National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-24T06:35:21.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Węgorz elektryczny to jedna z najniezwyklejszych ryb. Potrafi generować setki woltów
items: Mały rekin o wielkim znaczeniu dla mórz i oceanów
items: Samiec w ciąży? Naukowcy odkryli sekret koników morskich
items: Wędkarze z epoki kamienia. Dzięki nowoczesnej technologii odkryto pradawne praktyki rybołówstwa
items: Szczupak to szczytowy myśliwy wód północy. Atakuje nawet ssaki
items: Nowe badanie genetyczne ujawnia nieznany świat w głębinach oceanów
items: To jeden z najbardziej toksycznych kręgowców. W Japonii jest uznawany za przysmak
items: Jesiotr to dinozaur wśród ryb. Wspaniały kolos powoli wraca do wód Bałtyku
items: Tajemnicze struktury w antarktycznych wodach. Naukowcy już wiedzą, jak powstały
items: Niezwykły dorsz olimpijczyk przepłynął 860 kilometrów w górę rzeki. To absolutny rekordzista
items: Czy zwierząta też mają złudzenia optyczne? Te ptaki okazały się całkiem odporne
items: Ekstremalne nurkowane kilkutonowych płaszczek. Już wiadomo, po co to robią
items: Niewielka rybka z czasów dinozaurów to przodek karpia. Odkrycie sprzed milionów lat
items: Szczęki jak z „Obcego”: te ryby oszukały ewolucję, by przetrwać w wodach Antarktyki
items: Zwierzęta na bombie? Naukowcy odnaleźli stworzenia, których domem stały się niewybuchy z II wojny światowej
items: Nikt nie spodziewał się takiej migracji. Ten rekin przepłynął dwa oceany
items: Niezwykle rzadkie nagranie złotego rekina. „Na początku nikt nie chciał w to uwierzyć”
items: Ta nieznana nauce ryba głębinowa przypomina różowy pompon. Niezwykły film z Kalifornii
items: Wygląda jak zabawka, ma 2 cm. długości, a jego samce zachodzą w ciążę. Wyjaśniono niezwykłą biologię pławikonika
items: Tajowie traktują te ryby jak świętość. Prywatne stawy skrywają coś wyjątkowego
items: Jak się zachować podczas spotkania z rekinem? To zachowanie uratuje ci życie
items: Morze Śródziemne się zmienia. Drapieżne ryby z południa ruszają na północ
items: Czy w Bałtyku żyją rekiny? Fakty, które mogą cię zaskoczyć
items: Sensacyjne znalezisko polskich naukowców: pierwsze kręgowce, które próbowały wyjść na ląd
items: Niepozorny wodny drapieżnik sieje spustoszenie w polskim parku krajobrazowym

Węgorz elektryczny to jedna z najniezwyklejszych ryb. Potrafi generować setki woltów
type: item
date: 2025-11-23T11:57:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: elektryczność
subject: ryby
description: Węgorz elektryczny to niezwykła ryba, znana z imponującej zdolności do generowania silnych wyładowań elektrycznych. Od wieków fascynuje naukowców, jednak, wbrew pozorom, największą niewiadomą nie był mechanizm wytwarzania prądu, a taksonomia tego zwierzęcia. Co wiemy na temat węgorza elektrycznego? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Nieporozumienie zakorzenione w potocznej nazwie Mieszkaniec Ameryki Południowej Niezwykła anatomia Dla wczesnych fizyków węgorz elektryczny, czyli strętwa był ogromnym źródłem inspiracji. W tym miejscu należy wspomnieć, że to właśnie ta ryba zainspirowała Alessandra Voltę, twórcę pierwszej baterii. Dziś to niezwykłe zwierzę jest zaawansowanym organizmem modelowym do badań w dziedzinie ewolucji adaptacyjnej, neurofizjologii i złożonych zachowań zwierzęcych. Nieporozumienie zakorzenione w potocznej nazwie Na samym początku wypada wyjaśnić, że wbrew temu, co sugeruje potoczna nazwa, węgorz elektryczny z węgorzami nie ma nic wspólnego. Rodzaj Electrophorus obejmuje wysoce wyspecjalizowane gatunki z rzędu Gymnotiformes (strętwokształtne). Oznacza to, że bliżej mu do suma lub karpia niż do jakiegokolwiek przedstawiciela rzędu Anguilliformes. Więcej niż jeden gatunek Węgorz elektryczny, po raz pierwszy opisany w 1766 roku przez Karola Linneusza jako Gymnotus electricus, od samego początku stanowił zagadkę dla przyrodników. Zdolność tej niezwykłej ryby do generowania potężnych wyładowań elektrycznych przez długi czas była przedmiotem obserwacji i badań. Jednak to nie ta niezwykła cecha była największą tajemnicą węgorza elektrycznego. Okazało się bowiem, że przez ponad 200 lat badacze trwali w błędnym przekonaniu co do taksonomii tego gatunku. Zagadka, która doczekała się rozwiązania dopiero w XXI wieku Od czasów Linneusza, rodzaj Electrophorus był uważany za takson monotypowy, czyli zawierający tylko jeden gatunek – Electrophorus electricus. Przyjmowano, że ten pojedynczy gatunek ma niezwykle szeroki zasięg występowania, obejmujący rozległe obszary dorzeczy Amazonki i Orinoko w Ameryce Południowej. Z perspektywy biologii ewolucyjnej, tak ogromny zasięg geograficzny dla pojedynczej, słodkowodnej ryby, preferującej specyficzne, spokojne siedliska, stanowił anomalię. Naturalne jest, że zwierzęta rozprzestrzeniające się na zróżnicowanych obszarach wykazują tendencj…

wegorz-elektryczny-01445ba.jpg
width: 2254
height: 1500

Mały rekin o wielkim znaczeniu dla mórz i oceanów
type: item
date: 2025-11-15T11:56:27.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: rekiny
subject: ryby
description: Rekinek psi to mały, spokojny mieszkaniec mórz, który dowodzi, jak różnorodny i zaskakujący potrafi być świat rekinów. Zamiast majestatycznych polowań w głębinach, ten gatunek wybiera ciche życie wśród glonów i skał, gdzie czai się na drobne bezkręgowce. Rekina psiego można spotkać od norweskich fiordów po ciepłe wody Afryki, bywa także obserwowany w Bałtyku. To ryba, która budzi zainteresowanie naukowców, jest częstym mieszkańcem pokazowych akwariów, a także bywa regularnym celem połowów.
encoded: Spis treści: Rekinek psi – wygląd i występowanie Tryb życia i zachowanie rekinka psiego Znaczenie gospodarcze i ochrona gatunku Rekinek psi (Scyliorhinus canicula), nazywany także małym rekinem kocim, to niewielki przedstawiciel rodziny rekinkowatych. Wbrew swojej groźnie brzmiącej nazwie, nie ma w sobie nic z drapieżnego krewnego – to spokojna, przydenna ryba, która wiedzie skryte, nocne życie. Rekinek psi – wygląd i występowanie Gatunek ten zamieszkuje wody północno-wschodniego Atlantyku i Morza Śródziemnego. Najchętniej wybiera życie na głębokości od 10 do 400 m, jednak w Morzu Jońskim notowano go nawet na głębokości blisko 800 metrów. Ciało rekinka psiego jest wydłużone i bardzo smukłe, z krótkim, zaokrąglonym pyskiem. Pysk i otwory nosowe umiejscowione są po spodniej stronie głowy, co świadczy o typowo dennych nawykach żerowych. Oczy są duże i owalne, z charakterystycznym fałdem skórnym na dolnym brzegu, który nadaje zwierzęciu „kotowaty” wygląd – stąd jedna z jego potocznych nazw. Grzbiet ryby ma barwę piaskowo-brązową lub szarawą, pokrytą licznymi ciemnymi plamami, niekiedy również jaśniejszymi cętkami. Brzuch jest wyraźnie jaśniejszy, żółtawy lub szarawy, pozbawiony plam. Młode osobniki posiadają dodatkowo 6–7 poprzecznych, ciemnych pasów, które zanikają z wiekiem. Rekin psi dorasta przeciętnie do 60–75 cm długości, choć zdarzają się osobniki nawet metrowe i ważące aż 3 kg. Jego zęby są drobne, ale bardzo liczne – przystosowane do miażdżenia miękkich skorupiaków i mięczaków. Warto dodać, że płetwy grzbietowe są przesunięte daleko ku tyłowi, a płetwa ogonowa ma asymetryczny kształt – dolny płat jest nieco większy od górnego. Rekin psi w Bałtyku W ostatnich latach w mediach coraz częściej pojawiają się doniesienia o tym, że rekin psi występuje także w Bałtyku. I rzeczywiście – odnotowano jego obecność w zachodniej części morza, zwłaszcza w cieśninach duńskich, które stanowią naturalne połączenie z Morzem Północnym. Nie oznacza to jednak, że Bałtyk stał się jeg…

