National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-29T06:50:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Niepozorna przepalona bryłka okazała się skarbem. Archeolodzy odkryli rzymskie pieczywo
items: Słowo, prawo i rozum przeciwko sile miecza. Cyceron przegrał politycznie, ale w historii zapisał się jako zwycięzca
items: Archeolodzy odkryli olbrzymi zbiór artefaktów z czasów rzymskich. Bez nich broń legionistów byłaby tępa
items: Najdroższa pomyłka w dziejach Rzymu – niesamowite odkrycie w Niemczech
items: Cesarz Neron poślubił mężczyznę. Sporus przypominał mu jego zmarłą żonę
items: Jak Rzymianie złupili Jerozolimę? Co ukradli ze Świątyni Salomona?
items: Jak wytyczano granice Rzymu? Wbrew pozorom wały i mury nie służyły do obrony imperium
items: Masada to starożytna twierdza z tragiczną historią. Do dziś stanowi symbol heroicznego oporu
items: Gladiatorzy w Hollywood. Ile prawdy w filmie o rzymskich wojownikach?
items: Rzymscy legioniści byli dobrze zaopiekowani i pachnący. Polscy archeolodzy mają na to dowody
items: Tak żyli starożytni Rzymianie w Anglii. Archeolodzy odkryli wielkie posiadłości ziemskie
items: Malarstwo rzymskie. 4 niezwykłe style pompejańskie
items: Pierwszy cesarz Rzymu – nie przestrzegał zasad ortografii, nie chciał żyć w pałacu. Jaki był Oktawian August?
items: Cesarstwo zachodniorzymskie powstało po podziale imperium. Miało uzdrowić Rzym, przetrwało tylko 81 lat
items: Cesarz Marek Aureliusz, czyli filozof na tronie. Był jednym z najwybitniejszych władców Rzymu
items: Juliusz Cezar miał wielkie ambicje, talenty i bezwzględność. Dzięki nim przeobraził rzymskie imperium
items: Arcytyran, antychryst i wróg publiczny. Cesarz Neron to władca, którego znienawidził Rzym
items: Niewolnictwo w Rzymie było podstawą gospodarki. Paradoksalnie, doprowadziło też do jej załamania
items: Bogowie rzymscy nie byli po prostu „kopiami” greckich bóstw. Wielu miało zupełnie inne korzenie
items: Seneka – filozof, który rządził Rzymem. Dlaczego był kochany przez tłumy i znienawidzony przez władców?
items: Wodzowie Rzymu szkodzili państwu. Walnie przyczynili się do upadku republiki rzymskiej
items: Gdzie zniknęły inskrypcje z rzymskiego fortu w Gruzji? Było ich sporo. Archeolodzy znaleźli właśnie drugą
items: Mitologia rzymska to efekt połączenia wielu legend. Zostały zaczerpnięte od innych ludów
items: Hadrian, cesarz sprawiedliwy. Co wiemy o władcy Rzymu uznawanym za jednego z Pięciu Dobrych Cesarzy?
items: Archeolodzy odkryli nowe ślady Cesarstwa Rzymskiego na Malcie. Mogą pochodzić sprzed 2 tysięcy lat

Niepozorna przepalona bryłka okazała się skarbem. Archeolodzy odkryli rzymskie pieczywo
type: item
date: 2026-04-29T06:49:58.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: chleb
subject: odkrycia archeologiczne
subject: rzymianie
subject: starożytność
description: Zwęglony bochenek chleba sprzed dwóch tysiącleci, którego nie zdążył zjeść rzymski legionista – to najnowsze znalezisko ze starożytnego obozu Vindonissa w Szwajcarii. Ten mały podpłomyk przetrwał próbę czasu dzięki pożarowi, który zamiast go zniszczyć, skutecznie go zakonserwował. Jaki był jego skład?
encoded: Archeolodzy coraz rzadziej prowadzą wykopaliska, by zachować relikty dla przyszłych pokoleń. Częściej sięgają po metody nieinwazyjne lub ich wykopy mają mniejszy zasięg. Sytuacja wygląda inaczej w przypadku badań ratowniczych, czyli poprzedzających jakąś inwestycję – budowę drogi czy domu. Duże osiedle, duże odkrycie Tutaj mamy do czynienia właśnie z takim przypadkiem. W szwajcarskim Windisch, na obszarze około 4000 metrów kwadratowych zaplanowano realizację dużego osiedla mieszkaniowego. Ponieważ teren ten znajduje się bezpośrednio przed południowo-zachodnim frontem dawnego rzymskiego obozu legionowego Vindonissa, archeolodzy rozpoczęli w połowie sierpnia 2025 roku intensywne prace dokumentacyjne. Ich celem jest naukowe zabezpieczenie dziedzictwa kulturowego, zanim zostanie ono nieodwracalnie zniszczone przez nowoczesną infrastrukturę. Dotychczasowe wyniki robią wrażenie. Gdy chleb staje się kamieniem Najbardziej przykuwającym uwagę „artefaktem” okazał się zwęglony, okrągły obiekt, który na pierwszy rzut oka przypominał kawałek skały lub węgla drzewnego. Po ostrożnym wydobyciu go wraz z otaczającą ziemią i przewiezieniu do laboratorium, specjaliści stwierdzili, że to rzymski chleb. Obiekt ma około dziesięciu centymetrów średnicy i trzy centymetry grubości. Był to zatem niewielki podpłomyk przypominający większą bułkę. Starożytne chlebki to rzadkość Archeobotanicy z Uniwersytetu w Bazylei podkreślają, że takie znaleziska są wyjątkowo rzadkie; chleb może przetrwać tysiąclecia tylko wtedy, gdy ulegnie spaleniu, co zapobiega jego naturalnemu rozkładowi. Podobne artefakty znajdowano dotychczas głównie w piekarniach rzymskich Pompejów, co czyni znalezisko z Vindonissa niezwykle cennym. Choć chleb z Vindonissa jest już bezpieczny w rękach konserwatorów, jego naukowa podróż dopiero się zaczyna. Planowane są szczegółowe analizy w specjalistycznym laboratorium w Wiedniu. Wówczas dowiemy się, jaką mąkę i inne składniki użyto do jego wypieku. Drewno i ziemia. Pierwsze mury obo…

chleb-52f4fb7.jpg
width: 1688
height: 1125

Słowo, prawo i rozum przeciwko sile miecza. Cyceron przegrał politycznie, ale w historii zapisał się jako zwycięzca
type: item
date: 2026-04-07T07:58:57.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: filozofia
subject: rzymianie
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Cyceron żył w burzliwym okresie, kiedy Republika, którą ukochał, chyliła się ku ostatecznemu upadkowi. Jednak jego życie stało się fundamentem, na którym później wzniesiono całą zachodnią myśl polityczną, etyczną i lingwistyczną. Jako mąż stanu, orator, prawnik i filozof, Cyceron ucieleśniał rzymski ideał humanitas – pojęcia, które sam współtworzył, a które oznaczało połączenie wykształcenia, kultury osobistej i życzliwości wobec innych ludzi.
encoded: Spis treści: Narodziny „nowego człowieka” Oratorski spektakl Szczyt chwały i zalążek upadku Wygnanie i rozczarowanie polityczne Rozwój działalności literackiej Ostatni bój Cycerona Marek Tulliusz Cyceron nie był człowiekiem bez skazy. Bywał próżny, często niezdecydowany, a jego wiara w możliwość uratowania starego systemu republikańskiego zakrawała o naiwność. Jednak to właśnie te ludzkie słabości, tak wyraźnie widoczne w jego listach, czynią go postacią najbardziej autentyczną w całej starożytności. Jego życie było czymś w rodzaju eksperymentu filozoficznego: czy słowo, prawo i rozum mogą zwyciężyć nagą siłę miecza? Choć Cyceron przegrał z dyktatorami, to właśnie jego głos ukształtował ramy, w których do dziś definiujemy wolność, sprawiedliwość i ludzką godność. Narodziny „nowego człowieka” Cyceron urodził się 3 stycznia 106 roku p.n.e. w niewielkim górzystym Arpinum. Na świat przyszedł w zamożnej rodzinie ekwickiej, należącej do lokalnej elity. Co prawda jego matka wywodziła się z rzymskiego rodu senatorskiego, jednak rodzina Marka Tulliusza nie miała historii wielkich osiągnięć publicznych. Ten status społeczny uczynił go w przyszłości novus homo – „nowym człowiekiem”, który musiał wywalczyć sobie drogę do najwyższych urzędów państwowych wyłącznie dzięki własnym talentom, a nie rodowej sławie. Rodzina Cycerona kładła ogromny nacisk na wykształcenie. Ojciec, mimo słabego zdrowia, poświęcił się edukacji synów. W 97 roku p.n.e. Cyceron przeniósł się do Rzymu, gdzie studiował prawo, filozofię oraz wymowę u najwybitniejszych mistrzów epoki. Kluczowe dla jego kariery oratorskiej było zetknięcie się z grecką teorią retoryki. Studiował pod okiem poety Archiasa i prawnika Mucjusza Scewoli. Przełomowym momentem była podróż do Grecji i Azji Mniejszej w latach 79–77 p.n.e., gdzie doskonalił swój styl u Molona z Rodos. Ten odegrał nie tylko rolę nauczyciela wymowy, ale i trenera, ucząc Cycerona, jak kontrolować oddech i gestykulację, by sprostać ogromnym wymaganiom fizycznym …

