Stanisław Szukalski i „Rogate Serce” – prawdziwy enfant terrible polskiej historii sztuki
Stanisław Szukalski był charyzmatycznym polskim artystą, który większość życia spędził w USA. Jego radykalne poglądy i konflikty z krytykami sztuki sprawiły, że wielu współczesnych traktowało go bardziej jako buntownika niż artystę. Z drugiej strony, nawet najbardziej zagorzali wrogowie nie wątpili w jego talent. W rezultacie dorobek jednego z najważniejszych polskich artystów modernistycznych pozostaje w dużej mierze nieznany.
Spis treści: Nastolatek w Akademii Sztuk Pięknych Szukalski, artysta totalny Rogate Serce Bombardowanie Warszawy Zermatyzm Stanisław Szukalski urodził się w Warcie, nieopodal Sieradza w 1893 jako drugie dziecko Dionizego Szukalskiego i Konstancji z Sadowskich. Ojciec artysty, zawodowo pracujący jako kowal, a przede wszystkim obieżyświat, heretyk i uczestnik wojen burskich w Afryce Południowej, wyemigrował do USA w nadziei na zarobek umożliwiający utrzymanie rodziny. Stanisław wraz z matką dołączyli do niego, gdy chłopiec miał 12 lat. Nastolatek w Akademii Sztuk Pięknych W tamtych czasach Chicago było ważnym ośrodkiem amerykańskiej sztuki. Stanisław przejawiał talent artystyczny od najmłodszych lat. Był na tyle utalentowany, że trafił do Art Institute of Chicago. Od początku wyróżniał się łatwością tworzenia i niezwykle precyzyjnym warsztatem. Tam odnalazł go Antoni Popiel, rzeźbiarz i profesor, który przekonał rodziców Stanisława, by wyrazili zgodę na pobyt syna w Krakowie i uczęszczanie do słynnej krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Chociaż wykładowcy ASP byli bez wątpienia przychylni młodzikowi, on sam szybko zaczął pokazywać swoją rogatą duszę. Ponoć gdy rzeźbiarz Konstatny Laszczka chciał sprawdzić talent chłopca i polecił mu wyrzeźbić postać pozującej modelki, Szukalski wyrzeźbił tylko jej kolano. Jednak zrobił to tak dobrze, że Laszczka, doświadczony wykładowca, zgodził się przyjąć go na studia. Jego edukacja nie trwała długo, a relacje z wykładowcami były napięte. Po trzech latach Szukalski wrócił do Chicago i rozpoczął najważniejszy okres swojej twórczości, który trwał do 1939 roku. W tym czasie opublikował dwie duże monografie: „The Work of Szukalski” (1923) oraz „Projects in Design” (1929). W 1925 roku wziął udział w Międzynarodowej Wystawie Nowoczesnych Sztuk Dekoracyjnych w Paryżu, gdzie otrzymał Grand Prix, dyplom honorowy oraz złoty medal. Jego osobowość, twórczość oraz skrajnie antyinstytucjonalne i indywidualistyczne poglądy miały znaczący wpływ na życie artystyczne Chicago. Szukalski, artysta totalny Stanisław Szukalski parał się rzeźbą, malarstwem, rysunkiem oraz teoriami naukowymi. Mieszkał zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Polsce. Jednak tak naprawdę czuł się obywatelem świata, a jednocześnie patriotą bez ojczyzny. Był modernistą, na którego wpływ wywarli Auguste Rodin oraz Michał Anioł. Jego styl można interpretować jako połączenie elementów mitologicznych i erotycznych z domieszką surrealizmu. W początkowych latach inspirował się nowoczesnością „Młodej Polski”, natomiast później fascynowała go sztuka starożytnych cywilizacji, zwłaszcza kultura Mezoameryki. W jego pracach dominuje często zdeformowane i traktowane fragmentarycznie ludzkie ciało. Szukalski przejawiał niezwykłą zdolność łączenia stylów różnych epok i kultur. Na przykład zestawiał sztukę rdzennych mieszkańców Ameryki z elementami słowiańskimi. Choć jego sztuka wydawała się kosmopolityczna, nieustannie dążył do stworzenia nowej formy sztuki polskiej. Aby tego dokonać, powołał grupę artystyczną „Rogate Serce”. Powstała w 1929 roku w ramach spotkań towarzyszących wystawie Szukalskiego w Pałacu Sztuki w Krakowie. Rogate Serce Stanisław Szukalski wyznawał romantyczną ideę mówiącą, że jeden człowiek może reprezentować naród. Oczywiście to siebie widział w roli narodowego geniusza. Wokół niego zgromadziła się grupa artystów poszukujących inspiracji w kulturze dawnych ziem słowiańskich. Mottem grupy było: „Miłość, walka”. Grupa działała przez siedem lat, organizując liczne wystawy w całej Polsce oraz publikując artykuły w czasopismach i własnym periodyku „KRAK”. W tym czasie do głosu doszedł silny antysemityzm i antykatolicyzm Szukalskiego i jego podopiecznych. Twierdził, że ci, którzy nie podziwiają jego twórczości, są Żydami. W latach 30. Polska nadal była krajem silnie związanym z tradycyjnym katolicyzmem. Szukalski uważał katolików za niewolników. Według niego tylko osoby niereligijne były prawdziwymi Polakami i patriotami. Jego biograf, Lechosław Lameński, twierdził również, że w tym okresie zaczął wykazywać objawy schizofrenii, które miały go prześladować przez całe życie. Nacjonalizm Szukalskiego dobrze widać w rzeźbie z 1932 roku zatytułowanej „Remussolini”, stworzonej dla Benito Mussoliniego. Inspiracją dla dzieła była rzymska wilczyca kapitolińska, jednak artysta zastąpił ją postacią Mussoliniego ukazanego jako połączenie człowieka i zwierzęcia. Hybryda ta wykonuje charakterystyczny faszystowski gest. W ten sposób artysta przekształcił wizerunek bohaterskiego Duce w figurę przypominającą matkę karmiącą potomstwo. Bombardowanie Warszawy Około 1935 roku powrócił do Polski, gdzie otrzymał od władz pracownię. W tym okresie stworzył między innymi rzeźbę Bolesława Chrobrego oraz Pomnik Górnika. W przedstawieniu króla ukazał scenę zabójstwa biskupa, wyraźnie akcentując swoje antykatolickie przekonania. Kres tym poglądom przyniosła druga wojna światowa. Bombardowanie Warszawy doprowadziło do zniszczenia jednej trzeciej miasta, w tym pracowni artysty. Cały jego dorobek został zniszczony, a on sam przez dwa dni pozostawał uwięziony pod ruinami. Po tym doświadczeniu wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Trafił tam bez swoich dzieł i bez środków do życia. Jego ostatnie dzieło, wykonane w 1979 roku, zatytułowane „Katyń – ostatni oddech”, nawiązuje do zbrodni katyńskiej. Rzeźba przedstawia brutalne egzekucje polskich oficerów i przedstawicieli inteligencji dokonane przez Sowietów. Artysta zawarł w niej swój gniew wobec doświadczeń wojennych, a także wyraźną niechęć wobec komunizmu i silne przywiązanie do własnego narodu. Zermatyzm W 1940 roku osiadł w Los Angeles i żył w skromnych warunkach. Pod koniec życia stworzył pseudonaukową teorię „Zermatyzmu”, nazwaną od szwajcarskiego miasta Zermatt. Według niej ludzkość wywodzi się z Wyspy Wielkanocnej oraz była kontrolowana przez hybrydy ludzi i „yeti”. Teoria ta nie ma żadnych podstaw naukowych. Szukalski analizował sztukę pierwotną różnych kultur, próbując rozszyfrować język symboli. Napisał ponad 40 tomów poświęconych pochodzeniu ludzkości i języka. Podczas pobytu w Kalifornii Szukalski zaprzyjaźnił się z ojcem Leonardo DiCaprio. Sam Leonardo traktował go jak dziadka. W 2018 roku sfinansował film „Struggle: The Life and Lost Art of Stanisław Szukalski” i stał się kolekcjonerem jego dzieł. Szukalski zmarł w 1987 roku w Los Angeles, a jego prochy rozsypano na Wyspie Wielkanocnej. Łącznie stworzył 174 rzeźby oraz setki obrazów i rysunków, z których większość nie przetrwała, a część ocalałych prac trafiła do kolekcji w USA. Film o Stanisławie Szukalskim można znaleźć w serwisie Netflix. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Szokujący posąg stanął w centrum Londynu. Za instalację odpowiada słynny Banksy
W Londynie pojawiła się nowa praca słynnego Banksy’ego. Artysta tym razem zdecydował się zaprezentować przechodniom wzbudzający emocje posąg. Dla wielu rzeźba jest unaocznieniem chorego pożądania władzy.
Sztuka Banksy’ego od lat wzbudza emocje wśród ludzi na całym świecie. Artysta poprzez tzw. street art opisuje aktualne nastroje społeczne, często szydząc i drwiąc z establishmentu. Najnowsza praca enigmatycznego twórcy również może odnosić się do grup panujących we współczesnym świecie. Dodatkowe emocje budzi lokalizacja, w której Banksy zdecydował się umieścić najnowsze dzieło. Oślepiająca flaga Artysta tym razem zdecydował się skorzystać z nietypowej dla siebie formy sztuki ulicznej. Banksy to bowiem przede wszystkim słynne murale – tak jak „Dziewczynka z balonikiem” z 2002 roku, która stała się światowym fenomenem – a nie rzeźby i posągi. Mimo to nowo powstała praca jakością nie odbiega od swoich ściennych poprzedników. Pomnik przedstawia człowieka w garniturze, dumnie kroczącego i trzymającego maszt z flagą w dłoni. Nie byłoby w tym marszu nic nadzwyczajnego, gdyby nie fakt, że łopocząca na wietrze flaga zupełnie przesłania widok jegomościowi z posągu. Brak kontroli nad tym, co znajduje się przed idącym, doprowadza do sytuacji, w której postać ta została uchwycona na chwilę przed spadnięciem z wysokiego cokołu. Jak to zwykle bywa w przypadku instalacji Banksy’ego, interpretacji dzieła jest wiele. Większość z nich odnosi się do oślepiającego głodu władzy, który często przesłania rządzącym racjonalne spojrzenie na sytuację. Pragnienie rządzenia staje się tu siłą destrukcyjną, prowadzącą władców na skraj przepaści, z której nie ma już bezpiecznego powrotu. Motywy te są nam dobrze znane nie tylko ze współczesnej polityki – słynna powieść George’a Orwella „Folwark zwierzęcy” opisuje te same mechanizmy, które w najnowszej pracy uwypukla Banksy. Dostojne towarzystwo Dodatkowego znaczenia pracy dodaje również jej umiejscowienie. Najnowszy posąg pojawił się bowiem na Waterloo Place w samym sercu Londynu, w towarzystwie naprawdę dostojnego grona. W sąsiedztwie nowego dzieła znajdują się m.in. pomniki króla Edwarda VII, który panował w latach 1901–1910; Florence Nightingale, powszechnie uważanej za założycielkę nowoczesnego pielęgniarstwa; Pomnik Wojny Krymskiej oraz kilka innych monumentów poświęconych postaciom wojskowym, książętom i lordom. Trwałość prac Banksy’ego Nowa rzeźba wpisuje się w intensywny okres aktywności Banksy’ego, który w ostatnim czasie regularnie zaskakuje opinię publiczną. Tuż przed świętami w 2025 roku artysta zaprezentował dwa czarno-białe murale – wizerunki dzieci spoglądających w niebo, które powszechnie uznano za głos w sprawie problemu bezdomności wśród najmłodszych. Miłośnicy sztuki ulicznej wiedzą jednak, że te dzieła – przynajmniej fizycznie – są ulotne. Losy prac takich jak mural przedstawiający sędziego brutalnie wymierzającego karę protestującemu mężczyźnie, który we wrześniu 2025 roku niemal natychmiast zniknął z fasady Królewskich Sądów Sprawiedliwości, momentalnie przyciągają fanów artysty pod jego nowe dzieła. Jak podaje jednak „New York Times”, najnowszej pracy Banksy’ego może nie spotkać tak rychły koniec. Jak wynika z e-maila przesłanego do redakcji, władze Londynu mają nadzieję, że najnowszy posąg nie podzieli losu usuniętych prac i stanie się trwałą atrakcją, cieszącą oczy londyńczyków i turystów. Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Twierdzi, że znalazła zaginione dzieło Michała Anioła. Przez cały czas było w rzymskim kościele
Wczesnym marcowym rankiem świat sztuki zatrząsł się w posadach. Włoszka Valentina Salerno, dotąd znana bardziej z powieści niż prac naukowych, stanęła przed kamerami i ogłosiła dumnie: „Znalazłam zaginione dzieło Michała Anioła”. Dziś cały świat zadaje sobie pytanie: czy to rzeczywiście praca samego mistrza renesansu?
Marmurowe popiersie Chrystusa w Bazylice św. Agnieszki za Murami w Rzymie do tej pory było anonimowe, niemal zapomniane. Chociaż już w XIX wieku podejrzewano, że mógł wykonać je Michał Anioł, to pogląd ten szybko zdementowano. Nowa dokumentacja odnaleziona przez włoską pisarkę sprawia jednak, że dyskusja wraca. Salerno twierdzi przy okazji, że znalazła trop „sekretnego pokoju” wielkiego artysty. Od powieściopisarki do tropicielki zaginionych dzieł sztuki Valentina Salerno nie dokonała odkrycia przez przypadek. Przez dekadę przeszukiwała testamenty, inwentarze kościelne, dokumenty notarialne oraz prywatną korespondencję uczniów i przyjaciół Michała Anioła – chciała napisać powieść o ostatnich latach jego życia. Analiza archiwów doprowadziła ją do serii dokumentów z XVI i XVII wieku, w których pojawia się wzmianka o marmurowym popiersiu Chrystusa, przekazanym przez artystę osobie szczególnie mu bliskiej – Tomasowi de’ Cavalieri. To właśnie ten trop okazał się decydujący. Popiersie Chrystusa – nowe dzieło Michała Anioła? Michał „Anioł” Buonarroti żył w latach 1475–1564 i stworzył jedne z najbardziej spektakularnych dzieł renesansu: imponujący posąg Dawida we Florencji, zjawiskową Pietę w Bazylice Świętego Piotra, sufit Kaplicy Sykstyńskiej czy fresk „Sąd Ostateczny”. Popiersie Chrystusa nie było do tej pory jednym z nich: włoskie Ministerstwo Kultury uznawało je za anonimowe dzieło pochodzące ze szkoły rzymskiej z XVI wieku. Salerno ustaliła, że rzeźba była przez lata przechowywana w prywatnych zbiorach, następnie – przez skomplikowany łańcuch dziedziczeń i przechodzenia z rąk do rąk – trafiła do kościoła. W aktach notarialnych z epoki odnalazła opisy dzieła odpowiadające wyglądowi popiersia, jakie dziś znajduje się w Bazylice św. Agnieszki. Najważniejszym argumentem okazała się seria powtarzających się zapisów inwentarzowych, w których podawano, że rzeźba pochodzi z „pracowni Buonarrottiego” lub była dziełem „Michała, zwanego Aniołem”. Sceptycy i studzący emocje eksperci Świat nauki, a zwłaszcza badacze renesansu, zareagował z rezerwą. Prof. William Wallace z Washington University w St. Louis przyznaje, że Salerno dotarła do intrygujących dokumentów, ale podkreśla, że – jak w przypadku każdej sensacji – potrzebna jest skrupulatna weryfikacja stylu i badania materiałowe. Przypomina, że od początku XXI wieku zgłaszano już ponad 40 potencjalnych nowych odkryć dzieł Michała Anioła, z których żadne nie zmieniło trwale kanonu. Niektórzy historycy wskazują, że przekaz o popiersiu pojawiał się już w XIX-wiecznych źródłach, ale nigdy nie został naukowo potwierdzony. Wątpliwości budzi także fakt, że Salerno nie jest zawodowym historykiem sztuki, a swoje badania opublikowała na portalu academia.edu, omijając tradycyjną naukową recenzję. Mimo to sama zainteresowana zapewnia, że jest gotowa oddać wszystkie dokumenty pod lupę ekspertów. Szkic Michała Anioła sprzedany za 27,2 mln dolarów Odkrycie włoskiej pisarki budzi szczególny niepokój po tym, gdy niedawno zaprezentowany szkic stopy przypisano właśnie Michałowi Aniołowi – mimo tego, że przez wielu specjalistów był opisywany jako falsyfikat – i został on sprzedany na aukcji za 27,7 miliona dolarów. Autentyczność nie zawsze jest najważniejsza, gdy w grę wchodzą emocje. Tajemnica „pokoju o trzech kluczach” Najbardziej intrygujący element układanki to tajemniczy „pokój trzech kluczy”. Salerno odkrywa w dokumentach ślad sekretnych ustaleń pomiędzy uczniami Michała Anioła i ich spadkobiercami. Okazuje się, że najważniejsze dzieła artysty po jego śmierci miały trafić do specjalnego pomieszczenia, zabezpieczonego trzema zamkami – każdy klucz był w rękach innej, zaufanej osoby. To miało zapewnić, że żaden z bezcennych artefaktów nie zostanie zagubiony, skradziony lub zniszczony. Brzmi to trochę jak fabuła książki Dana Browna, prawda? Dziś rzymska Bazylika św. Agnieszki jest pod baczną obserwacją i zabezpieczeniem, a wokół popiersia pojawił się system alarmowy. Niezależnie od tego, czy jest ono dziełem mistrza, czy nie, stało się jednym z najgłośniejszych symboli fascynacji Michałem Aniołem, więc może przyciągnąć niechcianą uwagę i „lepkie” ręce. Czy kolejne badania potwierdzą hipotezę Salerno? Być może już wkrótce „pokój trzech kluczy” przestanie być tylko legendą w annałach historii sztuki, a my poznamy więcej dzieł Michała Buonarrotiego. Źródło: phys.org Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Kim była ta kształtna postać? Zaskakujące wyobrażenie kobiety sprzed tysięcy lat
Wenus paleolityczna to jedna z najbardziej zagadkowych i intrygujących ikon pradziejów. Kim była kobieta, którą przedstawiano z przerysowanymi kształtami i bez wyraźnej twarzy?