rekin-psi-6db31b4.jpg
width: 2373
height: 1500

Samiec w ciąży? Naukowcy odkryli sekret koników morskich
type: item
date: 2025-11-13T09:01:11.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: ciąża
subject: NatGeoBN
subject: rozmnażanie
subject: ryby
subject: zwierzęta
description: Samce koników morskich zachodzą w ciążę i rodzą młode. Najnowsze badania pokazują, że wszystko odbywa się bez udziału typowych żeńskich hormonów.
encoded: Naukowcy z Uniwersytetu w Konstancji we współpracy z ekspertami z South China Sea Institute for Oceanography w Guangzhou, Uniwersytetu w Kilonii oraz Uniwersytetu Harvarda, dokonali przełomowego odkrycia w świecie biologii. Pod kierownictwem prof. Axela Meyera zbadali koreańskie koniki morskie (Hippocampus haema), u których – wbrew znanym schematom biologicznym – to samce zachodzą w ciążę i rodzą potomstwo. Męska ciąża została dokładnie przeanalizowana na poziomie molekularnym i komórkowym. Wnioski są niezwykłe – samce pełnią funkcję biologiczną typową dla samic, a proces odbywa się bez udziału żeńskich hormonów. Jak działa kieszeń lęgowa u koników morskich? Hippocampus haema to wyjątkowy gatunek ryby z rodziny Syngnathidae, u którego samce posiadają wyspecjalizowaną strukturę zwaną kieszenią lęgową. To właśnie do niej samice składają jaja, które są następnie zapładniane przez samca. Kieszeń ta pełni funkcję podobną do macicy i łożyska ssaków. W jej wnętrzu rozwijają się zarodki, zaopatrywane w tlen i składniki odżywcze bezpośrednio z ciała ojca. Kieszeń lęgowa ulega w czasie ciąży znaczącym zmianom. Tkanka tej części ciała grubieje i rozwija sieć naczyń krwionośnych, tworząc środowisko optymalne dla wzrostu zarodków. Męskie hormony przejmują kontrolę nad ciążą Największym zaskoczeniem dla naukowców było odkrycie, że cały proces ciąży u samców koników morskich zachodzi bez udziału estrogenów – typowych hormonów żeńskich, znanych z roli w ciążach ssaków. Zamiast tego, kluczową rolę pełnią androgeny, czyli hormony męskie. Jak tłumaczy prof. Axel Meyer, to właśnie androgeny odpowiadają za rozwój i funkcjonowanie kieszeni lęgowej. Powodują one pogrubienie skóry brzucha oraz rozwój naczyń krwionośnych, umożliwiających transport substancji odżywczych i gazów. To przełomowe odkrycie pokazuje, że ewolucja ciąży u koników morskich obrała zupełnie inną ścieżkę niż u ssaków. Mimo że efekt końcowy – rozwinięcie zarodków wewnątrz ciała rodzica – jest podobny, mechanizmy hormonal…

konik-morski-ciaza-7a56247.jpg
width: 1575
height: 1050

Wędkarze z epoki kamienia. Dzięki nowoczesnej technologii odkryto pradawne praktyki rybołówstwa
type: item
date: 2025-11-12T08:03:18.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: mikronezja
subject: ocean spokojny
subject: ryby
description: Naukowcy zidentyfikowali gatunki ryb z neolitu dzięki analizie kolagenu zachowanego w ich kościach. Nowatorska metoda spektrometrii masowej pozwoliła odtworzyć, jakie zwierzęta poławiano na otwartym oceanie wśród wysp Mikronezji.
encoded: Rozwój rybołówstwa, tak jak i łowiectwa, czy rolnictwa, miał znaczący wpływ na rozwój niemal wszystkich kultur i cywilizacji, ale także samego człowieka. Wędkarstwo wymagało planowania, obserwacji środowiska i cierpliwości, co zwiększało umiejętności poznawcze, a także uczyło współpracy w społeczeństwie. Z kolei coraz powszechniejszy połów ryb wpływał na tendencję do stałego osiedlania się ludzi wzdłuż rzek, jezior, a także wybrzeży mórz i oceanów. Nietypowe badania starożytnych gatunków ryb Właśnie dlatego odkrycia dotyczące pradawnych praktyk łowienia zwierząt morskich pozwalają nam lepiej zrozumieć ewolucję różnych społeczności. Na łamach czasopisma „Journal of Archeological Science” ukazało się właśnie nowe badanie, które opisuje analizę materiału biologicznego starożytnych ryb metodą spektrometrii masowej. Dzięki tej technice badaczom udało się odkryć zupełnie nowe gatunki ryb, na które polowali ludzie kilka tysięcy lat temu. „Połów szybko poruszających się drapieżników morskich, takich jak rekiny i makrelowate, odegrał kluczową rolę w przetrwaniu człowieka i ewolucji kulturowej, a zaawansowane techniki połowowe pojawiły się wraz z morską ekspansją populacji neolitycznych na Pacyfiku” – napisali w badaniu autorzy. Naukowcy rzucają światło na praktyki połowu ryb w okresie neolitu Uczeni podkreślają jednak, że dotychczas pojawiały się trudności w identyfikacji ich szczątków. Nowe dowody archeologiczne wskazują, że mieszkańcy wysp Pacyfiku z późnej epoki kamienia łowili ryby zarówno przybrzeżnie, jak i na wodach otwartych. Naukowcy przebadali 131 szczątków. Precyzyjnie zidentyfikowali trzy gatunki tuńczyka i pięć gatunków rekina na wyspie Fais. To ląd położony najbliżej głębi Challengera. Dzieli ją od niej około 290 km. Należy do Mikronezji i stanowi część stanu Yap. Badania wykazały, że polowanie na szybko poruszające się drapieżniki morskie, takie jak rekiny i makrelowate, odegrało ważną rolę w przetrwaniu i rozwoju kultur wczesnych mieszkańców wysp Pacyfiku. Do…

ryby-mikronezja-6ee8780.jpg
width: 1950
height: 1300

Szczupak to szczytowy myśliwy wód północy. Atakuje nawet ssaki
type: item
date: 2025-11-12T06:58:30.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: dzikie zwierzęta
subject: ryby
subject: szczupak
description: Szczupak jest szczytowym drapieżnikiem w większości rzek i jezior Europy. Jako ofiarą padają przede wszystkim ryby i żaby, ale nie tylko. Duże osobniki mogą zaatakować także inne zwierzęta, w tym niewielkie ptaki wodne, a zdarza się, że ofiarą tego oportunisty padają też drobne ssaki. Co czyni szczupaka tak skutecznym łowcą? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Drapieżnik idealny Szeroko rozprzestrzeniony drapieżca Oportunistyczna dieta szczupaka Szczupak pospolity (Esox lucius) bez wątpienia jest ikoną wód słodkich półkuli północnej. Od wieków wzbudza respekt i podziw, zarówno wśród wędkarzy, jak i przyrodników. Jego zaciętość łowiecka zasługuje na najwyższe uznanie. Ta cecha, w połączeniu z ewolucyjnym przystosowaniem do funkcji szczytowego drapieżnika, decyduje o istotnej roli, jaką szczupak spełnia w ekosystemach wodnych. Przedstawiciele tego gatunku są jednymi z czołowych regulatorów populacji innych ryb. Przyjrzyjmy się nieco bliżej myśliwemu, którego obecność świadczy o zdrowiu i bogactwie akwenów, w których występuje. Drapieżnik idealny Budowa szczupaka jest świadectwem trwającej miliony lat ewolucji, ukierunkowanej na jeden cel – błyskawiczny i skuteczny atak z zasadzki. Anatomia tej ryby to podręcznikowy przykład skutecznej adaptacji do roli szczytowego drapieżnika wód słodkich. Zielona torpeda Szczupaka pospolitego nie sposób pomylić z inną rybą. Spłaszczone bocznie, opływowe ciało o torpedowatym kształcie jest idealnie przystosowane do gwałtownego zrywu. W oczy od razu rzuca się charakterystyczne rozmieszczenie płetw, zapewniające maksymalną siłą napędową. Grzbietowa i odbytowa są przesunięte mocno do tyłu, blisko siebie i potężnej płetwy ogonowej. Przypomina to nieco układ lotek stabilizujących strzałę w locie. Dorosłe szczupaki osiągają do 150 cm długości. Przeciętna masa przedstawicieli tego gatunku to około 10 kg. Zdarzają się cięższe ryby, ważące powyżej 20 kg (najcięższy złowiony szczupak ważył 26,7 kg przy długości 133 cm), ale takie okazje są rzadkie. Ubarwienie jest w dużej mierze uzależnione od warunków środowiskowych. Młode osobniki najczęściej są jasnozielone, brązowe lub srebrzyste. Zdarza się, że występujące na bokach ciemne plamy zlewają się w poprzeczne smugi. Starsze ryby są ciemnozielone w części grzbietowej, jaśniejsze, nakrapiane żółtymi plamami na bokach i białe w części brzusz…

szczupak-00bf4dc.jpg
width: 2000
height: 1333

Nowe badanie genetyczne ujawnia nieznany świat w głębinach oceanów
type: item
date: 2025-11-05T07:57:30.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Przyroda
subject: genetyka
subject: mapy
subject: oceany
subject: ryby
description: Zespół naukowców przeanalizował niemal tysiąc próbek DNA z oceanów. Wyniki ujawniły, że wiele gatunków ryb żyje w warunkach, które wcześniej uznawano za skrajnie nieprzyjazne. Znacząca część dotychczasowych danych o ich zasięgach okazała się niepełna. Czy mapy życia morskiego są nieaktualne?
encoded: Jak dobrze wiemy, mapa to obraz powierzchni Ziemi lub jej fragmentu, który przedstawiony jest w określonej skali i za pomocą umownych znaków. Jednak za jej pomocą możemy pokazać tak naprawdę wszystko, co tylko chcemy, w zależności od tego, na jakich informacjach nam zależy i co chcemy przeanalizować. Bo to nie tylko granice państw i regionów, czy ukształtowanie terenu. Za pomocą mapy możemy także określać występowanie gatunków morskich. Naukowcy stworzyli nową mapę gatunków morskich To właśnie było przedmiotem badań francuskich naukowców, którzy opublikowali swoją pracę na łamach czasopisma „PLOS Biology”. Zespół wykorzystał metodę analizy materiału DNA w oceanach, aby jeszcze raz przyjrzeć się gatunkom stworzeń żyjących w wodzie. „Ocena geograficznego rozmieszczenia gatunków ma kluczowe znaczenie dla przybliżenia ich nisz ekologicznych, zrozumienia, w jaki sposób globalne zmiany mogą zmieniać wzorce ich występowania, a także umożliwia przewidywanie ryzyka wyginięcia” – napisali we wstępie swojej pracy autorzy. Badacze w tym celu wykorzystali blisko 1000 próbek DNA środowiskowego z 542 lokalizacji, czyli eDNA ze wszystkich oceanów, w tym z regionów polarnych i odległych wysp tropikalnych. W ten sposób naukowcy chcieli określić stopień niedoszacowania zasięgów geograficznych i nisz ekologicznych (miejsce i funkcja organizmów w strukturze ekosystemu) ryb w oparciu o globalne dane, które wskazują ich występowanie. Dane o gatunkach ryb były niedoszacowane „Nasze badania wykazały, że znane zasięgi geograficzne dla 93% gatunków i zakresy nisz ekologicznych dla 7% gatunków były niedoszacowane. Praca ta przyczyniła się do ich zapełnienia” – podkreślają uczeni. W skrócie oznacza to, że rzeczywisty obszar występowania jest większy niż wynika z dotychczasowych danych, a dotychczasowe mapy rozmieszczenia gatunków są niekompletne. Badacze podkreślają także, że wiele gatunków żyło daleko poza obszarami, na których były historycznie mapowane. „Na przykład ryby z rodziny bielankowa…