cyceron-8b4da55.jpg
width: 1799
height: 1200

Archeolodzy odkryli olbrzymi zbiór artefaktów z czasów rzymskich. Bez nich broń legionistów byłaby tępa
type: item
date: 2026-01-13T12:00:26.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: broń
subject: odkrycia archeologiczne
subject: rzymianie
subject: wielka brytania
description: Archeolodzy odkryli w północnej Anglii pozostałości rzymskiego centrum produkcyjnego, które uległo zapomnieniu. Nad brzegiem rzeki Wear odnaleźli setki osełek, które służyły do ostrzenia broni legionistów. To największy zbiór takich przedmiotów znany z tej części Europy.
encoded: Od I do początków V w. n.e. Rzymianie okupowali duże tereny Brytanii, włączając część Szkocji, czyli ówczesnej Kaledonii. To za ich czasów powstało tam wiele miast na bazie obozów wojskowych. Takie właśnie korzenie ma współczesny Londyn. Obecność ta odcisnęła tam silne piętno, co odnotowują brytyjscy archeolodzy – pozostałości po Rzymianach są bardzo częste w czasie wszelkich projektów badawczych. Tak też było i tym razem. Nietypowy skarb w telewizji Skarby kojarzą się nam z reguły z monetami ukrytymi w glinianych garncach. Ten odkryty właśnie przez zespół badaczy m.in. z Uniwersytetu w Durham we wsi Offerton hrabstwie Tyne and Wear w północnej Anglii, wygląda nieco inaczej. Wykopaliska trwały sześć miesięcy w 2025 roku i zaprezentowano je w ramach popularnonaukowego cyklu „Digging for Britain” na kanale BBC. Największy „skarbiec” osełek w tej części Europy Zdradźmy zatem, jak wyglądał skarb, a w zasadzie skarby. Podczas wykopalisk wydobyto: ponad 800 osełek; 11 kamiennych kotwic. Osełki to kamienne bloki służące do ostrzenia narzędzi i broni. To odkrycie, ze względu na ich liczbę, jest wyjątkowe w skali całej Europy Północno-Zachodniej. Osełki były w tamtych czasach tak niezbędne, jak dzisiaj energia elektryczna. Używano ich wszędzie: w domach, handlu, rolnictwie, a nawet w medycynie. Przede wszystkim jednak były kluczowe dla rzymskiej armii – bez nich miecze i włócznie byłyby tępe. Skala znaleziska sugeruje, że Offerton było kluczowym centrum produkcyjnym takich przedmiotów. Jak „nakłonić” piasek do mówienia? Aby potwierdzić, że znaleziska pochodzą z czasów rzymskich, archeolodzy musieli zbadać warstwy ziemi. Zastosowano nowatorską metodę datowania OSL (optycznie stymulowana luminescencja). Metoda ta mierzy, kiedy dany minerał ostatni raz miał kontakt ze światłem słonecznym. Przez lata spędzone pod ziemią minerały gromadzą energię. W laboratorium, po stymulacji światłem, oddają ją w postaci słabego blasku. Ten blask pozwala naukowcom precyzyjnie określić, jak dług…

rzymia-6c75719.png
width: 1575
height: 1050

Najdroższa pomyłka w dziejach Rzymu – niesamowite odkrycie w Niemczech
type: item
date: 2025-08-31T11:45:13.000Z
creator: Julian Sancton
subject: Historia
subject: archeologia
subject: historia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: rzymianie
description: Poszukiwania srebra przez Rzymian w czasach Klaudiusza doprowadziły ich niemal do jednej z najbogatszych żył w Europie. Po dwóch tysiącach lat pasjonat historii natrafił na dowody, które mogą potwierdzać anegdotyczną opowieść Tacyta. To odkrycie zmienia sposób, w jaki patrzymy na ekspansję imperium i jego utracone bogactwa.
encoded: Spis treści: Poszukiwania srebra w czasach Klaudiusza Tajemnicza wzmianka u Tacyta Myśliwy, który odkrył ślady w ziemi Odkrycie obozu rzymskiego Ehrlich Blöskopf – ślad zagubionej kopalni Srebro, którego zabrakło Rzymowi Dwa tysiące lat temu legioniści rzymscy, wysłani na północ od granic Germanii, drążyli w ciemnych, wilgotnych korytarzach kopalni w poszukiwaniu srebra. Nie wiedzieli, że są o krok od jednej z największych żył kruszcu w Europie. Dziś, dzięki dociekliwości niemieckiego myśliwego Jürgena Eigenbroda, wiemy, że opowieść zapisana przez Tacyta nie była tylko barwną anegdotą, lecz śladem prawdziwego przedsięwzięcia, które mogło odmienić losy imperium. Poszukiwania srebra w czasach Klaudiusisza Ten ustęp łatwo przeoczyć. To zaledwie akapitowa anegdota w Rocznikach historyka rzymskiego Tacyta. Jedyna taka wzmianka opowiadająca o niepopularnym legacie, który zmuszał legionistów do pracy w zdradliwej kopalni na rubieżach imperium. Akcja rozgrywa się za panowania Klaudiusza (41–54 n.e.). To był czas gwałtownej ekspansji, gdy dzięki osiągnięciom starożytnego Rzymu cesarze dążyli do wchłonięcia pograniczy i ich zasobów. Tacyt podaje niejasną lokalizację: „w okręgu Mattium”, tuż poza zajętą przez Rzymian Germanią Górną. Cel jest jednak jasny. Chodziło o znalezienie większych ilości metalu, który napędzał całe państwo. Srebro spływało od patrycjuszy, oficerów i żołnierzy do reszty gospodarki, przybierając formę monet, sztab i biżuterii. Monety były czymś więcej niż tylko środkiem płatniczym. Z profilem cesarza wybitym na awersie stanowiły zarazem znak jego władzy, krążący po całej ziemi. Do tej pory większość wydobywanego srebra pochodziła z Hispanii (dzisiejsza Hiszpania i Portugalia). Poszukiwacze od dawna sondowali jednak inne złoża w obrębie imperium. W relacji Tacyta legioniści byli — jak pisał — „wyczerpani” uciążliwą, brudną i niebezpieczną robotą górniczą. Trzeba było przekopywać kanały odwadniające i drążyć podziemne chodniki, co byłoby dość trudne nawet n…

2025-08-28-140512-The-ancient-Romans-most-expensive-mistake-in-their-hunt-for-silver--National-G-9aca11e.png
width: 948
height: 806

Cesarz Neron poślubił mężczyznę. Sporus przypominał mu jego zmarłą żonę
type: item
date: 2025-06-17T06:50:26.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: cesarz
subject: rzymianie
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Cesarz Neron zapisał się w historii starożytnego Rzymu jako despotyczny i szalony władca oraz prześladowca chrześcijan, który obarczył ich winą za spalenie Wiecznego Miasta. Kiedy w przypływie złości zabił swoją żonę, postanowił zastąpić ją łudząco do niej podobnym młodzieńcem – Sporusem.
encoded: Spis treści: Gejowskie śluby Nerona Tragiczny koniec Bratobójca, matkobójca, żonobójca... Neron miał na sumieniu wiele zbrodni, nic więc dziwnego, że powszechnie uważa się go za jednego z najbardziej krwawych monarchów starożytnego Rzymu. Równie kontrowersyjne było bujne życie erotyczne cesarza, który znany był z wyjątkowej rozwiązłości i licznych seksualnych perwersji. Nieustannie zdradzał swoją pierwszą żonę Oktawię, po czym porzucił ją i za namową kolejnej żony Poppei Sabiny nakazał brutalnie zamordować. Po kilku latach Poppea Sabina sama zginęła z rąk szalonego męża, który następnie znalazł szczęście w ramionach mężczyzny. Historia Sporusa, kochanka i „żony” Nerona, jest jedną z najdziwniejszych opowieści ze starożytnego Rzymu. Jednocześnie doskonale obrazuje, jak nieobliczalnym człowiekiem był cesarz Neron. Gejowskie śluby Nerona Nawet podstawowe informacje dotyczące Sporusa owiane są nimbem tajemnicy. Nie jest znany rok jego urodzenia, chociaż z „Żywotów cezarów” Swetoniusza wynika, że w chwili rozpoczęcia związku z Neronem w 66 r. miał zaledwie kilkanaście lat. Najprawdopodobniej był potomkiem wyzwoleńca – niewolnika, który odzyskał wolność. Przypuszcza się, że imię Sporus zostało mu nadane dopiero przez Nerona i pochodziło od greckiego słowa sporos oznaczającego nasienie lub łacińskiego spurius, czyli „nieślubne dziecko”. Niezależnie od tego, która z tych wersji jest prawdziwa, nowe imię młodzieńca tylko potęgowało hańbę czynu, jakiego dopuścił się wobec niego owdowiały cesarz. Śmierć Poppei Latem 65 r. druga żona Nerona Poppea Sabina zmarła przedwcześnie, będąc w zaawansowanej ciąży. Według Swetoniusza została kopnięta przez cesarza w brzuch po tym, jak zarzuciła mu, że zbyt późno wrócił z wyścigów rydwanów. Kiedy Neron po ataku gniewu doszedł do siebie, nie mógł pogodzić się z tym, że zabił własną żonę. Próbował znaleźć pocieszenie w ramionach Statilii Messaliny, potomkini znamienitego senatorskiego rodu, która została jego trzecią małżonką, lecz cały czas…

NeroSabina-93bbd4d.jpg
width: 800
height: 375

Jak Rzymianie złupili Jerozolimę? Co ukradli ze Świątyni Salomona?
type: item
date: 2025-04-26T13:52:13.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: jerozolima
subject: rzymianie
subject: starożytny rzym
description: Oblężenie Jerozolimy przez Rzymian pochłonęło dziesiątki tysięcy ofiar. Świątynia Salomona została spalona, a skarby rozkradzione.
encoded: Spis treści: Syn cesarza pod Świętym Miastem Sanktuarium w płomieniach Los łupów z najazdu Jerozolimę wielokrotnie oblegały i zdobywały rozmaite wojska. Jeden z bardziej pamiętnych ataków nastąpił w trakcie antyrzymskiego I powstania żydowskiego w latach 66–73 n.e. Judea była wówczas już od stu lat w orbicie wpływów Rzymu. Izraelici buntowali się przeciw Imperium z wielu przyczyn, m.in. w wyniku demonstracyjnej ekspansji politeizmu (sami wierzyli w jednego Boga), ale też z przyczyn ekonomicznych. Oblężenie Świętego Miasta trwało od 10 maja do 26 września 70 roku n.e. Jego kulminacją było zdobycie centrum metropolii ze słynną Świątynią Jerozolimską. Syn cesarza pod Świętym Miastem Pod koniec sierpnia roku 70, jak odtwarza współczesny historyk Simon Sebag Montefiore w swojej biografii Świętego Miasta, „Tytus, syn cesarza rzymskiego Wespazjana, dowodzący czteromiesięcznym oblężeniem Jerozolimy, rozkazał całej swojej armii przygotować się do szturmu na Świątynię o świcie. Nazajutrz wypadał ten sam dzień, w którym pięćset lat wcześniej Babilończycy zniszczyli Jerozolimę. Tytus dowodził armią składającą się z czterech legionów – łącznie 60 tys. rzymskich legionistów i żołnierzy miejscowych oddziałów posiłkowych, którzy aż się rwali, żeby zadać decydujący cios krnąbrnemu, lecz złamanemu miastu. W obrębie jego murów żyło w strasznych warunkach około pół miliona głodujących Żydów”. Jerozolima, jak pisze Montefiore, wyglądała wówczas straszliwie: „Tysiące zwłok rozkładały się na słońcu. Zaduch był nie do zniesienia. Sfory psów i szakali pasły się ludzkim mięsem. W poprzednich miesiącach Tytus rozkazał krzyżować wszystkich jeńców i zbiegów. Codziennie krzyżowano pięciuset Żydów. Góra Oliwna i skaliste wzgórza wokół miasta były tak zatłoczone krzyżami, że brakowało miejsca do stawiania nowych i drewna do ich robienia”. Sanktuarium w płomieniach Szczególną uwagę Rzymian przyciągała monumentalna Świątynia. Wzniesiona została około 10 roku p.n.e. przez niesławnego (za sprawą m.in.…

