Masz więcej niż 40 lat? Do tych barów nie wejdziesz – w Korei i Japonii coraz częściej ustalają górną granicę wieku
Tokijska izakaya Tori Yaro Dogenzaka – znany pub w popularnej dzielnicy Shibuya – wprowadziła „miękki zakaz wstępu” dla osób powyżej 39 roku życia. To nie odosobniony przypadek: podobne restrykcje pojawiają się w wielu klubach w Korei Południowej i wywołują falę emocji. Czemu azjatyckie lokale zamykają się na starszych klientów? Wygląda na to, że trzeba się spieszyć z odwiedzinami.
W Tokio i w Seulu pojawiają się kluby i bary z wyraźnie określoną górną granicą wieku – bywa, że wynosi ona 39, 30 czy nawet… 25 lat. Nie są to tylko sugestie: gdy wyglądamy starzej, to nie przekroczymy nawet ich progu. Tłumaczenia właścicieli są proste: chodzi o zachowanie imprezowej atmosfery i spełnienie oczekiwań młodszej klienteli. Czy to nowy rozdział w życiu nocnym Azji czy chwilowa moda? Limit w wieku w barach w Tokio – jak to działa w praktyce? Dyskusja o limitach wiekowych w klubach rozgorzała głównie przez Tori Yaro Dogenzaka – legendarny lokal typu izakaya (czyli niedrogi, japoński pub). Właściciele tego baru wprowadzili zasadę, według której wstęp mają wyłącznie osoby w wieku od 29 do 39 lat. Nie jest to jednak ścisła zasada – jeśli w grupie znajduje się ktoś poniżej 40. roku życia, to osoby starsze mogą wejść razem z nim. Pracownicy sprawdzają gości na wejściu, chociaż, jak zauważają dziennikarze, kryteria są nieostre i trudne je egzekwować. Jak reagują Japończycy? Według rzecznika prasowego sieci decyzja ustanowieniu limitów podyktowana była oczekiwaniami samych klientów i chęci zachowania określonej atmosfery. Starsi klienci mieli bowiem częściej składać skargi na hałas czy sposób zabawy młodszych. Jak podkreśla Toshihiro Nagano z Japan Today, chodziło przede wszystkim o minimalizację konfliktów międzypokoleniowych i zwiększenie satysfakcji wszystkich odwiedzających. Trwają liczne dyskusje o granicach równości i o dyskryminacji. W Japonii problem starzenia się społeczeństwa jest wyjątkowo poważny, więc praktyki tego typu wywołują duże emocje. Część osób postrzega takie rozwiązania jako nieetyczne. Korea Południowa wyjątkowo pielęgnuje kult młodości – tam do klubów nie wejdziesz Ograniczenia wiekowe są znacznie bardziej rozpowszechnione w Korei Południowej, szczególnie w dzielnicy Hongdae w Seulu. Wiele klubów i pubów ustala górną granicę wieku na poziomie 30, a nawet 25 lat. Praktyka ta ma długą tradycję i wynika z silnego pragnienia tworzenia przestrzeni wyłącznie dla młodych, zgodnie z wartościami dominującymi w południowokoreańskiej kulturze młodzieżowej. Podstawowym powodem jest chęć zachowania swobody, braku oceny oraz stylu zabawy charakterystycznego dla młodszego pokolenia. Wielu Koreańczyków uważa, że towarzystwo starszych osób mogłoby ograniczać „spontaniczność” i swobodę imprezowania „No senior zones” – gdzie jeszcze nie wpuszczają starszych? Ograniczenia w Korei Południowej nie ograniczają się wyłącznie do barów i klubów. W ostatnich latach powstało wiele tzw. no senior zones – stref, gdzie osoby starsze nie mają wstępu, np. w kawiarniach czy klubach fitness. Zjawisko to wynika z chęci tworzenia miejsc, w których młodzi czują się w pełni swobodnie i nie muszą obawiać się obecności starszego pokolenia. Kontrowersje społeczne i konsekwencje młodzieńczego trendu Koreańskie strefy bez seniorów są krytykowane zarówno przez środowiska akademickie, jak i część opinii publicznej. Zarzuca się im dyskryminację i przyczynianie się do izolacji osób starszych, a także naruszanie zasad równości. Z badań Uniwersytetu Tokijskiego wynika, że praktyki wykluczania starszych z przestrzeni publicznych mogą prowadzić do wzrostu poczucia osamotnienia oraz negatywnych skutków psychicznych. Zwolennicy limitów wieku podkreślają, że pozwalają one na lepsze zarządzanie atmosferą lokali i minimalizację konfliktów międzypokoleniowych. Warto zauważyć, że zarówno Japonia, jak i Korea Południowa należą do najszybciej starzejących się społeczeństw na świecie. Szacuje się, że do 2050 roku osoby powyżej 65. roku życia będą stanowiły nawet 40% populacji Japonii. Tak gwałtowne zmiany demograficzne wymuszają redefinicję przestrzeni publicznej oraz podejście do wykluczania określonych grup wiekowych. Pozostaje tylko pytanie, czy ograniczenia wiekowe to krótkotrwały trend, czy początek głębszych zmian społecznych. Źródło: The Korea Times, TimeOut, Japan Today, Tokyo University Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Ranking najbardziej rozrywkowych państw na świecie. Turyści nie mieli wątpliwości
Wraz ze zmianą oczekiwań podróżnych zmienia się definicja turystycznej atrakcyjności. Gdy priorytetem staje się swoboda i autentyczność, rośnie znaczenie miejsc oferujących coś więcej niż zabytki. Najnowszy ranking pokazuje kraje najlepiej odpowiadające na oczekiwania tych, którzy szukają doznań i emocji.
Spis treści: Gdzie najlepiej się bawić? Hiszpania na pierwszym miejscu Najlepsze kraje dla spragnionych rozrywki Dla wielu podróżowanie to okazja do poznawania historii i odkrywania nowych miejsc. Dla innych – przede wszystkim poszukiwanie atmosfery swobody i rozrywki. To właśnie z myślą o tej drugiej grupie powstał ranking państw, w których zabawa staje się częścią tożsamości narodowej. US News, czyli autor prestiżowego zestawienia „Best Countries”, opracował listę najbardziej rozrywkowych krajów świata, bazując na opiniach około 17 tysięcy respondentów, w tym liderów biznesu, osób z wyższym wykształceniem i obywateli z różnych części globu. Gdzie według nich rozrywka osiąga najwyższy poziom? Gdzie najlepiej się bawić? Hiszpania na pierwszym miejscu Hiszpania znalazła się na pierwszym miejscu w rankingu krajów najbardziej kojarzonych z rozrywką. Od lat postrzegana jest jako kierunek, w którym turystyka łączy się z żywiołowością, otwartością i intensywnym stylem życia. To tu organizowany jest m.in. festiwal La Tomatina w Buñol – wydarzenie, podczas którego ponad 20 tysięcy uczestników obrzuca się 150 tonami dojrzałych pomidorów. Z perspektywy zagranicznych turystów to niecodzienny przykład lokalnej tradycji, która stała się częścią globalnej kultury masowej. Co więcej, miejsca takie jak Madryt, Barcelona czy Ibiza są uznanymi ośrodkami nocnego życia, kultury klubowej i festiwali, które przyciągają setki tysięcy zagranicznych gości rocznie. Rozrywka w Hiszpanii nie ogranicza się jednak do imprez, lecz przejawia się również w sposobie spędzania wolnego czasu, modelu życia społecznego i dostępnej infrastrukturze. Dzięki temu Hiszpania zajęła również wysokie pozycje w kategoriach „przygoda” oraz „wpływ kulturowy”, co wskazuje na szerokie spektrum doświadczeń dostępnych dla podróżnych. Popularność ma jednak swoją cenę. Rosnąca liczba odwiedzających prowadzi do napięć społecznych, szczególnie w regionach najbardziej obciążonych ruchem turystycznym. W Barcelonie i na Majorce nasila się opór mieszkańców wobec masowej turystyki wyrażany w protestach przeciwko rosnącym kosztom życia i ograniczonemu dostępowi do mieszkań. To konsekwencje, które coraz częściej stają się przedmiotem debaty publicznej zarówno w Hiszpanii, jak i w innych krajach południowej Europy. Najlepsze kraje dla spragnionych rozrywki Drugie miejsce w zestawieniu zajęła Brazylia – kraj nieodłącznie kojarzony z karnawałem w Rio de Janeiro, wielobarwnymi paradami, muzyką i tańcem. To jedno z najbardziej spektakularnych wydarzeń kulturalnych na świecie, a zarazem istotny element brazylijskiej tożsamości narodowej. W rankingu US News ten kraj został dodatkowo uznany za „najseksowniejsze państwo świata”. A to wzmacnia to jego wizerunek jako miejsca, w którym w codzienność wpisana jest radość życia, ekspresyjność i zmysłowość. Na trzeciej pozycji uplasowała się Tajlandia – jedyny kraj azjatycki w pierwszej dziesiątce. Bangkok, Chiang Mai oraz liczne wyspy w Zatoce Tajlandzkiej przyciągają zarówno backpackerów, jak i cyfrowych nomadów czy turystów zainteresowanych lokalną kulturą. Oferta rozrywkowa jest zróżnicowana: od tętniących życiem klubów w stolicy, przez festiwale o wielowiekowej tradycji, po nocne targi pełne zapachów i barw. Z kolei zajmujące czwarte miejsce Włochy łączą dziedzictwo historyczne z nowoczesnym podejściem do sztuki i stylu życia. Karnawał w Wenecji, letnie festiwale filmowe czy koncerty plenerowe w amfiteatrach i na miejskich placach przyciągają turystów przez cały rok. Na dalszych pozycjach znalazły się m.in. Meksyk (miejsce 5.), znany m.in. z plaż w Cancún i tętniącej życiem stolicy, oraz Grecja (miejsce 6.), a w szczególności wyspa Mykonos, od lat przyciągająca turystów poszukujących intensywnych letnich doznań. A jak przedstawiają się kolejne pozycje rankingu? Lista 40 najbardziej rozrywkowych państw na świecie: Hiszpania Brazylia Tajlandia Włochy Meksyk Grecja Australia Portugalia Nowa Zelandia Francja Niderlandy Argentyna Irlandia Singapur Turcja Stany Zjednoczone Kanada Kostaryka Islandia Malezja Filipiny Dominikana Wielka Brytania Japonia Belgia Maroko Egipt Szwajcaria Cypr Austria Chorwacja Indonezja Zjednoczone Emiraty Arabskie Chile Finlandia Republika Południowej Afryki Kolumbia Peru Szwecja Dania Źródła: Visual Capitalist, Voronoi, US News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Nadchodzi „Wiedźmin 4”. Będzie jeszcze lepszy niż poprzednik?
Zaprezentowane właśnie demo technologiczne czwartej części komputerowego „Wiedźmina” oczarowało graczy. A przecież stanowi zaledwie przedsmak tego, co czeka ich w przeszłości. Czy CD Projekt Red odzyska zaufanie graczy po wpadce z „Cyberpunkiem 2077”?
