National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-01-20T07:50:31.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Ta potrawa zawiera toksynę silniejszą niż cyjanek. Ludzie wciąż chcą jej spróbować
items: To nie żart. Ten rekin naprawdę pojawił się w Bałtyku
items: Ryby jednak mają głos. Ponad 1000 gatunków ze sobą „rozmawia” i właśnie odkryto kolejne. Jakie dźwięki wydają?
items: Jedna z najbardziej jadowitych ryb Europy. Jest niebezpieczna także dla ludzi
items: Ziemia wciąż ma wiele tajemnic. Odkrywamy nowe gatunki szybciej niż kiedykolwiek wcześniej – nawet 16 000 rocznie
items: Te ryby naprawdę żyją w Bałtyku. Niektóre mogą zaskoczyć
items: Ta ryba to prawdziwy gigant. Jest niekwestionowanym królem jezior i rzek w Europie
items: Dlaczego jemy karpia w Wigilię? Zaskakujące fakty, które obalają popularny mit
items: Zaskakujący sekret rajskich Malediwów. Biały piasek zawdzięczają papugorybom. Jak to możliwe?
items: Czy żywe karpie znikną ze sprzedaży? Nowy sondaż ujawnił oczekiwania Polaków
items: Ta ryba-krokodyl to żywa skamieniałość. Może ważyć 130 kilogramów, połyka ofiary w całości i składa trujące jaja. Nowe odkrycie może ją ocalić
items: Węgorz elektryczny to jedna z najniezwyklejszych ryb. Potrafi generować setki woltów
items: Mały rekin o wielkim znaczeniu dla mórz i oceanów
items: Samiec w ciąży? Naukowcy odkryli sekret koników morskich
items: Wędkarze z epoki kamienia. Dzięki nowoczesnej technologii odkryto pradawne praktyki rybołówstwa
items: Szczupak to szczytowy myśliwy wód północy. Atakuje nawet ssaki
items: Nowe badanie genetyczne ujawnia nieznany świat w głębinach oceanów
items: To jeden z najbardziej toksycznych kręgowców. W Japonii jest uznawany za przysmak
items: Jesiotr to dinozaur wśród ryb. Wspaniały kolos powoli wraca do wód Bałtyku
items: Tajemnicze struktury w antarktycznych wodach. Naukowcy już wiedzą, jak powstały
items: Niezwykły dorsz olimpijczyk przepłynął 860 kilometrów w górę rzeki. To absolutny rekordzista
items: Czy zwierząta też mają złudzenia optyczne? Te ptaki okazały się całkiem odporne
items: Ekstremalne nurkowane kilkutonowych płaszczek. Już wiadomo, po co to robią
items: Niewielka rybka z czasów dinozaurów to przodek karpia. Odkrycie sprzed milionów lat
items: Szczęki jak z „Obcego”: te ryby oszukały ewolucję, by przetrwać w wodach Antarktyki

Ta potrawa zawiera toksynę silniejszą niż cyjanek. Ludzie wciąż chcą jej spróbować
type: item
date: 2026-01-20T07:50:00.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: fugu
subject: japonia
subject: Kuchnia
subject: ryby
subject: tokio
subject: Travel
description: Ryba fugu, choć piękna i delikatna w smaku, skrywa w sobie potencjalnie śmiertelną truciznę. Od tysięcy lat budzi fascynację, strach i kulinarny podziw – to symbol japońskiej tradycji, w której smak graniczy z ryzykiem.
encoded: Spis treści: Mięso z dreszczykiem, czyli jak działa toksyna Fugu w historii – niebezpieczny przysmak sprzed 2000 lat Szkolenie kucharzy: tylko najlepsi mają prawo do noża Smak śmierci – kulinarne doznania i odwaga konsumentów Gdzie spróbować fugu? Czy warto ryzykować? Choć na pierwszy rzut oka przypomina zwykłą rozdymkę, ryba fugu od wieków uchodzi za najbardziej kontrowersyjny przysmak japońskiej kuchni. Spożywana wyłącznie po starannym przygotowaniu przez licencjonowanych mistrzów, potrafi dostarczyć kulinarnych uniesień... lub zakończyć się śmiertelnym zatruciem. Mięso z dreszczykiem, czyli jak działa toksyna W świecie natury niewiele jest przypadków tak skrajnych jak ryba fugu. Jej mięso uchodzi za wyjątkowo delikatne i pełne smaku, jednak w jej wnętrznościach kryje się coś znacznie mroczniejszego – tetrodotoksyna. Ta silna neurotoksyna jest aż 1200 razy bardziej toksyczna niż cyjanek. Zatrucie powoduje paraliż mięśni, który prowadzi do uduszenia, ponieważ ofiara zachowuje pełną świadomość aż do momentu śmierci. Na ten moment nie istnieje skuteczna odtrutka. Co ciekawe, sama ryba nie wytwarza trucizny – jej źródłem są m.in. bakterie z rodzaju Pseudomonas, które żyją w organizmach rozdymek. Najwięcej toksyny znajduje się w wątrobie i gonadach, dlatego w Japonii zgodnie z praktyką bezpieczeństwa kulinarnego zakazane jest podawanie tych części ryby fugu. Fugu w historii – niebezpieczny przysmak sprzed 2000 lat O tym, że spożycie ryby fugu ma długą tradycję, świadczą archeologiczne odkrycia z jednej z japońskich wysp, gdzie znaleziono obgryzione ości rozdymki sprzed ponad 2 tys. lat. Brak ludzkich szczątków w pobliżu sugeruje, że już w starożytnej Japonii mieszkańcy regionu potrafili ją bezpiecznie przyrządzić. Współcześnie fugu zdobyła status niemal mityczny. Była jedyną potrawą, której spożywania zabroniono cesarzowi Japonii. Mimo tego zakazu, poddani nie przestali jej jeść – dla wielu to symbol odwagi, a nawet igrania ze śmiercią. Szkolenie kucharzy: tylko najlep…

ryba-fugu-583396a.jpg
width: 2813
height: 1875

To nie żart. Ten rekin naprawdę pojawił się w Bałtyku
type: item
date: 2026-01-19T12:40:33.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: morze bałtyckie
subject: rekiny
subject: ryby
description: Lamna śledziowa – gatunek rekina znany z oceanicznych głębin – pojawiła się w Bałtyku. To niecodzienne zjawisko budzi pytania o zmiany klimatyczne i nowe migracje ryb.
encoded: Spis treści: Jak wygląda rekin lamna śledziowa – cechy morfologiczne i adaptacje Czy lamna śledziowa stanowi zagrożenie dla ludzi? Fakty i mity o niebezpieczeństwie Gdzie żyje lamna śledziowa? Zasięg występowania rekina śledziowego Żarłacz śledziowy w Bałtyku – czy rekiny naprawdę tu żyją? Co je lamna śledziowa? Dieta rekina śledziowego pod lupą Choć Morze Bałtyckie nie kojarzy się z rekinami, naukowcy potwierdzili pojawienie się w jego wodach lamny śledziowej. Ten gatunek, spokrewniony z żarłaczem białym, preferuje zimniejsze wody i jest jednym z najszybszych rekinów świata. Jak wygląda rekin lamna śledziowa – cechy morfologiczne i adaptacje Lamna śledziowa (Lamna nasus), znana też jako rekin śledziowy albo żarłacz śledziowy, to silnie umięśniony przedstawiciel ryb chrzęstnoszkieletowych z rodziny lamnowatych (Lamnidae). Osiąga zwykle do ok. 350 cm długości i masę od 150 do 200 kg, chociaż osobniki z północnego Atlantyku czasem są większe, a największe okazy mogą przekraczać te wartości. Wrzecionowate, torpedo-podobne ciało sprzyja szybkiemu pływaniu, a stożkowaty pysk oraz ostre, wąskie zęby ułatwiają chwytanie pożywienia. Oczy są stosunkowo duże i ciemne. Lamna ma dwie płetwy grzbietowe: pierwsza, wysoka i szeroka, zaczyna się tuż za płetwami piersiowymi, druga jest znacznie mniejsza i znajduje się bliżej ogona. Płetwa ogonowa jest asymetryczna o kształcie półksiężyca, co wraz z silnymi płetwami piersiowymi i obecnością wydatnych listew na koniarze (wąska część ciała ryby, do której przyczepia się ogon) poprawia zdolność szybkiego pływania na długich dystansach i manewrowania. Pod względem ubarwienia lamna śledziowa ma ciemnoszary lub niebieskoszary grzbiet i białą stronę brzuszną, co stanowi klasyczny przykład kontrastowego kamuflażu w wodzie (tzw. kontrastowanie odwrotne). Pierwsza płetwa grzbietowa jest często jasno obrzeżona, co bywa cechą rozpoznawczą wśród innych rekinów. Czy lamna śledziowa stanowi zagrożenie dla ludzi? Fakty i mity o niebezpieczeństwie Ta…

