„Byłem bliski utraty palców”. Polak jedzie na rowerze od bieguna do bieguna
Z norweskiego Svalbardu do Ushuaia na krańcu Ameryki Południowej – taki cel postawił sobie Grzegorz Stenka. Wyprawa licząca kilkanaście tysięcy kilometrów ma nie tylko sprawdzić granice jego wytrzymałości, ale także pomóc dzieciom objętym opieką hospicjum.
Podróżnik z Pomorza od siedmiu miesięcy realizuje projekt „Od bieguna do bieguna – Od marzenia do legendy. Svalbard – Ushuaia”. Za sobą ma już ponad 6 tys. kilometrów przejechanych rowerem – od Koła Podbiegunowego aż do Maroka. W najbliższych dniach zamierza dotrzeć do Zwrotnika Raka na Saharze, a później przenieść się do Ekwadoru, skąd rozpocznie kolejny etap wyprawy przez Amerykę Południową aż do najbardziej wysuniętego na południe miasta świata. Każdy przejechany kilometr oznacza jednocześnie realne wsparcie dla Zachodniopomorskiego Hospicjum dla Dzieci i Dorosłych. Ponad 6000 kilometrów na rowerze. Za nim mróz, przed nim Sahara Grzegorz Stenka oficjalnie rozpoczął rowerową część wyprawy przy Kole Podbiegunowym, skąd ruszył na południe przez Skandynawię, Europę i Maroko. Dziś ma za sobą już ponad 6000 kilometrów przejechanych od Koła Podbiegunowego, a licząc od wyjazdu z rodzinnego Bydlina – ponad 6300 kilometrów. Jak przyznaje, najtrudniejszym odcinkiem okazała się północna Finlandia i Szwecja, gdzie zimą temperatury spadały do blisko -30 st. C., a odległości między kolejnymi miejscowościami były na tyle duże, że nawet niewielka awaria sprzętu czy pogorszenie pogody mogły mieć poważne konsekwencje. – Najbardziej niebezpiecznym etapem wyprawy był etap w północnej Finlandii i Szwecji. Niskie temperatury oraz dalekie dystanse między cywilizacją sprawiły, że doznałem odmrożenia palców prawej ręki, przez co byłem bliski ich utraty – wspomina w rozmowie z naszą redakcją. Mimo ekstremalnych warunków podróż zapamiętał jednak nie tylko przez pryzmat trudności. – Pozytywnie zaskoczyła mnie gościnność ludzi w północnej Europie – mówi. Zwraca też uwagę, że rzeczywistość nie zawsze przypomina zdjęcia publikowane w internecie. – Mogę również stwierdzić, że zorze polarne nie są tak piękne, jak na zdjęciach – dodaje. Obecnie podróżnik znajduje się w Maroku. Z Marrakeszu rozpoczął kolejny wymagający etap wyprawy prowadzący przez góry Atlas i dalej w stronę Sahary. Każdy kilometr to wsparcie dla hospicjum. Tak działa akcja „Kilometry dla Dzieci” Choć sama wyprawa robi ogromne wrażenie, dla Grzegorza Stenki równie ważny jest jej wymiar charytatywny. Nie jest to zresztą pierwszy raz, kiedy postanowił połączyć realizację podróżniczego marzenia z pomocą potrzebującym. W 2021 roku podczas wyprawy do Cabo da Roca prowadził zbiórkę na rzecz hospicjum w Gdańsku, a rok później przewiózł listy od dzieci do Wioski Świętego Mikołaja w Rovaniemi. Obecny projekt jest kontynuacją tej idei, ale na znacznie większą skalę. W ramach akcji „Kilometry dla Dzieci” sponsor przekazuje 35 groszy za każdy kilometr pokonany przez podróżnika, a przebieg trasy jest weryfikowany na podstawie zapisów z urządzenia GPS. Do tej pory dzięki przejechanym kilometrom udało się zebrać 1748 zł, natomiast łącznie – wraz z wpłatami od darczyńców za pośrednictwem internetowej zbiórki – ponad 5600 zł. Stenka ma nadzieję, że wraz z kolejnymi etapami wyprawy do inicjatywy będą dołączać następni sponsorzy, co pozwoli znacząco zwiększyć kwotę przekazaną Zachodniopomorskiemu Hospicjum dla Dzieci i Dorosłych. – Nasz projekt potrzebuje osób, które chciałyby dołączyć do akcji charytatywnej „Kilometry dla Dzieci”. Można dołączyć na tydzień, miesiąc lub dłużej – zachęca. Wsparcia można udzielić również poprzez internetową zbiórkę prowadzoną na portalu Zrzutka.pl. Najpierw Toubkal, później Ameryka Południowa. Przed nim jeszcze tysiące kilometrów Obecnie podróżnik zdobył Dżabal Tubkal – najwyższy szczyt Afryki Północnej, wznoszący się na wysokość 4167 m n.p.m. Wraz z przyjacielem Marcinem Kubiakiem oraz lokalnym przewodnikiem planował wejść na górę, prowadząc ze sobą rower. Jak wcześniej podkreślał, nie chodzi o bicie rekordów ani próbę dokonania czegoś spektakularnego za wszelką cenę. – Wyzwanie z Toubkalem nie ma głębszego sensu. Ma na celu zwrócenie uwagi na zrzutkę – mówił otwarcie. Ostatecznie okazało się jednak, że roweru nie udało się wnieść na szczyt. Jak poinformował na facebookowym profilu Muszla św. Jakuba, został on na posterunku. Napisał: „Niestety rower musiał zostać na posterunku żandarmerii, ponieważ uznano, że stwarza zagrożenie”. Po zejściu ze szczytu planuje kontynuować podróż w kierunku Zwrotnika Raka na Saharze. Następnie wróci do Hiszpanii, skąd poleci do Ekwadoru i rozpocznie drugi etap projektu prowadzący przez Amerykę Południową. Trasa poprowadzi przez równik i Zwrotnik Koziorożca aż do Ushuaia – miasta na południu Argentyny, uznawanego za najbardziej wysunięte na południe duże miasto świata. Jak zdradza, sam pomysł wyprawy narodził się spontanicznie podczas wcześniejszej podróży po Ameryce Południowej. Dziś chce udowodnić, że nawet najbardziej ambitne marzenia można połączyć z konkretną pomocą dla innych, a każdy kolejny kilometr ma przybliżać go nie tylko do celu, ale również do zebrania jak największej kwoty dla podopiecznych hospicjum. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Jedziesz rowerem z Kopenhagi do Gdańska? Nie musisz się już martwić sprzętem
Bałtycka turystyka zyska zupełnie nową atrakcję. Od tego roku rowerowy przejazd z Kopenhagi do Gdańska będzie jeszcze prostszy. Wszystko za sprawą projektu, który ma zachęcić turystów do rowerowych podróży między Danią a Polską.