zlupienie-jerozolimy-0-1aefa75.jpg
width: 6000
height: 4000

Jak wytyczano granice Rzymu? Wbrew pozorom wały i mury nie służyły do obrony imperium
type: item
date: 2025-02-16T11:56:24.000Z
subject: Historia
subject: rzym
subject: rzymianie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Misją starożytnego Rzymu była ekspansja. Ale że nic nie może rosnąć w nieskończoność, w pewnym momencie imperium także stało się zbyt duże, by dało się nim efektywnie zarządzać. Cesarz Hadrian jął więc wytyczać stabilne, wyraźne granice, od Brytanii, którą podzielił kamienną barierą, po pustynie Syrii. Czemu te umocnienia służyły, jaka była ich faktyczna funkcja? Na pewno nie chodziło o obronę przed armiami barbarzyńców. A czy możemy w tym dostrzec jakieś analogie do naszych czasów?
encoded: Spis treści: Jak wyglądały granice Rzymu Cesarz Hadrian – pierwszy budowniczy granic Mur Hadriana Jaką rolę pełniły granice? Handel i zastraszanie Granica na Eufracie Schyłek imperium Podskakując na wybojach bawarskiego duktu leśnego, archeolog Claus-Michael Hüssen z Niemieckiego Instytutu Archeologicznego przygląda się drzewom po lewej stronie drogi. Wypatruje w gęstym lesie punktów orientacyjnych. Nagle zatrzymuje furgonetkę i wysiada. Rozkłada mapę topograficzną 1:50 tys. i nabija fajkę tytoniem. Patrząc pilnie pod nogi, Hussen z fajką w ręku przechodzi na drugą stronę i zapuszcza się w gęste zarośla. Po chwili znajduje ledwo widoczny niski kopiec w odległości 50 m od drogi. Wał ma mniej więcej metr wysokości i 6 m szerokości. Usiany jest płaskimi białymi kamieniami i biegnie przez las nienaturalnie prosto. Blisko 2 tys. lat temu była to linia oddzielająca Cesarstwo Rzymskie od reszty świata. Ten niewyraźny nasyp w Niemczech jest pozostałością wysokiego niegdyś na 3 m muru, który biegł setkami kilometrów, pilnowany przez zakwaterowanych w wieżach legionistów. To musiał być niesamowity widok na tym pustkowiu, tysiąc kilometrów na północ od stolicy imperium. – Mur był tu otynkowany i pomalowany. I idealnie prosty – objaśnia Hüssen. Rzymianie mieli skłonność do perfekcjonizmu. Studenci geodezji wymierzyli na jednym odcinku wału, że na długości 50 km odchył od linii prostej nie przekroczył 92 cm. Hüssen patrzy na północ. Rzym ma za plecami, natomiast 200 m przed nim, zaraz za zrytą przez dziki wąską łąką w dolinie potoku, wznosi się kolejne wzgórze. – Tu jest granica, a po drugiej stronie piękny widok na pustkowie – mówi. Jak wyglądały granice Rzymu Rubieże Rzymu wyznaczała rozległa sieć wałów, rzek, pustynnych warownych obozów i górskich wież strażniczych. U szczytu potęgi, w II w. n.e., cesarstwo wysyłało wojska do patrolowania granic, które sięgały od Morza Irlandzkiego po Morze Czarne, a także ciągnęły się przez całą Afrykę Północną. Wał Hadriana w Anglii, chyba …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f7d4e39e6d121ae2d48e60873b34f81d12972c44-0c24a39.jpg
width: 760
height: 543

Masada to starożytna twierdza z tragiczną historią. Do dziś stanowi symbol heroicznego oporu
type: item
date: 2024-12-09T09:17:47.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: izrael
subject: ruiny
subject: rzymianie
subject: starożytność
description: Masada przed wieloma wiekami była teatrem tragicznych wydarzeń, które do dziś wywołują przygnębienie, a nawet przerażenie. W pierwszym wieku naszej ery niemal tysiąc obrońców twierdzy wybrało śmierć zamiast rzymskiej niewoli. Dziś to miejsce jest tłumnie odwiedzane przez turystów, nie tylko z Izraela. Gdzie znajduje się Masada? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Gdzie są ruiny Masada? Historia Masady Czy warto zwiedzić Masadę? Co łączy Nosal z płaskowyżem, na którym znajdują się ruiny twierdzy Masada? Na pewno nie wysokość. Tatrzański szczyt osiąga 1206 metrów n.p.m., podczas gdy obszar na Pustyni Judzkiej wznosi się na zaledwie 410 metrów n.p.m. Wspólne dla obu miejsc są natomiast tragiczne wydarzenia, które się tam rozegrały. Nosal, góra samobójców, czasami przyciąga osoby, które chcą zakończyć życie. Na szczęście takie przypadki nie należą do częstych. Znacznie tragiczniej przedstawia się historia Masady. W 73 roku 960 osób popełniło tam zbiorowe samobójstwo. Gdzie są ruiny Masada? Masada, starożytna żydowska twierdza, znajduje się na skraju Pustyni Judzkiej, nad Morzem Martwym w Izraelu. Wybudowano ją na samotnym płaskowyżu, który osiąga wysokość 410 metrów n.p.m. Forteca wybudowana w II wieku p.n.e. dziś jest jedną z największych atrakcji tego regionu. Nic dziwnego. Szczyt płaskowyżu jest wspaniałym punktem widokowym, ale turystów przyciąga tam nie tylko pustynna panorama. Wyjątkowość tego miejsca kryje się przede wszystkim w jego historii. Jak dojechać do Masady? Do Masady można dotrzeć autobusem z Jerozolimy i Ejlatu. W pierwszym przypadku turyści mogą skorzystać z dwóch linii: 444 i 486. Z Ejlatu na miejsce kursują autobusy linii 444. Podróżujący samochodem mają do wyboru dwie drogi. Pierwsza, numer 90, prowadzi od strony Morza Martwego. Po kilku kilometrach od zjazdu dociera się do niewielkiego ronda, skąd znaki prowadzą na darmowy parking. Drugą opcją jest droga numer 3199 z Aradu. Prowadzi do drugiego wejścia, zwanego „rzymską rampą”. Do ruin twierdzy można dostać się pieszo lub kolejką linową. Na szczyt płaskowyżu prowadzi Droga Węża. Podejście jest dość forsowne, więc latem szlak jest zamykany jeszcze przed południem. Osoby, które nie chcą płacić za wjazd kolejką, powinny wówczas wybrać „rzymską rampę”. Historia Masady Twierdza, której ruiny wznoszą się na pustynnym płaskowyżu, powstała w czasie, g…

masada-81a0e1d.jpg
width: 1000
height: 666

Gladiatorzy w Hollywood. Ile prawdy w filmie o rzymskich wojownikach?
type: item
date: 2024-11-27T12:10:43.000Z
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: koloseum
subject: rzymianie
subject: starożytność
description: W listopadzie na ekrany kin wszedł film „Gladiator 2”. To dobra okazja, by sprawdzić, jak hollywoodzka wersja przeszłości ma się do odkryć archeologów.
encoded: Spis treści: Czy gladiatorzy nosili przydomki? Nagła śmierć? A może nagłe zwycięstwo? Rekiny? W Koloseum? Czy ludność starożytnego Rzymu naprawdę była tak zróżnicowana etnicznie? Gladiatorzy to dla filmowców wymarzeni bohaterowie. Potężni wojownicy walczą w Koloseum z użyciem egzotycznie wyglądającej broni, ku uciesze cesarza i jego świty. Takie walki stały się już obowiązkowym elementem filmowych opowieści o osiągnięciach starożytnego Rzymu, znakomicie wyrażając kontrast między siłą i gwałtownością pojedynków a wymuskaną dekadencją elit. Dzięki odkryciom archeologów wiemy coraz więcej o życiu prawdziwych gladiatorów w cesarstwie rzymskim. Podwaliny pod tę opowieść położyły pierwsze wykopaliska w Koloseum, kolejne rozdziały dopisały zaś do niej niedawne odkrycia szkół gladiatorów w dolinie Dunaju i koszar do ćwiczeń w Pompejach. Archeolodzy sądzą, że występy gladiatorów były o wiele bardziej złożonym spektaklem, niż sądziliśmy. Poznają też kulisy długich przygotowań i planowania. Oto, co udało im się ustalić. Czy gladiatorzy nosili przydomki? W pierwszym „Gladiatorze” z 2000 r. grany przez Russella Crowe’a Maximus zyskuje na początku kariery wojownika przydomek „Hiszpana”. I choć nadawanie pseudonimów może wydawać się zjawiskiem zaczerpniętym raczej ze współczesnego wrestlingu, to faktycznie ma ono rzymskie korzenie. Historycy potwierdzają, że gladiatorzy kreowali sceniczne postaci, by wzbudzić zainteresowanie fanów. Wielu miało swoje firmowe ciosy i wyposażenie związane z wybranym stylem walki, nazywane armatura. Do największych gwiazd areny należał Trak Celadus – odkryte w Pompejach graffiti opiewa jego zwycięstwa i powodzenie u „dziewcząt”. Nagła śmierć? A może nagłe zwycięstwo? W kulturze popularnej utarło się przekonanie, że gladiatorzy zawsze walczyli na śmierć i życie. Jednak z badań wynika, że pojedynki do ostatniej kropli krwi urządzano dość rzadko. Owszem, wśród gladiatorów zdarzali się skazańcy i jeńcy, ale większość stanowili zawodowi atleci, kształceni …