lamna-sledziowa-baltyk-e644a40.jpg
width: 2813
height: 1875

Ryby jednak mają głos. Ponad 1000 gatunków ze sobą „rozmawia” i właśnie odkryto kolejne. Jakie dźwięki wydają?
type: item
date: 2026-01-15T11:20:51.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: kanada
subject: komunikacja
subject: ryby
description: Naukowcy z Uniwersytetu Wiktorii w Kanadzie, wykorzystując podwodną aparaturę nagraniową oraz narzędzia sztucznej inteligencji, udowodnili, że nawet blisko spokrewnione ryby wydają odmienne, charakterystyczne tylko dla siebie dźwięki. Odkrycie to może w przyszłości pozwolić na identyfikację ryb tylko na podstawie dźwięku.
encoded: Badania prowadzono w naturalnym środowisku morskim w pobliżu wyspy Vancouver – to istotna nowość w porównaniu z podobnymi wcześniejszymi analizami. Zespół naukowców nagrywał odgłosy z otoczenia bez ingerencji w zachowanie zwierząt. Zarejestrowano 1107 dźwięków wydawanych przez osiem gatunków ryb. Ryby chrząkają i stukają Zebrane nagrania zostały przeanalizowane za pomocą sztucznej inteligencji. Jej model, opracowany przez współautorkę badania Darienne Lancaster, analizował aż 47 cech dźwięku, takich jak długość trwania, częstotliwość czy struktura sygnału. Pozwoliło to na wychwycenie subtelnych różnic cechujących poszczególne gatunki. Ryby „rozmawiały” ze sobą poprzez charakterystyczne dźwięki przypominające stuknięcia lub chrząknięcia. Skuteczność identyfikacji dla „stukania” wynosiła około 80 proc., a dla „chrząkania” nawet 88 proc. Dźwięki ryb: wydaje je ponad tysiąc gatunków W pracy przypomniano, że według obecnego stanu wiedzy ponad 1000 gatunków ryb na świecie wytwarza dźwięki, jednak dotychczas brakowało badań terenowych, które pozwalałyby jednoznacznie powiązać dane odgłosy z konkretnymi gatunkami. W badaniu po raz pierwszy udało się zidentyfikować dźwięki pięciu nowych gatunków ryb, które wcześniej nie były pod tym kątem opisane. Jakie ryby „gadały” do mikrofonu w Vancouver? Naukowcy przebadali ryby naturalnie występujące w wodach wokół wyspy Vancouver w Kanadzie. Głównie z rodzaju Sebastes, do którego należą m.in. karmazyny (5 gatunków). Poza tym ofiodona z rodziny terpugowatych oraz Rhacochilus vacca z rodziny szumieniowatych. Podsłuchiwanie ryb – czy stanie się nowym narzędziem biologii? Jak podkreślił prof. Francis Juanes, biolog morski z Uniwersytetu Wiktorii i główny autor badania, uzyskane wyniki mogą mieć duże znaczenie praktyczne. Pasywna akustyka może stać się nowym, mało inwazyjnym narzędziem do monitorowania liczebności, aktywności oraz stanu zdrowia populacji ryb, co jest istotne zarówno dla ochrony przyrody, jak i dla rybołówstwa - a przecież …

ryby-wydaja-dzwieki-4444881.jpeg
width: 3000
height: 1987

Jedna z najbardziej jadowitych ryb Europy. Jest niebezpieczna także dla ludzi
type: item
date: 2026-01-12T06:54:54.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: morze
subject: ryby
subject: zwierzęta
description: Ostrosz cieszy się złą reputacją najbardziej jadowitej ryby wód europejskich. Media nierzadko kreują tę rybę na „morskiego potwora”, który tylko czeka, by ugodzić pływaków swoim kolcem jadowym. Czy rzeczywiście jest się czego bać? Na to i inne pytania dotyczące jednego z najciekawszych drapieżników europejskich mórz odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Ostrosz to mistrz polowania z zasadzki Zasięg geograficzny, siedlisko i tryb życia Aparat jadowy, czyli arsenał ostrosza Ostrosz, znany także jako ostrosz drakon, budzi niemały respekt. Już sama naukowa nazwa tej ryby – Trachinus draco – nasuwa skojarzenia z mityczną bestią. Dodajmy do tego informacje na temat wytwarzanego przez tę rybę niezwykle silnego jadu, a otrzymamy „potwora”, któremu lepiej nie wchodzić w drogę. Faktem jest, że przedstawiciele tego gatunku należą do najbardziej jadowitych przedstawicieli europejskiej ichtiofauny, ale diabeł nie zawsze jest tak straszny, jak go malują. Ostrosz to mistrz polowania z zasadzki Ostrosz charakteryzuje się wydłużonym, bocznie spłaszczonym ciałem, które zwęża się w kierunku ogona. Przedstawiciele tego gatunku mogą osiągać długość 53 cm i masę dochodzącą do 2 kg. Należy jednak podkreślić, że większość spotykanych osobników ma około 25 cm długości. Anatomia ostrosza jest podręcznikowym przykładem ewolucyjnego przystosowania do życia drapieżnika czatującego w ukryciu. Zręczny łowca żyje blisko dna, gdzie zakamuflowany czyha na niespodziewającą się zagrożenia ofiarę. Głowa Najbardziej charakterystyczną cechą ostrosza jest jego duża, spłaszczona głowa z okazałą, skierowaną ukośnie ku górze paszczą. Dolna szczęka jest wyraźnie dłuższa od górnej, co jest typowe dla ryb polujących z dołu na ofiary znajdujące się nad nimi. Oczy, duże i wyłupiaste, umieszczone są wysoko, niemal na samym szczycie głowy. Każda z tych cech świadczy o przystosowaniu ryby do dennego trybu życia. Kiedy ostrosz zagrzebuje się w podłożu, wysoko osadzone oczy pozwalają mu obserwować otoczenie. Charakterystycznie ukształtowany otwór gębowy pozwala na przeprowadzenie błyskawicznego ataku na przepływające nad nim ryby. Kamuflujące ubarwienie Grzbiet ostrosza ma zielonkawo-brązową barwę, a boki są żółtawo-brązowe. Pokrywa je wzór, na który składają się nieregularne, ukośne pręgi w kolorach jasnoniebieskim, żółtym i czarnym. To sprawia, że ryba…

ostrosz-f98aa82.jpg
width: 1800
height: 1200

Ziemia wciąż ma wiele tajemnic. Odkrywamy nowe gatunki szybciej niż kiedykolwiek wcześniej – nawet 16 000 rocznie
type: item
date: 2025-12-31T09:01:54.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: gatunki
subject: odkrycia
subject: owady
subject: ryby
subject: tajemnice
subject: zwierzęta
description: Trwa gigantyczna eksplozja wiedzy. Każdego roku odkrywanych jest kilkanaście tysięcy nowych organizmów, a tempo to wciąż przyspiesza. Czy wkrótce nie pozostanie już nic do zbadania? Naukowcy uspokajają, że na Ziemi wciąż kryje się wiele tajemnic.
encoded: 300 lat temu Karol Linneusz, szwedzki przyrodnik i lekarz, podjął się karkołomnego zadania opisania wszystkich gatunków organizmów żywych na Ziemi. Sam nie wiedział, co go czeka, a jednak stworzył podwaliny pod współczesną taksonomię, identyfikując i nazywając niemal 10 000 gatunków roślin i zwierząt. Od tego czasu naukowcy nieustannie odkrywają nowe organizmy, a tempo ich przybywania – miast maleć – wciąż przyspiesza. Szaleńcze tempo odkrywania nowych gatunków Badania prowadzone przez zespół Uniwersytetu Arizony pod kierownictwem prof. Johna Wiensa wykazały, że tempo odkrywania nowych gatunków jest dziś wyższe niż kiedykolwiek wcześniej. Zgodnie z analizą w latach 2015–2020 rocznie dokumentowano ponad 16 000 nowych gatunków – w tym ponad 10 000 zwierząt (głównie owadów i innych stawonogów), 2 500 roślin i 2 000 grzybów. Prognozy na najbliższe lata sugerują dalszy wzrost tego tempa. Ile gatunków jeszcze nie znamy? Naukowcy mówią o milionach Jednak to szacunki dotyczące liczby nieodkrytych jeszcze gatunków są szczególnie zdumiewające. Obecnie znamy ok. 2,5 mln gatunków, lecz rzeczywista liczba organizmów żyjących na Ziemi może sięgać nawet setek milionów. Jakieś przykłady? Obecnie opisanych jest ok. 42 000 gatunków ryb, podczas gdy szacunkowe liczby mogą sięgać nawet 115 000. Podobnie jest w przypadku płazów: opisano ich około 9000, ale prognozowana liczba wynosi ponad 41 000. W przypadku owadów znamy 1,1 mln gatunków, podczas gdy entomolodzy sądzą, że faktyczna liczba może przekraczać 6 mln (niektóre prognozy sięgają nawet 20 mln). Gdzie odkrywa się najwięcej nowych gatunków? Nie trzeba szukać daleko Najwięcej nowych gatunków odkrywanych jest w regionach tropikalnych – w lasach deszczowych Amazonii, Azji Południowo-Wschodniej czy Afryki Środkowej. To prawdziwe skarbnice bioróżnorodności. Zaskakujące odkrycia mają jednak miejsce także w teoretycznie dobrze zbadanych lokalizacjach. W 2025 w Parku Narodowym Big Bend w Teksasie opisano nowy rodzaj i gatunek rośliny z ro…

FABRIC-KOLAZ-32-44-211b939.jpg
width: 2700
height: 1800

Te ryby naprawdę żyją w Bałtyku. Niektóre mogą zaskoczyć
type: item
date: 2025-12-27T12:02:43.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: morze
subject: morze bałtyckie
subject: polska
subject: ryby
description: Jakie gatunki ryb naprawdę żyją w Bałtyku? Choć często słyszymy, że nasze morze jest ubogie i niemal pozbawione życia, rzeczywistość wygląda inaczej. Bałtyk to akwen wyjątkowy – słonawy, dynamiczny i stale zmieniający się pod wpływem klimatu oraz działalności człowieka.
encoded: Spis treści: Jakie ryby żyją w Bałtyku? Największe ryby bałtyckie i inne ciekawostki Ryby żyjące w Bałtyku adaptują się do wyjątkowych warunków tego zbiornika, który szybko się ociepla i zmienia pod wpływem czynników naturalnych oraz działalności człowieka. Warto patrzeć na nasze morze nie jako na ubogi akwen, lecz jako na dynamiczny system, który stale się przeobraża. Jakie ryby żyją w Bałtyku? Naukowcy dowodzą, że Morze Bałtyckie jest jednym z najszybciej ocieplających się mórz na świecie, co wpływa na migracje i kondycję licznych gatunków. Można więc wyróżnić różne grupy ryb, z których każda odgrywa istotną rolę w ekosystemie. Ryby typowo morskie Choć Bałtyk ma niewielkie zasolenie, wciąż żyją w nim klasyczne gatunki, które stanowią podstawę rybołówstwa i najczęściej kojarzone są z określeniem bałtyckie ryby. Śledź Najważniejsza gospodarczo ryba Morza Bałtyckiego. Tworzy ogromne ławice, migruje sezonowo i jest fundamentem łańcuchów pokarmowych. Polski rynek rybny w dużej mierze opiera się na śledziu bałtyckim. Dorsz Jeszcze niedawno król Bałtyku, dziś gatunek w kryzysie. Dorsz występuje w rejonie od Cieśniny Duńskiej do Zatoki Botnickiej. Młode tego gatunku pływają najczęściej w wodach przybrzeżnych, a dorosłe osobniki bytują na otwartym morzu. Szprot Mała, plamiasta ryba pelagiczna, blisko spokrewniona ze śledziem. Odgrywa kluczową rolę w sieciach troficznych, a jej populacja jest wciąż stosunkowo stabilna. Co ciekawe, szproty w Bałtyku dorastają do 10–14 cm, a w Morzu Północnym osiągają aż 17 cm. Stornia (flądra) Najbardziej charakterystyczna płastuga Bałtyku, która wyróżnia się spłaszczonym i asymetrycznym ciałem. Dorosłe flądry mierzą około 35 cm i przez większość czasu leżą na boku zakopane w mule na morskim dnie. Turbot (skarp) Rzadziej spotykany, ceniony kulinarnie. Żyje na dnie i preferuje chłodniejsze, głębsze partie akwenu głównie w polskiej części Bałtyku. Dorosłe osobniki mierzą do 55 cm. Turboty są drapieżnikami, które żywią się małymi rybami. Ryby s…