Spis treści: Wenus paleolityczne – najstarsze wyobrażenia kobiecego ciała w dziejach Charakterystyczny styl Wenus paleolitycznych – symbolika kobiecej sylwetki sprzed tysięcy lat Wenus z Willendorfu – najsłynniejsza figurka kobieca z paleolitu W trzech miejscach na terenie Polski odkryto przedstawienia kobiet sprzed kilkunastu tysięcy lat Znaczenie i funkcja wizerunków paleolitycznych Wenus Wenus paleolityczne to niewielkich rozmiarów figurki kobiece, które pojawiały się na rozległych terenach Europy i Azji już kilkadziesiąt tysięcy lat temu. Znane z wyolbrzymionych cech kobiecych – piersi, bioder, pośladków – stały się przedmiotem licznych interpretacji i spekulacji. Niektóre z figurek pozbawione są wyraźnych rysów twarzy, dłoni czy stóp. Skoncentrowanie się na cechach płciowych sugeruje, że mogły pełnić funkcje związane z płodnością lub kultem kobiecości. Wenus paleolityczne – najstarsze wyobrażenia kobiecego ciała w dziejach Jednym z przejawów artystycznych zdolności człowieka są znajdowane przez archeologów figurki kobiece, znane jako Wenus paleolityczne. Na pierwsze takie rzeźby natknięto się w 1894 roku we Francji. Sporo podobnych artefaktów odkryto na przełomie XIX i XX wieku, ale są one nadal odkrywane w ostatnich latach, zarówno w Europie Zachodniej, jak i Środkowej. Najliczniejsze egzemplarze Wenus mają około 20 tysięcy lat, choć niektóre mogą być nawet starsze – sięgające okresu kultury graweckiej (ok. 29–22 tys. lat temu). Wiele z tych figurek cechuje przesadnie zaakcentowane cechy kobiece – szerokie biodra, pełne piersi i wyraźnie zaznaczone genitalia, przy jednoczesnym braku szczegółów twarzy i kończyn, co sugeruje symboliczne, a nie realistyczne przedstawienie kobiecości. Archeolodzy przypuszczają, że mogły one pełnić funkcje magiczno-religijne, związane z płodnością, macierzyństwem lub kultem przodków. Określenie „Wenus paleolityczna” to nawiązanie do rzymskiej bogini Wenus, identyfikowanej z grecką Afrodytą, boginią miłości i piękna. Nazwa ta została nadana przez pierwszych odkrywców z XIX wieku, choć nie odzwierciedla intencji paleolitycznych twórców. Najsłynniejszym antycznym posągiem Wenus jest Wenus z Milo, zwana również Afrodytą z Melo. Rzeźba ta powstała około 150–100 lat p.n.e. na Milos, greckiej wyspie w archipelagu Cyklad, w południowej części Morza Egejskiego. Obecnie znajduje się w Luwrze w Paryżu Charakterystyczny styl Wenus paleolitycznych – symbolika kobiecej sylwetki sprzed tysięcy lat Niezależnie od tego, gdzie odkryto figurki Wenus paleolitycznej – czy to w Polsce, Austrii, Czechach, Rosji czy Francji – wszystkie wykazują podobne cechy stylistyczne, co wskazuje na istnienie wspólnego kanonu estetycznego lub symbolicznego wśród różnych społeczności łowiecko-zbierackich Europy. Wyraźnie eksponowane są piersi, biodra i pośladki, co może sugerować ich związek z kultem płodności, kobiecości lub przetrwania rodu. Zdecydowanie mniejsze lub prawie nieobecne są kończyny, dłonie, stopy czy głowa – często całkowicie pominięte lub tylko schematycznie zaznaczone. Podobna stylizacja występuje również w rytach naskalnych oraz grawerowanych płytkach kamiennych, które mogły pełnić funkcję rytualną lub symboliczną. Figurki kobiece wykonywano z różnych materiałów – kamienia, kości mamutów, kości renifera, kości słoniowatych, a także z ceramiki, jak w przypadku słynnej Wenus z Dolní Věstonice z terenów dzisiejszych Czech, uważanej za najstarszy znany ceramiczny artefakt figuratywny na świecie (ok. 29 tys. lat). Wybór materiału mógł mieć znaczenie praktyczne, rytualne lub estetyczne. Wenus z Willendorfu – najsłynniejsza figurka kobieca z paleolitu Najsłynniejszą figurkę typu Wenus odkryto w 1908 roku w Willendorfie, niedaleko Krems w Dolnej Austrii, około 20 km od granicy z dzisiejszymi Czechami. Wykonana z wapienia oolitowego, który nie występuje lokalnie, co sugeruje, że materiał mógł zostać przyniesiony z dalszych regionów. Cała postać mierzy 11 cm wysokości i pierwotnie była pomalowana ochrą, czyli naturalnym czerwonym barwnikiem mineralnym, często używanym w praktykach rytualnych epoki kamienia. Rzeźba została datowana na ok. 28–25 tys. lat p.n.e., co lokuje ją w okresie kultury graweckiej. Przedstawia kobietę o wyjątkowo obfitych kształtach, z wyraźnie zaznaczonymi piersiami, dużym, wypukłym brzuchem oraz masywnymi udami i pośladkami. Ramiona są krótkie i prymitywnie wyrzeźbione, przy czym dłonie ledwo dostrzegalne. Szczególną uwagę przyciąga głowa pokryta spiralnym wzorem, który może przedstawiać fryzurę, nakrycie głowy lub symboliczną czapkę, głęboko nasuniętą na miejsce twarzy – ta pozostaje całkowicie niewidoczna, co wpisuje się w stylizację pozostałych Wenus paleolitycznych. Brak twarzy i schematyczne detale są interpretowane jako przejaw funkcji symbolicznej lub rytualnej, a nie realistycznego portretu. Figurkę odnaleziono w warstwie osadniczej w pobliżu ówczesnego stanowiska łowiecko-zbierackiego. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/wenus-paleolityczna-bogini-obiekt-westchnien-zagadkowe-przedstawienia-sprzed-wielu-tysiecy-lat-ccc4fa6.jpg" width="938" height="626" alt="Wenus paleolityczna. Bogini? Obiekt westchnień? Zagadkowe przedstawienia sprzed wielu tysięcy lat" title="Wenus paleolityczna. Bogini? Obiekt westchnień? Zagadkowe przedstawienia sprzed wielu tysięcy lat" /> W trzech miejscach na terenie Polski odkryto przedstawienia kobiet sprzed kilkunastu tysięcy lat Jedna płaska płytka obrobiona w taki sposób, by przypominała kobietę w ciąży, pochodzi z Jaskini Obłazowej w woj. małopolskim. To tam odkryto też najstarszy na świecie bumerang, który ma ok 32 tys. lat. Olbrzymi zbiór podobnych artefaktów ukazujących kobiety pochodzi z Wilczyc koło Sandomierza. Jest to 31 gotowych płytek z krzemienia przedstawiających w stylizowany sposób kobiety i kilkanaście płytek, nad którymi porzucono pracę przed jej zakończeniem. Natomiast w Dzierżysławiu na Górnym Śląsku na płytce znajdują się reliefy ukazujące prawdopodobnie kilka kobiet, również w formie charakterystycznej dla „Wenus”. Drugi zabytek z tego stanowiska to płytka w kształcie stylizowanej postaci kobiecej. Jest to maleństwo o długości 6 cm, czyli nawet mniejszej od długości długopisu. Do tej pory jednak archeologom nad Wisłą nie udało się odkryć figurki kobiecej z tego okresu. Znaczenie i funkcja wizerunków paleolitycznych Wenus Wiele tysięcy lat musiało minąć od momentu wykonania figurek i rytów ukazujących Wenus do powstania pisma. Dlatego wszystkie koncepcje dotyczące ich znaczenia są tylko przypuszczeniami. Nie wiemy, co przyświecało ich twórcom. Samo określenie „Wenus” upowszechnione przez archeologów, każe nam sugerować konotacje ze światem duchowym. Ale to tylko przypuszczenie, które być może więcej mówi o współczesnym sposobie postrzegania świata niż o tym, w co wierzyli pradziejowi mieszkańcy Europy. Z pewnością figurki i ryty na płytkach były mobilne – na tyle niewielkie, że towarzyszyły dawnym ludziom w ich długich wędrówkach. Niektórzy archeolodzy przypuszczają, że część z nich była składana celowo w ziemi. Ale na to nadal brak jest niepodważalnych dowodów. Frapujące jest to, że wizerunki kobiet wykonywano w bardzo podobny sposób na dużym obszarze. Każe to sądzić, że był to szerszy trend związany ze sferą światopoglądową. Czyżby zatem Wenus paleolityczna była ówczesną boginią, którą czczono na wielkich połaciach Starego Świata? Źródła: Brézillon M., Encyklopedia kultur pradziejowych, Warszawa 1981 Piszczek Z. (red.), Mała encyklopedia kultury antycznej, Warszawa 1973 Płonka T. Kultura symboliczna społeczeństw łowiecko-zbierackich środkowej Europy u schyłku paleolitu, Wrocław 2012 Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
XV-wieczna rzeźba rozpoznana po latach. Nowe dzieło Wita Stwosza odnalezione w zakrystii opactwa cystersów
Niemiecki rzeźbiarz Wit Stwosz słynie przede wszystkim z okazałego ołtarza znajdującego się w Kościele Mariackim w Krakowie. Naukowcy z Małopolski alarmują jednak, że to nie jedyne krakowskie pozostałości po artyście z Schwarzwaldu. Spod jego dłuta miało wyjść XV-wieczne znalezisko – pięćdziesięciocentymetrowa figura.
Rzeźba przez lata zdobiła zakrystię opactwa cystersów w krakowskiej Mogile. Przed odkryciem badaczy z Uniwersytetu Jagiellońskiego nikt nie podejrzewał, że figura mogła wyjść spod dłuta Wita Stwosza, jednego z najsłynniejszych artystów późnego średniowiecza w Polsce. Dopiero szczegółowe badania stanu zachowania oraz porównanie z innymi pracami rzeźbiarza pozwoliły naukowcom stwierdzić z dużą pewnością: autorem dzieła jest sam Wit Stwosz. Co przedstawia rzeźba? Odkryta rzeźba Wita Stwosza przedstawia ukrzyżowanego Jezusa Chrystusa. Krucyfiks został wykonany z drewna gruszy — materiału niezwykle wymagającego w obróbce. Wybór ten może jednak wskazywać na autora, ponieważ Stwosz wielokrotnie korzystał właśnie z gruszy przy tworzeniu swoich mniejszych dzieł. Prace wykonane w tym drewnie możemy podziwiać m.in. w kościele Świętej Trójcy w Iwanowicach, w Los Angeles oraz w świątyni św. Sebalda w Norymberdze. Również niezwykła pieczołowitość wykonania sugeruje związek z mistrzowskim stylem artysty. Rzeźba wyróżnia się wyjątkowo precyzyjną anatomią – mięśnie, ścięgna i żyły zostały odwzorowane w sposób charakterystyczny dla Wita Stwosza. Podobieństwo odkrycia Aby przypisać krakowskie znalezisko do innych prac niemieckiego rzeźbiarza, badacze porównali je z uznanymi dziełami Wita Stwosza. W raporcie opisującym podobieństwa autorzy wskazują: „Smukłość i wyprężenie ciała, siatka żył na niektórych częściach ciała, młodzieńczy typ twarzy zmarszczonej w grymasie bólu, a przede wszystkim wirtuozerskie opracowanie szczegółów anatomicznych prowadzą autorów do wniosku, że wyszło ono (dzieło) spod dłuta Wita Stwosza pod koniec jego pobytu w Krakowie”. Wyrzeźbiony Chrystus nosi także przepaskę biodrową, tzw. perizonium. Jej asymetryczny układ i wyraźne przekątne linii fałd odpowiadają sposobom kształtowania draperii widocznym w innych pracach artysty. Znaczenie nieznanej pracy Autorzy opracowania — Dobrosława Horzela i Marek Walczak z Instytutu Historii Sztuki UJ — podkreślają, że odkrycie ma ogromne znaczenie dla badań nad działalnością Wita Stwosza w Polsce. Mamy do czynienia z nowym, wcześniej nieopisanym dziełem jednego z najważniejszych rzeźbiarzy późnego średniowiecza w Europie. Każda taka identyfikacja jest wydarzeniem wyjątkowym, ponieważ twórczość Stwosza od lat należy do najintensywniej analizowanych w historii sztuki. Odkrycie pobudza również wyobraźnię dotyczącą innych, wciąż nieujawnionych prac mistrza. Jeśli krakowski krucyfiks przez dziesięciolecia pozostawał niezauważony, to ile podobnych dzieł może jeszcze skrywać się w zakamarkach kościołów czy klasztorów? Znalezisko pokazuje, że prawdziwe skarby nie muszą być zakopane pod ziemią – czasem wiszą w zupełnie widocznych miejscach, czekając na uważne spojrzenie. Źródła: Gazeta Krakowska, Horzela, Dobrosława, Marek Walczak. Chrystus Ukrzyżowany w opactwie Cystersów w Mogile – przeoczone dzieło Wita Stwosza. „Biuletyn Historii Sztuki” 87, nr 3 (2025)
Kontrowersyjny projekt, który rozsławił Świebodzin. Jezus do dziś przyciąga wiernych i turystów
Co rozsławia 20-tysięczne miasto Świebodzin? Jezus, oczywiście, a dokładnie – jego statua. Ogromna rzeźba, większa od słynnego monumentu Chrystusa Odkupiciela z Rio de Janeiro, jest zwieńczeniem dzieła ks. Zawadzkiego, który poświęcił swoje życie budowaniu, zarówno w sensie duchowym, jak i materialnym. Dzięki wielkiemu pomnikowi, miasto zyskało nie tylko ogólnopolską, ale także międzynarodową rozpoznawalność.
Spis treści: Opiekun miasta Coś więcej niż tylko atrakcja turystyczna Figura oparta na duchowym i technicznym fundamencie Jeden z największych pomników Chrystusa Jadąc autostradą A2 lub drogą ekspresową S3, nie sposób nie zauważyć białej, monumentalnej sylwetki, górującej nad płaskim krajobrazem ziemi lubuskiej. Ramiona postaci są rozpostarte w geście powitania, a na jej skroniach lśni w słońcu złota korona. To właśnie Figura Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata w Świebodzinie – manifestacja wiary na skalę, która budzi nie tylko podziw, ale także kontrowersje. Opiekun miasta Ogromna figura Jezusa znajduje się na przedmieściach Świebodzina, przy węźle Świebodzin Południe (zjazd z drogi ekspresowej S3). Zbawiciel stoi na wysokim wzniesieniu, zwracając się w stronę miasta w geście powitania, błogosławieństwa i opieki. Nieopodal znajduje się duży parking, punkt gastronomiczny i sklep z pamiątkami. Wejście na teren, gdzie znajduje się rzeźba, jest bezpłatne. Bez żadnych opłat można też zaparkować samochód. Do posągu bez problemu dotrą także ci, którzy podróżują transportem zbiorowym. Wielka statua jest oddalona od stacji PKP Świebodzin o około 1,5 km (w kierunku południowym). Coś więcej niż tylko atrakcja turystyczna Chętnych, chcących zobaczyć to imponujące dzieło, nie brakuje. Trudno się temu dziwić. Mówimy tu przecież o jednym z najwyższych posągów Chrystusa. Gigant ze Świebodzina przewyższa o 3 metry Chrystusa Odkupiciela z Rio de Janeiro lub o 6 metrów, jeżeli pod uwagę weźmie się także pozłacaną koronę. Pomnikowi Cristo de la Concordia z Boliwii ustępuje o 1,2 metra, ale z koroną jest wyższy o 1,8 metra. Gdy w 2010 roku pomnik został ukończony, całkowicie zmieniło się oblicze Świebodzina. Miasto, które wcześniej było znane tylko lokalnie, nagle zaczęło przyciągać dziesiątki tysięcy turystów, nie tylko z kraju, ale i ze świata. Wzmożony ruch turystyczny stał się impulsem pobudzającym lokalną gospodarkę. Wokół pomnika wyrosła infrastruktura turystyczna, a hotele, restauracje i punkty usługowe nagle zaczęły przeżywać oblężenie. Nie można jednak powiedzieć, że monumentalna Figura Jezusa Chrystusa Króla wszechświata powstała po to, by ściągnąć do miasta turystów. Centrum wiary Dla wielu jest to przede wszystkim ważne miejsce kultu religijnego. Teren wokół figury został zagospodarowany z myślą o zaspokajaniu potrzeb wiernych. Powstały tam stacje Drogi Krzyżowej i ołtarz polowy. Właściwie codziennie można spotkać tam katolików oddających się cichej modlitwie. Figura oparta na duchowym i technicznym fundamencie Jak narodziła się idea wzniesienia tak niezwykłego posągu? Pomysłodawcą i inicjatorem projektu był ksiądz prałat Sylwester Zawadzki – wieloletni proboszcz świebodzińskich parafii i kustosz Sanktuarium Miłosierdzia Bożego. Duchowny zasłynął jako budowniczy, zanim jeszcze pomyślał o wzniesieniu wielkiego monumentu. Wybudował cztery plebanie. Od podstaw wzniósł świątynie w Radnicy i Świebodzinie i rozbudował kościół w Lubinicku. Pomysł budowy pomnika zrodził się w jego głowie w 2001 roku. Cztery lata później dokonano zakupu odpowiedniej działki. Prace ziemne rozpoczęły się 21 maja 2005 roku. W pierwszej kolejności usypano wielki kopiec, na którym miała stanąć figura. Ciężkim sprzętem przez wiele miesięcy zwożono na miejsce tony gruzu, kamieni i ziemi, aż w końcu usypano sztuczne wzniesienie o wysokości 16,5 metra. Zespół twórców Wizję ks. Zawadzkiego przekuli w konkretny projekt najlepsi specjaliści. Autorem projektu artystycznego statui został Mirosław Patecki, a za wykonanie projektu konstrukcji nośnej i skomplikowanych obliczeń statycznych odpowiadał cały zespół konstruktorów, w skład którego weszli m.in. doc. Mikołaj Kłapoć i dr hab. inż. Jakub Marcinkowski z Uniwersytetu Zielonogórskiego. Sprawdzona technologia Na etapie projektu rozważano różne opcje w kwestii wyboru materiału i technologii wykonania. Początkowo, niczym Statua Wolności, konstrukcja miała być wykonana z blachy miedzianej. Rozważano też stal nierdzewną, ale ostatecznie zdecydowano się na technologię siatkobetonu, czyli betonu zbrojonego gęstą siatką stalową. Taki materiał charakteryzuje się dużą wytrzymałością przy zachowaniu stosunkowo niewielkiej grubości. Wspólne dzieło społeczności Przedsięwzięcie, którego wartość jest szacowana na ok. 6 milionów złotych, w całości zostało sfinansowane bez wsparcia ze strony państwa czy centralnych instytucji kościelnych. Pieniądze pochodziły z datków od parafian, mieszkańców Świebodzina, lokalnych przedsiębiorców i organizacji polonijnych, zwłaszcza ze Stanów Zjednoczonych i Kanady. Taki model finansowania sprawił, że od samego początku pomnik był dziełem całej społeczności. Ludzie ofiarowali nie tylko pieniądze, ale także swój czas, wiedzę, materiały budowlane i ciężki sprzęt. Kulminacja pięcioletniej budowy 6 listopada 2010 roku, przy użyciu jednego z największych dostępnych w Polsce dźwigów, rozpoczął się ostatni etap montażu – osadzenie na korpusie ramion i ważącej 15 ton głowy. 21 listopada, podczas Uroczystości Chrystusa Króla Wszechświata, nastąpiło oficjalne poświęcenie figury. Jeden z największych pomników Chrystusa Finalny rezultat imponuje do dziś. Sama figura mierzy 33 metry wysokości. Osadzona na głowie korona dokłada do tej wartości kolejne 3 metry. Kopiec, na którym ustawiono rzeźbę, wznosi na 16,5 metra. To przekłada się na łączną wysokość 52,5 metra. Rozpiętość ramion postaci wynosi natomiast 24 metry. Masę całej konstrukcji szacuje się na ponad 440 ton. Nie obyło się bez kontrowersji Od samego początku idea stworzenia pomnika powodowała niemałe tarcia. Projekt miał pokaźne grono zwolenników, ale nie brakowało też przeciwników. Później też nie obyło się bez kontrowersji. Pierwsza afera wybuchła w 2014 roku, po śmierci ks. Zawadzkiego. W maju serce duchownego zostało pochowane pod pomnikiem, co było działaniem nielegalnym. Cztery lata później ujawniono kolejne kontrowersje. Okazało się, że korona Chrystusa skrywa anteny nadające komercyjny sygnał internetowy. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Nowy pomnik w Krynicy Morskiej budzi kontrowersje. Jak został odebrany przez turystów?
Krynica Morska jest jednym z najchętniej odwiedzanych letnich kurortów w Polsce. W poprzednich latach miejscowość przyciągnęła setki tysięcy turystów. Wśród nowości w tym sezonie jest rzeźba „Dzika loszka”, której pojawienie spotkało się z umiarkowanym entuzjazmem.
