National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-03T11:54:39.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Twarz „Małej Stopy” po cyfrowej rekonstrukcji. Tak wyglądał nasz przodek sprzed 3,5 mln lat
items: Kapsztad ma własne „państwo” roślin. Wyprzedza całe kraje i największe parki narodowe
items: Prastare trujące strzały mają 60 tysięcy lat. Nie stworzono ich, by zabijały natychmiast
items: Te pingwiny masowo umarły z głodu, a my tego nie zauważyliśmy. Zniknęło 95% z nich w ciągu 8 lat
items: Radioaktywne rogi nosorożców? To sposób naukowców z RPA na przemytników
items: Wyginęły w czasach dinozaurów. Malowidła ukazujące te zwierzęta odkryto w Afryce
items: Polacy z ekipy OSHEE Slide Challenge zdobyli i zjechali z drugiego największego wodospadu na świecie
items: RPA: kraj o trzech stolicach
items: 73 000–letni rysunek naskalny z RPA może być najstarszym malowidłem tego typu na świecie
items: Kapsztad i jego okolice
items: Miasta w RPA są jednymi z najbardziej zielonych na świecie
items: Hieny „uśmiechają się” do siebie w trakcie walk. To ważny komunikat
items: RPA: stado słoni rozdeptało kłusownika

Twarz „Małej Stopy” po cyfrowej rekonstrukcji. Tak wyglądał nasz przodek sprzed 3,5 mln lat
type: item
date: 2026-03-03T13:40:15.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: afryka
subject: ewolucja
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: RPA
description: „Mała Stopa”, jeden z najstarszych i najbardziej kompletnych szkieletów hominina, doczekała się cyfrowej rekonstrukcji twarzy. Dzięki skanom o niezwykle wysokiej rozdzielczości naukowcy odtworzyli jej rysy po ponad 3,5 mln lat. Wyniki analiz sugerują, że historia ewolucyjna tego australopiteka może być bardziej złożona, niż dotąd zakładano. To odkrycie może zmienić sposób patrzenia na początki człowieka.
encoded: To skamieniałość jest absolutnie unikatowa. Jest to najpełniejszy szkielet wczesnego hominina, jaki kiedykolwiek znaleziono. Niestety jego twarz została zniekształcona przez miliony lat procesów geologicznych, których nie dało się skorygować metodami rekonstrukcji fizycznej. Dlatego naukowcy musieli wykorzystać w tym celu bardzo zaawansowane metody badawcze. Ich wynik przedstawili na łamach. Okoliczności odkrycia „Małej Stopy” Szkielet odkryto w jednej jaskiń Wits Sterkfontein, położonych około 40 km na północny zachód od Johannesburga w Republice Południowej Afryki, na terenie wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako „Kolebka Ludzkości”. Odkrycie tego szkieletu tak naprawdę dokonało się w momencie analizy kości w magazynie. W 1994 roku Ronald J. Clarke zidentyfikował cztery kości lewej stopy należące do hominida. P.V. Tobiasa okrzyknął znalezisko mianem „Małej Stopy” ze względu na niewielki rozmiar zidentyfikowanej... stopy. Dopiero w kolejnych latach do tych kostek dokooptowano resztę szkieletu, która należała do tej samej istoty, która otrzymała naukową nazwę Australopithecus prometheus. Skanowanie daje twarz homininowi Wykorzystując skanowanie synchrotronowe o wysokiej rozdzielczości w synchrotronie Diamond Light Source w Wielkiej Brytanii oraz zaawansowane techniki rekonstrukcji wirtualnej, międzynarodowy zespół badawczy pod kierownictwem dr Amelie Beaudet z Uniwersytetu w Cambridge oraz francuskiego CNRS i prof. Dominica Stratforda z Uniwersytetu Witwatersrand (RPA) oraz Uniwersytetu Stony Brook (USA) zrekonstruował cyfrowo kości twarzy „Małej Stopy” z rozdzielczości 21 mikronów. Praca nad tym zadaniem trwała 5 lat. Synchrotrony są używane też do analizy fizykochemicznej artefaktów archeologicznych, tak jak to miało miejsce niedawno w przypadku broni z epoki brązu. W ten sposób udało się stworzyć jedną z najpełniejszych znanych rekonstrukcji twarzy australopiteka. Eksperci wskazują, że twarz jest kluczowym obszarem anatomicznym dla zrozumienia, ja…