Spis treści: Wiedźmin 4. Grafika piękna jak nigdy Tajemnicza i zagadkowa gra Spora stawka dla CD Projektu Poprzednia produkcja CD Projekt Red okazała się rozczarowaniem. „Cyberpunk 2077” był co prawda projektem ambitnym, chwilami wręcz wizjonerskim, ale trafił na rynek zbyt wcześnie. Ogromna ilość błędów i niedoróbek zaszkodziła grze i podkopała zaufanie do developerów. „Wiedźmina 4” można więc postrzegać jako próbę odzyskania dobrego imienia i potwierdzenia, że nad Wisłą powstają naprawdę wyjątkowe tytuły. Wiedźmin 4. Grafika piękna jak nigdy Demo technologiczne pokazane podczas imprezy State of Unreal nie jest fragmentem rzeczywistej gry. Powstało tylko po to, by przetestować i zaprezentować możliwości Unreal Engine 5 – silnika, na którym będzie działać „Wiedźmin 4”. Dostępny w sieci film został nagrany na konsoli PlayStation 5 z prędkością 60 klatek na sekundę i wygląda oszałamiająco. Pokazuje atak mantikory na rozpędzony powóz oraz podążającą jego tropem Ciri, przemierzającą nieznany dotąd fragment górzystego Koviru. Wrażenia są oszałamiające. Świat realistyczny, malowniczy, ostry jak żyleta, w którym rosną majestatyczne drzewa, żyją pięknie animowane zwierzęta, wreszcie płynnie poruszające się postacie. Na filmie widać żyły pulsujące pod skórą konia i pracujące przy nich mięśnie, pelerynę Ciri poruszającą się na wierze, wreszcie targ w Valdrestcie, na którym uwija się ponad trzysta niezależnych postaci. To robi wrażenie. „Wiedźmin 4” bez wątpienia ma szansę rywalizować z „Grand Theft Auto 6” o miano najpiękniejszej gry w historii. Tajemnicza i zagadkowa gra Na razie jednak niewiele więcej wiadomo o samym programie. Developerzy nie ujawnili daty premiery ani też platform, na których „Wiedźmin 4” będzie działać. Niektórzy dziennikarze uważają, że trafi dopiero na konsole kolejnej generacji, a więc odpowiednio PS6 i następcę XS-a. Skoro jednak teraz działa na PS5, to istnieje szansa, że pojawi się również na generacji obecnej. Pytanie, czy do pięknego świata z dema technologicznego uda się dodać tło, a więc mechanikę rozgrywki, fabułę oraz całą masę zależności między postaciami, rasami czy narodami. Na razie wiadomo jedynie, że ta gra komputerowa ma być początkiem nowej trylogii i toczyć się po wydarzeniach z części trzeciej. Główną bohaterką będzie Ciri, która zastąpi Geralta również w pracy, skutecznie polując na kolejne potwory. Dla producentów to jedyny logiczny wybór. Twierdzą, że saga od początku koncentrowała się wokół tej właśnie dziewczyny. Spora stawka dla CD Projektu CD Projekt Red ujawnił niedawno, że trzecia część „Wiedźmina” rozeszła się w oszałamiającym nakładzie 60 milionów sztuk i powoli zbliża się do pierwszej dziesiątki najlepiej sprzedających się gier w historii. Sądząc po odbiorze opublikowanego filmu, kontynuacja ma szansę powtórzyć ten sukces. Pytanie tylko, czy twórcom uda się uniknąć błędów „Cyberpunka 2077” i w dniu premiery zaprezentować grę nie tylko efektowną, ale głęboką i – co chyba najważniejsze – działającą bez większych problemów. Źródła: National Geographic Polska, CD Projekt
W średniowiecznym zamku archeolodzy odkryli pierwszą wersję szachów. Zasady były nieco inne
Zespół niemieckich archeologów odnalazł skrytkę, w której ktoś przechowywał swoją kolekcję gier. Znaleziono tam dobrze zachowaną figurę szachową, kości do gry, a także pionki do innych gier.
W tym artykule: Rozrywki w średniowiecznej Europie Kiedy powstały szachy? Każdy rycerz musiał umieć grać w szachy Gry istnieją już od czasów starożytności. Uważa się, że w Mezopotamii powstała pierwsza gra planszowa. W I połowie XX wieku brytyjscy archeolodzy odnaleźli grobowce królewskie w mieście Ur. Odkryto tam grę sprzed 5000 lat. Był to niewielki komplet, składający się z 14 pionków i planszy. Eksperci twierdzą, że królewska gra z Ur była prekursorem tryktraka. Rozrywki w średniowiecznej Europie Wszelkie gry zaczęły rozwijać się we wczesnym średniowieczu. Już wtedy znane były m.in. szachy i kości, które umilały ludziom czas w karczmach i tawernach, a szczególnie przy kuflu piwa. Takie rozrywki dla niektórych mogły być wyjątkowo cenne i już w wiekach średnich można było spotkać kolekcjonerów gier wszelkiej maści. Potwierdza to najnowsze znalezisko w Niemczech. Zespół naukowców z Uniwersytetu w Tybindze prowadził wykopaliska w ruinach zapomnianego zamku na południu kraju, w Badenii-Wirtembergii. Podczas poszukiwań badacze znaleźli skrytkę, w której znajdowały się różne elementy gier. Jedną z nich była figura konia z zestawu szachowego. – Z badań laboratoryjnych wynika, że ​​pionek był pierwotnie koloru czerwonego. Typowe ślady użytkowania wskazują, że koń był unoszony podczas ruchu, tak jak robi się to dzisiaj, co świadczy o zadziwiającej ciągłości zasad gry w szachy – napisali w oświadczeniu autorzy odkrycia. Kiedy powstały szachy? Datowanie wykazało, że zestaw gier pochodzi sprzed ponad 1000 lat. Najprawdopodobniej należał do szlachcica lub szlachcianki. Naukowcy twierdzą, że znalezisko rzuca nowe światło na rozrywki i czas wolny osób z tego stanu w tym regonie Europy. – To początki europejskiej gry w szachy – tłumaczą archeolodzy z Tybingi. W Turcji odnaleziono grę planszową sprzed 2500 lat. Mogła należeć do perskiego generała W zachodniej Turcji archeolodzy odnaleźli terakotową tabliczkę z V wieku p.n.e. Badacze twierdzą, że była to plansza do starożytnej gry w kości. Uważa się, że szachy powstały w Indiach ok. V wieku i nazywane były „czaturanga”. Według źródeł pisanych gra była już znana w Persji na dworze Chosrowa I Anoszirwana w latach 70. VI wieku naszej ery. Została przywieziona w darze od indyjskiego radży. Indyjska wersja tej dwuosobowej gry została w Persji przekształcona w czatrang. Po opanowaniu tego kraju przez Arabów uległa kolejnym przemianom, np. zrezygnowano z losowania poruszającej się figury za pomocą kostki. Każdy rycerz musiał umieć grać w szachy Kolejna ważniejsza zmiana nastąpiła dopiero po pojawieniu się gry w Europie. Nastąpiła wówczas ewolucja. Doprowadziła grę do poziomu, który znamy współcześnie. Początkowo szachy znane były głównie na południu Europy. Z Sycylii i południowej części Półwyspu Iberyjskiego gra trafiła do Francji, Niemiec, Anglii i Skandynawii, gdzie rozgrywano pierwsze partie już w X–XI wieku. – Ponad 1000 lat temu gra w szachy przedostała się z Orientu do Europy. Figury szachowe z czasów ich początków na naszym kontynencie są bardzo rzadkie. Najczęściej odnajdywane były figury z czasów po XIII wieku. Nasze znalezisko jest częścią wyjątkowej kolekcji gier, która obejmuje także inne elementy do gry i kostkę, czyli wersję sprzed zmian – wyjaśnili badacze. – W średniowieczu szachy były jedną z siedmiu umiejętności, które powinien opanować dobry rycerz. Nic więc dziwnego, że szachy odkrywano głównie w zamkach – tłumaczy dr Jonathan Scheschkewitz. – Odkrycie całej kolekcji gier było dla nas całkowitym zaskoczeniem, a figura skoczka była prawdziwą atrakcją! – dodał dr Lukas Werther. Skrytka z grami leżała pod gruzami muru. Naukowcy twierdzą, że już w czasach średniowiecza albo zaginęła, albo została celowo ukryta. Oprócz figury szachowej znaleziono również cztery pionki w kształcie kwiatów. Zostały wyrzeźbione z poroża. Źródło: Uniwersytet w Tybindze. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Tetris pokonany! Nastolatek jako pierwszy człowiek w historii przeszedł całą kultową grę
Tetris wiele osób szybko nudzi. W końcu jak długo można układać spadające klocki? Okazuje się, że nawet kultowa gra ma swoje limity. Osiągnął je nastoletni gracz z USA. Do którego poziomu dotarł?
W tym artykule: Tetris kontra programiści i nastoletni gracz Sztuczna inteligencja była pierwsza Gry wideo kiedyś i dziś Tetris to jedna z najstarszych, a przy tym najpopularniejszych gier komputerowych. Grał w nią chyba niemal każdy użytkownik PC czy smartfona. Chodzi oczywiście o logiczną układankę, w której gracz ustawia spadające klocki tak, aby tworzyły linie. Tetris trafił na rynek prawie 40 lat temu. Za datę premiery uznawany jest 6 czerwca 1984 r. Od tamtej pory kultowa gra doczekała się wielu różnych wersji. Trafiła też na konsole czy smartfony. Tetris kontra programiści i nastoletni gracz Do niedawno nikomu nie udało się „przejść” Tetrisa. Bo niby jak? Tymczasem 13-letni Willis Gibson z Oklahomy w Stanach Zjednoczonych udowodnił, że jest to możliwe. Przeszedł całą grę podczas transmisji na żywo. W trakcie rozgrywki na 157 poziomie ekran uległ zamrożeniu. Co prawda na nagraniu z historycznego zdarzenia widać informację, że Willis dotarł na poziom 18, ale to dlatego, że kod gry nie został zaprojektowany tak, aby osiągać najwyższe (jak się okazuje) możliwe poziomy. https://youtu.be/J9oVQ43j22g?si=07xZSI1ZxI9XGiQG Tu warto podkreślić, że młody Amerykanin nie grał w wersję komputerową Tetrisa, lecz w tę stworzoną na konsolę Nintendo. Ta miała swoją premierę nieco później niż oryginał, bo 34 lata temu. Długo wierzono, że to 29. poziom Tetrisa jest ostatnim etapem gry. Już na nim gracze musieli być sprytniejsi od klocków spadających z maksymalną (?) prędkością. Co prawda po latach eksperymentowania z różnymi metodami niektórym udawało się dojść dalej, ale wcześniej żaden człowiek nie osiągnął ekranu końcowego. Sztuczna inteligencja była pierwsza No właśnie, człowiek nie, ale udało się to już kilka lat temu... sztucznej inteligencji. W 2021 roku programista Greg Cannon stworzył program, wykorzystujący AI do gry w Tetris. StackRabbit, bo tak nazwał swoje dzieło, był w stanie przejść jeszcze dalej. Sztuczna inteligencja dotarła do poziomu 237 i właśnie wtedy gra przestała działać, całkowicie się zawieszając. Na zwycięzcę nie czekały więc żadne fanfary, ani nawet napis z gratulacjami czy formułką „koniec gry”. Rozgrywka po prostu nie była w stanie trwać, co gracze uznali za jej zakończenie. Twórcy Tetrisa prawdopodobnie nie spodziewali się, że ktoś zajedzie tak daleko. Dlatego na dalszych poziomach kod gry przestaje działać prawidłowo. – Ostatecznie pojawia się błąd, w trakcie którego gra przełącza się z czytania instrukcji z kodu na czytanie pamięci RAM, jakby to był kod. Jeśli powstałe zniekształcenie generuje polecenie zatrzymania, całkowicie psuje grę – wyjaśnia YouTuber aGameScout, cytowany przez serwis Life Science. Po 50 latach SEGA opuszcza rynek salonów gier w Japonii. Jaka przyszłość czeka słynną Akihabarę? To koniec pewnej epoki. Słynny producent gier wideo SEGA rezygnuje z dalszego prowadzenia salonów z grami arcade na monety. Czy kultowe automaty jeszcze powrócą? Gry wideo kiedyś i dziś Przez dziesięciolecia gracze „pobijali” Tetrisa, hakując oprogramowanie. Uważa się jednak, że Willis jako pierwszy zrobił to na oryginalnym sprzęcie. Jego przygoda z Tetrisem rozpoczęła się, gdy trafił na filmy z tej gry na YouTube. Następnie zaczął gromadzić sprzęt niezbędny do grania w jej starą wersję. Nastolatkowi pomogła mama. Kupiła mu w lombardzie konsolę Nintendo RetroN, która korzystała z tego samego napędu i kodu, co oryginalne Nintendo. Do tego oczywiście stary telewizor kineskopowy. 13-latka zaintrygowała prostota rozgrywek, ale, jak sam przyznał w opisie nagrania z pobicia rekordu, nigdy nie spodziewał się takiego osiągnięcia. Na filmiku obejrzanym ponad 1,7 mln razy (w trakcie pisania tego tekstu, 10 stycznia 2024 r.) widać, jak młody gracz nie dowierza w to, co działo się na ekranie. Przyznał też, że „nie czuje palców”. Mimo niesłabnącej popularności gry wideo mają wielu przeciwników, zwłaszcza wśród rodziców nieletnich. To zaczyna się jednak powoli zmieniać. Gaming nie jest uważany tylko za hobby, ale też za sport. A właściwie e-sport. Niektóre tytuły organizują międzynarodowe mistrzostwa dla młodzieży i dorosłych. Przewidziane nagrody są naprawdę wysokie. Co więcej, badania wykazały, że granie w gry wideo podwyższa inteligencję u dzieci. Czy to oznacza, że czeka nas kolejna cyfrowa rewolucja? Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Polska wersja „Monopoly" kończy 40 lat. Jak powstał „Eurobusiness"?
Najpopularniejszą grę planszową na świecie wymyśliła w XIX wieku mało znana poetka. Do dziś sprzedało się ponad 300 milionów opakowań z grą „Monopoly". Dokładnie 40 lat temu powstała jej polska wersja.