Spis treści: Jakie pomniki powstały do tej pory? Jaki pomnik wzbudził kontrowersje? Dzika turystyka Od paru lat w Krynicy zaczęły powstawać kolejne rzeźby przedstawiające zwierzęcych „obywateli” miejscowości. Metalowe dziki wpisały się na stałe w nadmorski krajobraz. Wybór akurat tych zwierząt spowodowany jest ich regularnym występowaniem na krynickich ścieżkach. W internecie możemy natrafić na mnóstwo filmików przedstawiających spotkania ludzi z tymi zwierzętami. Dziki tak bardzo wryły się w obraz miasta, że władze postanowiły udokumentować obecność zwierząt w postaci serii pomników. Jakie pomniki powstały do tej pory? Charakter rzeźb związany jest ze stylem życia nadmorskich wczasowiczów. W nadmorskiej scenerii Krynicy możemy dostrzec chociażby „Dzika ratownika”, który znajduje się na bulwarze Słonecznym lub „Dzika policjanta” przy ulicy Portowej. Cała seria dzików stała się wyjątkową atrakcją turystyczną miejscowości. Karykaturalne figury zyskały sympatię wczasowiczów, którzy w pozytywny sposób wypowiadają się na temat nowych pomników. W aplikacji Google Maps natrafić można na liczne pozytywne opinie wystawiane przez turystów. Niektórzy starają się nawet skompletować zdjęcia ze wszystkimi metalowymi zwierzętami. Spacerujący zwracają przede wszystkim uwagę na skuteczną próbę zaznaczenia „dzikiej” obecności w Krynicy Morskiej. Jaki pomnik wzbudził kontrowersje? Najnowszy pomnik nie spotkał się jednak z jednogłośnym pozytywnym przyjęciem. „Dzika loszka” – bo tak nazywa się najnowsza rzeźba – przedstawia leżącą na leżaku kobietę z głową dzika. Sposób przedstawienie figury spotkał się z wieloma nieprzychylnymi komentarzami. Na facebookowym profilu „Na Mierzeję”, promującym turystykę w tamtym regionie, można przeczytać pokaźną liczbę nieprzychylnych opinii dotyczących nowej rzeźby. Internauci zwracają przede wszystkim uwagę na wygląd pomnika, który – w opinii niektórych – stanowi obrazę kobiet. Oliwy do ognia dolewa oficjalna nazwa figury, która przez niektórych może być traktowana jako pejoratywne określenie kobiety. Pojawiają się również komentarze dotyczące bezsensowności budowy dzikiej loszki, zamiast której w tym miejscu mogłaby powstać bardziej zachęcająca turystów atrakcja. Mimo hejtu, można natrafić również na komentarze przychylne, które apelują o zdrowy dystans i poczucie humoru. Tak czy inaczej, popularność rzeźby może wpłynąć na to, że o krynicznych dzikach zrobi się w Polsce jeszcze głośniej. Dzika turystyka Już teraz dziki w Krynicy wpisały się na dobre w turystykę miejscowości. Na nadmorskich straganach możemy kupić tradycyjne turystyczne pamiątki – pocztówki, magnesy – ozdobione wizerunkiem tych zwierząt. Na okolicznych bramach i furtkach często można dostrzec tabliczki apelujące o zamykanie drzwi przed dzikimi „przechodniami”. Na popularność dzików w Krynicy Morskiej wpływa parę czynników. Przede wszystkim Krynica leży w samym środku lasu, który jest naturalnym środowiskiem życia dla tych zwierząt. W połączeniu z łatwym dostępem do jedzenie zostawianego przez turystów, miejscowość staje się idealnym miejscem dla tych wszystkożernych ssaków. Przy spotkaniu z tymi zwierzętami należy pamiętać o zachowaniu spokoju i spokojnym oddaleniu się od dzików. Nie wolno przede wszystkim krzyczeć, gwałtownie uciekać ani podchodzić do zwierzęcia – wszystkie te zachowania mogą wywołać u dzików reakcje obronne lub agresywne. Źródło: Onet Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Niezwykła zagadka starożytnych rzeźb. Dlaczego wcierano w nie perfumy?
Naukowcy z Danii odkryli, że starożytni Grecy i Rzymianie nie tylko malowali rzeźby i ubierali je w dostojne tkaniny. Na wiele z nich wylewali także perfumy.
Spis treści: Perfumy na starożytnych posągach Antyczne pisma prawdę ci powiedzą Dlaczego starożytni perfumowali rzeźby? Już od dawna wiadomo, że starożytni Grecy i Rzymianie malowali swoje posągi. Badacze wiele lat temu odkryli, że w szczególności lubili odcienie zieleni, czerwieni, a także błękitu. Jednym z najważniejszych odkryć była identyfikacja barw łucznika ze świątyni Afai na Eginie, a także fryzów Partenonu, które barwił tzw. błękit egipski, czyli najstarszy ze znanych pigmentów syntetycznych. Perfumy na starożytnych posągach Nowe badania sugerują, że rzeźby były nie tylko malowane i przywdziewane w tkaniny (bo i tak się zdarzało), ale także perfumowane. Praca duńskiej archeolog Cecilie Brøns została opublikowana na łamach czasopisma naukowego „Oxford Journal of Archaeology”. – Stosowanie perfum jest dobrze udokumentowane w antycznym świecie śródziemnomorskim. Jednak perfumy były używane nie tylko do poprawiania zapachu ludzkich ciał, ale także starożytnych rzeźb – napisała badaczka w swojej pracy. – W rzeczywistości rzeźby nie tylko były pierwotnie polichromowane i zdobione, ale w niektórych przypadkach były również perfumowane. To sprawiało, że doświadczenie ich było nie tylko wizualne, ale także zapachowe – podkreśla Brøns. – Biała marmurowa statua nie miała być postrzegana jako rzeźba z kamienia. Miała przypominać prawdziwego boga lub boginię – dodaje. Antyczne pisma prawdę ci powiedzą Archeolożka dokonała swojego odkrycia, studiując setki książek, pism, kronik, które spisane zostały przez rzymskich pisarzy, m.in. Cycerona, a także ksiąg i inskrypcji greckich. – Perfumy i olejki zapachowe są często wymieniane jako część „dekoracji”, która była elementem stałym posągów kultu religijnego w starożytności – tłumaczy autorka badania. Brøns podkreśla, że Cyceron mówił o rytualnym traktowaniu posągu Artemidy. W mitologii greckiej to bogini łowów, zwierząt, lasów, gór i roślinności, a także wielka łowczyni. Jej pomnik w sycylijskim mieście Segesta miał zostać „namaszczony maścią i pachnącymi olejkami”. Z kolei w Delos w Grecji inskrypcje świątynne wskazują, że niektóre rzeźby były nacierane perfumami o zapachu róży. Kallimach z Cyreny, uważany za największego poetę tzw. epoki aleksandryjskiej i twórca pierwszej historii literatury, również pisał o zapachach rzeźb. W jednym ze swoich dzieł wskazywał, że posąg Bereniki II, żony króla Egiptu Ptolemeusza III Euergetesa, był „wilgotny od perfum”. Oznacza to, że starożytni perfumowali nie tylko posągi boskie, ale także te, które przedstawiały najważniejsze osoby w państwie, członków rodziny królewskiej i elity. Dlaczego starożytni perfumowali rzeźby? Cecille Brøns zauważa, że starożytni rzeźbiarze mieli swoje specjalne metody skutecznego aplikowania wonności na posągi, tak aby zapach utrzymywał się jak najdłużej. Jedna z nich nazywała się ganosis. Polegała na tym, że mieszkało się olejki zapachowe wraz z woskiem i rozprowadzano je w dużych ilościach po powierzchni marmuru. Pierwotnie technika ta miała jednak głównie funkcję konserwującą i estetyczną poprzez nadanie połysku. – Niektórzy autorzy, tacy jak Witruwiusz i Pliniusz Starszy, wspominają o stosowaniu wosku pontyjskiego i specjalnych olejów w celu zachowania połysku i koloru rzeźb, a także nadania im przyjemnego zapachu – wyjaśnia badaczka. Bardzo trudno jest dziś odnaleźć ślady po molekułach pochodzących z perfum, ale dawne badania różnych rzeźb wskazują, że ta praktyka rzeczywiście była prawdziwa. M.in. na posągu Bereniki II w przeszłości zidentyfikowano ślady wosku pszczelego. Według Brøns może to wskazywać, że w ten sposób próbowano zachować zapachy na rzeźbie królowej. Odkrycie to pokazuje, że posągi nie miały wyłącznie estetycznej wartości dla starożytnych ludzi. Antyczni artyści chcieli w ten sposób osiągnąć bardzo realistyczny efekt, aby podziwiane osoby – najczęściej już zmarłe – wyglądały jak żywe, żeby doświadczenie posągów było jak najbardziej zmysłowe. Źródło: Oxford Journal of Archaeology Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Dzieci nie powinny walczyć. Pomnik Małego Powstańca budzi kontrowersje
Dziecko w zdobycznym hełmie, z pistoletem maszynowym i w panterce – to bardziej mit niż fakt. Władze powstańcze nie pozwalały, by dzieci brały czynny udział w walce. Pomagały jednak jako kurierzy i sanitariuszki. I ginęły jak dorośli.
W tym artykule: Spór o pomnik Małego Powstańca Bez walki z bronią w ręku Ośmiolatka sanitariuszką, dziewięciolatek łącznikiem Na warszawskiej Starówce u zbiegu Podwala z Wąskim Dunajem znajduje się jeden z najsłynniejszych i najbardziej kontrowersyjnych monumentów w Polsce. To pomnik Małego Powstańca. Spór o pomnik Małego Powstańca Projekt zatytułowany „Dziecko-bohater” stworzył w roku 1946 utalentowany młody artysta, student Akademii Sztuk Pięknych Jerzy Jarnuszkiewicz. Ulepił rzeźbę w pracowni Biura Odbudowy Stolicy, gdzie pojawiał się, by pomagać przy odgruzowywaniu i odbudowie Warszawy. Jarnuszkiewiczowi przyświecał szlachetny cel. Chciał uhonorować dziecięce ofiary walk powstańczych w 1944 roku. Jego projekt zdobył wyróżnienie w konkursie ministerstwa kultury. „Marzyłem wówczas o tematach heroicznych zawierających doświadczenie spraw ostatecznych, czyli również śmierci, śmierci na II wojnie światowej” – wspominał później. „Trzeba pamiętać, że nie ma kawałka ziemi polskiej, nie ma ulicy i domu, który by nie był grobem, nie był godny upamiętnienia" – podkreślał. Jednak z czasem nabrał wobec „Dziecka-bohatera” ambiwalentnych odczuć. Zajął się innymi artystycznymi planami, po okresie martyrologii i heroizmu zmierzał w stronę awangardy. Tymczasem temat dziecięcych żołnierzy zaczął żyć własnym życiem. W Warszawie zaczęto wytwarzać i sprzedawać miniatury małych powstańców. Trwało to latami. A kiedy w latach 70. XX wieku pojawiła się kwestia postawienia takiego pomnika przy Centrum Zdrowia Dziecka w Międzylesiu, Jarnuszkiewicz postanowił działać. Sztuczna inteligencja odświeżyła zdjęcia z Powstania Warszawskiego. Wyglądają, jak zrobione telefonem Jacek Jabłoński, twórca profilu Sztuczna Polska na Instagramie, wykorzystał narzędzia AI do pokolorowania powstańczych fotografii. Galeria wygląda bardzo realistycznie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/sztuczna-inteligencja-odswiezyla-zdjecia-z-powstania-warszawskiego-wygladaja-jak-zrobione-telefonem-b1dfb26.jpg" width="938" height="528" alt="Sztuczna inteligencja odświeżyła zdjęcia z Powstania Warszawskiego. Wyglądają, jak zrobione telefonem" title="Sztuczna inteligencja odświeżyła zdjęcia z Powstania Warszawskiego. Wyglądają, jak zrobione telefonem" /> Według producentów rozprowadzanych masowo miniatur z małym żołnierzem, powstały one na podstawie pracy nieżyjącego już artysty, który oparł się na zdjęciu autentycznego powstańca, a nie na bazie dzieła Jarnuszkiewicza. Doszło do sporu prawnego, który musiał rozstrzygnąć sąd. W roku 1979 wskazał on ostatecznie, że prawa autorskie należą do Jarnuszkiewicza. 4 lata później z inicjatywy środowiska harcerskiego pomnik stanął na Starówce, budząc kolejne wzruszenia i kontrowersje – tym razem już nie prawne. Bez walki z bronią w ręku Dla wielu zwiedzających pomnik wydaje się bowiem nie tylko hołdem, ale i pochwałą udziału dzieci w walkach. Zachętą, że tak właśnie należy postępować. Pamiętajmy jednak, że Armia Krajowa nigdy na to nie zezwalała. Oczywiście, czasem trudno było powstrzymać nastolatków, wyrywających się do boju. Jeśli jednak dochodziło do tego, że walczyli na barykadach czy obrzucali niemieckie czołgi butelkami z benzyną, były to ewenementy. Generalnie kierowano najmłodszych powstańców do służby pomocniczej. „Inscenizacje historyczne, w których dzieci walczą na barykadach Powstania Warszawskiego są sprzeczne z prawdą historyczną. Armia Krajowa nie pozwalała dzieciom brać udziału w walce zbrojnej” – podkreślał w artykule historyk i publicysta prof. Adam Leszczyński, obecny dyrektor Instytutu Dziedzictwa Myśli Narodowej, „Formalnie dowództwo AK zabraniało wykorzystania dzieci – dokładniej osób do 14. roku życia – do walki z bronią w ręku. Nastolatki pełniły m.in. funkcje łączników i listonoszy poczty polowej”. Jak dodaje prof. Leszczyński, sanitariuszką była np. jego babcia Danuta Paszkowska, mająca podczas powstania 15 lat. Ośmiolatka sanitariuszką, dziewięciolatek łącznikiem Jednak były też takie przypadki, jak Witolda Stefana Modelskiego, rocznik 1932. Pomimo wieku wyrwał się z domu do walki i poległ we wrześniu 1944 roku, mając niewiele ponad 12 lat. „W drugim dniu Powstania przyłączył się do oddziału mały, 12-letni chłopiec »Warszawiak«” – wspominał po latach Jerzy Dargiel ps. „Henryk”, dowódca jednego z plutonów „Parasola”. Jak relacjonował weteran walk, Modelski „sam zdobył dla siebie broń, wynosząc ją prawie spod czołgu. Był niezastąpiony, pełen inicjatywy. Pomagał żołnierzom w najtrudniejszych natarciach. (...) Później »Warszawiak« został osobistym łącznikiem dowódcy 1. kompanii »Rafała« i awansował do stopnia kaprala. »Rafał« traktował chłopca nie jak dowódca, ale jak jego najbliższy opiekun. Również »Warszawiak« bardzo dbał o swojego dowódcę, tym bardziej, że »Rafał« nigdy nie pamiętał o sobie. Chłopiec podsuwał mu jedzenie, czyścił broń, czuwał nad jego snem. Bardzo ciężko przeżył śmierć »Rafała«, a niedługo później sam zginął, przysypany w piwnicy Pałacu Krasińskich, kwaterze »Parasola«”. Bywali powstańcy jeszcze młodsi. Znane są przypadki 8-letniej sanitariuszki Róży Marii Goździewskiej (pomagającej w szpitalu polowym) czy 9-letniego łącznika Jerzego Romualda Grzelaka (który musiał „naciągnąć” metrykę, by wzięto go do Powstania). Wielu nastoletnich powstańców trafiło potem do niemieckich obozów jenieckich, dzieląc gehennę swoich starszych towarzyszy broni. To prawdziwe historie kryjące się za zmitologizowanym i kontrowersyjnym Małym Powstańcem. Źródła: Jerzy Grzelak, biogram na: https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/jerzy-grzelak,10846.html Aleksander Jackowski, „Jerzy Jarnuszkiewicz – szkic do portretu”, w: „Konteksty: polska sztuka ludowa” nr 1/2007 Adam Leszczyński, „Mały Powstaniec to mit”, na: https://oko.press/maly-powstaniec-mit Witold Stefan Modelski, biogram na: https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/witold-modelski,31858.html Małgorzata Szejnert, „Brąz i gips”, w: „Literatura” nr 3/1980 Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Kod Wita Stwosza. Jakie zagadki kryje Ołtarz Mariacki?
Krakowski Ołtarz Mariacki to jeden z największych skarbów sztuki na ziemiach polskich. Okazuje się, że nie tylko to późnogotyckie arcydzieło kryje niejedną tajemnicę. Niewiele wiadomo o samym jego autorze. W chwili, gdy wziął się za krakowski ołtarz, Wit Stwosz miał zaledwie 29 lat. Tymczasem jego robota rzeźbiarska jest mistrzowska, a kompozycja dzieła nad wyraz przemyślana.
W tym artykule: Ołtarz Mariacki i choroby skóry Sekret Wita Stwosza Życiorys Wita Stwosza Co nam mówi Ołtarz Mariacki? Wit Stwosz pracował nad swoim monumentalnym ołtarzem w krakowskim kościele Mariackim aż dwanaście lat – od 1477 do 1489 roku. Nie wiemy dokładnie, jak artysta znalazł się w Krakowie ani skąd pochodził. Prawdopodobnie urodził się jako Veit Stoss w miejscowości Horb am Neckar koło Stuttgartu lub w Horben koło szwajcarskiego Aarau. Tak czy owak, nie był Polakiem, aczkolwiek jeszcze w XIX wieku ta kwestia rozpalała spory nad Wisłą. A chociaż dzieło nierozerwalnie związane jest z Krakowem, podczas II wojny światowej hitlerowskie Niemcy postanowiły sobie ten skarb przywłaszczyć – jako pracę niemieckiego, aryjskiego geniusza. Na szczęście wywiezione w częściach arcydzieło odnaleziono po wojnie i sprowadzono z powrotem do Polski. Ołtarz Mariacki i choroby skóry Jeszcze przed wojną zamieszanie wokół ołtarza wywołał prof. Franciszek Walter, dyrektor kliniki dermatologicznej Uniwersytetu Jagiellońskiego w artykule „Wit Stwosz: rzeźbiarz chorób skórnych” (1933). Po przyjrzeniu się wyrzeźbionym postaciom stwierdził, że u niektórych widać ślady chorób, na przykład nowotworów skóry i syfilisu. Zwłaszcza u jednej z postaci, identyfikowanej jako faryzeusz, badacz wypatrzył charakterystyczną dla kiły wrodzonej budowę głowy (szeroka i bezwłosa czaszka) oraz nosa (tzw. nos siodełkowaty, zapadnięty w części środkowej i zadarty na końcu). To dziwne, ponieważ powszechnie uważano, że syfilis przywlekli do Europy żeglarze Krzysztofa Kolumba, wracając z wypraw do Nowego Świata. A przecież Amerykę odkryto i zaczęto podbijać dopiero w roku 1492, kilka lat po ukończeniu Ołtarza Mariackiego. To skłoniło naukowców do przemyślenia zagadki pojawienia się kiły na Starym Kontynencie. Powstała więc hipoteza, że syfilis trafił tu już około 1480 roku razem z transportami niewolników, sprowadzanych przez Portugalczyków z Afryki. Z kolei podczas badań w austriackim St. Pölten naukowcy natrafili na ślady choroby u osób pochowanych już w XIV wieku. Zaś podczas badań w Wilnie kilka lat temu badacze odkryli w kościach kobiet zmarłej w XV stuleciu ślady bakterii Treponema, która wywołuje nie tylko kiłę, ale także podobną do niej malinicę. Możliwe więc, że to tę chorobę uwiecznił Stwosz w postaci faryzeusza. Sekret Wita Stwosza Niewykluczone, że w postaci chorego faryzeusza Wit Stwosz sportretował autentyczną postać. Nie wahał się bowiem nadawać rzeźbom rysów krakowskich mieszczan. Niezwykłą wagę przywiązywał do szczegółów. Fotograf i publicysta Andrzej Nowakowski, autor albumu „Ołtarz Mariacki Wita Stwosza”, zwraca uwagę np. na włosy postaci z ołtarza. Jak zaznaczył, artysta musiał wykonać je dla czystej przyjemności, ponieważ z daleka i tak nikt z wiernych nie mógł wypatrzyć, jak bardzo są realistyczne. To nie wszystko. „Stwosza fascynowały topy, niektóre są nacechowane erotycznie. Na przykład podgięta stópka aniołka bywa delikatna i zalotna jak na drzeworytach japońskich. Takie obrazki Stwosz kontrastuje z umięśnionymi łydkami męskimi. Żyłki na obnażonej łydce jednego z apostołów sprawdziłem z atlasem anatomicznym. Wszystko się zgadza. Jak autor to zrobił? Czy pracował na nieboszczykach? Sekcje były zakazane, ale wielu artystów przeprowadzało je w tajemnicy” – zwracał uwagę Nowakowski w wywiadzie dla „Dużego Formatu”. Stwosz zdolny był do łamania zakazów, nie wydawał się grzecznym artystą. W 1503 roku w Norymberdze oskarżono go o sfałszowanie dokumentów, gdy próbował odzyskać pieniądze zainwestowane u kupca-bankruta. Za karę rozżarzonym żelazem wypalono mu piętno na policzkach. Życiorys Wita Stwosza Wiemy o karze dla Stwosza, ale wiele faktów z jego życia wciąż pozostaje enigmą. W chwili, gdy wziął się za krakowski ołtarz, artysta miał zaledwie 29 lat. Tymczasem jego robota rzeźbiarska jest mistrzowska, a kompozycja dzieła nad wyraz przemyślana. W roku 1981 Henryk Świątek, kustosz Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, zaryzykował hipotezę, że rzeźbiarz należał do elitarnego średniowiecznego grona artystów, działających w tzw. strzechach budowlanych. To oni wznosili gotyckie katedry i wykańczali ich wnętrza. To na nich i ich tajne znaki powoływali się później masoni. To tłumaczyłoby także obecność w dziele Stwosza tzw. sacra geometria, świętej geometrii. Oznaczała ona wykorzystanie wzorów, kompozycji i figur geometrycznych, którym od starożytności przypisywano „święte” znaczenie. Stąd przekątne przecinają się w symbolicznych miejscach, eksponują Matkę Boską. Stąd taka, a nie inna, liczba postaci w poszczególnych częściach ołtarza. Stąd kompozycje rzeźbiarskie oparte na okręgach, kwadratach oraz trójkątach. Dla przykładu, jeśli spojrzymy na tzw. szafę, czyli centralną scenę z Zaśnięciem Najświętszej Marii Panny, to oparty na jej podstawie trójkąt równoboczny celuje wierzchołkiem w środek grupy Wniebowzięcia. Co nam mówi Ołtarz Mariacki? Zdaniem historyka sztuki Zdzisława Kępińskiego artysta zaskakuje tym, że dokonał „wspaniałej demonstracji tego, co średniowiecze nazywało sacra geometria – zawierając w niej nie tylko teologię, lecz także prastare pitagorejskie i jeszcze dawniejsze poczucie tajemniczego sacrum geometrycznych prawidłowości. Na takim zrębie zbudowana kompozycja we wszystkich swoich elementach zachowuje więź między formą wzrokową i jej ideowym znaczeniem. Całość opracowuje artysta na powtarzającej się grze liczb: »cztery« wziętej z kwadratu materialnego, »trzy« wziętej z trójkąta duchowego oraz »jeden« oznaczającej syntezę”. Naukowiec twierdzi, że rozszyfrował tajemnicze antyczne symbole. Zagadka czekała na rozwiązanie 2700 lat 700 lat przed naszą erą na ścianach stolicy Asyrii umieszczano w seriach tajemnicze symbole. Naukowcy długo zastanawiali się nad ich sensem. Specjalista od starożytnych języków Bliskiego Ws... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/naukowiec-twierdzi-ze-rozszyfrowal-tajemnicze-symbole-z-asyryjskiej-stolicy-zagadka-czekala-na-rozwiazanie-2700-lat-b83305f.jpg" width="938" height="682" alt="Naukowiec twierdzi, że rozszyfrował tajemnicze symbole z asyryjskiej stolicy. Zagadka czekała na rozwiązanie 2700 lat" title="Naukowiec twierdzi, że rozszyfrował tajemnicze symbole z asyryjskiej stolicy. Zagadka czekała na rozwiązanie 2700 lat" /> Jak zaznacza Andrzej Nowakowski, jedną z wielkich zagadek ołtarza pozostaje, co dokładnie opowiada. „Potrafimy wymienić podstawowe sceny: zaśnięcie Matki Boskiej, wniebowzięcie i koronacja. To ten porządek wertykalny. Z drugiej jednak strony nie potrafimy na sto procent opisać wszystkich apostołów. Sam mam pewną hipotezę interpretacyjną związaną z kompozycją głównej części ołtarza. Nad głową postaci jest półokrąg. Gdyby go domknąć, czyli zatoczyć koło, wszystkie znalazłyby się w kręgu światła niebieskiego. Oprócz jednej, tej po prawej stronie. Moim zdaniem to Judasz”, stwierdza Nowakowski. Źródła: Boskie dzieło szaleńca. Z Andrzejem Nowakowskim, który na nowo sfotografował XV-wieczny Ołtarz Mariacki Wita Stwosza, rozmawia Małgorzata I. Niemczyńska, w: „Gazeta Wyborcza”, „Duży Format”, czwartek 20 stycznia 2011, Zdzisław Kępiński, „Wit Stwosz”, Warszawa 1981, Henryk Świątek, Sacra Geometria Wita Stwosza, w: „Krzysztofory. Zeszyty Naukowe Muzeum Historycznego Miasta Krakowa”, nr 8/1981, Franciszek Walter, „Wit Stwosz rzeźbiarz chorób skórnych”, Kraków 1933 Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Odkryto rzeźbę ryby sprzed 130 tys. lat. To prawdopodobnie najstarszy tego rodzaju zabytek w historii
W Republice Południowej Afryki archeolodzy zidentyfikowali kamienną rzeźbę płaszczki. Datowanie wykazało, że obiekt ma nawet 130 000 lat i może być najstarszym dziełem sztuki przedstawiającym zwierzę.