FABRIC-KOLAZ-32-d986a17.jpg
width: 1688
height: 1125

To jeden z najbardziej toksycznych kręgowców. W Japonii jest uznawany za przysmak
type: item
date: 2025-11-02T13:32:20.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: Czas na egzotykę
subject: dzikie zwierzęta
subject: japonia
subject: ryby
description: Ryba fugu należy do najniezwyklejszych mieszkańców morskiej toni. Nie jest specjalnie okazała i nie ma ostrych jak brzytwa zębów, a mimo to stanowi śmiertelne zagrożenie dla polujących na nią drapieżników. Zresztą nie tylko dla nich. Jest niebezpieczna także dla człowieka, tym bardziej, że w Japonii uznaje się ją za kulinarny przysmak. Gdzie występuje ryba fugu? Jakimi mechanizmami obronnymi dysponuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Ryba fugu żyje w azjatyckich wodach Pacyfiku Ryba jak wiele innych? To tylko pozory Biada myśliwemu, który spróbuje zapolować na rybę fugu Obiad, który może okazać się tym ostatnim Rodzaj Takifugu obejmuje 26 gatunków z rodziny rozdymkowatych, której koronnym przedstawicielem jest rozdymka tygrysia (Takifugu rubripes). W Japonii ryba ta jest uznawana za jeden z najbardziej luksusowych przysmaków. Wynika to z faktu, że jej spożycie nie wiąże się jedynie z wyjątkowymi doznaniami smakowymi, ale także z niemałym dreszczykiem emocji. Mówimy tu bowiem o jednym z najbardziej toksycznych zwierząt świata. O tym, jak bardzo niebezpieczny może być obiad składający się z rozdymki tygrysiej, niech świadczy fakt, że w Unii Europejskiej obowiązuje ścisły zakaz serwowania tego specjału. Ryba fugu żyje w azjatyckich wodach Pacyfiku Zasięg występowania rozdymki tygrysiej koncentruje się w północno-zachodnim Pacyfiku. Jej główne siedliska obejmują zachodnią część Morza Japońskiego, Morze Żółte oraz Morze Wschodniochińskie. Północna granica zasięgu fugu sięga japońskiej wyspy Hokkaido, a jej obecność jest udokumentowana również w wodach Rosji oraz Korei. Takifugu rubripes jest azjatyckim gatunkiem subtropikalnym, zamieszkującym wody morskie i słonawe. To ryba demersalna, czyli żyjąca przy dnie. Najczęściej występuje na głębokościach sięgających 100 metrów. Osobniki młode zazwyczaj bytują w słonawych estuariach, oddalając się od wybrzeża w miarę dorastania. Ryba jak wiele innych? To tylko pozory Masywne ciało ryby fugu ma wrzecionowaty kształt. Osiąga do 80 cm długości, przy czym należy podkreślić, że większość przedstawicieli tego gatunku dorasta do około 40 cm. Skórę pokrywają kolce, najliczniej nagromadzone na brzuchu. Ubarwienie jest zmienne, od metalicznie zielonego do niebieskiego. Charakterystyczną cechą ryby fugu jest czarna plama obrzeżona białą linią na boku, tuż za płetwą piersiową i powyżej niej. Skoro o tym mowa, wypada wspomnieć, że tak jak większość rozdymkow…

fugu-d4b741f.jpg
width: 2000
height: 1397

Jesiotr to dinozaur wśród ryb. Wspaniały kolos powoli wraca do wód Bałtyku
type: item
date: 2025-11-02T07:27:15.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: morze bałtyckie
subject: ryby
subject: ryby jesiotrowate
description: Jesiotr pływał w wodach Ziemi na długo przed pojawieniem się dinozaurów. W niemal niezmienionej formie przetrwał kolejne epoki geologiczne, zmiany klimatyczne i dryf kontynentalny. Jeszcze 100 lat temu Wisła i Odra stanowiły główne europejskie ostoje tego gatunku. Dopiero XX wiek przyniósł niemal całkowitą zagładę bałtyckiej populacji tej majestatycznej ryby. Teraz jesiotr powoli powraca, ale jego status wciąż nie jest pewny. Co warto wiedzieć na temat tego gatunku? Na to pytanie odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Pokaźna rodzina Duża ryba z niezwykłymi cechami Wędrówki jesiotra Niezwykły sposób żerowania jesiotra Ciche wyginięcie jesiotra Ryby jesiotrokształtne pojawiły się na Ziemi około 300 milionów lat temu. Bezpośredni przodek gatunków, które znamy dziś, wyewoluował natomiast we wczesnej jurze, około 200 milionów lat temu. Od tamtego czasu te niezwykłe ryby niemal się nie zmieniły. Jesiotry do dziś zachowały wiele cech swoich praprzodków, które są świadectwem ich starego rodowodu. Pokaźna rodzina Na rodzaj Acipenser składa się 19 żyjących gatunków, w obrębie których wyszczególnia się 5 podgatunków. Wszystkie występują w wodach półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Acipenser sturio, czyli jesiotr właściwy, zwany też zachodnim. Z naszej perspektywy znacznie bardziej interesujący jest jednak jesiotr ostronosy, a konkretnie – jego bałtycki krewniak. Duża ryba z niezwykłymi cechami Ryba ta jest uznawana za podgatunek jesiotra ostronosego (Acipenser oxyrinchus). W praktyce jesiotr bałtycki nie jest niczym innym niż wschodnią populacją gatunku, który do dziś licznie występuje u atlantyckich wybrzeży Ameryki Północnej. Morfologia jesiotra jest jednoznacznym świadectwem jego prastarego pochodzenia. Wydłużone, wrzecionowate ciało ryby jest pięcioboczne w przekroju poprzecznym. Głowę wieńczy charakterystyczny, spłaszczony i wydłużony pysk, który kształtem przypomina szpadel. Co ciekawe, skóra jesiotra jest pozbawiona typowych łusek. Pokrywa ją pancerz złożony z pięciu rzędów tarczek kostnych. Jeden znajduje się na grzbiecie, dwa na bokach i dwa na brzuchu. W części grzbietowej, ryba ma kolor od ciemno oliwkowego po niemal czarny. Boki są jaśniejsze, srebrzyste z oliwkowym odcieniem, a część brzuszna niemal – biała. Płetwa ogonowa jest heterocerkalna, czyli niesymetryczna z charakterystycznie wydłużonym i wysokim górnym płatem, co jest kolejną cechą pierwotną. Otwór gębowy znajduje się w dolnym położeniu. Jest bezzębny i wysuwany, co ułatwia zasysanie pokarmu z dna.…

Jesiotr-f73ab25.jpg
width: 2000
height: 1333

Tajemnicze struktury w antarktycznych wodach. Naukowcy już wiedzą, jak powstały
type: item
date: 2025-10-30T10:16:50.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: antarktyka
subject: morze
subject: oceany
subject: ryby
description: Brytyjska ekspedycja poszukiwała w wodach Antarktyki zaginionego okrętu, a natknęła się na ponad tysiąc kolistych struktur. Dzięki ich szczegółowej analizie wiemy, kto był podwodnym „architektem”.
encoded: Od wielu dekad trwały poszukiwania wraku statku „Endurance”, który zatonął w listopadzie 1915 roku w Morzu Weddella. Jednostka należała do słynnej ekspedycji badawczej prowadzonej w Arktyce przez Ernesta Shackletona. Wyprawa ta obrosła wieloma mitami i legendami. Wraku poszukiwała również grupa Weddell Sea Expedition 2019. Nie udało się jej zlokalizować statku (to zrobiła inna ekspedycja w 2022 roku), ale na dnie przeraźliwe zimnego oceanu odkryto niezwykłe ślady. Okrągłe struktury. Kto lub co je zbudowało? Odkrycia dokonano w zachodnim Morzu Weddella, w obszarze, który stał się dostępny dopiero po oderwaniu się wielkiej góry lodowej w 2017 roku. Region ten był wcześniej niemal nieznany i ukryty pod lodem. Znalezisko opisała grupa badaczy z Uniwersytetów w Exeter i Essex na łamach „Frontiers in Marine Science”. Zdalnie sterowany pojazd „Lassie” zlokalizował ponad 1000 okrągłych struktur. Nie były one rozrzucone losowo, lecz zorganizowane w odrębne wzory na dnie morskim. Każda ze struktur miała zaledwie kilkanaście centymetrów średnicy, ale układały się w większe grupy. Rybi budowniczowie „Budowniczymi” okazała się ryba okoniokształtna Lindbergichthys nudifrons. Okrągłe „instalacje” są tak naprawdę skupiskami gniazd tych ryb. Ale do tej pory naukowcy nie napotkali nic podobnego. Po raz pierwszy sfilmowano je w Morzu Weddella w 2019 roku i opisano teraz na łamach periodyku naukowego. Naukowcy zaobserwowali, że każde gniazdo było strzeżone przez rybę rodzicielską, chroniącą jaja przed drapieżnikami. Ta niezwykła organizacja rybiej wylęgarni jest uważana za strategię przetrwania. Osobniki w centrum zgrupowań okręgów zyskują ochronę, osłonięte przez sąsiadów. Z kolei samotne gniazda na obrzeżach są zajmowane przez większe, silniejsze osobniki, lepiej przygotowane do obrony swoich gniazd. Okrągłe gniazda – ku zaskoczeniu naukowców – są ułożone w złożone, geometryczne wzory, takie jak owale, półksiężyce i przywodzące na myśl literę U. Uważa się, że jest to forma grupowej o…