W tym artykule: Jak powstała gra „Monopoly”? Kto jest jej autorem gry „Monopoly”? Jak gra „Monopoly” podbiła świat? Jak powstała polska wersja „Monopoly”? To gra, która zawojowała świat. W „Monopoly” bawiło się ponad miliard osób. Do dziś sprzedano ok. 300 milionów pudełek w 114 krajach. Przygotowano aż 47 różnych wersji językowych zabawy. Gra „Monopoly” ma niezliczoną ilość mutacji, wersji i wydań specjalnych. Jak powstała gra „Monopoly”? Założenia były szczytne. Gra miała promować współpracę i piętnować pazerność kapitalistycznej gospodarki, w której najemcy są wykorzystywani przez właścicieli. Wbrew tym założeniom, atrakcją dla graczy stało się właśnie doprowadzanie do bankructwa innych i ekonomiczna dominacja jednostki nad ogółem. Dlatego w niektórych krajach socjalistycznych, takich jak Kuba, Chiny czy ZSRR, dystrybucja gry była zakazana. Przełomowa była mechanika gry. To w niej po raz pierwszy znalazła się ścieżka, która pozwalała graczom okrążyć planszę wiele razy. A nie, jak dotąd – zaczynać na polu „start” i kończyć na polu „meta”. Kto jest jej autorem gry „Monopoly”? Odpowiedź na to pytanie pozostaje przedmiotem sporu. „Grę właścicieli ziemskich” (ang. „The Landlord’s Game”), czyli pierwszą wersję „Monopoly”, wymyśliła Elizabeth Magie. Kobieta żyła w latach 1866–1948. Magie pracowała jako stenografka, pisała poezję i opowiadania oraz występowała na scenie. W wolnych chwilach tworzyła grę planszową. W 1903 roku złożyła wniosek o jej opatentowanie. „The Landlord's Game” szybko zdobyła popularność wśród studentów, którzy często przerysowywali planszę ręcznie, przy okazji modyfikując jej wygląd i zasady rozgrywki. Zmieniali choćby nazwy ulic i lokalizacji tak, by odpowiadały ich miastom lub znanym im miejscom. Pierwszy raz „The Landlord's Game” wydała oficyna założona przez Magie w 1906 roku. Autorka gry próbowała dwa razy zainteresować swoim pomysłem firmę Parker Brothers. Raz w 2010 roku i kolejny raz w latach 20. XX wieku. Zawsze spotykała się z odmową. Robert Barton, prezes Parker Brothers, nazwał grę „całkowicie bezwartościową” i „zbyt polityczną”. Te miejsca w samolocie są najbezpieczniejsze. Dlaczego zatem ludzie zazwyczaj ich nie rezerwują? Po kupieniu biletów lotniczych istnieje możliwość samodzielnego wyboru miejsc. Tutaj pojawia się pytanie, które wybrać? Bardziej komfortowe czy bezpieczne? Ale co to znaczy „bezpieczne”... Jak gra „Monopoly” podbiła świat? Charles Darrow był sprzedawcą grzejników, który w okresie Wielkiego Kryzysu stracił pracę. Darrow zachwycił się „Monopoly”. Grę poznał u znajomych i od razu wyczuł możliwość szybkiego wzbogacenia się. Planował stworzyć własną wersję. Jego gra – początkowo produkowana ręcznie przez samego Darrowa i jego rodzinę – była sprzedawana pod nazwą „Monopoly”. Zaczynali od dwóch zestawów dziennie po 4 dolary. W 1933 roku Charles Darrow opatentował produkt. Odwiedził wiele firm, chcąc sprzedać im prawa do „Monopoly”. Ostatecznie w roku 1935 kupiła je... Parker Brothers. Sukces był błyskawiczny. Z dnia na dzień gra „Monopoly” stała się hitem. W pierwszym roku sprzedało się 278 tys. egzemplarzy. W następnym już 1,75 mln. Szybko wydawca zorientował się, że istnieją inne, znacznie starsze wersje gry. Dlatego Parker Brothers odszukał ludzi, którzy posiadali prawa do różnych edycji „Monopoly”, i odkupił je od nich. Elizabeth Magie sprzedała prawa do „The Landlord's Game” za 500 dolarów. Jak powstała polska wersja „Monopoly”? Polska wersja „Monopoly” pojawiła się w 1983 roku. Działająca wówczas firma Labo opatentowała nazwy „Eurobusiness” oraz „Zysk”, zasady gry oraz plansze. Samego „Eurobusinessu” sprzedawało się nawet 90 tys. pudełek rocznie. Kolejne pola na planszy reprezentowały europejskie miasta. Jednostką monetarną był dolar amerykański. Jesienią 2008 roku Gdynia, jako pierwsze w historii miasto polskie, znalazła się na planszy „Monopoly”. Została wybrana w plebiscycie, w którym w ciągu 6 tygodni padło ponad 5 milionów głosów. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Kamienne kule odnalezione w Grecji mogą być częścią jednej z najstarszych gier planszowych na świecie
Okrągłe, kamienne kule odkryto na kilku greckich wyspach. Dotychczas naukowcy nie byli pewni, do czego mogły służyć. Najnowsze badania sugerują, że mogą być elementami starożytnej gry planszowej.
W tym artykule: Czy kamienne kule z Akrotiri to najstarsza gra planszowa w tej części świata? Czy istnieje wzór, który potwierdza hipotezę o grze? Kule odnajdowano w zestawach po kilkadziesiąt sztuk Człowiek od zawsze potrzebował różnych form rozrywki, aby oderwać się od codzienności i rutyny. Nasi prehistoryczni przodkowie, którzy żyli m.in. w okresie paleolitu, tworzyli prymitywne instrumenty, na których grali. Poza tym śpiewali lub spędzali czas przy ognisku. Aztekowie i Majowie grali w ulamę, czyli zespołową grę w piłkę, którą uważa się za najstarszy sport na świecie. Najstarsze boisko zostało zbudowane ok. 1500 r. p.n.e. Czy kamienne kule z Akrotiri to najstarsza gra planszowa w tej części świata? Jednak to prawdopodobnie Mezopotamczykom zawdzięczamy idee gier planszowych. W I połowie XX wieku grupa brytyjskich archeologów odnalazła grobowce królewskie w starożytnym mieście Ur. Odkryto tam grę, która popularna była nawet 5000 lat temu. Komplet składający się z 14 pionków i planszy datowano na 2600 r. p.n.e. Uważa się, że królewska gra z Ur była prekursorem tryktraka. Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu w Bristolu rzucają nowe światło na historię gier planszowych na świecie. Uczeni postanowili jeszcze raz przeanalizować 746 kamiennych kul, które kilkanaście lat temu odnaleziono w starożytnym mieście Akrotiri, na greckiej wyspie Santoryn. Datowanie radiowęglowe wykazało, że najstarsze mają ok. 4500 lat, a najmłodsze 3600. W badaniu wykorzystano sztuczną inteligencję. Czy istnieje wzór, który potwierdza hipotezę o grze? Kule są różnej wielkości, a żadna nie jest większa od piłki golfowej. Niektóre różnią się kolorem oraz rodzajem skały, z której je wykonano. Naukowcy postanowili podzielić kule na dwie grupy: mniejsze i większe. Zrobili to, by sprawdzić, czy można ustalić pewne wzorce. Uczeni twierdzą, że kamienne płytki przypominające planszę z małymi wyżłobieniami, które odnaleziono w Akrotiri oraz innych starożytnych miastach regionu, mogą być częścią gry. Zaś kule mogły być umieszczane w tych drobnych otworach. Polak znalazł w Omanie grę planszową sprzed 4 tysięcy lat Naukowcy z Polskiego Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej odegrali kluczową rolę w pracach wykopaliskowych prowadzonych w Omanie. Odnalezienie gry planszowej to jeden z wielu sukcesów. – Odkryliśmy, że kule można podzielić na dwie główne grupy. To potwierdza hipotezę, że mogły być używane jako żetony lub pionki w grze planszowej – twierdzi dr Christianne Fernée, współautorka badania. Uczona dodaje, że gdyby kamienie były używane np. do liczenia, grup byłoby znacznie więcej. Kule odnajdowano w zestawach po kilkadziesiąt sztuk Autorzy twierdzą, że starożytni mieszkańcy znad Morza Egejskiego i Śródziemnego zbierali lub specjalnie obrabiali znalezione kamienie, aby spełniały jasno określone kryteria. Co ciekawe, okazało się, że spośród wszystkich kul aż 621 zostało „przetworzonych”. Większość została wykonana z tufu wulkanicznego. Interesujący jest również fakt, że kule w Akrotiri odnajdywano w zestawach po kilkadziesiąt sztuk. Wszystkie zestawy zostały odnalezione w fundamentach domów, które pochodziły z epoki brązu. Uczeni zastanawiają się, czy nie jest to forma rytualnego depozytu. Co również może potwierdzać, że starożytni traktowali kule bardzo poważnie. Zaskakujące znalezisko w krypcie Majów. Archeolodzy odkryli, że z ludzkich prochów tworzono piłki do gry Archeolodzy odkryli, że w krypcie Majów nie tylko kremowano ludzi. W miejscu tym rdzenni mieszkańcy mieli wytwarzać gumowe piłki, które wykorzystywane były do tajemniczej rytualnej gry. Naukowcy zwracają również uwagę, że teoria o grze planszowej nie byłaby niczym zaskakującym. Z podobnego okresu pochodzi wiele starożytnych gier, jak chociażby wspomina wcześniej gra królewska z Ur, egipski senet, afrykańskie wari czy starochińska gra go. Uczeni z Uniwersytetu w Bristolu uważają, że jeśli hipoteza o grze z Akrotiri się potwierdzi, będzie to oznaczało, że mamy do czynienia z jedną z najstarszych gier planszowych w tej części świata. Źródło: Journal of Archaeological Science: Reports. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Atrakcje w Anglii – 8 miejsc i rzeczy, które warto zobaczyć!
By zobaczyć najpopularniejsze atrakcje w Anglii musimy się przede wszystkim udać do Londynu – ale nie tylko tam! Czy warto? Oczywiście! W Anglii czeka na nas bowiem wiele atrakcji!