GettyImages-103366056-cabd38c.jpg
width: 3000
height: 1884

Ta ryba to prawdziwy gigant. Jest niekwestionowanym królem jezior i rzek w Europie
type: item
date: 2025-12-24T09:04:37.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: ryby
subject: zwierzęta
description: Sum pospolity jest niekwestionowanym królem słodkowodnych ekosystemów Europy. To największa rodzima ryba słodkowodna kontynentu i jeden ze szczytowych drapieżników wodnych. Wykazuje niesamowity potencjał wzrostu, co znajduje potwierdzenie w rekordowych połowach, tych historycznych i z niedalekiej przeszłości. Jak duży jest sum pospolity? Gdzie występuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Anatomia doskonałego łowcy Imperium suma pospolitego Niewybredny drapieżnik Rekordowe okazy Sum pospolity (Silurus glanis) to gatunek drapieżnej ryby z rodziny sumowatych. Jej preferencje siedliskowe dotyczą przede wszystkim rzek o miękkim podłożu, starorzeczy i ciepłych jezior Europy Środkowej i Wschodniej. W tych ekosystemach charakterystyczny kolos nie ma sobie równych. To największa ryba słodkowodna Starego Kontynentu. Większa od suma jest tylko bieługa, ale ten gatunek należy klasyfikować jako dwuśrodowiskowy, który spędza życie zarówno w wodzie słonej, jak i słodkiej. Anatomia doskonałego łowcy Ciało suma pospolitego jest doskonale dostosowane do roli dominującego drapieżnika w środowisku o ograniczonej widoczności. Dosłownie każdy element anatomii tego kolosa odgrywa kluczową rolę w strategii przetrwania i polowania. Budowa ciała Sum pospolity charakteryzuje się masywnym, silnie wydłużonym ciałem. Jego przednia część jest potężna i walcowata, natomiast ogonowa, stanowiąca nawet trzy piąte całkowitej długości, jest wyraźnie spłaszczona bocznie. Ta charakterystyczna budowa zapewnia rybie niebywałą zwinność i umożliwia sprawne poruszanie się. Należy jednak podkreślić, że jej efektywność nie wynika wyłącznie z pokroju. W przeciwieństwie do większości gatunków, skóra suma pospolitego jest całkowicie pozbawiona łusek. Pokrywa ją gruba warstwa śluzu, która pełni dwojaką funkcję – zmniejsza opór w wodzie i stanowi barierę ochronną przed pasożytami i drobnymi urazami mechanicznymi. Ubarwienie suma pospolitego Ubarwienie suma jest zmienne, uzależnione od warunków środowiska, w którym występuje dany osobnik. Grzbiet jest zazwyczaj ciemny – od oliwkowozielonego, przez brązowy, aż po niemal czarny. Boki są jaśniejsze, często z charakterystycznym, marmurkowym lub plamistym wzorem, który doskonale rozbija sylwetkę ryby na tle dna. Brzuch ma barwę od białawej po bladożółtą. Osobniki żyjące w wodach przejrzystych bywają niemal czarne, podczas gdy te z wód mętnych…

sum-GettyImages-501925205-4e5263b.jpg
width: 5030
height: 3354

Dlaczego jemy karpia w Wigilię? Zaskakujące fakty, które obalają popularny mit
type: item
date: 2025-12-18T11:00:07.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: Lifestyle
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: historia polski
subject: Kuchnia
subject: ryby
subject: wigilia
description: Czy popularne przekonanie, że karp trafił na polskie stoły w czasach PRL to prawda? A może był rybą jedzoną i hodowaną od setek lat? Sprawdzamy, jak naprawdę wyglądała kulinarna historia karpia w Polsce.
encoded: Spis treści: Skąd wziął się karp w Polsce? Karp w polskiej historii – jeden z wielu bohaterów postu PRL, czyli jak to było z „karpiem na każdym wigilijnym stole” Produkcja i konsumpcja karpia dziś Współczesne kulinarne zwyczaje wigilijne są echem wielowiekowej, chrześcijańskiej tradycji postu. W dawnej Rzeczypospolitej post był wyjątkowo długi i wyjątkowo restrykcyjny, a obowiązywał w sumie niemal przez pół roku. Głównymi gastronomicznymi bohaterami na stołach XVI- i XVII-wiecznych dworów były ryby słodkowodne. A karp zajmował wśród nich bardzo ważne miejsce. Skąd wziął się karp w Polsce? Karp (Cyprinus carpio) naturalnie występował w rzekach uchodzących do Morza Czarnego, Kaspijskiego oraz Aralskiego. Już w starożytności był cenioną rybą konsumpcyjną, nie tylko łowioną ale i udomowioną a potem hodowaną na mięso oraz dla ozdoby. Najwcześniej, bo już około V wieku p.n.e. karpie hodowali Chińczycy. Także w Chinach powstała barwna ozdobna odmiana – karp koi, dostępny dziś w całej gamie kolorów. W Europie epoki średniowiecza był często hodowany w stawach należących do klasztorów i majątków królewskich i magnackich. Takie też są początki obecności karpia w Polsce. Był rybą cenioną między innymi za swą tłustość. Karp w polskiej historii – jeden z wielu bohaterów postu Księga szafarska dworu Jana III Sobieskiego, wydana przez Muzeum Pałacu Króla Jana w Wilanowie kataloguje jadłospis królewskiego dworu w latach 1695–1696. Wśród ryb podawanych na kolację wigilijną najważniejszą rolę pełnią karp i szczupak. Oprócz tego podawano łososie, okonie, leszcze, sterlety (inaczej czeczugi – to ryby jesiotrowate), a także ryby solone z beczki. Z kolei najstarsza wydana drukiem po polsku książka kucharska – „Compendium Ferculorum” Stanisława Czernieckiego (1682) – zawiera osiem przepisów na karpia, ale dużo więcej przepisów na dowolne ryby, gdzie także można karpia wykorzystać. Uwagę zwraca potrawa z języczków karpiowych oraz dwie zupy z wykorzystaniem karpia – rosół królewski i rodzaj …

karp-wigilia-59124ea.jpeg
width: 6720
height: 4480

Zaskakujący sekret rajskich Malediwów. Biały piasek zawdzięczają papugorybom. Jak to możliwe?
type: item
date: 2025-12-15T12:16:18.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: karaiby
subject: malediwy
subject: meksyk
subject: plaże
subject: ryby
subject: tropiki
subject: wakacje
subject: wakacje nad morzem
description: Rajskie, białe plaże na Malediwach, Karaibach czy w meksykańskim Cancún wyglądają jak prawdziwy raj na Ziemi, a zdjęcia z tropików oglądane w trakcie polskiej szarówki przyprawiają o niemałą zazdrość. Pochodzenie charakterystycznego „piasku” jest jednak dosyć kontrowersyjne, bo to w głównej mierze… ekstrementy papugoryby.
encoded: Bajeczne plaże tropików powstają dzięki niestrawionym resztkom koralowców trawionym przez papugoryby. To ich „wyżerka” sprawia, że możemy się cieszyć kolorem piasku idealnym na zdjęcia na Instagrama. Jak to działa? Papugoryby i ich kruszące skałę zęby Papugoryby (Scaridae) to niemal neonowe – wyglądające trochę, jakby zmierzały na imprezę w stylu „disco” – ryby zamieszkujące rafy koralowe w ciepłych wodach tropikalnych i subtropikalnych. Ich nazwa pochodzi od wyjątkowego kształtu zębów, który przypomina dziób papugi. Zęby te są niezwykle twarde i umożliwiają papugorybom skrobanie glonów i drobnych organizmów z twardych powierzchni, w tym z koralowców. Dzięki temu ryby te pełnią ważną rolę w ekosystemie morskim: przyczyniają się do utrzymywania czystości rafy i zapobiegają jej zarastaniu. Gdyby nie one, glony szybko przejęłyby niepodzielną władzę nad rafą. Biały piasek jest wydalany przez ryby Jednak papugoryby zjadają nie tylko glony. Podczas żerowania zdarza im się także zeskrobywać i połykać fragmenty martwych koralowców. W ich przewodzie pokarmowym zachodzi proces oddzielania substancji odżywczych od twardych elementów wapiennych. Pozostałość – czyli drobny, miałki piasek – jest wydalana. Ile piasku może wyprodukować jedna papugoryba? Zgodnie z szacunkami badaczy, przeciętna papugoryba produkuje nawet… od 90 do 100 kilogramów piasku rocznie, a w ciągu swojego życia „dostarcza” na brzeg nawet kilkaset kilogramów budulca. W niektórych rejonach to właśnie przemiana materii papugoryb w przeważającej większości odpowiada za biały „piasek” rajskich plaż, wyprzedzając inne naturalne procesy, takie jak rozpad koralowców pod wpływem fal czy erozji chemicznej. Naukowcy z University of Exeter i University of Bangor wykazali, że w rejonie Malediwów aż 85% nowych osadów piaskowych pochodzi z działalności papugoryb. Ich praca nie jest jednak wyłącznie kwestią estetyki – ten proces warunkuje istnienie i stabilność wysp koralowych. Bez stałego dopływu nowego piasku byłyby one za…