littlefootscan-b737b57.jpg
width: 1200
height: 828

Kapsztad ma własne „państwo” roślin. Wyprzedza całe kraje i największe parki narodowe
type: item
date: 2026-02-21T11:15:34.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: biologia
subject: rośliny
subject: RPA
description: Na Półwyspie Przylądkowym w RPA rośnie 2785 gatunków roślin – to więcej niż w wielu europejskich krajach. Po 76 latach botanicy zaktualizowali listę i potwierdzili: Kapsztad to centrum światowej bioróżnorodności. Problem w tym, że to zielone bogactwo szybko znika.
encoded: Szata roślinna Ziemi nie jest jednorodna – niektóre regiony aż kipią zielenią, inne są jej prawie całkiem pozbawione. Wynika to z milionów lat ewolucji, zmian klimatycznych oraz barier geograficznych. Aby uporządkować tę mozaikę gatunków, nauka wprowadziła system podziału na obszary o podobnej historii i składzie botanicznym. Najważniejszą jednostką jest tzw. państwo florystyczne. A najciekawsze znajduje się w jednym z najbardziej bioróżnorodnych miejsc na Ziemi: w południowej Afryce. Czym jest państwo roślinne? Państwo florystyczne (lub roślinne) to największa jednostka w systemie podziału roślinności na świecie. Obejmuje ono – zwykle ogromne – obszary o wspólnej szacie roślinnej, wynikającej ze wspólnego pochodzenia i historii rozwoju. Fundamentem wyróżnienia danego państwa jest występowanie endemizmu na poziomie całych rodzin i rodzajów roślin. Oznacza to, że określone grupy roślin powstały i występują naturalnie tylko na danym obszarze. Granice państw florystycznych mają często charakter umowny lub nieostry, bo szata roślinna wykazuje tam cechy mieszane. Przykładem takiej strefy przejściowej jest Obszar Saharo-Sindyjski, który łączy cechy flory holarktycznej oraz paleotropikalnej. Globalny podział świata roślin Nauka wyróżnia sześć państw florystycznych, z których każde dzieli się na mniejsze jednostki: podpaństwa, obszary i prowincje. Największym z nich jest Państwo Holarktyczne, obejmujące większość północnej półkuli. Pozostałe to Państwo Neotropikalne (Ameryka Środkowa i Południowa), Paleotropikalne (Afryka i Azja zwrotnikowa), Australijskie oraz Antarktyczne. Ale najciekawsze jest szóste. To najmniejsze pod względem powierzchni, lecz niezwykle bogate Państwo Przylądkowe, obejmujące tylko sam południowy koniuszek Afryki. Pięcioro botaników bada tysiące gatunków Państwo Przylądkowe (Capensis) w RPA i samo miasto Kapsztad, są uznawane za „hotspot” bioróżnorodności. To region wpisany też na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Grupa pięciorga botaników z uniwers…

kapsztad-rosliny-8e65b0a.jpg
width: 5846
height: 3040

Prastare trujące strzały mają 60 tysięcy lat. Nie stworzono ich, by zabijały natychmiast
type: item
date: 2026-01-08T08:01:36.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: broń
subject: odkrycia archeologiczne
subject: paleolit
subject: polowanie
subject: RPA
description: Naukowcy odkryli bezpośrednie dowody na użycie zatrutych strzał sprzed 60 000 lat. To rewolucja w naszej wiedzy o ewolucji człowieka. Użycie trucizny było przełomem technologicznym. Dowodzi niezwykłej wiedzy łowców i zbieraczy.
encoded: Zastosowanie trucizny można uznać za szczytowe osiągnięcie technologii łowieckiej w okresie paleolitu. Dotychczas najwcześniejsze bezpośrednie dowody na taką praktykę były o wiele tysiącleci późniejsze. Wśród nich jest, mający około 24 tysiące lat, obiekt określany mianem „aplikatora trucizny”, pochodzący z Border Cave w RPA. Warto zaznaczyć, że identyfikacja rośliny w tym przypadku jest nadal przedmiotem debaty. Kolejne znaleziska tego typu mają zaledwie kilka tysięcy lat. Dlatego nowe znalezisko jest tak ważne. Toksyczny koktajl sprzed 60 000 Lat Groty, na których są ślady trucizny, archeolodzy wydobyli w schronisku skalnym Umhlatuzana w KwaZulu-Natal w Republice Południowej Afryce. Groty są kwarcowe i naukowcy określają je mikrolitami, ze względu na niewielkie wymiary. Pochodzą z warstw datowanych na 60 tys. lat. Na pięciu z dziesięciu analizowanych mikrolitów wykryto toksyczne alkaloidy roślinne. Substancje te pochodzą wyłącznie z roślin z rodziny Amaryllidaceae, rosnących w Afryce Południowej. Ich wykrycie nie było łatwe – użyto zaawansowanej analizy mikrobiologicznej i chemicznej, w tym chromatografii gazowej ze spektrometrią mas. Badacze musieli pracować z niesamowicie niewielkimi pozostałościami trucizny – ważącymi poniżej 100 μg. Pochodzenie trucizny Najbardziej prawdopodobnym źródłem trucizny jest roślina Boophone disticha, znana lokalnie jako „trująca cebulka”. Jest to roślina obficie występująca w regionie i udokumentowana historycznie jako trucizna nakładana na strzały kilkaset lat temu. Trucizna dowodem na myślenie abstrakcyjne Jak przebiegało polowanie z zatrutymi strzałami dziesiątki tysięcy lat temu? Substancja nie zabijała zwierzęcia od razu. Trafione osobniki uciekały, a trucizna działała z opóźnieniem, osłabiając ofiarę. Zapewne w ten sposób polowano na groźniejsze zwierzęta, których trafienie strzałą nie nie gwarantowało sukcesu. Być może łowcy tropili ofiary przez wiele godzin, zanim je dopadli. Jedno jest pewnie: użycie trucizny było dowodem n…