W tym artykule: Stonehenge Pałac Buckingham Pałac Westminsterski i Big Ben Zamek Windsor Muzeum Brytyjskie Atrakcje w Anglii dla dorosłych - Bath Atrakcje w Anglii dla nastolatków – London Eye Atrakcje w Anglii dla dzieci – Warner Bros Studio Tour London Anglia to bardzo różnorodny kraj, w którego rozmaitych zakątkach możemy natrafić na interesujące zabytki, obiekty, wydarzenia i rozrywki. Jest częścią Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej – warto dodać, że częścią najludniejszą i największą. Anglia przyciąga wiele milionów turystów rocznie, choć obecnie zwiedzanie Wysp Brytyjskich jest nieco utrudnione z powodu Brexitu. Jeśli decydujemy się na podróż, konieczne będzie wyrobienie paszportu. Stonehenge Nie można być w Anglii i nie odwiedzić Stonehenge. To budowla megalityczna w hrabstwie Wiltshire, która przyciąga co roku miliony turystów. Miejsce owiane jest tajemnicą – do dziś nie udało się bowiem ustalić naukowcom, jakie dokładnie było jego przeznaczenie i w jaki dokładnie sposób powstało. Istnieje za to dużo hipotez, w tym niektóre bardziej prawdopodobne niż inne. Stonehenge to najważniejsza i chyba najbardziej znana tego typu budowla na świecie, położona 140 kilometrów od Londynu, w pobliżu Salisbury. Będąc w stolicy można więc wybrać się na jednodniową wycieczkę – własnym samochodem, busem lub korzystając z oferty zorganizowanej wycieczki. Wolontariusze odsłonili neolityczny krąg henge w Wielkiej Brytanii. Co łączy go ze Stonehenge? Henge znaleziono w Kornwalii. Powstało ono prawie 2700 lat p.n.e. Podobnych kręgów jest w Anglii więcej. Obiekt pochodzi z okresu późnego neolitu, choć powstawał w trzech fazach. Najprawdopodobniej spełniał funkcję kultową, rytualną. Choć pozornie to tylko kamienne kręgi, warto wybrać się do Stonehenge i poczuć tą charakterystyczną, niezwykłą atmosferę, jaka otacza to miejsce. Około 2,5 kilometra od megalitów powstało w 2013 roku Stonehenge Visitor Centre, gdzie można obejrzeć wystawy stałe i czasowe. Znajduje się tam kawiarnia, galeria oraz sklep z pamiątkami. Pałac Buckingham Buckingham Palace (Pałac Buckingham) to ważny punkt na liście obiektów do zwiedzenia w Wielkiej Brytanii. Jest oficjalną londyńską rezydencją monarchów brytyjskich od roku 1837. Nie wszyscy wiedzą, że na terenie pałacu można znaleźć między innymi pocztę, sklep jubilerski, gabinet medyczny i bankomat. Pałac Buckingham to największy na świecie pałac królewski, który został zbudowany w 1703 roku, a przez kolejne lata systematycznie go rozbudowywano. Jedna z największych atrakcji Londynu wróciła po ponad roku Żołnierze z 1. Batalionu Coldstream Guards po raz pierwszy od wielu miesięcy przemaszerowali przed Buckingham Palace. Kiedy sztandar królewski wisi na pełnej wysokości, oznacza to, że monarchini jest w pałacu. Turystów przyciągają nie tylko wspaniałe wnętrza obiektu (wiele z nich można zwiedzać, choć nie we wszystkie miesiące), ale też słynna zmiana warty przed pałacem, którą warto zobaczyć na własne oczy. Od kwietnia do lipca można ją oglądać codziennie o godzinie 11.30. W pozostałych miesiącach w roku zmiana warty odbywa się co drugi dzień. Pałac Westminsterski i Big Ben Popularne atrakcje w Anglii, przyciągające wielu turystów, to również Pałac Westminsterski i oczywiście symbol Londynu, a w pewnym sensie także Wielkiej Brytanii – słynny Big Ben. Palace of Westminster, czyli Pałac Westminsterski to budynek zabytkowy, neogotycki. Jest siedzibą brytyjskiej Izby Gmin, Izby Lordów oraz urzędów z nimi związanych. Co ciekawe, jego budowę rozpoczęto dużo wcześniej niż się na pozór wydaje – uczynił to jeszcze Knut Wielki w 1016 roku. Do roku 1512 pałac służył jako siedziba monarchy. Na północnym krańcu budynku znajduje się właśnie wieża zegarowa Big Ben, której właściwa nazwa to Elizabeth Tower. Pałac Westminsterski otwarty jest od 9.00 do 17.00, w dni, w których nie odbywają się obrady parlamentu. Za wejście dorośli zapłacą 29 funtów. Dla dzieci i młodzieży przewidziane są zaś zniżki, a nawet darmowe bilety. Zamek Windsor Znajdująca się w mieście Windsor rezydencja królów angielskich spodoba się wszystkim miłośnikom wielkich zamków i pięknych wnętrz. Windsor Castle, czyli Zamek Windsor, znajduje się w hrabstwie Berkshire w południowej Anglii. Położony jest na zachód od Londynu. Odległość z centrum stolicy do samego zamku wynosi około 35 kilometrów. Wyprawa jednak zajmie nam z pewnością cały dzień, bo naprawdę jest co oglądać. To jeden z najczęściej i najchętniej odwiedzanych zamków angielskich – zarówno przez obywateli Wielkiej Brytanii, jak i przez turystów. Koszt biletu dla osoby dorosłej to 26,5 funta od niedzieli do piątku i 28,5 funta w soboty. Bilety dla młodzieży, dzieci, osób niepełnosprawnych i dla grup są tańsze. Dzieci poniżej 5 lat wchodzą za darmo. Jeśli chodzi o godziny wejścia, zależą od daty zwiedzania. Od 1 marca do 31 października do budynku możemy wejść między 10.00 a 17.15, a od 1 listopada do 28 lutego między 10.00 a 16.15. Zamek został zbudowany w XI wieku przez Wilhelma I Zdobywcę, a kolejni władcy go rozbudowywali. Turyści mogą zwiedzić apartamenty królewskie, kaplicę świętego Jerzego i Queen Mary’s Dolls’ House, czyli pomieszczenie z niesamowitym domem dla lalek, wykonanym specjalnie dla królowej Marii, żony króla Jerzego V. Muzeum Brytyjskie Lista najważniejszych atrakcji w Anglii obejmuje oczywiście Muzeum Brytyjskie – największe muzeum w Wielkiej Brytanii i jedno z największych na świecie. Od swojego otwarcia w XVIII wieku British Museum otwarte jest dla zwiedzających za darmo. W jego zbiorach znajduje się przeszło 8 milionów eksponatów. Nie wszystkie dostępne są dla turystów. Wśród tych, które są wystawione na widok publiczny i tak każdy znajdzie coś interesującego dla siebie. Londyn w 24 godziny. Podpowiadamy, jak to zrobić Bez żadnej przesady – stolica Europy. Stąd wychodzą trendy i mody. Tu koncentruje się życie kulturalne, rozrywkowe, biznesowe, a w dużej części również polityczne naszego kontynentu. I ... Są to zbiory niezwykłe, pochodzące z różnych stron świata. Dużym zainteresowaniem cieszą się zwłaszcza zabytki z czasów starożytnych – z Bliskiego Wschodu, Egiptu, Grecji i Rzymu. W Muzeum Brytyjskim możemy zobaczyć między innymi Kamień z Rosetty, dzięki któremu udało się rozszyfrować egipskie hieroglify. Atrakcje w Anglii dla dorosłych - Bath Bath to popularne miasto w Anglii – miejscowość położona w hrabstwie Somerset, 159 kilometrów od Londynu. Z wycieczki do Bath ucieszą się nie tylko fani rzymskich łaźni, ale też czytelnicy książek Jane Austen. Akcja jej dwóch powieści, czyli „Opactwa Northanger" i „Perswazji" umiejscowiona została właśnie w Bath. Sama pisarka mieszkała tu bowiem przez kilka lat. Od tamtych czasów zabudowa miasta zmieniła się bardzo nieznacznie, zaś jego charakterystyczny klimat pozostał. Warto podejść przede wszystkim do Centrum Jane Austen, by dowiedzieć się więcej o życiu pisarki. Najbardziej spektakularny budynek w Bath to niewątpliwie Royal Crescent – 30 szeregowych domów, połączonych ze sobą i tworzących jednolity łuk. Koniecznie musimy też dotrzeć do słynnego mostu Pulteney na rzece Avon. Most łączy starą część Bath z nową. Na całej swojej rozpiętości Pulteney Bridge jest zabudowany – mieszczą się w nim sklepiki, w których można zrobić wspaniałe zakupy. To jeden z zaledwie czterech takich mostów na świecie. Kiedy już zmęczymy się zwiedzaniem, możemy zażyć leczniczych kąpieli z których słynie miasto. Niestety, w samych łaźniach rzymskich obowiązuje zakaz kąpieli. Ale ponieważ w Bath występują jedyne na terenie Wielkiej Brytanii źródła geotermalne, które posiadają wiele leczniczych właściwości, warto udać się do Thermae Bath Spa, by z nich skorzystać. Atrakcje w Anglii dla nastolatków – London Eye W Anglii coś dla siebie znajdą tak dorośli, nastolatki, jak i dzieci. Mnóstwo młodzieży można spotkać przy słynnym Londyńskim Oku, czyli London Eye. To koło obserwacyjne, nazywane również Kołem Millenijnym, czyli Millennium Wheel, ponieważ zostało wybudowane z okazji nowego tysiąclecia. Ten popularny, diabelski młyn znajduje się w dzielnicy Lamberth, na południowym brzegu Tamizy. Chętni mogą wsiąść do jednej z 32 klimatyzowanych kapsuł pasażerskich, które wyniosą ich na wysokość 135 metrów. Pełny obrót koła trwa około 30 minut. Standardowy bilet można kupić online za 32,5 funta. Normalna cena biletów w kasie to 36 funtów. Widoki i wrażenia są jednak niezapomniane i na pewno spodobają się każdemu. Jeśli pogoda będzie sprzyjać, z wysokości można zobaczyć nawet oddalony Zamek Windsor. Do London Eye udaje się wiele wycieczek szkolnych. Jeśli zatem organizuje się wycieczkę szkolną z Polski, warto uwzględnić i tę atrakcję. Atrakcje w Anglii dla dzieci – Warner Bros Studio Tour London Atrakcje w Anglii dla dzieci są naprawdę liczne! Można wybrać się do parku rozrywki Legoland Windsor lub do tak zwanego Thomas Land, będącego częścią parku rozrywki Drayton Manor, koło Tamworth. W hrabstwie Hampshire w Anglii znajduje się też park rozrywki Paultons Park z licznymi atrakcjami kierowanymi do dzieci. Olbrzymią atrakcją jest jednak z pewnością Warner Bros Studio Tour London, przyciągające wszystkich fanów Harry'ego Pottera. Tak naprawdę wyprawa do tego miejsca pozwoli mile spędzić czas zarówno dzieciom, jak i dorosłym. Według internautów te atrakcje turystyczne są za drogie. Ile kosztują bilety? Jak się okazuje, najpopularniejsze atrakcje turystyczne to często jedne z najdroższych. Tak przynajmniej twierdzą użytkownicy jednego z branżowych serwisów. Można zwiedzić tam plany filmowe i dowiedzieć się, jak powstawały znane wszystkim filmy. Miejsce jest tak magiczne, jak i opowieść o dorastającym czarodzieju. Lepiej z wyprzedzeniem zaplanować swoją wizytę, aby nie zabrakło biletów. W cenie wejściówek możemy zobaczyć między innymi Wielką Salę w Hogwarcie, Zakazany Las czy Ulicę Pokątną. Na zwiedzających czeka zresztą wiele różnych atrakcji. Kiedy się zmęczymy, możemy się zaś udać na miejscu na popołudniową herbatkę i przekąskę.
Czy to nowa ulubiona gra podróżników? W Horizon Forbidden West eksplorujemy USA z przyszłości
Ostatnie dwa lata pokazały nam, że aby odkrywać nowe, inspirujące miejsca, wcale nie musimy wychodzić z domu. Bez względu na ograniczenia, odległe światy mogą znaleźć się w zasięgu naszej ręki. Razem z PlayStation podpowiadamy, jak podróżować nie tylko po Ziemi, ale też w czasie.
W tym artykule: Horizon Forbidden West to Ameryka przyszłości Eksploruj Stany Zjednoczone i zaplanuj podróż Jeszcze więcej Horizon Forbidden West Wraz z rozwojem techniki zmienia się nasza codzienność, w tym gry na konsole. Chodzi nie tylko o coraz lepszą grafikę, ale przede wszystkim o grywalność. To już nie proste historie z kilkoma bohaterami, a złożone, barwne scenariusze, w których godzinami możemy eksplorować nieznane. W grze Horizon Forbidden West, kontynuacji Horizon Zero Dawn, odkrywamy Amerykę z przyszłości. Znane miejsca nadgryzione zębem czasu wyglądają dziko i tajemniczo. Horizon Forbidden West to Ameryka przyszłości Już zwiastun pokazuje nam piękne, różnorodne lokalizacje, będące gratką dla graczy. Niektóre z nich mogą wyglądać znajomo. To dlatego, że świat Zakazanego Zachodu został pokazany przez pryzmat prawdziwych miejsc w Stanach Zjednoczonych. Akcja Horizon Forbidden West rozgrywa się między innymi w Utah, Nevadzie i Kalifornii. I tak Wydmy (Dunehollow) przypominają Las Vegas Strip, znany dzięki fantazyjnym kasynom odcinek drogi Las Vegas Valley, a Beznadzieja (The Daunt) Park Narodowy Zion. Eksploruj Stany Zjednoczone i zaplanuj podróż Wirtualne odkrywanie Stanów Zjednoczonych z przyszłości to rozrywka nie tylko dla fanów gier, ale też podróżników, którzy do tej pory rzadko chwytali za pady. Przemierzając Zakazany Zachód, trafimy na wiele inspiracji, które pomogą nam zaplanować zwiedzanie USA poza utartym szlakiem. Przykłady? Park Narodowy Sekwoi, w którym rośnie największe drzewo na świecie – Drzewo Generała Shermana, malownicza dolina Yosemite Valley, będąca inspiracją dla poetów czy Very Large Array, słynne obserwatorium radioastronomiczne. Świat Horizon Forbidden West poznała już Kasia Mecinski z kanału Fifty na pół na YouTube. – Zwiedzałam bujne lasy i podwodne miasta, poznawałam zwyczaje plemiennych społeczności zamieszkujących Ameryką dalekiej przyszłości. Urodziłam się w USA, więc niektóre miejsca wyglądały znajomo – opowiada. View oEmbed on the source website Zdjęcia z wyprawy na Zakazany Zachód znajdziesz w najnowszym, majowym Travelerze! Jeszcze więcej Horizon Forbidden West Czym jest Zakazany Zachód? To majestatyczne, ale niebezpieczne pogranicze, kryjące tajemnicze zagrożenia. Przemierzamy je razem z główną bohaterką – Aloy. Odkrywając dalekie krainy, walczymy z maszynami i poznajemy nowe plemiona. W świecie Horizon Forbidden West jesteśmy jednak nie tylko eksploratorami. Naszym zadaniem jest uratowanie życia na Ziemi przed kolejną zagładą. Aby nam się udało, musimy być o krok przed wrogiem. Więcej przedsmaków z gry na profilach PlayStation w mediach społecznościowych. Instagram Facebook Znajdziecie tam też konkurs na najlepsze zdjęcia z gry Horizon Forbidden West.