FABRIC-KOLAZ-32-29-4c69969.jpg
width: 2700
height: 1800

Czy żywe karpie znikną ze sprzedaży? Nowy sondaż ujawnił oczekiwania Polaków
type: item
date: 2025-12-11T11:00:09.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: Czas na święta
subject: handel zwierzętami
subject: karp
subject: ryby
subject: zwierzęta
description: W wielu krajach Europy Środkowej karp pozostaje tradycyjnym daniem wigilijnym, a sprzedaż żywych ryb na ulicznych straganach wciąż jest powszechną praktyką. W tygodniach poprzedzających Boże Narodzenie miliony karpi trafiają do plastikowych wanien i pojemników, skąd część z nich kupowana jest żywa i zabierana do domów. To właśnie ten zwyczaj (uznawany przez organizacje prozwierzęce za szczególnie okrutny) naraża ryby na stres, urazy i długotrwałe cierpienie.
encoded: To, że ryby są istotami czującymi, zdolnymi do odczuwania bólu, stresu i strachu, potwierdzają liczne badania oraz unijne regulacje obowiązujące od 2009 roku. Mimo to ryby hodowlane wciąż nie są objęte jasnymi i skutecznymi przepisami chroniącymi ich dobrostan. W całej Unii Europejskiej nawet 1,1 miliarda osobników rocznie doświadcza praktyk, które – jak podkreślają eksperci – stoją w sprzeczności z podstawowymi standardami ochrony zwierząt. Brak szczegółowych regulacji jest szczególnie widoczny w okresie świątecznym, zwłaszcza w krajach, gdzie sprzedaż żywych karpi nadal pozostaje elementem bożonarodzeniowej tradycji. Skala i realia hodowli karpia w UE Karp zwyczajny (Cyprinus carpio) należy dziś do najintensywniej hodowanych gatunków ryb na świecie – globalna produkcja przekracza 4 mln ton rocznie, co oznacza nawet 8,1 miliarda osobników. Choć najwięcej karpi hoduje się w Azji, gatunek ten odgrywa kluczową rolę także w europejskiej akwakulturze. W Unii Europejskiej zajmuje czwarte miejsce pod względem wielkości produkcji, wynoszącej ok. 64 tys. ton rocznie, czyli ponad 26 mln sztuk. Ponad połowę unijnej hodowli zapewniają Polska i Czechy (odpowiednio 17,7 tys. ton i 15,9 tys. ton w 2023 roku). Przekłada się to na 5,3–7,9 mln karpi hodowanych rocznie w Czechach i ponad 8,8 mln w Polsce. Ważnymi producentami pozostają także Węgry i Rumunia, co potwierdza, jak silnie tradycja hodowli karpia zakorzeniona jest w Europie Środkowej. Najnowsze śledztwo Compassion in World Farming, przeprowadzone w 2024 roku na trzech czeskich fermach, ujawniło poważne problemy dobrostanowe na każdym etapie produkcji. Udokumentowano m.in. brutalne metody odłowu, niewłaściwe sortowanie, transport pozbawiony odpowiednich standardów oraz sprzedaż żywych ryb w warunkach narażających je na stres i urazy. Okazuje się, że ryby hodowlane – w tym karpie – przez całe życie mierzą się m.in. z niedotlenieniem, złymi parametrami wody, długimi okresami postu i jałowym środowiskiem. Praktyki te są sprzec…

DSC07947-a0082b6.jpg
width: 6694
height: 4463

Ta ryba-krokodyl to żywa skamieniałość. Może ważyć 130 kilogramów, połyka ofiary w całości i składa trujące jaja. Nowe odkrycie może ją ocalić
type: item
date: 2025-12-06T11:59:45.000Z
creator: Jason Bittel
subject: Przyroda
subject: ameryka północna
subject: ochrona gatunkowa
subject: przyroda usa
subject: ryby
subject: rzeki
description: Niszczuka krokodyla przetrwała 157 milionów lat, ale może nie przetrwać najbliższych dekad – przynajmniej w USA. Naukowcy szukają sposobów, by zbadać i ocalić tego olbrzymiego drapieżnika. Są na dobrej drodze.
encoded: Spis treści: Gigant sprzed milionów lat Zła sława niszczuki krokodylej Gatunek zagrożony czy nie? Zależy, gdzie Jak badać niszczuki przez „kolczugę” z łusek? Mały wycinek płetwy zamiast śmiertelnego stresu Cuda ewolucji: życie bez tlenu i trujące jaja Jak ocalić słodkowodne olbrzymy? Niszczuka krokodyla (Atractosteus spatula) to prawdziwy postrach słodkowodnych wód i druga co do wielkości ryba Ameryki Północnej. Pokrywające jej ciało kostne łuski sprawiają, że wygląda jak opancerzony dinozaur. I nie jest to dalekie od prawdy – rządzi w rzekach już od późnej jury, czyli od 157 milionów lat. Ale jej „rządy” mają się ku końcowi – jej populacja w amerykańskich rzekach dramatycznie zmalała. Gigant sprzed milionów lat – Wielu ludzi nie zdaje sobie sprawy, że ten 3-metrowy gigant wciąż istnieje, a kiedy się o nim dowiadują, ich pierwszą reakcją często jest strach – mówi Solomon David, ichtiolog z Nicholls State University w Luizjanie. – Niszczuka, choć z wyglądu faktycznie podobna do krokodyla, nie poluje tak jak aligatory, lwy czy inne zwierzęta, które odgryzają kawałki mięsa – mówi David. – Ona po prostu połyka zdobycz w całości, więc dla ludzi jest zupełnie nieszkodliwa – dodaje. Niszczuki krokodyle, które mogą ważyć ponad 130 kilogramów, są podobne do swoich imienników tylko pod jednym względem: to drapieżniki szczytowe. Pełnią kluczową rolę w swoich siedliskach, głównie w środkowej i dolnej części dorzecza Missisipi w USA. – Utrzymują w ryzach populacje wielu gatunków, polując na mniejsze ryby, płazy, gady, ssaki i ptaki – wyjaśnia David. Zła sława niszczuki krokodylej Jednak ich drapieżny tryb życia przyniósł im złą sławę wśród wędkarzy i urzędników odpowiedzialnych za dziką przyrodę. Próbowano je wytępić, uznając za konkurentów wobec ryb, które łowi się częściej. W latach 30. XX wieku Komisja ds. Rybołówstwa w Teksasie zbudowała nawet łódź, która raziła prądem. Nazwano ją „Elektrycznym niszczycielem niszczuk” (Electrical Gar Destroyer). Do tego doszła utrata siedlis…

niszczuka-krokodyle-2-4b17018.jpeg
width: 3840
height: 2160

Węgorz elektryczny to jedna z najniezwyklejszych ryb. Potrafi generować setki woltów
type: item
date: 2025-11-23T11:57:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: elektryczność
subject: ryby
description: Węgorz elektryczny to niezwykła ryba, znana z imponującej zdolności do generowania silnych wyładowań elektrycznych. Od wieków fascynuje naukowców, jednak, wbrew pozorom, największą niewiadomą nie był mechanizm wytwarzania prądu, a taksonomia tego zwierzęcia. Co wiemy na temat węgorza elektrycznego? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Nieporozumienie zakorzenione w potocznej nazwie Mieszkaniec Ameryki Południowej Niezwykła anatomia Dla wczesnych fizyków węgorz elektryczny, czyli strętwa był ogromnym źródłem inspiracji. W tym miejscu należy wspomnieć, że to właśnie ta ryba zainspirowała Alessandra Voltę, twórcę pierwszej baterii. Dziś to niezwykłe zwierzę jest zaawansowanym organizmem modelowym do badań w dziedzinie ewolucji adaptacyjnej, neurofizjologii i złożonych zachowań zwierzęcych. Nieporozumienie zakorzenione w potocznej nazwie Na samym początku wypada wyjaśnić, że wbrew temu, co sugeruje potoczna nazwa, węgorz elektryczny z węgorzami nie ma nic wspólnego. Rodzaj Electrophorus obejmuje wysoce wyspecjalizowane gatunki z rzędu Gymnotiformes (strętwokształtne). Oznacza to, że bliżej mu do suma lub karpia niż do jakiegokolwiek przedstawiciela rzędu Anguilliformes. Więcej niż jeden gatunek Węgorz elektryczny, po raz pierwszy opisany w 1766 roku przez Karola Linneusza jako Gymnotus electricus, od samego początku stanowił zagadkę dla przyrodników. Zdolność tej niezwykłej ryby do generowania potężnych wyładowań elektrycznych przez długi czas była przedmiotem obserwacji i badań. Jednak to nie ta niezwykła cecha była największą tajemnicą węgorza elektrycznego. Okazało się bowiem, że przez ponad 200 lat badacze trwali w błędnym przekonaniu co do taksonomii tego gatunku. Zagadka, która doczekała się rozwiązania dopiero w XXI wieku Od czasów Linneusza, rodzaj Electrophorus był uważany za takson monotypowy, czyli zawierający tylko jeden gatunek – Electrophorus electricus. Przyjmowano, że ten pojedynczy gatunek ma niezwykle szeroki zasięg występowania, obejmujący rozległe obszary dorzeczy Amazonki i Orinoko w Ameryce Południowej. Z perspektywy biologii ewolucyjnej, tak ogromny zasięg geograficzny dla pojedynczej, słodkowodnej ryby, preferującej specyficzne, spokojne siedliska, stanowił anomalię. Naturalne jest, że zwierzęta rozprzestrzeniające się na zróżnicowanych obszarach wykazują tendencj…