gladiators4-b8e1391.jpeg
width: 2560
height: 1706

Rzymscy legioniści byli dobrze zaopiekowani i pachnący. Polscy archeolodzy mają na to dowody
type: item
date: 2024-09-13T08:38:42.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: bułgaria
subject: odkrycia archeologiczne
subject: rzymianie
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Rzymscy legioniści mieszkający w obozie w Novae w dzisiejszej Bułgarii mieli dostęp nie tylko do bieżącej wody i kompleksu łaźni, ale też do opieki medycznej. Dowody na to znaleźli polscy archeolodzy pracujący w Bułgarii.
encoded: Spis treści: Polacy w Novae – dużo znalezisk Nadzwyczaj spore łaźnie Nietypowe zabytki w łaźni Do takich wniosków doszli archeolodzy, którzy od wielu lat badają obóz legionowy w Novae w dzisiejszej Bułgarii. Obóz powstał w I n.e. Wówczas obawiano się plemion mieszkających tuż za granicą Cesarstwa Rzymskiego. Z tego względu przeniesiono nad Dunaj świeżo sformowany legion: I Legion Italski. Tworzyli go wyłącznie mieszkańcy Italii. Polacy w Novae – dużo znalezisk Na terenie Novae działa kilka polskich misji wykopaliskowych. Wśród nich jest ta kierowana przez prof. Piotra Dyczka, dyrektora Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej UW. Dotychczasowe odkrycia Polaków dostarczyły mnóstwa nowych informacji na temat legionistów rzymskich. Wyłania się z nich interesujący obraz życia wojskowych, zwłaszcza w kontekście ich dobrostanu. Dlaczego? Bo to w Novae przebadano najlepiej zachowany szpital w całym Imperium Rzymskim. Powstał na przełomie I i II w. n.e. za panowania cesarza Trajana i zajmował powierzchnię ok. 80 na 100 m. Wyniki najnowszych wykopalisk, które odbyły się latem tego roku dodały więcej intrygujących informacji na temat dobrostanu legionistów. Okazało się, że żyło im się „na placówce” lepiej, niż do tej pory naukowcy sądzili. – Mimo licznych trudności, upału, głębokich wykopów, skomplikowanych prac terenowych i dokumentacyjnych kolejna kampania przyniosła zaskakujące wyniki – przekazał National Geographic Polska prof. Piotr Dyczek. Nadzwyczaj spore łaźnie Jedną z największych niespodzianek w czasie tegorocznych wykopalisk były znaleziska pochodzące z łaźni obozowej. Udało się odsłonić wewnętrzną strukturę systemu grzewczego – łaźnie posiadały „podłogowe” ogrzewanie. Składały się z kilku pomieszczeń, w których panowała różna temperatura wody i powietrza. Z łaźnią był związany cały system kanałów oraz wodociągów, które regulowały przepływ wody w systemach łaziebnych. – Gdy sądziliśmy, że mamy już komplet danych na temat konstrukcji łaźni, czekała na…

shutterstock2145755715-167dd3c.jpg
width: 1000
height: 667

Tak żyli starożytni Rzymianie w Anglii. Archeolodzy odkryli wielkie posiadłości ziemskie
type: item
date: 2024-07-09T13:14:58.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: anglia
subject: archeologia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: rzymianie
subject: starożytny rzym
subject: wielka brytania
subject: Wolny czas
description: Olbrzymie, bogate posiadłości ziemskie i towarzyszące im drogi sprzed 2 tysięcy lat odkryli archeolodzy w Anglii. Rewelacyjne wyniki były możliwe bez wbicia łopaty w ziemię.
encoded: W tym artykule: Archeolog bez łopaty Rzymianie w Anglii. Rewolucja kulturowa i urbanistyczna Rzymskie wille z Attingham Estate W Attingham Estate w angielskim hrabstwie Shropshire badacze przeprowadzili szeroko zakrojone badania. Zasięgiem objęły aż 1000 hektarów. Wśród najciekawszych odkrytych stanowisk archeologicznych były pozostałości po rzymskich willach – wielkich pozostałościach ziemskich. Archeolog bez łopaty Mimo że archeologię kojarzy się z wykopaliskami, łopatami i kielniami, to w ostatnich dekadach badacze najstarszej przeszłości człowieka korzystają coraz częściej z innych metod. Tak też było w przypadku badań pod auspicjami National Trust w hrabstwie Shropshire. Ta brytyjska organizacja zajmuje się ochroną zabytków i przyrody w Anglii, Walii i Irlandii Północnej. National Trust przeprowadziła największe dotąd badania geofizyczne, jakie do tej pory zleciła. Badania tego typu bywają bardzo wydajne. Umożliwiają wykrycie rozplanowania miast, cmentarzysk czy dawnych konstrukcji, które są zupełnie niewidoczne gołym okiem. A wszystko to bez prowadzenia czasochłonnych i kosztownych wykopalisk. Rzymianie w Anglii. Rewolucja kulturowa i urbanistyczna Od I do początku V w. n.e. Imperium Rzymskie okupowało duże tereny Brytanii, włączając Szkocję, czyli ówczesną Kaledonię. To za czasów Rzymian założono wiele miast na bazie obozów wojskowych. Powstała też gęsta sieć dróg, łączących odległe od siebie miasta. Na wyspę przybyli rodowici Rzymianie, ale też część lokalnych elit zaadoptowała rzymski styl życia. Świadczą o tym odkrycia badaczy w ramach projektu National Trust. Są to dwie wille, czyli bogate posiadłości ziemskie. Z tego hrabstwa znanych było do tej pory tylko kilka takich założeń. Jedna z willi znajdowała się na terenie starożytnego miasta Wroxeter, a druga – na jego obrzeżach. Wroxeter było jednym z największych miast w rzymskiej Brytanii. Zostało założone w połowie I wieku naszej ery jako twierdza legionowa. Miasto powstało w latach 90. pierwszego wieku n…

tak-zyli-starozytni-rzymianie-w-anglii-archeolodzy-odkryli-wielkie-posiadlosci-ziemskie-a1b4a51.png
width: 1493
height: 938

Malarstwo rzymskie. 4 niezwykłe style pompejańskie
type: item
date: 2023-12-02T10:32:24.000Z
creator: Stanisław Szklarek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: malarstwo
subject: pompeje
subject: rzymianie
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: sztuka
description: Rzymianie uwielbiali malarstwo, ale, niestety, niewiele rzymskich dzieł przetrwało do dzisiaj. Dzięki odkryciu Pompejów poznaliśmy po raz pierwszy rzymskie dekoracje malarskie, które wraz z czasem przeszły interesujące przemiany.
encoded: W tym artykule: Czym są style pompejańskie? Pierwszy styl pompejański Drugi styl pompejański Trzeci styl pompejański Czwarty styl pompejański Spośród dziedzin sztuki Rzymianie – podobnie jak i Grecy – wyjątkowo wysoko cenili malarstwo. Najpewniej to w czasach rzymskich zanikło malarstwo tablicowe, które raczej można było określić wolną ekspresją artysty. Rozwijało się natomiast malarstwo rzymskie ścienne. Dzięki wyjątkowo dobrze zakonserwowanemu miastu, jakim są antyczne Pompeje, po raz pierwszy odkryto niemałą grupę obrazów ściennych. Dzięki sztuce z Pompei możemy dowiedzieć się, jak starożytni dekorowali wnętrza i jak zmieniało się malarstwo na przestrzeni lat. Jakiś czas temu pisaliśmy już m.in. o starożytnym fresku przedstawiającym danie, które przypomina pizzę. Czym są style pompejańskie? W latach 80. XIX wieku niemiecki archeolog August Mau dokonał podziału rzymskiego malarstwa ściennego na „4 style pompejańskie”. Style te występowały w okresie II w. p.n.e. – I w. n.e. Mau opisał dość wyraźnie charakterystykę pierwszych trzech stylów. Oczywiście termin „stylu” jest umowny. Badacze coraz częściej i wyraźniej wskazują, że również okresy przejściowe między podstawowymi stylami mogą się różnić. Niemniej podział nadal funkcjonuje w archeologii i historii sztuki. Malowidła pompejańskie wykonywano techniką buon fresco, czyli na mokrym tynku. Natomiast dodatkowe elementy dekoracyjne były malowane przy użyciu farb temperowych już na suchym tynku. Pierwszy styl pompejański Prawdopodobnie na najstarszy styl malarski, który był modny wśród antycznych Rzymian, wpływ mieli Grecy zamieszkujący Italię. W samych Pompejach pierwszy styl pojawia się już w II w. p.n.e. – jeszcze przed przyłączeniem miasta do Rzymu. Główną cechą pierwszego stylu jest imitacja marmurowych płyt w strukturze ścian. Ściany były zdobione reliefami wymodelowanymi w stiuku, jak choćby gzymsem czy pilastrami. Całość podzielona na trzy poziome strefy. Najniższą – imitującą cokół z szerokich płyt naśladując…