trutkad-dfb2773.png
width: 1688
height: 1125

Te pingwiny masowo umarły z głodu, a my tego nie zauważyliśmy. Zniknęło 95% z nich w ciągu 8 lat
type: item
date: 2025-12-06T13:27:06.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: pingwiny
subject: ptaki
subject: RPA
subject: wyginięcie gatunków
subject: wymieranie gatunków
subject: zagrożone gatunki
description: Żyjące u wybrzeży RPA pingwiny przylądkowe masowo wymarły z głodu w okresie linienia – wtedy, kiedy były najbardziej bezbronne. Przyczyną ich tragedii jest długa reakcja łańcuchowa całego ekosystemu, a najbardziej przyłożyły się do tego sardynki.
encoded: Szacuje się, że w dwóch najważniejszych koloniach lęgowych pingwinów przylądkowych, czyli na należących do RPA wyspach Dassen i Robben, w ciągu 8 lat wyginęło około 95% ptaków, które w 2004 roku się tam rozmnażały. Drastyczne spadki populacji i masowe przypadki śmierci głodowej pokazują, jak bardzo zwierzęta są wrażliwe na zmiany środowiskowe i działalność człowieka. Czemu umarło tak wiele pingwinów przylądkowych? Pingwiny przylądkowe (Spheniscus demersus) raz do roku przechodzą proces linienia, podczas którego wymieniają wszystkie swoje pióra. W tym okresie, trwającym około 21 dni, ptaki nie mogą polować – utracona warstwa piór pozbawia je izolacji termicznej i charakterystycznej dla tego gatunku wodoodporności. Aby przetrwać ten czas, pingwiny muszą wcześniej zgromadzić zapasy tłuszczu. Od 2004 roku biomasa sardynek (Sardinops sagax) u zachodniego wybrzeża RPA osiągała poniżej 25% swojej maksymalnej obfitości. Tak się składa, że ryby te są głównym pokarmem pingwinów. Brak sardynek równał się braku zapasów tłuszczu nielotów, a to oznaczało niemożliwość regeneracji zmęczonych organizmów i masową śmierć. Czy jest jeszcze szansa na uratowanie pingwinów? W 2024 roku pingwin przylądkowy został oficjalnie sklasyfikowany jako krytycznie zagrożony. Globalny spadek populacji gatunku w ciągu ostatnich 30 lat wyniósł niemal 80%. Chociaż sytuacja zdaje się – i jest! – dramatyczna, naukowcy wskazują, że są jeszcze działania, które mogą pomóc w uratowaniu tych ptaków. Zdaniem ekspertów konieczne jest przede wszystkim odbudowanie zasobów sardynek w kluczowych obszarach żerowania pingwinów. Jednocześnie podkreślają oni, że poprawa rozrodu tych ryb zależy głównie od warunków środowiskowych, takich jak temperatura czy zasolenie wód. Wpływ ma także intensywne rybołówstwo rejonach ich kolonii. Katastrofa ekologiczna u wybrzeży RPA Spadek biomasy sardynek wiąże się z globalnymi zmianami klimatycznymi. Wzrost temperatury i zmiany zasolenia wód u wybrzeży południowej Afryki wpłynęły na p…