Hiszpańskie tapas. Dzięki tej przekąsce „fast food”nie zrobił kariery w Hiszpanii
Porcja oliwek, trójkącik omletu, kawałek pikantnej kiełbaski albo miniaturowe kanapeczki. Czy to wszystko mieści w sobie słowo „tapa”? Tak! I znacznie więcej...
Mucha nie siada! Jest mała, ale niekoniecznie, kolorowa, przybiera różne kształty i konsystencje. Zawsze smaczna. Hiszpańska tapa. Przekąska, dzięki której „fast food” jak do tej pory nie zrobił kariery w Hiszpanii. Je się ją przy barze, między posiłkami, na stojąco, do kieliszka wina. Skąd się wzięła? Jedna z legend głosi, że Alfons X Mądry, król Kastylii i Leonu, który cierpiał na kłopoty zdrowotne, został wyleczony dzięki diecie polegającej na częstym jedzeniu małych posiłków popijanych łykami wina. Władca postanowił upowszechnić zdrowy styl życia i tak to od XIII wieku kastylijscy oberżyści z dekretu mądrego króla zaczęli podawać wraz z winem coś na ząb. Samo słowo „tapa”, które znaczy po hiszpańsku „przykrywka”, wiąże się z inną historią. Kiedyś w andaluzyjskich barach przykrywano kieliszek chlebem lub glinianym spodeczkiem z darmową przekąską, co miało zabezpieczyć wino przed muchami, kurzem i utratą aromatu, a miłośnika trunku przed zbyt szybkim upojeniem. Obecnie tapas serwuje się w miseczce obok kieliszka i – niestety – najczęściej trzeba za nie zapłacić, chociaż nie zawsze. W Andaluzji tapas w dalszym ciągu podawane są na koszt firmy. Nie należy się dziwić, jeśli barman postawi przed wami płonące kiełbaski lub inny specjał, ale i nie oczekiwać, że każdy właściciel baru okaże się tak hojny. Nazw zakąsek jest kilka, w zależności od regionu i wielkości porcji: „pinchos”, najmniejsza z nich, to rodzaj prostych jednokęsowych koreczków – przebitych wykałaczką oliwek, kawałka chorizzo (pikantnej paprykowej kiełbasy) lub bardziej fantazyjnych, z których słynie północna Hiszpania. Czymś całkiem podobnym do „pinchos” są „banderillas”, tyle że bardziej kolorowe, składające się głównie z marynat, przypominające wyglądem włócznie (po hiszpańsku banderillas właśnie) wbijane w kark byka podczas korridy. Najbardziej szerokim pojęciem przekąski jest jednak „tapa”, na którą Hiszpanie wpadają do baru już po śniadaniu, w czasie pracy czy przed kolacją. Każda okazja tak naprawdę jest dobra na „el tapeo”, obcowanie z tapas, które w Hiszpanii jest sposobem na życie. Zwyczajowo, w mniejszym lub większym towarzystwie, odwiedza się kilka barów, a w każdym z nich na stojąco zalicza kieliszek wina i tapę, w której specjalizuje się dany lokal. Na ladzie często wystawione są talerze z daniami i jeśli nie zna się języka, można po prostu wskazać palcem. Zamawiamy „una tapa” lub „un racion”, czyli większą porcję, w zależności od tego, jak liczna jest grupa i czy jesteśmy bardzo głodni. Z pewnością warto spróbować „jamon serrano” – suszonej szynki, która krojona jest ze świńskiej nogi dekorującej każdy szanujący się bar. Rodzajów szynki zresztą jest bardzo wiele. Różnią się smakiem (w zależności od tego, czym były karmione świnie), pochodzą z różnych regionów, no i cenę mają różną. Najsmaczniejsze iberyjskie świnie są małe i czarne, biegają luzem i odżywiają się żołędziami dębów korkowych. Prawdziwym rarytasem jest „pata negra” – czarne kopyto – królowa szynek, dojrzewająca co najmniej przez trzy lata. Warto do niej zamówić „pan con tomate”, z którego słynie Katalonia – proste, cudowne danie składające się ze stostowanego chleba natartego czosnkiem i pomidorem. Jeśli ktoś nie jada mięsa, ma do dyspozycji: „queso manchego” – ser owczy pochodzący z La Manczy, podawany w całej niemal Hiszpanii, ziemniaczaną sałatkę „alioli”, z trudnym do wykonania sosem z czosnku i oliwy z oliwek (można go zastąpić czosnkowym majonezem), „boquerones en vinagre” rodzaj sardeli w occie. W zasadzie wszędzie można zamówić hiszpańską tortillę – ziemniaczany omlet, który jest chyba najbardziej popularnym daniem w kraju. Jako tapas występuje w postaci małego klinka podawanego na zimno. Smakoszom pole-ciłabym jednak „mariscos” – owoce morza – których różnorodność jest tutaj imponująca. Najbardziej banalne „calamares a la romana” – kalmary na sposób rzymski – czyli smażone w panierce na głębokim tłuszczu, to czysta poezja. Nieco podobne w smaku są „chipirones fritos” – usmażone na chrupiąco malutkie sepie obficie skropione cytryną. Warto skusić się na „gambas al pil-pil”, czyli krewetki z rusztu w sosie czosnkowym, no i koniecznie spróbować „pulpo a la gallega” – galicyjskiego przysmaku w postaci gotowanej ośmiornicy pokrojonej w okrągłe i mięciutkie plastry, posypanej grubą solą i papryką, podawanej na drewnianej desce. Moje ulubione! Do popicia obowiązkowo lokalne wina lub piwo nalewane do niewielkiej szklaneczki zwanej „cańa”. W Katalonii nie wolno nie zamówić sobie kieliszka „cavy” – hiszpańskiego szampana, który najlepiej degustować w jednym z barcelońskich „xampanyerias”, barów specjalizujących się w winie z bąbelkami. Na południu łatwo przyjdzie nam rozsmakowanie się w sherry z Jerez de la Frontera – czy to będzie lekkie „fino”, czy cięższe „oloroso”, warto je czymś małym zakąsić. Una tapa por favor. Zrób sobie tapas w domu... Poprosiłam mojego hiszpańskiego znajomego, Abla Murcię, o podanie przepisu na zrobienie najprostszej i najbardziej klasycznej potrawy kuchni Półwyspu Iberyjskiego. Spośród 300 przepisów na tortillę wybrał 10 najlepszych. Oto one: Tortilla de patatas (zwana również tortilla espańola) – hiszpański omlet ziemniaczany. Przepis podstawowy dla 3 osób: 4 jajka 1/2 kg ziemniaków szklanka (250 ml) oliwy do smażenia sól Ziemniaki umyć i pokroić w cienkie talarki, wrzucić na rozgrzany tłuszcz i lekko oprószyć solą. Kiedy nabiorą złotego koloru, zdjąć je z patelni. Można odsączyć je z tłuszczu na papierze. W misce roztrzepać jajka z odrobiną soli, dodać ziemniaki i dobrze wymieszać. Ponownie rozgrzać tłuszcz (2 łyżeczki) na patelni, tak żeby pokrył całe dno, i wlać mieszankę jajek i ziemniaków. Delikatnie poruszać patelnią tak, żeby tortilla nie przywarła. Kiedy jajko się zetnie, przykryć patelnię talerzem, na który następnie przewracamy omlet (dość łatwe, trzeba tylko zrobić to pewną ręką). Smażyć aż do uzyskania mniej lub bardziej złotego koloru z obydwu stron. Zanim się obejrzymy, nasza tortilla ziemniaczana będzie już gotowa. Można również: – dodać posiekaną cebulę tuż po wrzuceniu ziemniaków na rozgrzaną patelnię; – ugotowany na miękko groch pod koniec smażenia; – na sposób hiszpański, na zimno i z majonezem; – pokroić kiełbaski chorizo w cienkie plasterki i dodać w środku smażenia; – z jajkami sadzonymi (osobno smaży się jajka, osobno ziemniaki); – z szynką, najlepiej „jamon serrano” (do gotowej tortilli dodajemy cienkie plasterki szynki); – z tuńczykiem w dobrej zalewie i pokrojonymi pomidorami; – z papryką, smażyć razem z cebulą; – wegańska: ziemniaki, zielona papryka, cebula, kleik ryżowy, oliwa z oliwek (przepis pochodzi z Chile); – z szynką i serem obydwa składniki dodajemy podczas mieszania ziemniaków z jajkami. UWAGA! W Ameryce Południowej pod nazwą „tortilla” często występują zupełnie inne dania. Jako zakąskę tortillę podajemy na zimno pokrojoną na małe kawałeczki z wbitymi w nie wykałaczkami. Obok stawiamy talerzyki z oliwkami, serem, szynką, marynowanymi cebulkami – co nam tylko przyjdzie do głowy. Byle było kolorowo. Eksperymentujmy! Bo tapas to ciągle jeszcze rozdział otwarty, którego przepisy sami możemy wymyślać. Hiszpańskie dania najlepiej popijać hiszpańskim winem. Ostatnio natrafiłam w Polsce na „Vega Ibor” - bardzo przyjemne czerwone wino pachnące śliwkami i czekoladą (ok. 35 zł). Jeśli ktoś ma większy budżet, warto zainwestować w prawdziwą cavę, czy to będzie Codorniu, czy Freixenet – szampańska zabawa murowana. Pamiętajmy, że Hiszpanie wolą wytrawne cavy i jeśli chcemy pić tak jak oni, wybierajmy „brut”.
Tu poczujesz adrenalinę i pozbędziesz się stresu! Zobacz najciekawsze parki rozrywki w Europie
Będziesz podróżować górską kolejką albo statkiem parowym, przeżyjesz nieprawdopodobne przygody z Jackiem Sparrowem, ewentualnie Indianą Jonesem. Uwaga, propozycje nie tylko dla dzieci!
Nigdy nie zapomnę mojej ponadtygodniowej wyprawy na egipską Saharę - dla mieszczucha, codziennie bombardowanego milionami bodźców, było to doświadczenie niemalże mistyczne. Całkowite odcięcie się od cywilizacji, proste życie wyznaczane wschodami i zachodami słońca, któremu towarzyszyły zachwycające, zmieniające się nieustannie krajobrazy i absolutna cisza. Delektowałam się każdą minutą dnia, powoli uwalniając od natłoku myśli, jednak najpiękniejsze były noce. Brak zanieczyszczenia światłem sprawiał, że niebo nad Saharą usiane było milionami gwiazd, które zdawały się być na wyciągnięcie ręki. Leżałam godzinami na ciepłym piasku i wpatrywałam się w tę niezmierzoną, migającą przestrzeń, która hipnotyzowała. Nigdy mocniej nie czułam, że Ziemia jest częścią większej, niezgłębionej całości. Że nie jesteśmy sami w kosmosie, a nasza planeta jest jedną z miliardów. Malutkim elementem nieskończenie wielkiej układanki. W takich miejscach jak Sahara, pustynia Namib, Chile, czy Hawaje, gdzie warunki do obserwacji nieba są idealne, możemy doświadczyć tej łączności z kosmosem. Naukowcy szacują, że jest w nim około 1 000 000 000 000 000 000 000 gwiazd, czyli więcej niż ziarenek piasku na wszystkich plażach Ziemi. Tylko naszą galaktykę, Drogę Mleczną tworzy od 100 do 400 mld gwiazd, a jest ona zaledwie jedną z miliardów galaktyk, które wchodzą w skład kosmosu. Na jedną gwiazdę statystycznie przypada jedna planeta, więc gdyby nasza Galaktyka miała jedynie milion planet podobnych do Ziemi, to liczba ta i tak wydaje się na tyle abstrakcyjnie wysoka, że odpowiedź na jedno z najważniejszych pytań, jakie stawia sobie ludzkość - czy jesteśmy sami w kosmosie - wydaje się oczywista. Gdzieś musi być inne życie i tylko kwestią czasu jest znalezienie dowodu. Jednak wszechświat, o którym za sprawą nowych urządzeń do jego badania wiemy coraz więcej - o czym piszemy w naszym artykule okładkowym - zawsze będzie dla nas fascynującą zagadką. Agnieszka Franus Redaktor naczelna W numerze: KOSMOS. NA TROPIE OBCYCH | Jamie Shreeve Pytanie, czy istnieje życie poza ziemią, przestało być aktualne. Ostatnie odkrycia dowodzą, że niemal na pewno istnieje. Jak tego dowiedziemy? Odpowiedź na to pytanie też się klaruje. SALWADOR. GANGSTERSKI RAJ | Jason Motlagh Brutalne gangi objęły we władanie środkowoamerykański Salwador, czyniąc życie w tym kraju nieznośnym i napędzając emigrację do USA. PODZIEMIA BORNEO | Neil Shea Malezyjski Park Narodowy Gunung Mulu oprócz deszczowego lasu na też jaskinie w gigantycznej skali. FREE SOLO. ALEX HONNOLD | Mark Synnott Został wspinaczkowym królem Yosemite, urządzając - bez asekuracji - niemal kilometrowy spacer w pionie. ZGARBOWATE | Douglas Main Te owadzie minipotwory do perfekcji opanowały sztukę charakteryzacji. Numer dostępny w salonach prasowych oraz sklepie internetowym www.kultowy.pl.