W tym artykule: Najstarsza rzeźba przedstawiająca zwierzę Rzeźba przedstawia pewien gatunek płaszczki Najstarsze przedstawienia zwierząt tworzyli neandertalczycy Rzeźbiarstwo to prawdopodobnie najstarsza z dziedzin sztuk plastycznych. Jego historia sięga paleolitu. Uważa się, że figurka o ludzkich kształtach – Wenus z Tan-Tan odkryta w 1999 roku w Maroku – jest jedną z pierwszych na świecie rzeźb wytworzonych przez człowieka. Powstała ok. 300–500 tysięcy lat temu. Pierwsze posągi przedstawiały najczęściej ludzi lub proste elementy geometryczne. Najstarsza rzeźba przedstawiająca zwierzę Inaczej było z rzeźbami, które przedstawiały zwierzęta. Te zaczęły powstawać dużo później. Właśnie dlatego niemałą sensację wzbudziło najnowsze odkrycie archeologów w RPA. Na wschód od Still Bay, miasta w południowej części kraju, ponad 300 km od Kapsztadu, badacze znaleźli enigmatyczną, płaską kamienną rzeźbę. Początkowo naukowcy nie wiedzieli, czym dokładnie jest ten przedmiot i czy w ogóle jest to rzeźba. Jednak analiza wykazała, że doszło do obróbki obiektu kamiennym narzędziem. Datowanie wykazało, że zabytek powstał nawet 130 tys. lat temu, a więc w epoce plejstocenu. Na jego powierzchni znajdowały się wyryte linie, które nie były przypadkowe. Badacze uznali, że ten niewielki posąg mógł przedstawiać płaszczkę, czyli chrzęstnoszkieletową rybę morską o płaskim, dyskowatym kształcie ciała. Rzeźba przedstawia pewien gatunek płaszczki Archeolodzy postawili tezę, że kamienna rzeźba może imitować gatunek Dasyatis chrysonota. Po pierwsze, stworzenie to często spotykane jest w wodach przybrzeżnych południowej Afryki. Gatunek ten można łatwo odróżnić od innych gatunków płaszczek po delikatnych niebieskich plamach i liniach na jasnobrązowym, trójkątnym korpusie. Po drugie, naukowcy uznali, że to właśnie ten gatunek płaszczki najbardziej przypomina ta rzeźba. Odkryto najstarszą w historii rzeźbę narracyjną. Archeolodzy zaskoczeni tym, co przedstawia Archeolodzy odnaleźli w Turcji rzeźbę, która pochodzi sprzed 11 tysięcy lat. Przedstawia mężczyznę, który trzyma się za przyrodzenie, a z obydwu stron nacierają na niego dwa lamparty. Zespół z RPA opublikował wyniki swoich badań na łamach czasopisma „Rock Art Research”. Sami zwracają jednak uwagę, że w przypadku tego odkrycia należy jeszcze zachować ostrożność, bo mówimy wciąż o niepotwierdzonej hipotezie. Autorzy napisali artykuł, który ukazał się w serwisie The Conversation. Stwierdzili w nim, że jest to „wysoce prawdopodobna spekulacja, oparta na analizie porównawczej dziesiątek tysięcy podobnych skał”. Najstarsze przedstawienia zwierząt tworzyli neandertalczycy – To pierwszy i jak dotąd jedyny przykład zwierzęcej rzeźby z tego okresu. Szanse na to, że coś takiego zostanie zachowane i będzie podlegać naszej interpretacji, są niewielkie. Możliwe więc, że będzie to jedyny kiedykolwiek zidentyfikowany przykład takiego dzieła sztuki. Zawsze możemy mieć jednak nadzieję – mówi w rozmowie z IFLScience Charles Helm, główny autor badania i profesor na Uniwersytecie Nelsona Mandeli. Zespół twierdzi, że rzeźba została wykonana z piasku, który pod wpływem czasu zamienił się w kamień. – Obiekt ten jest niezwykle symetryczny, więc nie wierzymy w to, że powstał przypadkiem. Symetria jest zawsze intrygująca i może oznaczać tylko jedno: jest dziełem człowieka – wyjaśniają badacze. Naukowcy w artykule przypomnieli, że dotychczas najstarszym znanym dziełem sztuki, który przedstawia zwierzę, jest liczące 43 900 lat malowidło przedstawiające świnię. Odnaleziono je w indonezyjskiej jaskini. Prof. Helm tłumaczy, że najwcześniejsze przedstawienia zwierząt w sztuce prawdopodobnie zostały wykonane przez neandertalczyków. Źródło: Rock Art Research. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Statua Jedności to największy posąg na świecie. Jego budowa wywołała liczne kontrowersje
Swoim rozmachem przyćmiewa nowojorską Statuę Wolności, a rozmiarami góruje nawet nad wielką figurą Buddy w Chinach. W odróżnieniu od większości największych posągów, nie przedstawia postaci religijnej, mitycznej ani symbolicznej. Statua Jedności, bo o tym monumencie mowa, stanowi jednoznaczne potwierdzenie kunsztu indyjskich inżynierów i dziś plasuje się wysoko na liście najchętniej zwiedzanych atrakcji w tym kraju. Nie można jednak nie wspomnieć, że inauguracji największego posągu na świecie towarzyszyły nie tylko zachwyty, ale także pewne kontrowersje. Kogo przedstawia wielka statua? Jakie ma wymiary? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Jakie wymiary ma Statua Jedności? Kogo przedstawia Statua Jedności w Indiach? Kiedy wybudowano największy pomnik na świecie? Protesty i spory wokół Statuy Jedności Zwiedzanie Statuy Jedności Niektórzy otaczają je czcią, przez innych są darzone niemal fanatyczną nienawiścią. Powstają w wyniku długiego planowania i mozolnych prac, a obalenie ich trwa zaledwie krótką chwilę. Pomniki, zwłaszcza przedstawiające sylwetki polityków, mają jednoczyć i wzbudzać uczucia patriotyczne, a paradoksalnie pogłębiają stare i tworzą nowe podziały. Dotyczy to także Statuy Jedności – symbolu wolnych Indii. Zdaniem niektórych najwyższy posąg świata z jednością łączy tylko nazwa. Jakie wymiary ma Statua Jedności? Na świecie jest wiele posągów, które swoją monumentalnością wprawiają w autentyczny zachwyt. Przykładów nie trzeba szukać daleko. 36-metrowa Figura Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata, górująca nad urokliwym Świebodzinem, robi ogromne wrażenie. Jeszcze większe emocje wywołuje słynna Statua Wolności. Wznosząca się na Libert Island „Żelazna dama”, jeden z najbardziej charakterystycznych symboli Nowego Jorku i nieoficjalny symbol wolności, mierzy aż 93 metry (z cokołem). Robi wrażenie, prawda? To jeszcze nic. W 2008 roku zakończyła się budowa statuy, do której przez dziesięć lat należał tytuł największej na świecie. Mowa o posągu Wielkiego Buddy z Lushan. Chiński kolos osiąga wysokość 153 metrów (razem z 25-metrowym cokołem, w którym mieści się klasztor). Każdy z tych posągów robi ogromne wrażenie, ale wszystkie muszą uznać wyższość Statuy Jedności. Rekordowo wysoka figura mierzy 182 metry! To niemal tyle, ile osiąga Pałac Kultury i Nauki do linii dachu. Trzeba jednak zaznaczyć, że podana wartość to wysokość samej statuy. Posąg wraz z podstawą wznosi się na wysokość 240 metrów, czyli wyżej niż wspomniany Pałac Kultury i Nauki ze wspornikiem antenowym (237 m). Kogo przedstawia Statua Jedności w Indiach? Imponujący pomnik wybudowano w indyjskim stanie Gudźarat, na sztucznej wyspie Sadhu, usypanej na rzece Narbada (niedaleko miasta Kevadia). Stanowi hołd dla Vallabhbhaia Patela, indyjskiego bohatera narodowego i jednego z działaczy ruchu niepodległościowego sprzed stu lat. „Żelazny Człowiek Indii” od 1917 roku był działaczem biernego ruchu oporu. W latach 1929, 1937 i 1945 rywalizował z Jawaharlalem Nehru o stanowisko przewodniczącego Indyjskiego Kongresu Narodowego. Za każdym razem rezygnował, na prośbę Mahatmy Gandhiego. Był przeciwnikiem socjalistycznych reform i orędownikiem zachowania przez Indie statusu dominium w ramach Wspólnoty Narodów. Od roku 1947 do 1950 pełnił funkcję wicepremiera i ministra spraw wewnętrznych. Największym osiągnięciem Patela było stworzenie trwałego systemu administracyjnego. „Żelazny Człowiek” przekonał wszystkie księstwa, które wcześniej pozostawały w sojuszu zależnym, do przystąpienia do federalnych Indii. Kiedy wybudowano największy pomnik na świecie? Inicjatorem budowy ogromnej statui był premier Narendra Modi. Zamiar rozpoczęcia budowy ogłoszono w 2013 roku, ale fundacja, która miała zająć się zgromadzeniem funduszy na inwestycję, została powołana trzy lata wcześniej. Inauguracja największego posągu na świecie odbyła się 31 października 2018 roku, w 143. rocznicę urodzin Patela. Protesty i spory wokół Statuy Jedności Chyba jest już regułą, że wydarzeniom politycznym na najwyższych szczeblach towarzyszą mniejsze lub większe kontrowersje. Na odsłonięciu Statuy Jedności pojawiły się tłumy, ale nie można nie wspomnieć, że idea wzniesienia najwyższego posągu na świecie miała też pokaźne grono krytyków. Już sam koszt przedsięwzięcia był tematem licznych dyskusji. Początkowo szacowano, że inwestycja pochłonie 320 milionów dolarów. Finalnie budowa kosztowała 422 miliony dolarów. Indie coraz śmielej aspirują do miana jednej ze światowych potęg gospodarczych, ale nie ulega wątpliwości, że kraj wciąż jest trapiony licznymi problemami społecznymi. Nie dziwi więc fakt, że w obliczu skrajnego ubóstwa, które dotyczy dużej części społeczeństwa, tak śmiała inwestycja spotkała się z krytyką. Koszt był ogromny, ale trzeba zaznaczyć, że pomnik zarabia na siebie. Jako miejscowa atrakcja, Statua Jedności cieszy się ogromnym zainteresowaniem, a jej zwiedzanie jest płatne. Piorun trafił Chrystusa z Rio. Moment uwieczniła kamera O tym zdjęciu mówi cały świat. Piorun uderzył w słynną Statuę Chrystusa Zbawiciela w Rio de Janeiro. Choć to nie pierwsze takie zdarzenie, także i tym razem wywołało ogromne poruszenie. Krytyce podlegał także wpływ inwestycji na środowisko. Jeszcze przed odsłonięciem pomnika, naczelnicy 22 wsi w pobliżu zapory Sardar Sarovar (która zresztą także była i jest przedmiotem ogromnej krytyki) zapowiedzieli bojkot i wystosowali list otwarty, w którym domagali się, by Narendra Modi nie uczestniczył w uroczystości. Premiera skrytykowali także polityczni oponenci, zdaniem których Indyjska Partia Ludowa (Bharatiya Janata Party) z Modim na czele zawłaszcza sobie wszystkie indyjskie ikony narodowe, by wymazać zasługi „dynastii” Nehru-Gandhi. Podobne przekonanie wyrażają niektórzy politolodzy, zdaniem których dziedzictwo Patela jest dla premiera wyłącznie narzędziem w politycznej grze, które zamierza wykorzystać w przyszłych wyborach. Zwiedzanie Statuy Jedności Abstrahując od wszelkich kontrowersji, należy przyznać, że Statua Jedności to imponujący obiekt. Nic dziwnego, że przyciąga turystów niczym magnes żelazo. Już sama możliwość podziwiania wielkiej figury stanowi nie lada gratkę, ale na tym nie kończy się lista atrakcji. Wewnątrz posągu znajdują się szybkie windy, które dowożą zwiedzających na taras widokowy, znajdujący się na wysokości 153 metrów. W budynku, który pełni funkcję cokołu, powstała hala wystawowa i centrum turystyczne. Zwiedzanie Statuy Jedności jest możliwe od wtorku do niedzieli. W poniedziałki prowadzone są prace konserwacyjne. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Królowa Nefertiti wcale nie była piękna? Nowe ustalenie egipskiego naukowca
To bezsprzecznie ikona kultury masowej. Popiersie egipskiej królowej Nefertiti uważane jest za ideał piękna. Rzeźba zwana „berlińską Mona Lisą” od ponad stu lat znajduje się w stolicy Niemiec. Nowe ustalenia każą się nam zastanowić nad naszym wyobrażeniem na temat jej wyglądu.
W tym artykule: Piękna jak Nefretete? Ideał piękna kobiety w starożytnym Egipcie Czy Nefertiti była piękna? Powrót „starego piękna” Nefertiti (ok. 1380–1340 lat p.n.e.), określana też jako Nefretete, była żona faraona egipskiego Amenhotepa IV, czyli Echnatona. Jej imię oznacza „Piękna, która przybyła”. Nie jest jednak jasne, skąd miała przybyć. Sugerowano co prawda, że nie była Egipcjanką, ale nie udało się tego naukowcom definitywnie dowieść. Piękna jak Nefretete? W wielu publikacjach na temat królowej podkreśla się jej nadzwyczajną urodę. Oczywiście opisywana jest na podstawie słynnego popiersia z Berlina. Tymczasem egipski naukowiec, prof. Tarek. S. Tawfik opublikował właśnie artykuł w piśmie Uniwersytetu Kairskiego „Journal of the Faculty of Archaeology”, w którym podaje w wątpliwość urodę Nefertiti. Aby zrozumieć, o co chodzi należy nieco przybliżyć ówczesny kanon sztuki. Wraz ze wstąpieniem na tron faraona Echnatona uległ on całkowitemu przeobrażeniu po setkach lat. Rodzinę królewską przedstawiano w sposób hiperrealistyczny lub naturalistyczny. Twarze władcy były przedstawiane ze zwisającą szczęką. Na skórze widoczne były wyraźne fałdy. Władca miał szerokie i duże biodra, wrzecionowate nogi i wydęty brzuch. Uwagę zwracają też nadnaturalnie wydłużone czaszki księżniczek. Ludzi ukazywano też z wąskimi oczami. Wcześniej w sztuce egipskiej władców i ich rodzinę ukazywano w odmiennej formie. Władca był przedstawiany w formie „wiecznej młodości”, z szerokimi barkami i idealną, wygładzoną twarzą i co najwyżej niewielkim brzuszkiem. Egipcjanie nie wykonywali portretów królewskich jako wiernie oddających rzeczywistość. Były to wyidealizowane wizerunki władców ukazanych w kwiecie wieku. Nie jest jasne, co spowodowało zmianę w kanonie sztuki. Być może faraon chciał być ukazywany w naturalnej postaci, mimo że cierpiał na chorobę. Zmiana nie trwała jednak długo. Po śmierci Echnatona powrócono do dawnych zwyczajów. Ideał piękna kobiety w starożytnym Egipcie Jakie kobiety starożytni Egipcjanie uważali za atrakcyjne? Mimo że dzieli nas od tej cywilizacji kilka tysięcy lat, to znamy na to pytanie odpowiedź. Ten kanon zmienił się również w czasach Echnatona. Ale po kolei. Przed jego panowaniem kobieta z pełną, mięsistą twarzą, pełnymi policzkami, dużymi oczami i grubą szyją uważana była za idealną. Tak w każdym razie przedstawiano królewskie damy, ale też boginie w postaci rzeźb. Trend utrzymał się od samego początku cywilizacji egipskiej i czasów, w których wznoszono piramidy. Nawet słynna kobieta-faraona Hatszepsut wyglądała w ten sposób. A jak wygląda popiersie Nefertiti? – Okazuje się, że te tradycyjne normy kobiecego piękna celowo nie zostały dochowane. Twarz jest cienka i wydłużona, kości policzkowe są uniesione wysoko, a policzki nie są pełne, szyja jest długa, a oczy są stosunkowo małe i wąskie. Na [starszy – przyp. red.] wiek wskazują widoczne żyły po obu stronach szyi, starzejące się powieki, ledwo widoczne cienkie linie biegnące od nozdrzy do kącików ust i linie do kącików ust i linie biegnące od wewnętrznego kącika oczu w kierunku policzków – wskazuje prof. Tawfik. Co warte odnotowania, wcześniejsze portrety królowej ukazywały ją w inny sposób. Jej twarz na nich zdecydowanie bardziej przypomina kanon piękna znany ze wcześniejszych czasów. Czy Nefertiti była piękna? Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta. Definicja piękna ulega zmianie. Prof. Tawfik podsumowuje: – Niezależnie od tego, czy Nefertiti w rzeczywistości była piękną kobietą, czy nie, jest to subiektywne i zależy od osobistego gustu i kryteriów (…) Dla nas, pytanie brzmi, czy popiersie Nefertiti w Berlinie miało pokazywać ją jako piękną kobietę, czy nie. W porównaniu z kryteriami urody kobiet z rodzin królewskich panujących od czasów Starego Państwa do czasów Amenhotepa III, nie spełnia ona tych norm urody. Zatem popiersie, które dziś podziwiamy w stolicy Niemiec jest po prostu pewnego rodzaju wybrykiem, wyjątkiem w sztuce egipskiej czasów Echnatona. – Przemawia do gustu odwiedzających dzisiaj, ponieważ spełnia współczesne, głównie zachodnie, standardy i kryteria piękna – zauważa egiptolog. A jak naprawdę wyglądała słynna królowa? Który portret bliższy był rzeczywistości? Chyba nigdy do końca nie poznamy prawdy. Powrót „starego piękna” Rewolucja w kanonie kobiecego pięknego nie trwała długo. Już w czasach bezpośrednich następców Echnatona przedstawienie królewskich kobiet i bogiń powróciły do takich, jak wcześniej. Grube szyje, mięsiste twarze, zaokrąglone policzki, pełne usta i duże oczy ponownie stały się standardem piękna. Pozostały nim do końca cywilizacji egipskiej, a nawet i dłużej na tym obszarze. Źródło: Journal of the Faculty of Archaeology. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Michał Anioł był fałszerzem. Artysta niejeden raz oszukał bogatych „znawców” sztuki
Genialny artysta nie raz wykiwał bogatych „znawców” sztuki. Miał też wystarczające umiejętności i motyw, by sfałszować słynną Grupę Laokoona.