Trasa rowerowa EuroVelo 10 jest jednym z najbardziej imponujących sposobów na zwiedzenie Morza Bałtyckiego. Międzynarodowy zespół dróg przygotowanych dla jednośladów łączy wszystkie kraje bałtyckiego basenu i osiąga długość ponad 8,5 tysiąca kilometrów. Polski odcinek, rozpościerający się od zachodniopomorskiego Świnoujścia do warmińsko-mazurskiego Gronowa, co roku uczęszczany jest przez tysiące rowerzystów. Dla tych, którzy nie boją się długich rowerowych eskapad, został przygotowany specjalny projekt, dzięki któremu taka forma podróży stanie się dostępna dla większej liczby zainteresowanych. Rower w jedną stronę Nowe udogodnienie sprawia, że decydując się na rowerową podróż z Danii do Polski, nie musimy zajmować sobie głowy transportem własnego jednośladu. Duńska firma zaprezentowała tego lata ofertę, wedle której po wypożyczeniu roweru w duńskiej stolicy możemy go zwrócić dopiero w Gdańsku – po pokonaniu całej trasy. Dzięki temu nie musimy martwić się po pierwsze o przewiezienie pojazdu na punkt startowy trasy, a po drugie o stan naszego roweru, który musi wytrzymać trudy 900-kilometrowej wycieczki. Inicjatywa narodziła się w ramach przedsięwzięcia Baltic Biking Upgrade, nastawionego na promowanie turystyki rowerowej i usprawnienie podróży wzdłuż wybrzeża Bałtyku. Za koordynację działań odpowiada m.in. Pomorska Regionalna Organizacja Turystyczna oraz inne organizacje działające wokół EuroVelo 10. Zasady wynajmu Rezerwacji roweru dokonuje się online, określając datę oraz miejsce odbioru i oddania sprzętu. Możliwe są dwa punkty odbioru: Kopenhaga – wtedy podróż odbywa się w kierunku Gdańska – oraz analogiczna odwrotność, kończąca wyjazd w Danii. Podróż planowana jest na od 7 do 12 dni – przy średnim dziennym dystansie wynoszącym 80 kilometrów całość nie powinna zająć dłużej niż dwa tygodnie. Ceny zaczynają się od 3360 DKK (ok. 1946,00 PLN) za rower typu Gravel z wbudowanym koszykiem. Droższe modele, takie jak pojazdy ze wspomaganiem elektrycznym, potrafią kosztować 6400 DKK, czyli ponad 3,5 tysiąca złotych. Wypożyczalnia oferuje również możliwość pożyczenia kasku, specjalnych sakw mocowanych na rowerach oraz uchwytu na telefon. Rowerem nad Bałtykiem Podróż rowerem wzdłuż bałtyckiego wybrzeża pozwala dotrzeć do miejsc niedostępnych dla kierowców samochodów. Szlak wiodący tuż przy brzegu gwarantuje stały kontakt z morskimi falami, szumem wiatru, piaszczystymi plażami oraz malowniczymi klifami. Pokonując trasę na dwóch kółkach, możemy z bliska obserwować niezwykłą zmienność krajobrazu, który potrafi całkowicie przeobrazić się na przestrzeni zaledwie kilku kilometrów. Mijając Kopenhagę, przemierzamy urokliwe skandynawskie miasteczka i klifowe wybrzeża, by po przekroczeniu niemieckiej granicy zanurzyć się w klimacie dawnych miast hanzeatyckich. Z kolei polskie wybrzeże wita rowerzystów unikatowymi krajobrazami wyspy Wolin, elegancją Międzyzdrojów oraz spektakularnymi, ruchomymi wydmami w Słowińskim Parku Narodowym. Turystyka rowerowa pozwala nie tylko podziwiać piękno nadbałtyckich zakątków, ale przede wszystkim stać się częścią tego wyjątkowego krajobrazu. Źródła: Bikeway Copenhagen - Gdansk, Radio Gdańsk, One Way Bike Tours Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Setki kibiców w 40-stopniowym upale czekają na jeden rzut z dachu. Tak wygląda Tour de France, o którym nie masz pojęcia
Prędkość czołowych kolarzy na finiszach Tour de France potrafi wynosić nawet 70km/godz. Właśnie z takim impetem przemknęli obok mnie na końcu 4. etapu tegorocznej edycji wyścigu, łączącego historyczne centrum Carcassone z malowniczym Foix. Z podobną prędkością na przestrzeni całej 181,9 kilometrowej trasy mijali setki kibiców – ale ci byli tam nie tylko po sportowe emocje. Niektórymi kierował czysty pragmatyzm, a ja miałem okazję zobaczyć francuską kulturę kibicowania na własne oczy.
Na kilka godzin przed tym, jak peleton przemknie przez urokliwe francuskie miasteczka, trasę wyścigu opanowuje słynna La Caravane Publicitaire. To potężna, ciągnąca się na dystansie blisko 20 kilometrów parada pojazdów sponsorskich. Trudno nazwać je zwykłymi autami – to gigantyczne, mobilne platformy, wielkie maskotki i przemieszczające się, absurdalne konstrukcje, które przypominają karnawał przeniesiony na pirenejskie szosy. Miałem okazję pokonać ten etap na dachu pojazdu wystawionego przez wieloletniego sponsora wyścigu – hotele Ibis. Z tej perspektywy Tour wygląda zupełnie inaczej – patrząc w dół widzi się niekończące się morze ludzi, którzy nierzadko od świtu koczują na poboczach. I robią to z uśmiechem na ustach, niezależnie od skrajnie trudnych warunków. Podczas tego konkretnego etapu termometry wskazywały niemal 40 stopni Celsjusza w cieniu. Specyficzna kultura francuskiego kibicowania. Kartonowe tarcze i walka o łupy Gdybym pierwszy raz zobaczył Francuzów dopiero na Tour de France, pomyślałbym, że to najszczęśliwszy naród na świecie. Byłem jednak w Paryżu, byłem w Tuluzie i wiem, że rzeczywistość wygląda nieco inaczej – jednak w czasie tego wyścigu wydarza się jakaś magia. Co motywuje całe rodziny do stania w morderczym upale, uśmiechów i nieustających okrzyków? Niektórych przyciągają sportowe emocje, ale równie silnym magnesem są potocznie nazywane goodies. Jadąc w karawanie, pełnimy rolę zmotoryzowanych Świętych Mikołajów, którzy bezustannie rzucają w wielotysięczny tłum darmowe gadżety – od czapeczek, przez breloczki i koszulki, po przekąski. Przez wiele godzin. Jak złapać darmowe gadżety? Dla kibiców złapanie takiego przedmiotu to punkt honoru i doskonała zabawa. Francuzi wynieśli to do rangi prawdziwej sztuki. Aby zachęcić osoby na pojazdach do rzutu dokładnie w ich kierunku, budują specjalne konstrukcje i malują gigantyczne tarcze z kartonów. Machają transparentami, przygotowują podbieraki, przebierają się w niesamowite stroje i z całych sił wykrzykują nazwy marek jadących