GettyImages-1127261084-8ed23b3.jpg
width: 6000
height: 4000

Radioaktywne rogi nosorożców? To sposób naukowców z RPA na przemytników
type: item
date: 2025-08-04T11:45:34.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: nosorożce
subject: RPA
subject: zagrożone gatunki
description: Radioaktywne rogi nosorożców to nie fikcja, a realny sposób na walkę z kłusownictwem. Naukowcy z RPA wykorzystują zaskakującą metodę, która ma ochronić zagrożone gatunki przed wyginięciem. Działa na lotniskach i granicach.
encoded: Spis treści Nowe podejście do ochrony nosorożców Czy izotopy nie zagrażają zdrowiu zwierząt? Promieniowanie jako narzędzie wykrywania przemytu W Republice Południowej Afryki rozpoczęła się niezwykła kampania antykłusownicza – naukowcy z Uniwersytetu Witwatersrand rozpoczęli wstrzykiwanie w rogi nosorożców radioaktywnych izotopów, które mają uprzykrzać życie przemytników. Zabieg ten pozwala na łatwe wykrycie przemycanych rogów nosorożców na lotniskach czy przejściach granicznych. Nowe podejście do ochrony nosorożców Przygotowania do startu programu nazwanego Rhisotope trwały już od kilku lat. To wspólny projekt fizyków i ekologów z Uniwersytetu Witwatersrand w RPA, w który zaangażowali się także przedstawiciele sektora energetyki. Chcieli oni rozwiązać problem malejącej populacji nosorożców i wzrastającego problemu kłusownictwa. Wiele osób może kojarzyć charakterystyczną fotografię, na której grupa uzbrojonych żołnierzy pilnuje ostatniego nosorożca północnego. Dzięki staraniom naukowców obecnie może być nieco łatwiej. Testy przeprowadzone w zeszłym roku okazały się skuteczne: wszczepienie w rogi zwierząt materiałów radioaktywnych pozwoliło wykrywać je na lotniskach i granicach, a dzięki temu skutecznie ścigać przestępców. Czy izotopy nie zagrażają zdrowiu zwierząt? Sprawą bezpieczeństwa nosorożców zajęli się fizycy z Instytutu Promieniowania i Zdrowia Uniwersytetu Witwatersrand. – Wykazaliśmy ponad wszelką wątpliwość, że proces ten jest zupełnie bezpieczny dla zwierząt, a przy tym pozwala na wykrywanie rogów nosorożców przez międzynarodowe systemy bezpieczeństwa nuklearnego – mówi James Larkin, dyrektor naukowy Rhisotope. Promieniowanie jako narzędzie wykrywania przemytu Pomysł naukowców okazał się bardzo skuteczny: izotopy sprawiają, że rogi wykrywalne są nawet wewnątrz masywnych kontenerów transportowych. Larkin dowodzi ponadto, że nawet pojedynczy róg o znacznie zmniejszonym stężeniu promieniowania, niż to wykorzystywane w programie, pozwala na uruchomienie alarmu…

GettyImages-2158767564-314c423.jpg
width: 4000
height: 2667

Wyginęły w czasach dinozaurów. Malowidła ukazujące te zwierzęta odkryto w Afryce
type: item
date: 2024-09-19T06:42:25.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: archeologia
subject: etnografia
subject: malowidła naskalne
subject: paleontologia
subject: RPA
subject: sztuka
description: Masywne zwierzęta z kłami namalowano 200 lat temu na ścianie skalnej w Republice Południowej Afryki. Wyglądają jak gatunek wymarły dziesiątki milionów lat temu. Skąd o nim wiedziały lokalne społeczności?
encoded: Spis treści: Tajemnicze zwierzę z kłami Dicynodonty w sztuce naskalnej Lud San – pierwsi archeolodzy i paleontolodzy Sztuka naskalna jest skarbnicą wiedzy na temat wierzeń dawnych ludów i środowiska, w którym żyły. Najbardziej słynne są malowidła pochodzące z zachodniej Europy – Francji i Hiszpanii. Pochodzą z czasów paleolitu, mają zatem nawet kilkadziesiąt tysięcy lat. Zachowały się w jaskiniach i ukazują zwierzęta, ale też różnego rodzaju symbole. Sztuka naskalna jest fenomenem znanym na całym świecie. Ryty i malowidła są interpretowane na różne sposoby. Interesujące spostrzeżenia na temat takich obraz z Republiki Południowej Afryki opublikowano właśnie na łamach czasopisma naukowego „Plos ONE”. Tajemnicze zwierzę z kłami Prof. Julien Benoit z Uniwersytetu Witwatersrand w Johannesburgu w RPA przeanalizował malowidła naskalne wykonane na ścianie skalnej określanej Panelem Rogatego Węża. Widać na nich różne zwierzęta i inne przedstawienia. Wykonała je społeczność San w latach 1821–1835. Wśród namalowanych zwierząt znalazła się też zagadkowa postać. To istota o długim ciele z kłami skierowanymi w dół. Różni się również od słonia brakiem trąby. Na innych malowidłach są tez zwierzęta z kłami zwróconymi w górę, które znane są współcześnie Naukowiec był zdziwiony, bo nie był w stanie przypisać tego przedstawienia do żadnego żyjącego obecnie w okolicy gatunku. Było to tym bardziej zagadkowe, że malowidła mają około 200 lat. A w tym czasie w RPA nie wyginęło takie zwierzę. Co zatem lud San namalował na Panelu Rogatego Węża? Według prof. Benoita jest to dicynodont, czyli zwierzę wymarłe wraz z pojawieniem się dinozaurów. Dicynodonty były pierwszymi lądowymi zwierzętami roślinożernymi, które zamieszkiwały całą Ziemię. Jeśli lokalne społeczności nie mogły stanąć z nimi twarzą w twarz, to skąd wiedziały o ich istnieniu? Na te pytania należało poszukać odpowiedzi. Dicynodonty w sztuce naskalnej Dicydonty zostały odkryte i opisane przez angielskiego naukowca, sir Richarda Owena…

