Największymi misjami JPL zarządzają kobiety. Zwrot w historii NASA
Marsjański helikopter Ingenuity, brawurowa misja na Tytana – Dragonfly – i sprowadzenie próbek marsjańskiej gleby na Ziemię. Te wyjątkowe i przełomowe misje kosmiczne łączy nie tylko to, że narodziły się w laboratorium JPL. Wszystkie są też prowadzone przez kobiety. NASA zapowiedziała też, że do 2030 roku chce, by kobiety stanowiły połowę pracowników tej agencji.
W tym artykule: Pierwsza w historii szefowa JPL to specjalistka od zarządzania Misja marsjańskiego helikoptera kierowana jest przez kobietę Nad dronem do badania Tytana pracuje zespół kierowany przez kobietę Kobieta pokieruje misją przesłania na Ziemię próbek z Marsa Pod koniec stycznia 2022 roku NASA poinformowała, kto będzie nowym dyrektorem słynnego Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA (JPL). Zarządzający tą placówką Kalifornijski Instytut Technologiczny (Caltech) wytypował na to stanowisko dr Laurie Leshin. W kosmicznym świecie zawrzało. Nigdy wcześniej kobieta nie szefowała tej zasłużonej instytucji, która wsławiła się najbardziej przełomowymi misjami w historii robotycznej eksploracji kosmosu. Pierwsza w historii szefowa JPL to specjalistka od zarządzania Ale dr Laurie Leshin nie jest przypadkową osobą, mającą jedynie pokazywać, że agencja dba o parytety. Jest znaną naukowczynią i sprawną administratorką. Zarządzała m.in. jedną z najstarszych amerykańskich uczelni technicznych, czyli Worcester Polytechnic Institute. Tutaj również była jedyną kobietą na takim stanowisku w 160-letniej historii politechniki. NASA otwiera próbki pobrane przez ostatnich ludzi chodzących po Księżycu. Co chce odkryć? Pół wieku po tym, jak astronauci Eugene Cernan i Harrison „Jack” Schmitt jako ostatni ludzie spacerowali po powierzchni Księżyca, amerykańska agencja kosmiczna odbezpiecza i poddaje analiz... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nasa-otwiera-probki-pobrane-przez-ostatnich-ludzi-chodzacych-po-ksiezycu-co-chce-odkryc-fot-nasa-james-blair-8e25f00.jpeg" width="938" height="625" alt="NASA otwiera próbki pobrane przez ostatnich ludzi chodzących po Księżycu. Co chce odkryć? (fot. NASA/James Blair)" title="NASA otwiera próbki pobrane przez ostatnich ludzi chodzących po Księżycu. Co chce odkryć? (fot. NASA/James Blair)" /> Pracowała też w NASA Goddard Space Flight Center. Dała się poznać jako znakomita specjalistka ds. geologii i badań planetarnych. Brała również udział w pracach przy nowym kosmicznym oku agencji, czyli Teleskopie Kosmicznym Jamesa Webba. Ma na koncie ponad 50 publikacji naukowych, a dodatkowo została odznaczona NASA Outstanding Leadership Medal 2011. To dobitnie pokazuje, że potrafi kierować zespołami badawczymi. Misja marsjańskiego helikoptera kierowana jest przez kobietę Dr Leshin oficjalnie obejmie stanowisko w maju tego roku, ale już teraz w słynnym JPL prym wiodą kobiety. Np. dr MiMi Aung, pochodząca z Republiki Związku Mjanmy matematyczka i inżynierka, której grupa opracowała pierwszy marsjański helikopter Ingenuity. Wiropłat świetnie sprawdza się na Marsie. Perseverance: rok na Marsie. Co udało się odkryć marsjańskiemu łazikowi NASA? Od udanego lądowania na Czerwonej Planecie najnowszego łazika – laboratorium NASA, czyli Perseverance – mija rok. Przez ten czas robot wielkości SUV-a i jego przyjaciel, pierwszy marsjański... Choć jego misja była przewidziana na zaledwie miesiąc, to Ingenuity działa już prawie 11 miesięcy i wykonał 21 lotów. Marsjański helikopter przesyła na Ziemię dane, które w przyszłości pomogą zbudować kolejne, bardziej zaawansowane konstrukcje. Będą one mogły pełnić rolę zwiadowców w misjach robotycznych, a w przyszłości również załogowych. Nad dronem do badania Tytana pracuje zespół kierowany przez kobietę Skoro mowa o lataniu nad innym niż Ziemia ciałem niebieskim, nie można zapomnieć o fenomenalnym projekcie Dragonfly. To latający dron wielkości łazika, który ma badać Tytana, księżyc Saturna. W tym wypadku również stery misji objęła kobieta. NASA zapowiada misję na Tytana. Tam może znajdować się życie Tytan jest światem fascynującym i zupełnie innym niż nasz, a jednak „wiemy, że ma wszystkie potrzebne składniki do powstania życia”, mówi Lori Gaze z NASA. Jest nią dr Elizabeth Zibi Turtle, znakomita inżynierka i fizyczka związana z Laboratorium Fizyki Stosowanej Uniwersytetu Johna Hopkinsa oraz z JPL. Prace nad misją wciąż trwają. Niedawno instrumenty Dragonfly były testowane nad kalifornijską pustynią. Chociaż do startu misji zostało pięć lat, jest to jedna z najbardziej wyczekiwanych wypraw kosmicznych najbliższej dekady. Kobieta pokieruje misją przesłania na Ziemię próbek z Marsa Przełomową misją ma być też Mars Sample Return. Celem tego projektu jest przetransportowanie na Ziemię próbek marsjańskiej gleby. Już teraz łazik Perseverance zbiera je. Wiemy również, kto skonstruuje pierwszą rakietę, jaka wystartuje z planety innej niż Ziemia. Ale dopiero niedawno świat obiegła informacja, że całej misji szefuje Angie Jackman. Inżynierka pracuje w agencji od 35 lat i odpowiedzialna jest za projektowanie napędów statków kosmicznych. O swojej pracy jako szefowej dużego zespołu mówi: – Inżynierowie pytają „jak?”, naukowcy „dlaczego”, ale ostatecznie wszystkich nas napędza ten sam imperatyw, potrzeba dowiedzenia się więcej. NASA wypuszcza oszałamiające wideo i audio prosto z Marsa 23 kamery i kilka mikrofonów dostarczają naukowcom z NASA krytycznych danych o otoczeniu Perseverance. Nam wszystkim frajdy, że możemy zobaczyć i posłuchać obcego świata. Laboratorium JPL od początku swego istnienia szło w absolutnej awangardzie technologii. Teraz pokazuje na własnym przykładzie, że rozwój zawsze przebiega sprawniej, gdy postawi się na różnorodność.
Pierwsze kobiety trafią na amerykańskie ćwierćdolarówki. To Sally Ride i Maya Angelou
Astronautka Sally Ride oraz poetka i działaczka na rzecz praw obywatelskich Maya Angelou jako pierwsze kobiety w historii zostaną upamiętnione na srebrnych ćwierćdolarówkach.
Pojawienie się pierwszych kobiet na amerykańskich monetach to zwieńczenie trwającego od czterech lat programu American Women Quarters, mającego uhonorować osiągnięcia kobiet, które „wniosły znaczący wkład w dziedzictwo narodowe” – podaje mennica Stanów Zjednoczonych. Ćwierćdolarówki przedstawiające dr Ride i Angelou trafią do obiegu na początku 2022 r. Nie wiadomo jeszcze, jaki będzie ostateczny wygląd monet. Rozważanych jest kilka możliwych projektów. Na jednym z nich Ride unosi się w przestrzeni, a Angelou ma anielskie skrzydła. Inne propozycje są bardziej tradycyjne i stonowane. Amerykańska mennica i pomysłodawcy projektu American Women Quarters mają nadzieję, że ostatnia decyzja to tylko pierwszy krok do tego, aby kobiety nauki i kultury na dobre zagościły w świadomości Amerykanów. Liczą, że między 2022 a 2025 rokiem uda się wydać łącznie 20 nowych ćwierćdolarówek z wizerunkami kobiet. Kamala Harris – pierwsza kobieta na fotelu wiceprezydenta USA. Poznaj kandydatki, które utorowały jej drogę Co najmniej 11 kobiet w historii ubiegało się o stanowisko wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych, w tym więcej niż jedna czarnoskóra kobieta i jedna kobieta pochodzenia azjatyckiego. Sto lat po... Sally Ride – pierwsza Amerykanka w kosmosie Dr Sally Ride była astronautką i fizyczką. Urodzona w 1951 roku w Los Angeles, do NASA dołączyła w wieku 26 lat. 18 czerwca 1983 poleciała w kosmos jako członkini załogi wahadłowca Challenger, realizującej misję STS-7. Tym samym została pierwszą amerykańską astronautką (i trzecią w ogóle – po Tierieszkowej i Sawickiej). Odpowiedzialna była za ramię robotyczne Canadarm wahadłowca i jako pierwsza za jego pomocą pochwyciła satelitę. Swój drugi i ostatni lot kosmiczny odbyła w dniach 5–13 października 1984. Była specjalistką misji STS-41-G w załodze promu Challenger. Podczas lotu prowadzono z orbity m.in. badania oceanów i lądów. Ponadto astronauci umieścili w kosmosie satelitę przeznaczonego do obserwacji klimatycznych ERBS (Earth Radiation Budget Satellite. 13 października wahadłowiec wylądował na pasie Centrum Kosmicznego im. Johna F. Kennedy'ego (KSC). W czerwcu 1985 Ride została wyznaczona do załogi kolejnej misji, jednak wskutek katastrofy promu Challenger przygotowania do wyprawy zostały wstrzymane, Ride zaś weszła w skład prezydenckiej komisji dochodzeniowej mającej ustalić przyczyny wypadku. Po zakończeniu prac komisji otrzymała przeniesienie do centrali NASA w Waszyngtonie. Objęła powołane dla niej stanowisko, ale nie brała już udziału w misjach kosmicznych. Dr Ride zmarła w 2012 roku. Pierwsza kobieta na Księżycu – plan NASA na 2024 rok. Koszt misji: 28 mld dolarów Amerykańska agencja kosmiczna ujawniła właśnie plany misji Artemis. W ramach przedsięwzięcia za cztery lata na Księżycu miałaby wylądować pierwsza kobieta w historii oraz pierwszy mężc... Maya Angelou – poetka i bojowniczka o równe prawa Maya Angelou (1928–2014) była afroamerykańską poetką, pisarką i aktorką. Za swoją twórczość i zasługi dla czarnoskórej społeczności została odznaczona Narodowym Medalem Sztuk oraz Prezydenckim Medalem Wolności. Oprócz działalności artystycznej Angelou była znaną działaczką na rzecz praw obywatelskich. Podczas Ruchu Praw Obywatelskich (czynnego w latach 50. i 60. XX w. ruchu społecznego dążącego do zniesienia segregacji rasowej pokojowymi metodami) pracowała zarówno z Martinem Lutherem Kingiem Jr, jak i Malcolmem X. Była jedną z najbardziej wpływowych orędowniczek praw człowieka i praw czarnoskórych w Stanach Zjednoczonych. Angelou była też pierwszą Afroamerykanką i pierwszą kobietą w ogóle, która wyrecytowała wiersz na inaugurację prezydenta USA. Miało to miejsce w 1993 r. na zaprzysiężeniu prezydenta Billa Clintona. Kobiety w historii NASA. Pełniły rolę "ludzkich komputerów" NASA aktywnie działa na rzecz zniesienia barier utrudniających kobietom pracę w ramach agencji, zarówno w dziedzinie nauki, jak i inżynierii. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/c665b493cff21b86cc99eff0d71ca3393dd476e8-182fce3.jpeg" width="864" height="700" alt="W początkach NASA afroamerykanki odegrały istotną rolę, wśród nich: Mary Jackson (na zdjęciu, 7 stycznia 1980), Katherine Johnson i Dorothy Vaughan (PHOTOGRAPH FROM THE NASA IMAGE COLLECTION)" title="W początkach NASA afroamerykanki odegrały istotną rolę, wśród nich: Mary Jackson (na zdjęciu, 7 stycznia 1980), Katherine Johnson i Dorothy Vaughan (PHOTOGRAPH FROM THE NASA IMAGE COLLECTION)" /> Źródło: Seattle Times
Długa droga sufrażystek z Wyoming. Jak w Stanie Równości walczono o równouprawnienie
10 grudnia 1869 roku terytorialna władza ustawodawcza w Wyoming przyznała kobietom prawo wyborcze i prawo do pełnienia funkcji publicznych. Historia przyznania kobietom prawa do głosowania w Wyoming była długa. Jak ostatecznie udało się osiągnąć cel, jakie były argumenty za i przeciw temu prawu oraz jak ten Stan Równości (ang. The Equality State) zareagował na kobiety przy urnach wyborczych?