Tu naprawdę zrobiono park rozrywki. W nieczynnej elektrowni jądrowej
Elektrownia jądrowa w niemieckim Kalkar okazała się nietrafiona inwestycją. Kosztowała fortunę, została ukończona, ale nigdy jej nie uruchomiono w pełnej mocy. Przerobiono ją ja park rozrywki, który co roku odwiedzają dziesiątki tysięcy gości.
Nazywał się SNR-300. Była to jedna z największych inwestycji w niemieckim sektorze energetycznym. Budowę rozpoczęto w 1972 roku, ukończono 13 lat później, a kosztowała ponad 4 miliardy dolarów. Reaktor wykorzystujący pluton miał w założeniu produkować 327 megawatów energii. Po zakończeniu budowy okazało się, że koszty paliwa są zbyt duże, by opłacało się wytwarzać z niej energię. SNR-300 został uruchomiony tylko częściowo. Władze wahały się co do wyłączenia projektu. Sprawę prawdopodobnie przesądziła awaria w Czarnobylu w 1986 roku. Oficjalnie projekt zamknięto w 1991, wtedy także rozpoczęła się częściowa rozbiórka i wywóz sprzętu. Przez kilka lat kompleks stał bez celu. W 1995 roku został zakupiony przez holenderskiego inwestora, który rozpoczął przemienianie go w wesołe miasteczko – najpierw nazwane Kernwasser Wunderland, czyli wesołe miasteczko ciężkiej wody, a w 2005 roku przemianowano na Wunderland Kalkar. Źródło: Business Insider ________________________________________ Właśnie trwa 10. edycja konkursu TRAVELERY. To najbardziej prestiżowe nagrody podróżnicze. Zagłosuj na "Podróż roku"! View oEmbed on the source website
Kiedy poprosiliśmy doświadczoną dziennikarkę Fran Smith, aby do tego wydania napisała artykuł o nowych granicach w medycynie, pierwszą rzeczą, którą zrobiła, było zgłoszenie się na ochotnika, aby zostać „królikiem doświadczalnym”. Jej genom został zsekwencjonowany. Smith się nie wahała. Po wszystkim powiedziała mi, że nigdy nie rozumiała niepokoju niektórych ludzi w kwestii testów medycznych i uczenia się tego, co może – lub nie – położyć się cieniem na ich zdrowiu w przyszłości. - Nie jesteś bezpieczniejszy, jeśli nie wiesz – mówi rozsądnie. – Ale możesz dowiedzieć się rzeczy, które są bardzo pomocne i dzięki którym będziesz mógł coś z zagrożeniem zrobić. Smith sama chciała doświadczyć tego, co zaczęto nazywać „medycyną precyzyjną”. W przeciwieństwie do starszych standardów medycznych, zakładających wrzucenie pacjentów do jednego worka i leczenie ich w sposób przypisany danej kategorii chorób, to podejście wykorzystuje badania genetyczne i analizę danych w celu dostosowania profilaktyki, diagnozy i leczenia do unikalnej konstrukcji biochemicznej konkretnej osoby – pisze Smith. A w nadchodzących dziesięcioleciach jego postęp może obalić tradycyjne metody praktykowania medycyny. Na Uniwersytecie Stanforda, gdzie zapisała się na szczegółowe badania profilowania biochemicznego, doświadczenie Smith zaczęło się nie od igieł czy pobierania wymazów, lecz serii pytań od doradczyni genetycznej. Czy rozumiem, że badanie może również ujawnić problemy, z którymi nic nie będę mogła zrobić, takie jak gen APOE4, który zwiększa ryzyko alzheimera? Czy chcę poznać wszystkie wyniki badań? – pisze Smith. Nie będę spojlerować historii, ale jak zauważa Smith, kiedy czekała na wyniki testu, jej żołądek kurczył się w proteście. Czy dowiedziała się, że może podążać za losem ojca, który powoli popadał w demencję? A może bardziej przypomina swoją żyjącą samotnie 94-letnią matkę, która tańczy i gra w madżonga w klubie seniora? Kolejna niespodzianka: Smith powiedziała mi później, że była zafascynowana, gdy dowiedziała się, że doradczyni genetyczna, która przeprowadziła z nią wywiad, nie ma zsekwencjonowanego własnego genomu. Nie zdecydowała, czy chce wiedzieć. W miarę jak naukowcy opracowują narzędzia, których jeszcze nie potrafiliśmy sobie wyobrazić – aby edytować nasze geny, przewidzieć ryzyko chorób, a nawet ukształtować przyszłość biomedyczną naszych dzieci – jednostki i społeczeństwa muszą krytycznie myśleć o konsekwencjach. Najlepiej zrobić to w oparciu o solidną naukową wiedzą, jaką znajdziesz w tym wydaniu. Susan Goldberg Redaktor naczelna NG USA W numerze: MEDYCYNA PRECYZYJNA | Fran Smith Rozwój technologii przyniesie nam nowe możliwości i procedury oparte na ciągłym monitoringu organizmów oraz błyskawicznej reakcji na zagrożenia. OTWIERANIE APTECZKI CESARZA | Peter Gwin Medycyna chińska szczyci się obserwacjami sięgającymi ponad 2 tys. lat wstecz. Dziś nauka bada, czy i jak działają jej metody. TURECKI POTOP | Suzy Hansen Kontrola nad strategicznymi zasobami wody wymaga ofiary. I Turcja chce ją ponieść. WENEZUELA. UWIĘZIENI W CHAOSIE | Paula Ramon Tysiące uchodźców z tego upadającego kraju szuka lepszego życia w Brazylii. PARADOKSY YELLOWSTONE | David Quammen Najsłynniejszy fragment dzikiej Ameryki ma zaskakujące oblicza i historię pełną zwrotów akcji. Numer dostępny w salonach prasowych oraz sklepie internetowym www.kultowy.pl.
Witamy w nowym National Geographic Prawdopodobnie nowy layout magazynu National Geographic rzuci Ci się w oczy od razu. Czy dostrzegłeś elegancki charakter stron? Mamy nadzieję, że tak. I że dzięki wielu zmianom, które wprowadziliśmy w tym wydaniu, zapewnimy Ci lepszy dostęp do najbardziej interesujących, najatrakcyjniejszych wizualnie opowieści z różnych miejsc na naszym globie. W 130. roku swojego istnienia magazyn National Geographic wciąż jest ceniony przez ludzi ciekawych świata, dlatego właśnie zadbaliśmy o jego aktualizację. I jak zawsze – dziękuję, że jesteście z nami. Susan Goldberg REDAKTOR NACZELNA GRAFICZNY LIFTING | CO ZMIENILIŚMY? Nowe działy. Początkowa część magazynu będzie napakowana informacjami. Dział Portfolio to historia zarysowana przez fotografię. Chcieliśmy zacząć od tego, co National Geographic robi najlepiej: opowiadania obrazami. Eksploracje zajmują się aktualnymi tematami. Odkrywamy cuda świata i rzucamy światło na jego tajemnice. Proponujemy też różne nowe podrubryki – Atlas, w którym pozwalamy przemówić mapom, oraz W soczewce – opowieść wywiedzioną z jednego niezapomnianego zdjęcia. Jeszcze większy nacisk na przemawianie obrazem. Zamiast – jak dotychczas – czterech lub pięciu historii mniej więcej tej samej długości w każdym numerze, ich długość będzie teraz zróżnicowana. Spodziewaj się zatem kilku krótszych materiałów bogatych w ilustracje i zdjęcia: dwóch historii o tradycyjnej długości zawierających pogłębione, świetnie zilustrowane relacje ze świata, które są naszą wizytówką, oraz jednego głównego, wyróżniającego się artykułu, jak ten o muzułmanach w USA („Z Allahem w Ameryce”, Leila Fadel). Odważniejszy projekt i nowe czcionki. Zauważysz bardziej nowoczesny layout z nowymi czcionkami, dzięki którym nagłówki będą lepiej oddawać charakter opowieści. W tekście o muzułmanach w USA znajdziesz czcionkę Earle, nazwaną na cześć Sylvii Earle, legendarnej badaczki oceanów związanej z NG. Sprawdź też czcionkę Marden honorującą fotografa i odkrywcę Luisa Mardena, która idealnie współgra z nastrojem opowieści o Picassie („Geniusz Picasso”, Claudia Kalb). I wreszcie Geograph – czcionkę zastosowaną w innych materiałach. GRAFICZNY LIFTING | CO POZOSTAJE BEZ ZMIAN? Nasze zasady – i czcionka. W mojej pracy redaktorki gazet nauczyłam się nigdy nie zmieniać podstawowej czcionki używanej przy danej opowieści. Dlatego właśnie mimo wielu nowych propozycji naszą główną czcionkę Grosvenor Book, z której korzystamy od lat, pozostawiamy. Zachowujemy również to, co najważniejsze: trzy zasady leżące u podstaw wszystkiego, co robimy w National Geographic. Stajemy zawsze po stronie nauki, po stronie faktów i po stronie planety. Życzymy udanej lektury! Poznaj ofertę prenumeraty.
5 najlepszych parków rozrywki w Europie. To najlepszy cel na rodzinne wakacje
Planując rodzinne wakacje w Polsce, trudno narzekać na brak ciekawych pomysłów. Gdy jednak idzie o parki rozrywki, sprawa nieco się komplikuje. Mówiąc wprost: jeśli chcemy zrobić dzieciakom (i sobie!) prawdziwą frajdę, musimy ruszyć zagranicę.
Źródlo: Sky4fly.net Zobacz nasz nowy cykl "Warto spróbować"! W pierwszym odcinku uczymy się LANDKITE, próbujemy, testujemy, sprawdzamy co to buggy oraz pokazujemy jakich błędów unikać i dlaczego WARTO SPRÓBOWAĆ właśnie tej dyscypliny sportu. View oEmbed on the source website
Finnair Sky Wheel nową atrakcją Helsinek
Diabelski młyn góruje teraz na tle helsińskiego nieba
40-metrową konstrukcję wybudowano na przystani w dzielnicy Katajanokka. Na przejażdżkę Finnair Sky Wheel można wybrać się codziennie od południa do północy. Cena biletu: 12 euro (8 euro zapłacą członkowie programu Finnair Plus). Turyści mogą także wybrać gondolę dla VIP-ów. Jest ona wyposażona w szklaną podłogę i skórzane siedzenia. Cena przejażdżki wynosi 195 EUR i jest w nią wliczony szampan. Więcej informacji znajdziecie na stronie: finnair-skywheel.com
Sensacyjne odkrycie królewskiego grobowca pełnego skarbów w El Castillo de Huarmey w Peru sprawia, że badacze muszą na nowo zinterpretować historię Ameryki Południowej i cywilizacji Wari, z której wyrosło imperium Inków. Prace polskiego zespołu zostały uznane za jedno z najważniejszych wydarzeń naukowych, a dr Miłosz Giersz z Uniwersytetu Warszawskiego stał się gwiazdą światowej archeologii. Mam jednak wrażenie, że ani telewizja, ani prasa nie poświęciły temu sukcesowi należytej uwagi. A powinny. Osiągnięcia polskich archeologów czy paleontologów częściej i obszerniej relacjonowane są w zagranicznych mediach niż naszych własnych. Śmiem więc twierdzić, że polska nauka potrzebuje lepszego PR-u. Towarzystwo National Geographic przyznało na ten projekt grant, zatem po części to dzięki prenumeratorom magazynu udało się go sfinansować. Teraz pozostaje nam z dumą zaprezentować to przełomowe wydarzenie na naszych łamach. W maju tego roku dr Miłosz Giersz z zespołem otrzymał także od National Geographic nagrodę TRAVELERY – za naukowe odkrycie roku, a tak naprawdę za 12 lat badań na terenie Peru. Celebrujmy ten sukces, bo zasługuje na to jak rzadko który. National Geographic Society sfinansowało ponad 10 tys. projektów badawczych. Pamiętaj, że zostając prenumeratorem magazynu, wspierasz prace naukowców z Polski i ze świata.