struktury-c5874b5.jpg
width: 1238
height: 825

Niezwykły dorsz olimpijczyk przepłynął 860 kilometrów w górę rzeki. To absolutny rekordzista
type: item
date: 2025-10-28T10:53:50.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dorsz
subject: rekordy
subject: ryby
subject: rzeka
description: Australijski dorsz Murray Arnie dokonał niemożliwego – wykorzystał powodzie i wyruszył w niespotykaną dla jego gatunku podróż, podczas której pokonał prawie tysiąc kilometrów, z czego większość w górę rzeki. Chociaż nie od razu pochwalił się olimpijskim wyczynem, to naukowcom udało się prześledzić jego trasę. Jego ekscesy mogą świadczyć o poprawie kondycji całego ekosystemu.
encoded: Arnie jest dorszem Murray, czyli dużą, słodkowodną rybą drapieżną zamieszkującą Australię i teraz już na zawsze zapisał się w annałach historii. Pobił absolutny rekord migracji swojego gatunku, przepływając 860 kilometrów wzdłuż rzeki Murray. Drugie miejsce pokonało zaledwie 160 kilometrów, więc naukowcy głowią się, co wstąpiło w wielką rybę. Dorsz Arnie popłynął ku przygodzie Można się zastanawiać, co Arnie – który zawdzięcza swoje imię australijskiej pływaczce, mistrzyni olimpijskiej Ariarnie Titmsie – tak właściwie robił w rzece. Dorsze są przecież rybami słonowodnymi, a najbardziej kojarzymy je z dorszem atlantyckim. Cóż, Arniego łączy z nimi jedynie nazwa – dorsz Murray to kompletnie inny gatunek ryby. To duży, słodkowodny drapieżnik. Olimpijczyk został oznakowany w 2022 roku w Mullaroo Creek, około 13 godzin jazdy samochodem od Sydney. Miał wówczas 4 lata i ważył niespełna 1,7 kilograma i nikt nie spodziewał się, że dokona niemożliwego. To historia jak z filmu o najmniejszym chłopcu z klasy, który zostaje rekordzistą świata. Powódź, która zmieniła wszystko Niedługo po oznakowaniu przez region zamieszkiwany przez sympatycznego Arniego przetoczyły się ciężkie powodzie, a ryba rozpoczęła swoją niebywałą wędrówkę. Wykorzystała zalewającą teren wodę i upadające tamy, by pokonać dystans, który wcześniej wydawał się niemożliwy do osiągnięcia dla tego gatunku. W ciągu niespełna dwóch miesięcy ryba pokonała 760 kilmetrów w górę rzeki Murray, a następnie, w ciągu kilkunastu kolejnych tygodni przebyła 100 kilometrów w dół rzeki, wykorzystując inne koryta i wracając w kierunku domu. Łącznie Arnie zwiedził 860 kilometrów, bijąc dotychczasowy rekord innego dorsza Murray, który wynosił… 160 kilometrów. To deklasacja. Naukowcy śledzili jego trasę z zapartym tchem Jednym z pierwszych, którzy zauważyli dane wskazujące na ekstremalną migrację Arniego, był Zed Tonkin z Departamentu Energii, Środowiska i Działań Klimatycznych australijskiego stanu Wiktoria. Dla badaczy było to cał…

FABRIC-KOLAZ-32-14-bfbf933.jpg
width: 2700
height: 1800

Czy zwierząta też mają złudzenia optyczne? Te ptaki okazały się całkiem odporne
type: item
date: 2025-10-25T07:56:35.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: psychologia zwierząt
subject: ptaki
subject: ryby
description: Czy to możliwe, że niektóre zwierzęta mogą padać ofiarą złudzeń optycznych podobnie jak ludzie? Naukowcy przeprowadzili nietypowy eksperyment z udziałem ryb i ptaków. Zastosowano prosty wizualny trik, znany z psychologii człowieka. Rezultat badań określono jako „uderzający”.
encoded: Czy kiedykolwiek patrzyłeś na dwa koła o dokładnie tej samej wielkości i przysiągłeś, że jedno jest większe? Gdy umieścimy koło wśród innych mniejszych kół – wydaje się większe, a gdy wśród większych – skurczy się na naszych oczach. To tzw. iluzja Ebbinghausa, klasyczny przykład tego, jak kontekst może kształtować to, co widzimy. Dr Maria Santacà z Wydziału Biologii Behawioralnej i Kognitywnej na Uniwersytecie Wiedeńskim poddała tej próbie… ptaki i ryby. Ekspertka bada powiązanie złudzeń wzrokowych z ewolucyjnymi korzeniami percepcji. Zastanawia ją to, czy podobieństwa i różnice między gatunkami odzwierciedlają wspólne pochodzenie i złożoność neuronalną, czy też unikatowe adaptacje do środowisk ekologicznych i społecznych. Ryby kontra ptaki: dwa światy widzenia W eksperymencie wzięły udział dwa bardzo różne gatunki: ryba gupik (Poecilia reticulata) i gołąb (Streptopelia risoria). Gupiki zamieszkują płytkie tropikalne strumienie pełne migoczącego światła, gęstej roślinności i nieprzewidywalnych drapieżników. Ich przetrwanie zależy od szybkich decyzji: wyboru partnera, dołączenia do ławic i ucieczki przed zagrożeniami. W tak urozmaiconym świecie możliwość oceny względnej wielkości może być kluczowa. Z kolei w przypadku gołębi (Streptopelia risoria) mamy do czynienia z lądowymi ptakami spożywającymi ziarno. Spędzają większość czasu na dziobaniu małych nasion rozrzuconych na ziemi. Precyzja i dbałość o szczegóły mogą być ważniejsze niż analiza otoczenia. Co więcej, ich widzenie obuoczne pozwala im na trafną ocenę odległości i rozmiaru w zupełnie innym kontekście. Kręgi złudzenia W eksperymentach naukowcy układali karmę w formie kręgów. Wyniki były uderzające: gupiki konsekwentnie ulegały iluzji. Gdy pokarm był otoczony mniejszymi kręgami, gupiki wybierały go częściej, jakby rzeczywiście był większy i było go więcej. Ich percepcja była bardzo podobna do percepcji ludzi. U ptaków sytuacja wyglądała jednak inaczej. Na poziomie grupy nie wykazywały one wyraźnej podatności n…

shutterstock2454094853-938a1fd.jpg
width: 10000
height: 5625

Ekstremalne nurkowane kilkutonowych płaszczek. Już wiadomo, po co to robią
type: item
date: 2025-10-24T09:49:35.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: nurkowanie
subject: oceany
subject: ryby
subject: zwierzęta
description: „Diabły morskie”, czyli olbrzymie płaszczki zwane mantami, zapuszczają się nawet na ponad kilometr pod powierzchnię oceanu. Tak dalekie eskapady są dla naukowców zaskoczeniem. Teraz wyjaśniono ich przyczynę.
encoded: Manty (Mobula birostris) to największe płaszczki, które zamieszkują tropikalne i subtropikalne oceany na całym świecie. Ich rozpiętość wraz z płetwami sięga nawet ponad 9 m, a największe egzemplarze ważą nawet kilka ton, czyli tyle co samochody. Te zwierzęta są bardzo trudne w badaniach, gdyż zapuszczają się bardzo głęboko pod powierzchnię oceanu. Duży krok w ich poznaniu poczynił właśnie międzynarodowy zespół badaczy m.in. z Australii, Indonezji i Peru. Wyniki ich dociekań opublikowano na łamach czasopisma „Frontiers in Marine Science”. Daleki wycieczki płaszczek gigantek Manty słyną ze swoich dalekich wypadów. Pokonują tysiące kilometrów między siedliskami. Większość czasu spędzają blisko powierzchni. Zdarza im się nawet wyskakiwać ponad nią – ponoć robią to, by pozbyć się pasożytów z powierzchni ciała. Aby zbadać peregrynacje „diabłów morskich”, naukowcy zamontowali na ich skórze 24 odbiorniki. Osobniki pochodziły z trzech lokalizacji: Raja Ampat we wschodniej Indonezji, okolic Tumbes u wybrzeży północnego Peru oraz Whangoroa w północnej Nowej Zelandii. Urządzenia miały umożliwić ich dokładnie śledzenie. Nie były to jednak proste badania, bo naukowcom udało się odzyskać jedynie 8 z urządzeń. A całe badanie trwało 10 lat – od 2012 do 2022 roku. Arcygłębokie nurkowanie Wnioski z analiz uzyskanych danych były zaskakujące. Jednym z najciekawszych ustaleń jest to dotyczące zanurzania się części mant aż na głębokość ponad 1200 m! Odnotowane je w zaledwie kilkudziesięciu przypadkach. – Pokazujemy, że daleko od brzegu manty oceaniczne są zdolne do nurkowania na głębokości przekraczające 1200 metrów, znacznie głębiej niż wcześniej sądzono – powiedział główny autor, dr Calvin Beale, który napisał doktorat na Uniwersytecie Murdoch. Przyczyny głębokich zanurzeń Manty nie nurkowały tak głęboko dla przyjemności. Badacze dopatrują się kilku przyczyn. – Te nurkowania, które wiążą się z późniejszym wzmożonym przemieszczaniem się w poziomie, mogą odgrywać ważną rolę w pomaganiu ma…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/10/ImagebyJustinHenryviaflickrlicensedunderCCBY2.0-1-f183c32.jpg
width: 1920
height: 1277