wegorz-elektryczny-01445ba.jpg
width: 2254
height: 1500

Mały rekin o wielkim znaczeniu dla mórz i oceanów
type: item
date: 2025-11-15T11:56:27.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: rekiny
subject: ryby
description: Rekinek psi to mały, spokojny mieszkaniec mórz, który dowodzi, jak różnorodny i zaskakujący potrafi być świat rekinów. Zamiast majestatycznych polowań w głębinach, ten gatunek wybiera ciche życie wśród glonów i skał, gdzie czai się na drobne bezkręgowce. Rekina psiego można spotkać od norweskich fiordów po ciepłe wody Afryki, bywa także obserwowany w Bałtyku. To ryba, która budzi zainteresowanie naukowców, jest częstym mieszkańcem pokazowych akwariów, a także bywa regularnym celem połowów.
encoded: Spis treści: Rekinek psi – wygląd i występowanie Tryb życia i zachowanie rekinka psiego Znaczenie gospodarcze i ochrona gatunku Rekinek psi (Scyliorhinus canicula), nazywany także małym rekinem kocim, to niewielki przedstawiciel rodziny rekinkowatych. Wbrew swojej groźnie brzmiącej nazwie, nie ma w sobie nic z drapieżnego krewnego – to spokojna, przydenna ryba, która wiedzie skryte, nocne życie. Rekinek psi – wygląd i występowanie Gatunek ten zamieszkuje wody północno-wschodniego Atlantyku i Morza Śródziemnego. Najchętniej wybiera życie na głębokości od 10 do 400 m, jednak w Morzu Jońskim notowano go nawet na głębokości blisko 800 metrów. Ciało rekinka psiego jest wydłużone i bardzo smukłe, z krótkim, zaokrąglonym pyskiem. Pysk i otwory nosowe umiejscowione są po spodniej stronie głowy, co świadczy o typowo dennych nawykach żerowych. Oczy są duże i owalne, z charakterystycznym fałdem skórnym na dolnym brzegu, który nadaje zwierzęciu „kotowaty” wygląd – stąd jedna z jego potocznych nazw. Grzbiet ryby ma barwę piaskowo-brązową lub szarawą, pokrytą licznymi ciemnymi plamami, niekiedy również jaśniejszymi cętkami. Brzuch jest wyraźnie jaśniejszy, żółtawy lub szarawy, pozbawiony plam. Młode osobniki posiadają dodatkowo 6–7 poprzecznych, ciemnych pasów, które zanikają z wiekiem. Rekin psi dorasta przeciętnie do 60–75 cm długości, choć zdarzają się osobniki nawet metrowe i ważące aż 3 kg. Jego zęby są drobne, ale bardzo liczne – przystosowane do miażdżenia miękkich skorupiaków i mięczaków. Warto dodać, że płetwy grzbietowe są przesunięte daleko ku tyłowi, a płetwa ogonowa ma asymetryczny kształt – dolny płat jest nieco większy od górnego. Rekin psi w Bałtyku W ostatnich latach w mediach coraz częściej pojawiają się doniesienia o tym, że rekin psi występuje także w Bałtyku. I rzeczywiście – odnotowano jego obecność w zachodniej części morza, zwłaszcza w cieśninach duńskich, które stanowią naturalne połączenie z Morzem Północnym. Nie oznacza to jednak, że Bałtyk stał się jeg…

rekin-psi-6db31b4.jpg
width: 2373
height: 1500

Samiec w ciąży? Naukowcy odkryli sekret koników morskich
type: item
date: 2025-11-13T09:01:11.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: ciąża
subject: NatGeoBN
subject: rozmnażanie
subject: ryby
subject: zwierzęta
description: Samce koników morskich zachodzą w ciążę i rodzą młode. Najnowsze badania pokazują, że wszystko odbywa się bez udziału typowych żeńskich hormonów.
encoded: Naukowcy z Uniwersytetu w Konstancji we współpracy z ekspertami z South China Sea Institute for Oceanography w Guangzhou, Uniwersytetu w Kilonii oraz Uniwersytetu Harvarda, dokonali przełomowego odkrycia w świecie biologii. Pod kierownictwem prof. Axela Meyera zbadali koreańskie koniki morskie (Hippocampus haema), u których – wbrew znanym schematom biologicznym – to samce zachodzą w ciążę i rodzą potomstwo. Męska ciąża została dokładnie przeanalizowana na poziomie molekularnym i komórkowym. Wnioski są niezwykłe – samce pełnią funkcję biologiczną typową dla samic, a proces odbywa się bez udziału żeńskich hormonów. Jak działa kieszeń lęgowa u koników morskich? Hippocampus haema to wyjątkowy gatunek ryby z rodziny Syngnathidae, u którego samce posiadają wyspecjalizowaną strukturę zwaną kieszenią lęgową. To właśnie do niej samice składają jaja, które są następnie zapładniane przez samca. Kieszeń ta pełni funkcję podobną do macicy i łożyska ssaków. W jej wnętrzu rozwijają się zarodki, zaopatrywane w tlen i składniki odżywcze bezpośrednio z ciała ojca. Kieszeń lęgowa ulega w czasie ciąży znaczącym zmianom. Tkanka tej części ciała grubieje i rozwija sieć naczyń krwionośnych, tworząc środowisko optymalne dla wzrostu zarodków. Męskie hormony przejmują kontrolę nad ciążą Największym zaskoczeniem dla naukowców było odkrycie, że cały proces ciąży u samców koników morskich zachodzi bez udziału estrogenów – typowych hormonów żeńskich, znanych z roli w ciążach ssaków. Zamiast tego, kluczową rolę pełnią androgeny, czyli hormony męskie. Jak tłumaczy prof. Axel Meyer, to właśnie androgeny odpowiadają za rozwój i funkcjonowanie kieszeni lęgowej. Powodują one pogrubienie skóry brzucha oraz rozwój naczyń krwionośnych, umożliwiających transport substancji odżywczych i gazów. To przełomowe odkrycie pokazuje, że ewolucja ciąży u koników morskich obrała zupełnie inną ścieżkę niż u ssaków. Mimo że efekt końcowy – rozwinięcie zarodków wewnątrz ciała rodzica – jest podobny, mechanizmy hormonal…

konik-morski-ciaza-7a56247.jpg
width: 1575
height: 1050

Wędkarze z epoki kamienia. Dzięki nowoczesnej technologii odkryto pradawne praktyki rybołówstwa
type: item
date: 2025-11-12T08:03:18.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: mikronezja
subject: ocean spokojny
subject: ryby
description: Naukowcy zidentyfikowali gatunki ryb z neolitu dzięki analizie kolagenu zachowanego w ich kościach. Nowatorska metoda spektrometrii masowej pozwoliła odtworzyć, jakie zwierzęta poławiano na otwartym oceanie wśród wysp Mikronezji.
encoded: Rozwój rybołówstwa, tak jak i łowiectwa, czy rolnictwa, miał znaczący wpływ na rozwój niemal wszystkich kultur i cywilizacji, ale także samego człowieka. Wędkarstwo wymagało planowania, obserwacji środowiska i cierpliwości, co zwiększało umiejętności poznawcze, a także uczyło współpracy w społeczeństwie. Z kolei coraz powszechniejszy połów ryb wpływał na tendencję do stałego osiedlania się ludzi wzdłuż rzek, jezior, a także wybrzeży mórz i oceanów. Nietypowe badania starożytnych gatunków ryb Właśnie dlatego odkrycia dotyczące pradawnych praktyk łowienia zwierząt morskich pozwalają nam lepiej zrozumieć ewolucję różnych społeczności. Na łamach czasopisma „Journal of Archeological Science” ukazało się właśnie nowe badanie, które opisuje analizę materiału biologicznego starożytnych ryb metodą spektrometrii masowej. Dzięki tej technice badaczom udało się odkryć zupełnie nowe gatunki ryb, na które polowali ludzie kilka tysięcy lat temu. „Połów szybko poruszających się drapieżników morskich, takich jak rekiny i makrelowate, odegrał kluczową rolę w przetrwaniu człowieka i ewolucji kulturowej, a zaawansowane techniki połowowe pojawiły się wraz z morską ekspansją populacji neolitycznych na Pacyfiku” – napisali w badaniu autorzy. Naukowcy rzucają światło na praktyki połowu ryb w okresie neolitu Uczeni podkreślają jednak, że dotychczas pojawiały się trudności w identyfikacji ich szczątków. Nowe dowody archeologiczne wskazują, że mieszkańcy wysp Pacyfiku z późnej epoki kamienia łowili ryby zarówno przybrzeżnie, jak i na wodach otwartych. Naukowcy przebadali 131 szczątków. Precyzyjnie zidentyfikowali trzy gatunki tuńczyka i pięć gatunków rekina na wyspie Fais. To ląd położony najbliżej głębi Challengera. Dzieli ją od niej około 290 km. Należy do Mikronezji i stanowi część stanu Yap. Badania wykazały, że polowanie na szybko poruszające się drapieżniki morskie, takie jak rekiny i makrelowate, odegrało ważną rolę w przetrwaniu i rozwoju kultur wczesnych mieszkańców wysp Pacyfiku. Do…