W latach 2009 i 2010 przypadła 140. rocznica przyznania kobietom prawa wyborczego w Stanach Zjednoczonych. Wyoming przyjął pierwszą ustawę o prawie wyborczym kobiet 10 grudnia 1869 roku, a kobiety głosowały po raz pierwszy w 1870 roku. Prawo wyborcze w języku angielskim określane jest słowem 'suffrage'. Pochodzi ono od łacińskiego słowa 'suffragium', oznaczającego właśnie prawo do głosowania. Kobiety w Stanach Zjednoczonych walczyły o prawo wyborcze od czasów prezydentury Andrew Jacksona, w latach dwudziestych XIX wieku. Przed wojną secesyjną zasady prawa wyborczego dawały kobietom ograniczone prawo do głosowania w kilku stanach. New Jersey pozwalało im głosować zanim w 1844 roku nastąpiło pozbawienie praw wyborczych kobiet na mocy stworzonej wtedy konstytucji tego stanu. W 1869 roku Kongres uchwalił XV poprawkę do konstytucji Stanów Zjednoczonych, mającą wkrótce zostać ratyfikowaną, która gwarantowała powszechne prawo wyborcze dla mężczyzn. W poprawce tej nie było wzmianki o kobietach. Choć rząd federalny nie przyznał wówczas kobietom prawa do głosowania, poszczególne stany nadal mogły uchwalać różne rodzaje prawa wyborczego, w tym przyznawać je właśnie kobietom. Budowa kolei a prawo wyborcze W tym samym roku zakończono budowę kolei transkontynentalnej, łączącej linie kolejowe Union Pacific i Central Pacific. Może się wydawać, że nie ma to nic wspólnego z umożliwieniem kobietom głosowania, ale w rzeczywistości było to bardzo ważne. Tysiące pracowników przybyło na amerykański zachód, aby pracować na kolei. W miarę wzrostu liczby ludności Kongres postanowił wydzielić część terenów w Dakocie, Idaho i Utah, aby stworzyć Terytorium Wyoming. W maju 1869 roku, w tym samym miesiącu, w którym Union Pacific Railroad zostało otwarte dla obywateli, prezydent Ulysses S. Grant mianował Johna A. Campbella nowym gubernatorem Terytorium Wyoming. Pierwsze wybory w Terytorium Wyoming odbyły się we wrześniu 1869 r. William H. Bright, przewodniczący Rady Ustawodawczej Terytorium Wyoming, wprowadził ustawę o prawie wyborczym kobiet podczas pierwszej sesji rady. Projekt ten przeszedł przez demokratyczną legislaturę i został szybko podpisany przez republikańskiego gubernatora. Wyoming: kobiety domagają się praw Młodsze stany i terytoria, takie jak Wyoming, były bardziej skłonne do tego, by rozważyć nowe pomysły na to, kto może legalnie głosować. Mimo to, ludzie byli trochę zaskoczeni. Wyoming uchwaliło pierwsze prawo wyborcze dla kobiet w Stanach Zjednoczonych, praktycznie bez jakichkolwiek dyskusji czy kontrowersji. Było kilka powodów, dla których ustawa ta została uchwalona tak szybko. Historyk C.G. Coutant napisał: "Pewien mężczyzna powiedział mi, że uważa to za słuszne i sprawiedliwe, by dać kobietom prawo do głosowania. Inny mężczyzna powiedział, że uważa, iż będzie to dobra reklama dla Terytorium. Jeszcze inny powiedział, że głosował, by zadowolić kogoś innego, i tak dalej". Wielu ustawodawców głosowało za projektem ustawy, mając nadzieję na zwiększenie populacji tego Terytorium. Na zachodzie brakowało kobiet i być może mężczyźni działali w nieco desperacki sposób, aby przyciągnąć je w te rejony kraju. Rozporządzenie Północno-Zachodnie z 1787 roku wskazywało, że terytoria mogą ubiegać się o statut stanowy, gdy liczba ludności osiągnie 60 tysięcy osób. "Spodziewamy się teraz sporej imigracji kobiet do Wyoming" - można było przeczytać w lokalnej gazecie 'The Cheyenne Leader'. Jeden z polityków stwierdził, że przyznawanie praw wyborczych kobietom zaczęło się jako żart. Edward M. Lee, sekretarz Terytorium w 1869 roku, napisał: "Pewnego razu w czasie sesji, wobec ogromnego rozbawienia, po przedstawieniu różnych zabawnych poprawek, spodziewając się całkowitego weta gubernatorskiego, uchwalono ustawę nadania prawa wyborczego kobietom w Wyoming. Projekt ustawy został jednak przyjęty, stał się prawem, a najmłodsze terytorium znalazło się na drodze ku postępowi... Jakże dziwne, że ruch mający na celu oczyszczenie politycznego bagna... powstał w wyniku żartu... Zawołajmy więc, chwała pierwszej legislaturze Wyoming!". Chociaż niektórzy traktowali jego projekt ustawy jako żart, William Bright traktował kwestię przyznania prawa wyborczego kobietom bardzo poważnie. Pani Bright powiedziała później, że jej mąż, Południowiec, który w wojnie secesyjnej walczył po stronie Unii, uważał, że jeśli wszyscy mężczyźni mogą głosować, to nie ma powodu, dla którego jego własna żona i matka również nie mogłyby głosować. William Bright napisał w "Denver Tribune": "Wiedziałem, że to nowa kwestia, a do tego bardzo żywa, i z mocnym przekonaniem, że jest to sprawiedliwe, postanowiłem wykorzystać wszystkie swoje wpływy". Niektórzy ustawodawcy głosowali za projektem ustawy, ponieważ uważali, że nie ma zbyt dużych szans na jej przyjęcie. William Bright skorzystał z tego przekonania. W 1882 roku gubernator John W. Hoyt wyjaśnił, jak William Bright sprytnie nastawił obie strony przeciwko sobie: "Powiedział do Demokratów: 'Mamy Republikańskiego Gubernatora i Demokratyczne Zgromadzenie. A zatem, jeśli uda nam się przeforsować tę ustawę przez Zgromadzenie, a gubernator ją zawetuje, to przedstawimy pewne stanowisko, wiecie, pokażemy naszą liberalność i nic przy tym nie stracimy. Ale nie wychylajcie się, nie mówcie nikomu nic na ten temat'. Oni obiecali. Następnie udał się do Republikanów i powiedział im, że Demokraci zamierzają poprzeć jego inicjatywę i że jeśli nie chcą stracić kapitału, powinni również głosować za przyjęciem projektu. Dodał też, że nie sądził, że będzie ich wystarczająco dużo, by go przyjąć, ale głosowanie będzie zarejestrowane i w ten sposób Republikanie udaremnią zagrywki drugiej partii. I oni również zgodzili się głosować za ustawą. A więc, kiedy ustawa trafiła pod głosowanie, przeszła od razu! Członkowie zgromadzenia spojrzeli na siebie ze zdumieniem, bo nie mieli przecież zamiaru tego zrobić. Potem śmiali się i mówili, że to dobry żart, ale mieli "gubernatora po swojej stronie". A zatem ustawa trafiła z czasem do Johna A. Campbella, który był wtedy gubernatorem, a on natychmiast ją podpisał!". Po uchwaleniu ustawy, w gazecie 'Wyoming Tribune' napisano, że "prawdopodobnie będzie ona punktem odniesienia dla sesji, i cieszymy się, że nasza legislatura przejęła inicjatywę w tym ruchu, który ma stać się powszechny. Lepiej jest przewodzić niż utrudniać, gdy ruch jest nieunikniony". O prawach wyborczych kobiet w Wyoming, amerykańska działaczka na rzecz praw obywatelskich Susan B. Anthony powiedziała z radością: "Wyoming jest pierwszym miejscem na zielonej ziemi Boga, które może konsekwentnie twierdzić, że jest krainą Wolnych!". Telegramy przychodziły z tak odległych miejsc jak Wielka Brytania i Prusy. Kobiety w rolach sędziów i przysięgłych Ustawa o prawie wyborczym dla kobiet dała im nie tylko prawo do głosowania, ale także do zasiadania na ławie przysięgłych i do ubiegania się o stanowiska polityczne. W lutym 1870 roku trzy kobiety zostały powołane na sędziów pokoju w Wyoming, chociaż tylko jedna, Esther Morris, faktycznie pełniła funkcję sędziego. Prowadziła ona ponad czterdzieści spraw na terenie tego terytorium. Nie przegrała żadnej apelacji i była powszechnie uważana za dobrego sędziego, ale nie została powołana na kolejną kadencję. Pierwsze ławniczki rozpoczęły swoją służbę w marcu lub kwietniu 1870 roku. W "A History of Wyoming" T.A. Larsona autor pisze, że ławnicy płci męskiej przestali palić i żuć tytoń, gdy kobiety zaczęły z nimi przebywać. Mężczyźni przestali też uprawiać hazard i pić podczas przerw w obradach. Kobiety generalnie były bardziej skłonne do tego, by uznać kogoś za winnego niż mężczyźni, wydawały surowsze wyroki więzienia, a także rzadziej akceptowały samoobronę jako powód do zamordowania człowieka. Kobiety udowodniły, że są w stanie służyć jako członkowie ławy przysięgłych. Traktowały swoje obowiązki poważnie, ale nie wszyscy akceptowali kobiety pełniące rolę ławników. Z tego powodu, nowo wybrani sędziowie zakazali kobietom pełnienia obowiązków ławników w 1871 roku. Kobiety głosują Kobiety z Wyoming po raz pierwszy głosowały we wrześniu 1870 roku. Wiele osób było ciekawych tego, jak właściwie będą wyglądać wybory z udziałem kobiet. Czy kobiety pójdą do urn, skoro teraz mają taką możliwość? Około tysiąca kobiet miało prawo oddać głos w Wyoming i jak się okazało większość z nich zdecydowała się wziąć udział w wyborach. Znany obywatel Wyoming, Bill Nye, zapytany o to, jak wyglądały wybory z udziałem kobiet w jego stanie napisał: "Nie sprzedano żadnego rumu, kobiety jeździły w powozach zapewnianych przez obie partie, a każdy mężczyzna wysilał się, by być dżentelmenem, ponieważ w grę wchodziły dodatkowe głosy. Wybory w Wyoming, jak pamiętam, były ostrą naganą w stosunku do wszystkich wyborów na Wschodzie, jakie kiedykolwiek widziałem". Nye był redaktorem wydawanej w Wyoming gazety 'Laramie Daily Boomerang'. Demokraci stracili wiele miejsc w drugiej terytorialnej kadencji i zostali zastąpieni przez Republikanów. Pozostali w legislaturze Demokraci obwiniali kobiety za swoją porażkę i znieśli nowe prawo. Republikański gubernator zawetował jednak tę zmianę i prawo wyborcze kobiet zostało utrzymane w mocy. "Żaden ustawodawca nie ma prawa pozbawiać swoich wyborców praw wyborczych" - powiedział gubernator Campbell. Wyoming wystąpiło z wnioskiem o przyznanie mu statutu stanowego w 1889 roku. W tym roku, sufrażystki ciężko pracowały nad tym, by wybrać delegatów, którzy sprzyjaliby ich sprawie. Niektórzy członkowie Kongresu USA starali się usunąć klauzulę dotyczącą prawa wyborczego kobiet zapisaną w konstytucji Wyoming. Wyborcy z tego terytorium odpowiedzieli, że staną się stanem, który pozwoli głosować wszystkim na równi lub w ogóle nie zostaną stanem. W 1890 roku Wyoming zostało ogłoszone 44. stanem i pierwszym z nich, w którym kobiety miały pełne prawo do głosowania. Ówczesny gubernator, Francis E. Warren, napisał: "Nasi najlepsi ludzie, a w rzeczywistości wszystkie klasy niemalże powszechnie opowiadają się za prawem wyborczym dla kobiet. Kilka kobiet i kilku mężczyzn nadal przejawia uprzedzenia wobec tej kwestii, ale nie mam wiedzy o jakichkolwiek dowodach, które mogłyby wskazywać na jej zły wpływ na Wyoming". Wyoming stało się znane jako Stan Równości. Krajowa konwencja dotycząca praw wyborczych w 1891 roku uwzględniła to wyrażając swego rodzaju hołd dla tego stanu: "Wyoming, chwała wam, pierwsza prawdziwa republika, jaką świat kiedykolwiek widział!". Ciekawostki o prawach kobiet W 1925 roku Nellie Tayloe Ross została wybrana na gubernatora Wyoming. Była pierwszą kobietą, która pełniła funkcję gubernatora w Stanach Zjednoczonych. W 1893 roku Nowa Zelandia stała się pierwszym krajem na świecie, który dał kobietom takie same prawa do głosowania jak mężczyznom. Australia zrobiła to samo w 1902 roku, następnie Finlandia w 1906 roku i Norwegia w 1913 roku. Wyoming, nazywane Stanem Równości, posiada również bardzo trafne motto brzmiące: Równe Prawa. Poza Wyoming Te stany i terytoria przyznały kobietom pełne lub częściowe prawa wyborcze przed uchwaleniem dziewiętnastej poprawki do konstytucji USA w 1920 roku: Wyoming (1869) Utah (1896) Kolorado (1893) Idaho (1896) Waszyngton (1910) Kalifornia (1911) Oregon (1912) Arizona (1912) Kansas (1912) Alaska (1913) Illinois (1913) Dakota Północna (1917) Indiana (1919) Nebraska (1917) Michigan (1918) Arkansas (1917) Nowy Jork (1917) Dakota Południowa (1918) Oklahoma (1918) Źródło: NationalGeographic.com: Woman Suffrage
Kobiety w historii NASA. Pełniły rolę "ludzkich komputerów"
NASA aktywnie działa na rzecz zniesienia barier utrudniających kobietom pracę w ramach agencji, zarówno w dziedzinie nauki, jak i inżynierii.