Niewielka rybka z czasów dinozaurów to przodek karpia. Odkrycie sprzed milionów lat
type: item
date: 2025-10-07T06:33:23.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: ewolucja
subject: karp
subject: paleontologia
subject: ryby
description: Zwykle, kiedy myślimy o czasach T. rexa, stają nam przed oczami gigantyczne dinozaury. Ale najnowsze odkrycie naukowców z tego okresu to malutka, 4-centymetrowa rybka. Stanowi klucz do poznania pochodzenia większości znanych dziś ryb słodkowodnych, w tym karpi i sumów.
encoded: – Dinozaury są dość ekscytujące, więc poświęcono im dużo czasu i wysiłku. Dzięki temu wiemy wiele o tym, jak wyglądały, ale zaledwie liznęliśmy temat, jeśli chodzi o zrozumienie różnorodności prehistorycznych ryb słodkowodnych – mówi dr Don Brinkman, który analizował nowo opisaną skamieniałość. Wygląda na to, że teraz paleontolodzy poczynili ważny krok w tym kierunku. Odkryli nieznany gatunek ryby słodkowodnej, która była praprzodkiem m.in. dzisiejszego karpia. Maleńka ryba z czasów dinozaurów Skamieniałość odkryta w kanadyjskiej Albercie jest niewielka. Ryba miała zaledwie 4 cm długości. Nazwano ją Acronichthys maccagnoi. Opisano ją właśnie na łamach prestiżowego czasopisma „Science”. Szczątki tej ryby dostarczają nowych informacji na temat pochodzenia i ewolucji ryb otwartopęcherzowych, do których należą obecnie dwie trzecie wszystkich gatunków słodkowodnych, w tym sumy czy karpie. Okaz pochodzi z późnej kredy, około 100,5–66 milionów lat temu, czyli z czasów, w których żyły dinozaury, w tym na przykład słynny tyranozaur. Znaczenie odkrycia To znalezisko jest ważne z kilku powodów. Po pierwsze – to nieznany nauce gatunek. Po drugie, znalezisko to sugeruje, że transformacja gatunków morskich do słodkowodnych nastąpiło co najmniej dwukrotnie w trakcie ewolucji ryb otwartopęcherzowych. – Acronichthys jest tak ekscytujący, ponieważ wypełnia lukę w naszej historii nadrzędu ryb otwartopęcherzowych. Jest najstarszym północnoamerykańskim przedstawicielem tej grupy. Dostarcza niesamowitych danych, które pomagają udokumentować pochodzenie i wczesną ewolucję tak wielu żyjących obecnie ryb słodkowodnych – wyjaśnia współautor artykułu, prof. Neil Banerjee. Zagadka rozprzestrzenia ryb słodkowodnych To, jak zbudowana była ta niewielka ryba umożliwiło zobrazowanie wykonane z pomocą mikrotomografu komputerowego. Dostrzeżono pierwsze cztery kręgi zmodyfikowane w taki sposób, aby przekazywać drgania z pęcherza pławnego do „ucha”. Pęcherz pławny to organ wypełniony gazem, który pozwa…

FABRIC-KOLAZ-32-1-cd94519.jpg
width: 1688
height: 1125

Szczęki jak z „Obcego”: te ryby oszukały ewolucję, by przetrwać w wodach Antarktyki
type: item
date: 2025-10-03T08:39:28.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: ewolucja
subject: ocean południowy
subject: ryby
description: Nototeniowce odniosły sukces w jednym z najtrudniejszych środowisk na Ziemi: Oceanie Południowym. Naukowcy zbadali, co dokładnie dało im przewagę nad innymi gatunkami. Ich sekret tkwi w konstrukcji szczęk.
encoded: W antarktycznym Oceanie Południowym temperatura wody spada poniżej zera i miesiącami panuje ciemność. A jednak to właśnie w nim świetnie radzi sobie grupa niezwykłych ryb: nototeniowców. Są nie tylko odporne na niskie temperatury – okazuje się, że ich czaszki mają też niespotykaną u innych ryb konstrukcję. „Ryby lodowe” – królowie Oceanu Południowego Po angielsku zwane „icefish” (ryby lodowe), nototeniowce wyewoluowały z jednego przodka do setek gatunków. Jedne pływają tuż pod powierzchnią, inne żyją na dnie, a jeszcze inne w toni wodnej. Zajęły nisze, w których inne ryby nie przetrwałyby ani chwili. Tajemnica tego sukcesu została niedawno odsłonięta przez badaczy z Rice University (Teksas, USA). Okazuje się, że nototeniowce przebudowały własne czaszki, tworząc unikalne rozwiązania konstrukcyjne. Modularność, czyli osobne ścieżki ewolucji Kluczowa okazała modularność – podział ciała na półniezależne części, które mogą ewoluować oddzielnie. Dzięki temu organizm zyskuje większą swobodę zmian, bo modyfikacja jednego modułu nie wymaga przeobrażenia całej reszty. Modularność występuje w świecie zwierząt powszechnie – na przykład ptasie dzioby ewoluują niezależnie od skrzydeł. Jednak historia nototeniowców jest wyjątkowa. Naukowcy przeanalizowali budowę ponad 170 gatunków nototeniowców. Za pomocą mikrotomografii komputerowej stworzyli trójwymiarowe modele ich czaszek. Odkryli, że ryby rozdzieliły szczęki na górny i dolny segment, które zaczęły ewoluować niezależnie od siebie. Jak podkreśla zespół badawczy, natura dała nototeniowcom dodatkowe narzędzie, otwierające całkiem nowe możliwości. Dwie szczęki, dwa kierunki rozwoju Ta innowacja przyniosła zdumiewające skutki. Oddzielne szczęki mogły szybciej dostosowywać się do różnych strategii żerowania. Część gatunków wykształciła potężne, miażdżące szczęki, idealne do polowania na przydenne organizmy. Inne wyspecjalizowały się w szybkim zasysaniu drobnych, ruchliwych zdobyczy w otwartej wodzie. Modułowe szczęki były kluczowe w…

antarctic-icefish-rewi-c50b311.jpg
width: 1280
height: 933

Zwierzęta na bombie? Naukowcy odnaleźli stworzenia, których domem stały się niewybuchy z II wojny światowej
type: item
date: 2025-09-30T10:12:02.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: II wojna światowa
subject: kraby
subject: morze
subject: morze bałtyckie
subject: ryby
subject: wybuch
description: Do tej pory bomby z czasów II wojny światowej, szczególnie te pozostałe w Morzu Bałtyckim czy Północnym, uważaliśmy za toksyczne zagrożenie dla organizmów morskich. Okazuje się jednak, że mogą one stać się domem dla wielu zwierząt. Niezwykłe spotkanie naukowców pokazuje, jak natura próbuje poradzić sobie z wpływem człowieka.
encoded: Badawcza łódź podwodna natknęła się na kraby, ryby i inne organizmy morskie, które rozwijały się na leżących na dnie Morza Bałtyckiego ładunkach wybuchowych z czasów II wojny światowej. Teren dawnego składowiska broni był dla nich bardziej atrakcyjny niż otaczające je dno morskie. Życie na bombach w Bałtyku W wodach Morza Bałtyckiego wzdłuż niemieckiej granicy leży około 1,5 miliona ton zatopionej broni – pochodzi ona nie tylko z II wojny światowej, ale także z pierwszej. Składają się na nią nie tylko materiały wybuchowe, ale także pozostałości broni chemicznej czy nawet… jądrowej. Sądzono, że bomby w Bałtyku będą odstraszać zwierzęta. Naukowcy udowodnili jednak, że cmentarzyska bomb stanowią przestrzeń do bujnego rozwoju dzikiej przyrody. Sfilmowali sieć ukwiałów, rozgwiazd i innych organizmów w Zatoce Lubeckiej. Zwierzęta wybrały sobie specyficzne miejsce do życia: zasiedliły fragmenty bomb V-1 wykorzystywanych przez nazistów. – Byliśmy przygotowani na znacznie niższą liczbę wszystkich gatunków zwierząt. Okazało się jednak, że jest odwrotnie – mówi Andrey Vedenin z Instytutu Badawczego Senckenberga w Niemczech. Naukowcy opublikowali wyniki badań wynikających z niezwykłego spotkania w czasopiśmie „Communications Earth and Environment”. Dlaczego morskie organizmy wolą bomby od dna? Niewybuchy nie brzmią jak idealne miejsce do życia, prawda? Cóż, z perspektywy morskich stworzeń wszystko ma swoje plusy i minusy. Według naukowców mogą być one przyciągane przez twarde powierzchnie, których w Bałtyku jest stosunkowo niewiele. Głównie wyściela go piasek – kamienie i głazy zostały usunięte w XIX i XX wieku w celach budowlanych. Obecność substancji chemicznych sprawia również, że w tym terenie… brakuje ludzi. To ochronna bańka dla zwierząt przed najgroźniejszym stworzeniem na Ziemi, mimo konieczności pójścia na pewne toksyczne kompromisy. Mogą one być zresztą nieświadome zagrożenia: naukowcy zajmą się teraz obliczeniem, ile zanieczyszczeń zostało wchłoniętych przez organizm…