NG-wystawki-Facebook-1b16ec6.png
width: 1200
height: 630

Polacy z ekipy OSHEE Slide Challenge zdobyli i zjechali z drugiego największego wodospadu na świecie
type: item
date: 2022-02-24T10:57:40.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Adventure
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: RPA
subject: Travel
subject: wodospady
subject: Wolny czas
subject: wyprawy
description: Polska ekipa zbliża się do zdobycia Korony Wodospadów. Jak wyglądała ich ostatnia wyprawa w RPA? Oto relacja członków OSHEE Slide Challenge.
encoded: W tym artykule: Ekipa OSHEE Slide Challenge z kolejnym sukcesem Pierwsza w historii Korona Wodospadów Dotarła do nas ekscytująca wiadomość prosto z Republiki Południowej Afryki. Zespół OSHEE Slide Challenge zjechał na linach z drugiego co do wielkości wodospadu na świecie – Tugela. Polak najbardziej utytułowanym eksploratorem na świecie. Jak wygląda życie Fianna Paula? Pochodzi z Polski, choć nad Wisłą wiemy o nim niewiele. A szkoda, bo Fiann Paul to jeden z najbardziej doświadczonych wioślarzy oceanicznych na świecie. Swoimi osiągnięciami udowadnia, że ... Ekipa OSHEE Slide Challenge z kolejnym sukcesem Wyprawa do Afryki jest kolejnym etapem projektu Korony Wodospadów, czyli zjazdu na linach z 10 najwyższych wodospadów świata. Pomysłodawcą i głównym organizatorem przedsięwzięcia jest Dariusz Pachut. Polacy zaczęli realizację projektu w 2019 r. od najwyższego wodospadu na świecie – Salto Angel w Wenezueli. Po trzyletniej przerwie spowodowanej pandemią ruszyli dalej. Ekipa rozpoczęła wędrówkę 20 lutego 2022 r. Uczestnicy wyprawy weszli na płaskowyż Gór Smoczych położony na wysokości 3000 m n.p.m. ze specjalistycznym sprzętem alpinistycznym, ważącym 200 kilogramów. Pierwszą noc na krawędzi wodospadu spędzili w namiotach. Kolejnego dnia, wraz ze wschodem słońca, przekroczyli krawędź ściany skalnej i rozpoczęli zjazd wzdłuż linii spadku wodospadu. Zespół OSHEE Slide Challenge zrobił to jako drugi na świecie. Przed nimi byli tylko Słowacy. Mimo że droga była już oznaczona, odkrywcy z Polski musieli wyznaczyć nową trasę zjazdu, ponieważ zbyt wysoki poziom wody nie pozwalał na zjazd w linii zjazdu słowackiej ekipy. Sportowcy musieli zmierzyć się z dziewiczym terenem zamieszkałym przez jadowite węże. Zadania dodatkowo utrudniały spadające z góry kamienie i nurt kaskady. Po 12 godzinach pracy w ścianie zespół zdecydował się na nocleg na półce skalnej, mniej więcej w połowie wysokości wodospadu. Drugi dzień zjazdu przebiegał bardzo sprawnie. Po kilkunastu godzinach zespół, ca…

polacy-z-ekipy-oshee-slide-challenge-zdobyli-i-zjechali-z-drugiego-najwiekszego-wodospadu-na-swiecie-ef4e39a.jpeg
width: 6000
height: 4000

RPA: kraj o trzech stolicach
type: item
date: 2021-10-18T17:37:52.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: RPA
subject: stolica
subject: Travel
description: Dlaczego, w przeciwieństwie do większości krajów na świecie, Republika Południowej Afryki ma aż trzy stolice?
encoded: W tym artykule: Dziedzictwo wojen burskich RPA posiada trzy stolice, z których każda jest siedzibą innej gałęzi władzy: Pretoria to siedziba prezydenta i rządu (władzy wykonawczej), Kapsztad to miasto w którym mieści się parlament (czyli władza ustawodawcza) a Bloemfontein jest miejscem w którym urzęduje władza sądownicza i gdzie mieści się Naczelny Sąd Odwoławczy RPA. Jakby tego było mało, Sąd Konstytucyjny RPA, który jest najwyższym sądem w kraju, znajduje się w Johannesburgu, który jednak nie posiada statusu stolicy. Parlament Republiki Południowej Afryki w Kapsztadzie (getty images) Dziedzictwo wojen burskich Taki stan rzeczy jest efektem Drugiej wojny burskiej (1899-1902). Parlament nowej, zjednoczonej Unii Południowej Afryki powstałej w 1910 roku, miał rezydować na Przylądku Dobrej Nadziei (w Kapsztadzie), część biurokratyczna rządu miała mieć swoją siedzibę w starej stolicy Republiki Transwalu (w Pretorii), a władza sądownicza miała zostać umiejscowiona w Bloemfontein, stolicy drugiej republiki burskiej, Wolnego Państwa Orańskiego. Ten układ obowiązuje do dziś, choć wraz z utworzeniem Trybunału Konstytucyjnego, tak naprawdę rzeczywistą stolicą sądownictwa RPA jest Johannesburg. Siedziba Prezydenta Republiki Południowej Afryki w Pretorii (creative commons) W czasie demokratycznej transformacji RPA w 1994 r. pojawiły się propozycje, aby skonsolidować wszystkie funkcje rządowe w jednym miejscu – Pretorii lub by zbudować zupełnie nową stolicę od podstaw wzorem np. brazylijskiej Brasilii. Pomysł budowy nowej stolicy wydawał się atrakcyjny ze względu na fakt, iż takie miejsce byłoby wolne od skojarzeń z zakończoną właśnie epoką apartheidu i byłoby adekwatnym symbolem nowej karty w historii państwa. Przeważyły jednak względy finansowe, bowiem budowa nowego miasta, w sytuacji gdy kraj zmagał się z ogromnymi niedostatkami w dziedzinach takich jak oświata, służba zdrowia czy mieszkalnictwo byłaby wg wielu niepotrzebną rozrzutnością. Innym argumentem podnoszonym przez w…