malarstwo-rzymskie-af7d38e.jpg
width: 1000
height: 667

Pierwszy cesarz Rzymu – nie przestrzegał zasad ortografii, nie chciał żyć w pałacu. Jaki był Oktawian August?
type: item
date: 2023-11-27T08:53:02.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: cesarstwo rzymskie
subject: cesarz
subject: historia
subject: rzymianie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Od kogo zaczyna się poczet władców rzymskich? Oktawian August nie jest najbardziej znanym cesarzem imperium. Jednak to właśnie on jako pierwszy niepodzielnie rządził Rzymem.
encoded: W tym artykule: Cesarze imperium rzymskiego Co znaczyło słowo cezar? Kto był pierwszym rzymskim cesarzem? pierwszy cesarz Rzymu Spokój na długie lata Skromny cesarz Dziedzictwo Augusta Cesarstwo rzymskie formalnie istniało przez wiele stuleci. Jego początek to rok 27 p.n.e – wówczas zaczął się pierwszy okres cesarstwa zwany pryncypatem. W tym czasie Rzymem władało dwudziestu ośmiu cesarzy. To oni stali na czele największego terytorialnie i najpotężniejszego wojskowo imperium starożytności. Cesarze imperium rzymskiego Dzisiaj popularne skojarzenia z rzymskimi cesarzami nie zawsze są pozytywne. Od powieści – takich jak „Quo Vadis” Henryka Sienkiewicza czy „Ja, Klaudiusz” Roberta Gravesa − po firmy (jak „Gladiator” Ridleya Scotta) panowie Imperium Romanum byli przedstawiani jako despoci, mordercy i okrutnicy. Szczególnie zła sława ciągnie się za Tyberiuszem, Kaligulą oraz Neronem. Jednak obok nich na tronie rzymskim zasiadali również znakomici władcy. Tacy, którzy byli świetnymi wodzami, prawodawcami i umiejętnymi administratorami rozległego państwa. Czasami mieli na swoim koncie osiągnięcia nie tylko polityczne, ale również filozoficzne oraz literackie – jak cesarz Marek Aureliusz, autor „Rozmyślań”. „Dobrzy” cezarowie są mniej znani, choć ich zasługi dla Rzymu bywały znacznie większe niż cezarów „złych”, rozsławionych przez autorów starożytnych i współczesnych. Co znaczyło słowo cezar? Kto otwiera galerię „dobrych” władców imperium? Ta sama osoba, która jednocześnie jest pierwszym rzymskim cesarzem. I wbrew obiegowej opinii nie jest to Gajusz Juliusz Cezar, zdobywca Galii i pogromca Germanów, zamordowany 15 marca 44 r. p.n.e. Choć Juliusz Cezar de facto zlikwidował rzymską republikę i często wymieniany jest na początku spisów władców Rzymu (od niego „Żywoty cezarów” zaczyna Swetoniusz, a swój „Poczet cesarzy rzymskich” Aleksander Krawczuk), panom imperium dał on jedynie swój przydomek rodzinny. To właśnie od słowa „cezar” powstało określenie najwyższej rzymskiego god…

pierwszy-cesarz-rzymu-674be45.jpg
width: 1000
height: 587

Cesarstwo zachodniorzymskie powstało po podziale imperium. Miało uzdrowić Rzym, przetrwało tylko 81 lat
type: item
date: 2023-11-26T07:29:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: cesarstwo rzymskie
subject: rzym
subject: rzymianie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Cesarstwo zachodniorzymskie powstało po podziale imperium na część wschodnią i zachodnią. Od początku istnienia zmagało się z poważnymi problemami, które finalnie doprowadziły do upadku imperialnej potęgi. To wydarzenie było równoznaczne z końcem cesarstwa rzymskiego w dotychczasowej formie. Dlaczego cesarstwo zachodniorzymskie musiało upaść? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Powstanie cesarstwa zachodniorzymskiego Władcy cesarstwa zachodniorzymskiego Społeczeństwo i kultura Ekspansja cesarstwa zachodniorzymskiego Kryzys i upadek cesarstwa zachodniorzymskiego Co działo się po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego? Podział cesarstwa rzymskiego rozbił potężne imperium na dwie części. Mimo że formalnie nadal stanowiło jednolity organizm, w praktyce należało już mówić o dwóch rywalizujących ze sobą krajach. W kontekście różnic, politycznych, militarnych i gospodarczych, oraz zagrożeń zewnętrznych, które niemal całą siłą skupiły się na zachodzie, upadek Rzymu był tylko kwestią czasu. Powstanie cesarstwa zachodniorzymskiego Początki podziału imperium rzymskiego na część wschodnią i zachodnią sięgają reform Dioklecjana. W 286 roku cesarz wprowadził tzw. „rządy czterech”, czyli tetrarchię. Od tamtej pory cesarstwo rzymskie miało być zarządzane przez dwóch augustów i ich zastępców – cezarów. 38 lat później imperium znów miało jednego władcę, a był nim Konstantyn Wielki. Po śmierci cesarza władza spoczęła w rękach jego trzech synów. Kolejne zawirowania sprawiały, że cesarską purpurę dzierżył jeden lub kilku władców. Ostateczny podział imperium na część wschodnią i zachodnią nastąpił w 395 roku. Z woli Teodozjusza I Wielkiego, władzę w cesarstwie objęli obaj jego synowie. Był to ostatni rozłam w historii Rzymu. Legiony rzymskie: 400 lat wojen z plemionami germańskimi wzdłuż Dunaju Legiony rzymskie zajmowały jedną stronę rzeki, a lud germański drugą. To właśnie wzmocniona przez forty i wieże strażnicze rzeka o długości 2850 km utworzyła północną granicę imperium. Wielkie terytorium podzielono na część wschodnią i zachodnią. Pierwsza przypadła w udziale Arkadiuszowi, druga – Honoriuszowi. Granice zachodniego imperium objęły: Italię, Galię, Brytanię, Hiszpanię, Dalmację, część Afryki Północnej. Władcy cesarstwa zachodniorzymskiego Cesarstwo zachodniorzymskie istniało przez 81 lat, co należy uznać za niezwykle krótki okres w dziejach Rzy…

cesarstwo-zachodniorzymskie-poznaj-historie-jego-powstania-rozkwitu-i-upadku-fot-joshimerbin-shutterstock-com-f505e1f.jpg
width: 3000
height: 2000

Cesarz Marek Aureliusz, czyli filozof na tronie. Był jednym z najwybitniejszych władców Rzymu
type: item
date: 2023-11-18T10:30:03.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: cesarstwo rzymskie
subject: cesarz
subject: historia
subject: rzym
subject: rzymianie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Mówił o sobie, że z zawodu jest cesarzem, a z zamiłowania filozofem. Dodawał, że człowiek jest tyle wart, ile warte są sprawy, którymi się zajmuje. To, czym sam się zajmował, musiało być wielkie. Do dzisiaj Marek Aureliusz uznawany jest za jednego z najwybitniejszych władców Cesarstwa Rzymskiego.
encoded: W tym artykule: Marek Aureliusz – rodzina Wychowanie cesarza Kariera polityczna Panowanie Marka Aureliusza Imperium w kryzysie Syn Marka Aureliusza okazał się mordercą Markowi Aureliuszowi udała się sztuka niebywała. Spełnił marzenie samego Platona. Ów myśliciel przekonywał, że państwami powinni rządzić najmądrzejsi obywatele. A konkretnie – filozofowie, bo tylko ci posiadają prawdziwą i dogłębną wiedzę. Marek Aureliusz był jednocześnie filozofem i władcą potężnego imperium. Przykładem tego, że stoicyzm jako sztuka życia jest najlepszą metodą radzenia sobie w nawet beznadziejnych sytuacjach. Marek Aureliusz – rodzina Przyszedł na świat w 121 roku w Rzymie jako Marcus Annius Verus. Pochodził z arystokratycznej rodziny o hiszpańskich korzeniach. Był synem Domicji Lucylii i Marka Anniusza, który zmarł gdy Marek miał zaledwie 11 lat. Po śmierci ojca znalazł się pod opieką swojego dziadka, Marka Anniusza Werusa, trzykrotnego konsula i prefekta stolicy. Wychowywał się w jego posiadłości na Lateranie. Tam zdobywał pierwsze cenne nauki u wybitnych nauczycieli. Natomiast babka ze strony matki była dziedziczką jednej z najpotężniejszych rzymskich fortun. Marek był więc spokrewniony z kilkoma najwybitniejszymi rodami nowego rzymskiego establishmentu, który skonsolidował swoją władzę społeczną i polityczną pod rządami cesarzy Flawiuszów (69–96). A chociaż pochodził z ważnej rodziny, niewiele wskazywało, że młody Marek Verus zostanie w przyszłości cesarzem. Jednak w 138 roku cesarz Hadrian adoptował Antoniusza Piusa (Antonina), czyniąc go tym samym swoim spadkobiercą. Gdy dobry cesarz Hadrian zmarł, a najwyższe stanowisko w państwie objął Antoniusz, prawo nakazywało, by wyznaczył osobę cezara, czyli „młodszego władcy”. Cezarem tym w 139 r. został 17-letni Marek Aureliusz, bratanek żony Antoniusza Faustyny. Wychowanie cesarza Ponoć Marek Antoniusz od najmłodszych lat był wybitnie inteligentny, a swoją postawą potrafił zauroczyć największych ludzi ówczesnego świata. Cesarz Hadrian…

marek-aureliusz-fot-jean-pol-grandmont-wikimedia-commons-cc-by-sa-3-0-371a1f5.jpg
width: 2560
height: 1707