W tym artykule: Michał Anioł tworzył doskonałe kopie dzieł sztuki Sfałszowany Kupidyn dla kardynała Sfałszowana grupa Laokoona? Dowody fałszerstwa Krytyka hipotezy Nawet najwybitniejsi artyści od czasu do czasu kopiowali cudze dzieła i wcale im to na złe nie wyszło. Wręcz przeciwnie. Nabyli nowych umiejętności, które udoskonaliły ich styl. Najlepszym przykładem jest Michał Anioł. Już w młodości skopiował tyle cudzych dzieł, że gdyby w jego czasach obowiązywały przepisy prawa autorskiego – z pewnością poszedłby siedzieć. Zaczęło się to już podczas nauki rzemiosła w pracowni Davida i Domenica Ghirlandaio. Biograf Michała Anioła Giorgio Vasari opisywał, jak pewnego razu Domenico namalował na ścianie kobietę, po czym nakazał uczniom skopiować rysunek. Michał Anioł wypadł najlepiej. Nie dość, że wiernie odtworzył postać, to na dodatek poprawił rysunek nauczyciela. Michał Anioł tworzył doskonałe kopie dzieł sztuki Z biegiem czasu Michał Anioł doszedł do takiej wprawy, że podrobiony przez niego obraz było trudno odróżnić od oryginału. Czasami dla żartu kopiował przyniesione do pracowni dzieło uznanego artysty, po czym wręczał właścicielowi kopię. Gdy ten przyjął ją bez zastrzeżeń, przyznawał się do żartu i przynosił oryginał. Właściciel obrazu zazwyczaj nie potrafił rozpoznać kopii. Była perfekcyjna – nawet plamy na płótnie czy papierze okazywały się identyczne. Talentem Michała Anioła bardzo szybko zainteresował się znany mecenas sztuki, władca Florencji Lorenzo de’ Medici (Wawrzyniec Wspaniały). Zapewnił mu mieszkanie, wykształcenie, no i oczywiście stałą pensję. Kopia antycznej maski Fauna była jedną z pierwszych prac, jakie Michał Anioł wykonał na zlecenie swojego opiekuna, jednak tym razem nie odtworzył oryginału dokładnie. Ponieważ niekompletne uzębienie Fauna kłóciło się z jego poczuciem piękna, kopia posiadała wszystkie zęby. Medyceusz nie był zadowolony z efektu. Długo przekonywał Buonarrotiego, aby jednak poprawił kopię. Michał Anioł w końcu ustąpił. Usunął dwa zęby z górnej szczęki swego Fauna, po czym wyżłobił jeszcze dłutem dziurę po korzeniach. Kaplica Sykstyńska ma ponad 500 lat i nie przestaje zachwycać. Wieki temu przeszła cenzurę Kaplica Sykstyńska jest codziennie odwiedzana przez turystów. Co ich tam przyciąga? Sfałszowany Kupidyn dla kardynała Jedna z późniejszych rzeźb Buonarrotiego również nawiązywała do popularnej w czasach renesansu sztuki antyku. W 1495 lub 1496 r. na zamówienie jednego z kuzynów zmarłego już Wawrzyńca Wspaniałego – Lorenza di Pierfrancesco de’ Medici – wyrzeźbił postać śpiącego Kupidyna. Medyceuszowi posąg spodobał się od razu, ale miał jedno zastrzeżenie. Marmur, którego Michał Anioł użył, był jaśniejszy od marmuru starożytnych rzeźb. Z tego powodu – za radą zleceniodawcy – Michał Anioł zakopał rzeźbę w kwaśnej ziemi. Gdy po jakimś czasie ją wykopano, efekt był zdumiewający. Posąg zyskał „patynę” i wyglądał jak dzieło starożytnych mistrzów. To, co stało się z nim później, znakomicie ilustruje naturę Medyceuszy. Byli nie tylko mecenasami sztuki, ale też ludźmi interesu. Lorenzo de’ Medici kazał zawieźć posąg do Rzymu i za pośrednictwem kupca Baldassare del Milanese sprzedał go kardynałowi Raffaelowi Riario – miłośnikowi sztuki. Ów kupił rzeźbę jako antyk za bardzo wysoką jak na owe czasy sumę 200 dukatów w złocie. Michał Anioł otrzymał 30 dukatów. Krótko po transakcji rozeszła się po wiecznym mieście plotka, która wprawiła kardynała we wściekłość. Ludzie szeptali, że jest jednak marnym znawcą sztuki, skoro nie potrafił odróżnić antyku od pracy młodego rzeźbiarza z Florencji. By sprawdzić prawdziwość doniesień, Riario wysłał do Florencji swojego zaufanego człowieka. Ten szybko ustalił, kto był rzeczywistym twórcą rzeźby. Powiadomił o tym kardynała, a ten zmusił Baldassare do unieważnienia transakcji i zwrotu pieniędzy. Michał Anioł również dowiedział się o całej sprawie. Udał się do Rzymu i za otrzymaną sumę 30 dukatów chciał odzyskać rzeźbę, ale del Milanese nie zgodził się. Gotów był nawet zniszczyć statuę, byleby jej nie zwracać. Sprawa śpiącego Kupidyna przyniosła Michałowi Aniołowi pewną sławę. Trudno w tym wypadku zarzucać artyście fałszerstwo. Wydaje się, że był tylko nieświadomym bohaterem afery. Kto wie jednak, czy sprawa śpiącego Kupidyna przypadkiem nie popchnęła go do fałszerstwa, które – jeśli rzeczywiście do niego doszło – z pewnością zasługuje na miano oszustwa wszech czasów. Sfałszowana grupa Laokoona? W styczniu 1506 r. sensacyjne odkrycie postawiło na nogi cały Rzym. W winnicy Feliksa de Fredis na wzgórzu Eskwilin odnaleziono posąg, który przedstawiał trojańskiego kapłana Laokoona i jego dwóch synów walczących z wężami, nasłanymi na nich przez Posejdona. Ponieważ rzeźba była zniszczona, poddano ją renowacji. Następnie zakupił ją papież Juliusz II i umieścił w Belwederze. Grupa Laokoona jest rzeczywiście wspaniałym dziełem sztuki antycznej. Według Plutarcha, który nazwał ją „arcydziełem rzeźby”, posąg stworzyli trzej rzeźbiarze z Rodos – Agesandros, Atenodor i Polidor – w pierwszej połowie I w. p.n.e. W okresie cesarstwa rzeźbę przewieziono do Rzymu i tam też jakiś czas później zaginęła. Niespodziewanie odnalazła się w czasach, gdy sztuka antyczna była w cenie i stała się wzorem dla twórców renesansu... Nikt jednak nie kwestionował jej autentyczności. Aż do 2005 r. Wówczas Amerykanka dr Lynn Catterson z Columbia University ogłosiła, że rzeźba nie powstała w starożytnej Helladzie, lecz we Włoszech, w czasach renesansu. Według niej posąg stworzył (a raczej sfałszował) Michelangelo Buonarroti. Teza wydaje się absurdalna. Czy to możliwe, by przez pięć stuleci nikt nie odkrył prawdy? Tak! – twierdzi Amerykanka. W końcu oszustwa dopuścił się geniusz, który umiał je ukryć. Znakomicie potrafił naśladować antyk, a w dodatku już wcześniej stworzył falsyfikat niemal doskonały. Dowody fałszerstwa Catterson oparła się na poszlakach. Najważniejszą jest pewien rysunek, przechowywany w muzeum w Oksfordzie. Wykonał go Michał Anioł w 1501 r., a więc pięć lat przed odkryciem Grupy Laokoona. Przedstawia męskie plecy. Ponoć do złudzenia przypominają tył rzeźby Laokoona. Ponadto Michał Anioł miał być obecny przy odkryciu dzieła. Ponoć sprowadził go na miejsce architekt Giuliano da Sangallo, który jako pierwszy zidentyfikował rzeźbę. Laokoonowi brakowało wtedy jednego z ramion. Naprędce zostało zrekonstruowane, jednak Michał Anioł uznał je za niezbyt udane. Sam dorobił ramię i wykonał je tak dobrze, że gdy w 1906 r. odkryto właściwe, było identyczne. Skąd mistrz mógł wiedzieć, jak wyglądał oryginał? Według dr Catterson odpowiedź może być tylko jedna. Buonarotti wiedział, ponieważ to on stworzył rzeźbę. To nie wszystkie poszlaki. Podejrzenia budzi przepływ pieniędzy w rachunkach Michała Anioła z lat 1498–1501. Według Amerykanki spory wydatek zaraz na początku tego okresu wynikał z zakupu marmuru, potrzebnego do wykonania dzieła. Zaś późniejsze przychody to nic innego, jak tylko zysk z finalizacji umowy. Poza tym skąd się wzięły widoczne w Grupie Laokoona odstępstwa od kanonów sztuki starożytnej? W rzeźbie jest taki ładunek tragizmu, dynamizmu i ekspresji, że tylko geniusz na miarę Michała Anioła był w stanie go wyrazić. Pod tym względem rzeźba przypomina nieco słynną watykańską Pietę Buonarrotiego. Być może to podobieństwo wynikało z faktu, że oba dzieła powstały niemal równocześnie. Ponadto w obu dziełach podobnie rozwiązany został problem stabilności. Krytyka hipotezy Rewelacje dr Catterson nie znalazły uznania w oczach znawców sztuki antycznej. Większość spośród nich twierdzi, że poszlaki, na których Amerykanka oparła swoją teorię, są mocno naciągane. Dotyczy to również rysunku, który według niej ma być koronnym dowodem fałszerstwa. Wcale nie przypomina pleców Laokoona. Dowodem nie może też być fakt, że Grupa Laokoona dość znacznie różni się od innych znanych nam rzeźb antycznych. Przecież posąg ten odbiega jednocześnie od kanonu dzieł epoki renesansu, w której rzekomo miał powstać. A co z ekspresją i tragizmem postaci? Bardziej przywodzą na myśl dzieła baroku niż rzeźby renesansowe i dzieła Michała Anioła. Czy znaczy to, że teoria Catterson jest pozbawiona sensu? Bynajmniej. Pod pewnym względem Amerykanka ma rację. Michał Anioł miał nie tylko umiejętności potrzebne do dokonania fałszerstwa, ale też i motyw. Przecież od 1505 r. zaczął robić karierę w Rzymie, a wszystko za sprawą papieża Juliusza II. Tego samego, który docenił i nabył Grupę Laokoona. Może wspólnie – papież i rzeźbiarz – uknuli całą intrygę? Obaj mieli wiele do zyskania.
Wielki Sfinks i zagadka jego kształtu. Kluczową rolę w rzeźbieniu posągu odegrał wiatr
Wielki Sfinks na Płaskowyżu Giza obok piramidy Cheopsa to jedna z najbardziej znanych rzeźb starożytności. Naukowcy już wiedzą, dlaczego Egipcjanie zdecydowali się wykonać ten monument. Okazało się, że zasadniczą rolę odegrał wiatr.
W tym artykule: Sfinksa wyrzeźbił... wiatr Sfinks w laboratorium Wielki Sfinks. Wielka zagadka Wielki Sfinks to olbrzymia rzeźba, ukazująca głowę człowieka z ciałem lwa w pozycji leżącej. Powstała w wapiennym ostańcu skalnym około 4500 lat temu. Mierzy 73 m długości i 20 m wysokości. Naukowcy spierają się do dziś, kto kazał go wykuć. Przeważają głosy, że był to Chefren, którego piramida znajduje się nieopodal. Inni wskazują, że był to faraon Cheops, czyli budowniczy największej egipskiej piramidy. Sfinksa wyrzeźbił... wiatr Amerykańscy naukowcy z Uniwersytetu Nowojorskiego postanowili odpowiedzieć na pytanie, jak wyglądał ostaniec skalny, z którego wyrzeźbiono sfinksa jeszcze przed podjęciem prac. Aby odpowiedzieć na to pytanie, badacze odtworzyli w laboratorium warunki, które istniały na Płaskowyżu Giza 4500 lat temu – kiedy zbudowano Sfinksa – aby pokazać, jak wiatr napierał na formacje skalne. – Nasze odkrycia proponują możliwą „historię pochodzenia” tego, w jaki sposób formacje podobne do Sfinksa powstawały w wyniku erozji – wyjaśnia prof. Leif Ristroph z Courant Institute of Mathematical Sciences na Uniwersytecie Nowojorskim. To jeden z autorów badania, które zostało zaakceptowane do publikacji w czasopiśmie naukowym „Physical Review Fluids”. Eksperymenty wykazały, że zaskakująco podobne do Sfinksa kształty mogą w rzeczywistości powstawać w wyniku erozji spowodowanej, jak napisano, przez „szybkie przepływy”. W przypadku Sfinksa był to głównie wiatr. Sfinks w laboratorium Prace skupiały się na odtworzeniu jardangów – niezwykłych formacji skalnych występujących na pustyniach, powstałych w wyniku unoszonego przez wiatr pyłu i piasku. Naukowcy przyjęli, że formacja skalna, z której wyrzeźbiono Sfinksa mogła być właśnie jardangiem. Prof. Ristrof wraz ze współpracownikami z Laboratorium Matematyki Stosowanej Uniwersytetu Nowojorskiego wykonali kopce miękkiej gliny i osadzili na nich twardszy, mniej ulegający erozji materiał. Naśladował ten z terenu w północno-wschodniego Egiptu, gdzie znajduje się Wielki Sfinks. Następnie poddali te formacje działaniu szybko płynącej wody. Miała ona odtworzyć wiatr, który wyrzeźbił i przekształcił ostaniec. Z uwagi na to, że jest kilka rodzajów skał tworzących Sfinksa, erozja następowała w różnym tempie. Twardszy lub bardziej odporny materiał stał się „głową”. Szyja powstała tam, gdzie wapień był bardziej miękki i erozja siała większe spustoszenie. W taki sposób powstał „korpus” z głową przywodzący na myśl siedzące zwierzę. Starożytni Egipcjanie dzięki pomocy sił przyrody mieli zdecydowanie mniej pracy. W identyczny sposób kształtowane są przez naturę różne ostańce skalne na całym świecie. Na przykład na Białej Pustyni między oazami Baharija i Farafra w Egipcie atrakcją turystyczną są ostańce przywodzące na myśl grzyby i zwierzęta. – Nasze spostrzeżenia wyjaśniają w prosty sposób, jak formacje podobne do Sfinksa mogą powstać w wyniku erozji – przekonuje Ristroph. Wielki Sfinks. Wielka zagadka Ciekawostką jest to, że głowa ukazująca faraona w formie sfinksa jest nieproporcjonalnie mała w stosunku do reszty ciała. Jest to jedna z zagadek, która do dziś nie doczekała się wyczerpującego wyjaśnienia. Nie można wykluczyć, że była przekuwana – zmieniono wizerunek twarzy. Wiek Wielkiego Sfinksa można z grubsza określić na 4500 lat. Jednak jego funkcja jest dla naukowców sporą zagadką. Pogłębia ją termin „sfinks”. To trochę zmienione przez starożytnych Greków słowo pochodzące z języka staroegipskiego – szesep-anch. Oznacza „żywy wizerunek”. Egiptolodzy do dziś głowią się, czy przedstawia on któregoś z faraonów, a może bogów? Źródła: Uniwersytet Nowojorski, American Phsycal Society (fotografie eksperymentów). Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Na starożytnym zabytku odkryto coś dziwnego. Okazuje się, że pierwotnie wyglądał inaczej
Na słynnych marmurach Elgina, które niegdyś były częścią greckiego Partenonu, naukowcy odkryli ukryte wzory i kolory. Badacze dotychczas uważali, że konstrukcja pierwotnie była nieskazitelnie biała.