GettyImages-523361262-836f8bf.jpg
width: 5616
height: 3744

Nikt nie spodziewał się takiej migracji. Ten rekin przepłynął dwa oceany
type: item
date: 2025-09-23T10:02:55.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: migracje
subject: oceany
subject: rekiny
subject: ryby
description: Złowiona u wybrzeży Nigerii samica żarłacza tępogłowego okazała się rekordzistką. Przepłynęła ponad 7 tysięcy kilometrów – to najdalsza udokumentowana podróż w historii tego gatunku.
encoded: Spis treści Niezwykły połów u wybrzeży Nigerii Jak żarłacz tępogłowy przepłynął dookoła Afryki? Wpływ zmian klimatu na zachowania rekinów Samica żarłacza tępogłowego złowiona przez rybaków w Nigerii okazała się największą eksploratorką w historii. Zachęcona prawdopodobnie prze ocieplające się wody, pokonała ponad 7 tysięcy kilometrów. To niezwykłe tym bardziej, że ten gatunek rekinów zwykle żyje w płytkiej strefie przybrzeżnej. Niezwykły połów u wybrzeży Nigerii Kiedy rybak Turawa Hakeem złapał dorodnego żarłacza tępogłowego nie przypuszczał, że połów ten stanie się naukową sensacją. Ten gatunek rekina jest dość powszechnie łowiony komercyjnie i sportowo. Okazało się że rekin jest oznakowany, wyposażony w nadajnik z napisem „Badania naukowe. Za zwrot – nagroda”. Zaciekawiony rybak skontaktował się mailowo z naukowcami. Maila odebrał Ryan Daly, ekolog z z Oceanographic Research Institute w RPA. I początkowo w niego nie uwierzył. Z informacji wynikało, że rekin musiał przebyć nie notowaną nigdy wcześniej odległość po tym, jak został oznakowany przez Daly’ego w 2021 roku. Przez rok po znakowaniu był wielokrotnie rejestrowany wzdłuż wybrzeży RPA i Mozambiku. Następnie zniknął z radarów, aż do lipca 2023 roku, kiedy to został złowiony prze Turawę Hakeena. Prawdopodobieństwo takiej migracji to jak raz na milion - podsumowuje Ryan Daly. Jak żarłacz tępogłowy przepłynął dookoła Afryki? Oznakowana samica przepłynęła rekordową trasę: około 7 200 km z Kanału Mozambickiego na Oceanie Indyjskim, aż do Lagos w Nigerii nad Oceanem Atlantyckim. To najdłuższa udokumentowana migracja tego gatunku i pierwszy, gdy żarłacz tępogłowy przepłynął między dwoma oceanami. Opis tej migracji opublikowano właśnie w czasopiśmie naukowym „Ecology”. Podróż samicy była wyjątkowa, ponieważ musiała pokonać Prąd Benguelski — jeden z największych na świecie zimnych prądów morskich, który przez co najmniej 55 000 lat stanowił barierę dla migracji żarłaczy tępogłowych wzdłuż zachodniego wybrzeża Afryki. N…

Rekord-w-swiecie-rekinow-a139769.jpg
width: 8192
height: 5464

Niezwykle rzadkie nagranie złotego rekina. „Na początku nikt nie chciał w to uwierzyć”
type: item
date: 2025-09-15T09:56:37.000Z
creator: Annie Roth
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: Kostaryka
subject: rekiny
subject: ryby
description: Złoty rekin, który zaobserwowano u wybrzeży Kostaryki, zadziwił biologów morskich z całego świata. Okazuje się, że ten niezwykle rzadki okaz zawdzięcza swój nietypowy kolor wyjątkowej kombinacji schorzeń skóry, jakiej dotąd nie odnotowano u żadnego znanego gatunku rekinów.
encoded: Spis treści: Złoty rekin z Kostaryki. Przypadek, w który trudno uwierzyć Na czym polega genetyczna wyjątkowość złotego rekina? Zaskakujący kamuflaż złotego rekina. Jak przetrwał bez ochrony? Odkrycia dokonano zupełnym przypadkiem – rybacy wypłynęli na rutynowy połów, gdy w sieci znalazł się osobliwy, złocisty okaz. Złoty rekin, jak nazwano stworzenie, wzbudził sensację nie tylko ze względu na swój bajeczny kolor, ale również z powodu niezwykle rzadkiego zestawu zmian pigmentacyjnych. Badacze z Kostaryki potwierdzili, że zwierzę cierpi na kombinację leucyzmu (braku melaniny) i nietypowych chromatoforów, czyli struktur odpowiadających za powstawanie kolorów u różnych organizmów – połączenie niespotykane dotąd u żadnego znanego gatunku rekinów. Złoty rekin z Kostaryki. Przypadek, w który trudno uwierzyć Latem ubiegłego roku grupa wędkarzy sportowych zarzucała wędki u wybrzeży Parku Narodowego Tortuguero w Kostaryce, gdy na jednym z haczyków pojawiło się zwierzę, jakiego nikt wcześniej nie widział: półtorametrowy żarłacz szary (Galeorhinus galeus) o białych oczach i złotej skórze. Zszokowani rybacy wypuścili rekina z powrotem do wody, ale wcześniej zdążyli zrobić kilka zdjęć, które później przekazali lokalnym naukowcom. View Ediplayer on the source website – Na początku nikt nie chciał w to uwierzyć. Wiele osób twierdziło, że zdjęcia musiały być zmanipulowane – przyznał Daniel Arauz Naranjo, dyrektor wykonawczy Centrum Ratunkowego dla Zagrożonych Gatunków Morskich (CREMA) w Kostaryce i badacz współpracujący z National Geographic. Jednak po dokładnym zbadaniu sprawy Daniel Naranjo i jego zespół ustalili, że zdjęcia są autentyczne, a niezwykłe ubarwienie rekina to wynik rzadkiego schorzenia skóry znanego jako albino-ksantochromizm. Wyniki ich badań, opublikowane w ubiegłym miesiącu w czasopiśmie „Marine Biodiversity”, były szczególnie zaskakujące, ponieważ to zaburzenie pigmentacyjne upośledza kluczową strategię przetrwania rekinów – kamuflaż. Na czym polega genetyczna wy…

zloty-rekin-d21f685.png
width: 2310
height: 1344

Ta nieznana nauce ryba głębinowa przypomina różowy pompon. Niezwykły film z Kalifornii
type: item
date: 2025-09-10T13:31:23.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: głębia
subject: morze
subject: odkrycia
subject: ryby
description: Różowa rybka o niezwykłym kształcie to tylko jedno z fascynujących odkryć zespołu z Monterey Bay Aquarium Research Institute. W wodach otaczających Kalifornię naukowcy znaleźli trzy nieznane gatunki ryb głębinowych.
encoded: Badacze z Monterey Bay Aquarium Research Institute (MBARI) odkryli aż trzy nowe gatunki ryb głębinowych. Wszystkie należą do dennikowatych – rodziny ryb żyjącej między innymi w największych głębinach świata. Nowo odkryta ryba w kształcie pomponu W 2019 roku badacze zaobserwowali nieznaną różową rybę z rodziny dennikowatych (Liparidae), pływającą tuż nad dnem morskim w rejonie Monterey Canyon w Kalifornii. Analizy potwierdziły, że był to nieopisany wcześniej gatunek, nazwany Careproctus colliculi. Słowo „colliculi” nawiązuje do charakterystycznej, chropowatej faktury skóry tej ryby. Nowo odkryta ryba ma tylko około 9 cm długości, ale mały rozmiar nadrabia niezwykłym kształtem – jej głowa przypomina różowy pomponik z dużymi oczami. Całe ciało jest różowe, z szerokimi płetwami piersiowymi o wydłużonych promieniach, co nadaje im postrzępiony wygląd. Wyniki prac zespołu naukowców z USA (State University of New York, Uniwersytetu Montany i Uniwersytetu Hawajskiego), opublikowano właśnie w czasopiśmie „Ichthyology and Herpetology”. Oprócz Careproctus colliculi odkryto jeszcze dwa nieznane nauce gatunki dennikowatych. Wszystkie trzy żyją na dużych głębokościach, u wybrzeży Kalifornii. View oEmbed on the source website Dennikowate: odporni mieszkańcy największych głębin Dennikowate to niezwykle zróżnicowana rodzina ryb. Znanych jest ponad 400 ich gatunków, od ryb płytkich płycizn po głębinowe. Mają miękkie, galaretowate ciała, duże głowy i często posiadają przyssawkę na brzuchu. Pozwala to im przyczepiać się do podłoża czy innych organizmów. Rekord najgłębiej występującej ryby na świecie należy właśnie do dennikowatych. W 2023 roku japońscy i australijscy badacze sfilmowali dennika z rodzaju Pseudoliparis na głębokości 8 336 metrów, podczas ekspedycji do rowu oceanicznego Izu-Ogasawara, u wybrzeży Japonii. Kolejne dwa gatunki – zupełnie różne od pierwszego Kolejne dwie nowo odkryte rybki, choć tez nalezą do dennikowatych, wyglądają zupełnie inaczej. Careproctus yanceyi ma je…

mbaris-advanced-underw-f51c349.jpg
width: 1206
height: 852

Wygląda jak zabawka, ma 2 cm. długości, a jego samce zachodzą w ciążę. Wyjaśniono niezwykłą biologię pławikonika
type: item
date: 2025-08-28T05:58:32.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: genetyka
subject: ryby
description: Biologów od dawna intrygowały niezwykłe organizmy najmniejszych koników morskich. Po zbadaniu genomu tych rybek wreszcie wiadomo, jak osiągnęły miniaturowy rozmiar, dziwny kształt i niespotykaną strategię rozrodczą.
encoded: Najmniejsze pławikoniki (m.in. Hippocampus bargibanti) to niezwykłe morskie rybki, których długość rzadko przekracza dwa centymetry. Słyną z doskonałego kamuflażu – upodobniły się do kolorów i faktur korali, wśród których żyją. Niektóre gatunki mają na skórze guzki do złudzenia przypominające polipy korali, co czyni je niemal niewidzialnymi zarówno dla drapieżników, jak i dla nurków. Co odkryli naukowcy w genach pławikonika? Naukowcy z Chin i Niemiec postanowili zbadać, w jaki sposób ewolucja doprowadziła do tak perfekcyjnego i ekstremalnego przystosowania. Najpierw stworzyli kompletną mapę genomu pławikonika, a następnie porównali ją z genami jego najbliższych krewnych. Analizowali zarówno obecność i aktywność genów, jak i rozwój zarodkowy. Szczególne zainteresowanie wzbudził gen nazwany hoxa2b, odpowiadający za „plan budowy ciała” u większości zwierząt. Odkryto, że u najmniejszych pławikoników gen ten po prostu nie działa. Prawdopodobnie to główny powód, który doprowadził do miniaturyzacji i niezwykłego kształtu tej rybki. Badania ujawniły, że koniki karłowate w drodze ewolucji straciły aż 438 genów obecnych u innych koników morskich. Poza tym kolejne 635 genów wskutek mutacji zostało wyłączonych. Zanikły u nich także liczne mechanizmy kontrolujące procesy wzrostu i rozwoju. Według autorów artykułu, opublikowanego właśnie w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences” to właśnie utrata genów i elementów regulacyjnych odpowiada za ich wyjątkowe cechy i symbiotyczny tryb życia wśród korali. Ciąża samców wyjaśniona Kolejnym zaskakującym odkryciem było to, że najmniejsze pławikoniki mają znacznie słabszy układ odpornościowy niż inne ryby. Brakuje im kluczowych genów, które zwykle odpowiadają za produkcję białek zwalczających patogeny. Badacze sugerują, że to koralowce, wśród których żyją te ryby, przejęły tę rolę, ponieważ wytwarzają naturalne antybiotyki. Słabsza odporność mogła też doprowadzić do kolejnej biologicznej ciekawostki. Koniki morskie są …