w konwoju. Z dachu auta Ibis wyglądało to jak jakaś wielka, zaaranżowana gra miejska. Francuski pragmatyzm na poboczu wyścigu Wielka Pętla – tak się zwykło potocznie nazywać się Tour de France – jest wyjątkowa. Z jednej strony podszyta jest miłością do narodowego sportu, a z drugiej – ujmującym pragmatyzmem. Bo nie ma w tym chęci zarobku – darmowa koszulka czy próbka jedzenia rzucona z pędzącego samochodu nie ma wielkiej wartości materialnej, ale stanowi fizyczny dowód uczestnictwa w tym historycznym wydarzeniu. To swoiste trofeum. Dla lokalnych społeczności prowincjonalnej Francji przejazd Tour de France to często najważniejszy i najbarwniejszy dzień w roku. Karawana jest integralną częścią tego święta. Symbioza między wielkimi sponsorami a zwykłymi ludźmi stojącymi przy drodze uświadamiała mi, że ten wyścig to coś znacznie większego niż sport. To potężna instytucja kulturowa, która nawet w skrajnym, 40-stopniowym upale potrafi zjednoczyć setki ludzi wokół kartonowej tarczy i rzuconego z dachu gadżetu. Ach, i najważniejsze. 4. Etap Tour de France 2026 wygrał Duńczyk, Mads Pedersen. Nie widziałem jednak, żeby dostał jakiekolwiek koszulki, smyczki czy czapeczki. A kibice owszem. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Justyna Świetlicka przejechała Azję na dwóch kółkach. „Na rowerze każdy kilogram ma znaczenie”
Czy podróż rowerowa może całkowicie zmienić sposób odkrywania świata? W podcaście „Solo przez świat” Justyna Świetlicka opowiada, jak spontaniczny wyjazd do Skandynawii przerodził się w samotną wyprawę przez Koreę Południową i Japonię oraz dlaczego właśnie rower daje jej poczucie największej wolności.
Justyna Świetlicka od lat podróżuje po świecie, jednak nie zawsze wybiera samolot czy samochód. W rozmowie z Sabiną Ziębą opowiedziała o tym, jak odkryła podróżowanie rowerem, dlaczego zdecydowała się samotnie przejechać ponad 2400 kilometrów przez Koreę Południową i Japonię oraz co sprawia, że właśnie ten sposób przemieszczania pozwala jej najpełniej doświadczać odwiedzanych miejsc. Jak Justyna Świetlicka zaczęła podróżować rowerem? „Ta podróż całkowicie mnie wciągnęła” Choć dziś Justyna Świetlicka ma za sobą tysiące kilometrów przejechanych rowerem, początkowo wcale nie planowała takiej formy podróżowania. Jak opowiada w podcaście „Solo przez świat”, pierwsze doświadczenia zdobywała jeszcze z poprzednim partnerem podczas pobytu na Lanzarote. Prawdziwy przełom nastąpił jednak dopiero kilka lat później, kiedy spontanicznie wybrała się z przyjaciółmi do Szwecji. – Mega chciałam spać w namiocie, bo wydawało mi się to takie super romantyczne, ale jakoś się bałam. Przez to, że byłam z innymi ludźmi, dodawało mi to odwagi – wspomina. Mimo deszczu, silnego wiatru i dalekich od idealnych warunków wyjazd okazał się dla niej jedną z najcenniejszych podróżniczych lekcji. – Pomimo tego, że padało, wiało i nie było super przyjemnie, to była jedna z fajniejszych przygód w moim życiu – mówi. Początkowo planowała zakończyć wyprawę w Danii i wrócić do Polski pociągiem przez Niemcy, jednak szybko zmieniła zdanie. – Tak bardzo mi się spodobało, że stwierdziłam: przedłużę sobie ten wyjazd i wrócę rowerem do Polski – opowiada. Zaledwie miesiąc później wyruszyła do Korei Południowej, gdzie odkryła liczący około 600 kilometrów szlak Czterech Rzek. Kiedy dowiedziała się, że z Korei można promem dostać się do Japonii, postanowiła pojechać jeszcze dalej. Jak przyznaje, od lat kieruje się prostą zasadą: „Martwmy się chronologicznie” – najpierw podejmuje decyzję, a dopiero później zastanawia się, jak rozwiązać pojawiające się po drodze problemy. 2400 kilometrów przez Koreę i Japonię. „Rower jest moim sweet spotem” Podróż przez Koreę Południową i Japonię okazała się pełna niespodzianek. Najbardziej zaskoczyły Justynę nie tylko wysokie temperatury i wilgotny klimat, ale także sama Japonia, do której początkowo podchodziła z dużym dystansem. – W ogóle o Japonii nigdy jakoś nie marzyłam. Myślałam: „Wszyscy się nią zachwycają, co tam pewnie nie ma nic ciekawego” – przyznaje. Na miejscu szybko zmieniła jednak zdanie. – Japonia mnie bardzo pozytywnie zaskoczyła. Zrozumiałam, skąd te zachwyty. Jedzenie jest najlepszym jedzeniem na świecie – mówi, dodając z uśmiechem, że jako Polka i tak najbardziej lubi ziemniaki oraz chleb. Jednym z najpiękniejszych wspomnień z tej wyprawy był jednak nocleg z wyjątkowym widokiem. – Rozbiłam się przy jeziorku i spałam z widokiem na górę Fuji. Wtedy moim zdaniem warto było wyciągnąć ten namiot – wspomina. W rozmowie z Sabiną Ziębą podkreśla jednak, że największą wartością podróżowania rowerem nie są spektakularne miejsca, lecz droga prowadząca do ich odkrycia. Jej zdaniem właśnie tempo jazdy pozwala zobaczyć znacznie więcej niż podróż samochodem czy samolotem. Co więcej, wysiłek włożony w dotarcie do celu sprawia, że widoki docenia się zupełnie inaczej. – Jeżeli nie zasłużę sobie na ten widok, to nie sprawia mi takiej satysfakcji. Jak wiesz, że sama wjechałaś rowerem na tę górę i nagrodą jest zjazd, to jest niesamowite – podsumowuje. Posłuchaj całej rozmowy o podróżach Justyny Świetlickiej Samotna rowerowa wyprawa przez Koreę Południową i Japonię to tylko jeden z wielu tematów poruszonych w najnowszym odcinku podcastu „Solo przez świat”. W rozmowie z Sabiną Ziębą Justyna Świetlicka opowiedziała również o życiu cyfrowej nomadki, podróżach po Afryce, swojej najtrudniejszej wyprawie rowerowej przez Indie, randkowaniu w podróży, codzienności na Bali oraz poszukiwaniu miejsca, które mogłaby nazwać domem. Cały odcinek podcastu „Solo przez świat” z Justyną Świetlicką jest dostępny na kanale YouTube National Geographic Magazine Poland i w serwisie Spotify. View Ediplayer on the source website Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polskie miasto po raz pierwszy w prestiżowym rankingu – i to wysoko. O co chodzi z „Copenhagenize”?