W tym artykule: Nieznane ślady na marmurach Elgina Wzory i kolory na starożytnych zabytkach Badanie rzuca nowe światło na antyczne rzeźbiarstwo Marmury Elgina to starożytne rzeźby, które niegdyś zdobiły budynek greckiego Partenonu. Świątynia poświęcona Atenie Partenos na akropolu ateńskim została wzniesiona w połowie V w. p.n.e. i była niegdyś jednym z najbardziej majestatycznych budowli stolicy Grecji. Zbudowano ją z białego marmuru pentelickiego w zgodzie z porządkiem doryckim. Była uważana za najdoskonalszy przykład tego stylu. Nieznane ślady na marmurach Elgina Rzeźby od 1801 roku znajdują się w Muzeum Brytyjskim w Londynie. Zostały wywiezione, a właściwie wykradzione z Grecji przez lorda Elgina, któremu zawdzięczają nazwę. Anglik, pomimo oficjalnej zgody od imperium osmańskiego na swoje prace (tworzynie rysunków i odlewów gipsowych starożytnych rzeźb), miał problemy z dostępem do Akropolu. Wzgórze to pełniło wówczas funkcję tureckiej twierdzy. W końcu Brytyjczyk postanowił zabrać poszczególne fragmenty greckich zabytków i płaskorzeźb i wywieźć je do Wielkiej Brytanii. Zabytków nigdy nie zwrócił, a prace Elgina przyczyniły się do zniszczenia Partenonu. Najnowsze badania rzucają nowe światło na partenońskie rzeźby. Naukowcy przekonują, że zabytki te nie zawsze były tak blade i szare. Uczeni odkryli dowody na to, że w przeszłości obiekty te były malowane żywymi kolorami oraz zdobiły je wyrafinowane wzory. Jak to się zatem stało, że wszystko niemalże zniknęło do czasów współczesnych? Wzory i kolory na starożytnych zabytkach Badania wykazały, że starożytni rzeźbiarze wykańczali powierzchnie określonymi tkaninami (np. skórą, wełną, lnem), które następnie były wzmacniane poprzez zastosowanie koloru, m.in. fioletowego barwnika i błękitu egipskiego (popularny w starożytności pigment). Ten ostatni był szeroko stosowany do malowania skomplikowanych wzorów figuratywnych na rzeźbionych tkaninach. Badacze opisali swoje odkrycie w artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Antiquity”. – Odkrycia zachęcają do ponownego rozważenia wyglądu Partenonu sprzed 2500 lat – czytamy. Osiągnięcia starożytnych Greków – 10 najważniejszych odkryć czasów antycznych Osiągnięcia starożytnych Greków znacząco wpłynęły na tempo rozwoju dawnego świata, a wiele z nich stanowi podstawę funkcjonowania współczesnej cywilizacji. Z czego słynie starożytna G... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/osiagniecia-starozytnych-grekow-10-najwazniejszych-odkryc-czasow-antycznych-fot-dea-g-dagli-orti-de-agostini-via-getty-images-2093a60.jpeg" width="938" height="685" alt="Osiągnięcia starożytnych Greków - 10 najważniejszych odkryć czasów antycznych (fot. DEA / G. DAGLI ORTI/De Agostini via Getty Images)" title="Osiągnięcia starożytnych Greków - 10 najważniejszych odkryć czasów antycznych (fot. DEA / G. DAGLI ORTI/De Agostini via Getty Images)" /> – Rzeźby Partenonu w Muzeum Brytyjskim są uważane za jedno z najwspanialszych dzieł sztuki starożytnej i od wieków są badane przez różnych badaczy. Mimo to nigdy nie znaleziono żadnych śladów koloru. Niewiele wiadomo na temat sposobu pierwotnego stworzenia tych dzieł – stwierdził Giovanni Verri, główny autor badania i konserwator zabytków w Art Institute of Chicago. – Brak wiedzy wynika z kilku czynników. Farba rzadko zachowuje się w dowodach archeologicznych. Dlatego powszechne stało się myślenie o starożytnej rzeźbie jako o niemalowanym zabytku. Nadgorliwe procedury czyszczenia i konserwacji, które miały na celu przywrócenie „oryginalnej” bieli marmuru, również w przeszłości przyczyniały się do utraty resztek zachowanej farby. W rezultacie na rzeźbach zazwyczaj przetrwały jedynie mikroskopijne ślady oryginalnego barwnika – twierdzą autorzy badania. Badanie rzuca nowe światło na antyczne rzeźbiarstwo Naukowcy zbadali marmury Elgina z wykorzystaniem obrazowania luminescencyjnego. Dzięki tej technice ślady pierwiastków chemicznych mogą zostać wykryte. W ten sposób zespołowi udało się odkryć nieznane wcześniej wzory, które znajdowały się na powierzchni rzeźb. To m.in. motywy kwiatowe i sceny figuratywne. Spośród wszystkich 17 rzeźb, które znajdują się w Londynie, aż na 11 odkryto ślady farby. Naukowcy twierdzą, że wzory pokrywały wyrzeźbione bóstwa i mityczne stworzenia, a kolory miały nadawać zupełnie inną rangę poszczególnym postaciom. Egipski błękit był bardzo ceniony. Był to rzadki barwnik i zarezerwowany był głównie dla rodziny królewskiej, a także bogów i bogiń. – Prawdopodobnie te barwy były równie ważne, jak cała rzeźba. To było to, co widział widz – napisali autorzy. – Badanie dostarcza kolejnych dowodów na to, że kolorowe dekoracje były powszechne w sztuce starożytnej Grecji – powiedział w rozmowie z CNN Michael Cosmopoulos, profesor archeologii i ekspert od starożytnej Grecji na Uniwersytecie Missouri. – To wielkie odkrycie, ponieważ podważa tradycyjny pogląd, że sztuka klasyczna to po prostu zwykły biały marmur, i pokazuje, jak ważny był kolor dla starożytnych greckich artystów – podsumowuje. Źródło: Antiquity.
W ruinach wczesnochrześcijańskiego kościoła odkryto posąg greckiego boga płodności. Ma ponad 1700 lat
W kościele św. Polieukta w Stambule archeolodzy odnaleźli posąg rzymskiego boga Pana. W mitologii był opiekunem lasów i pól, stróżem pasterzy oraz ich trzód. Z czasem zaczęto utożsamiać go z Faunem oraz uznano go za wcielenie płodności.
W tym artykule: Posążek greckiego boga odnaleziony w ruinach bizantyjskiego kościoła Bóg lasu, pasterzy i płodności Największy kościół w dawnym Konstantynopolu W stambulskiej dzielnicy Saraçhane położony jest park archeologiczny, w którym znajdują się ruiny wczesnochrześcijańskiego bizantyjskiego kościoła. Od wielu miesięcy trwają tam wykopaliska. Naukowcy mają nadzieję dowiedzieć się więcej o czasach świetności dawnego Konstantynopola. To właśnie tutaj zaledwie kilka tygodni temu badacze odkryli, że w podziemiach budynku sakralnego znajdowało się tajemne podziemne przejście. Posążek greckiego boga odnaleziony w ruinach bizantyjskiego kościoła Badania prowadzone są przez Istanbul Metropolitan Municipality. Archeolodzy przekazali, że dokonali kolejnego zadziwiającego odkrycia. Ponad 2,5 metra pod ziemią odnaleziono posąg greckiego boga Pana. Wstępna analiza wykazała, że rzeźba może mieć ponad 1700 lat. Statua zachowała się częściowo. Brakuje jej fragmentu od brzucha w dół oraz całego lewego ramienia. Posążek jest niewielki. Ma zaledwie 20 cm wysokości i 18 cm szerokości. Pan miał być bogiem, który wywodził się z Arkadii. Był bóstwem lasów i pól, a także opiekunem pasterzy i ich trzód. Rzymianie utożsamiali go z Faunem, który w wierzeniach staroitalskich był utożsamiany z płodnością. Artyści przedstawiali go w postaci pół człowieka i pół zwierzęcia, najczęściej kozy. Według mitologii miał przebywać głównie w górach i gajach, często w pobliżu źródeł i w zacisznych miejscach. Bóg lasu, pasterzy i płodności Właśnie dlatego kult Pana dominował głównie na obszarach wiejskich, z dala od zaludnionych centrów miast. Zazwyczaj nie budowano mu dużych świątyń, gdzie ludzie przychodziliby, aby go czcić. Dowody archeologiczne sugerują, że miejscami kultu tego bożka były zazwyczaj jaskinie lub groty. Sekrety wierzeń starożytnych Greków. Szczegóły rytuałów były strzeżone pod karą śmierci Starożytni Grecy wierzyli, że bogowie sprawują pieczę nad całym wszechświatem. Od wierzchołka Olimpu po dno Hadesu. Z czasem jednak wiara ta przybrała bardziej mistyczny i osobisty charakte... W starożytności przypisywano mu dużą aktywność seksualną. Pan miał szczególnie interesować się nimfami, a także młodymi chłopcami i zwierzętami. Jego kult był bardzo powszechny w antycznej Grecji. Z czasem stał się patronem również lekarzy i wieszczy. Co ciekawe, jedną z nielicznych świątyń tego boga wybudowano w Atenach. Naukowcy uważają, że odnaleziony w kościele św. Polieukta posążek pochodził z okresu rzymskiego. Jednak dopiero przyszłe badania pomogą ustalić, kiedy i gdzie rzeźba została stworzona. Fragment statuy zostanie oddana do Muzeum Archeologicznego w Stambule. Badacze mają nadzieję, że podczas kolejnych wykopalisk uda im się odnaleźć brakującą część Pana. Największy kościół w dawnym Konstantynopolu Niewiele wiadomo o historii kościoła św. Polieukta tuż po tym, jak został wybudowany. Powstał prawdopodobnie w latach 524–527 n.e. za czasów panowania Justyniana I. W tym okresie miasto nie nazywało się Stambuł, lecz Konstantynopol. Było stolicą i najważniejszym miastem cesarstwa wschodniorzymskiego. Świątynia powstała na specjalne życzenie Juliany Anicji. To bizantyjska księżniczka i córka cesarza Olibriusza. To właśnie arystokratka angażowała się w ważniejsze projekty architektoniczne miasta i przeznaczała na nie swój olbrzymi majątek. Nowy obiekt sakralny miał zastąpić wcześniejszy kościół, zbudowany przez Atenę Eudokię, żonę Teodozjusza II i prababkę Juliany. W budynku miała być przechowywana czaszka świętego Polieukta. Nowy kościół miał być swoistym symbolem potęgi rodu Juliany. Uważa się, że bogato zdobiona konstrukcja była największym obiektem sakralnym przed wybudowaniem w dzisiejszej stolicy Turcji Hagii Sophii. Przetrwał do XI wieku. Szybko niszczał, żeby w czasach imperium osmańskiego i po upadku Konstantynopola popaść w całkowitą ruinę. Pozostałości wielkiego kościoła odkryto ponownie dopiero w latach 60. ubiegłego wieku. Źródło: Istanbul Metropolitan Municipality
Silne opady deszczu ujawniły niezwykłą płaskorzeźbę z fallicznym kształtem. Miała przynosić szczęście
Seria ulewnych deszczy w Hiszpanii ujawniła starożytną płaskorzeźbę z czasów rzymskich. Artysta przedstawił na niej symbole, które miały przynosić szczęście. Jednym z nich był fallus.
W tym artykule: Fragment płaskorzeźby, która przedstawia 3 symbole szczęścia i pomyślności To już kolejne odkrycie fallicznej rzeźby w Hiszpanii Przyrodzenie w czasach imperium Tossal de La Cala to rzymski fort z I wieku p.n.e., który znajduje się w granicach współczesnego Benidorm w Hiszpanii. Został zbudowany w 77 roku p.n.e. i pełnił funkcję wieży strażniczej. Miał ostrzegać sąsiednie miasta przed atakami morskimi. Region ten w 2020 roku nawiedziły ulewne deszcze, które okazały się nieocenione dla lokalnych archeologów. Woda bowiem odkryła starożytną płaskorzeźbę, która zdobiła dawną fortyfikację. Fragment płaskorzeźby, która przedstawia 3 symbole szczęścia i pomyślności O odkryciu badacze poinformowali dopiero 3 lata później. Naukowcy twierdzą, że chcieli zapewnić jak najlepszą ochronę przed niepożądanymi gośćmi. Ponadto w miejscu przeprowadzono dodatkowe wykopaliska, aby odnaleźć ślady rzymskiej sztuki z czasów republiki. Archeolodzy z Uniwersytetu w Alicante napisali w oświadczeniu, że płaskorzeźba miała wielkość 57 na 42 cm. Znajdują się na niej ludzka twarz, fallus oraz róg obfitości. Autorzy odkrycia przyznają jednak, że prawdopodobnie jest to jedynie fragment znacznie większej rzeźby, która została wykonana w skale. – Przedstawienie tych trzech elementów razem jest naprawdę wyjątkowe. Nigdy wcześniej nie znaleźliśmy podobnej rzeźby lub ryciny na terytoriach okupowanych przez Rzymian – mówi Ana Pellicer, radna ds. dziedzictwa historycznego i kulturowego w Benidorm. – Zarówno róg obfitości, jak i fallus były tradycyjnie postrzegane jako zwiastuny lub talizmany szczęścia, ochrony i pomyślności – mówi w rozmowie z Live Science Katherine Halcrow, archeolożka z Uniwersytetu Oksfordzkiego, która nie była zaangażowana w badania. – W szczególności fallus byłby rzeźbą apotropaiczną, co oznacza, że jego funkcją byłoby odpędzanie zła od miejsca i ludzi z nim związanych – dodaje uczona. To już kolejne odkrycie fallicznej rzeźby w Hiszpanii Według Halcrow umieszczenie na rzeźbie twarzy człowieka, który wpatruje się wprost przed siebie, było celowym zabiegiem artysty, który tworzył relief. Archeolożka twierdzi, że przedstawienie ludzkiej postaci en face miało podkreślić poczucie „dominacji”, co miało intensyfikować ochronną symbolikę. Odkryto najstarszą w historii rzeźbę narracyjną. Archeolodzy zaskoczeni tym, co przedstawia Archeolodzy odnaleźli w Turcji rzeźbę, która pochodzi sprzed 11 tysięcy lat. Przedstawia mężczyznę, który trzyma się za przyrodzenie, a z obydwu stron nacierają na niego dwa lamparty. W sierpniu 2022 roku hiszpańscy archeolodzy informowali z kolei o odkryciu olbrzymiej płaskorzeźby, która przedstawiała fallusa. Pokaźnych rozmiarów zabytek w kształcie penisa został odnaleziony na południu kraju, na stanowisku archeologicznym El Higuerón. Był częścią tajemniczej wieży, którą wybudowali starożytni Rzymianie. Badacze przyznali wówczas, że była to jedna z największych i najlepiej zachowanych fallicznych rzeźb, która pochodziła z czasów Imperium Rzymskiego. Przyrodzenie w czasach imperium Wizerunek członka był bardzo ważnym elementem kultury w czasach rzymskich. Dowody historyczne i archeologiczne potwierdzają, że elementy sztuki przedstawiające fallusy były powszechne w przestrzeni publicznej i prywatnej. Malowano je na ścianach oraz tworzono mozaiki, rzeźby i freski z penisami w stanie erekcji. Starożytni Rzymianie wierzyli bowiem, że przyrodzenie mężczyzny jest symbolem szczęścia. Właśnie dlatego mali chłopcy często otrzymywali w prezencie tak zwane fascinum. To amulety falliczne, które miały zapewniać ochronę i strzec właściciela przed złymi siłami. Fallusy rysowali nawet starożytni kibice, którzy chcieli w ten sposób pokazać swoje wsparcie dla ulubionych gladiatorów. Co ciekawe, również współcześnie są na świecie kraje, które uznają falliczne kształty za dobrą monetę. Do dziś w Bhutanie, czyli „najszczęśliwszym kraju świata”, ściany domów, a nawet świątyń, zdobią malowidła „skrzydlatych” penisów. Bhutańczycy wierzą, że te obrazy gwarantują dobrobyt i pomyślność oraz chronią przed złem. Źródło: Benidorm, Live Science
Słynne rzeźby świata. Najstarsza figura powstała nawet 300 tysięcy lat temu
W starożytności rzeźbiarstwo było jedną z najważniejszych dziedzin artystycznych. W tym okresie powstało wiele figur i posągów, które stanowią przykład monumentalnych dzieł sztuki. Słynne rzeźby zdobią dziś wnętrza świątyń i budynków, a także znajdują się w najważniejszych muzeach na świecie.
W tym artykule: Rzeźbiarstwo jest najstarszą z dziedzin sztuki Najstarsze rzeźby na świecie Wenus z Willendorfu jest najbardziej znaną rzeźbą prehistoryczną Najsłynniejsze rzeźby okresu starożytności Nike z Samotraki i Wenus z Milo to najsłynniejsze rzeźby przedstawiające boginie Najsłynniejsze rzeźby nowożytności i XIX wieku Nie wiadomo dokładnie, jak wyewoluowała ludzka potrzeba sztuki i estetyki. Niektóre teorie głoszą, że podstawowe preferencje estetyczne Homo sapiens pojawiły się w celach przetrwania oraz zwiększenia sukcesu reprodukcyjnego. Dowodem może być fakt, że najstarsze rzeźby na świecie przedstawiają kobiety, które mają widocznie zarysowane kształty, a niektóre figurki różnią się proporcjami. Rzeźbiarstwo jest najstarszą z dziedzin sztuki Człowiek dążył bowiem do ukazania piękna w swojej istocie. Wraz z rozwojem naszego gatunku, ta estetyczna właściwość bytu stale się rozwijała. Arystoteles głosił, że piękno opiera się na wielkości, ładzie i proporcjach, jest doskonałością. Pięknem również jest „wszystko to, co będąc dobrem jest przyjemne, oraz to, co jest przyjemne dla wzroku i słuchu”. Św. Tomasz z Akwinu uważał, że „piękne są te rzeczy, które oglądane podobają się”. Z kolei francuski socjolog Pierre Bourdieu trafnie stwierdził, że piękno rozumiane jako to, co nam się podoba, to tylko społeczna iluzja lub wytwór socjalizacji i „wyrafinowanej polityki smaku”. Sztuka prehistoryczna to nie tylko rysunki naskalne. Jak wyglądała twórczość w okresie paleolitu i neolitu? Sztuka prehistoryczna – nieważne, czy mówimy o malarstwie naskalnym, czy o rzeźbie – była dowodem na rozwój duchowości człowieka. Łączona z obrzędami religijnymi, z płodnością, a n... Nie zmienia to jednak faktu, że potrzeba sztuki znalazła swoje odzwierciedlenie w wytworach człowieka. Uważa się, że to właśnie rzeźbiarstwo jest najstarszą z dziedzin sztuk plastycznych. Jego historia sięga czasów paleolitu. Naukowcy uważają, że figurka o ludzkich kształtach – Wenus z Tan-Tan, która została odnaleziona w 1999 roku w Maroku – jest jedną z pierwszych na świecie rzeźb wytworzonych przez człowieka. Najstarsze rzeźby na świecie Figurkę znaleziono na północnym brzegu rzeki Draa w pobliżu miasta Tan-Tan. Odnalazł ją niemiecki archeolog Lutz Fiedler. Ma zaledwie 6 centymetrów długości. wykonano ją z kwarcytu i pomalowano czerwoną ochrą. Badacze stwierdzili, że powstała ok. 300–500 tysięcy lat temu. Posążek nie ma głowy. Trudno również określić dokładnie jego płeć. Wielu naukowców uważa, że to najwcześniejsze w historii przedstawienie ludzkiego kształtu. Chociaż część badaczy podejrzewa, że rzeźba może być naturalnym tworem, który powstał na skutek erozji kamienia. Innym przykładem Wenus paleolitycznej jest Wenus z Berechat Ram. To drobna figurka o długości ok. 35 mm, którą w 1981 roku odnaleziono na wzgórzach Golan, znajdujących się na pograniczu Izraela, Syrii i Libanu. Wykonano ją z wulkanicznego tufu. Na jej powierzchni widać co najmniej trzy rowki, które wykonano przy użyciu ostrego kamienia. Badacze uważają, że wgłębienia te miały symbolizować kark i ramiona postaci, a ślady te ewidentnie dowodzą, że zostały stworzone przez człowieka. Naukowcy twierdzą, że powstała co najmniej 230 tys. lat p.n.e. Eksperci zwracają uwagę, że przy założeniu, że posążek przedstawia kobiecą figurę, byłaby to najstarsza w historii rzeźba. Prawdopodobnie została wykonana przez przedstawiciela Homo erectus. Wenus z Willendorfu jest najbardziej znaną rzeźbą prehistoryczną Jednak najsłynniejszą rzeźbą z okresu prehistorycznego jest niewątpliwie Wenus z Willendorfu. Ta mierząca nieco ponad 11 cm figurka jest zarazem najlepszym przykładem paleolitycznej rzeźby, która przedstawia postać kobiecą. Została znaleziona w 1908 roku w pobliżu miejscowości Willendorf w Austrii. Odkrywcą był Johann Veran, który był robotnikiem podczas ówczesnych prac drogowych. Została później zidentyfikowana i opisana przez Josepha Szombathy’ego. Uczony stwierdził, że figurka pochodzi z okresu oryniackiego i wyrzeźbiono ją z kamienia kredowego. Wenus została pomalowana czerwoną ochrą. Stworzono ją prawdopodobnie ok. 28–30 tys. lat p.n.e. Wyraźnie widać, że przedstawiona postać ma kręcone włosy, pokaźne piersi, brzuch i uda. Eksperci zgodnie podkreślają, że reprezentowała kanon piękna ówczesnych społeczeństw. Zaokrąglona sylwetka miała świadczyć o wysokim statusie społecznym, zamożności, a także płodności. Najsłynniejsze rzeźby okresu starożytności Rzeźbiarstwo stało się jedną z najważniejszych dziedzin sztuki w okresie starożytnym. Artyści tworzyli posągi i figury, które przedstawiały bogów, władców, filozofów, a także sceny narracyjne i symbole religijne. Rzeźby pełniły funkcje zarówno dekoracyjne, reprezentacyjne, estetyczne, jak i propagandowe i dydaktyczne. Najważniejszym ośrodkiem kulturowym, w którym rozwinęła się sztuka rzeźbiarska, była Grecja. To właśnie tutaj powstała jedna z najsłynniejszych rzeźb w historii – Wenus z Milo. Posąg został znaleziony przez greckiego farmera Jorgosa w 1820 roku w okolicach teatru na terenie akropolu w Adamas, w głównym porcie wyspy Milos. Statua została wykonana z marmuru paryjskiego. Ma 2,02 metra wysokości. Przedstawia półnagą boginię Wenus, która w mitologii rzymskiej utożsamiana była z Afrodytą. Reprezentowała miłość, wiosnę i roślinność. Nie wiadomo dokładnie, kto jest autorem rzeźby. Prawdopodobnie powstała ok. 130–100 r. p.n.e. Posągowi brakuje lewej i znacznej części prawej ręki. Historycy sztuki uważają, że w przeszłości w lewej dłoni trzymała jabłko, a kończyna była wsparta na kolumnie, która podtrzymywała jej ciężar. Od 1821 roku znajduje się w paryskim Luwrze. Nike z Samotraki i Wenus z Milo to najsłynniejsze rzeźby przedstawiające boginie Kolejną słynną rzeźbą starożytną jest Nike z Samotraki. To jedna z najbardziej znanych na świecie posągów z okresu hellenistycznego. Wykonana z marmuru rzeźba powstała około 190 r. p.n.e. Przedstawia boginię Nike, która według mitologii greckiej była uosobieniem zwycięstwa. Badacze ustalili, że figura oryginalnie była częścią znacznie większego pomnika. Niestety, w niewyjaśnionych okolicznościach została zniszczona lub nie przetrwała próby czasu. Najprawdopodobniej była jednym z fragmentów świątyni na cześć greckich bogów. Budynek miał upamiętniać zwycięstwo Rodyjczyków nad Seleucydami w 190 r. p.n.e. Rzeźba od 1884 roku znajduje się w Luwrze w Paryżu. Najsłynniejsze rzeźby nowożytności i XIX wieku Mówiąc o najsłynniejszych rzeźbach świata, nie sposób nie wspomnieć o Dawidzie. Rzeźba autorstwa Michała Anioła przedstawia biblijnego Dawida, który znajduje się chwilę przed walką z Goliatem. To, obok Piety, jedno z największych i najbardziej rozpoznawalnych dzieł, które wykonał ten renesansowy artysta. Posąg ma ponad 5 metrów wysokości i został wykonany z marmuru. Krytycy podkreślali niezwykłą staranność przedstawienia ludzkiego ciała. Myśliciel Auguste’a Rodina to niewątpliwie jedno z najsłynniejszych dzieł XIX wieku. Rzeźba wykonana w 1880 roku z brązu i marmuru przedstawia zamyślonego mężczyznę, który zmaga się z trudną sprawą. Wizerunek ten stał się na tyle rozpoznawalny, że doczekał się wielu odniesień w późniejszej kulturze. Rodin oparł tematykę swojej pracy na „Boskiej komedii” Dantego. XIX wiek należał również do Rafaella Montiego. Włoski rzeźbiarz wydał na świat monumentalne dzieło zatytułowane „Kobieta w welonie". Posąg powstał w 1860 roku. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Kogo przedstawia rzeźba Myśliciel? Oto interpretacje
Rzeźba Myśliciel to jedno z najbardziej znanych dzieł sztuki na świecie. Od wieków jest uważany za symbol filozofii, choć nie brakuje różnych odmiennych interpretacji.
