografii nie było to wcale pewne – powiedział PAP dr Tomisław Giergiel z Instytutu Historii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Dodał, że dzięki badaniom prowadzonym w ostatnich latach wiele wątpliwości udało się jednak rozwiać. – Wiemy, że on się tam urodził i był dumny ze swojego pochodzenia. To poczucie nie zmniejszyło się mimo zawrotnej kariery na średniowiecznych turniejach. Zawsze, gdy przebywał na zachodzie Europy, mówił o sobie tak, jak jego ojciec i dziadek: „z Garbowa”. Ale gdzie dokładnie znajdował się rodzinny dom rycerza? W Garbowie Starym czy Nowym? A może gdzieś pośrodku? Jak wyglądał? Czy był podobny do innych siedzib zamożnych rodów? „Pochodził z Garbowa. Tego Garbowa” – i na tym kończy się wiedza historyków, regionalistów, znawców tematu. Gdzie mieszkał Zawisza Czarny? Do prawdy chce dojść archeolog, dyrektor Muzeum Okręgowego w Sandomierzu dr Dominik Abłamowicz. – Pracuję w Sandomierzu od roku. Odkąd tutaj jestem, poznaję tę ziemię, zabytki. Jestem zadziwiony liczbą zabytków, których jest tutaj bardzo wiele. Podczas zwiedzania okolic Sandomierza trafiłem do Garbowa – powiedział w rozmowie z PAP. Naukowca zainteresował fakt, że w dostępnej dokumentacji archeologicznej z okolic Garbowa nie figuruje ani jedno stanowisko z okresu średniowiecza. Zdaniem dyrektora muzeum, mimo braku znanych obiektów archeologicznych z okresu średniowiecza w tym miejscu ponad wszelką wątpliwość można stwierdzić, że osadnictwo w Garbowie jest o wiele starsze. – Musiał istnieć tam ośrodek feudalny, łączący się z faktem, że mieszkał tam ród Zawiszów, który władał tą ziemią. Musiały znajdować się tam osady wiejskie – powiedział. Będą kopać i pytać w okolicach Sandomierza Tak narodził się pomysł, aby wykorzystując techniki, którymi dziś dysponuje archeologia i nauki pokrewne spróbować poszukać lokalizacji tej siedziby. – Grant, który udało nam się pozyskać, nie jest grantem inwazyjnym. Nie będziemy dysponowali środkami na badania takie jak wykopaliska. Archeologia zna przeróżne techniki rozpoznania terenu. Z jednej strony to metoda tradycyjna taka jak poszukiwania powierzchniowe, szczególnie sprawdzające się w okresie wczesnowiosennym, kiedy na polach ornych, w wyniku procesów mrozowych oraz działalności rolniczej pojawiają się na powierzchnie różne zabytki. To jeden ze sposobów – powiedział. Można spodziewać się, że siedziby możnowładców miały charakter obronny i były budowane w miejscach naturalnie obronnych. – Oprócz tych przesłanek archeologicznych ważne jest ukształtowanie terenu, dlatego zamierzamy spotkać się z mieszkańcami Garbowa, z młodzieżą i zapytać ich, czy kiedykolwiek coś znaleźli, czy w przeszłości niwelowany był jakiś kopiec, wzniesienie – zapowiedział dyrektor. Nie zawsze był zakuty w stal od stóp do głów. To, jak wyglądał rycerz, zmieniało się przez wieki Ze wszystkich formacji bojowych, rycerstwo najmocniej zapisało się w historii. Wojownicy kojarzeni z męstwem, cnotami i wielkodusznością w kulturze masowej są przedstawiani jako jeźdźcy w c... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-wygladal-rycerz-zbroja-zycie-i-zadania-rycerzy-fot-pelagiya-tikhanova-anadolu-agency-via-getty-images-57cfdc9.jpg" width="938" height="626" alt="Jak wyglądał rycerz – zbroja, życie i zadania rycerzy (fot. Pelagiya Tikhanova/Anadolu Agency via Getty Images)" title="Jak wyglądał rycerz – zbroja, życie i zadania rycerzy (fot. Pelagiya Tikhanova/Anadolu Agency via Getty Images)" /> Na przełomie XIV i XV stulecia popularną formą siedzib możnowładczych były tak zwane gródki stożkowate. Ich ślady do dziś pozostały w wielu miejscach dawnego województwa sandomierskiego. Jeden z dobrze zachowanych znajduje się we Włoszczowie w zachodniej części województwa świętokrzyskiego. Regularny kopiec wysoki na pięć metrów wyraźnie wyróżnia się na tle płaskich jak stół pól i łąk. Kiedyś na jego szczycie znajdowała się zapewne obronna wieża mieszkalna. Jakakolwiek informacja od mieszkańców, pochodząca choćby z przekazów rodzinnych, że gdzieś w Garbowie znajdowało się jakieś wzniesienie czy „kopiec” mogłaby naprowadzić archeologów. Trop w późniejszej historii Inną wskazówkę, która może przybliżyć naukowców do znalezienia poszukiwanej lokalizacji, może być historia dużo nowsza. – W Garbowie znajdował się dwór, w którym urodził się gen. Józef Dowbor-Muśnicki (1867-1937). Tego dworu też nie ma. Wspominam o tym, bo jest to druga osoba wpisana w historię Polski, która tam mieszkała. Często nowe założenia możnowładcze, np. dwory były budowane w miejscach starych siedzib, jako usankcjonowane miejsce władzy; to dodatkowy aspekt sprawy – powiedział. Oprócz badań powierzchniowych naukowcy zamierzają sięgnąć po najnowsze techniki badawcze. Między innymi zdjęcia lotnicze, których odpowiednia obróbka umożliwia dokładną analizę morfologii terenu