ryby-mikronezja-6ee8780.jpg
width: 1950
height: 1300

Szczupak to szczytowy myśliwy wód północy. Atakuje nawet ssaki
type: item
date: 2025-11-12T06:58:30.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: dzikie zwierzęta
subject: ryby
subject: szczupak
description: Szczupak jest szczytowym drapieżnikiem w większości rzek i jezior Europy. Jako ofiarą padają przede wszystkim ryby i żaby, ale nie tylko. Duże osobniki mogą zaatakować także inne zwierzęta, w tym niewielkie ptaki wodne, a zdarza się, że ofiarą tego oportunisty padają też drobne ssaki. Co czyni szczupaka tak skutecznym łowcą? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Drapieżnik idealny Szeroko rozprzestrzeniony drapieżca Oportunistyczna dieta szczupaka Szczupak pospolity (Esox lucius) bez wątpienia jest ikoną wód słodkich półkuli północnej. Od wieków wzbudza respekt i podziw, zarówno wśród wędkarzy, jak i przyrodników. Jego zaciętość łowiecka zasługuje na najwyższe uznanie. Ta cecha, w połączeniu z ewolucyjnym przystosowaniem do funkcji szczytowego drapieżnika, decyduje o istotnej roli, jaką szczupak spełnia w ekosystemach wodnych. Przedstawiciele tego gatunku są jednymi z czołowych regulatorów populacji innych ryb. Przyjrzyjmy się nieco bliżej myśliwemu, którego obecność świadczy o zdrowiu i bogactwie akwenów, w których występuje. Drapieżnik idealny Budowa szczupaka jest świadectwem trwającej miliony lat ewolucji, ukierunkowanej na jeden cel – błyskawiczny i skuteczny atak z zasadzki. Anatomia tej ryby to podręcznikowy przykład skutecznej adaptacji do roli szczytowego drapieżnika wód słodkich. Zielona torpeda Szczupaka pospolitego nie sposób pomylić z inną rybą. Spłaszczone bocznie, opływowe ciało o torpedowatym kształcie jest idealnie przystosowane do gwałtownego zrywu. W oczy od razu rzuca się charakterystyczne rozmieszczenie płetw, zapewniające maksymalną siłą napędową. Grzbietowa i odbytowa są przesunięte mocno do tyłu, blisko siebie i potężnej płetwy ogonowej. Przypomina to nieco układ lotek stabilizujących strzałę w locie. Dorosłe szczupaki osiągają do 150 cm długości. Przeciętna masa przedstawicieli tego gatunku to około 10 kg. Zdarzają się cięższe ryby, ważące powyżej 20 kg (najcięższy złowiony szczupak ważył 26,7 kg przy długości 133 cm), ale takie okazje są rzadkie. Ubarwienie jest w dużej mierze uzależnione od warunków środowiskowych. Młode osobniki najczęściej są jasnozielone, brązowe lub srebrzyste. Zdarza się, że występujące na bokach ciemne plamy zlewają się w poprzeczne smugi. Starsze ryby są ciemnozielone w części grzbietowej, jaśniejsze, nakrapiane żółtymi plamami na bokach i białe w części brzusz…

szczupak-00bf4dc.jpg
width: 2000
height: 1333

Nowe badanie genetyczne ujawnia nieznany świat w głębinach oceanów
type: item
date: 2025-11-05T07:57:30.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Przyroda
subject: genetyka
subject: mapy
subject: oceany
subject: ryby
description: Zespół naukowców przeanalizował niemal tysiąc próbek DNA z oceanów. Wyniki ujawniły, że wiele gatunków ryb żyje w warunkach, które wcześniej uznawano za skrajnie nieprzyjazne. Znacząca część dotychczasowych danych o ich zasięgach okazała się niepełna. Czy mapy życia morskiego są nieaktualne?
encoded: Jak dobrze wiemy, mapa to obraz powierzchni Ziemi lub jej fragmentu, który przedstawiony jest w określonej skali i za pomocą umownych znaków. Jednak za jej pomocą możemy pokazać tak naprawdę wszystko, co tylko chcemy, w zależności od tego, na jakich informacjach nam zależy i co chcemy przeanalizować. Bo to nie tylko granice państw i regionów, czy ukształtowanie terenu. Za pomocą mapy możemy także określać występowanie gatunków morskich. Naukowcy stworzyli nową mapę gatunków morskich To właśnie było przedmiotem badań francuskich naukowców, którzy opublikowali swoją pracę na łamach czasopisma „PLOS Biology”. Zespół wykorzystał metodę analizy materiału DNA w oceanach, aby jeszcze raz przyjrzeć się gatunkom stworzeń żyjących w wodzie. „Ocena geograficznego rozmieszczenia gatunków ma kluczowe znaczenie dla przybliżenia ich nisz ekologicznych, zrozumienia, w jaki sposób globalne zmiany mogą zmieniać wzorce ich występowania, a także umożliwia przewidywanie ryzyka wyginięcia” – napisali we wstępie swojej pracy autorzy. Badacze w tym celu wykorzystali blisko 1000 próbek DNA środowiskowego z 542 lokalizacji, czyli eDNA ze wszystkich oceanów, w tym z regionów polarnych i odległych wysp tropikalnych. W ten sposób naukowcy chcieli określić stopień niedoszacowania zasięgów geograficznych i nisz ekologicznych (miejsce i funkcja organizmów w strukturze ekosystemu) ryb w oparciu o globalne dane, które wskazują ich występowanie. Dane o gatunkach ryb były niedoszacowane „Nasze badania wykazały, że znane zasięgi geograficzne dla 93% gatunków i zakresy nisz ekologicznych dla 7% gatunków były niedoszacowane. Praca ta przyczyniła się do ich zapełnienia” – podkreślają uczeni. W skrócie oznacza to, że rzeczywisty obszar występowania jest większy niż wynika z dotychczasowych danych, a dotychczasowe mapy rozmieszczenia gatunków są niekompletne. Badacze podkreślają także, że wiele gatunków żyło daleko poza obszarami, na których były historycznie mapowane. „Na przykład ryby z rodziny bielankowa…

FABRIC-KOLAZ-32-d986a17.jpg
width: 1688
height: 1125

To jeden z najbardziej toksycznych kręgowców. W Japonii jest uznawany za przysmak
type: item
date: 2025-11-02T13:32:20.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: Czas na egzotykę
subject: dzikie zwierzęta
subject: japonia
subject: ryby
description: Ryba fugu należy do najniezwyklejszych mieszkańców morskiej toni. Nie jest specjalnie okazała i nie ma ostrych jak brzytwa zębów, a mimo to stanowi śmiertelne zagrożenie dla polujących na nią drapieżników. Zresztą nie tylko dla nich. Jest niebezpieczna także dla człowieka, tym bardziej, że w Japonii uznaje się ją za kulinarny przysmak. Gdzie występuje ryba fugu? Jakimi mechanizmami obronnymi dysponuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Ryba fugu żyje w azjatyckich wodach Pacyfiku Ryba jak wiele innych? To tylko pozory Biada myśliwemu, który spróbuje zapolować na rybę fugu Obiad, który może okazać się tym ostatnim Rodzaj Takifugu obejmuje 26 gatunków z rodziny rozdymkowatych, której koronnym przedstawicielem jest rozdymka tygrysia (Takifugu rubripes). W Japonii ryba ta jest uznawana za jeden z najbardziej luksusowych przysmaków. Wynika to z faktu, że jej spożycie nie wiąże się jedynie z wyjątkowymi doznaniami smakowymi, ale także z niemałym dreszczykiem emocji. Mówimy tu bowiem o jednym z najbardziej toksycznych zwierząt świata. O tym, jak bardzo niebezpieczny może być obiad składający się z rozdymki tygrysiej, niech świadczy fakt, że w Unii Europejskiej obowiązuje ścisły zakaz serwowania tego specjału. Ryba fugu żyje w azjatyckich wodach Pacyfiku Zasięg występowania rozdymki tygrysiej koncentruje się w północno-zachodnim Pacyfiku. Jej główne siedliska obejmują zachodnią część Morza Japońskiego, Morze Żółte oraz Morze Wschodniochińskie. Północna granica zasięgu fugu sięga japońskiej wyspy Hokkaido, a jej obecność jest udokumentowana również w wodach Rosji oraz Korei. Takifugu rubripes jest azjatyckim gatunkiem subtropikalnym, zamieszkującym wody morskie i słonawe. To ryba demersalna, czyli żyjąca przy dnie. Najczęściej występuje na głębokościach sięgających 100 metrów. Osobniki młode zazwyczaj bytują w słonawych estuariach, oddalając się od wybrzeża w miarę dorastania. Ryba jak wiele innych? To tylko pozory Masywne ciało ryby fugu ma wrzecionowaty kształt. Osiąga do 80 cm długości, przy czym należy podkreślić, że większość przedstawicieli tego gatunku dorasta do około 40 cm. Skórę pokrywają kolce, najliczniej nagromadzone na brzuchu. Ubarwienie jest zmienne, od metalicznie zielonego do niebieskiego. Charakterystyczną cechą ryby fugu jest czarna plama obrzeżona białą linią na boku, tuż za płetwą piersiową i powyżej niej. Skoro o tym mowa, wypada wspomnieć, że tak jak większość rozdymkow…