Wrocław zajął wysokie miejsce w rankingu Copenhagenize Index 2025. Dalej znalazły się także inne polskie miasta. To pierwszy raz, gdy Polska znalazła się w zestawieniu najbardziej przyjaznych rowerzystom metropolii świata.
Copenhagenize Index powstał w 2011 roku jako ranking analizujący miasta pod kątem ich przyjazności rowerzystom. Według jego twórców ma trzy cele: wyróżniać liderów, wspierać wymianę doświadczeń i dawć przejrzyste wytyczne, jak tworzyć przyjazne rowerom miasto. Ranking skupia się na realnych czynnikach: tym, jak łatwo i bezpiecznie można poruszać się po danym mieście rowerem. W centrum uwagi znajduje się zawsze użytkownik i jego codzienne doświadczenie. Co nowego w edycji 2025? Najnowszy ranking, opublikowany 18 listopada, bierze pod lupę dane z roku 2025. Wprowadza też znaczącą zmianę metody badań: połączono wskaźniki ilościowe z jakościowymi, dzięki czemu można m.in. uchwycić kulturowe i polityczne aspekty rozwoju mobilności rowerowej. Ranking obejmuje 100 miast ocenianych według 13 wskaźników. Są to między innymi ścieżki, parkingi, wypożyczalnie rowerów publicznych, budżety przeznaczone na sprawy rowerowe. Oprócz globalnego zestawienia raport zawiera też analizy regionalne, profile 30 najlepszych miast oraz przykłady udanych inwestycji i zmian. Polska w rowerowej elicie świata I to właśnie edycji 2025 po raz pierwszy pojawiły się polskie miasta, które dołączają do światowej, rowerowej elity. A są to Wrocław, Poznań, Warszawa, Gdańsk i Łódź. Znalazły się odpowiednio na 28, 53, 62, 63 i 68 miejscu na 100 przebadanych metropolii. Szczególnie cieszy wysokie miejsce Wrocławia. Kolejne polskie miasta według ekspertów Copenhagenize są dość daleko za nim. Dlaczego Wrocław znalazł się tak wysoko? Wrocław swoje wysokie miejsce zawdzięcza wieloletnim inwestycjom w rozbudowę sieci rowerowej. Miasto intensywnie promuje codzienne używanie rowerów. Dysponuje 428 kilometrami tras rowerowych, tworzonych zgodnie z holenderskimi standardami – skutecznie łączącymi m.in. parki, uczelnie i centra biznesowe. Eksperci podkreślają, że Wrocław łączy infrastrukturę z nowatorskimi rozwiązaniami. W 2025 otwarto Mikrohub Wrocław – pierwszą w Polsce stację przeładunkową dla rowerów cargo, w podziemnym parkingu pod Placem Wolności. Ponadto ponownie otwarto dla rowerów historyczne centrum miasta i wprowadzono Strefę Slow Zone. Kolejne inicjatywy to program edukacyjny „Młodzi – Aktywnie zMOBILizowaNi” oraz restart systemu rowerów miejskich (2 534 pojazdów we Wrocławiu), który w pół roku zanotował 1 milion przejazdów. Zwycięzcy rankingu: najlepsze miasta dla rowerzystów na świecie Wbrew nazwie, tym razem to nie Kopenhaga znalazła się na pierwszym miejscu – ale holenderski Utrecht. Stolica Danii jest druga, a podium zamyka Gandawa w Belgii. Ponadto w pierwszej dziesiątce są Amsterdam, Paryż, Helsinki, Munster, Antwerpia, Bordeaux i Nantes. Źródła: Copenhagenize, Wrocław.pl Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
„Zimno, śnieg i zerwany łańcuch” – dziennikarz „Travelera” nie sądził, że tak skończy się jego górski trip
Radziejowa i Wielki Rogacz na e-bike’u? To możliwe – choć nie bez przygód. Maciej Wesołowski relacjonuje trasę przez Beskid Sądecki, pokazując nie tylko krajobrazy, ale i wyzwania.
Spis treści: Deszcz, błoto i pierwszy lot przez kierownicę – przygoda na rowerze enduro zaczyna się mocno Polana Litawcowa, Łemkowie i Beskid Nadpopradzki – historia, o której mało kto pamięta Schronisko na Przehybie, burza i legendarna szarlotka. Tu zaczyna się historia Głównego Szlaku Beskidzkiego Radziejowa, Korona Gór i widok za 1266 metrów wysiłku – Wielki Rogacz w tle Jak zaplanować wyprawę rowerową do Beskidu Sądeckiego Naszą bazą jest Piwniczna-Zdrój. To tutaj testujemy sprzęt i stąd ruszamy w góry. Najpierw na przełęcz Obidza, gdzie tak naprawdę zaczyna się nasz Tour de Beskid. Jedziemy rowerami elektrycznymi typu enduro, przystosowanymi do jazdy w trudnym terenie, a naszym celem jest najwyższy szczyt Beskidu Sądeckiego – Radziejowa. Deszcz, błoto i pierwszy lot przez kierownicę – przygoda na rowerze enduro zaczyna się mocno Szczęścia do pogody nie mamy. Od rana chmurzy się, a potem rzęsiście leje. Mimo że jest połowa maja, temperatura zbliża się niebezpiecznie do zera. Przedzieramy się przez głębokie błocko, a w wyższych partiach gór nawet sypie śnieg. Co oczywiście w żaden sposób nas nie powstrzymuje. Wbrew niesprzyjającej aurze mamy dużo frajdy z jazdy. Ja swoją pierwszą przygodę zaliczam już po kilku minutach – nie dostosowuję prędkości do warunków i lecę przez kierownicę prosto w błoto. Wychodzi słaba znajomość tego rodzaju sprzętu. Rower enduro okazuje się prawdziwą bestią, potrzeba więc nieco doświadczenia, by go okiełznać. Polana Litawcowa, Łemkowie i Beskid Nadpopradzki – historia, o której mało kto pamięta Na szczęście po efektownym fikołku jestem cały, zaledwie trochę poobcierany. Mogę ruszać dalej. Wspinamy się coraz bardziej stromymi drogami, od czasu do czasu przydaje się więc rowerowy tryb „turbo”. Chociaż od razu warto dodać, że to jednak nie motocykl i bez solidnej pracy mięśni nóg nawet wspomaganie nie pomoże. Po drodze mijamy