dla rozpoznania konfiguracji krajobrazu. – W interesujących miejscach zostaną przeprowadzone badania fizyczne użyciem aparatury elektrooporowej, podobne nieco do tych, które stosuje się w poszukiwaniu złotego pociągu na Dolnym Śląsku – wyjaśnił. Zbadasz przyrodę – poznasz dzieje człowieka Innym nurtem archeologii, który może nas przybliżyć do rozwiązania tej zagadki, jest tzw. archeologia środowiskowa, która bada związek człowieka i jego gospodarki z krajobrazem. – Często w naszej dziedzinie nauki zadajemy sobie pytanie z zakresu geografii historycznej, dlaczego człowiek wybrał akurat to miejsce, dlaczego tutaj powstała osada? Jak zmieniał swoje otoczenie? – powiedział dr Abłamowicz. Jak zaznaczył, wbrew obiegowej opinii zmiany krajobrazu nie są jedynie cechą dla epoki przemysłowej, na krajobraz wpływa bowiem także gospodarka rolna. Z tego powodu naukowcy zamierzają pobrać próbki w okolicach rzeki Opatówki lub w starorzeczach Wisły, gdzie może występować torf. – Torfy tworzą swoisty mikroklimat, przechowując niczym lodówka dane z przeszłości. [...] Mogą przechowywać szczątki roślin. Ich badanie oraz datowanie pozwala stwierdzić czy odkładały się tam szczątki botaniczne wytwarzane przez człowieka, na przykład pyłków zbóż, czy innych roślin uprawnych. Jeżeli udałoby się coś takiego stwierdzić, pomogłoby nam to ustalić wiele aspektów gospodarki rolnej czasów Zawiszy – powiedział. TOP 10 - najpiękniejsze zamki w Polsce. Które koniecznie trzeba zobaczyć? Czy wiesz, że na terenie Polski znajduje się aż 419 zamków? Przeważnie zostały z nich same ruiny, jednak kilka z nich zachowało się w niemal nieskazitelnym stanie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dd793acf31ab0d7bab00edebb9f95bf7614facd6-33b38e8.jpg" width="938" height="626" alt="Zamek w Malborku: opis, zwiedzanie, bilety i dojazd, historia obiektu (fot. Michal Fludra/NurPhoto via Getty Images)" title="Zamek w Malborku: opis, zwiedzanie, bilety i dojazd, historia obiektu (fot. Michal Fludra/NurPhoto via Getty Images)" /> Zawisza Czarny nadal ma znaczenie dla regionu Odkrycie miejsca, w którym znajdował się dom Zawiszy Czarnego, byłoby kolejnym ważnym wydarzeniem dla tej miejscowości, w której pamięć po średniowiecznym rycerzu jest bardzo żywa. Znajduje się tam jego pomnik, jego imię nadano miejscowej szkole. Prężnie działa także Stowarzyszenie Pamięci Zawiszy Czarnego Herbu Sulima z Garbowa, którego działalność można śledzić poprzez ciekawie prowadzoną stronę internetową. Badania zostaną wsparte grantem z Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Warszawie z programu „Dziedzictwo kulturowe – priorytet: ochrona zabytków archeologicznych”. Łącznie z wkładem własnym planowane prace będą kosztowały około 40 tys. złotych. Zawisza Czarny z Garbowa herbu Sulima występujący w łacińskich kronikach jako Zawissius Niger de Garbow urodził się około 1370 roku, właśnie w Garbowie. Zginął z rąk tureckich w czerwcu 1428 w twierdzy Golubac. Jej ruiny można oglądać do dziś we wschodniej Serbii na prawym brzegu Dunaju. Poprzez zwycięstwa w licznych turniejach oraz bohaterstwo na polu walki urósł do rangi „symbolu cnót rycerskich”. Był także sprawnym dyplomatą króla Władysława Jagiełły, którego reprezentował podczas Soboru w Konstancji w latach 1414-1418. Źródło: PAP
Dlaczego warto odwiedzić Sandomierz? Prezentujemy najciekawsze atrakcje miasta
Szukasz miejsca na weekend w Polsce? Świetnym pomysłem na wycieczkę z rodziną lub znajomymi będzie Sandomierz, który oferuje turystom wiele ciekawych historii i masę atrakcji. Co warto zobaczyć w mieście „Ojca Mateusza”?
W tym artykule: Informacje o Sandomierzu – historia, położenie, liczba ludności Co warto zobaczyć w Sandomierzu? Najważniejsze atrakcje turystyczne miasta Co zwiedzić w Sandomierzu? Co robić w Sandomierzu? Jak dojechać do Sandomierza? Sandomierz – ciekawostki Słyszysz Sandomierz, mówisz „Ojciec Mateusz”. Nie powinno być to dla nikogo zaskoczeniem, ponieważ właśnie ten lubiany przez miliony widzów serial o księdzu rozwiązującym skomplikowane zagadki kryminalne przyniósł miastu ogromną popularność i wzrost zainteresowania wśród turystów z całego kraju. Co zatem warto zobaczyć w Sandomierzu? Jakie atrakcje czekają na przyjezdnych? Jak dojechać? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań znajdziesz w poniższym artykule. Informacje o Sandomierzu – historia, położenie, liczba ludności Sandomierz to miasto znajdujące się w południowo-wschodniej części Polski, w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim. Położony jest nad Wisłą, na siedmiu wzgórzach, stąd określenie „mały Rzym”. W oparciu o dane GUS z 2021 roku, Sandomierz plasuje się w drugiej setce – dokładnie na 187. miejscu – w zestawieniu największych miast w Polsce pod względem liczby ludności (22 803 mieszkańców – 12 152 kobiet i 10 651 mężczyzn). Powierzchnia Królewskiego Miasta, jak nazywają go historycy i mieszkańcy, wynosi 28,7 km kw. Sandomierz jest jednym z najstarszych i najważniejszych ze względu na uwarunkowania historyczne polskich miast. Badania archeologów potwierdzają, że pierwsze ślady osadnictwa w tych rejonach datuje się na epokę neolitu. Z kronik Galla Anonima wynika, że za panowania Bolesława Chrobrego, pierwszego króla Polski, Sandomierz był tuż za Wrocławiem i Krakowem główną siedzibą Królestwa Polskiego. W okresie rozbicia dzielnicowego (1138–1320) Sandomierz pełnił funkcję stolicy Księstwa Sandomierskiego. Gorsze lata dla sandomierzan nadeszły wraz z rozbiorami, gdy miasto stracił swoje dotychczasowe znaczenie i stało się łącznikiem między Królestwem Polskim a Galicją. Ogromny odsetek strat przypada też na okres I wojny światowej, kiedy Sandomierz odnotował duże zniszczenia. Na górze Sandomierz, na dole miasto Biecz / fot. DeAgostini/Getty Images Według krążących legend, Sandomierz zawdzięcza swoją nazwę prasłowiańskim sądom pokoju – w starosłowiańskim języku określane jako „sudy mira” – które odbywały się tych terenach. Inni twierdzą z kolei, że Sandomierz pochodzi od imienia legendarnego morawskiego woja, założyciela miasta – Sędomira. Na dawnych mapach nazwa Sandomierza brzmiała: Zandomir, Sandomiria, Sudomir, Sędomir i Sędomierz. Miastami partnerskim Sandomierza są niemiecki Emmendingen, Newark-on-Trent w Anglii, Ostróg na Ukrainie oraz włoska Volterra. Co warto zobaczyć w Sandomierzu? Najważniejsze atrakcje turystyczne miasta Sandomierz nieprzypadkowo określany jest przez lokalsów „perłą w koronie województwa świętokrzyskiego”. Planując podróż do polskiego „małego Rzymu” należy zarezerwować sobie więcej czasu niż tylko kilka godzin w ciągu dnia. Najlepszą opcją będzie weekendowy wyjazd z bliskim lub znajomymi. Na turystów czeka tu cała masa atrakcji i ciekawych miejsc do zwiedzania. Aby nieco ułatwić plan wycieczki każdego, kto wybiera się w tamte rejony kraju, przygotowaliśmy sandomierską listę „must see”, którą warto mieć zawsze pod ręką. Znajdują się na niej: Ratusz – ulokowany w centralnej części Starego Miasta, wzniesiony w XIV wieku. Jest jedną z najpiękniejszych budowli renesansowych tego typu w Polsce; Brama Opatowska – jedna z najlepiej zachowanych gotyckich bram miejskich w kraju, ufundowana przez króla Kazimierza Wielkiego w drugiej połowie XIV wieku; Podziemna Trasa Turystyczna – trasa powstała przez połączenie dawnych piwnic i podziemnych składów kupieckich znajdująca się przy ul. Oleśnickiego; Dzwonnica – zlokalizowana przy bazylice katedralnej na rogu ulic Katedralnej i Mariackiej, wybudowana w XVIII wieku; Dom Długosza – XV-wieczny budynek ufundowany przez Jana Długosza; Zabytkowa studnia na Rynku – najpopularniejsze miejsce w Sandomierzu; Zamek Królewski – wzniesiony w czasach Kazimierza Wielkiego na skarpie wiślanej, od 1986 roku na terenie zamku znajduje się Muzeum Zamkowe; Spichlerz z XVII wieku – ulokowany w pobliżu zamku jedyny zachowany do naszych czasów spichlerz, w którym przechowywano zboże; Wąwóz Królowej Jadwigi – obowiązkowy punkt na turystycznej mapie Sandomierza. Wąwóz liczy niespełna pół kilometra długości i ok. 10 m wysokości. Legenda mówi, że podczas spaceru pantofelek w tym miejscu zgubiła królowa Jadwiga, stąd jego nazwa; Wzgórze Salve Regina – jedno z najpiękniejszych miejsc w Sandomierzu, jest to stożkowe wzniesienie w kształcie kopca; Góry Pieprzowe – najstarsze góry w Polsce; Zbrojownia rycerska – niepowtarzalna szansa na niezapomnianą lekcję historii i odkrycie zbiorów należących do Chorągwi Rycerstwa Ziemi Sandomierskiej; Sandomierski Szlak Winiarski – rozciągający się po Wyżynie Kielecko-Sandomierskiej szlak obejmujący kilkanaście winnic otwartych dla turystów; Kozie schodki – idealny taras widokowy, łączący ulicę Długosza z ulicą Rybitwy; Pałac Biskupi – wzniesiony w latach 1861–1864 z materiałów pochodzących z rozbiórki kościołów Marii Magdaleny i św. Piotra. Dzisiaj swoją siedzibę ma tutaj Biskup Ordynariusz Sandomierski oraz biuro Kurii Diecezjalnej. Zamek w Sandomierzu / fot. Philippe Giraud/Corbis via Getty Images Co zwiedzić w Sandomierzu? Sandomierz to miasto, które z pewnością pokochają osoby lubiące podziwiać imponującą architekturę, historyczne miejsca i zabytkowe świątynie. Bazylika katedralna, Kościół św. Ducha, Kościół św. Jakuba, Kościół św. Józefa, Kościół św. Pawła, Kościół św. Michała, Bazylika Katedralna, dawna Synagoga, Cmentarz Żydowski i dawny Klasztor o.o. Dominikanów – to tylko część z nich. Miasto posiada także kilka muzeów i galerii sztuki. Między innymi Galerię Sztuki Współczesnej BWA, Galerię Etnograficzna Zapole, Galerię Otwartą, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego czy wspomniane już Muzeum Zamkowe. Dodajmy, że w Sandomierzu funkcjonuje Centrum Informacji Turystycznej, który udziela informacji na temat noclegów, punktów gastronomicznych oraz atrakcji i zabytków. Sandomierski CIT znajduje się na Rynku i w sezonie, czyli od 15 kwietnia do 31 sierpnia, otwarte jest w godzinach 10:00–17:30. Co robić w Sandomierzu? Wśród sandomierskich atrakcji nie mogło zabraknąć tych związanych z serialem „Ojciec Mateusz”, który miał duży wpływ na popularyzację miasta. Na Starówce, pod adresem Rynek 5, na fanów produkcji czeka wystawa „Świat Ojca Mateusza”. Znajdziemy tam figury woskowe głównych bohaterów, szczegółowo odtworzone wnętrza z planu i sklep z pamiątkami. Osoby lubiące aktywny wypoczynek z pewnością powinny zawitać na Bulwar nad Wisłą im. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Znajduje się tutaj budynek sportów wodnych, wypożyczalnia sprzętu pływającego i rowerów oraz plac zabaw dla rodzin z dziećmi. Władze Sandomierza co roku starają się ściągnąć do miasta całą masę turystów, dlatego w sezonie letnim organizowane są przeróżne wydarzenia, m.in. Jarmark Jagielloński i Turniej Rycerski, Dookoła Wody Festival, podczas którego prezentowana jest muzyka z całego świata, oraz uliczny pokaz mody – Sandomierz Fashion Week, Miejskie Dożynki i zamykające sezon wakacyjny zawody triathlonowe – Triathlon Ziemi Sandomierskiej. Zamki, pałace i ruiny w Świętokrzyskim: gdzie warto się wybrać? Województwo świętokrzyskie to nie tylko piękna przyroda i malownicze góry. Znajdziesz tu także zamki i pałace. Ruiny w Świętokrzyskim przyciągają rzesze turystów. Jak dojechać do Sandomierza? Do Sandomierza dojedziemy zarówno autobusem, jak i pociągiem. Ze względu na dużą liczbę trwających wciąż inwestycji i modernizację sieci trakcyjnych, przed wyruszeniem w podróż warto sprawdzić stronę lokalnego przewoźnika, aby uniknąć jakichkolwiek nieprzyjemności. Podobnie powinny postąpić także osoby, które zdecydują się jechać samochodem na własną rękę. Nieoczekiwane utrudnienia i remonty na autostradach potrafią dać w kość. Sandomierz – odległość między miastami: Sandomierz – Kielce: 95 km, ok. półtorej godziny jazdy; Sandomierz – Rzeszów: 98 km, niewiele ponad półtorej godziny jazdy; Sandomierz – Lublin: 110 km, ok. dwóch godzin jazdy; Sandomierz – Kraków: 160 km, ponad dwie godziny jazdy; Sandomierz – Warszawa: 200 km, ok. trzech godzin jazdy. Sandomierz – ciekawostki W 1910 roku w Sandomierzu odnaleziona została korona hełmowa należącą do Kazimierza Wielkiego. Z kolei w latach 60. w okolicy Kościoła św. Jakuba archeolodzy trafili na szachy z XI lub XII wieku; W Sandomierzu ma początek Małopolska Droga św. Jakuba prowadząca do Krakowa; 12 czerwca 1999 roku Jan Paweł II odwiedził Sandomierz podczas swojej siódmej pielgrzymki do Polski; W Sandomierzu rozgrywa się akcja powieści „Ziarno prawdy”, której autorem jest Zygmunt Miłoszewski; W Kościele świętego Józefa znajdują się zmumifikowane zwłoki wojewodzianki Teresy Izabeli Morsztynówny; Collegium Gostomianum przy ulicy Jana Długosza 7 to jedna z najstarszych i najbardziej prestiżowych szkół średnich w Polsce; W sandomierskiej katedrze wisi wzbudzający wiele kontrowersji obraz Karola de Prevot „Mord Rytualny”; W okresie zimowym na górze Słonecznej w parku Piszczele działa wyciąg narciarski; W 2022 roku w Sandomierzu padł rekord temperatur maksymalnych w czerwcu, który od teraz wynosi 35 st. Celsjusza (poprzedni rekord, czyli 34 st. C. odnotowano w 1963 roku). Źródła: sandomierz.eu, sandomierz.travel, Wikipedia.
Najstarsze kościoły w Polsce: 11 świątyń z ciekawą historią
Najstarsze kościoły w Polsce skrywają piękne wnętrza i wiele ciekawych historii. Mimo że archeolodzy wciąż spierają się, które świątynie rzeczywiście powstały najwcześniej, na podstawie badań można przygotować zbliżone zestawienie.
W tym artykule: Najstarsze kościoły w Polsce: Kościół Najświętszej Maryi Panny na Ostrowie Tumskim w Poznaniu Najstarsze kościoły w Polsce: Bazylika prymasowska Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gnieźnie Najstarsze kościoły w Polsce: Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie Najstarsze kościoły w Polsce: Kościół św. Jana Jerozolimskiego za Murami w Poznaniu Najstarsze kościoły w Polsce: Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Płocku Najstarsze kościoły w Polsce: Bazylika kolegiacka św. Piotra i Pawła w Kruszwicy Najstarsze kościoły w Polsce: Rotunda św. Mikołaja w Cieszynie Najstarsze kościoły w Polsce: Archikolegiata Najświętszej Maryi Panny i św. Aleksego w Tumie Najstarsze kościoły w Polsce: Rotunda św. Prokopa w Strzelnie Najstarsze kościoły w Polsce: Kościół św. Tomasza Kantuaryjskiego w Sulejowie Najstarsze kościoły w Polsce: Kościół św. Jakuba w Sandomierzu Jak informuje Konferencja Episkopatu Polski, według danych z 2021 roku, w naszym kraju jest ponad 10 tys. parafii. O ile ustalenie takich danych