rpa-530f121.jpeg
width: 2113
height: 1090

73 000–letni rysunek naskalny z RPA może być najstarszym malowidłem tego typu na świecie
type: item
date: 2021-10-15T12:54:24.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Edukacja
subject: homo sapiens
subject: RPA
description: Fragment kamienia z jaskini w RPA skłania ekspertów do dyskusji na temat tego, kiedy ludzie rozwinęli artystyczne zainteresowania.
encoded: W tym artykule: Co i gdzie znaleźli naukowcy? Co, tak naprawdę jest sztuką? Siedemdziesiąt trzy tysiące lat temu, wczesny człowiek na terenie dzisiejszej Republiki Południowej Afryki podniósł kawałek ochry i użył go do wydrapania na kamieniu znaku przypominającego współczesny hashtag. Teraz ten kamień został odkryty przez międzynarodowy zespół archeologów, którzy nazywają go najwcześniejszym znanym rysunkiem w historii. Według ich raportu, kamień wyprzedza poprzednie, najwcześniejsze znane dzieła sztuki jaskiniowej, znalezione w Indonezji i Hiszpanii, o 30 000 lat. To znacznie przesunęłoby w czasie pojawienie się „behawioralnie współczesnych" działań wśród starożytnych Homo sapiens. Co i gdzie znaleźli naukowcy? Archeolodzy znaleźli gładki płatek krzemionki (ang.: silcrete), minerału powstającego, gdy piasek i żwir cementują się razem. Długi na półtora centymetra płatek pokryty jest rysami wykonanymi ochrą – utwardzonym, bogatym w żelazo materiałem, który pozostawia po sobie czerwony pigment. Zespół archeologów znalazł płatek kamienia w złożu artefaktów, które wczesny Homo sapiens pozostawił w jaskini Blombos, która leży około 300 km na wschód od Kapsztadu w RPA. Zagnieżdżona wewnątrz klifu z widokiem na Ocean Indyjski jaskinia wydaje się być miejscem, które dało małym grupom ludzi miejsce do odpoczynku przez krótki czas, zanim wyruszyli na polowanie i zbieranie pożywienia. Około 70 000 lat temu wejście do jaskini zostało zakryte przez wodę, gdzie artefakty z tych wizyt przetrwały do dziś. Jaskinia otwierała się i zamykała ponownie przez lata, gdy poziom mórz i wydm podnosił się i opadał, a to wyświadczyło archeologom wielką przysługę, uszczelniając jaskinię zamiast pozwolić, by jej zawartość została wypłukana przez morze. „Stopień w jakim zachowały się te malowidła jest absolutnie doskonały" - mówi autor pracy, Christopher Henshilwood, archeolog, który kieruje Centrum Zachowania Wczesnych Gatunków Sapiens na Uniwersytecie w Bergen. Henshilwood, który wcześniej otrz…