We wczesnych latach działalności NASA, afroamerykańskie kobiety odegrały istotną rolę w realizacji jej misji. W 1962 roku pomogły one wysłać Johna Glenna, pierwszego amerykańskiego astronautę na orbitę. Wśród nich były Mary Jackson (zdjęcie z 7 stycznia 1980 roku), Katherine Johnson i Dorothy Vaughan. Jeszcze przed erą kosmiczną rozpoczętą 4 października 1957 r., kiedy Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) wysłał na orbitę Sputnika, pierwszego sztucznego satelitę, który miał orbitować Ziemię, kobiety pracowały nad kosmicznymi przedsięwzięciami Stanów Zjednoczonych, często jako ich pełnoprawni członkowie za kulisami. W kolejnych latach po utworzeniu Narodowej Agencji Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej (ang. National Aeronautics and Space Administration, czyli NASA) w 1958 r., kobiety zostały jednak wykluczone z korpusu astronautów i innych kluczowych stanowisk. Na początku istnienia programu kosmicznego kobiety pełniły rolę "ludzkich komputerów". Termin "komputer" odnosił się do tytułu zawodowego kogoś, kto wykonywał bardzo skomplikowane obliczenia matematyczne, a nie do maszyn, które je wykonywały. Były to osoby, które przetwarzały dane do eksperymentów lotniczych i w końcu także do lotów kosmicznych i wykonywały wszystkie obliczenia całkowicie ręcznie. Wszystkie ludzkie komputery NASA, pracujące w Langley Research Center w Hampton w Wirginii były kobietami, a wiele z nich było afroamerykankami. Afroamerykańskie kobiety komputery odegrały istotną rolę w rozwijaniu projektów NASA, a ich historia została spopularyzowana przez film 'Ukryte działania', oparty na książce o tym samym tytule, autorstwa Margot Lee Shetterly. Mary Jackson, Katherine Johnson, i Dorothy Vaughan były szczególnie wyróżniającymi się komputerami. Ich praca pomogła jednemu z pierwszych amerykańskich astronautów, Johnowi Glennowi, znaleźć się na orbicie Ziemi w 1962 roku i zapewniła bezpieczeństwo misji. Gdy NASA nabyła komputery elektroniczne od IBM, programowanie komputerowe stało się pracą kobiet. Mężczyźni nie ufali komputerom i wierzyli, że ich własne ludzkie obliczenia są lepsze, co w rezultacie dało kobietom wczesne doświadczenie w nowej umiejętności programowania komputerowego. Pierwszym człowiekiem w kosmosie był mężczyzna, radziecki kosmonauta Jurij Gagarin, który 12 kwietnia 1961 r. okrążył Ziemię jeden raz, podczas lotu trwającego 108 minut. Nieco ponad trzy tygodnie później NASA wystrzeliła swojego pierwszego astronautę, człowieka o imieniu Alan Shepard, w suborbitalny lot kosmiczny. Lot suborbitalny Sheparda trwał jedynie nieco ponad 15 minut. Trzy tygodnie później, 25 maja, prezydent John F. Kennedy wyznaczył Stanom Zjednoczonym ambitny cel polegający na pierwszym lądowaniu "człowieka" na Księżycu z następującą deklaracją: "Uważam, że ten naród powinien zaangażować się w osiągnięcie tego celu, zanim skończy się dekada, polegającego na wylądowaniu człowieka na Księżycu i sprowadzeniu go bezpiecznie na Ziemię". Na początku lat 60-tych XX wieku, kiedy NASA szkoliła i oblatywała siedmiu astronautów z Projektu Merkury, 13 amerykańskich kobiet, znanych jako The First Lady Astronaut Trainees lub The Mercury 13, również przechodziło rygorystyczne szkolenie astronautów. Ponieważ jednak Kongres zdecydował, że NASA powinna trzymać się tylko programu dla mężczyzn, kobiety nie były oficjalnie częścią NASA i nigdy nie dano im szansy, by polecieć w kosmos. W 1963 roku Związek Radziecki ponownie wyprzedził NASA, wykonując niezwykły ruch polegający na wysłaniu pierwszej kobiety w przestrzeń kosmiczną. Była to Walentina Tierieszkowa, która w 1963 roku orbitowała wokół Ziemi w ramach radzieckiej misji Vostok 6. NASA wysłała pierwszą Amerykankę w przestrzeń kosmiczną dopiero 20 lat później. Była to Sally Ride, która 18 czerwca 1983 roku poleciała w kosmos na promie kosmicznym Challenger. Było to rok po tym, jak ZSRR wysłała w przestrzeń kosmiczną drugą kosmonautkę, Swietłanę Sawicką. Później, w 1999 roku, astronautka NASA Eileen Collins została pierwszą kobietą, która dowodziła misją promu kosmicznego. Od czasu pierwszej misji Sally Ride do 2018 roku w misjach kosmicznych NASA wzięło udział co najmniej 50 kobiet. We wrześniu 2018 roku NASA mianowała Holly Ridings pierwszą kobietą kierującą centrum kontroli lotów kosmicznych. Obecnie NASA aktywnie pracuje na rzecz zniesienia barier utrudniających kobietom pracę w ramach agencji w dziedzinie nauki i inżynierii. Źródło: NationalGeographic.com: Women of NASA
6 kobiet nauki, których odkrycia lekceważono przez seksizm
Pomimo ogromnego postępu w ostatnich dziesięcioleciach, kobiety nadal muszą zmagać się z uprzedzeniami wobec nich w nauce.
W kwietniu National Geographic News opublikowało historię o liście, w którym naukowiec Francis Crick opisał DNA swojemu 12-letniemu synowi. W 1962 r. Crick wraz z innymi naukowcami, Jamesem Watsonem i Mauricem Wilkinsem, otrzymał Nagrodę Nobla za odkrycie struktury DNA. Kilka osób zamieściło komentarze dotyczące naszej historii, w których stwierdzono, że na liście Noblistów brakuje jednego nazwiska - Rosalindy Franklin, brytyjskiej biofizyczki, która również badała DNA. Zgromadzone przez nią dane były kluczowe dla pracy Cricka i Watsona. Okazuje się jednak, że Franklin nie kwalifikowałaby się do tej nagrody. Zmarła cztery lata przed tym, jak Watson, Crick i Wilkins otrzymali nagrodę, a Nobel nigdy nie jest przyznawany pośmiertnie. Ale nawet gdyby żyła, to i tak mogłaby zostać przeoczona. Jak wiele kobiet naukowców, Franklin przez całą swoją karierę została okradziony z uznania, na jakie zasługiwała jej praca w świecie naukowym. Nie była pierwszą kobietą, która znosiła upokorzenia w zdominowanym przez mężczyzn świecie nauki, ale przypadek Franklina jest szczególnie przykry, jak stwierdziła Ruth Lewin Sime, emerytowana profesor chemii w Sacramento City College, która pisała na temat kobiet w nauce. Na przestrzeni wieków kobiety naukowcy musiały pracować na wydziałach jako "wolontariuszki", obserwowały jak ich ważne odkrycia są przypisywane mężczyznom i były wykreślane z podręczników. Zazwyczaj dysponowały nędznymi zasobami i walczyły pod górę, aby osiągnąć to, co osiągnęły, tylko po to, aby "ich zasługi zostały przypisane ich mężom lub kolegom" - mówi Anne Lincoln, socjolożka z Southern Methodist University w Teksasie, która bada uprzedzenia wobec kobiet w nauce. Współczesne kobiety naukowcy wierzą, że to nastawienie się zmieniło - jak twierdzi Laura Hoopes z Pomona College w Kalifornii, która obszernie pisała o kobietach w nauce - "dopóki nie uderzy ich to w twarz". Uprzedzenia wobec kobiet naukowców są mniej jawne, ale nie zniknęły. Oto sześć kobiet naukowców, które dokonały przełomowych odkryć i których nazwiska są prawdopodobnie nieznane z jednego powodu - ponieważ są kobietami. Jocelyn Bell Burnell Urodzona w 1943 roku w Irlandii Północnej, Jocelyn Bell Burnell odkryła pulsary w 1967 roku, będąc jeszcze studentką radioastronomii na Uniwersytecie Cambridge w Anglii. Pulsary są pozostałością po masywnych gwiazdach, które przeszły w stan supernowej. Już samo ich istnienie pokazuje, że te giganty nie popadły w zapomnienie, lecz pozostawiły po sobie małe, niezwykle gęste, wirujące gwiazdy. Bell Burnell odkryła powtarzające się sygnały wysyłane na skutek ich rotacji, analizując dane wydrukowane na prawie 5 kilometrach papieru z radioteleskopu, który pomogła złożyć. Odkrycie to zaowocowało przyznaniem Nagrody Nobla, ale w 1974 r. nagrodę z dziedziny fizyki otrzymał Anthony Hewish, opiekun Bell Burnell, oraz Martin Ryle, również radioastronom z Uniwersytetu Cambridge. Ta zniewaga wywołała "falę współczucia" dla Bell Burnell. Ale w wywiadzie udzielonym niedawno National Geographic News, była ona dość rzeczowa. "Wyobrażenie na temat tego, jak w tamtym czasie wyglądała nauka było takie, że istniał starszy mężczyzna (i zawsze był to mężczyzna), który miał pod sobą całe mnóstwo sługusów, młodszych pracowników, od których nie oczekiwano, że będą myśleć, lecz że będą robić tylko to, co on powiedział" - tłumaczyła Bell Burnell, obecnie wizytująca profesor astronomii na Uniwersytecie Oksfordzkim. Ale mimo współczucia i swojej przełomowej pracy, Bell Burnell powiedziała, że nadal podlega dominującym postawom wobec kobiet w środowisku akademickim. "Nie zawsze prowadziłam prace badawcze" - powiedziała. Wiele stanowisk, które oferowała astrofizyka w jej karierze, koncentrowało się na nauczaniu lub wypełnianiu obowiązków administracyjnych i kierowniczych. "[I] niezwykle trudno było połączyć życie rodzinne z karierą" - stwierdziła Bell Burnell, częściowo dlatego, że uniwersytet, na którym pracowała w czasie ciąży, nie miał przepisów dotyczących urlopu macierzyńskiego. Od tego czasu stała się dość "opiekuńcza" dla kobiet w środowisku akademickim. Niektóre pojedyncze uczelnie mogą zapewniać im wsparcie, ale Bell Burnell chce systemowego podejścia do tej kwestii, w celu zwiększenia liczby kobiet naukowców. Niedawno przewodniczyła grupie roboczej Royal Society of Edinburgh, której zadaniem było opracowanie strategii na rzecz zwiększenia liczby kobiet w dziedzinie nauki, technologii, inżynierii i matematyki w Szkocji. Esther Lederberg Urodzona w 1922 roku w Bronksie, Esther Lederberg dorastała, by stworzyć podstawy dla przyszłych odkryć w zakresie dziedziczenia genetycznego w odniesieniu do bakterii, regulacji genów i rekombinacji genetycznej. Jako mikrobiolog jest prawdopodobnie najbardziej znana z odkrycia wirusa, który zaraża bakterie, nazywanego bakteriofagiem lambda. Miało to miejsce w 1951 roku na Uniwersytecie w Wisconsin. Lederberg, wraz z pierwszym mężem Joshuą Lederbergiem, opracowała również sposób na łatwe przenoszenie kolonii bakteryjnych z jednej płytki Petriego na drugą, zwany replikacją, który umożliwił prowadzenie badań nad opornością na antybiotyki. Metoda Lederberga jest stosowana do dziś. Praca Joshua Lederberga nad replikacjami odegrała rolę w przyznaniu mu w 1958 r. Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny, którą podzielił się z Georgem Beadle i Edwardem Tatumem. "Zasłużyła na uznanie za odkrycie fagów lambda, za pracę nad czynnikiem płodności F, a zwłaszcza za replikacje" - napisał w mailu Stanley Falkow, emerytowany mikrobiolog z Uniwersytetu Stanforda. Ale Esther Lederberg nie otrzymała należnego jej uznania. Lederberg nie była też sprawiedliwie traktowana, jeśli chodzi o jej akademicką pozycję na Stanford, dodał Falkow, kolega Lederberg, który przemawiał na jej nabożeństwie żałobnym w 2006 roku. "Musiała walczyć o mianowanie jej tylko na stanowisko profesora nadzwyczajnego, podczas gdy niewątpliwie powinna była uzyskać pełną rangę profesorską. Nie była sama. W tamtych czasach kobiety były źle traktowane w środowisku akademickim". Chien-Shiung Wu Urodzona w 1912 r. w Liu Ho, w Chinach, Chien-Shiung Wu obaliła prawo fizyki i uczestniczyła w konstruowaniu bomby atomowej. Wu została zatrudniona na Uniwersytecie Columbia w latach 40. XX wieku w ramach projektu Manhattan i prowadziła badania nad wykrywaniem promieniowania i wzbogacaniem uranu. Po wojnie pozostała w Stanach Zjednoczonych i stała się znana jako jedna z najlepszych fizyków eksperymentalnych swoich czasów, jak twierdzi Nina Byers, emerytowana profesor fizyki na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles. W połowie lat 50. ubiegłego wieku dwóch fizyków teoretycznych, Tsung-Dao Lee i Chen Ning Yang, zwróciło się do Wu o pomoc w obaleniu prawa parzystości. Prawo to utrzymuje, że w mechanice kwantowej dwa systemy fizyczne, takie jak atomy, które były lustrzanymi odbiciami, zachowywałyby się w identyczny sposób. Eksperymenty Wu z użyciem kobaltu-60, radioaktywnej formy kobaltu, podważyły to prawo, które było uznawane przez 30 lat. Ten kamień milowy w fizyce doprowadził do przyznania w 1957 roku Nagrody Nobla dla Yang i Lee, ale nie dla Wu, która została pominięta pomimo swojej kluczowej roli. "Ludzie uznali [decyzję noblowską] za oburzającą" - powiedział Byers. Pnina Abir-Am, historyk nauki na Uniwersytecie Brandeis, zgodziła się z tym dodając, że pewną rolę odegrało również pochodzenie etniczne. Wu zmarła na udar mózgu w 1997 roku w Nowym Jorku. Lise Meitner Lise Meitner urodziła się w 1878 roku, w Wiedniu w Austrii. Jej praca w dziedzinie fizyki jądrowej doprowadziła do odkrycia rozszczepienia jądra atomowego, czyli faktu, że jądra atomowe mogą się rozszczepić na dwie części. To odkrycie stanowiło podstawę do stworzenia bomby atomowej. Jej historia jest skomplikowaną plątaniną seksizmu, polityki i pochodzenia etnicznego. Po uzyskaniu doktoratu z fizyki na Uniwersytecie Wiedeńskim, Meitner przeprowadziła się w 1907 roku do Berlina i rozpoczęła współpracę z chemikiem Otto Hahnem. Swoje relacje zawodowe utrzymywali przez ponad 30 lat. Po zajęciu Austrii przez nazistów w marcu 1938 roku, Meitner, która była Żydówką, udała się do Sztokholmu w Szwecji. Kontynuowała współpracę z Hahnem, korespondując i spotykając się z nim potajemnie w Kopenhadze w listopadzie tego samego roku. Mimo, że Hahn przeprowadził eksperymenty, które dostarczyły dowodów na poparcie idei rozszczepienia jądra atomowego, nie był w stanie wyjaśnić tego zjawiska. Meitner i jej siostrzeniec, Otto Frisch, opracowali tę teorię. Hahn opublikował ich odkrycia bez uwzględnienia Meitner jako współautorki. Chociaż niektóre źródła podają, że Meitner rozumiała to pominięcie, biorąc pod uwagę sytuację w nazistowskich Niemczech. "To jest początek tego, jak Meitner został wyłączony z zasług związanych z odkryciem rozszczepienia jądra atomowego" - powiedziała Lewin Sime, która napisała biografię Meitner. Innym czynnikiem, który przyczynił się do zlekceważenia pracy Meitner, była jej płeć. Meitner napisała kiedyś do przyjaciela, że bycie kobietą w Szwecji jest niemalże zbrodnią. Badacz z Noblowskiego Komitetu w dziedzinie fizyki aktywnie próbował ją wykluczyć. Tak więc sam Hahn zdobył w 1944 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii za swój wkład w rozdzielenie atomu. "Ówcześni koledzy Meitner, w tym fizyk Niels Bohr, zdecydowanie uważali, że odegrała ona zasadniczą rolę w odkryciu rozszczepienia jądra atomowego" - powiedziała Sime. Ale ponieważ jej nazwiska nie było wraz z Hahnem w tej pierwszej pracy i nie otrzymała Nagrody Nobla w uznaniu za to odkrycie, przez lata nie była z nim wiązana. Fizyk jądrowa zmarła w 1968 r. w Cambridge w Anglii. Rosalind Franklin Urodzona w 1920 roku w Londynie, Rosalind Franklin użyła promieni rentgenowskich do zrobienia zdjęcia DNA, które miało zmienić biologię. Jest prawdopodobnie jednym z najbardziej znanych i haniebnych przypadków okradania badacza z zasług, jak twierdzi Lewin Sime. Franklin ukończyła studia doktoranckie z chemii fizycznej na Uniwersytecie w Cambridge w 1945 r., a następnie spędziła trzy lata w instytucie w Paryżu, gdzie nauczyła się technik dyfrakcji promieniowania rentgenowskiego, czyli zdolności do określania struktur molekularnych kryształów. Do Anglii wróciła w 1951 r. jako pracownik naukowy w laboratorium Johna Randalla w King's College w Londynie i wkrótce spotkała Maurice'a Wilkinsa, który prowadził własną grupę badawczą zajmującą się strukturą DNA. Franklin i Wilkins pracowali nad oddzielnymi projektami z zakresu DNA, ale według niektórych relacji, Wilkins błędnie postrzegał rolę Franklin w laboratorium Randalla, sądząc, że jest ona raczej asystentką niż kierownikiem własnego projektu. W międzyczasie James Watson i Francis Crick, obaj z Uniwersytetu Cambridge, również próbowali ustalić strukturę DNA. Skontaktowali się z Wilkinsem, który w pewnym momencie pokazał im obraz DNA Franklin, znany jako Zdjęcie 51, bez jej wiedzy. Zdjęcie 51 pozwoliło Watsonowi, Crickowi i Wilkinsowi wywnioskować właściwą strukturę DNA, a następnie opublikowali swoją pracę na ten temat w serii artykułów w czasopiśmie Nature w kwietniu 1953 roku. Franklin również opublikowała artykuł w tym samym numerze, podając dalsze szczegóły dotyczące struktury DNA. Wizerunek cząsteczki DNA stworzony przez Franklin był kluczem do rozszyfrowania jego struktury, ale tylko Watson, Crick i Wilkins otrzymali w 1962 roku Nagrodę Nobla za swoją pracę w dziedzinie fizjologii lub medycyny. Franklin zmarła na raka jajnika w 1958 roku w Londynie, cztery lata przed przyznaniem Nagrody Nobla Watsonowi, Crickowi i Wilkinsowi. Ponieważ nagrody Nobla nie są przyznawane pośmiertnie, nigdy nie dowiemy się, czy za swoją pracę Franklin otrzymałaby swój udział w nagrodzie. Nettie Stevens Urodzona w 1861 roku w Vermont, Nettie Stevens przeprowadziła kluczowe badania, które pozwoliły ustalić, że płeć organizmu jest determinowana raczej przez jego chromosomy niż przez czynniki środowiskowe lub inne. Po uzyskaniu doktoratu z Bryn Mawr College w Pensylwanii, Stevens kontynuowała studia, jako naukowiec badający kwestię określania płci. Pracując nad mączniakami, udało jej się wywnioskować, że samce produkowały plemniki z chromosomami X i Y (chromosomami płciowymi) oraz, że samice produkowały komórki rozrodcze tylko z chromosomami X. Był to dowód potwierdzający teorię, że determinacja płci jest kierowana przez genetykę organizmu. Mówi się, że inny badacz, Edmund Wilson, pracował nad podobnym zagadnieniem, ale doszedł do tego samego wniosku później niż Stevens. Stevens padła ofiarą zjawiska znanego jako Efekt Matyldy - represji lub zaprzeczania wkładowi kobiet naukowców w naukę. Jak twierdzi Hoopes z Pomona College, to Thomasowi Huntowi Morganowi, wybitnemu genetykowi z tamtego okresu, często przypisuje się odkrycie genetycznej podstawy determinacji płci. Jak zauważa Hoopes on jako pierwszy napisał podręcznik do genetyki i chciał wzbogacić swój wkład w tę dziedzinę. "Podręczniki mają tę straszną tendencję do wybierania tych samych dowodów, co inne podręczniki" - dodaje. I tak nazwisko Stevens nie było wiązane z odkryciem determinacji płci. Hoopes nie ma wątpliwości, że Morgan był dłużnikiem Stevens. "Korespondował wtedy z innymi naukowcami o swoich teoriach" - mówi. "[Ale] jego listy do i od Nettie Stevens nie były takie same. Pytał ją o szczegóły jej eksperymentów". "Kiedy zmarła [na raka piersi w 1912 roku], napisał o niej w magazynie 'Science', pisząc, że uważał, iż nie miała ona szerokiego spojrzenia na naukę" - relacjonuje Hoopes. "Ale to dlatego, że jej o to nie pytał". A teraz chcielibyśmy zapytać kogo dodalibyście do tej listy badaczek, które nie doczekały się takiego uznania za swoją pracę, na jakie zasłużyły? Źródło: NationalGeographic.com: 6 Women Scientists Who Were Snubbed Due to Sexism
Izrael, Sudan, Syria. Kobiety w wojsku to już nie rzadkość. "Uczymy się słabości i możemy się jej też oduczyć"
Kobiety w wojsku odgrywają coraz bardziej aktywną rolę, służąc na frontach konfliktów zbrojnych i utrzymując pokój w punktach zapalnych na świecie.