Juliusz Cezar miał wielkie ambicje, talenty i bezwzględność. Dzięki nim przeobraził rzymskie imperium
type: item
date: 2023-11-11T12:03:02.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: cesarstwo rzymskie
subject: cesarz
subject: imperium
subject: rzymianie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Gajusz Juliusz Cezar sam formalnie rzymskim cesarzem nie był. Dzięki nieposkromionej ambicji i wojskowym talentom pogrzebał jednak republikę i został jedynowładcą Rzymu. Jego przydomek (Cezar) stał się zaś synonimem władcy imperium, czyli cesarza.
encoded: W tym artykule: Kariera polityczna Juliusza Cezara Pierwszy triumwirat Galijska kampania Cezara Juliusz Cezar rzuca kośćmi Śmierć Juliusza Cezara Juliusz Cezar jako wódz Życie osobiste Cezara Juliusz Cezar jako retor i literat W głosowaniu na najpopularniejszą postać starożytności Gajusz Juliusz Cezar prawdopodobnie walczyłby o laur pierwszeństwa. Obok być może Kleopatry, która, nawiasem mówiąc, znaczną część swojej sławy zawdzięcza romansowi z Cezarem. W plebiscycie na najpopularniejszą postać Rzymu zwyciężyłby chyba bezapelacyjnie. Na świat przyszedł 12 lipca 100 r. p.n.e. Po pokonaniu i zniszczeniu w 146 r. p.n.e. Kartaginy, swojego wielkiego rywala, Rzym przeżywał wtedy okres rozwoju terytorialnego i ekonomicznego. Warstwy rządzące szybko się bogaciły, a republikańskie ideały traciły popularność. Coraz powszechniejsze było kupowanie urzędów, polityczne zdrady jako metoda działania, nadużycia zarządców prowincji. Stanowiska obejmowano dzięki pieniądzom i znajomościom, a nie talentom czy zasługom. Życie społeczne imperium powoli się degenerowało. Kariera polityczna Juliusza Cezara W takim świecie wyrósł Juliusz Cezar. I, wiedziony niepohamowaną ambicją, rzucił się w wir polityki, marząc o prawdziwej władzy. Ułatwiała mu to przynależność do ustosunkowanej rodziny Juliuszów. Utrudniał fakt, że był bratankiem żony Gajusza Mariusza, przywódcy stronnictwa popularów (reprezentowało interesy niższych warstw społecznych). Władzę w Rzymie w tym czasie sprawował bowiem dyktator Sulla. Był to przywódca konserwatywnego stronnictwa optymatów, chcącego zatrzymać pełnię władzy dla bogatych rodów. Wodzowie Rzymu szkodzili państwu. Walnie przyczynili się do upadku republiki rzymskiej Duże podboje oznaczały dla rzymskiej republiki duże problemy. Usiłowali je rozwiązać ambitni wodzowie rzymscy – Mariusz, Sulla, Pompejusz, Cezar – którzy szybko zamieniali się jednak w ... Marsz do władzy Juliusz Cezar zaczął od stanowiska kapłana boga Jowisza. To był jego pierwszy tytuł. I szybko go …

juliusz-cezar-mial-wielkie-ambicje-talenty-i-bezwzglednosc-fot-shutterstock-b09f582.jpg
width: 4300
height: 2867

Arcytyran, antychryst i wróg publiczny. Cesarz Neron to władca, którego znienawidził Rzym
type: item
date: 2023-11-06T07:52:20.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: cesarstwo rzymskie
subject: Edukacja
subject: historia
subject: Onet
subject: rzym
subject: rzymianie
subject: starożytny rzym
subject: Wolny czas
description: Piąty cesarz rzymski i wychowanek Seneki Młodszego. Niezgorszy poeta, pasjonat teatru i człowiek, dla którego sztuka miała olbrzymie znaczenie. Za tą z pozoru wrażliwą postacią skrywał się jednak wielki tyran, który prześladował pierwszych chrześcijan, a nawet oskarżano go o podpalenie Rzymu. Kim był cesarz Neron, władca, którego uznano za wroga publicznego?
encoded: W tym artykule: Kim był cesarz Neron? Syn i matka Zabić z miłości Wielki pożar Rzymu Koniec epoki tyranii Już starożytni historycy pisali o Neronie z wielką niechęcią. Uważano, że „zhańbił Augusta i resztę linii julijsko-klaudyjskiej”. Pliniusz Stary opisał go jako „niszczyciela rodzaju ludzkiego i truciznę dla świata”. Nienawidzili go również żydzi i chrześcijanie. W żydowskich przepowiedniach sybilińskich, które napisano po zburzeniu Jerozolimy w 70 r. Neron jest tym, który zniszczy Rzym i cały świat. W świecie chrześcijańskim, za prześladowania wyznawców tej wiary, nazwano go antychrystem. Kim był cesarz Neron? Paranoiczne okrucieństwo cesarza skończyło się ostatecznie jego upadkiem. Był pierwszym władcą Rzymu, który został uznany przez senat za wroga publicznego. Jednak dlaczego? Jak to się stało, że wielki miłośnik sztuki, który przywiązywał dużą wagę do rozwoju kultury w cesarstwie, został najbardziej znienawidzonym cesarzem w historii? Neron urodził się 15 grudnia 37 roku w Ancjum jako Lucius Domitius Ahenobarbus. Był synem Gnejusza Domicjusza Ahenobarbusa i Agrypiny Młodszej. Antyczne źródła opisują ojca jako „całkowicie zdemoralizowanego człowieka”. Rzymski pisarz Swetoniusz opisał wiele przykładów jego przestępczych zachowań. Miał podobno zabić swojego wyzwoleńca tylko dlatego, że ten odmówił wypicia tyle napoju, ile mu rozkazał. Historyk twierdził, że przejechał chłopca na drodze Apijskiej, a także wykłuł oko człowiekowi, z którym się kłócił. Oskarżano go o obrazę majestatu, cudzołóstwo, a nawet kazirodcze stosunki z siostrą Domicją Lepidą. Legenda głosi, że po narodzeniu Nerona, Gnejusz miał wszystkim mówić, że jego potomek na pewno będzie potworem, który przyniesie cesarstwu zgubę. Zmarł, gdy Neron miał 3 lata. Syn i matka Wdowę po Domicjuszu poślubił w 48 roku Klaudiusz, czwarty cesarz rzymski. Neron został oddany na wychowanie do Seneki Młodszego. Czyli retora, pisarza, poety i filozofa, człowieka, który miał znaczne wpływy na dworze. Podobno przyszły…

neron-1d24466.jpg
width: 4592
height: 2576

Niewolnictwo w Rzymie było podstawą gospodarki. Paradoksalnie, doprowadziło też do jej załamania
type: item
date: 2023-11-05T11:58:04.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: historia
subject: niewolnictwo
subject: rzymianie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: W starożytnym świecie niewolnictwo nie było zjawiskiem ani niezwykłym, ani rzadkim. Trzeba jednak wiedzieć, że ze wszystkich antycznych potęg, to właśnie Rzym w największym stopniu uzależnił swoją gospodarkę od niewolniczej pracy. Bez wątpienia napędziło to rozwój imperium, ale paradoksalnie przyczyniło się też do jego upadku. Jak wyglądało niewolnictwo w Rzymie? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: W tym artykule: Niewolnictwo w starożytnym Rzymie Handel niewolnikami w Rzymie Ile kosztował niewolnik w starożytnym Rzymie? Jak byli traktowani niewolnicy w starożytnym Rzymie? Życie codzienne niewolników Kiedy skończyło się niewolnictwo w Rzymie? Rola niewolnictwa w upadku cesarstwa rzymskiego Klasa niewolników rzymskich nie składała się wyłącznie z jeńców. Oczywiście, ludzie będący „zdobyczami wojennymi” w lwiej części zasilali szeregi zniewolonych, jednak w antycznym imperium istniało kilka dróg do utraty wolności. Niewolnikiem można było stać się w następstwie niespłaconych długów i trudnej sytuacji materialnej (zdarzało się, że rodziny sprzedawały swoich bliskich do niewolniczej pracy). Jednak wielu po prostu rodziło się niewolnikami. Tak czy inaczej, położenie większości zniewolonych było wyjątkowo trudne, o czym najlepiej świadczy fakt, że w okresie republiki określano ich mianem „narzędzi mówiących”. Nie można jednak nie wspomnieć, że zdarzały się też pewne wyjątki od tej reguły. Niewolnictwo w starożytnym Rzymie Jest prawdopodobne, że początki niewolnictwa w starożytnym Rzymie sięgają czasów monarchii. Należy jednak podkreślić, że pierwsze udokumentowane wzmianki na ten temat są datowane na okres wczesnej republiki. W początkowej fazie istnienia systemu niewolniczego, położenie ludzi zniewolonych nie było tak fatalne, jak miało to miejsce w późniejszym czasie. Na początku niewolnicy mieli określoną pozycję w rodzinie, do której należeli. To wiązało się z możliwością uczestnictwa w jej obyczajach i kultach. Dopiero wraz z intensyfikacją podbojów sytuacja niewolników zaczęła się diametralnie zmieniać. Wraz ze wzrostem zasięgu terytorialnego Rzymu, zaczęły powstawać wielkie majątki ziemskie. Rozpoczął się okres gospodarki latyfundialnej. Uprawa roli stawała się coraz większym wyzwaniem, a ręce do pracy trzeba było przecież opłacić. Żeby tego uniknąć, właściciele ziemscy zaczęli „zatrudniać” niewolników, którzy generowali tylko jednorazowy koszt (nie licząc ni…

niewolnictwo-w-rzymie-historia-i-losy-niewolnikow-w-starozytnosci-ryc-charles-william-bartlett-wikimedia-commons-public-domain-c58d620.jpg
width: 2560
height: 2017

Bogowie rzymscy nie byli po prostu „kopiami” greckich bóstw. Wielu miało zupełnie inne korzenie
type: item
date: 2023-10-29T10:21:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: historia
subject: religie
subject: rzym
subject: rzymianie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Bogowie rzymscy wpływali na każdą dziedzinę życia mieszkańców Wiecznego Miasta, ale nie spoufalali się z ludźmi w takim stopniu, jak ich greccy odpowiednicy. Mało tego, u podstaw rzymskiego systemu wierzeń leżała wiara, że bóstwa nigdy nie odwiedzają krainy śmiertelników. Co jeszcze wiemy na temat rzymskich bogów? W tym artykule odpowiadamy na to pytanie.
encoded: W tym artykule: Ile jest bogów w mitologii rzymskiej? Charakterystyka rzymskich bogów Jakie ofiary składano bogom rzymskim? Janus Jowisz Mars Kwiryn Junona Minerwa Kupidyn Neptun Eskulap Merkury Bóstwa starożytnego Rzymu często są przedstawiane jako istoty zapożyczone z wierzeń starożytnych Greków. O ile bogowie greccy rzeczywiście pojawiają się w kanonie bóstw Wiecznego Miasta, to należy podkreślić, że mitologia rzymska zaczęła rozwijać się na wiele wieków przed nastaniem czasu wpływów greckich. W związku z tym, nie wszystkie bóstwa Rzymu można utożsamiać z Olimpijczykami. Ile jest bogów w mitologii rzymskiej? Religia Rzymian w najstarszej formie ma swoje korzenie w pierwotnych wierzeniach ludów praindoeuropejskich. W późniejszych latach na rozwój rzymskiego systemu wierzeń wpływali Etruskowie i Grecy. W czasach imperialnych, Rzymianie ochoczo otwierali swój kanon na bóstwa ludów podbijanych. Rzymskim zwyczajem było modlenie się do bogów przeciwników i zapraszanie ich do swojego panteonu. W rezultacie niemożliwe jest ustalenie dokładnej liczby rzymskich bogów. Poza trzema naczelnymi bóstwami, można wymienić przynajmniej sześćdziesięciu bogów czuwających nad najważniejszymi sprawami i kluczowymi dziedzinami życia codziennego. A i tak nie uda się wskazać wszystkich, bo w kanonie bogów Wiecznego Miasta znajdowało się także wiele istot, które wpływały na pomniejsze sprawy. Charakterystyka rzymskich bogów Początkowo Rzymianie wyobrażali sobie bogów jako istoty bezkształtne, niemające określonej płci. Rzymskie bóstwa nie bratały się ze śmiertelnikami. Nigdy nie schodziły na ziemię i nie ukazywały się ludziom. Bezosobowe postrzeganie bogów zmieniło się dopiero pod wpływem wierzeń etruskich. Z religii Etrusków Rzymianie zapożyczyli nie tylko obrzędowość, ale także zwyczaj nadawania bogom cech ludzkich. Wtedy też zaczęły powstawać pierwsze posągi rzymskich bogów i ofiarowane im świątynie. W kanonie bóstw rzymskich należy wyróżnić bogów rodzimych, czyli di indigante, i przyb…