Polanę Litawcową – niegdyś należała ona do Łemków, którzy tu wypasali swoje owce. Po tym jak tę grupę etniczną wysiedlono z Beskidu w ramach powojennej Akcji „Wisła”, polana stoi pusta i coraz mocniej zarasta. A szkoda, widoki stąd są przednie. Przy dobrej pogodzie zobaczyć stąd można Tatry i Pieniny. Ale to nie jest ten dzień. Podziwiam więc delikatny obłok mgły zasnuwający okolicę. A okolica jest bardzo ciekawa. Region dzieli się na dwie części: pasmo Radziejowej i pasmo Jaworzyny; granicą pomiędzy nimi jest rzeka Dunajec. Różnią się one zarówno rzeźbą terenu, architekturą czy infrastrukturą, jak i dziedzictwem kulturowym. W paśmie Radziejowej, którym jedziemy, do dziś dostrzec można spuściznę żyjących tu przez wieki, wspomnianych już Łemków. To oni zbudowali np. wiele z drewnianych obiektów sakralnych, które nadal stanowią o charakterze miejsca. Do roku 1918 leżący w południowo-wschodniej części Małopolski rejon nazywano Beskidem Nadpopradzkim. Po traktacie wersalskim i wytyczeniu granic pomiędzy odrodzoną Polską a powstałą właśnie Czechosłowacją u nas zaczęto używać nazwy Beskid Sądecki, a w Czechosłowacji – Ľubovnianska Vrchovina. Zdaniem wielu teraz, gdy polityczne emocje opadły (po drugiej stronie granicy nie ma już zresztą Czechosłowacji, a Słowacja), warto by pomyśleć o przywróceniu dawnej nazwy. Bo nie ma wątpliwości, że to płynąca m.in. przez Piwniczną-Zdrój rzeka Poprad jest osią regionu i jego punktem odniesienia. Niezależnie od nazwy jest tu przepięknie. Średniej wielkości góry pokryte są w większości gęstym lasem. Pomiędzy górskie grzbiety wcinają się wąskie i głębokie doliny rzek. Schronisko na Przehybie, burza i legendarna szarlotka. Tu zaczyna się historia Głównego Szlaku Beskidzkiego Kierujemy się w stronę schroniska PTTK Przehyba. Deszcz zacina coraz intensywniej, a następny podjazd jest już szaleńczo stromy. Zbyt stromy nawet dla mojego cyklopotwora. Mniej więcej w połowie tego odcinka pęka mi łańcuch. Kolejne pół godziny to mozolna jego naprawa przy padającym deszczu i śniegu. Cóż, zdarzają się przyjemniejsze rzeczy na szlaku. Ta akurat przygoda najlepiej wyglądać będzie w kombatanckich opowieściach za jakieś 10 lat. Po kolejnych kilkudziesięciu minutach w śnieżnej zadymce docieram do schroniska na Przehybie (1175 m n.p.m.). Tu mamy zaplanowany obiad. W krótkiej przerwie pomiędzy opadami mam szansę docenić niezwykłe jego położenie – poza Tatrami i Pieninami nierzadko widać stąd również Gorce. Zamawiam polewkę przehybską. To regionalna zupa na bazie zsiadłego mleka lub maślanki, z dodatkiem ziemniaków, czosnku, koperku, jajek i skwarek. Do tego grzanki z żytniego chleba. W innych wariantach zdarza się, że kucharz dorzuci do polewki mąki pszennej, owsa lub kaszy jaglanej. Koledzy zamawiają naleśniki, pierogi z jagodami lub pomidorową – wszystko podobno doskonałe! Na koniec na stoły wjeżdża słynna przehybska szarlotka. Wielka i pyszna! Schronisko ma niezwykły klimat. Tworzą go drewniane obicia ścian i sufitów, takież meble, ale też malowane „jezuski” na ścianach i towarzyszące im plakaty rodem z PRL. Znajduje się tu także Izba Pamięci profesora Kazimierza Sosnowskiego, żyjącego na przełomie XIX i XX w. geografa, taternika i krajoznawcy. Dziś uważa się go za jednego z ojców nowoczesnego polskiego krajoznawstwa i wielkiego promotora turystyki pieszej. Zasługą prof. Sosnowskiego jest m.in. utworzenie Głównego Szlaku Beskidzkiego, który zresztą również nosi jego imię (i przebiega przez Przehybę). To ok. 500 km trasy łączącej Ustroń w Beskidzie Śląskim z Wołosatem w Bieszczadach. Radziejowa, Korona Gór i widok za 1266 metrów wysiłku – Wielki Rogacz w tle Jedziemy dalej. Coraz bardziej zaczynam doceniać nieznaną mi wcześniej funkcję w moim rowerze Orbea. Podczas stromego podjazdu, nie zatrzymując się ani na chwilę, mogę podnieść sobie sztycę siodełka za sprawą wajchy przy kierownicy. I analogicznie – na zjeździe, gdy przy sporej prędkości trzeba przyjąć całkiem inną pozycję, mogę błyskawicznie obniżyć sobie sztycę. Niby prosty trik, a jak bardzo zmienia komfort i bezpieczeństwo wycieczki! Przed nami Wielki Rogacz (1182 m n.p.m.). Jest on gęsto porośnięty drzewami, dlatego też dość łatwo go przegapić. To w tej okolicy krzyżują się z sobą dwa szlaki turystyczne: czerwony (którym prowadzi Główny Szlak Beskidzki) i niebieski. Wreszcie, po pokonaniu kolejnego stromego i pełnego ostrych kamieni odcinka, docieramy do Radziejowej (1266 m n.p.m.), jednego z 28 szczytów oficjalnie tworzących Koronę Gór Polskich. Pierwsze, co widzę, to betonowy obelisk i pomnik ustawiony tu z okazji 1000-lecia państwa polskiego. Jest też tablica z napisem: „Uszanuj majestat gór”. Staram się to robić zawsze, nie tylko tutaj, ale dzięki za przypomnienie. Obok dostrzec można niewielką drewnianą skrzyneczkę, w której kryje się pieczątka. Przydaje się ona zdobywcom Korony Gór. W ten sposób można sobie zapewnić dowód zdobycia szczytu. Zostawiamy rowery na dole i po ażurowych metalowych schodach wdrapujemy się na 20-metrową wieżę widokową, jaka powstała tu w 2020 r. Panorama jest imponująca, choć dziś na pierwszym planie są przede wszystkim ośnieżone wierzchołki