nie stanowi większego problemu, o tyle określenie, które z nich powstały jako pierwsze już tak. Wynika to przede wszystkim z faktu, że w wielu przypadkach nie zachowały się żadne dokumenty, które mogłyby potwierdzić datę wybudowania danego obiektu. Ich wiek jest często ustalany głównie na podstawie badań archeologicznych oraz analizy stylu architektonicznego i wydarzeń historycznych, które towarzyszyły tym miejscom. Właśnie dlatego, słowo „prawdopodobnie” będzie często pojawiać się w tej publikacji. Przed wami najstarsze kościoły w Polsce. Archeolodzy trafili na ślady Kościoła Apostołów w Galilei. Lokalizacja starożytnej świątyni przez setki lat pozostawała tajemnicą. Przez ponad 1000 lat archeolodzy uznawali Betsaidę za miejsce zaginione. To biblijne miasto wraz z Kafarnaum i Korozain tworzyło tzw. trójkąt ewangeliczny, w którym Jezus najczęściej naucza... Najstarsze kościoły w Polsce: Kościół Najświętszej Maryi Panny na Ostrowie Tumskim w Poznaniu Eksperci są zdania, że najstarszy kościół w Polsce znajdował się w Poznaniu, na Ostrowie Tumskim. Jego powstanie ma być związane z przyjęciem chrztu przez Mieszka I i ślubem księcia z Dobrawą. Pierwsze badania, mające na celu potwierdzenie tej tezy, prowadzono jeszcze przed wybuchem II wojny światowej. Przypuszczenia archeologów zostały jednak potwierdzone dopiero pod koniec XX wieku. Prowadzone wówczas prace doprowadziły do odkrycia palatium księcia Polan. Odkryte zostały też pozostałości kaplicy - kostki mozaikowe i fragmenty zabarwionych tynków, które najprawdopodobniej kiedyś były pokryte malowidłami. Specjaliści są zdania, że pochodzą one z pierwszego chrześcijańskiego kościoła, który został wybudowany na terenie Polski. Istnieje teoria, według której świątynia miała być wybudowana na życzenie Dobrawy. Kościół został zburzony w 1038 roku, podczas najazdu czeskiego księcia Brzetysława. Odbudowana świątynia prawdopodobnie przetrwała do 1430 roku. Mniej więcej w tym czasie budowla została zburzona, a na jej miejscu wybudowano gotycki kościół Najświętszej Maryi Panny, który stoi tam do dziś. Najstarsze kościoły w Polsce: Bazylika prymasowska Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gnieźnie Kolejny najstarszy kościół na naszej liście znajduje się w Gnieźnie. Katedra gnieźnieńska została wzniesiona w X wieku, prawdopodobnie około 970 roku, czyli kilka lat po chrzcie Mieszka I. Właśnie tam w 977 roku miała być pochowana księżniczka Dobrawa. Na pewno spoczęło tam ciało św. Wojciecha. Podobnie jak pierwszy kościół w Polsce, katedra gnieźnieńska nie przetrwała najazdów czeskiego księcia Brzetysława, które miały miejsce w 1038 roku. Po zakończeniu walk, świątynię odbudowano. W XV–XVIII wieku dokonano ostatniej dużej przebudowy tego miejsca – dobudowane zostały dwie wieże (północna i południowa), a samą katedrę otoczono kaplicami. Po pożarze, który miał miejsce w 1613 roku, przebudowano też wnętrze kościoła. Najstarsze kościoły w Polsce: Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie Kolejną pozycję w zestawieniu zajmuje katedra na Wawelu – miejsce koronacji królewskich i pochówku kościelnych dostojników i największych władców Polski. Obecnie w Krakowie możemy podziwiać wspaniałą świątynię gotycką, jednak wcześniej na jej miejscu stały jedne z najstarszych kościołów romańskich w Polsce. Pierwszy został wzniesiony prawdopodobnie po 1000 roku. Katedra określana jako chrobrowska powstała w związku z utworzeniem biskupstwa na zjeździe gnieźnieńskim i miała być poświęcona św. Wacławowi, spokrewnionemu z pierwszym polskim królem. Specjaliści są zdania, że monumentalna bazylika trójabsydowa mogła mieć 45 m długości i 21 metrów szerokości. Drugą katedrę – hermanowską – zaczęto budować w czasach panowania księcia Władysława Hermana. Jak wynika z zapisków Galla Anonima, prace zostały zakończone w czasach rządów Bolesława III Krzywoustego. W 1305 roku katedrę strawił pożar. Z tamtych czasów, do dziś przetrwała tylko krypta św. Leonarda, najniższy fragment wieży zegarowej i dolny fragment wieży Srebrnych Dzwonów. Budowa gotyckiej katedry, która na Wawelu stoi do dziś, została zainicjowana przez biskupa krakowskiego Nankera, już po koronacji Władysława Łokietka. Prace zakończono w 1364 roku. Najstarsze kościoły w Polsce: Kościół św. Jana Jerozolimskiego za Murami w Poznaniu Wracamy do Poznania. Pierwszą świątynią, która stała na miejscu dzisiejszego kościoła św. Jana Jerozolimskiego za Murami, najprawdopodobniej był pochodzący z XI wieku kościół św. Michała Archanioła. W Rocznikach Jana Długosza została zapisana informacja, według której 6 maja 1170 przy kościele powstał przytułek dla wędrowców, powołany z inicjatywy Mieszka III Starego i biskupa Radwana. W 1187 roku władca przekazał kościół i owe hospicjum zakonowi joannitów. Na przełomie XII i XIII wieku rozpoczęła się budowa