W tym artykule: Opis rzeźby Myśliciel Rzeźba Myśliciel: różne interpretacje jednego dzieła sztuki Kim był Auguste Rodin? Ciekawostki o rzeźbie Myśliciel Motyw myśliciela pojawia się w sztuce od wieków. Przedstawienie osoby pogrążonej w głębokim zamyśleniu, zwykle z rękami pod brodą i zamkniętymi oczami, często jest kojarzone z filozofią życia, kontemplacją i refleksją. Najbardziej znana rzeźba Myśliciela została wykonana w przez francuskiego rzeźbiarza Auguste'a Rodina w 1880 roku. Od tamtej pory doczekała się wielu reprodukcji w różnych rozmiarach. Co ciekawe, Myśliciel, którego można oglądać w jednym z paryskich muzeów nie jest oryginałem z końcówki XIX w. Opis rzeźby Myśliciel Myśliciel autorstwa Auguste'a Rodina to słynna na całym świecie rzeźba z brązu. Przedstawia człowieka głęboko zamyślonego. Jedna z teorii głosi, że model był wzorowany na Dantem Alighierim, włoskim poecie, który napisał „Boską komedię”. Postać nagiego mężczyzny siedzi z podbródkiem opartym na jednej ręce, a drugą ręką na kolanie. Jego ciało jest napięte, jakby starał się znaleźć odpowiedź na egzystencjalny dylemat. Dzieło Rodina to przykład realizmu i jedna z najbardziej kultowych współczesnych rzeźb. Gdzie się znajduje rzeźba Myśliciel? Pierwotnie Myśliciel był częścią „Bramy piekieł” zamówionej w 1880 roku. Pierwszy ze znanych monumentalnych odlewów z brązu powstał w 1904 roku i jest obecnie wystawiany w Musée Rodin w Paryżu. Dla pasjonatów sztuki to jedna z obowiązkowych rzeźb do zobaczenia w stolicy Francji. Mniej lub bardziej wierne kopie Myśliciela można znaleźć w wielu różnych miejscach na świecie. Przykładowo na terenie kampusu Uniwersytetu Columbia w Nowym Jorku. Rzeźba Myśliciel: różne interpretacje jednego dzieła sztuki Rzeźba Myśliciel była interpretowana na wiele różnych sposobów. Dla niektórych jest to przedstawienie filozofa Sokratesa, który kontempluje życie i otaczający go świat. Dla innych jest to przedstawienie ludzkiego umysłu w chwili kontemplacji i medytacji. Rzeźba Myśliciel była również postrzegana jako symbol zdolności jednostki do twórczego myślenia i autorefleksji. Ma to być przypomnienie, że nawet w czasach trudności i przeciwności jesteśmy w stanie znaleźć własną wewnętrzną siłę. Co ciekawe, niektórzy odbiorcy zinterpretowali rzeźbę w kontekście religijnym. Zamyślona poza figury została porównana do tradycyjnej postawy chrześcijańskiej modlitwy, a niektórzy sugerowali, że postać może przedstawiać biblijną postać Adama. Co trzymała w rękach Wenus z Milo? Niektórzy specjaliści twierdzili, że bogini miłości miała towarzysza Wenus z Milo, zwana również Afrodytą z Melos, to starożytna rzeźba przedstawiająca boginię miłości i piękna. Znana jest na całym świecie i uważana za jedno z najwspanialszych dzieł sz... Co symbolizuje rzeźba Myśliciel? Myśliciel był również interpretowany jako reprezentacja artysty. Publiczność sugerowała, że postać może być postrzegana jako autoportret samego Rodina, odzwierciedlający jego własny proces twórczy. Dzięki wielu interpretacjom rzeźba Myśliciel często pojawia się w literaturze, filmie i innych formach sztuki. Jej popularność, podobnie jak innych słynnych dzieł sztuki, zdaje się nie maleć. Wręcz przeciwnie rośnie, a zamyślony człowiek inspiruje kolejne pokolenia. Kim był Auguste Rodin? Auguste Rodin jest jednym z najbardziej znanych rzeźbiarzy w historii sztuki. Urodził się we Francji w 1840 roku. Przez całe życie Rodin stworzył setki rzeźb ludzkich ciał, często z naciskiem na ruch i emocje. Rodin był samoukiem. Na początku swojej kariery tworzył dzieła dla prywatnych kolekcjonerów. Jego pierwszym dużym zleceniem publicznym był pomnik francuskiego pisarza Honoriusza Balzaca, który spotkał się z mieszanymi recenzjami. Pomimo krytyki twórczość Rodina szybko zyskała popularność, a on sam zaczął zdobywać uznanie za nowatorski i wyrazisty styl. W 1880 roku Rodin został przyjęty do prestiżowej Francuskiej Akademii Sztuk Pięknych i zaczął otrzymywać coraz większe zlecenia. Wtedy też stworzył swoje największe dzieło, Myśliciela. Rodin kontynuował tworzenie rzeźb aż do swojej śmierci w 1917 roku. Ciekawostki o rzeźbie Myśliciel Myśliciel to jedna z najbardziej ikonicznych rzeźb na świecie i często jest postrzegana jako symbol filozofii i wiedzy. Rzeźba pierwotnie miała być częścią znacznie większego projektu przedstawiającego sceny z Piekła Dantego. Rzeźba Myśliciel została po raz pierwszy wystawiona w 1904 roku w Salon de la Société Nationale des Beaux-Arts w Paryżu. Oryginalna gipsowa wersja rzeźby znajduje się obecnie w Musée Rodin w Paryżu. Na całym świecie istnieje wiele odlewów Myśliciela z brązu, w tym w Londynie, Nowym Jorku, Los Angeles, Tokio i Seulu. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Archeolodzy odnaleźli uśmiechniętego sfinksa z twarzą cesarza. Pochodzi z okresu rzymskiego Egiptu
Podczas ostatnich wykopalisk w egipskiej prowincji Kina, archeolodzy odnaleźli posąg uśmiechniętego sfinksa oraz pozostałości rzymskiej posiadłości. Rzeźba ma twarz cesarza.
W tym artykule: Archeolodzy odnaleźli sfinksa z twarzą cesarza Klaudiusza Posąg sfinksa mógł być elementem dekoracyjnym wnętrza domu Obok sfinksa znaleziono tabliczkę zapisaną w języku demotycznym Egipscy archeolodzy prowadzili wykopaliska w świątyni znajdującej się w starożytnej Denderze. To miasto w Górnym Egipcie, na prawym brzegu Nilu, położone w prowincji Kina, na południe od Kairu. Tysiące lat temu był to bardzo ważny ośrodek kultu bogini Hathor, która była uosobieniem Wielkiej Macierzy, bóstwem nieba, miłości, radości, uciech, muzyki i tańca, a także opiekunką kobiet. To odpowiedniczka greckiej Afrodyty i rzymskiej Wenus. Archeolodzy odnaleźli sfinksa z twarzą cesarza Klaudiusza Naukowcy odnaleźli tam pozostałości po rzymskiej posiadłości wykonanej z wapienia. W ruinach wykopano bardzo dobrze zachowany posąg sfinksa. Badaczy zaintrygowała twarz mitycznego stworzenia. Według archeologów rzeźba została stworzona na podstawie wizerunku cesarza Klaudiusza, który władał cesarstwem od 25 stycznia 41 r. n.e. do swojej śmierci w 54 r. p.n.e. To jemu zawdzięcza się umocnienie panowania cesarstwa w Afryce Północnej. Jak powstał Wielki Sfinks? Egipt słynie z tej rzeźby, ale jej historia jest niejasna i burzliwa Ogromny lew z głową faraona. A może Izydy albo Anubisa? Nie jest do końca jasne, kogo przedstawia Wielki Sfinks. Egipt i jego historia kryją jeszcze wiele tajemnic. Egipt bowiem znajdował się pod panowaniem Cesarstwa Rzymskiego. W 30 r. p.n.e. cesarz August przekształcił ten starożytny kraj w rzymską prowincję. Kraina faraonów znajdowała się w granicach Rzymu aż do III wieku. W tych czasach region nad Nilem był krainą bogactwa i dobrobytu. Rzymska administracja rozwijała się na terenie Egiptu, wprowadzając własne systemy podatkowe i sądownictwo. Cesarstwo Rzymskie zdawało sobie sprawę z wartości regionu, dlatego inwestowali bardzo dużo w rozbudowę miast, budowano nowe drogi i mosty. Pomimo wpływów cesarskich, Egipt zachował swoją tożsamość, a egipska kultura i religia rozwijała się równolegle z rzymską. View oEmbed on the source website Posąg sfinksa mógł być elementem dekoracyjnym wnętrza domu Najnowszymi wykopaliskami kierował dr Mamdouh El Damaty, były minister ds. starożytności i profesor archeologii na Uniwersytecie Ajn Szams w Kairze. Naukowiec poinformował w oświadczeniu, że sfinks znajdował się w dużym zbiorniku na wodę wykonanym z czerwonej cegły pochodzenia bizantyjskiego. Prawdopodobnie był to rodzaj basenu. Badacze przyznali, że rzeźba przypominała Wielkiego Sfinksa, który znajduje się na terenie kompleksu piramid w Gizie. Na głowie miał nemes, czyli chustę wiązaną w charakterystyczny sposób przez starożytnych Egipcjan, prawdopodobnie dla osłony przed słońcem. Chusta w złoto-błękitne pasy uważana była za jedną z koron królewskich, a w ceremoniale dworskim używano ich, żeby osłonić perukę władcy. Nad czołem sfinksa wyrzeźbiono charakterystyczną dla posągów królewskich kobrę. Obok sfinksa znaleziono tabliczkę zapisaną w języku demotycznym Archeolodzy podkreślają, że sfinks jest niewielkich rozmiarów. Ma zaledwie ok. 40 cm długości i 30 cm wysokości. Dla porównania Wielki Sfinks w Gizie ma aż 20 metrów wysokości. Eksperci twierdzą, że mógł być to jedynie element wystroju wnętrza w domu rzymskiej arystokracji lub urzędników prowincji. Zabytki Egiptu - najważniejsze obiekty i miejsca zachowane z czasów starożytnych Zabytki Egiptu należą do najcenniejszych artefaktów antycznej historii. Które z nich warto zobaczyć na własne oczy? Poniżej wymieniamy najciekawsze zabytki Egiptu. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/zabytki-egiptu-najwazniejsze-obiekty-i-miejsca-zachowane-z-czasow-starozytnych-fot-visions-of-america-universal-images-group-via-getty-images-9d65412.jpeg" width="938" height="626" alt="Zabytki Egiptu - najważniejsze obiekty i miejsca zachowane z czasów starożytnych (fot. Visions of America/Universal Images Group via Getty Images)" title="Zabytki Egiptu - najważniejsze obiekty i miejsca zachowane z czasów starożytnych (fot. Visions of America/Universal Images Group via Getty Images)" /> – Posąg jest naprawdę piękny, jego twarz charakteryzuje się królewskimi cechami, które są przedstawione w bardzo wierny sposób – powiedział dr El Damaty. – Patrząc na jego usta, możemy dostrzec uśmiech, co jest dość nietypowe dla tego rodzaju rzeźb – dodaje archeolog. Co ciekawe, obok sfinksa odnaleziono również tabliczkę, na której widoczne są hieroglify i pismo demotyczne, które było używane w Dolnym Egipcie zarówno w trzecim okresie przejściowym, jak i w okresie greckim i rzymskim. Badacze planują wkrótce odczytać treść tabliczki, a archeolodzy będą kontynuować prace w Denderze. Naukowcy chcą odnaleźć świątynie Izydy, która miała zostać zbudowana przez Nerona, następcę Klaudiusza. Źródło: Egipskie Ministerstwo Turystyki i Starożytności Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Co trzymała w rękach Wenus z Milo? Niektórzy specjaliści twierdzili, że bogini miłości miała towarzysza
Wenus z Milo, zwana również Afrodytą z Melos, to starożytna rzeźba przedstawiająca boginię miłości i piękna. Znana jest na całym świecie i uważana za jedno z najwspanialszych dzieł sztuki starożytnej Grecji.
W tym artykule: Gdzie się znajduje Wenus z Milo? Opis rzeźby Co symbolizuje Wenus z Milo? Rekonstrukcja Wenus z Milo Ciekawostki o Wenus z Milo Rzeźba ta powstała około 150–100 lat p.n.e. na Milos. To grecka wyspa znajdująca się w archipelagu Cyklad, w południowej części Morza Egejskiego. Wyspa ta ma powierzchnię około 160 km kw. Milos odgrywała ważną rolę w antycznej Grecji. Wyspa była znana z surowców mineralnych, a także z udziału w wojnach grecko-perskich. Nie jest do końca pewne, kto jest autorem Wenus z Milo. Najczęściej przyjmuje się, że był nim rzeźbiarz Aleksandros z Antiochii. Gdzie się znajduje Wenus z Milo? Rzeźba została odkryta 8 kwietnia 1820 r. w starożytnych ruinach w pobliżu miejscowości Trypiti. Dokonał tego grecki rolnik Jorgos Kentrotas. Niektóre źródła podają nazwisko Bottonis. Posąg miał się znajdować w zasypanej niszy. Wenus z Milo miała kilku różnych właścicieli. Po odkryciu rzeźby na Milos, została zakupiona przez francuskiego żeglarza Julesa Dumonta d’Urville. Figura wtedy miała jeszcze przynajmniej jedną rękę. Rzeźba trafiła do francuskiego ambasadora w Turcji, markiza de Rivière. Ten zaś sprezentował posąg królowi Ludwikowi XVIII. Ostatecznie Wenus z Milo trafiła do Luwru w Paryżu w marcu 1821 r. Obecnie jest jednym z najczęściej fotografowanych obiektów w muzeum. Znajduje się w sali nr 345. Opis rzeźby Wenus z Milo ma około 203 cm wysokości. Została wykonana z marmuru paryjskiego. Przedstawia półnagą postać bogini z lekko skrzyżowanymi nogami. Lewa noga jest wysunięta do przodu. Możliwe, że kiedyś była wsparta na żółwiu. Wokół bioder owinięta jest szata. Ciało Wenus jest pełne delikatnych, płynnych linii, co sprawia, że rzeźba ta emanuje pięknem i harmonią. Rzeźba została uszkodzona. Brakuje jej obu rąk, stóp, płatków uszu i cokołu. Nie wiadomo, jak wyglądała oryginalnie. Mimo uszkodzeń rzeźba ta jest uważana za jeden z najlepiej zachowanych przykładów sztuki starożytnej Grecji. Chociaż została wykonana ponad 2 tysiące lat temu, to wciąż zachwyca swoją precyzją wykonania i pięknem formy. Wenus z Milo była inspiracją dla artystów z różnych epok i wywarła wpływ na rozwój sztuki. Co symbolizuje Wenus z Milo? Wenus z Milo to nie tylko arcydzieło sztuki, ale również symbol piękna i harmonii. Właśnie dlatego rzeźba ta była inspiracją dla wielu artystów, którzy chcieli uchwycić piękno ludzkiego ciała i jego proporcje. Dlatego Wenus z Milo stała się również symbolem kobiecej urody i jest do dziś przywoływana jako wzór piękna. Popularnej greckiej wyspie grozi zagłada? Poznaj zaskakujące ciekawostki o Grecji Poniżej prezentujemy mało znane ciekawostki o Grecji, które pozwolą wam jeszcze lepiej poznać historię i fenomen tego pięknego kraju na południu Europy. Wenus z Milo miała też wpływ na modę. W XIX wieku, kiedy rzeźba ta była szczególnie popularna, kobiety zaczęły nosić suknie z dopasowanymi gorsetami i długimi spódnicami. Możliwe, że próbowały w ten sposób naśladować proporcje ciała bogini. Rekonstrukcja Wenus z Milo Rzeźbie brakuje ramienia i dłoni prawej ręki, a także fragmentów lewego ramienia, przedramienia i dłoni. Gdy trafiła do Luwru, rozważano jej rekonstrukcję. Ostatecznie jednak pomysł zarzucono. Uzupełniono jedynie lewą stopę i uszkodzony czubek nosa. Poza tym Wenus z Milo wygląda tak, jak wtedy, gdy została odnaleziona. Félix Ravaisson uważał, że obok Wenus z Milo stał Ares, zwany też Marsem, czyli bóg wojny. Bogini miałaby trzymać lewą rękę na jego ramieniu. Adolf Furtwängler sądził z kolei, że w lewej ręce Wenus trzymała jabłko. Ręka ta była wsparta na kolumnie podtrzymującej jej ciężar. View oEmbed on the source website Współcześni graficy próbowali odtworzyć brakujące elementy na podstawie porównań z innymi rzeźbami oraz na podstawie wiedzy na temat formy ciała ludzkiego. Rekonstrukcje Wenus z Milo wskazują, że rzeźba ta pierwotnie mogła mieć w ręce różę, włócznię, jabłko, wrzeciono lub lustrzaną tarczę. Jednak brak oryginalnych elementów uniemożliwia jednoznaczne określenie, co dokładnie bogini trzymała w dłoni. Ciekawostki o Wenus z Milo Wenus z Milo to rzeźba, która fascynuje ludzi od wieków. Oto kilka ciekawostek związanych z tą słynną rzeźbą: Nazwa rzeźby nie pochodzi od jej pierwotnego miejsca znalezienia, ale od wyspy Milos, gdzie została odkryta w 1820 roku. Jedna z teorii mówi, że rzeźba nie przedstawia Wenus, lecz Amfitrytę. Była to bogini morza, żona Posejdona. Na wyspie Milos panował kult Amfitryty. Rzeźba składa się z dwóch części. Ich połączenie w okolicy bioder jest słabo widoczne. Prawdopodobnie ręce Wenus z Milo również były osobnymi częściami posągu. Wenus z Milo stała się symbolem piękna kobiecego ciała, ale nie zawsze była tak ceniona. Znany francuski malarz Auguste Renoir uważał, że jest „piękna jak żandarm”. W czasie II wojny światowej oryginalna Wenus z Milo została wywieziona z Luwru i ukryta. Dlatego nie wpadła w ręce Niemców. W Luwrze zastąpiła ją gipsowa kopia. W 1964 r. Wenus z Milo znalazła się w Japonii. Przyciągnęła tam ok. 1,7 mln zwiedzających. W 1970 r. Salvador Dali stworzył litografię „Wenus z szufladami”. Przedstawia ona Wenus z Milo, z której ciała wystają liczne szuflady. W ostatnich latach władze wyspy Milos próbowały odzyskać rzeźbę. Twierdziły, że Francja przejęła ją nielegalnie. Jednak petycja władz nie odniosła spodziewanego skutku.