AdobeStock237697702-b67e592.jpeg
width: 4452
height: 2968

Tajowie traktują te ryby jak świętość. Prywatne stawy skrywają coś wyjątkowego
type: item
date: 2025-08-23T11:46:57.000Z
creator: Stefan Lovgren
subject: Przyroda
subject: azja
subject: mekong
subject: ryby
subject: rzeka
subject: tajlandia
description: Pangaz, uznawany za jedną z największych słodkowodnych ryb na świecie, zanika w naturze. W Tajlandii zyskuje jednak nowe życie jako symbol duchowości, prestiżu i ochrony zagrożonych gatunków.
encoded: Spis treści: Sumy i karpie jako symbole religijne i duchowe Tajlandia: prywatne hodowle przejmują rolę rezerwatów Ryby jako pasja, biznes i dziedzictwo Dlaczego liczenie ryb to dopiero początek Genetyczne pułapki hodowli – zagrożenie dla przyszłości Czy prywatne kolekcje mogą pomóc w ratowaniu gatunków? Powrót do rzeki – największe wyzwanie ochrony Gigantyczne ryby znikają z rzek i jezior, ale świetnie odnajdują się w prywatnych stawach i ogrodach. Naukowcy widzą w tym szansę na odbudowę zagrożonych gatunków. Kiedy w zeszłym roku na zalanej stacji kolejowej w Chiang Mai w Tajlandii pojawił się pangaz ważący około 90 kilogramów, ludzie dosłownie stanęli jak wryci. Widok ryby długiej na ponad dwa metry, uwięzionej przy kasie biletowej, wydawał się surrealistyczny. Pojawiło się oczywiste pytanie: jak się tam znalazła? Na pewno nie przybyła ze swojego naturalnego środowiska – rzeki Mekong, która przepływa przez kilka krajów Azji Południowo-Wschodniej. Ten krytycznie zagrożony gatunek należy do największych ryb słodkowodnych na świecie i w Tajlandii stał się już niemal niespotykany. Ryba ze stacji niemal na pewno pochodziła z hodowli – prawdopodobnie uciekła z prywatnego stawu, świątynnej sadzawki albo zarybionego zbiornika, gdy powódź przerwała ogrodzenia. To wydarzenie dało rzadki wgląd w ukryty świat. W całej Tajlandii megaryby, takie jak pangaz (Pangasianodon gigas) oraz równie zagrożony karp syjamski, zwany też karpiem olbrzymim (Catlocarpio siamensis), są masowo rozmnażane w niewoli. Hodują je państwowe wylęgarnie, komercyjne farmy i prywatni właściciele. Ryby trafiają do łowisk wędkarskich, do świątyń jako obiekty kultu, a także do ogrodowych stawów jako egzotyczne ozdoby. W ten sposób powstała ogromna, w dużej mierze nieudokumentowana populacja, która wielokrotnie przewyższa liczebnością to, co pozostało jeszcze w naturze. Dziś naukowcy stawiają pytanie: czy te stada hodowlane mogą pomóc w zatrzymaniu spadku liczebności megaryb w rzekach? – Zasoby hodowlane mogą …

2025-08-18-120155-How-600-lb.-megafish-became-a-collectors-item-in-Thailand--National-Geographic-209418a.png
width: 1223
height: 806

Jak się zachować podczas spotkania z rekinem? To zachowanie uratuje ci życie
type: item
date: 2025-08-23T10:15:58.000Z
creator: Melissa Hobson
subject: Przyroda
subject: rekiny
subject: ryby
subject: żarłacz
description: Jak zachować bezpieczeństwo podczas spotkania z rekinem? Eksperci zdradzają, co zrobić, aby pływanie w towarzystwie tych drapieżników było fascynujące, ale i bezpieczne.
encoded: Spis treści: Rekiny z bliska Mit żarłacza białego Zasady bezpieczeństwa w pobliżu rekinów Kiedy rekin jest w trybie polowania Jak czytać mowę ciała rekina Obalanie stereotypów o rekinach Choć rekiny nie są bezmyślnymi ludojadami, za jakie czasem się je uważa, eksperci wiedzą, że bezpieczeństwo wymaga umiejętności, wiedzy i praktyki. Ostrze zębów, martwe oczy i apetyt na ludzkie mięso — tak filmy często przedstawiają typowe zachowanie rekinów. Ale jak naprawdę wygląda przebywanie w wodzie z tymi drapieżnikami ? Rekiny istnieją na Ziemi dłużej niż drzewa, a gatunków jest ponad 500 — od niesławnego żarłacza białego i ikonicznego młota, po łagodnego rekina wielorybiego i miniaturowego rekina karłowatego. Niezależnie od wielkości, rekiny potrafią być nieprzewidywalne, dlatego ważne jest, aby osoby dzielące z nimi wodę miały wiedzę, doświadczenie i szacunek dla tych zwierząt. Rekiny z bliska Podczas kręcenia programu „National Geographic Explorer” Bertie Gregory przeżył swoje – jak to nazwał – „najlepsze w historii” nurkowanie z rekinami w „mrocznej” podwodnej jaskini Cathedral przy rafie Aliwal Shoal w RPA. – W tej jaskini krążyło aż 40 rekinów piaskowych – opowiada. Dorastają one do około 3 metrów długości i mają przerażająco wyglądające paszcze z setkami igiełkowatych zębów. Gregory jednak się nie bał. – Strach wynika z braku zrozumienia – mówi. Wie, że te ostre zęby są przystosowane do chwytania, a nie rozcinania, więc ofiara musi być na tyle mała, by można ją było połknąć. – Jestem zbyt duży, by zmieścić się w ich gardle, więc nie mogą mnie przeżuć. Mit żarłacza białego Nawet żarłacze białe, prawdopodobnie najbardziej przerażające ryby na świecie, nie są bezmyślnymi pożeraczami ludzi. – Nie jesteśmy w ich menu – tłumaczy Gregory. – Mamy mało tłuszczu i smakujemy dziwnie. Dorosłe żarłacze białe ewoluowały, by żywić się fokami i lwami morskimi ze względu na ich bogaty w energię tłuszcz, w przeciwieństwie do chudych ludzi. Choć ataki rekinów są niezwykle rzadkie — w 202…

SHARK-d9da5e7.png
width: 1433
height: 805

Morze Śródziemne się zmienia. Drapieżne ryby z południa ruszają na północ
type: item
date: 2025-08-20T12:40:54.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: morze czerwone
subject: morze śródziemne
subject: ryby
subject: zmiany klimatyczne
description: Rosnące temperatury wód Morza Śródziemnego sprawiają, że obce gatunki przedostają się tam przez Kanał Sueski. Szczególnie niebezpieczna jest skrzydlica – drapieżna i jadowita ryba, która nie ma w nowych rejonach naturalnych wrogów.
encoded: Morze Śródziemne, jedno z najszybciej ocieplających się mórz świata, doświadcza gwałtownej „tropikalizacji”. Zjawisko to obserwowane jest szczególnie intensywnie u wybrzeży Turcji, Libanu i Izraela, ale coraz częściej także w zachodniej części basenu. Morze Śródziemne się nagrzewa – ryby z południa ruszają na północ Coraz wyższe temperatury wód Morza Śródziemnego sięgająły w 2023 i 2024 roku rekordowych wartości: nawet 32 st. C przy powierzchni oraz 29 st. C na głębokości 30 metrów. Takie warunki sprzyjają inwazji gatunków obcych z Morza Czerwonego. Proces ten nieuchronnie rozpoczął się już w XIX wieku, po otwarciu Kanału Sueskiego. Od czasu jego pogłębienia i poszerzenia w 2015 roku tempo migracji gatunków znacznie wzrosło. Według badaczy każdego roku przedostają się przez Kanał nowe organizmy, które łatwo adaptują się do coraz cieplejszych wód Morza Śródziemnego. Skrzydlica przedostała się przez Kanał Sueski Jednym z najbardziej spektakularnych przykładów jest rozprzestrzenienie się skrzydlicy – drapieżnej ryby z rodziny skorpenowatych. Gatunek ten naturalnie występuje w Morzu Czerwonym, ale teraz stał się liczny u wybrzeży Turcji, w rejonie Antalyi. Instruktorzy nurkowania opowiadają, że dawniej spotykali pojedyncze osobniki, a dziś podczas jednego nurkowania widzą ich kilkanaście. Skrzydlica, pozbawiona naturalnych wrogów w Morzu Śródziemnym, stanowi poważne zagrożenie dla lokalnej ichtiofauny – niektóre mniejsze gatunki ryb, jak babki, niemal przez nią zniknęły. Do 2100 roku będzie jak w tropikach Profesor Gil Rilov z Oceanographic and Limnological Research Institute w Izraelu podkreśla, że sytuacja we wschodniej części Morza Śródziemnego jest ostrzeżeniem dla całego jego basenu. Wiele rodzimych gatunków już zniknęło, a proces postępuje szybko. Skrzydlica nie jest jedyna. Kolejny przybysz z Morza Czerwonego – sygan marmurkowy (Siganus rivulatus) – był obserwowany nawet w okolicach Malty, ponad 1700 km od Kanału Sueskiego. Badania wskazują, że wędrówka gatunków …