bogowie-rzymscy-najwazniejsze-bostwa-i-ich-atrybuty-w-starozytnym-rzymie-fot-shutterstock-a312836.jpg
width: 1000
height: 664

Seneka – filozof, który rządził Rzymem. Dlaczego był kochany przez tłumy i znienawidzony przez władców?
type: item
date: 2023-10-28T08:02:02.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: historia
subject: rzymianie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Był cenionym retorem, satyrykiem, autorem kilku dzieł z zakresu historii naturalnej, a także dramaturgiem. Seneka propagował stoicyzm i dyscyplinę moralną. Jako nauczyciel cesarza Nerona, był jednym z jego najbliższych doradców. Do czasu aż lęk przed wpływami Seneki nie sprawił, że Neron wydał na niego wyrok śmierci.
encoded: W tym artykule: Wykształcenie Seneki Kariera prawnicza Wygnanie i powrót do Rzymu Seneka, władca Rzymu Śmierć Agrypiny Seneka popada w niełaskę Śmierć Seneki Spuścizna Seneki Jego pełne imię i nazwisko brzmiało Lucjusz Anneusz Seneka Młodszy. Najbardziej znany z rzymskich filozofów urodził się poza Italią. Przyszedł na świat w południowej Hiszpanii, w okolicach dzisiejszej Kordoby. Urodził się prawdopodobnie między 4 rokiem p.n.e. a najpóźniej 1 rokiem n.e. Był synem Seneki Starszego, znanego rzymskiego pisarza i retora. Jego matką była arystokratka Helwia. Rodzina była zamożna i dbała o wykształcenie dzieci. Najstarszy syn pary – Junniusz Anneusz Gallio – został prokonsulem Achai, rzymskiej prowincji na ziemiach greckich. Rezydował w Koryncie i, jak podają Dzieje Apostolskie, miał tam zetknąć się z Apostołem Pawłem. Natomiast młodszy brat Seneki Annaeus Mela był prokuratorem cesarskim. Choć w historii zapisał się bardziej jako ojciec wielkiego poety Lukana. Wykształcenie Seneki Wszyscy bracia zostali zabrani przez ojca do Rzymu, gdzie mieli pobierać nauki. Seneka kształcił się na mówcę i filozofa w szkole Sekstui, która łączyła stoicyzm z ascetycznym neopitagoreizmem. Szczególny wpływ na chłopca miał jego pierwszy nauczyciel Attalos. Zaszczepił w nim zainteresowanie filozofią stoicką. Jak powstał Rzym? Historia założenia starożytnego imperium do dziś jest niejasna Jeszcze nie tak dawno temu geneza powstania Wiecznego Miasta była przedmiotem licznych dyskusji, toczonych między przedstawicielami różnych dziedzin nauki. Dzięki ich pracy, dziś wiemy całki... Nastoletni Seneka podupadł na zdrowiu. Udał się na rekonwalescencję do Egiptu. Tam wraz ze swoim mężem, prefektem Gajuszem Galeriuszem, mieszkała ciotka filozofa. Właśnie w Egipcie Seneka rozpoczął pracę publiczną jako obrońca sądowy. Szybko zyskał rozgłos i uznanie. Kariera prawnicza To spowodowało, że postanowił wrócić do Rzymu. Zawitał do Wiecznego Miasta około 31 roku n.e. i rozpoczął karierę polityczną i prawn…

seneka-fot-bobrinsky-shutterstock-com-46be906.jpg
width: 3000
height: 2000

Wodzowie Rzymu szkodzili państwu. Walnie przyczynili się do upadku republiki rzymskiej
type: item
date: 2023-10-22T12:28:02.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: historia
subject: rzymianie
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Duże podboje oznaczały dla rzymskiej republiki duże problemy. Usiłowali je rozwiązać ambitni wodzowie rzymscy – Mariusz, Sulla, Pompejusz, Cezar – którzy szybko zamieniali się jednak w tyranów. „Ratując” republikę, doprowadzili do jej upadku.
encoded: W tym artykule: Brutalna polityka rzymskich wodzów Rzym był pohańbiony i sparaliżowany Obywatele pod władzą rzymskich wodzów Lucjusz Korneliusz Sulla Gnejusz Pompejusz Skłóceni wodzowie rzymscy Wojna domowa Cezara z Pompejuszem Po śmierci Pompejusza Juliusz Cezar Zabójstwo Cezara Uczciwość uważano za zboczenie. Starsi przesypiali całe dnie. Utracjuszowska młodzież schodziła na drogę zbrodni, żeby mieć za co dalej hulać – tak Salustiusz, współczesny Cezarowi historyk rzymski, streścił ostatnie dekady republiki. Prawdziwe problemy ustroju republikańskiego wyglądały jednak zupełnie inaczej. Co wspólnego mieli z nimi rzymscy wodzowie? Brutalna polityka rzymskich wodzów Najgorsze, co spotkało Rzymian u schyłku II w. p.n.e., to utrata umiejętności pokojowego rozstrzygania sporów wewnętrznych. Powstały dwa stronnictwa polityczne. Popularzy utrzymywali, że najwyższym prawem jest wola ludu, i stawiali na podział ziemi przez ustawy agrarne. Ich przeciwnicy zwani boni lub optimates głosili, że powinno dominować dobro republiki. Owo dobro rozumieli jako rządy oligarchów i ograniczenie działalności ustawodawczej przeciwników dla ratowania „obyczajów przodków”. Optymaci uznali, że mają prawo usuwać wszystkich, którzy zagrażają ich pozycji. Odkryli, że przemoc i morderstwa mogą być skutecznie stosowane wobec przeciwników politycznych, nawet jeśli są rodakami. W latach 133–121 p.n.e. podejmowane przez braci Grakchów próby reform rolnych skończyły się rzezią ich stronnictwa. Objawy choroby, która zaczęła dręczyć sprawny niegdyś system republikański, uwidoczniły się następnie podczas wojny z Jugurtą (111–106 r. p.n.e.) – królem Numidii. Jako sojusznik zależny od Rzymu poważył się na zlekceważenie nakazu dzielenia kraju z bratem Adherbalem. Jawnym policzkiem wymierzonym w twarz Rzymowi było wymordowanie italskich kupców z Cirty, którzy udzielili Adherbalowi schronienia. Dowódca armii wysłanej do Numidii zamiast dokonać zemsty szybko podpisał pokój! Co gorsza Jugurta, przybywszy do Rzy…

rzymscy-wodzowie-0b3309b.jpg
width: 1000
height: 667

Gdzie zniknęły inskrypcje z rzymskiego fortu w Gruzji? Było ich sporo. Archeolodzy znaleźli właśnie drugą
type: item
date: 2023-10-20T09:36:17.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: forteca
subject: historia
subject: rzymianie
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: Wolny czas
description: Inskrypcji wykutych w kamieniu w rzymskim forcie Apsaros w Gruzji było mnóstwo. Zdobiły ołtarze i bazy posągów. Jednak prawie wszystkie przepadły bez śladu. Archeolodzy z Polski i Gruzji ogłosili odkrycie drugiego fragmentu inskrypcji. Co oznaczał napis i gdzie podziały się pozostałe?
encoded: W tym artykule: Zagadkowa i unikatowa inskrypcja Co mówi nam inskrypcja? Gdzie przepadły inskrypcje z Apsaros? Trafiły do pieca Gemma wisienką na torcie Twierdza Apsaros powstała ok. 2 tys. lat temu na granicy rzymskiej prowincji Kapadocja. Położona jest w Gonio obok Batumi w zachodniej Gruzji. Pełniła ważną rolę w systemie obrony wschodnich granic Imperium Rzymskiego. Od 2014 roku prowadzą tam wspólne wykopaliska badacze z Gruzji i Polski. Zagadkowa i unikatowa inskrypcja To niewielki zabytek o doniosłym znaczeniu – przekonują odkrywcy. Znaleźli właśnie fragment napisu łacińskiego wyrytego w cienkiej płytce kamiennej. Na wygładzonej powierzchni zachowały się jedynie fragmenty dwóch liter. Zapisano je w dwóch różnych liniach pierwotnego tekstu: M i E. Widoczny jest też charakterystyczny znak rozdzielający słowa, w formie stylizowanego liścia bluszczu. Dotychczas z rzymskiego fortu Apsaros znany był tylko jeden napis, dlatego najnowsze odkrycie jest tak ważne. Ten wcześniej odkryty zabytek wykonano z lokalnego kamienia. To negatywnie wpłynęło na jakość wykonania oraz na fatalny stan zachowania tekstu. – Widać wyraźnie, że w miejscowym andezyto–bazalcie nie udawało się wyryć skomplikowanych napisów ani zdobień – przekazał National Geographic Polska kierownik badań ze strony polskiej, dr hab. Radosław Karasiewicz-Szczypiorski z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Stronę gruzińską reprezentuje Shota Mamuladze z Agencji Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Adżarii. – Dlatego uważam, że surowiec niezbędny do wykonania oficjalnych inskrypcji i innych skomplikowanych prac kamieniarskich sprowadzano do Apsaros – dodał dr hab. Karasiewicz-Szczypiorski. Nowo odkryty napis jest dobrej jakości, bo wykonano go na kamieniu, który po prostu nadawał się do wykonywania inskrypcji. Zdaniem dr. hab. Karasiewicza-Szczypiorskiego, surowiec ten przewieziono morzem zapewne z Trapezuntu lub Synopy lub innego kamieniołomu. Naukowcy badają jego proweniencję. Znalezis…