rpa-8f4023d.jpeg
width: 3000
height: 2000

Kapsztad i jego okolice
type: item
date: 2021-10-14T23:44:57.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: kapsztad
subject: RPA
subject: Travel
description: Kapsztad to najstarsze i drugie najludniejsze miasto RPA. Jest godne polecenia każdemu odwiedzającemu ten kraj. Zamiast jednak skupiać się na samym mieście my tym razem, chcemy przybliżyć to, co mają do zaoferowania jego przepiękne okolice.
encoded: W tym artykule: Niezwykłe plaże i morze w 50 odcieniach turkusu Szlak wraków Dzikie, ukryte plaże Niezwykłe plaże i morze w 50 odcieniach turkusu Kapsztad (czyli dosł. „miasto przylądka”) leży nad Oceanem Atlantyckim, nieco ponad 200 km od miejsca gdzie przebiega umowna granica pomiędzy Atlantykiem a Oceanem Indyjskim – Przylądka Agulhas. Bliżej miasta znajduje się za to przylądek Cape Piont, często mylnie uważany za punkt, w którym spotykają się wspomniane oceany. Malownicze wybrzeża pełne chropowatych skał i plaże nad wodą, która, jak się mówi, ma 50 odcieni turkusu to jedno z miejsc, które trzeba odwiedzić w czasie podróży do Kapsztadu. Oprócz pięknych widoków pełnych chyba wszystkich odcieni błękitu jakie istnieją, obszar ten jest też siedliskiem wielu gatunków ptaków. Cape Point leży na terenie Parku Narodowego Gór Stołowych, w części parku zwanej Przylądkiem Dobrej Nadziei. Klify Cape Point (getty images) Szlak wraków Nazywany również jako szlakiem Olifantsbos, szlak wraków to trasa wędrówki prowadząca do wraku okrętu SS Thomas T. Tucker, który rozbił się w tym miejscu 1942 roku. Ten były statek transportowy, który przewoził amerykańskie uzbrojenie i oddziały wojska w czasie II wojny światowej jest dzisiaj wrakiem, którego kadłub (a raczej to co z niego zostało) wystaje z wody tuż przy samym wybrzeżu. Nieopodal znajduje się inny wrak – to pozostałości po holenderskim statku Nolloth, który służył do przewozu alkoholu, a który rozbił się tutaj w 1965 roku. Okoliczne wybrzeże daje możliwość zobaczenia jeszcze kilku innych wraków, które leżąc u samych wybrzeży sprawiają wrażenie, jakby były dekoracją postapokaliptycznego filmu. To naprawdę niezwykły widok, którego nie widuje się codziennie. Jeden z wraków na „szlaku wraków" (getty images) Dzikie, ukryte plaże Tajemnicze plaże ukryte wśród skał nie są tylko specjalnością Tajlandii (to z nią najbardziej kojarzą się takie miejsca dzięki słynnemu filmowi z Leonardo Di Caprio). Okolice Kapsztadu również są ich pełne, a…

kapsztad6-a67b9b3.jpeg
width: 1024
height: 683

Miasta w RPA są jednymi z najbardziej zielonych na świecie
type: item
date: 2021-10-13T22:56:34.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: johannesburg
subject: lasy
subject: RPA
subject: Travel
description: Wielu twierdzi, że w Johannesburgu znajduje się największy zasadzony przez człowieka las na świecie
encoded: W tym artykule: Największy zasadzony przez człowieka las na świecie? 10 milionów drzew Kilka lat temu, naukowcy ze słynnego Massachusetts Institute of Technology (MIT) w USA podjęli współpracę ze Światowym Forum Ekonomicznym (WEF) by opracować światowe zestawienie miast o największej ilości drzew. W pierwszej dziesiątce znalazły się dwa miasta z Republiki Południowej Afryki: Durban (na 7. miejscu z 23,7% swojej powierzchni stanowiącej parki) i Johannesburg (na 8. miejscu z 23,6% zajętymi przez miejską zieleń). Ponadto, to drugie miasto może się poszczycić według wielu, największym zasadzonym przez człowieka lasem na świecie! Największy zasadzony przez człowieka las na świecie? W rzeczywistości nie chodzi tu o las w tradycyjnym znaczeniu tego słowa, bowiem miliony drzew porastających miasto są rozproszone po całym jego terenie. Wciąż jednak ekosystem, który tworzą, sprawia, że Johannesburg jest jednym z najbardziej zalesionych miast na całym świecie, z różnorodnymi drzewami zasadzonymi na całym jego obszarze. Jednym z najbardziej godnych uwagi są jakarandy. Przywiezione do Afryki z Ameryki Południowej w późnych latach dziewiętnastego wieku jakarandy szybko stały się ulubionym gatunkiem drzew wśród mieszkańców, ponieważ ich fioletowe kwiaty podkreślają nadejście wiosny i lata. 10 milionów drzew Pierwszym parkiem założonym w Johannesburgu był Joubert Park otwarty w 1887 roku. Od tamtej pory panorama miasta zyskała ogromną ilość zieleni. Z racji na ogromną bioróżnorodność roślinności w tym mieście, na zdjęciach satelitarnych Johannesburg rejestrowany jest jako deszczowy las tropikalny! Oprócz tego, co określa się mianem „lasu” w mieście znajduje się jeszcze ponad 2 343 różnej wielkości parków oraz 36 cmentarzy (które choć nie są oczywiście terenami rekreacyjnymi, jak najbardziej spełniają kryterium obszarów zielonych z racji wszechobecnej na nich roślinności) na terenach których, rośnie w sumie około 10 milionów drzew. Ten wynik jest tym bardziej imponujący jeśli weźmie…