Skaner Eureka! Patenty natury Fotoreportaż: Krokodyl nie jest miłym i wdzięcznym modelem dla fotografa, zwłaszcza podwodnego. Są jednak tacy, którzy zasadzają się na portret gada. Grobowiec Wari: Odkrycie niezrabowanego królewskiego grobowca zawierającego złote artefakty jest dziś prawie niemożliwe. Dlatego gdy polscy archeolodzy odnaleźli takowy w Andach, wywołali światową sensację. Wywiad: Miłosz Giersz, odkrywca grobowca królowych Wari, wyjawia sekrety tajemniczej kultury, która poprzedzała imperium Inków. Psy wojny: Amerykańska armia ma w swoich szeregach także czworonożnych zawodowców. A służba na froncie wyjątkowo cementuje saperski duet człowieka z psem. Strażacki nos: Emocjonalna asceza na co dzień i akcja jako zabawa – oto sposób na wyszkolenie dla straży pożarnej psa umiejącego poszukiwać ludzi w gruzowiskach. Rohingjowie: Bez przynależności państwowej, bez dokumentów, bez pracy. Wielu spośród nich oficjalnie nie istnieje. A jednak są. Dziesiątkami tysięcy zaludniają obozy dla uchodźców, wygnani przez dyskryminujące mniejszości władze Mjanmy. Maskonury: Te morskie ptaki na kilka miesięcy w roku po prostu znikają. Bytują gdzieś samotne wśród wokółbiegunowych mórz. Na ląd wychodzą tylko na czas godów. A obrazki z ich kolonii koją strapione dusze. Morza do uprawy: Wiele wskazuje na to, że jednym ze sposobów wykarmienia rosnącej populacji będzie akwakultura. Hodowla wodnych stworzeń może być bowiem wydajniejsza niż tuczenie zwierząt na lądzie. Nie wspominając już o zdrowotnej wyższości morskiej diety. Tylko dla prenumeratorów: Lekarze na torach: Syberia to gigantyczne przestrzenie, samotne osady i brak dróg. Jak zapewnić żyjącym tam ludziom pomoc medyczną? Skoro człowiek nie może dotrzeć do przychodni, ta musi dojechać do człowieka. Po szynach Bajkalsko-Amurskiej Magistrali.
Władze Majorki chcą zabronić picia alkoholu poza lokalami po godzinie 22
Majorka to jeden z najchętniej wybieranych kierunków przez przez turystów z Niemiec (3.4 miliona turystów rocznie) i Wielkiej Brytanii (prawie 2 miliony osób). Mimo tego, że wydają na wyspie ogromne kwoty, zastępca mera z Palme de Mallorca Alvaro Gijón, przedstawił plany, które mogą skutecznie zmniejszyć zainteresowanie wyspą. Władze i mieszkańcy Majorki deklarują, że są już zmęczeni alkoholowymi wybrykami Niemieckich turystów i dołożą wszelkich starań, by zastąpić pijanych urlopowiczów, zamożnymi: z Chin czy Dubaju. W tym celu zostanie podniesiony standard hoteli, powstaną nowe restauracje oraz obiekty sportowo-rekreacyjne. Ale to nie wszystko: już w tym sezonie wprowadzono zakaz spożywania alkoholu na świeżym powietrzu godzinach od 22 do 1 w nocy. Projekt trwa do 1 września i jak można się domyślać nie spodobał się dotychczasowym gościom. Alvaro Gijón nie jest jednak przerażony. Ma nadzieję, że w ciągu najbliższych pięciu, sześciu lat obraz Playa de Palma zmieni się o 180 stopni.
Adventure World Warsaw – tak będzie się nazywał pierwszy w Polsce i największy w Europie Środkowo-Wschodniej park rozrywki, którego budowa właśnie się zaczęła pod Grodziskiem Mazowieckim. W części baśniowej zobaczymy bohaterów bajek i legend, m.in. polsko-słowackiego Janosika. Czekając na moment, gdy będziemy mogli te wszystkie cuda zobaczyć na własne oczy (planowane otwarcie parku – październik 2014 r.), Traveler poleca inne bajeczne miejsca w Europie. Baśniowa Droga The Fairy Tale Road – to prawie 600-kilometrowa trasa z Hanau (gdzie urodzili się bracia Grimmowie) do Bremy (w której mieszkali Czterej Muzykanci). A na niej niezliczone atrakcje związane z baśniami napisanymi przez ten słynny niemiecki duet. Wśród nich – parady, pokazy kukiełkowe, koncerty muzyczne, baśniowe muzea, rzeźby i statuy, las Czerwonego Kapturka oraz zamki w Sababurgu i Trendelburgu, gdzie żyły Królewna Śnieżka i Roszpunka. Na trasie łatwo sie przekonać, do jakiego stopnia twórczość genialnych pisarzy osadzona jest w miejscowym folklorze, którego Wilhelm i Jacob Grimmowie byli pionierskimi badaczami. I zrozumieć, dlaczego ich Baśnie to druga po Biblii najczęściej tłumaczona książka na świecie. ■ GDZIE? Niemcy (początek w Hanau, koniec w Bremie). ■ KIEDY? Cały rok, deutsche-maerchenstrasse.com Efteling Ten największy park rozrywki w Holandii odwiedza 4 mln ludzi rocznie. Powstał trzy lata wcześniej niż Disneyland! Najważniejszy jest Bajkowy Las, w którym zostały pokazane sceny ze znanych baśni, m.in. Hansa Christiana Andersena. Dziś jest tu piec rollercoasterów, cztery trasy wodne, hotel, pole golfowe i nowy ośrodek wypoczynkowy z bungalowami. Nie tylko dla dzieci – w końcu także dorośli lubią przenieść się do krainy swego dzieciństwa. ■ GDZIE? Europalaan 1, 5171 KW Kaatsheuvel, Holandia. ■ KIEDY? Od 8 listopada do 3 lutego, godz. 11–18, www.efteling.co.uk Parc Astérix Motywem przewodnim tego położonego pod Paryżem parku rozrywki jest stworzony przez René Gościnnego i Alberta Uderzo komiks Asterix. Wszystko podzielono na sześć krain, w których odbywała się akcja opowieści. Obiekt rocznie przyciąga około 1,8 mln miłośników przygód dzielnych Gallów. Szczególną popularnością cieszą się mrożące krew w żyłach przejażdżki rollercoasterami, pokazy delfinów oraz lwów morskich. Najodważniejszym polecamy kolejkę Oziris, która osiąga prędkość do 90 km/h. Wagoniki przyczepione są do szyn od strony dachu, w efekcie czego nogi uczestników zabawy fruwają w powietrzu, dając im uczucie lotu. ■ GDZIE? 30 km na północ od Paryża, autostrada A1, park znajduje się pomiędzy zjazdami numer 7 i 8. ■ KIEDY? Do listopada, godz. 10–18, www.parcasterix.fr
Zapraszamy do mobilnego centrum nauki Focusa!
Mobilne planetarium, wykrywacz meteorytów, trójwymiarowy układ słoneczny, to tylko niektóre atrakcje przygotowane w ramach strefy „Focus pobudza neurony w kosmosie”.
Akcja startuje już 25 września w centrum handlowym Silesia City Center w Katowicach. Następnie w ramach ogólnopolskiej trasy odwiedzi Gdańsk, Kraków, Warszawę i Łódź „Focus pobudza neurony w kosmosie” to wyjątkowa akcja, która przybliży wszystkim odwiedzającym magiczny świat kosmosu, pozwoli zrozumieć rządzące nim prawa, a także poprzez zabawę poszerzy ich wiedzę z dziedziny fizyki i astronomii. To już druga odsłona akcji – pierwsza spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem zarówno dzieci, jak też ich rodziców. W mobilnym centrum eksperymentowało około 50 000 osób, spędzając w nim łącznie 25 000 godzin. Organizatorem akcji jest miesięcznik popularnonaukowy „Focus”, a partnerem Kinder Niespodzianka. Patronat medialny nad akcją objęło Radio PLUS - Łagodne przeboje. Na powierzchni ok. 90 m² powstanie park naukowy, w którym zgromadzone zostaną eksponaty przybliżające świat kosmosu. Każdy odwiedzający będzie mógł zapoznać się z ciekawostkami z zakresu astronomii i kosmonautyki, a także samodzielnie uruchomić w pełni interaktywne urządzenia. Uczestnikami zaopiekują się dwaj animatorzy, którzy szczegółowo zaprezentują i wyjaśnią zjawiska. Dodatkowo będą zapraszać dzieci do zabaw i konkursów z nagrodami. Do strefy zostaną zaproszone dzieci ze szkół podstawowych i gimnazjów z Katowic i okolic. Specjalnie dla nich pod okiem ekspertów zostaną przygotowane interaktywne lekcje fizyki i astronomii. W ramach mobilnego centrum nauki można między innymi: Odwiedzić Planetarium – namiot sferyczny, z pokazami filmów o tematyce astrofizycznej w jakości HD. Zobaczyć makietę Układu Słonecznego, gdzie planety poruszają się tak jak w rzeczywistości. Na modelu zaprezentujemy wiele zjawisk, takich jak pory roku, fazy Księżyca, zaćmienia, zmiany dzienne oświetlenia, zegar słoneczny, długość cienia, dzień i noc. W strefie meteorytów, nasi goście otrzymają 4 detektory, dzięki którym będą mogli na specjalnie przygotowanym plac o powierzchni 6 m2 odszukać zagubione meteory. „Tak powstaje radio” – to interaktywne studio, które pozwoli na nagranie i edycję słuchowiska radiowego. Dzięki pomocy profesjonalisty, każdy będzie mógł wcielić się w rolę radiowca i nagrać własną zapowiedź ulubionego przeboju, wiadomości czy prognozę pogody. Strefa zabaw i animacji dla dzieci – kącik zabaw, w którym na specjalnie przygotowanych makietach dzieci będą mogły podbić kosmos tworząc kosmiczne bazy i wysyłając ekspedycje eksplorujące nieznane planety. Harmonogram akcji „FOCUS POBUDZA NEURONY W KOSMOSIE”: 25 – 30 września: START – KATOWICE – Silesia City Center, ul. Chorzowska 107; 2 – 7 października: GDAŃSK – Galeria Bałtycka, al. Grunwaldzka 141; 9 – 14 października: KRAKÓW – Galeria Kazimierz, ul. Podgórska 34 Kraków; 16 – 21 października: WARSZAWA – Wola Park, ul. Górczewska 124; 23 – 28 października: ŁÓDŹ – Manufaktura, ul. Jana Karskiego 5. Akcja „Focus pobudza neurony w kosmosie” została przygotowana na 17 urodziny miesięcznika „Focusa”. Urodzinowy, październikowy numer magazynu ukaże się 24 września. Dzień później wystartuje mobilne centrum nauki. Poza tym do październikowego wydania dołączona zostanie 8-stronicowa wkładka poświęcona kosmosowi, stworzona specjalnie dla najmłodszych czytelników. Dodatkowo na urodziny „Focusa” przygotowano specjalną aplikację na Facebooka: Moozgersi ostatnie starcie – https://apps.facebook.com/moozgersi_dwa/
Ma cętki, krótki ogon, na uszach pędzelki, a po obu stronach pyska bokobrody. Wszyscy wiemy, jak wygląda największy kot Europy. Ale kto go widział w naturze? Garstka wybrańców. I to jedynie dzięki naukowym podstępom! Do tego nielicznego grona należy m.in. dr Krzysztof Schmidt z Zakładu Badania Ssaków w Białowieży. Choć na badanie biologii rysia eurazjatyckiego poświęcił 16 lat, zaledwie kilka razy miał okazję zobaczyć jego sylwetkę, cień przemykający leśnym duktem. Teraz na świeżym śniegu odnajduje dowód rodzinnego szczęścia – odcisk łapy z wyraźnie zaznaczonymi opuszkami, a tuż obok – drugi, podobny, nieco mniejszy. Matka z młodym musiała tu przejść całkiem niedawno. Puszczę Białowieską, ostatni skrawek naturalnego nizinnego lasu porastającego kiedyś całą Europę, spowijała grudniowa cisza. Gdzieś w leśnych ostępach przyczaiła się samica rysia i jej dziecko. Może nawet koty patrzyły skądś na mnie niezauważone, bo ubarwienie ich futra zapewnia doskonały kamuflaż? Zimą nabiera ono srebrnego odcienia, dzięki czemu kontury sylwetki giną na tle ośnieżonych pni i runa. Metoda prostych obserwacji nie wchodzi tu w grę. Jak zatem można badać zwyczaje i zachowanie rysi? Rozwiązaniem jest telemetria.
Spis treści – listopad 2007 Frankenstein. Czy inspiracją dla Mary Shelley, autorki powieści Frankenstein, były wydarzenia z historii Ząbkowic Śląskich? Planeta małp. W latach 70. trzy kobiety przeprowadziły niezwykłe obserwacje naczelnych. To był przełom. Kryzys węglowy. CO2 pochodzący ze spalania paliw kopalnych ociepla atmosferę, ale wciąż jeszcze możemy uniknąć katastrofy. Biopaliwa. Jedni widzą w nich dobrodziejstwo, inni szwindel oraz szkody dla środowiska. Która ze stron sporu ma rację? Dolina Śmierci. W najgorętszym, a zarazem najniżej położonym miejscu USA skały na pustyni potrafią zmieniać swoje położenie. Tonga. Władca wyspiarskiej monarchii na Pacyfiku musi stawić czoło globalizacji, choć poddani raczej nie widzą w nim przywódcy. Rysie. Są niczym duchy – nawet zajmujący się nimi naukowcy w ciągu wielu lat obserwacji widzieli je zaledwie kilka razy. Tylko dla prenumeratorów: Morskie mikrusy. Łyżka morskiej wody pod mikroskopem ujawnia zadziwiający bogactwem miszmasz mikrofauny.