W pustynnym miasteczku w środkowo-wschodniej Syrii na ziemi siedziało dwóch więźniów, strzeżonych przez kilkunastu Kurdów. Poddali się oni głównie kurdyjskim siłom obronnym YPG, które wypędziły bojowników ISIS z Baghouz, ich ostatniej twierdzy w Syrii. Więźniowie czekali na transport do obozu internowania, w którym przebywały już dziesiątki tysięcy lojalistów i osób zależnych od ISIS. Strażnicy stali nad nimi, a ich triumf był wręcz namacalny. Kilkaset metrów dalej, kurdyjskie bojowniczki z AK-47 przewieszonymi przez ramiona pilnowały kobiet i dzieci, prawdopodobnie żon bojowników i ich potomstwa. Podczas gdy te bojowniczki, znane jako YPJ, rozmawiały ze sobą, kilka z nich zaciągało się papierosami (pod rządami ISIS palenie było zabronione dla kobiet). Inne poprawiały włosy, używając telefonów komórkowych jako lusterek (pod rządami ISIS kobieta, która nie miała zakrytych włosów i twarzy podlegała karze chłosty). Od czasu do czasu kobieta z YPJ zwracała się do osłoniętych kobiet, morza czarnego płótna poprzecinanego przez nieufne spojrzenia i brudne dzieci. Gdy ranek się przeciągał, niektóre bojowniczki YPJ postanowiły zobaczyć wroga z bliska. Kobiety na początku podeszły do tych dwóch jeńców zupełnie mimochodem. Następnie powoli i z rozmysłem stworzyły ciasny krąg wokół mężczyzn, gapiąc się prosto na nich. Nie tak dawno temu w mieście tym kobieta mogła zostać zabita za takie zachowanie. Ale ISIS upadło, a obrończynie kurdyjskiej Syrii twierdziły, że są na równi ze swoimi męskimi towarzyszami. Byli razem na linii frontu, delektując się zwycięstwem. Od syryjskiej pustyni i łąk Sudanu Południowego do rozdartej wojną dżungli w zachodniej Kolumbii, coraz więcej kobiet służy na frontach konfliktów zbrojnych. Ich mundury i sytuacja różnią się od siebie, ale podają podobne powody dołączenia do sił zbrojnych. Chcą służyć swojemu krajowi. Chcą pokazać pewność siebie, kompetencję i siłę, dając przykład swoim dzieciom, a jednocześnie coś sobie udowodnić. Niektórzy wspominają o wyższym celu niż ich koledzy płci męskiej: Chcą uczynić życie lepszym dla kobiet i dziewcząt w swoim kraju, regionie i na świecie. SYRIA Od prawie dekady kurdyjski ruch oporu w Syrii stawia sobie za cel włączenie kobiet do grona swoich bojowników. YPJ, jednostka złożona wyłącznie z kobiet, liczy ponad 20 000 osób. Wiele z nich to muzułmanki, odrzucające te interpretacje islamu, które uważają za opresyjne. "Jesteśmy ochotnikami" - mówi dowódca. "Nie pozwalamy, aby inni atakowali nasze miasta i zabijali naszych braci i siostry. Nasze rodziny mówią, że jako kobiety oczywiście możecie się przyłączyć". Co najmniej 16 krajów uprzemysłowionych zezwala kobietom na służbę na froncie lub w walce. Praca dla kobiet w wojsku jest możliwa jako oficjalna część amerykańskiego wojska odkąd Kongres powołał Korpus Pielęgniarek Wojskowych w 1901 roku. Choć nie brały one udziału w walkach, wciąż narażały się na niebezpieczeństwo. Oprócz pracy jako pielęgniarki były też operatorami radiowymi i pracownikami logistycznymi, a od niedawna także pilotami helikopterów i mechanikami czołgów. Nawet gdy polityka pozwala kobietom na udział w walkach, dowódcy mogą blednąć na myśl o ich wysłaniu do boju. Ale w obecnej epoce ataków terrorystycznych i starć etnicznych, kobiety służące gdziekolwiek "mogą stanąć do walki, ponieważ pole bitwy jest nieliniowe" - mówi ppłk. piechoty morskiej Misty Posey, przez 2 lata, do połowy 2019 roku dowódca kobiet rekrutowanych do piechoty morskiej na Parris Island w Południowej Karolinie. "Jeśli jesteś w administracji, jeśli jesteś w zaopatrzeniu, możesz wziąć udział w walce. I oni wszyscy o tym wiedzą". Rekrutki, obeznane ze społecznym stereotypem "słabszej płci", często pojawiają się wątpiąc w to, czy są w równym stopniu zdolne do wykonania zadania. Posey nie chce o tym słyszeć: "Kobiety uczą się słabości. I możemy się jej też oduczyć". Jak mówi Posey, pod koniec szkolenia większość kobiet w marines jest pewna swoich zdolności "i wie, że są tak samo zdolne do wniesienia swojego wkładu" jak mężczyźni. Josephine Muhawenimana, rwandyjska matka dwojga dzieci, została policjantką, ponieważ podziwia "to, że są silne i... inspirują innych". Teraz jest starszym sierżantem w siłach pokojowych ONZ w Sudanie Południowym, kraju zalanym krwią przez konflikty cywilne i etniczne. "Pamiętam, co się stało" - mówi Muhawenimana o ludobójstwie w Rwandzie z 1994 r., przed którym udało się jej uciec. Ma nadzieję, że siły pokojowe pomogą zapobiec takiemu rozlewowi krwi w Sudanie Południowym. Jak mówi, kobiety w tym kraju wydają się być dumne z pracy, którą wykonuje. Matki podziękowały jej za pokazanie ich córkom alternatywy dla wyjścia za mąż, kiedy ledwo co osiągają dojrzałość. W Kolumbii bojowniczka znana jako Comandante Yesenia spędziła dwie dekady z ELN, lewicową grupą partyzancką walczącą z rządem kraju. W lesie urodziła córeczkę i przez wiele miesięcy nosiła ze sobą karmione piersią dziecko. Yesenia mówi, że walczy o równość dla biednych ludzi, rdzennych mieszkańców i kobiet. "Każdy człowiek odnosi się do niej z rezerwą" - mówi. "Na różnych płaszczyznach, wszyscy walczymy". Na syryjskiej pustyni, gdy pojmani bojownicy ISIS czekają na transport do obozu internowania, bojowniczka YPJ Nuda Zagros wyobraża sobie przyszłość. "Gdziekolwiek kobiety są uciskane, chcemy tam iść" - mówi. "Chcemy walczyć o równość. Nie chcemy być zwierzchnikami i nie chcemy mieć zwierzchników. Wszyscy jesteśmy tacy sami". STANY ZJEDNOCZONE Jeśli interesuje je praca w wojsku, kobiety mogą służyć w walkach lotniczych i morskich od początku lat 90-tych XX wieku. Był to okres, w którym wraz z zakończeniem zimnej wojny doszło do głębokich cięć personelu. Dopiero w 2016 roku wojsko dla kobiet otworzyło się nieco bardziej, gdy wszystkie miejsca pracy związane z walkami lądowymi stały się w końcu dla nich dostępne. Do sierpnia 2019 roku 2 906 kobiet zajmowało niedostępne dla nich wcześniej stanowiska w armii związane z walkami lądowymi. KOLUMBIA Pomimo wysiłków zmierzających do zakończenia trwającego dziesiątki lat konfliktu partyzanckiego w Kolumbii, tajne mobilne obozy są nadal siedzibą Narodowego Frontu Wyzwolenia (ELN), który odrzucił zawieszenie broni, negocjowane z innymi grupami. Uznawani za terrorystów i szantażystów przez przedstawicieli rządu i innych Kolumbijczyków, członkowie ELN nazywają siebie bojownikami o sprawiedliwość. "Moim marzeniem dla tego kraju jest równość społeczna i równość płci. Wyczuwam męski seksizm nawet w ramach tej organizacji". POŁUDNIOWY SUDAN Spośród 19 500 żołnierzy sił pokojowych Organizacji Narodów Zjednoczonych pomagających chronić ludność cywilną w pogrążonym w konflikcie nowym narodzie Sudanu Południowego, około 1600 z nich to kobiety pochodzące z wielu krajów. Obecność kobiet jest częścią na nowo zintensyfikowanych wysiłków mających na celu zapewnienie większej równowagi płci w siłach, które ONZ angażuje na arenie międzynarodowej. "Nie jest to tylko kwestia liczb, ale także naszej skuteczności" - powiedział niedawno Sekretarz Generalny ONZ António Guterres członkom Rady Bezpieczeństwa. Jego zdaniem zwiększenie liczby kobiet w siłach pokojowych naprawdę wydaje się pomagać w utrzymaniu pokoju. IZRAEL Izrael jest jednym z niespełna kilkunastu krajów (lista obejmuje Koreę Północną i Norwegię), które powołują do służby wojskowej zarówno kobiety, jak i mężczyzn. Kobiety są zaangażowane w obronę narodową od czasu założenia współczesnego Izraela w 1948 roku. Zwolnienia ze służby są udzielane z powodów takich jak macierzyństwo czy przekonania religijne, ale w innych przypadkach przewidywany czas pełnienia służby to 2 lata, czyli nieco mniej niż w przypadku mężczyzn. Nadal pojawiają się kontrowersje co do zakresu mieszania płci w izraelskich służbach i tego, jakie role mogą pełnić kobiety. Na przykład patrolowanie granic: Tak. Prowadzenie czołgów: Nie. Źródło: NationalGeographic.com: On today's battlefields, more women than ever are in the fight
Zwrot „Ladies and Gentlemen” znika z Japan Airlines. „Chcemy tworzyć pozytywną atmosferę”
Linie lotnicze Japan Airlines chcą iść z duchem czasu i „traktować wszystkich z szacunkiem”. Dlatego też zwrot „Ladies and Gentlemen” (panie i panowie) nie będzie już stosowany w oficjalnych komunikatach pokładowych, a zostanie zastąpiony bardziej neutralną formą.