fugu-d4b741f.jpg
width: 2000
height: 1397

Jesiotr to dinozaur wśród ryb. Wspaniały kolos powoli wraca do wód Bałtyku
type: item
date: 2025-11-02T07:27:15.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: morze bałtyckie
subject: ryby
subject: ryby jesiotrowate
description: Jesiotr pływał w wodach Ziemi na długo przed pojawieniem się dinozaurów. W niemal niezmienionej formie przetrwał kolejne epoki geologiczne, zmiany klimatyczne i dryf kontynentalny. Jeszcze 100 lat temu Wisła i Odra stanowiły główne europejskie ostoje tego gatunku. Dopiero XX wiek przyniósł niemal całkowitą zagładę bałtyckiej populacji tej majestatycznej ryby. Teraz jesiotr powoli powraca, ale jego status wciąż nie jest pewny. Co warto wiedzieć na temat tego gatunku? Na to pytanie odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Pokaźna rodzina Duża ryba z niezwykłymi cechami Wędrówki jesiotra Niezwykły sposób żerowania jesiotra Ciche wyginięcie jesiotra Ryby jesiotrokształtne pojawiły się na Ziemi około 300 milionów lat temu. Bezpośredni przodek gatunków, które znamy dziś, wyewoluował natomiast we wczesnej jurze, około 200 milionów lat temu. Od tamtego czasu te niezwykłe ryby niemal się nie zmieniły. Jesiotry do dziś zachowały wiele cech swoich praprzodków, które są świadectwem ich starego rodowodu. Pokaźna rodzina Na rodzaj Acipenser składa się 19 żyjących gatunków, w obrębie których wyszczególnia się 5 podgatunków. Wszystkie występują w wodach półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Acipenser sturio, czyli jesiotr właściwy, zwany też zachodnim. Z naszej perspektywy znacznie bardziej interesujący jest jednak jesiotr ostronosy, a konkretnie – jego bałtycki krewniak. Duża ryba z niezwykłymi cechami Ryba ta jest uznawana za podgatunek jesiotra ostronosego (Acipenser oxyrinchus). W praktyce jesiotr bałtycki nie jest niczym innym niż wschodnią populacją gatunku, który do dziś licznie występuje u atlantyckich wybrzeży Ameryki Północnej. Morfologia jesiotra jest jednoznacznym świadectwem jego prastarego pochodzenia. Wydłużone, wrzecionowate ciało ryby jest pięcioboczne w przekroju poprzecznym. Głowę wieńczy charakterystyczny, spłaszczony i wydłużony pysk, który kształtem przypomina szpadel. Co ciekawe, skóra jesiotra jest pozbawiona typowych łusek. Pokrywa ją pancerz złożony z pięciu rzędów tarczek kostnych. Jeden znajduje się na grzbiecie, dwa na bokach i dwa na brzuchu. W części grzbietowej, ryba ma kolor od ciemno oliwkowego po niemal czarny. Boki są jaśniejsze, srebrzyste z oliwkowym odcieniem, a część brzuszna niemal – biała. Płetwa ogonowa jest heterocerkalna, czyli niesymetryczna z charakterystycznie wydłużonym i wysokim górnym płatem, co jest kolejną cechą pierwotną. Otwór gębowy znajduje się w dolnym położeniu. Jest bezzębny i wysuwany, co ułatwia zasysanie pokarmu z dna.…

Jesiotr-f73ab25.jpg
width: 2000
height: 1333

Tajemnicze struktury w antarktycznych wodach. Naukowcy już wiedzą, jak powstały
type: item
date: 2025-10-30T10:16:50.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: antarktyka
subject: morze
subject: oceany
subject: ryby
description: Brytyjska ekspedycja poszukiwała w wodach Antarktyki zaginionego okrętu, a natknęła się na ponad tysiąc kolistych struktur. Dzięki ich szczegółowej analizie wiemy, kto był podwodnym „architektem”.
encoded: Od wielu dekad trwały poszukiwania wraku statku „Endurance”, który zatonął w listopadzie 1915 roku w Morzu Weddella. Jednostka należała do słynnej ekspedycji badawczej prowadzonej w Arktyce przez Ernesta Shackletona. Wyprawa ta obrosła wieloma mitami i legendami. Wraku poszukiwała również grupa Weddell Sea Expedition 2019. Nie udało się jej zlokalizować statku (to zrobiła inna ekspedycja w 2022 roku), ale na dnie przeraźliwe zimnego oceanu odkryto niezwykłe ślady. Okrągłe struktury. Kto lub co je zbudowało? Odkrycia dokonano w zachodnim Morzu Weddella, w obszarze, który stał się dostępny dopiero po oderwaniu się wielkiej góry lodowej w 2017 roku. Region ten był wcześniej niemal nieznany i ukryty pod lodem. Znalezisko opisała grupa badaczy z Uniwersytetów w Exeter i Essex na łamach „Frontiers in Marine Science”. Zdalnie sterowany pojazd „Lassie” zlokalizował ponad 1000 okrągłych struktur. Nie były one rozrzucone losowo, lecz zorganizowane w odrębne wzory na dnie morskim. Każda ze struktur miała zaledwie kilkanaście centymetrów średnicy, ale układały się w większe grupy. Rybi budowniczowie „Budowniczymi” okazała się ryba okoniokształtna Lindbergichthys nudifrons. Okrągłe „instalacje” są tak naprawdę skupiskami gniazd tych ryb. Ale do tej pory naukowcy nie napotkali nic podobnego. Po raz pierwszy sfilmowano je w Morzu Weddella w 2019 roku i opisano teraz na łamach periodyku naukowego. Naukowcy zaobserwowali, że każde gniazdo było strzeżone przez rybę rodzicielską, chroniącą jaja przed drapieżnikami. Ta niezwykła organizacja rybiej wylęgarni jest uważana za strategię przetrwania. Osobniki w centrum zgrupowań okręgów zyskują ochronę, osłonięte przez sąsiadów. Z kolei samotne gniazda na obrzeżach są zajmowane przez większe, silniejsze osobniki, lepiej przygotowane do obrony swoich gniazd. Okrągłe gniazda – ku zaskoczeniu naukowców – są ułożone w złożone, geometryczne wzory, takie jak owale, półksiężyce i przywodzące na myśl literę U. Uważa się, że jest to forma grupowej o…

struktury-c5874b5.jpg
width: 1238
height: 825

Niezwykły dorsz olimpijczyk przepłynął 860 kilometrów w górę rzeki. To absolutny rekordzista
type: item
date: 2025-10-28T10:53:50.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dorsz
subject: rekordy
subject: ryby
subject: rzeka
description: Australijski dorsz Murray Arnie dokonał niemożliwego – wykorzystał powodzie i wyruszył w niespotykaną dla jego gatunku podróż, podczas której pokonał prawie tysiąc kilometrów, z czego większość w górę rzeki. Chociaż nie od razu pochwalił się olimpijskim wyczynem, to naukowcom udało się prześledzić jego trasę. Jego ekscesy mogą świadczyć o poprawie kondycji całego ekosystemu.
encoded: Arnie jest dorszem Murray, czyli dużą, słodkowodną rybą drapieżną zamieszkującą Australię i teraz już na zawsze zapisał się w annałach historii. Pobił absolutny rekord migracji swojego gatunku, przepływając 860 kilometrów wzdłuż rzeki Murray. Drugie miejsce pokonało zaledwie 160 kilometrów, więc naukowcy głowią się, co wstąpiło w wielką rybę. Dorsz Arnie popłynął ku przygodzie Można się zastanawiać, co Arnie – który zawdzięcza swoje imię australijskiej pływaczce, mistrzyni olimpijskiej Ariarnie Titmsie – tak właściwie robił w rzece. Dorsze są przecież rybami słonowodnymi, a najbardziej kojarzymy je z dorszem atlantyckim. Cóż, Arniego łączy z nimi jedynie nazwa – dorsz Murray to kompletnie inny gatunek ryby. To duży, słodkowodny drapieżnik. Olimpijczyk został oznakowany w 2022 roku w Mullaroo Creek, około 13 godzin jazdy samochodem od Sydney. Miał wówczas 4 lata i ważył niespełna 1,7 kilograma i nikt nie spodziewał się, że dokona niemożliwego. To historia jak z filmu o najmniejszym chłopcu z klasy, który zostaje rekordzistą świata. Powódź, która zmieniła wszystko Niedługo po oznakowaniu przez region zamieszkiwany przez sympatycznego Arniego przetoczyły się ciężkie powodzie, a ryba rozpoczęła swoją niebywałą wędrówkę. Wykorzystała zalewającą teren wodę i upadające tamy, by pokonać dystans, który wcześniej wydawał się niemożliwy do osiągnięcia dla tego gatunku. W ciągu niespełna dwóch miesięcy ryba pokonała 760 kilmetrów w górę rzeki Murray, a następnie, w ciągu kilkunastu kolejnych tygodni przebyła 100 kilometrów w dół rzeki, wykorzystując inne koryta i wracając w kierunku domu. Łącznie Arnie zwiedził 860 kilometrów, bijąc dotychczasowy rekord innego dorsza Murray, który wynosił… 160 kilometrów. To deklasacja. Naukowcy śledzili jego trasę z zapartym tchem Jednym z pierwszych, którzy zauważyli dane wskazujące na ekstremalną migrację Arniego, był Zed Tonkin z Departamentu Energii, Środowiska i Działań Klimatycznych australijskiego stanu Wiktoria. Dla badaczy było to cał…

FABRIC-KOLAZ-32-14-bfbf933.jpg
width: 2700
height: 1800

Czy zwierząta też mają złudzenia optyczne? Te ptaki okazały się całkiem odporne
type: item
date: 2025-10-25T07:56:35.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: psychologia zwierząt
subject: ptaki
subject: ryby
description: Czy to możliwe, że niektóre zwierzęta mogą padać ofiarą złudzeń optycznych podobnie jak ludzie? Naukowcy przeprowadzili nietypowy eksperyment z udziałem ryb i ptaków. Zastosowano prosty wizualny trik, znany z psychologii człowieka. Rezultat badań określono jako „uderzający”.
encoded: Czy kiedykolwiek patrzyłeś na dwa koła o dokładnie tej samej wielkości i przysiągłeś, że jedno jest większe? Gdy umieścimy koło wśród innych mniejszych kół – wydaje się większe, a gdy wśród większych – skurczy się na naszych oczach. To tzw. iluzja Ebbinghausa, klasyczny przykład tego, jak kontekst może kształtować to, co widzimy. Dr Maria Santacà z Wydziału Biologii Behawioralnej i Kognitywnej na Uniwersytecie Wiedeńskim poddała tej próbie… ptaki i ryby. Ekspertka bada powiązanie złudzeń wzrokowych z ewolucyjnymi korzeniami percepcji. Zastanawia ją to, czy podobieństwa i różnice między gatunkami odzwierciedlają wspólne pochodzenie i złożoność neuronalną, czy też unikatowe adaptacje do środowisk ekologicznych i społecznych. Ryby kontra ptaki: dwa światy widzenia W eksperymencie wzięły udział dwa bardzo różne gatunki: ryba gupik (Poecilia reticulata) i gołąb (Streptopelia risoria). Gupiki zamieszkują płytkie tropikalne strumienie pełne migoczącego światła, gęstej roślinności i nieprzewidywalnych drapieżników. Ich przetrwanie zależy od szybkich decyzji: wyboru partnera, dołączenia do ławic i ucieczki przed zagrożeniami. W tak urozmaiconym świecie możliwość oceny względnej wielkości może być kluczowa. Z kolei w przypadku gołębi (Streptopelia risoria) mamy do czynienia z lądowymi ptakami spożywającymi ziarno. Spędzają większość czasu na dziobaniu małych nasion rozrzuconych na ziemi. Precyzja i dbałość o szczegóły mogą być ważniejsze niż analiza otoczenia. Co więcej, ich widzenie obuoczne pozwala im na trafną ocenę odległości i rozmiaru w zupełnie innym kontekście. Kręgi złudzenia W eksperymentach naukowcy układali karmę w formie kręgów. Wyniki były uderzające: gupiki konsekwentnie ulegały iluzji. Gdy pokarm był otoczony mniejszymi kręgami, gupiki wybierały go częściej, jakby rzeczywiście był większy i było go więcej. Ich percepcja była bardzo podobna do percepcji ludzi. U ptaków sytuacja wyglądała jednak inaczej. Na poziomie grupy nie wykazywały one wyraźnej podatności n…