nowej świątyni, która wielokrotnie przebudowana stoi tam do dziś. Najstarsze kościoły w Polsce: Bazylika katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Płocku Pierwsza katedra w Płocku, wzniesiona w czasach panowania Bolesława Śmiałego lub Władysława Hermana, była prawdopodobnie drewniana. To właśnie tam Bolesław Krzywousty miał przyjąć pasowanie na rycerza. Około 1130 roku biskup płocki Aleksander z Malonne zadecydował o wzniesieniu nowej świątyni z kamienia. Kościół kilkukrotnie odbudowywano - po 1233 roku, kiedy katedra została zniszczona w wyniku pożaru, po 1243 roku, kiedy świątynia została zniszczona w wyniku najazdów pruskich, oraz po 1289 roku, kiedy kościół zburzyli Litwini. Najstarsze kościoły w Polsce: Bazylika kolegiacka św. Piotra i Pawła w Kruszwicy Świątynia w Kruszwicy najprawdopodobniej jest najstarszym kościołem na Kujawach. Romańska budowla została wzniesiona na przełomie XI i XII wieku. Istnieje przypuszczenie, że kościół stanowił siedzibę biskupstwa, którą później przeniesiono do Włocławka. W XVI wieku przebudowano fasadę zachodnią. Mimo poczynionych zmian, bazylika kolegiacka św. Piotra i Pawła stanowi jeden z najlepiej zachowanych zabytków romańskich w Polsce. Najstarsze kościoły w Polsce: Rotunda św. Mikołaja w Cieszynie Kolejny obiekt w zestawieniu to prawdopodobnie najstarszy budynek wzniesiony na ziemi cieszyńskiej. Rotunda św. Mikołaja została wybudowana na przełomie XI i XII wieku, jako kaplica grobowa. W XIX wieku kościół poddano modernizacji, ale już w XX wieku przywrócony został jego oryginalny romański charakter. Najstarsze kościoły w Polsce: Archikolegiata Najświętszej Maryi Panny i św. Aleksego w Tumie Kolejny kościół na naszej liście został wzniesiony w XII wieku, jednak badania archeologiczne pozwalają przypuszczać, że już w X wieku (około 997 roku) w tym miejscu istniało opactwo benedyktynów pw. NMP i św. Aleksego, najprawdopodobniej pierwsze w Polsce. Data rozpoczęcia budowy świątyni nie jest znana. Niektórzy eksperci uważają, że prace rozpoczęto w 1149 roku, a ich inicjatorem miał być metropolita gnieźnieński Janik. Najstarsze kościoły w Polsce: Rotunda św. Prokopa w Strzelnie Jak w swoich zapiskach wspomina Jan Długosz, kolejny kościół w zestawieniu został poświęcony 16 marca 1133 roku. Badania archeologiczne dowodzą, że rotunda została ukończona w drugim dziesięcioleciu XIII wieku, czyli mniej więcej w tym samym czasie, co pobliski kościół norbertanek. Kościół w Strzelinie przetrwał jako największy romański zabytek w Polsce, wzniesiony na planie koła. Najstarsze kościoły w Polsce: Kościół św. Tomasza Kantuaryjskiego w Sulejowie Szacuje się, że Kościół klasztorny cystersów p.w. św. Tomasza Kantuaryjskiego w Sulejowie został wzniesiony ze szlachetnego piaskowca szydłowieckiego w pierwszej połowie XIII wieku za czasów Kazimierza II Sprawiedliwego. Z kolei jego wyposażenie pochodzi z okresu baroku i rokoka. Front świątyni zdobią romański portal i rozeta. W przeszłości był dwukrotnie spalony przez Tatarów. Najstarsze kościoły w Polsce: Kościół św. Jakuba w Sandomierzu Listę 11 najstarszych kościołów w Polsce zamyka świątynia w Sandomierzu. Eksperci są zdania, że pierwszy kościół w tym miejscu istniał już na przełomie XII i XIII wieku. Gdy w XIII wieku do miasta przybyli dominikanie, wzniesiono nowy obiekt. Jak wynika z zapisków Jana Długosza, od 1226 roku miejsce to stanowiło siedzibę konwentu dominikańskiego. Artykuły, które mogą cię zainteresować: Cuda w drewnie, czyli lubuskie kościoły, które warto zobaczyć na własne oczy Lubuskie kościoły są jednymi z najstarszych drewnianych świątyń w Europie. Zabytkowy dzwon skradziony przez nazistów wróci do Polski. Odnaleziono go po 77 latach Poszukiwań dawno zaginionego dzwonu podjęli się sławięciccy parafianie. Zaczęli działać już dwa lata temu. Ostatecznie na trop zabytku natrafił proboszcz Sławięcic – ksiądz Marian Be... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/hans-manek-po-lewej-i-prof-thomas-flammer-vor-der-glocke-pozuja-przy-zabytkowym-dzwonie-fot-bistum-muenster-de-781b191.jpeg" width="880" height="495" alt="Hans Manek (po lewej) i prof. Thomas Flammer vor der Glocke pozują przy zabytkowym dzwonie (fot. bistum-muenster.de)" title="Hans Manek (po lewej) i prof. Thomas Flammer vor der Glocke pozują przy zabytkowym dzwonie (fot. bistum-muenster.de)" /> Ta piękna świątynia powstała by upokorzyć ewangelików. Dziś jest ich dumą To cud, że drewniana świątynia, która miała istnieć 30–40 lat, przetrwała wszelkie zawirowania historyczne i po ponad 350 latach ma się dobrze – mówi mi pastor Waldemar Pytel z Kościo...
To jeden z największych skarbów okolic Sandomierza. Tajemniczy Krzyżtopór
Rozbłysnął i zgasł. Kiedy istniał, nie miał sobie równych potęgą i blaskiem. Kiedy nadszedł jego kres – w perzynę obróciło się wszystko.