świerków. Jest również długa tablica z wypisanymi szczytami, które stąd (podobno) widać. Są tu i tatrzańskie Czerwone Wierchy, i Giewont, i Kozi Wierch, są słowackie wierzchołki z pasma Małej Fatry, są Pieniny z Trzema Koronami na czele. Obiecuję sobie, że wrócę tu kiedyś, gdy aura będzie bardziej sprzyjać. Tymczasem wiatr urywa głowę, więc zawracamy. Na Radziejowej spędzamy ponad pół godziny. Po czym rozpoczynamy powrót do Piwnicznej. Na początek bardzo ostry zjazd po mokrych kamieniach i sporo zakrętów. Potem trochę się wypłaszcza. Jedziemy przez gęsty świerkowo-bukowy las, który daje poczucie bliskiego obcowania z naturą. Jesteśmy mokrzy i zziębnięci. Po drodze zahaczamy jeszcze o przełęcz Niemcową, z której również roztacza się wspaniały widok. Ale i tak każdy myśli już przede wszystkim o ciepłej kolacji i seansie w hotelowej saunie. Jak zaplanować wyprawę rowerową do Beskidu Sądeckiego Nocleg Hotel Piwniczna SPA & Conference. Położony w zakolu Popradu ośrodek jest znakomitą bazą do wypadu w góry. Od 470 zł/os. Sprzęt Jechałem elektrycznym rowerem Orbea Wild wyposażonym w silnik Bosch Performance Line CX (5. generacji). Posiada on 4 tryby jazdy: eco, tour, eMTB i turbo. Wypożyczenie e-bike’a enduro na 4 godz. to koszt 160 zł, na cały dzień: 230 zł; Rowerowa Dolina, ul. Targowa1, Piwniczna-Zdrój. Trasa Trasę z Piwnicznej-Zdroju do przełęczy Obidza pokonaliśmy busami. Potem dotarliśmy do schroniska PTTK Przehyba, na szczyty Wielki Rogacz i Radziejowa. Po czym wróciliśmy do Piwnicznej. Fantastycznym rozwiązaniem podczas jazdy rowerem elektrycznym w Beskidzie Sądeckim są stacje ładowania baterii rozsiane po okolicy, m.in. na przełęczy Obidza, w schronisku na Przehybie czy przy Chacie Magóry. To pozwala na znaczne przedłużenie planowanej trasy po górach. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Maciej Wesołowski Reporter. Redaktor prowadzący magazynu National Geographic Traveler. Autor książek reporterskich: „Szpagat w pionie. W drodze przez Indie” oraz „Cafe Macondo. Reportaże z Kolumbii”, współautor zbiorów reportaży „Tu drzwi trzeba otwierać powoli”, „Grzech jest kobietą”, „Warszawa nocą”. Publikował m.in. w Dużym Formacie Gazety Wyborczej, Przekroju, Wprost, Rzeczpospolitej, Tylko Rocku, Machinie, Podróżach, Wirtualnej Polsce i Onecie. Nominowany do nagród dziennikarskich, m.in. Grand Press, MediaTory, nagrody im. Teresy Torańskiej. Kaszëba z pochodzenia, kociewiak z urodzenia, suwalczanin z wychowania, warszawiak z wyboru. Uzależniony od podróży, spotkań z ludźmi, ekstrawaganckiej kuchni i muzyki Radiohead. Uwielbia kulturowe transgresje i etniczne koktajle Mołotowa.
Weszłam nocą do zamku w Malborku – to, co zobaczyłam, zostanie ze mną na długo
Zamek w Malborku przyciąga nie tylko miłośników historii. Oświetlona nocą twierdza, duchy krzyżaków, Marianek i zrekonstruowana Madonna – to tylko część atrakcji, jakie czekają na turystów.
Spis treści: Odbudowana z ruin i legend – niezwykła historia zamku w Malborku Gdzie spotkasz Jagiellończyka i Marianek do Ciebie przemówi Bulwary, kajaki i duchy przeszłości – okolice Malborka z innej perspektywy Przed wizytą w Malborku – ceny, noclegi i rowerowe szlaki Popilnuj – proszę Marianka, brązową figurkę zawadiackiego rycerza uprawiającego najwyraźniej fitness na barierkach przed zamkowymi kasami. Pod opieką tej maskotki Malborka zostawiam rower i ruszam na nocne zwiedzanie 21-hektarowej, najpotężniejszej twierdzy gotyckiej średniowiecznej Europy wpisanej na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Odbudowana z ruin i legend – niezwykła historia zamku w Malborku Zamek w Malborku robi wrażenie od pierwszego spojrzenia. Patrzę na gigantyczny, 8-metrowy posąg Madonny o migdałowych oczach odzianej w zdobne szaty – zdaje się wychodzić z zewnętrznej niszy prezbiterium kościoła NMP na Zamku Wysokim. – Jej postać w chwili powstania w 1340 r. uważana była za największą figurę średniowiecznej Europy. Przez 600 lat strzegła Marienburga nazwanego tak od patronki zakonu krzyżackiego. W 1945 r. zniszczyła ją, dużą część zamku i 80% Starego Miasta artyleria „wyzwolicielskiej” Armii Radzieckiej – opowiadają ubrani w białe płaszcze z czarnym krzyżem Bogusław Krauze i Piotr Topolski. To przewodnicy i członkowie Fundacji Mater Dei, spiritus movens powrotu zrekonstruowanej z tysięcy kawałków Matki Boskiej na swoje miejsce dopiero w 2016 r. Szklana mozaika wywołująca efekt połysku sprowadzona została z Wenecji, natomiast elementy pokryte złotem wykonane zostały w Gdańsku. Angażował się w to przedsięwzięcie nawet Bruno Plater, wówczas wielki mistrz działającego do dziś zakonu krzyżackiego, choć Malbork jako stolica państwa zakonnego był krócej w jego władaniu (1309–1457) niż potem w polskim (do rozbiorów, gdy przypadł Prusom). Krążę po oświetlonym reflektorami punktowymi zamku. Posiadał innowacyjny system ogrzewania podłogowego, starzy zakonnicy leczeni w tutejszym szpitalu-przytułku dostawali posiłki wcześniej niż sam wielki mistrz. Zastawiony stół pokazuje bogate menu rycerzy, czyli dietę średniowiecza: dziczyzna, ptactwo, wołowina, ryby, kasza, groch, ryż, bakalie i egzotyczne przyprawy. W refektarzu ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym wspartym na jednym centralnie umieszczonym filarze mijam się z dyskretnym... duchem w brązowym habicie niosącym latarnię. Zza pięknych oryginalnych witraży słyszę niewidzialne gregoriańskie chóry. Bajka! Gdzie spotkasz Jagiellończyka i Marianek do Ciebie przemówi Zaopatrzona w mapy wyruszam spod zamku rowerem (świetne trasy dla jednośladów!). Cegły z ruin Starego Miasta powędrowały po wojnie do Warszawy w ramach propagandowej akcji nowej władzy „Cały naród buduje swoją stolicę”. Dlatego teraz tylko pojedyncze ocalałe budynki z czerwonej cegły prześwitują pomiędzy powojenną już zabudową. W sąsiadującej z zamkiem malborskiej farze, pieczołowicie odnowionej właśnie przez opiekujących się nią orionistów, podziwiam bezcenne, bogato złocone środkowe kwatery szaf ołtarzowych ze scenami Zwiastowania, Koronacji NMP i Bożego Ciała. Narratorem startującej przy zamku multimedialnej ścieżki edukacyjnej w odrestaurowanej części murów miejskich jest Marianek „gadający” z infokiosków. Zachwyca mnie odnowiona pięciokondygnacyjna Brama Garncarska dekorowana ostrołukowymi blendami. W centrum, na placu Miejskim otoczonym kawiarenkami, niemal galopuje mi naprzeciw Kazimierz Jagiellończyk na koniu, który w 1457 r. triumfalnym wjazdem do Malborka rozpoczął tu polskie panowanie. Wrażenie ruchu potęguje sąsiadująca z monumentem tańcząca fontanna. Jestem u wylotu ul. Kościuszki ze stylizowaną (tylko kształtem) na kamieniczki zabudową – to dawna Lang­strasse, gdzie natykam się na jedną z 24 tablic z funkcją fotoplastikonu z kodami QR. Czarno-białe fotografie w ten sposób poprowadzonej ścieżki historycznej odsyłają do wcześniejszych dziejów wybranych miejsc, które bliżej poznaję w pobliskim Muzeum Miasta Malborka zainstalowanym w jednej z najpiękniejszych, zachowanych XIX-wiecznych willi. Bulwary, kajaki i duchy przeszłości – okolice Malborka z innej perspektywy Zjeżdżam na wyremontowane przed kilkoma laty Bulwary nad Nogatem i sunę wygodną ścieżką rowerową z obfitością ławek i punktów panoramicznych w formie drewnianych podestów. Pstrykam selfie z kolejnym Mariankiem, który z kroniką miejską na kolanach przycupnął sobie nieopodal budki z książkami na wymianę. Mijam żółty budyneczek wypożyczalni sprzętu pływającego. Piramida błękitnych kajaków kusi wyprawą po Pętli Żuławskiej. Licząca aż 303 km droga wodna łączy ze sobą szlaki Wisły, Nogatu, Motławy, Pasłęki, Zalewu Wiślanego i Kanału Elbląskiego. Zostawiam za sobą zabudowania, a po prawej stronie, za płynącą stalowo-szarą rzeką, otwierają się przede mną płaskie niczym stół żyzne pola Żuław Wiślanych, rozległej doliny deltowej królowej polskich rzek. Kończy się wygodna ścieżka rowerowa i wpadam w leśny dukt. Odkryte łydki smagają pokrzywy – nie jeździ tu wiele osób, choć szlak jest oznakowany. Pozostałości fortyfikacji Festung Marienburg: betonowe punkty obserwacyjne, stanowiska ogniowe, schrony, znajdują się w większości poza nim, choć blisko. Wracam pod zamek. Rozparta na ławce na bulwarze chłonę z zachwytem filmowy zachód słońca rozlewający się paletą ciepłych barw nad Nogatem. Również ze względu na niego nie można Malborka „zaliczyć” w jeden dzień! Przed wizytą w Malborku – ceny, noclegi i rowerowe szlaki Zwiedzanie zamku w Malborku Trasy zwiedzania: historyczna, spacerowa, nocna Bilety: normalny: od 90 zł ulgowy: od 70 zł bilet łączony (Malbork, Sztum, Kwidzyn): dostępny Dzieci do lat 7: wstęp wolny Zniżki: m.in. Karta Dużej Rodziny, grupy zorganizowane Oficjalna strona zakupu biletów: bilety.zamek.malbork.pl Nocleg Hotel Grot (3*) – aktualnie od 199 zł za pokój jednoosobowy Hotel Dedal (2*) – od 165 zł za pokój jednoosobowy Warto wiedzieć 590-kilometrowy Szlak Kopernikowski łączy miejscowości związane z życiem astronoma (Warmia, Mazury, Pomorze, Kujawy) Rowerowy Szlak Zamków Gotyckich – rozpoczyna się w Malborku i ma 171,65 km Źródło: archiwum National Geographic Traveler, zamek.malbork.pl Nasza ekspertka Anna Kłossowska Od blisko dwóch dekad (z przerwą) współpracuję z National Geographic Traveler, byłam nawet częścią redakcji magazynu. Na jego łamach piszę najczęściej o Bel Paese, Pięknym Kraju, czyli o Włoszech. Italii poświęciłam kilka moich przewodników. Są wśród nich bestsellerowe „Włochy, jakich nie znacie” opatrzone żółtą ramką i wyróżnione w konkursie Granice.pl Choć z wykształcenia jestem muzykiem i polonistką, dziennikarskie (studia podyplomowe polskie i francuskie) i włoskie pasje zaszczepił we mnie Dziadek, w międzywojniu korespondent IKC z Rzymu i Adwokat Świętej Roty Rzymskiej. Wcześniej pracowałam m.in. w Prawie i Gospodarce oraz Życiu Warszawy. Pilotuję wycieczki do Italii i oprowadzam Włochów po Warszawie. Prowadzę bloga https://italiannawdrodze.blogspot.com/ Uwielbiam antyk, podróże ad hoc, gotowanie i naturalnie espresso.
To śląski raj dla rowerzystów, tłumów brak – „świetna alternatywa dla zatłoczonych tras”
Dla miłośników jazdy na rowerze po małych miasteczkach, z dala od gwaru i tłoku, Liswarciański Szlak Rowerowy to prawdziwy raj. Podróż zaczyna się w Woźnikach, wśród malowniczych pól, lasów i wzniesień, a kończy w Wąsoszu Górnym.