johannesburg2-8e480d0.jpeg
width: 1024
height: 660

Hieny „uśmiechają się” do siebie w trakcie walk. To ważny komunikat
type: item
date: 2021-09-28T11:59:31.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: hieny
subject: komunikacja
subject: RPA
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Mimika i mowa ciała hien okazuje się znacznie bardziej skomplikowana, niż do tej pory zakładali naukowcy. Dalecy kuzyni psów potrafią przekazywać sobie najważniejsze informacje wyłącznie za pomocą gestów oraz prostych interakcji.
encoded: W tym artykule: Hieny, czyli mistrzowie komunikacji Tak rozmawiają zwierzęta Zespół naukowców z Uniwersytetu w Pizie zbadał zachowanie 24 hien cętkowanych żyjących w prywatnym rezerwacie przyrody Greater Makalali w Republice Południowej Afryki. Po przeanalizowaniu trwającego 38 godzin nagrania zauważyli, że zarówno młode, jak i starsze osobniki w trakcie walk subtelnie komunikują przeciwnikom, że ich zaczepki nie są podyktowane agresją, a chęcią zabawy. – Jeśli chcą pobawić się ze sobą trochę ostrzej, muszą wyjaśnić, że to nie ataki – tłumaczy dr Elisabetta Palagi, współautorka badań. W Australii żył orzeł polujący na koale Autorzy badań podkreślają, że skamielina licząca w sumie 63 kości to wyjątkowo rzadkie znalezisko. Najczęściej archeolodzy znajdują pojedyncze szczątki orłów. Hieny, czyli mistrzowie komunikacji Jakie gesty i miny wskazują na to, że hieny są do siebie nastawione pokojowo? Biolodzy w pierwszej kolejności zwrócili uwagę, na rozluźnione szczęki i otwarte pyski u poszczególnych osobników. Podobny „uśmiech”, można zauważyć również u psów, kiedy dla zabawy przekomarzają się z innymi czworonogami lub właścicielami. – Ważniejsze od wokalizacji są mimika i postawa ciała – dodaje dr Palagi. Co ważne, zwierzęta zawsze upewniały się, że drugi osobnik zauważy ich przyjazne gesty. To z kolei oznacza, że hieny nauczyły się nie tylko sygnalizować swoje zamiary, ale również poprawnie interpretować konkretne zachowania. Większość zwierząt kończy walki dla zabawy, kiedy jeden z osobników zaczyna mieć wyraźną przewagę. W przypadku hien wygląda to nieco inaczej. Udawane bójki są dłuższe i znacznie bardziej złożone. Zwierzaki do końca pamiętają jednak o tym, żeby podtrzymywać komunikat o pokojowym nastawieniu. Najwięksi drapieżnicy Ameryki Północnej. Niedźwiedzie mają ogromnego przodka Historia brutalnie pokazała, że rozmiar nie zawsze ma znaczenie. Żaden z tych gigantów nie chodzi już i nie pływa po świecie. Tak rozmawiają zwierzęta Mimika i mowa ciała hien okazuje s…

hieny-7d2da96.jpeg
width: 4000
height: 2568

RPA: stado słoni rozdeptało kłusownika
type: item
date: 2021-04-20T16:09:54.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: kłusownik
subject: nosorożce
subject: RPA
subject: słonie
subject: słonie afrykańskie
subject: Społeczeństwo
description: Strażnicy parku Krugera w RPA odkryli w ostatni weekend stratowanego przez słonie człowieka. Najpewniej był to jeden z trzech kłusowników uciekających przed strażnikami.
encoded: Mężczyźni 17 kwietnia próbowali opuścić teren Kruger National Park na piechotę klucząc w dziczy, ścigani przez policyjny śmigłowiec i oddział z psami. Po drodze porzucili broń i zapasy. W którymś momencie natknęli się niechcący na stado słoni w trakcie godów, czytamy w informacji prasowej. Jeden z kłusowników został pochwycony, drugi choć raniony w oko zdołał zbiec. Trwa za nim pościg. Trzeciego uciekiniera dopadły słonie. Został stratowany, zmarł na miejscu. Na miejscu odzyskano strzelbę i topory. Mężczyźni próbowali upolować nosorożca. Kierujący parkiem Gareth Coleman wezwał osoby mieszkające przy granicach parku by pomogły schwytać zbiega. – Jesteśmy dumni z pracy naszych strażników, lotników i oddziału psów tropiących. Niestety, człowiek niepotrzebnie stracił życie – stwierdził dyrektor. Dzień później, w niedzielę 18 kwietnia zatrzymano trzech kolejnych kłusowników. Mieli przy sobie broń myśliwską dużego kalibru z tłumikami i amunicję. - Z punktu widzenia walki o zachowanie nosorożców przy życiu to był udany weekend walki. Cieszymy się, że nasi strażnicy ujęli sprawców zanim zdołali zabić jakiekolwiek zwierzę. Tego typu akcje zawsze podnoszą morale – czytamy w komunikacie parku Krugera. Niemal dokładnie dwa lata temu kłusownik w parku Krugera został stratowany przez stado słoni a potem zjedzony przez stado lwów. Strażnicy wezwani na miejsce znaleźli jedynie czaszkę i parę spodni.

slonie-418a00a.jpeg
width: 2122
height: 1413