Przemierzając puste sale, w których sufitem jest już tylko niebo, trudno oprzeć się smutnemu wrażeniu, że zamek ów to symboliczne memento, dowód, jak wątłe są ludzkie zamiary i jak nietrwałe bywają najpotężniejsze nawet budowle. A taką właśnie, najpierwszą w całej Rzeczpospolitej, był Krzyżtopór – siedziba sandomierskiego wojewody Krzysztofa Ossolińskiego (1587–1645). Ten wszechstronnie jak na owe czasy wykształcony przedstawiciel możnej familii, miłośnik literatury, sztuki, architektury, zetknął się w trakcie wojaży po Włoszech z tzw. palazzo in fortezza – ufortyfikowanymi pałacami. Od tej pory posiadanie podobnego palazzo stało się idée fixe Krzysztofa. Tyle że należący do niego winien być i większy, i piękniejszy niż te w Italii. Wszak ród Ossolińskich jest przesławny, a jego fortuna ogromna. Wybór terenu, na którym marzenie miało się ziścić, nie nastręczał większych problemów. Było to szerokie, obejmujące 10 tys. m2 skalne wyniesienie nad doliną rzeczki Koprzywianki we wsi Ujazd, w sercu urokliwej, pełnej bujnych lasów, pagórków i wąwozów Ziemi Sandomierskiej. Rzut kamieniem od Opatowa i Klimontowa i nie tak znów daleko od samego Sandomierza. Idealne miejsce na potężny obiekt w kształcie pięcioramiennej gwiazdy. Pyszna fantazja magnata Ossoliński sam opracował szczegóły projektu, do wykonania całości zatrudniając znanego szwajcarsko-włoskiego architekta i budowniczego Wawrzyńca Senesa. Przystąpiono do robót wstępnych; trzeba było splantować wzgórze, usuwając tony ziemi, wyżłobić w skalnym podłożu otwory pod fundamenty. Wreszcie, po kilku latach przygotowań, budowa ruszyła. Przez kolejnych paręnaście lat, aż do roku 1644, zamczysko rosło w górę. Musiało być od samego początku imponujące, skoro już w 1627 r., na długo przed zakończeniem budowy, ochrzczono je mianem Fortecy Krzyżtoporskiej. Nic w tym dziwnego. Prezentowała się wspaniale. Otaczał ją potężny wał, z największego bastionu, zwanego Wysokim Rondlem, pięła się ku niebu ośmioboczna wieża, cztery inne wieńczyły bastiony narożne ze stanowiskami artylerii. Szczytem wałów biegła droga do transportu dział, niżej fosa. Równie pieczołowicie zaplanowano część mieszkalną, otoczoną murami obronnymi. Był tu dziedziniec, budynki gospodarcze, stajnie, ale przede wszystkim ogromny, trzypiętrowy pałac. Wzdłuż dolnej części podwórca ciągnęły się szerokie krużganki, gdzie w deszczowe dni zażywano konnych przejażdżek. Mało tego, w zamku funkcjonowało nawet centralne ogrzewanie! Ciepłe powietrze z piwnicznej kotłowni biegło specjalnymi kanałami do komnat. Świeżej wody dostarczało własne źródło. Fantazja wojewody była niezmierzona. Zasłane cennymi dywanami komnaty i korytarze, kryształowe lustra i szyby w oknach, wspaniałe lichtarze, obrazy, malowidła naścienne, rzeźbione meble, ba, nawet wykonane z najprzedniejszego marmuru żłoby w przypałacowej stajni, nad którymi wisiały kryształowe lustra, mogły się wydać błahostką w porównaniu z komnatą w wieży głównej. Jej strop, zamknięty szklaną przegrodą, stanowił równocześnie dno wielkiego akwarium, pełnego barwnych ryb. Słowem – bajka! U bramy wjazdowej witały przybyszów wyryte w czarnym marmurze topór – herb Ossolińskich (wywodzili się z rodu Toporczyków) i krzyż – dowód wiary panów zamku, chociaż tuż obok tkwił zgoła niechrześcijański znak: przypominający literę „W” kabalistyczny symbol wieczności, swoisty talizman mający strzec to miejsce przed unicestwieniem. Żaden z gości odwiedzających siedzibę Krzysztofa (zresztą sam gospodarz również) najpewniej nie przypuszczał, jak zwodnicze okażą się magiczne zaklęcia, z których drwi sobie przeznaczenie. Oglądali więc przepyszne komnaty, wydając okrzyki zdumienia. Wojewoda słuchał ukontentowany. Miał powody do dumy: zamek, jakich nie ujrzysz w całej Rzeczypospolitej, podziw rodaków, pełną kiesę i lata życia na cieszenie się ze swego dzieła. Zmarł wszakże… 11 miesięcy po skończeniu budowy. Zły los, podstęp i czas Nad Krzyżtoporem zawisło fatum. Jego ofiarą padł wkrótce jedyny syn wojewo-dy, Krzysztof Baldwin. Służąc w husarii, w 1650 r. wyruszył na Podole na wojnę z Tatarami. Zjeżdżając z zamkowego wzgórza, nie wiedział, że nigdy nie ujrzy już ukochanej Teresy. Pierwszej żony, Anny Zebrzydowskiej, zmarłej parę lat po ślubie, nie darzył uczuciem. Z Teresą Tarłówną połączyła go gorąca miłość. Gdy wróci z wojny, zaczną nowe życie. Los obojga rozstrzygnęła tatarska strzała w bitwie pod Zborowem. Krzysztof Baldwin zginął. Na wieść o śmierci męża umarła i Teresa. Wkrótce Polskę zalał szwedzki potop. Wrogowie, używszy podstępu, wdarli się za mury Krzyżtoporu. Dwa lata później, w roku 1657, w twierdzy zatrzymał się sam król Karol Gustaw, grabiąc do gołych ścian, niszcząc, rujnując. Niestraszni mu byli nawet ukazujący się nocą na murach i dziedzińcu: husarz w zbroi i biała dama. Bezszelestne, mgliste zjawy będą tu odtąd stałymi gośćmi. Towarzyszą kolejnym właścicielom: Kalinowskim, Wiśniowieckim, Morstinom, Pacom, Łempickim, Orsettim. Są tu, gdy resztki palazzo in fortezza zmieniają się w rumowisko podczas konfederacji barskiej i gdy ręce XX-wiecznych konserwatorów łatają, co się da, a smętne pozostałości dumnej niegdyś warowni przemierzają wycieczki ciekawskich oraz kuszeni łatwą zdobyczą poszukiwacze iluzorycznych skarbów. I choć dla wielu z nich dzieje Krzysztofa i Teresy to tylko bajka z dawnych wieków, dla miejscowych stały się źródłem wzruszającej legendy. Podobno gdy księżyc świeci mocno, oba widma spotykają się na szczycie murów, by wędrować do świtu po ruinach zamczyska…