Na Wyspie Wielkanocnej odnaleziono nowy posąg moai. Spędził pod wodą ponad 200 lat
Na dnie wyschniętej laguny na Wyspie Wielkanocnej znaleziono nieznany wcześniej posąg moai. Figura przez kilkaset lat znajdowała się pod wodą.
W tym artykule: Tajemnica posągów moai Nowy posąg moai znaleziony na Wyspie Wielkanocnej Co się stanie z nowym posągiem na Wyspie Wielkanocnej? Prawie 900 – tyle posągów naliczono się dotychczas na Wyspie Wielkanocnej (przez Polinezyjczyków nazywanej Rapa Nui). Monolity określa się jako moai. Są one bardzo charakterystyczne. Przedstawiają sylwetkę człowieka z wydłużoną, prostokątną twarzą. Wyraźnie zaznaczone są na niej oczy i nosy. Posągi moai mają zazwyczaj kilka metrów. Z moai związanych jest wiele tajemnic. Nie jest jasne, kiedy dokładnie powstały. Szacuje się, że mogło to być od kilkuset do nawet tysiąca lat temu. O ich twórcach wiadomo z całą pewnością jedynie to, że musieli być znakomitymi żeglarzami. Wyspa Wielkanocna to jedno z najbardziej izolowanych miejsc na świecie. Najbliżej z niej do wyspy Pitcairn – przy czym „najbliżej” oznacza w tym przypadku ponad dwa tysiące kilometrów. Jeszcze dalej jest do kontynentu. Rapa Nui formalnie należy do Chile. Od zachodnich wybrzeży tego kraju dzieli ją 3,5 tys. km. Tajemnica posągów moai Zagadkę stanowi również przeznaczenie posągów. Spekulowano, że mogły przedstawiać bóstwa i służyć rytuałom religijnym. Cztery lata temu archeolodzy zbadali dwa posągi, z których jeden zakopany był pionowo w ziemi. Zdaniem badaczy miało to zapewnić wysokie plony na okolicznych polach uprawnych. Rapa Nui: Wyspa kolosów Zastępy kamiennych posągów Moai nieustępliwie strzegą legend Rapa Nui – chilijskiej Wyspy Wielkanocnej. W jeszcze innej pozycji znajduje się posąg, o którego istnieniu dowiedzieliśmy się zaledwie w tym tygodniu. We wtorek rdzenna społeczność Rapa Nui wydała oświadczenie, w którym poinformowano o odnalezieniu jeszcze jednego moai. Posąg leżał na boku. Znajdował się na dnie wyschniętej laguny w kraterze Rano Rakaru. Nowy posąg moai znaleziony na Wyspie Wielkanocnej Absolutna większość posągów moai została wyrzeźbiona z tufu wulkanicznego. Jego źródłem jest krater wulkaniczny Rano Rakaru, wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Leży on we wschodniej części wyspy. Znajdują się w nim pozostałości kamieniołomu, w którym rzeźbiono posągi. Na dnie krateru są też zbiorniki wodne. Nowo odkryty posąg związany jest właśnie z nimi. View oEmbed on the source website – Nowy moai znajdował się w środku laguny, która zaczęła wysychać w 2018 r. – powiedziała Ninoska Avareipua Huki Cuadros, szefowa organizacji rdzennych mieszkańców Wyspy Wielkanocnej, zarządzającej Parkiem Narodowym Rapa Nui. – Wcześniej przez 200–300 lat laguna miała trzy metry głębokości. A to oznacza, że w tym okresie nikt nie mógł pozostawić w niej moai – dodała. Posąg został odkryty przez wolontariuszy z trzech chilijskich uniwersytetów, którzy zajmują się odtworzeniem mokradeł w kraterze Rano Rakaru. W czasie prac natrafili na figurę leżącą na boku. Ma 1,6 metra długości i, jak inne moai, wyraźnie zarysowane rysy twarzy. Co się stanie z nowym posągiem na Wyspie Wielkanocnej? Znalezisko jest wyjątkowe nie tylko dlatego, że to kolejny moai znaleziony na Wyspie Wielkanocnej. – Ten posąg ma ogromny potencjał naukowy – napisano w oświadczeniu organizacji Ma’u Henua. – Odkrycie jest unikatowe. To pierwszy przypadek, kiedy moai znaleziono w lagunie w kraterze Rano Rakaru. Wyspa Wielkanocna stawia czoło zmianom klimatu. Posągom moai grozi katastrofa Czy Wyspa Wielkanocna straci posągi moai? Niestety taki scenariusz jest coraz bardziej możliwy. Organizacja Ma’u Henua ogłosiła, że będzie szukała finansowania, które pozwoliłoby na dokładniejsze zbadanie nowego znaleziska. Nie oznacza to jednak, że posąg moai zostanie przeniesiony w inne miejsce. Albo że chociażby zostanie podniesiony do pionu. – Należałoby zapytać całą społeczność Rapa Nui o to, co chciałaby zrobić z posągiem – powiedziała Ninoska Avareipua Huki Cuadros. – Najstarsi ludzie chcą, by pozostał tam, gdzie się znajduje – podkreśliła. Źródło: ScienceAlert. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Sztuka prehistoryczna to nie tylko rysunki naskalne. Jak wyglądała twórczość w okresie paleolitu i neolitu?
Sztuka prehistoryczna – nieważne, czy mówimy o malarstwie naskalnym, czy o rzeźbie – była dowodem na rozwój duchowości człowieka. Łączona z obrzędami religijnymi, z płodnością, a nawet z erotyką, miała wynieść nasz gatunek poza tu i teraz. Jednocześnie była przykładem ścisłego wówczas zespolenia człowieka z otaczającą go naturą.
W tym artykule: Wenus z Willendorfu to przykład sztuki prehistorycznej Czym jest sztuka prehistoryczna? Malarstwo naskalne Jaskinia Altamira i jaskinia Lascaux Prehistoryczna architektura megalityczna Znaczenie sztuki prehistorycznej Mierzy nieco ponad 11 cm i przedstawia otyłą kobietę o przerysowanych atrybutach płci. Duże, ciężkie piersi leżą na pękatym brzuchu. W tamtych czasach, a rzeźba liczy około 30 tys. lat, otyłość była cechą pożądaną. Głód był codziennością. Ci, którzy mieli na tyle łatwy dostęp do jedzenia, że jego nadmiar odkładał się w postaci tkanki tłuszczowej, byli wyjątkowi. Otyła kobieta miała większe szanse na urodzenie i wychowanie zdrowego dziecka. A sama otyłość, mocno nawiązując do ciąży, była łączona z płodnością. Wenus z Willendorfu to przykład sztuki prehistorycznej Kamienna Wenus z Willendorfu jest przechowywana w Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu. Zamknięta w niedużej podświetlanej gablocie, umieszczonej w wydzielonej części ekspozycji, zawsze budzi fascynację. Trudno o chwilę, gdy nie otacza jej wianuszek widzów analizujących każdy ryt, każdy fragment pękatego ciała. Łącznie z tymi, których została pozbawiona. Bo rzeźbiarz, tak precyzyjny w rysunku piersi i brzucha, nie pofatygował się o wyrzeźbienie kończyn. Wenus ma szczątkowe ręce i nogi. Pominięcie ich sprawia, iż niektórzy historycy sztuki uważają, że mogła być czymś, co dziś określilibyśmy mianem pornografii. Poręczną zabawką erotyczną. Inni sądzą, że Wenus z Willendorfu i inne podobne jej figurki służyły obrządkom płodności i porodu. Ma na to wskazywać, poza samymi wybujałymi kształtami rzeźby, podkreślenie krocza czerwoną farbę, której resztki zachowały się do dziś. Czym jest sztuka prehistoryczna? Niewiele wiemy o sztuce prehistorycznej. Samym terminem określa się artefakty o walorach estetycznych, jakie powstały w epoce przedpiśmiennej okresu górnego i późnego paleolitu oraz neolitu. Czyli od około 40 tys. lat p.n.e. do około 2 tys. roku p.n.e. Tylko czym są te walory estetyczne? Jak opisać coś tak ulotnego? Najprostszą możliwą definicją jest stwierdzenie, że jest to coś, czemu nadano finezję wykraczającą poza sferę czystej użytkowości. Weźmy łyżkę. Jej funkcja jest prosta – ma pozwolić nam zjeść posiłek. I do tego wystarczy prosta, drewniana lub metalowa łyżka pozbawiona jakichkolwiek elementów ozdobnych. Jednak w pewnej chwili ludzie zapragnęli upiększyć łyżkę. I właśnie to było nadaniem temu przedmiotowi walorów artystycznych. Sztukę prehistoryczną, podobnie jak dzisiejszą, dzielimy na: malarstwo, rzeźbę, architekturę. Dodatkową kategorią jest biżuteria i ozdoby, które znajdowano w miejscach pochówku. Za najstarsze dzieła sztuki uznaje się rzeźbione figurki, jak wspomniana wyżej Wenus z Willendorfu. Wykonaną z kamienia kredowego rzeźbę odnalazł w 1908 roku – wraz z dwiema innymi figurkami – robotnik Johann Verana. Zgodnie z analizą stratygraficzną stanowiska dokonaną w 1990 roku, szacuje się, że figurkę wyrzeźbiono około 30 tysięcy lat temu. Malarstwo naskalne Malarstwo naskalne, którego przykłady można odnaleźć na każdej szerokości geograficznej, jaką zamieszkiwali ludzie, jest poświęcone głównie zwierzętom. To bestiarium, z dużą precyzją oddające cechy fizyczne odtwarzanych zwierząt. Twórcy malowideł naskalnych zwykle mniej uwagi poświęcali ludziom, a ich wizerunki są często niekompletne. Indonezja: odkryto najstarsze malowidło naskalne. Jest urocze Archeolodzy z Australii i Indonezji odkryli najstarsze malowidła naskalne znane nauce. Scena z jaskini znajdującej się w południowej części wyspy Celebes przedstawia 3 świnie wisajskie. Malo... Nasza wiedza o malarstwie prehistorycznym jest stosunkowo świeża. Wiele znanych dziś stanowisk archeologicznych zostało odkrytych dopiero w XIX i w XX wieku. Ogromny, mierzący niemal 20 metrów długości fryz z jaskini Altamira w Hiszpanii powstał prawdopodobnie 13 tys. lat p.n.e. Jednak specjaliści twierdzą, że niektóre części dzieła mogły powstać nawet 25 tys. lat przed naszą erą. Oznaczałoby to ciągłą obecność ludzi w tym miejscu, ale też dopracowywanie techniki malarstwa naskalnego. Jaskinia Altamira i jaskinia Lascaux Jaskinię odkrył w 1868 roku myśliwy. Jego pies rzucił się w pogoń za lisem, utknął jednak w zbyt wąskim otworze. Gdy myśliwy, uwalniając zwierzę, odwalił kilka głazów, poczuł wyraźny powiew chłodnego powietrza, świadczący o istnieniu większej jaskini. Na stropie jaskini odkryto ponad 100 metrów kwadratowych przedstawień zwierząt – żubrów, jeleni, saren, koziorożców i koni. Wszystkie bardzo dobrze zachowane. Sztuka ta stała się wielką inspiracją dla kubistów. Sam Pablo Picasso powiedział nawet, że wszystko, co wydarzyło się w sztuce po Altamirze, to dekadencja. Najbardziej znanym miejscem odkrycia dział sztuki prehistorycznej jest mieszcząca się w Akwitanii jaskinia Lascaux. Znajdujący się tam zespół malowideł, przedstawiających m.in. konie i byki, datuje się na okres 17–15 tys. lat p.n.e. Naturalnej wielkości obrazy naskalne malowane były prostymi farbami ziemnymi – ochrą, manganem i węglem. Zwykle wprost na ścianach. Najpierw rysowano kontury, następnie nanoszono farby. Prehistoryczna architektura megalityczna A co z architekturą? Do dzieł sztuki prehistorycznej zalicza się też często budowle megalityczne, jak słynne Stonehenge. Ten słynny kromlech, czyli krąg z ustawionych pionowo kamieni, datuje się na okres neolitu i brąz. Najstarsze części obiektu datuje się na ok. 3 tys. lat p.n.e. Kromlech związany był z kultem Księżyca i Słońca i mógł stanowić typ obserwatorium astronomicznego. Ale mimo tego, że budowla budzi zachwyt do dziś, starsze pozostałości architektury prehistorycznej można znaleźć na wyspach Malta i Gozo. Wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO megalityczne świątynie Malty i Gozo są najstarszymi wolnostojącymi budowlami na świecie. Datuje się, że są starsze o ponad tysiąc lat od kromlecha Stonehenge. Czy malowidła naskalne z epoki lodowcowej przedstawiają olbrzymy, które zamieszkiwały Ziemię wraz z ludźmi? Megafauna znana jest dziś archeologom i paleontologom nie tylko ze skamieniałości, ale również ze sztuki naskalnej, którą tworzyli ludzie. Tysiące lat temu pradawni malowali rysunki, które... Ale stanowiska megalityczne można odnaleźć niemal na całym zasiedlonym przez człowieka świecie. Szwedzki kurhan Kvik datuje się na około 3 tys. lat p.n.e. Na podobny wiek ocenia się pozostałości miasta Caral w Peru. Mierząca ponad 60 metrów wysokości piramida Dżesera w Egipcie została wzniesiona około 2650 lat p.n.e. Znaczenie sztuki prehistorycznej Sztuka i budowle prehistoryczne są też świadectwem rozwoju nas jako gatunku. Tego, że od zwierząt dbających przede wszystkim o zapewnienie sobie bezpieczeństwa i pożywienia, powoli zaczęliśmy się zmieniać w gatunek, który do swej egzystencji potrzebuje duchowości, piękna. I tego wszystkiego, co dało nam zarówno Mona Lizę, opery Mozarta, jak i „Mistrza i Małgorzatę”. W gatunek, który potrzebuje transcendencji. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
W Turcji odkryto kamienne głowy greckich bogów oraz posąg nieznanego bohatera
Podczas wykopalisk w starożytnym mieście Aizanoi archeolodzy odkryli kamienne głowy m.in. Erosa i Dionizosa. Badacze znaleźli również ponad 2-metrowy posąg, który przedstawia legendarnego bohatera lub boga.
W tym artykule: Archeolodzy odkryli głowę jednego z ważniejszych greckich bóstw Aizanoi było ważnym ośrodkiem kulturowym w starożytnym świecie Starożytne miasto znajduje się na liście informacyjnej UNESCO To już kolejne z serii odkryć wybrakowanych posągów w Aizanoi w zachodniej Turcji. W ubiegłym roku archeolodzy odnaleźli brakujące fragmenty Afrodyty i Dionizosa. Rzeźby pochodziły z epoki rzymskiej, ale naukowcy zwracali uwagę, że to dowód na to, jak ważna była dla Rzymian kultura starożytnej Grecji. Zaledwie kilka miesięcy wcześniej na tym samym stanowisku archeologicznym wykopano posąg Higiei, greckiej i rzymskiej bogini zdrowia. Archeolodzy odkryli głowę jednego z ważniejszych greckich bóstw Tym razem wykopaliska prowadzili naukowcy z Uniwersytetu Kütahya Dumlupınar. Prace odbywały się w okolicy rzymskiego mostu, który przecinał tamtejszą rzekę. Archeolodzy odnaleźli kolejne kamienne głowy, które przedstawiały greckich bogów. Jedna z nich należała do Erosa, boga miłości i namiętności seksualnej. W tradycji greckiej uważany jest za pierwszego i jednego z najważniejszych bogów (pisał o tym m.in. Platon w „Uczcie”). Z kolei według Hezjoda Eros wraz z Gają byli rodzicami wszystkich następnych bogów. Turcja zachwyca na każdym zakręcie. Przejechaliśmy 1100 km przez najtrudniejsze drogi na świecie Wraz z Mazdą wyruszyliśmy w podróż na „Epicką jazdę" trudnymi, wymagającymi i niekiedy niebezpiecznymi drogami przepięknej Kapadocji. Oto jak sprawdziły się samochody z seri CX-5 i naj... Badacze odnaleźli również kolejną głowę Dionizosa, czyli boga płodności, dzikiej natury, winnej latorośli i wina oraz fragment rzeźby Heraklesa, jednego z herosów i syna Zeusa. Zespół archeologów odkrył również duży, ponad 2-metrowy posąg, któremu brakowało, głowy fragmentu cokołu i jednej stopy. Uczeni nie wiedzą na razie, kogo przedstawia. Podejrzewają, że był to legendarny bohater Aizanoi lub inne, nieznane bóstwo. Aizanoi było ważnym ośrodkiem kulturowym w starożytnym świecie – W trakcie tegorocznych wykopalisk odnaleźliśmy wiele fragmentów dawnego rzymskiego mostu. Udało nam się odkopać również rzymski zegar słoneczny oraz wiele innych fragmentów starożytnych rzeźb – przekazał w oficjalnym oświadczeniu prof. Gökhan Coşkun z Uniwersytetu Kütahya Dumlupınar, kierownik prac archeologicznych w Aizanoi. Archeolodzy przyznają, że to odkrycie jest kolejnym dowodem, który pokazuje, jak ważnym ośrodkiem kulturowym było to starożytne miasto. Aizanoi to starożytne miasto, które znajduje się na terenie dzisiejszej Turcji, zachodniej Anatolii. Było najważniejszym miastem w północnej Frygii w okresie rzymskim. Już na początku XIX wieku europejscy podróżnicy odkryli tam teatr i macellum oraz bardzo dobrze zachowaną świątynię Zeusa, którą wybudowano najprawdopodobniej ok. 125 r. p.n.e. Znajduje się w samym centrum starożytnego miasta. Starożytne miasto znajduje się na liście informacyjnej UNESCO Aizanoi ma bogatą historię osadnictwa, które datuje się nawet na trzecie tysiąclecie p.n.e. Jednak większość majestatycznych budowli pochodzi z czasów Cesarstwa Rzymskiego. W południowej części miasta wybudowano pierwszą na świecie giełdę. W tym okrągłym budynku od drugiej połowy II wieku funkcjonował bazar spożywczy, który z czasem stał się targiem, na którym można było kupić praktycznie wszystko — również niewolników. W Turcji odkryto największe podziemne miasto na świecie. Kto ukrywał się w Matiate? Podziemne miasto w południowo-wschodniej Turcji wyróżnia się nie tylko swoimi rozmiarami. Fascynujące jest to, że powstało pod innym miastem. W tym starożytnym mieście znajdował się również amfiteatr oraz stadion sportowy. Miasto straciło na znaczeniu już w VII w. W średniowieczu wzgórze świątynne zostało przekształcone w fortecę, która służyła Seldżukidzom, czyli dynastii panującej w kilku krajach Azji Zachodniej w okresie od XI do XIV wieku. Aizanoi znajduje się na liście informacyjnej UNESCO. To lista obiektów, które Turcja zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Źródło: Uniwersytet Kütahya Dumlupınar. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".