apsaros-7bd6ffd.png
width: 1200
height: 630

Mitologia rzymska to efekt połączenia wielu legend. Zostały zaczerpnięte od innych ludów
type: item
date: 2023-10-15T06:26:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: historia
subject: rzym
subject: rzymianie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Mitologia rzymska zaczęła kształtować się w czasach, gdy pierwsze ludy zasiedliły teren Italii, a jej rozwój trwał do momentu, w którym chrześcijaństwo stało się dominującym systemem wierzeń. Rzymskie pojmowanie zjawisk nadprzyrodzonych cechowała bezosobowość, ale pod wpływem innych kultur, z czasem Rzymianie zaczęli nadawać swoim bogom cechy ludzkie. Czym charakteryzuje się mitologia rzymska? Jakich bogów czcili Rzymianie? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Charakterystyka mitologii rzymskiej Duchy w mitologii rzymskiej Mitologia rzymska pod wpływem obcych kultur Bogowie mitologii rzymskiej Ile jest wszystkich mitów rzymskich? Najważniejsze mity rzymskie Ciekawostki o mitologii rzymskiej System wierzeń starożytnych Rzymian od zawsze znajdował się pod silnym wpływem obcych kultur. Podwalin religii rzymskiej należy szukać w pierwotnych wierzeniach praindoeuropejskich, a do jej rozwoju w największej mierze przyczynili się Etruskowie i Grecy. Należy wspomnieć, że każda kultura, która była włączana do granic Imperium, dokładała swoją cegiełkę do rozwoju tamtejszych wierzeń. W rezultacie powstał skomplikowany system, który dziś nazywamy mitologią rzymską. Charakterystyka mitologii rzymskiej W fazie pierwotnej rzymski system wierzeń miał charakter typowo praktyczny, powiązany z chłopskim życiem społeczeństwa. Dosłownie każda czynność miała swoje bóstwo, którego wola decydowała o jej powodzeniu lub niepowodzeniu. Dotyczyło to każdego aspektu codzienności. Oczywiście, już wtedy istniały bóstwa nadrzędne, ale wpływ pomniejszych istot nadludzkich na codzienność Rzymian był ogromny. Każdy z bogów miał swój określony obszar działania, zwykle wąski, ograniczony do konkretnej czynności. Przykładowo, inny bóg inicjował pierwszy płacz noworodka, inny sprawował pieczę nad jego kołyską, inny uczył go jeść i pić, jeszcze inny doglądał nauki chodzenia. To samo dotyczyło uprawy roli, gdzie dosłownie każdej czynności patronował inny bóg. To sprawiło, że najdawniejsze wierzenia starożytnych Rzymian cechowały się rozbudowaną obrzędowością i systemem składania ofiar. Cywilizacja mykeńska była dynamiczna i waleczna. W końcu jednak trafiła na silniejszego przeciwnika Cywilizacja mykeńska należy do najstarszych kultur greckojęzycznych. Rozwinęła się w epoce brązu na obszarze Grecji kontynentalnej, skąd rozprzestrzeniła się na pozostałe obszary regionu... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/…

mitologia-rzymska-charakterystyka-bogowie-i-najwazniejsze-mity-fot-shutterstock-69f2359.jpg
width: 1000
height: 665

Hadrian, cesarz sprawiedliwy. Co wiemy o władcy Rzymu uznawanym za jednego z Pięciu Dobrych Cesarzy?
type: item
date: 2023-10-14T08:01:19.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: cesarstwo rzymskie
subject: historia
subject: rzymianie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Hadrian rządził potężnym Cesarstwem Rzymskim przez zaledwie 21 lat, jednak pozostawił po sobie niezatarte wrażenie. Tym, co wyróżniało go na tle rzymskich monarchów było dążenie do zabezpieczenia granic imperium, a nie niekończących podbojów.
encoded: W tym artykule: Rodzina i młodość Hadriana Hadrian przejmuje władzę Rządy Hadriana Projekty budowlane Związek Hadriana z Antinousem Powstanie Bar-Kochby Choroba i śmierć Hadriana Był nie tylko wytrawnym żołnierzem, ale też poetą i miłośnikiem sztuki. Jego panowanie wyznacza szczyt Cesarstwa Rzymskiego, zwykle datowany na ok. 117 roku n.e. Przyszły cesarz Rzymu urodził się 24 stycznia 76 roku n.e. jako Publius Aelius Hadrianus. Przyszedł na świat w założonym przez wodza Scypiona Afrykańskiego mieście Italica na terenie współczesnej Hiszpanii, będącej wówczas pod władaniem rzymskim. Italica była położona blisko dzisiejszej Sewilli. Rodzina i młodość Hadriana Był synem senatora Publiusa Aeliusa Hadrianusa Afera, ciotecznego brata cesarza Trajana, i Domicji Paulin. W domu rodzinnym otrzymał znakomite wykształcenie, które rozwijał przez resztę życia. Ojciec przyszłego cesarza zmarł, gdy Hadrian miał zaledwie 10 lat. Jednak pieczę nad nim przejął właśnie Trajan. Kolumna Trajana w Rzymie. To symbol wielkiego zwycięstwa i jeden z ciekawszych zabytków stolicy Włoch Kolumna Trajana została wybudowana w 113 roku n.e. Wznosi się 38 metrów ponad Rzymem i upamiętnia zwycięstwa cesarza nad starożytnymi Dakami. Jest ozdobiona spiralnym fryzem, na którym znaj... Trajan był bezdzietny. Opieka, jaką otoczył młodego kuzyna dość szybko zaczęła sugerować, że to właśnie jego widzi jako swojego następcę. Pozycję Hadriana wzmocniło dodatkowo małżeństwo z Wibią Sabiną, wnuczką siostry Trajana. Hadrian zdobywał doświadczenie cywilne i wojskowe, brał udział w wojnach z Dakami i z Partami. Jednak nie należał do grona najbliższych wojskowych współpracowników Trajana. Za to cieszył się przychylnością i poparciem Plotyny, żony Trajana. Plotyna lubiła młodego Hadriana i zachęcała go do poszukiwań literackich, zwłaszcza do zainteresowania się grecką poezją i kulturą. To również ona miała nakłonić cesarza, by usynowił Hadriana. Zamiłowanie Hadriana do kultury helleńskiej było tak wielkie, że w młodoś…

hadrian-fot-shutterstock-0fee258.jpg
width: 1000
height: 730

Archeolodzy odkryli nowe ślady Cesarstwa Rzymskiego na Malcie. Mogą pochodzić sprzed 2 tysięcy lat
type: item
date: 2023-10-11T13:13:15.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: odkrycia archeologiczne
subject: rzymianie
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: wyspy
description: Badacze są obecni na Malcie niemal przez cały rok. Jedno z ich ostatnich odkryć pozwala lepiej poznać historię wyspy uwielbianej przez turystów. Co wiadomo o odnalezionym miejscu?
encoded: W tym artykule: Nowe odkrycie archeologiczna na Malcie Malta w czasach Cesarstwa Rzymskiego Najciekawsze atrakcje historyczne Malty Z uwagi na swoje położenie, czasach Cesarstwa Rzymskiego Malta pełniła funkcję centrum militarno-handlowego. Była bazą wojskową wykorzystywaną do kontrolowania Morza Śródziemnego, w szczególności na szlaku łączącym Italię z Afryką Północą. Dzięki temu na miejscu nadal są odkrywane pamiątki po rzymskim epizodzie w historii wyspy. Nowe odkrycie archeologiczna na Malcie Międzynarodowy zespół archeologów prowadzących prace badawcze na Malcie odkrył niedawno elementy domu sprzed 2 tysięcy lat. Znajduje się on w okolicach miasta Rabat, niedaleko Domvs Romana. Są to ruiny budynku z czasów rzymskich, które odnaleziono w 1881 roku. Odkrycie pochodzi z czasów Cesarstwa Rzymskiego, a konkretnie z okresu między I w. p.n.e., a II w. n.e. Pozwala ono lepiej zrozumieć tkankę miejską, układ przestrzenny tego obszaru oraz warunki życia w okolicy sprzed 2 tysięcy lat. Za szczególnie cenne źródła historyczne uznano pozostałości ceramiczne oraz zachowany przy budynku system usuwania odpadów. Malta w czasach Cesarstwa Rzymskiego Na jednym z elementów ceramicznych zachowały się wygrawerowane litery DAOI. Według archeologów mogą oznaczać czyjeś imię, np. właściciela lub mieszkańca domu. Nowo odkryty rzymski budynek, tak jak Domvs Romana, stał w sercu starożytnego miasta Melite. Obecnie znajdują się tam dwie maltańskie miejscowości: Rabat i Mdina, którą pokochają fani serialu „Gra o tron”. To tam powstawała część zdjęć do hitowej produkcji. To nie wszystko, co może zdradzać odkrycie. Badania domu będą kontynuowane latem przyszłego roku. Wówczas analizie mają zostać poddane znalezione na miejscu śmieci. Badacze mają nadzieję, że to pozwoli im dowiedzieć się nieco więcej o tożsamości i życiu codziennym właściciela budynku. Międzynarodowe prace archeologiczne są realizowane w ramach projektu Melite Civitas Romana. Jego celem jest poznanie historii obszaru, na któ…

archeolodzy-odkryli-nowe-slady-cesarstwa-rzymskiego-na-malcie-pochodza-sprzed-2-tysiacy-lat-111dd3d.jpg
width: 960
height: 540