Podróż do świata Celtów Ich kolebką nie była ani Irlandia, ani Wielka Brytania, choć to właśnie z tymi miejscami są najbardziej kojarzeni, tylko kontynentalna Europa, tereny dzisiejszych południowych Niemiec, z których rozpoczęła się ich ekspansja. Do III w. p.n.e. to właśnie Celtowie kontrolowali wielkie obszary poza łukiem Alp – od Hiszpanii aż po Turcję. Dotarli też do Polski, gdzie liczne ślady ich obecności odkryto chociażby na Śląsku i w Małopolsce (góra Ślęża była ośrodkiem ich kultu). Waleczni wojownicy świetnie posługujący się bronią, nowoczesną jak na tamte czasy, bo wykonaną z żelaza, nosili kolczugi, które wymyślili, podobnie jak siodła. Doskonale jeździli konno, jako pierwsi zaczęli też te zwierzęta podkuwać, dzięki czemu ich tabory potrafiły się bardzo szybko przemieszczać. Nie bez powodu Rzymianie czuli przed nimi respekt – byli oni jednym z największych zagrożeń dla rodzącego się dopiero imperium. Najlepszy dowód, że zdołali złupić Rzym. I to właśnie trauma z tym związana zmobilizowała Rzymian do reorganizacji armii, czego efektem były jej późniejsze wielkie sukcesy i ostateczna klęska Celtów, którą zadał im Juliusz Cezar. Pojawienie się Celtów w VI w. p.n.e. w środkowej Europie przypadło na rozwój nowej epoki w historii ludzkości – epoki żelaza. Celtowie opanowali sztuki wytopu żelaza, jego obróbki oraz wykuwania broni – mieczy, noży, toporów, siekier. Dzięki takiemu uzbrojeniu ich przewaga na polu walki była bezdyskusyjna. Żelazo podniosło też jakość codziennego życia ówczesnych ludzi, doprowadzając do rozwoju gospodarczego. I choć to Rzymian powszechnie uważa się za wielkich budowniczych dróg, które skomunikowały Europę – Celtowie na długo przed nimi ubijali trakty, dzięki czemu mógł kwitnąć handel, na którym się bogacili. Niestety, mimo że Celtowie posługiwali się wspólnym językiem, mieli podobne wierzenia i kulturę, nigdy nie stworzyli jednego państwa, co przyczyniło się do ich upadku. Podzieleni na wiele plemion, nie byli w stanie skutecznie oprzeć się karnym legionom Rzymu. A ponieważ nie stworzyli pisma i całą swoją wiedzę i tradycję przekazywali ustnie, długo wiedzieliśmy o nich tyle, ile zapisali kronikarze ich wrogów, którzy nie silili się na obiektywizm. Historia Celtów wysnuta z takich źródeł była niejasna, zafałszowana. Jacy zatem naprawdę byli? Zajrzyjcie na str. 44. Znajdziecie tam artykuł, który bazuje na najnowszych odkryciach archeologicznych i buduje zupełnie inny obraz epoki Celtów. Agnieszka Franus
Ruszył w fotograficzną podróż po kraju. Na swoich zdjęciach udowadnia, że Polska jest najpiękniejsza [GALERIA]
Podczas swojej fotograficznej wyprawy Maciej Goryl odkrywał piękno Polski. Podróżował z taką ciekawości, z jaką zazwyczaj zwiedza się tylko odległe kraje. Zobacz efekty jego podróży z aparatem.
ZOBACZ GALERIĘ Z PODRÓŻY „POZNAJĄC GRANICE POLSKI” >>> Od kiedy Maciej Goryl rozpoczął przygodę z fotografią, przyświecał mu cel: doceniać to, co nas otacza i pokazywać to piękno innym. Zaczynał lokalnie, od własnej miejscowości - Tarnowskich Gór. W końcu nadszedł czas, by ruszyć w Polskę. - Opowiadane w rodzinnym gronie historie o pięknych miejscach w naszym kraju, sprawiały, że zacząłem marzyć. W dzieciństwie nie zawsze miałem wówczas możliwości, by porównać swoje wyobrażenia z rzeczywistością. Przełomowy okazał się 2016 rok. Wyruszyłem w niezwykłą podróż, podczas której poznałem moje miejsce na ziemi – ojczyznę – opowiada. Impulsem była wizyta w Szczyrku. To było pod koniec stycznia, dał się namówić na górski wyjazd z przyjaciółm. - Widok ze Skrzycznego, najwyższego szczytu Beskidu Śląskiego, zapiera dech w piersiach! Po powrocie do domu byłem już pewien, że wyruszę w podróż po najpiękniejszych zakątkach Polski. W czasie podróży „Poznając granice Polski” odwiedził miejsca, o których marzył przez długi czas. Możliwe, że niektóre z nich czekały nawet kilkanaście lat. - Plan podróży stworzyłem wybierając ważne miejsca na mapie Polski, dopisałem propozycję internautów - okazało się np. że wiele osób chce zobaczyć na moich fotografiach Poznań. Fotograf dotarł na Mazury, Kaszuby, nad Morze Bałtyckie, do Białowieskiego Parku Narodowego, odwiedził m.in. Sandomierz, Gdańsk, Toruń i Poznań. GALERIA >>> Więcej zdjęć na fanpage’u fotografa: facebook.com/PhotoGoryl.
5 lutego otwarta została w Muzeum Okręgowym w Sandomierzu wystawa pt.: „Na skrzydłach przeszłości”, prezentująca polskie zabytki archeologiczne z okresu od XI w. p.n.e. do XVII w. n.e. Przewodnim tematem wystawy są motywy ptaków, umieszczane na wyżej wspomnianych znaleziskach.
Jak tłumaczą pracownicy muzeum w Sandomierzu ptaki postrzegane były przez całe wieki jako nieuchwytne, bardzo piękne i tajemnicze stworzenia, które zachwycały nie tylko swoim śpiewem, ale również umiejętnością bytowania między ziemią a niebem. Niektórzy ludzie dopatrywali się w nich magicznego odzwierciedlenia świętych, bogów a nawet dusz zmarłych przodków. Na wizerunki ptaków, odnajdywane na terenie naszego kraju, natrafić już można w epoce kamienia, brązu, a nawet wcześniejszej epoce żelaza. W średniowieczu i w czasach późniejszych, motywy ptaków pojawiały się najczęściej na płytkach i kaflach piecowych, a także na monetach. Wśród prezentowanych na wystawie zbiorów zobaczyć będzie można między innymi ryty wyobrażające ptaki, umieszczane na naczyniach znalezionych w grobach oraz grzechotki i figurki w kształcie ptaków. Zwiedzając wystawę warto pamiętać, że część z zebranych tam eksponatów mogła w dawnych czasach służyć do odprawiania praktyk magicznych. Tekst: Agnieszka Budo