Decyzja japońskiego przewoźnika jest o tyle przełomowa, że w Japonii podziały społeczne dotyczące ról płciowych wciąż są silnie zakorzenione. Zresztą zapowiedziana zmiana zostanie wprowadzona tylko w komunikatach nadawanych w języku angielskim. Zdaniem władz linii lotniczych, nie ma potrzeby wprowadzania podobnych modyfikacji w komunikatach w języku japońskich, ponieważ w tym przypadku pozdrowienia związane z płcią nie są używane w pierwszej kolejności. Mark Morimoto, rzecznik Japan Airlines, zapowiedział, że powitania i ogłoszenia w języku angielskim – zarówno na lotniskach, jak i w samolotach – będą zawierały zwroty neutralne pod względem płci. Wyrażenie „panie i panowie” zostanie zastąpione najprawdopodobniej przez „hello everybody” (jak ma to miejsce na przykład w londyńskim metrze), albo „all passengers”. – Pragniemy być firmą, w której możemy stworzyć pozytywną atmosferę i traktować wszystkich, w tym naszych klientów, z szacunkiem – stwierdził Morimoto. To nie pierwsza istotna zmiana w Japan Airlines, choć – jak zauważają komentujący z „The New York Times” – wszelkie reformy mające na celu równouprawnienie płci czy mniejszości seksualnych to głównie ukłon w kierunku zagranicznych pasażerów. Sama Japonia nadal pozostaje bowiem krajem w większości konserwatywnym, w podejściu do ról społecznych kobiet i mężczyzn, a pary homoseksualne wciąż walczą z dyskryminacją. Ostatnio japońskie linie lotnicze – na skutek kampanii dotyczącej dyskryminacji kobiet w miejscach pracy – złagodziły zasady dotyczące ubioru i wyglądu stewardess. Pracownice Japan Airliness od marca mogą same zdecydować, czy chcą założyć spódnicę czy spodnie, oraz wybrać obuwie na obcasie lub bez. Wcześniej nie miały takiej możliwości, a obcasy, spódnice oraz makijaż były obowiązkowe. W 2017 roku linie zmieniły również zasady dotyczące świadczeń rodzinnych i zgodziły się przyznawać je także pracownikom homoseksualnym, biseksualnym i transpłciowym pozostającym w związkach jednopłciowych. Wcześniej takie świadczenia przysługiwały jedynie parom heteroseksualnym. W 2018 roku konkurent Japan Airlines – All Nippon Airways – na międzynarodowym lotnisku w Tokio uruchomił toaletę nieokreślającą płci, aby mogły korzystać z niej osoby niebinarne, a jeszcze wcześniej, bo w 2016 roku, zezwolił na rejestrowanie partnerów i partnerek tej samej płci jako rodziny w programie lojalnościowym. Władze Japan Airlines przyznają, że do zmian zmotywowały je pojawiające się głosy pasażerów dotyczące konieczności zmian. Reformy mogą wydawać się symboliczne, jednak przedstawiciele mniejszości seksualnych w Japonii mają nadzieję, że wpłyną na podniesienie świadomości dotyczącej walki o ich prawa. W ubiegłym roku 13 homoseksualnych par z Japonii złożyło pozwy, próbując zmusić rząd do uznania małżeństw osób tej samej płci, argumentując, że brak takiej możliwości narusza ich konstytucyjne prawo do równości.
"To zawsze było coś poza normą". Jak wyglądały podróże kobiet w roku 1920?
Dzień Równości Kobiet upamiętnia rok, w którym XIX poprawka do Konstytucji USA zapewniła większości mieszkających tam kobiet prawo do głosowania. Jednak podróżowanie kobiet było często zupełnie inną kwestią.
Jak kobiety podróżowały w 1920 roku? Cóż, wszystko zależało od tego, kim byłaś i dokąd zmierzałaś. W tym roku wiele amerykańskich kobiet uzyskało prawo do głosowania dzięki XIX poprawce do konstytucji, której przyjęcie świętowane jest 26 sierpnia, jako Dzień Równości Kobiet. Poprawka nie dotyczyła jednak wszystkich kobiet, ponieważ ludność rdzenna, imigrantki z Azji i czarnoskóre kobiety na Południu wciąż nie mogły głosować przez kolejne dziesięciolecia. I równie wybiórczy był bezpieczny dostęp kobiet do podróżowania. A zatem jak podróżowano w XX wieku? Jeśli byłaś zamężna i podróżowałaś za granicę, twój mąż prawdopodobnie miał jeden paszport, który pozwalał na identyfikację was obojga, jako "Pan John Doe i żona". Wynikało to z faktu, że tylko niezamężne kobiety mogły otrzymać paszport z nazwiskiem rodowym. Jeśli zamężna kobieta wnioskowałaby o własny paszport, by podróżować sama, to i tak zostałby on wydany na nazwisko męża, jako "Pani John Doe". Ale tak naprawdę to nie powinny w ogóle podróżować same. "Niezależnie od tego, czy podróżowała sama na nazwisko męża, czy też była niezamężna i podróżowała samotnie... we wszystkich przypadkach było to coś jakby poza normą" - mówi Craig Robertson, historyk mediów na Uniwersytecie Northwestern i autor książki "The Passport in America". Samotne podróże kobiet Mimo to, w 1920 r. wciąż były kobiety, które podróżowały samotnie, a niektóre z nich nie lubiły nosić paszportów na nazwisko męża, jak dziennikarka Ruth Hale, która w 1921 r. założyła Lucy Stone League, by walczyć z tym problemem. Cztery lata później organizacja pomogła pisarce Doris E. Fleischman zostać pierwszą zamężną kobietą, która otrzymała paszport w swoim własnym, czy też "panieńskim" nazwisku. Nie wszyscy mieli jednakowy dostęp do podróży międzynarodowych. Chodzi tu o rdzennych Amerykanów, którzy nie byli obywatelami amerykańskimi i nie mogli nawet swobodnie podróżować po swoich własnych ziemiach. Ale dla Afroamerykańskich kobiet, które było na to stać, podróże międzynarodowe były sposobem na uniknięcie rasistowskich ograniczeń w USA. W 1920 r. Bessie Coleman uzyskała paszport i poszła do szkoły lotniczej we Francji, ponieważ żadna amerykańska szkoła latania jej nie przyjęła. Tylko dzięki opuszczeniu kraju Coleman stała się pierwszą czarnoskórą kobietą w USA, która posiadała licencję pilota. Ale Stany Zjednoczone odmówiły też wydania paszportu co najmniej jednej wybitnej czarnoskórej kobiecie. Aktywistka i dziennikarka Ida B. Wells-Barnett często podróżowała do Europy w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku, kiedy paszporty nie były tak niezbędne. Ale rok 1918 to już inna historia. Stany Zjednoczone odmówiły wydania jej paszportu, aby nie mogła pojechać na konferencję pokojową w Paryżu, ponieważ uważały ją za "znaną agitatorkę rasową". Kobiety w podróży a dyskryminacja rasowa Dyskryminacja podróżnicza w USA z pewnością nie była jej obca. W latach osiemdziesiątych XIX wieku zdobyła sławę, pozywając firmę kolejową, która wyrzuciła ją z wagonu damskiego pierwszej klasy (wygrała, ale Sąd Najwyższy w Tennessee unieważnił wyrok). Afroamerykańskie kobiety doświadczały tej samej dyskryminacji w transporcie publicznym w 1920 r., kiedy to wiele z nich przeniosło się na Północ w czasie Wielkiej Migracji. "Z pewnością dostrzegasz sporo z fikcji o renesansie harlemskim zajmując się tego rodzaju podróżami... kobiety jadące zarówno na Zachód, jak i na Północ po szansę" - mówi Shealeen Meaney, profesor języka angielskiego w The Sage Colleges. Pisarka renesansu harlemskiego, Nella Larsen, "była szczególnie zainteresowana mieszanymi rasowo kobietami i kwestią przemijania rasowego" - mówi Meaney. W jej nowelach Quicksand (1928) i Passing (1929) pojawia się niejedna kobieta w podróży i "doświadczają one zarówno wejścia do białych środowisk, jak i wykluczenia z nich na podstawie tego, czy poszczególne osoby rozpoznały je i sklasyfikowały jako czarne lub białe". Kobiety podróżujące samochodami Samochody stanowiły alternatywę dla transportu publicznego, ale nie zawsze były bezpiecznym wyborem dla czarnoskórych kobiet, które miały do nich dostęp. "The Negro Motorist Green Book", czyli przewodnik dla czarnoskórych, który wskazywał, gdzie można było i gdzie nie można było bezpiecznie się zatrzymać w stanach Południu, gdzie obowiązywały prawa Jima Crowa, pojawił się dopiero w 1936 roku. I chociaż czarne kurorty na Północy i Południu zapewniały czarnoskórym Amerykanom bezpieczne miejsce do wypoczynku, dojazd do nich już nie był taki bezpieczny, jeśli nie wiedziało się, gdzie można się zatrzymać po paliwo. Dla kontrastu, białe kobiety z klasy średniej, które zyskały dostęp do samochodów około 1920 roku, mogły latem wybrać się z przyjaciółmi na wycieczkę przez cały kraj i opublikować książkę o swoich podróżach samochodowych. Pisarka Maria Letitia Stockett może nawet spodziewała się największej filmowej serii o szybkich samochodach. Zatytułowała ona bowiem swoją opowieść o podróży samochodowej "America: First, Fast, and Furious". Podobnie jak prawo do głosowania, w 1920 roku podróże dla kobiet nie wyglądało tak samo dla nich wszystkich. Białe kobiety mogły brać udział w wyborach z dużo większą swobodą niż kobiety czarnoskóre, które mogły głosować na Północy, ale do 1965 roku nie miały takiego prawa w południowych stanach. Podobnie, rdzenne kobiety nie były obywatelami USA aż do 1924 roku i nie zdobyły pełnego prawa wyborczego w każdym stanie aż do 1962 roku. Jeśli więc będziesz świętować Dzień Równości Kobiet, pamiętaj, że nie tylko pierwsze zwycięstwo jest ważne, ale również każde kolejne. Źródło: NationalGeographic.com: See how women traveled in 1920
Rosnący głos pakistańskich kobiet. Jak wygląda ich walka o prawa, mimo oporu ze strony państwa i religii?
Od rejestrowania kobiecych wyborców po negocjowanie swoich praw, kobiety na nowo definiują swoje role, pomimo oporu ze strony państwa, instytucji religijnych i innych kobiet.