GettyImages-155228666-f36c997.jpg
width: 3504
height: 2336

Czy w Bałtyku żyją rekiny? Fakty, które mogą cię zaskoczyć
type: item
date: 2025-08-17T09:24:30.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: morze bałtyckie
subject: polska
subject: rekiny
subject: ryby
description: Rekiny w Bałtyku budzą silne emocje. Choć najczęściej kojarzymy je z ciepłymi wodami tropikalnymi, informacje o rekinach w Morzu Bałtyckim przewijają się od czasu do czasu w obiegowych opiniach i przekazach medialnych. Niekiedy pojawiają się sensacyjne nagłówki o rzekomych rekinach „czyhających na kąpiących się wczasowiczów”, a internetowe fora pełne są pytań: czy w Bałtyku są rekiny i czy naprawdę mogą pojawić się u polskich wybrzeży? Aby odpowiedzieć na te pytania, warto wyjść poza spekulacje i spojrzeć na Bałtyk z punktu widzenia biologii, geografii i klimatu.
encoded: Spis treści: Jakie rekiny żyją w Bałtyku? Inne gatunki – sporadyczni goście znad Atlantyku Dlaczego nie widujemy rekinów na polskich plażach? Zacznijmy od uspokojenia: rekiny w polskim Bałtyku nie stanowią zagrożenia dla ludzi. Zdecydowana większość gatunków rekinów, które pojawiają się w tym rejonie, to stworzenia małe, łagodne i prowadzące przydenny tryb życia. Nie wykazują agresji wobec człowieka i w zasadzie są zupełnie niegroźne. W rzeczywistości przypadki interakcji między rekinami w Bałtyku a ludźmi są ekstremalnie rzadkie. Ostatni udokumentowany atak rekina na człowieka w tym obszarze miał miejsce w 1755 roku u wybrzeży Danii. I choć w przekazach historycznych opisywano go jako „krwawego drapieżnika”, to tak naprawdę nie wiadomo, jaki gatunek rekina zaatakował człowieka w Bałtyku w XVIII wieku. Zatem czy w Bałtyku żyją rekiny? Tak – ale nie takie, jakie znamy z filmów grozy. Wśród zamieszkujących tu gatunków nie znajdziemy takich, które mogłyby stanowić realne zagrożenie dla ludzi. Wręcz przeciwnie: ich obecność świadczy o różnorodności biologicznej i równowadze ekosystemu. Jakie rekiny żyją w Bałtyku? Choć Morze Bałtyckie nie jest typowym siedliskiem rekinów, w jego wodach odnotowano kilka gatunków, które zasługują na uwagę. Rekinek psi (Scyliorhinus canicula) To najmniejszy i zarazem najczęściej spotykany przedstawiciel rekinów w Morzu Bałtyckim. Jego obecność ogranicza się głównie do cieplejszych i lepiej zasolonych rejonów południowo-zachodnich – zwłaszcza w cieśninach duńskich i okolicach Kattegatu. Dorasta zwykle do 60–75 cm, choć najwięksi przedstawiciele tego gatunku mogą osiągać nawet metr długości i ważyć do 3 kg. Prowadzi przydenny tryb życia, spędzając dnie ukryty wśród glonów i kamieni, a aktywność wykazuje głównie nocą. Żywi się drobnymi zwierzętami dennymi – mięczakami, skorupiakami, niewielkimi rybami i głowonogami. Choć należy do rodziny rekinowatych, nie stanowi żadnego zagrożenia dla człowieka i jest zupełnie niegroźny. Ze względu na skryt…

Lamna1-fb4b555.jpg
width: 1508
height: 761

Sensacyjne znalezisko polskich naukowców: pierwsze kręgowce, które próbowały wyjść na ląd
type: item
date: 2025-08-11T14:15:43.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: góry świętokrzyskie
subject: paleontologia
subject: prehistoria
subject: ryby
description: Najstarsze na świecie ślady kręgowców, które poruszały się po lądzie, odkryli polscy badacze w Górach Świętokrzyskich. Te unikalne skamieniałości liczą ponad 400 milionów lat. Świadczą o pierwszych próbach wyjścia z wody przez ryby.
encoded: Spis treści: Czołgający się pionierzy próbują wyjść z wody Znaczenie odkrycia Polscy paleontolodzy są w światowej czołówce. Ich znaleziska już nieraz zmieniły wizje dotyczące prehistorii. Wśród nich było odkrycie w 2006 r. szczątków smoka wawelskiego – tak nazwano nieznany gatunek archozaura, który żył 210 milionów lat temu i był dalekim przodkiem krokodyli i ptaków. Najnowsze znalezisko paleontologów dotyczy kluczowego momentu w ewolucji organizmów na Ziemi. Mowa o ich wyjściu na ląd. Czołgający się pionierzy próbują wyjść z wody Co ciekawe, nowe znaleziska nie są wcale skamieniałościami dawnych zwierząt. Są to pozostałości po ich aktywności. Mowa o odciskach tułowia, pyska, ogona i śladach wleczenia ciała oraz płetw piersiowych. Odciski pyska są interpretowane przez badaczy jako próby zahaczenia się w glebie podczas poruszania się, by podciągnąć resztę ciała, która pozostawała zanurzona. Takie pozostałości otrzymały nawet naukową nazwę Reptanichnus acutori (łac. czołgający się pionier). Naukowcy ustalili, że ryby niemal zawsze wbijały pysk w osad przechylając go w lewą stronę. Oznacza to dominację prawej półkuli mózgu. Jest to najstarszy znany dowód na lateralizację (odpowiednik ręczności) u kręgowców. Może również oznaczać, że ewolucyjnie „leworęczność” pojawiła się przed dominującą dziś u ludzi praworęcznością. Do znaleziska doszło w opuszczonych kamieniołomach piaskowca we wsiach Ujazd i Kopiec. Obie te lokalizacje znajdują się w pobliżu Iwanisk, w centralnej części Gór Świętokrzyskich, około 190 km na południe od Warszawy. Ślady po ruchu zwierząt zachowały się dzięki warstwie pyłu wulkanicznego (tufitu), która niemal natychmiast przykrył ślady i ochronił je przed zniszczeniem. Co ciekawe, pierwsze tego typu znaleziska zostały odkryte w murach pobliskiego zamku Krzyżtopór. Ustalenie to opublikowano w prestiżowym czasopiśmie „Scientific Reports”. Autorami i odkrywcami śladów są polscy uczeni z Państwowego Instytutu Geologicznego–Państwowego Instytutu Badawczego:…

ryba-74d31d1.png
width: 900
height: 600

Niepozorny wodny drapieżnik sieje spustoszenie w polskim parku krajobrazowym
type: item
date: 2025-07-29T12:01:58.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: dzikie zwierzęta
subject: ryby
description: Trawianka to niewielka ryba, której obecność stwierdzono w parku krajobrazowym na Opolszczyźnie. Jest pochodzącym z Azji gatunkiem inwazyjnym i może zagrozić całemu wodnemu ekosystemowi.
encoded: Spis treści Trawianka: mały inwazyjny drapieżnik Skąd trawianka wzięła się w Polsce? W Stobrawskim Parku Krajobrazowym na Opolszczyźnie, podczas rutynowych badań ichtiologicznych, zauważono obecność nowego gatunku ryby. To trawianka – inwazyjny gatunek obcy, którego obecność nie jest dobrą nowiną. Choć to mała rybka, jest wyjątkowo żywotnym drapieżnikiem o dużym apetycie. Trawianka: mały inwazyjny drapieżnik Należąca do rzędu okoniokształtnych trawianka (Percottus glenii) żywi się larwami owadów, drobnymi skorupiakami, małymi rybami, kijankami, młodymi traszkami. Naturalnie zamieszkuje południową Azję oraz dorzecze rzeki Amur. Posiada małe, lecz ostre ząbki i potrafi szybko przetrzebić populacje innych zwierząt w zbiorniku wodnym, zagrażając bioróżnorodności i rodzimym gatunkom. Dotyczy to szczególnie małych jezior i stawów, w których nie występują większe od trawianki ryby mogące na nią polować. Skąd trawianka wzięła się w Polsce? Jak trawianki z Azji przywędrowały do Polski? Najprawdopodobniej – jak prawie zawsze w przypadku gatunków inwazyjnych – za sprawą człowieka. W Polsce po raz pierwszy stwierdzono jej obecność w 1993 roku. Według informacji przekazanych przez Zespół Opolskich Parków Krajobrazowych, trawianka w połowie ubiegłego wieku trafiła do europejskiej części Rosji i od tej pory trwa jej ekspansja na zachód, w tempie kilkudziesięciu kilometrów rocznie. Podróż trawianki na zachód rozpoczęła się jednak dużo wcześniej – w 1912 roku została przywieziona w okolice Petersburga jako rybka ozdobna. Szybko zajęła okoliczne zbiorniki, a w latach 50 stwierdzono ją już w Zatoce Fińskiej – bo potrafi znieść także słoną wodę. Pracownicy parku zapowiadają że będą walczyć o usunięcie trawianki z zajętych przez nią jeziorek. Nie będzie to zadanie łatwe – niewielkie rozmiary tej rybki sprawiają że jest trudna do złapania w gęstej roślinności. Poza tym jej niskie wymagania tlenowe umożliwiają przetrwanie w wysychających zbiornikach z małą ilością wody. Odławiane przez pr…

AdobeStock459533798-076b8c9.jpeg
width: 4569
height: 2628