Jego szerokie bulwary przywodzą na myśl Paryż, kolorowe dachówki Wiedeń, a życie kawiarniane Kraków. Ale Budapeszt ma do zaoferowania coś jeszcze – gorące źródła, które zasilają blisko 50 zakładów kąpieliskowych.
BUDA. Noc w pokoju Andrew Lloyd Webbera trwa stanowczo za długo. Już nie mogę się doczekać ranka, kiedy ubrana w miękki szlafrok zjadę do wodnego raju specjalną windą obsługiwaną przez sympatyczną starszą panią, która uśmiecha się do gości hotelowych przez cały dzień. W górę i w dół. W dół i do góry. Cóż za monotonna praca! Refleksja nachodzi mnie w pierwszym z krytych basenów kąpieliska Gellérta połączonego z hotelem bocznym przejściem. Woda jest przyjemnie ciepła i powoli wszelkie troski związane z ciężkim życiem obsługi hotelowej schodzą na dalszy plan. Jedyne, czym warto się teraz zająć, to ustalenie kolejności odwiedzania basenów. Póki co nie wychodzę z rekreacyjnego, chociaż kilka długości w sportowo-pływackim mogłoby mi dobrze zrobić. Gdybym miała kłopoty ze stawami, reumatyzmem czy niskim ciśnieniem krwi, powinnam przenieść się do jednego z basenów leczniczych, tyle że te usytuowane są osobno dla kobiet i dla mężczyzn. Nie chcąc rozstawać się z ukochanym, postanawiamy wyjść na zewnątrz. Omijamy odkryty basen ze sztucznymi falami i wchodzimy do mniejszego, w którym woda jest gorąca, a kąpiel z bąbelkami potęguje efekt rozluźnienia i – co tu kryć – szczęścia. Bliscy omdlenia wracamy do naszego pokoju, w którym kiedyś zatrzymał się brytyjski kompozytor musicali i już planu- jemy kolejną sesję w wodzie. Mimo że czas nie obszedł się zbyt łaskawie z wnętrzami secesyjnego hotelu Gellérta, a ceny nie należą tu do najniższych, dostępność bajecznego wręcz kąpieliska – 13 basenów w otoczeniu rzeęb i niebiesko-złotych mozaik – jest jego niewątpliwym atutem. Po południu wracamy do wody, tym razem decydując się na krótkie rozstanie, by zakosztować wolności moczenia się w niej nago. Osoby nieco skrępowane taką sytuacją mogą przesłonić się płóciennym fartuszkiem, tylko po co? Oddzielne pomieszczenia dla obojga płci oprócz czterech basenów z wodą termalną o różnej temperaturze, od 26 do 38OC, mają sauny suche, parowe oraz inne atrakcje, takie jak kąpiele błotne, solankowe, masaż ręczny, wodny i różnego rodzaju terapie, z których nie miałam kiedy skorzystać. Został nam tylko jeden dzień, który postanowiliśmy spędzić poza hotelem, żeby zobaczyć, jak wyglądają baseny po drugiej stronie Dunaju. PESZT. Zabytkowy Most Wolności, zwany niegdyś Mostem Franciszka Józefa, prowadzi nas z górzystej Budy do płaskiego Pesztu. Jeśli ktoś nie został jeszcze owładnięty basenomanią, to schodząc z mostu, może wstąpić do krytego targu, którego kolory i niesamowity wprost przepych pochłonie co najmniej kilka godzin i sporo forintów. Na dole swoje stanowiska mają sprzedawcy salami, pasztetów – z których Węgrzy są szczególnie dumni, owoców, warzyw oraz sproszkowanej papryki o różnym stopniu pikantności: édes – słodka, eros – ostra. Piętro zajmują małe sklepiki z suwenirami w stylu naszej Cepelii i kilka barów, gdzie można skosztować prawdziwego gulaszu i naleśników. Ja jednak nie chcę tracić czasu na zakupy i jedzenie. Czym prędzej wsiadam w żółtą linię metra (zbudowaną w 1896 roku!), które w kilka minut dowozi mnie do stacji Széchenyi fürdo. Na końcu ulicy Andrássyego – najbardziej spektakularnego i najdłuższego bulwaru miasta – znajduje się Lasek Miejski Városliget z licznymi atrakcjami – ogrodem zoologicznym, XIX-wiecznym wesołym miasteczkiem oraz – a dla mnie przede wszystkim – kąpieliskiem im. Széchenyiego. Eklektyczny gmach kompleksu przyprawia o zawrót głowy. Czegóż tu nie ma? Neobarokowy hol wejściowy z mozaikami przedstawiającymi alegorie egipskich, rzymskich i greckich kąpielowiczów, trzy baseny na świeżym powietrzu otwarte przez cały rok, kilkanaście basenów i baseników wewnątrz budynku, inhalatorium, siłownia, gabinet masażu tajskiego, pedicure i wiele innych zabiegów specjalistycznych. Zanim jednak wskoczę do wody, muszę stawić czoła przebieralniom. Zamiast upychać swoje rzeczy w szafce i przebierać się grupowo, lepiej zainwestować w indywidualną kabinę, korzystanie z której ułatwia, a jak dla mnie utrudnia, mówiący jedynie po węgiersku młody szatniarz. Zaopatrzona we własny ręcznik, kostium kąpielowy i klapki wychodzę na dziedziniec. W basenach taplają się całe rodziny. Ludzi jest dużo, tak jakby cały wagon metra trafił właśnie tutaj, ale i możliwości, jak się okazuje, jest sporo. Najbardziej przyjemny i zarazem najbardziej oblegany jest płytki basen-jacuzzi, którego temperatura (34OC) pozwala na wielogodzinne partie szachów i nawiązywanie nowych znajomości. Bardziej aktywni wskakują do chłodniejszego basenu na przeciwległym krańcu dziedzińca i biegają w środku kafelkowej wirówki. Dobrze jest też popróbować wodnych uciech w mniejszych basenikach w budynku naprzeciwko przebieralni, powdychać olejek eukaliptusowy rozpylony w inhalatorium lub po prostu poleniuchować na kamiennych ławach. W Széchenyim czas płynie niepostrzeżenie i spędzenie całego dnia, zwłaszcza że jest tu również restauracja pokrzepiająca nadwątlone siły kuracjuszy, nie jest niczym niezwykłym. Raz spróbowawszy zbawiennego działania term, myślę już nie o całym dniu, ale o całym urlopie spędzonym w wodzie i zazdroszczę budapeszteńczykom, którzy taką możliwość mają w zasięgu ręki.
„To największą Łodzi troską, by Łódź całą – zmieścić na Piotrkowską.” (Jan Sztaudynger)
Piotrkowska dla Łodzi jest tym, czym Champs-Élysees razem z Montmartrem dla Paryża, czym piętrowy autobus i Soho dla Londynu, Pałac Kultury i Starówka dla Warszawy, a sklep GS dla każdej wsi. Piotrkowska jest główną ulicą, najważniejszym miejskim deptakiem, a nawet najdłuższym traktem handlowym w Europie. Pełni rolę rynku, placu, muzeum i parku, stała się synonimem całej Łodzi. Ţadne miasto w Polsce nie dorobiło się tak sławnej ulicy jak Piotrkowska. Pierwsza w Łodzi maszyna parowa zaczęła pracować w fabryce Geyera w 1839 roku, przy Piotrkowskiej. Dziś w Białej Fabryce – nazwanej tak dlatego, że została otynkowana, zanim jeszcze przemysłowcy doszli do wniosku, że tynkowanie fabryk jest kosztownym zbytkiem – urządzono muzeum włókiennictwa. Niewiele jest pewnie osób, które zafascynuje automat pończoszniczy albo krosno rapierowe, ale warto tu zajrzeć, bo właśnie tutaj zaczynał się łódzki przemysł, a klasycystyczne budynki fabryki są zabytkiem europejskiej architektury przemysłowej. Wszystko, co się działo w Łodzi i budowało, miało nierozerwalny związek z przemysłem tekstylnym. Na przełomie XIX i XX wieku budowano tu około 200 kamienic rocznie, nie licząc nowych fabryk i pałaców. Liczba ludności w tym czasie wzrosła tysiąckrotnie. I chyba tylko Chicago prześcigało Łódź prędkością rozwoju. Drapieżny kapitalizm, szybkie fortuny i spektakularne bankructwa – taką Ziemię Obiecaną znamy dzięki Reymontowi, który dziś odlany w brązie siedzi na podróżnym kufrze przy deptaku. Ktoś wetknie mu w rękę różę, ktoś inny oprze się na jego ramieniu. Pomniki wielkich łodzian stoją na Piotrkowskiej, bez cokołów, bez całej pompy, patosu i elegijnej wzniosłości. Można na ławce posiedzieć z Tuwimem, przy fortepianie z Rubinsteinem, albo zjeść kebab przy stole z łódzkimi przemysłowcami. Łodzianie łapią swych wielkich za nosy – na szczęście. Nie jest to zwyczaj politycznie poprawny, bo zaczął się od wydatnego, żydowskiego nosa Tuwima, ale Piotrkowska to ulica wyluzowana i szczera. Innym niezwykłym pomnikiem są Łodzianie Przełomu Tysiącleci. Pomnik ciągnie się przez kilkaset metrów środkiem Piotrkowskiej, a składa z tysięcy kostek z żeliwnymi tabliczkami z nazwiskami mieszkańców Łodzi. Tabliczkę numer 6 dostał Michał Urbaniak, którego jazzowa kariera rozpoczęła się w klubie Siódemki przy Piotrkowskiej 77. I właśnie kluby, puby i restauracje są powodem współczesnej sławy ulicy. W dzień można badać detale pałaców fabrykantów, wybudowanych we wszystkich chyba znanych w XIX wieku stylach architektonicznych, można pod parasolem pelargonii zgłębiać tajemnice opadania piany w piwie w jednym z odrestaurowanych podwórek, można ćmić kubańskie cygara w Havana Club, albo zapuścić się w podwórka, których nie dotknęła jeszcze fala mody na Piotrkowską, gdzie szewc od 50 lat szyje ten sam rodzaj trzewików męskich, a tęga krawcowa zanurzona w chmurze białego tiulu szykuje czyjąś suknię ślubną. Można zajrzeć na klatkę schodową z witrażem, po którym w secesyjnych zawijasach płynie biały łabędź, albo taką, gdzie na wymalowane w pośpiechu, czarne litery graffiti spogląda ułożony z kolorowych szkieł Gutenberg. Dlaczego Gutenberg? Bo niegdyś kamienica należała do drukarza. Szczególnie jednak nocą na Piotrkowskiej znaleźć można to, czego się szuka. Klub jazzowy, jak w Nowym Jorku, do którego wchodzi się metalowymi schodami pnącymi się na zewnątrz budynku, a dalej po kładce. Klub rockowy i koncert bluesa, klub reggae, do którego wszyscy dredziarze wchodzą za darmo, klub techno, klub z pokazami mody młodych łódzkich projektantów, no i w końcu Łódź Kaliska. Miejsce, w którym dobrze się rozmawia, czyta, dobrze pije, dobrze tańczy. Ta ostatnia aktywność jest domeną czarnoskórych studentów, którzy naprawdę wiedzą, jak to się robi. Szczególną sławą cieszy się tutejsza toaleta, której użycie jest wielce perwersyjnym doświadczeniem. Artystyczna grupa Łódź Kaliska działa już od ćwierć wieku i swoimi instalacjami, performance’ami, fotografiami, filmami, a także lomicjami (LOMICJA – jak wyjaśniają autorzy pojęcia – to wydarzenie, co do którego istnieje lub zachodzi podejrzenie, że może także być sztuką) uświadamia nam, jak bardzo jesteśmy nadęci, ulegamy modom, trendom, ideologiom. Uprawiając sztukę wiecznego karnawału, sztukę żenującą, groteskową zmusza do śmiechu, który musi zakończyć się śmiechem z samego siebie. Ostatnio grupa Łódź Kaliska przechodzi okres New Pop, który jak piszą w manifeście: „odpowiada współczesnym trendom w produkcji i tendencjom w reklamie dostarczając odbiorcy wyłącznie to, co mu się podoba najbardziej”. Klub spełnia założenia manifestu, spełnia je zresztą również sama Piotrkowska.