SHAHDARA, PAKISTAN - Bushra Khaliq stała pośrodku wiejskiego domu, wyprostowana z ramionami ściągniętymi do tyłu, przykuwając uwagę pięćdziesięciu kobiet wokół niej. Zarówno stare, jak i młode, miały na sobie pakistańskie tuniki i chusty. Niektóre kołysały i karmiły niemowlęta, inne uciszały dzieci, które szarpały je za rękawy. Słońce z otwartego dachu ogrzewało twarz Bushry, kiedy rozglądała się dookoła, utrzymując kontakt wzrokowy najpierw z jedną kobietą, a potem z drugą. "Kto będzie decydował o twoim głosie?" – zapytała. Kobiety klaskały i krzyczały zgodnie: "Ja!". Khaliq, 50-letnia obrończyni praw człowieka i działaczka społeczna, zorganizowała pierwszy z kilku warsztatów poświęconych uczestnictwu w życiu politycznym, który odbył się tego dnia na wiejskich obrzeżach Lahore. Kobiety, które uczestniczyły w warsztatach były miejscowymi żonami i córkami robotników rolnych. Wiele z nich było analfabetkami, choć kilka pracowało na niskopłatnych stanowiskach, by posłać swoje córki do szkoły. To było na tydzień przed wyborami parlamentarnymi w Pakistanie, a Bushra, która kieruje organizacją pod nazwą 'Women in Struggle for Empowerment' (WISE), zachęcała kobiety do głosowania. Wiele wiejskich kobiet nie ma swoich państwowych dokumentów tożsamości (ang. National Identity Cards), które wymagane są nie tylko do głosowania, ale także do otwarcia konta bankowego i uzyskania prawa jazdy. W Pakistanie wiele kobiet na obszarach wiejskich i plemiennych nie było w stanie wykonywać tych czynności z dokumentem czy bez niego. Zgodnie z patriarchalnymi zwyczajami i naciskami ze strony rodziny, żyją one w zaciszu domowym bez tożsamości prawnej. Zmiany w prawach kobiet w Pakistanie Tymczasem w wyborach w lipcu 2018 roku w Pakistanie odnotowano wzrost liczby nowo zarejestrowanych kobiet o 3,8 miliona. Gwałtowny wzrost nastąpił po wprowadzeniu w 2017 r. ustawy wymagającej co najmniej 10-procentowej frekwencji wyborczej kobiet, w celu legitymizacji liczenia głosów w każdym okręgu. Pakistan umożliwia kobietom głosowanie od 1956 roku, a mimo to plasuje się na ostatnich miejscach na świecie pod względem udziału kobiet w wyborach. Jak twierdzą niektóre działaczki, odległy obszar plemienny graniczący z Afganistanem, formalnie nazywany Federally Administered Tribal Areas (FATA), w północno-zachodnim Pakistanie, jest tradycyjnie najmniej tolerancyjny dla kobiet w przestrzeni publicznej. Jednak w 2018 r. liczba rejestracji wzrosła o 66% od 2013 roku. Ten wzrost liczby kobiecych głosów jest zwycięstwem takich kobiet jak Bushra, które walczą o włączenie społeczne i równość kobiet w Pakistanie, zwłaszcza wśród zmarginalizowanych społeczności na obszarach wiejskich i plemiennych. Zachęcanie większej liczby kobiet do głosowania to dopiero początek. Same kobiety nie są zgodne co do tego, jaka powinna być ich rola w pakistańskim społeczeństwie. Główny nurt patriarchalny i konserwatywny odrzuca feminizm jako zachodnią ideę zagrażającą tradycyjnym strukturom społecznym. Ci, którzy opowiadają się za równouprawnieniem kobiet i mężczyzn, czyli sednem feminizmu, toczą trudną bitwę. Zmagają się z niechęcią ze strony państwa, instytucji religijnych, a także, co chyba najbardziej wstrząsające, innych kobiet. Aktywistki w Pakistanie Wśród kobiet w Pakistanie są różne rodzaje aktywistek. Niektóre z nich są świeckimi, postępowymi kobietami, jak Rukhshanda Naz, która miała piętnaście lat, gdy po raz pierwszy przeprowadziła strajk głodowy. Była najmłodszą córką z dwunastu dzieci swojego ojca i wbrew jego woli chciała pójść do szkoły z internatem dla dziewcząt. Przekonanie ojca zajęło jej jeden dzień, ale członkowie jej rodziny ponownie sprzeciwili się, gdy chciała pójść do szkoły prawniczej. "Mój brat powiedział, że się zabije" – wspomina. Studiowanie prawa oznaczało, że będzie siedziała wśród mężczyzn spoza swojej rodziny, co byłoby dla niego hańbiące. Jej brat pojechał do Arabii Saudyjskiej do pracy. Rukhshanda zdobyła wykształcenie prawnicze, została obrończynią praw człowieka, otworzyła schronisko dla kobiet w Khyber Pakhtunkhwa i pracowała jako rezydentka fundacji 'Aurat', jednej z wiodących pakistańskich organizacji na rzecz praw kobiet. Jest także przewodniczącą ONZ Kobiety na terenach plemiennych Khyber Pakhtunkhwa i FATA. Kobiety ze schroniska Rukhshandy są ofiarami skrajnej przemocy, a ich status samotnych kobiet sprawia, że poza schroniskiem są szczególnie bezbronne. Kiedy się poznaliśmy, przyprowadziła trzy afgańskie siostry, których brat zabił ich matkę po śmierci ojca, aby mógł on otrzymać jej część spadku po nim. Z Rukhshandą była także 22-letnia kobieta z Kabulu, której ojciec zniknął pojmany przez Talibów za współpracę z Organizacją Narodów Zjednoczonych. Kobieta ta została pobita, porwana i napastowana seksualnie za odrzucenie małżeństwa z członkiem społeczności talibów. Kobiety ukrywające się w schronisku Rukhshandy są stosunkowo bezpieczne, ale poza jego murami Khyber Pakhtunkhwa odnotowuje częste przypadki przemocy opartej na "honorze". W czerwcu ubiegłego roku jirga (zazwyczaj wyłącznie męska rada plemienna) zarządziła "honorowe" zabójstwo 13-letniej dziewczynki za "ucieczkę z mężczyznami". Według organizacji Human Rights Watch w 2017 roku w Khyber Pakhtunkhwa odnotowano co najmniej 180 przypadków przemocy domowej, w tym 94 kobiety zostały zamordowane przez najbliższą rodzinę. Z kolei działaczki, takie jak Farhat Hashmi reprezentują kobiety z innej perspektywy. Farhat, uczona z tytułem doktora islamistyki, założyła ruch Al-Huda. Grupa, która powstała w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, zyskała ogromne uznanie wśród pakistańskich kobiet z wyższej klasy średniej, jako system edukacji religijnej kobiet, który kładzie nacisk na konserwatywne nauki Koranu. Szkoły Al-Huda zwróciły na siebie uwagę po tym, jak Tashfeen Malik, była uczennica, która wkrótce potem stała się radykalna, przeprowadziła atak terrorystyczny w San Bernardino w Kalifornii w 2015 roku. Chociaż nie ma udowodnionego związku między ruchem Al-Huda a jakąkolwiek organizacją terrorystyczną, grupa ta jest jednym z kilku "ruchów pobożnościowych", które zyskały na popularności wśród pakistańskich kobiet. Rola kobiet w naukach Al-Hudy różni się zasadniczo od pozycji, o jaką walczą takie kobiety jak Naz i Khaliq. Kobiety uczone są posłuszeństwa i podporządkowania się mężowi w jak największym stopniu, aby chronić "honor" męża i nigdy nie odmawiać mu spełnienia jego fizycznych potrzeb. Jak mówi Gullalai, dyrektor organizacji kobiecej o nazwie Khwendo Kor ("Dom Siostry" w Pashto): "To, co oni uważają za prawa kobiet, nie jest tym, co my uważamy za prawa kobiet". Walka o prawa kobiet Debata na temat tego, czy walczyć o prawa kobiet w świeckich czy religijnych strukturach, trwa od lat 1980., kiedy to postępowy feminizm po raz pierwszy zaczął nabierać rozpędu w Pakistanie. Choć ruchy kobiece istniały w tym kraju od początku jego istnienia, aktywizowały się w nowy sposób, gdy dyktatura wojskowa Zia-ul-Haqa wdrożyła fundamentalistyczne prawo islamskie. W systemie tym stosunki seksualne bez ślubu i cudzołóstwo zaczęły być karane ukamienowaniem i chłostą, morderstwa stały się sprawą prywatną na mocy prawa Qisas i Diyat (tworząc lukę prawną dla sprawców "zabójstw honorowych"), a zeznania kobiet miały wartość tylko połowy zeznań mężczyzn w sądzie. Ustawy te stały się bodźcem do utworzenia w 1981 roku Women Action Forum (WAF), sieci działaczy, którzy lobbują na rzecz świeckich, postępowych praw kobiet. 12 lutego 1983 roku WAF i Pakistańskie Stowarzyszenie Prawniczek (ang. Pakistan Women Lawyers' Association) zorganizowały marsz przeciwko dyskryminującym ustawom. Jego uczestniczki zostały zaatakowane, pobite pałkami i obrzucone gazem łzawiącym przez policjantów na ulicach Lahore. Jak mówi Naz, data ta stała się znana jako "czarny dzień dla praw kobiet", a później została ogłoszona Narodowym Dniem Kobiet w Pakistanie. Od tego czasu pakistańskie wojsko stało się silniejsze i bardziej zakorzenione w kontroli zarówno państwa, jak i gospodarki. W wyborach w 2018 roku doszło do bezprecedensowego włączenia ekstremistycznych i bojowych ugrupowań sekciarskich do ubiegania się o urząd, w tym uznanego przez ONZ terrorysty, za którego wyznaczono nagrodę w wysokości 10 milionów dolarów. W tym samym czasie setki ludzi zginęło lub zostało rannych w wyniku serii przedwyborczych ataków samobójczych. Niektóre konserwatywne ruchy stały się o wiele bardziej popularne, niż postępowy ruch kobiet. Niektórzy naukowcy wyjaśniają zainteresowanie tymi organizacjami religijnymi tym, iż są one kanałem, za pomocą którego kobiety mogą korzystać z władzy i autonomii, poprzez zdecydowane przyjęcie odmiennej od zachodniej formy kobiecości. Jest to inna definicja upodmiotowienia. Jej zwolenniczki unikają też wstydu, presji i fizycznego zagrożenia, z jakim regularnie spotykają się świeckie feministki. "Mają poparcie religii i akceptację w społeczeństwie, więc rozwijają się, a my się kurczymy" - mówi Naz. Istnieje trzecia grupa kobiet w Pakistanie, które nie łączą się ani ze świeckim feminizmem, ani z konserwatywną ideologią. Są to kobiety, które po prostu starają się przetrwać, jak mówi o nich Saima Jasam, badaczka z niemieckiej Fundacji im. Heinricha Bölla, która koncentruje się na prawach kobiet i mniejszości w Pakistanie. Saima dorastała w hinduskiej rodzinie, która zdecydowała się pozostać w Lahore po podziale. W wieku 15 lat była świadkiem tego, jak jej rodzice zostali śmiertelnie zadźgani nożem w jej domu. "Człowiek, który dźgnął mojego ojca, powiedział, że śniło mu się, iż musi zabić Hindusów" - opowiada Saima. Chociaż reszta jej rodziny była w Indiach, Saima nalegała na ukończenie studiów w Lahore, gdzie zakochała się w muzułmaninie i przeszła na islam, aby go poślubić. Rok później zginął w wypadku. Saima był w ciąży i straciła swoje dziecko. Miała 25 lat. W wieku 27 lat zaczęła zajmować się sprawami kobiet, napisała też książkę o "honorowych" zabójstwach i pracowała w terenie. Sposobem Saimy na ignorowanie krytyki i konserwatywnych nacisków jest skupienie się na ochronie najsłabszych. "Stoją one w obliczu innego poziomu patriarchatu - braku bezpieczeństwa żywnościowego, braku bezpieczeństwa zdrowotnego. One po prostu starają się przetrwać" - mówi Saima. Świeckie kobiety (co dla świeckich działaczy nie oznacza antyreligijności, ale przeciwstawianie się łączenia religii i państwa) są tymi, które w ciągu ostatnich 20 lat doprowadziły do zmian legislacyjnych mających na celu polepszenie ochrony kobiet. Gullalai, która wywodzi się z FATA i spędza większość swojego czasu próbując angażować kobiety z najbardziej plemiennych i konserwatywnych części Pakistanu, powiedziała, że przepaść między feministycznymi przekonaniami a pakistańską rzeczywistością wymaga pragmatycznego kompromisu. Pracuje nad tym, aby spotykać kobiety tam, gdzie są. Łatwo jest przekonać kobiety, że na przykład powinny mieć prawa do dziedziczenia, ale istnieją teksty religijne, które mówią, że kobiety powinny otrzymywać tylko połowę przysługujących im środków. "A więc kobiety powiedzą: 'Och, chcemy połowę'"- mówi Gullalai. Osobiście uważa ona, że kobiety powinny mieć równy udział, ale nie wspomina o tym w rozmowach w środowisku plemiennym. "W tej chwili opowiadamy się nawet za połową!" - podkreśla. Czasami pakistańskie feministki idą na kompromisy, aby zaangażować "trzecią grupę" kobiet Saimy. Innym razem, kobiety te inspirują feministki do bardziej radykalnego działania. Działania kobiet w Pakistanie W wiejskim okręgu Okara w prowincji Pendżab, kobiety od dawna odgrywają wiodącą rolę w ruchu rolników przeciwko wojskowym grabieżom ziemi. Wykorzystywały one thappas (drewniane kije używane do prania), aby stawić czoła brutalnym pakistańskim siłom paramilitarnym, które biły, mordowały, zatrzymywały i torturowały miejscowych rolników i ich dzieci. Khaliq otwarcie poparła ten ruch rolników w 2016 roku, wypowiadając się z nimi w duchu solidarności. W odpowiedzi Ministerstwo Spraw Wewnętrznych szeroko rozpowszechniło list oskarżający jej organizację pozarządową o niesprecyzowaną działalność "szkodliwą dla bezpieczeństwa narodowego/strategicznego". W 2017 roku Khaliq udała się do sądu, aby bronić siebie i swojej organizacji. Przekonywała, że jej organizacja pozarządowa szkoliła kobiety, by broniły się przed prześladowaniami. W jaki sposób było to szkodliwe dla bezpieczeństwa narodowego? Khaliq wygrała. Kobiety są inspiracją dla Khaliq. "To są zwyczajne, niepiśmienne kobiety, które spędzają całe życie w domach, ale wstają i walczą z brutalnością armii" - mówi. "Są ponad mężczyznami. Czuję się odpowiedzialna za to, by iść z nimi ramię w ramię. Ich siła daje nam więcej siły". Na zewnątrz domu spotkań w sprawie uczestnictwa w życiu politycznym w Shahdara, otwarte kanały wylewają się na wiejskie ulice, muchy brzęczą wokół krów i wozów poruszających się po nierównych, brudnych alejkach. Jak mówi Khaliq, po raz pierwszy spotkała się z tą grupą kobiet sześć lat temu, stosując zwyczajową metodę angażowania wiejskich kobiet - pukanie od drzwi do drzwi, pytanie o kobiety, przyprowadzanie ich na cotygodniowe spotkania, budowanie kobiecej wspólnoty. W okresie poprzedzającym ostatnie wybory, jej kobiece grupy chodziły od drzwi do drzwi w małych wioskach, pytając kobiety, czy mają dokumenty tożsamości i sprowadzając mobilne furgonetki, aby je zarejestrować, jeśli ich nie miały. Khaliq opowiada, że znalazły ponad 20 000 niezarejestrowanych kobiet w jednej dzielnicy i udało im się zdobyć dokumenty tożsamości dla 7000 z nich. "Dziesięć lat temu, nie byłyśmy świadome naszych podstawowych praw. Teraz wiemy, jak pracować na rzecz naszych własnych wyborów" - mówi 48-letnia Hafeezah Bibi, stojąc w jaskrawym niebieskim szaliku. Była jedyną kobietą w samorządzie lokalnym Shahdary, który rzadko zajmował się tym, co nazywała "problemami biednych kobiet" - przepełnionymi wysypiskami śmieci, zepsutymi systemami kanalizacyjnymi i wyzyskiem pracowników. "Oni nas nie słuchają, ale my ciągle pytamy i kłócimy się" - powiedziała. Inna kobieta, Parveen Akhtar, opowiadała, że w domu szyła paski do butów za 300 rupii (2,45 dolara) dziennie, nie wiedząc ile zarabiają inni i czy może dostać wyższą pensję. Po dołączeniu do grupy dowiedziała się o prawie pracy i organizacji pracy i zażądała podwyżki. "Dostałam tylko 5 rupii więcej, ale przed nami długa droga" - stwierdziła. Źródło: NationalGeographic.com: The rising voices of women in Pakistan
Holenderskie miasto zrywa przyjaźń z Puławami. „Strefy wolne od LGBT są nie do przyjęcia”
Nieuwegein – miasto w Niderlandach (wcześniej Holandii), położone niedaleko Utrechtu, zerwało partnerstwo z Puławami. To reakcja na przyjęcie przez władze polskiego miasta deklaracji zatytułowanej „Samorząd wolny od ideologii LGBT”. Samorząd niderlandzkiego miasta chciał porozmawiać z partnerami z Polski, ale nie doczekał się odpowiedzi.