shutterstock2454094853-938a1fd.jpg
width: 10000
height: 5625

Ekstremalne nurkowane kilkutonowych płaszczek. Już wiadomo, po co to robią
type: item
date: 2025-10-24T09:49:35.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: nurkowanie
subject: oceany
subject: ryby
subject: zwierzęta
description: „Diabły morskie”, czyli olbrzymie płaszczki zwane mantami, zapuszczają się nawet na ponad kilometr pod powierzchnię oceanu. Tak dalekie eskapady są dla naukowców zaskoczeniem. Teraz wyjaśniono ich przyczynę.
encoded: Manty (Mobula birostris) to największe płaszczki, które zamieszkują tropikalne i subtropikalne oceany na całym świecie. Ich rozpiętość wraz z płetwami sięga nawet ponad 9 m, a największe egzemplarze ważą nawet kilka ton, czyli tyle co samochody. Te zwierzęta są bardzo trudne w badaniach, gdyż zapuszczają się bardzo głęboko pod powierzchnię oceanu. Duży krok w ich poznaniu poczynił właśnie międzynarodowy zespół badaczy m.in. z Australii, Indonezji i Peru. Wyniki ich dociekań opublikowano na łamach czasopisma „Frontiers in Marine Science”. Daleki wycieczki płaszczek gigantek Manty słyną ze swoich dalekich wypadów. Pokonują tysiące kilometrów między siedliskami. Większość czasu spędzają blisko powierzchni. Zdarza im się nawet wyskakiwać ponad nią – ponoć robią to, by pozbyć się pasożytów z powierzchni ciała. Aby zbadać peregrynacje „diabłów morskich”, naukowcy zamontowali na ich skórze 24 odbiorniki. Osobniki pochodziły z trzech lokalizacji: Raja Ampat we wschodniej Indonezji, okolic Tumbes u wybrzeży północnego Peru oraz Whangoroa w północnej Nowej Zelandii. Urządzenia miały umożliwić ich dokładnie śledzenie. Nie były to jednak proste badania, bo naukowcom udało się odzyskać jedynie 8 z urządzeń. A całe badanie trwało 10 lat – od 2012 do 2022 roku. Arcygłębokie nurkowanie Wnioski z analiz uzyskanych danych były zaskakujące. Jednym z najciekawszych ustaleń jest to dotyczące zanurzania się części mant aż na głębokość ponad 1200 m! Odnotowane je w zaledwie kilkudziesięciu przypadkach. – Pokazujemy, że daleko od brzegu manty oceaniczne są zdolne do nurkowania na głębokości przekraczające 1200 metrów, znacznie głębiej niż wcześniej sądzono – powiedział główny autor, dr Calvin Beale, który napisał doktorat na Uniwersytecie Murdoch. Przyczyny głębokich zanurzeń Manty nie nurkowały tak głęboko dla przyjemności. Badacze dopatrują się kilku przyczyn. – Te nurkowania, które wiążą się z późniejszym wzmożonym przemieszczaniem się w poziomie, mogą odgrywać ważną rolę w pomaganiu ma…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/10/ImagebyJustinHenryviaflickrlicensedunderCCBY2.0-1-f183c32.jpg
width: 1920
height: 1277

Niewielka rybka z czasów dinozaurów to przodek karpia. Odkrycie sprzed milionów lat
type: item
date: 2025-10-07T06:33:23.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: karp
subject: paleontologia
subject: ryby
description: Zwykle, kiedy myślimy o czasach T. rexa, stają nam przed oczami gigantyczne dinozaury. Ale najnowsze odkrycie naukowców z tego okresu to malutka, 4-centymetrowa rybka. Stanowi klucz do poznania pochodzenia większości znanych dziś ryb słodkowodnych, w tym karpi i sumów.
encoded: – Dinozaury są dość ekscytujące, więc poświęcono im dużo czasu i wysiłku. Dzięki temu wiemy wiele o tym, jak wyglądały, ale zaledwie liznęliśmy temat, jeśli chodzi o zrozumienie różnorodności prehistorycznych ryb słodkowodnych – mówi dr Don Brinkman, który analizował nowo opisaną skamieniałość. Wygląda na to, że teraz paleontolodzy poczynili ważny krok w tym kierunku. Odkryli nieznany gatunek ryby słodkowodnej, która była praprzodkiem m.in. dzisiejszego karpia. Maleńka ryba z czasów dinozaurów Skamieniałość odkryta w kanadyjskiej Albercie jest niewielka. Ryba miała zaledwie 4 cm długości. Nazwano ją Acronichthys maccagnoi. Opisano ją właśnie na łamach prestiżowego czasopisma „Science”. Szczątki tej ryby dostarczają nowych informacji na temat pochodzenia i ewolucji ryb otwartopęcherzowych, do których należą obecnie dwie trzecie wszystkich gatunków słodkowodnych, w tym sumy czy karpie. Okaz pochodzi z późnej kredy, około 100,5–66 milionów lat temu, czyli z czasów, w których żyły dinozaury, w tym na przykład słynny tyranozaur. Znaczenie odkrycia To znalezisko jest ważne z kilku powodów. Po pierwsze – to nieznany nauce gatunek. Po drugie, znalezisko to sugeruje, że transformacja gatunków morskich do słodkowodnych nastąpiło co najmniej dwukrotnie w trakcie ewolucji ryb otwartopęcherzowych. – Acronichthys jest tak ekscytujący, ponieważ wypełnia lukę w naszej historii nadrzędu ryb otwartopęcherzowych. Jest najstarszym północnoamerykańskim przedstawicielem tej grupy. Dostarcza niesamowitych danych, które pomagają udokumentować pochodzenie i wczesną ewolucję tak wielu żyjących obecnie ryb słodkowodnych – wyjaśnia współautor artykułu, prof. Neil Banerjee. Zagadka rozprzestrzenia ryb słodkowodnych To, jak zbudowana była ta niewielka ryba umożliwiło zobrazowanie wykonane z pomocą mikrotomografu komputerowego. Dostrzeżono pierwsze cztery kręgi zmodyfikowane w taki sposób, aby przekazywać drgania z pęcherza pławnego do „ucha”. Pęcherz pławny to organ wypełniony gazem, który pozwa…

FABRIC-KOLAZ-32-1-cd94519.jpg
width: 1688
height: 1125

Szczęki jak z „Obcego”: te ryby oszukały ewolucję, by przetrwać w wodach Antarktyki
type: item
date: 2025-10-03T08:39:28.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: ewolucja
subject: ocean południowy
subject: ryby
description: Nototeniowce odniosły sukces w jednym z najtrudniejszych środowisk na Ziemi: Oceanie Południowym. Naukowcy zbadali, co dokładnie dało im przewagę nad innymi gatunkami. Ich sekret tkwi w konstrukcji szczęk.
encoded: W antarktycznym Oceanie Południowym temperatura wody spada poniżej zera i miesiącami panuje ciemność. A jednak to właśnie w nim świetnie radzi sobie grupa niezwykłych ryb: nototeniowców. Są nie tylko odporne na niskie temperatury – okazuje się, że ich czaszki mają też niespotykaną u innych ryb konstrukcję. „Ryby lodowe” – królowie Oceanu Południowego Po angielsku zwane „icefish” (ryby lodowe), nototeniowce wyewoluowały z jednego przodka do setek gatunków. Jedne pływają tuż pod powierzchnią, inne żyją na dnie, a jeszcze inne w toni wodnej. Zajęły nisze, w których inne ryby nie przetrwałyby ani chwili. Tajemnica tego sukcesu została niedawno odsłonięta przez badaczy z Rice University (Teksas, USA). Okazuje się, że nototeniowce przebudowały własne czaszki, tworząc unikalne rozwiązania konstrukcyjne. Modularność, czyli osobne ścieżki ewolucji Kluczowa okazała modularność – podział ciała na półniezależne części, które mogą ewoluować oddzielnie. Dzięki temu organizm zyskuje większą swobodę zmian, bo modyfikacja jednego modułu nie wymaga przeobrażenia całej reszty. Modularność występuje w świecie zwierząt powszechnie – na przykład ptasie dzioby ewoluują niezależnie od skrzydeł. Jednak historia nototeniowców jest wyjątkowa. Naukowcy przeanalizowali budowę ponad 170 gatunków nototeniowców. Za pomocą mikrotomografii komputerowej stworzyli trójwymiarowe modele ich czaszek. Odkryli, że ryby rozdzieliły szczęki na górny i dolny segment, które zaczęły ewoluować niezależnie od siebie. Jak podkreśla zespół badawczy, natura dała nototeniowcom dodatkowe narzędzie, otwierające całkiem nowe możliwości. Dwie szczęki, dwa kierunki rozwoju Ta innowacja przyniosła zdumiewające skutki. Oddzielne szczęki mogły szybciej dostosowywać się do różnych strategii żerowania. Część gatunków wykształciła potężne, miażdżące szczęki, idealne do polowania na przydenne organizmy. Inne wyspecjalizowały się w szybkim zasysaniu drobnych, ruchliwych zdobyczy w otwartej wodzie. Modułowe szczęki były kluczowe w…

antarctic-icefish-rewi-c50b311.jpg
width: 1280
height: 933