Nieuwegein, miasto w środkowych Niderlandach, wydało w środę oświadczenie o natychmiastowym zakończeniu partnerstwa z polskim miastem. Rada miasta Nieuwegein poinformowała, że decyzja zapadła po zapoznaniu się z ostatnimi doniesieniami na temat stosunku samorządowców z Puław do członków społeczności LGBT. „W Nieuwegein każdy może być tym, kim jest, bez względu na swoją orientację seksualną, płeć, religię czy pochodzenie etniczne, Strefy wolne od LGBT, takie jak Puławy, są dla nas naprawdę nie do przyjęcia” – powiedziała radna Nieuwegein, Marieke Schouten. Rada Nieuwegein została powiadomiona o przyjęciu przez Puławy deklaracji „wolności od ideologii LGBT” w styczniu. Wtedy zdecydowała się wysłać do polskich samorządowców list, w którym wyraziła zaniepokojenie takim krokiem. Holendrzy poprosili też o spotkanie, na którym mogliby wyjaśnić ewentualne niejasności związane z kontrowersyjną deklaracją. „Władze miasta będą musiały się zastanowić, czy współpraca z Puławami, które nie są przyjazne LGBT, wpisuje się w politykę gminy o tęczowej agendzie i w jaki sposób Nieuwegein może utrzymywać przyjaźń z gminą, która otwarcie dyskryminuje określoną grupę" – można było wówczas przeczytać na stronie rady miasta. Jednak władze Puław nie zdecydowały się odpowiedzieć. – Przyjaźń między miastami jest właśnie tym, co powinno dać pole do dialogu w tego typu sprawach. Szkoda, że Puławy nie chcą rozmowy. Cieszę się, że rada miasta wytyczyła wyraźną linię i tym samym wyraźnie opowiedziała się za wyłączeniem partnerstwa – stwierdziła Schouten. Symbolem zerwania współpracy między miastami jest zdjęcie, jakie znalazło się na oficjalnej stronie Nieuwegein. Widać na nim radną Marieke Schouten, która na tablicy witającej mieszkańców miasta, zakrywa nazwę „Puławy” – zaklejając ją tęczową flagą, symbolizującą społeczność LGBT+. „Żaden list nie dotarł” Łukasz Kołodziej z Wydział Kultury, Promocji i Komunikacji Społecznej puławskiego urzędu miasta, w oświadczeniu przesłanym „Gazecie Wyborczej” poinformował, że samorządowcy nie otrzymali żadnego listu od partnerskiego miasta. „Na dzień dzisiejszy nie otrzymaliśmy żadnego listu od burmistrza Nieuwegein. Po rozmowie z dziennikarzem ( z Holandii – przyp. red.) został wysłany e-mail do magistratu w Nieuwegein z zapytaniem, czy taki list faktycznie został wysłany do Puław, a jeśli tak, poproszono o ponowne przesłanie go drogą mailową pod wskazany adres e-mail" – napisano w oświadczeniu. Kołodziej wyjaśnia też, że formalna współpraca między miastami została wygaszona z końcem 2015 roku „ze względu na wyczerpanie się formuły współpracy”. „Formalna współpraca została oficjalnie podjęta przez zarząd Nieuwegein 24 maja 1994 r., a potwierdzona przez Radę Miasta Puławy 3 listopada 1994 r. Decyzja o rozwiązaniu formalnej współpracy między miastami uprawomocniła się z dniem 31 grudnia 2015 r.” – cytuje „Wyborcza”. Anty-LGBT niezgodne z Konstytucją Deklaracje o „samorządach wolnych od ideologii LGBT”, powszechnie zwane uchwałami „Anty-LGBT”, przyjęło od 2019 roku ponad 90 samorządów w całej Polsce. Jeszcze w grudniu ubiegłego roku uchwały tego typu zaskarżył Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar, jako naruszające prawo do równego i godnego traktowania. Na początku lipca tego roku dwie pierwsze skargi, które rozpatrywał krakowski sąd administracyjny, zostały odrzucone. Jednak 15 lipca Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że lokalna uchwała przeciwko „ideologii LGBT” narusza przepisy administracyjne oraz Konstytucję – podaje portal OKO.press. Sąd unieważnił dokument. „Nie chodzi o uchybienia formalne, ale złamanie przepisów Konstytucji w obszarach równego traktowania, godności, wolności słowa” – mówi Anna Błaszczak Banasiak z Biura RPO i liczy, że orzeczenie sądu okaże się przełomowe w innych podobnych sprawach.
Coming out na Igrzyskach Olimpijskich. Dlaczego sportowcy zdecydowali się otwarcie mówić o swojej orientacji?
Homoseksualni zawodnicy tworzyli historię igrzysk olimpijskich od czasów starożytnych Greków. Obecnie, otwarte przyznawanie się do swojej orientacji nie jest powszechne wśród sportowców. Jednak ostatnio zaczęło się to zmieniać.
Od kilku lat wśród olimpijczyków obserwujemy coraz więcej tzw. coming outów. Pierwszym gejem przyznającym się do swojej orientacji, który zdobył medal na Igrzyskach Olimpijskich jest łyżwiarz Adam Rippon. Eric Radford jest pierwszym gejem otwarcie mówiącym o swojej orientacji, który zdobył złoty medal na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich. Po zwycięstwie, na które zasłużył wraz ze swoją partnerką Meagan Duhamel powiedział, że może eksplodować z dumy. Homoseksualni sportowcy zaczęli otwarcie mówić o swojej orientacji po tym jak fala krytyki spadła na telewizję NBC. Materiały emitowane przez stację pokazywały sportowców bez względu na płeć czy pochodzenie etniczne. Jednak, jak twierdzą niektórzy komentatorzy nie uwzględniono w nich olimpijczyków, którzy otwarcie mówią o swojej orientacji. Część komentujących tę sprawę podkreśla, że samo mówienie o sportowcach należących do środowiska LBGT normalizuje reakcje społeczne na homoseksualistów i inspiruje tych, którzy nie mają na tyle odwagi, by przyznać się do bycia gejem czy lesbijką. Coś się zaczyna zmieniać Na tegorocznych Igrzyskach aż 14 sportowców otwarcie przyznało się do homoseksualizmu. To aż o 7 więcej niż na poprzednich, które odbyły się w 2014 r. w Soczi. Absolutnie rekordowe okazały się Letnie Igrzyska Olimpijskie w 2016 r., kiedy to aż 41 uczestników otwarcie mówiło o swoim homoseksualizmie. Warto dodać, że dane nie dotyczą wszystkich gejów i lesbijek walczących o olimpijskie medale, lecz tylko tych, którzy otwarcie o tym mówią. Kolejną optymistyczną informacją dla osób ze środowiska LGBT i ich zwolenników jest tworzenie specjalnych bezpiecznych przestrzeni dla osób LGBT we wioskach olimpijskich. Pierwsza taka przestrzeń powstała podczas Igrzysk Olimpijskich w Vancouver w 2010 r. Dlaczego tegoroczne Igrzyska są przełomowe? Adam Rippon powiedział, że wykorzysta swoje pięć minut by nadać łyżwiarstwu większy sens. - Nie przestanę mówić, kim naprawdę jestem - powiedział Rippon. - Otrzymuję mnóstwo wiadomości od dzieci z całego kraju. Podchodzę do tego bardzo emocjonalnie. Myślę, że dlatego moja misja jest tak ważna – dodaje. Liczba homoseksualnych sportowców, którzy nie boją się o tym mówić jest nadal stosunkowo niewielka, a ci, to robią, decydują się na ten krok dopiero po pierwszych dużych sukcesach. Brian Boitano, złoty medalista łyżwiarstwa figurowego z 1988 roku, ogłosił, że jest gejem w 2013 roku, po tym jak prezydent Obama mianował go członkiem oficjalnej delegacji USA na Igrzyskach Olimpijskich w 2014 roku w Soczi. Dwukrotny łyżwiarz figurowy olimpijski Johnny Weir, który startował w 2006 i 2010 roku, oficjalnie nie przyznawał się do homoseksualizmu aż do wydania autobiografii z 2011 roku. Sportowcy, którzy odważyli się na coming out wyjaśniają, dlaczego chcą nagłaśniać sprawę. -Powodem, dla którego chciałem publicznie ogłosić, że jestem gejem, była chęć niesienia pomocy ludziom, którzy zmagają się z tymi samymi problemami, z którymi ja mierzyłem się przez większość mojego życia – powiedział reprezentant USA w narciarstwie dowolnym Gus Kenworthy. - Ludzie ciągle podchodzą do mnie i przesyłają mi wiadomości. Mówią mi, jak bardzo moja historia pomogła im pogodzić się ze sobą - powiedział w publikacji. - I właśnie dlatego to była najlepsza decyzja, jaką kiedykolwiek podjąłem – dodaje. Opracowanie: Paweł Sadowski