Woźniki to niewielkie miasto położone w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim. Ślady osad w okolicy sięgają czasów prehistorycznych. Na miejscu znajduje się niewielki rynek, urokliwe kamieniczki oraz tętniące zielenią pola i lasy. To właśnie tutaj podróż rozpoczynają osoby chcące przejechać cały Liswarciański Szlak Rowerowy. Na trasie czeka wiele niespodzianek. Liswarciański Szlak Rowerowy – ucieczka od tłumów Liswarciański Szlak Rowerowy liczy 108 km długości. Jest oznaczony kolorem niebieskim i wije się wzdłuż rzeki Liswarty. Zdaniem wielu kajakarzy to jedna z najciekawszych rzek w Polsce pod kątem turystycznym. Przejechanie całego szlaku w jeden dzień jest sporym wyzwaniem, choć wcale nie niewykonalnym – wymaga jedynie dobrego przygotowania fizycznego. Szlak poprowadzony jest głównie asfaltowymi drogami lokalnymi o małym natężeniu ruchu. Po drodze mijamy wioski i małe miasteczka, rozległe połacie pól i lasy. Momentami asfalt znika, zamiast niego pojawia się dróżka polna bądź leśna, dlatego przejechanie szlaku powinni rozważyć przede wszystkim użytkownicy rowerów crossowych i trekkingowych. Zdarzają się bowiem nawierzchnie piaszczyste, kamieniste i z płyt ażurowych, które łącznie mają ok. 2,5 km długości. Na trasie trudno zbłądzić, przy skrzyżowaniach ustawiono znaki, oznaczenia są również dobrze widoczne w wielu innych punktach. Co jakiś czas pojawiają się mapy szlaku, najczęściej przy miejscach przyjaznym rowerzystom. Szlak wzdłuż Liswarto spodoba się przede wszystkim osobom, które cenią ciszę, spokój i walory przyrodnicze. Trasa prowadzi przez wiekowe lasy, urokliwe tereny Parku Krajobrazowego „Lasy nad Górną Liswartą” i zbiorniki wodne. W Lisowie warto zatrzymać się na obiad i kawę lub ciepłą herbatę. Jednym z polecanych przez rowerzystów miejsc jest Restauracja 58 serwująca polską kuchnię. Rowerzyści zachwyceni: „Świetna alternatywa dla zatłoczonych tras” Oprócz walorów przyrodniczych na szlaku można poznać obiekty związane z historią danego regionu. W Woźnikach i Lubszy trafimy na pomniki Józefa Lompy, który był polskim poetą, działaczem i publicystą, a także pionierem oświaty ludowej oraz etnografii na Śląsku. Z kolei w Krzepicach warto odwiedzić cmentarz żydowski i ruiny synagogi. Po drodze rowerzyści mijają także liczne młyny wodne, przydrożne figurki, kapliczki czy ważne obiekty sakralne, takie jak kościół pw. Matki Bożej Królowej Różańca Świętego w Boronowie. W opiniach o szlaku wielu internautów zwraca uwagę na jego wielki atut – brak tłumów. „Przejechałem szlak samotnie. Dla mnie super alternatywa dla zatłoczonych tras. Bardzo mały ruch, trasa poprowadzona głównie uliczkami małych miasteczek i wiosek, ale również lasów i łąk nie brakuje. Polecam trasę” – czytamy w jednej z zamieszczonych wypowiedzi. Podobnego zdania jest pan Dawid, mieszkaniec Śląska, który regularnie wraca na Liswarciański Szlak Rowerowy. – Jest bardzo dobrze oznaczony, przebiega przez malownicze miejscowości, dodatkowo nie jest wymagający pod względem trasy. Zdarzają się odcinki piaszczyste, jednak dla entuzjastów roweru górskiego nie stanowi to większego problemu – twierdzi. Źródło: slaskie.travel Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
„Zwiedziłem Berlin na rowerze” – to wciąż jedno z najciekawszych miast Europy
Berlin wyjątkowo przyjemnie zwiedza się na rowerze. W mieście nie brakuje ścieżek rowerowych, a odległości między największymi atrakcjami nie są zbyt duże. Mnie udało się w ten sposób zobaczyć najważniejsze i najciekawsze miejsca w stolicy Niemiec – od Prenzlauer Berg po ikoniczną Wieżę Telewizyjną.
Spis treści: Prenzlauer Berg – z robotniczej dzielnicy w hipsterski zakątek Miejsce Pamięci Muru Berlińskiego i pozostałości Muru Berlin żydowski – przeszłość i teraźniejszość Reichstag i Dzielnica Rządowa – w sercu polityki Brama Brandenburska – symbol jedności Pomnik Ofiar Holokaustu i Tiergarten – pamięć i zieleń Checkpoint Charlie – zimnowojenny symbol Rynek Żandarmerii i Plac Bebela – architektura i pamięć Unter den Linden i Zamek w Berlinie – elegancja dawnego Berlina Wyspa Muzeów i Katedra – skarbnica sztuki Wieża TV na Alexanderplatz – panorama miasta Poradnik praktyczny – jak zorganizować trasę samodzielnie Rower w Berlinie to nie tylko środek transportu – to przepustka do miasta, które można odkrywać w tempie dostosowanym do własnych sił i zainteresowań. Stolica Niemiec jest w pełni przygotowana na turystów poruszających się na dwóch kółkach: rozbudowana sieć ścieżek, liczne stojaki, a nawet specjalne sygnalizacje świetlne dla rowerzystów sprawiają, że jazda jest komfortowa i bezpieczna. Podczas takiej podróży można poznać zarówno najważniejsze zabytki, jak i mniej oczywiste ciekawostki o Berlinie, związane z jego historią, kulturą czy życiem codziennym mieszkańców. Trasa, którą pokonałem, łączy miejsca o symbolicznym znaczeniu dla historii XX wieku oraz klimatyczne zakątki współczesnego miasta. Prenzlauer Berg – z robotniczej dzielnicy w hipsterski zakątek Prenzlauer Berg to idealny punkt startowy rowerowej wycieczki po Berlinie. Dawniej była to dzielnica robotnicza, zamieszkana głównie przez pracowników pobliskich fabryk i warsztatów. Po upadku Muru Berlińskiego w 1989 roku zaczęła się dynamicznie zmieniać – zrujnowane kamienice odrestaurowano, a do dzielnicy napłynęli artyści, freelancerzy, studenci i młode rodziny szukające tanich mieszkań oraz swobody twórczej. Dziś Prenzlauer Berg to jedno z najmodniejszych miejsc w Berlinie, pełne kawiarni w stylu vintage, butików z odzieżą od lokalnych projektantów oraz klimatycznych targów śniadaniowych. Rowerowa przejażdżka pozwala zobaczyć szerokie aleje obsadzone drzewami, zielone skwery oraz zabytkowe podwórza charakterystyczne dla architektury XIX wieku. Szczególnie warto zatrzymać się przy Mauerpark, który w weekendy zamienia się w centrum życia towarzyskiego, z pchlim targiem, muzyką na żywo i słynnym karaoke na świeżym powietrzu. Miejsce Pamięci Muru Berlińskiego i pozostałości Muru Kolejnym punktem trasy jest Miejsce Pamięci Muru Berlińskiego przy Bernauer Straße – najbardziej autentyczny fragment Muru Berlińskiego, zachowany w oryginalnym kształcie. To punkt na mapie miasta o wyjątkowym znaczeniu, bo właśnie tutaj przebiegała jedna z najbardziej dramatycznych granic między Wschodem a Zachodem. Na terenie Miejsca Pamięci znajdują się tablice informacyjne, instalacje multimedialne oraz wieża widokowa, z której można zobaczyć rekonstrukcję pasa granicznego wraz z „pasem śmierci”. W pobliżu umieszczono także fotografie i relacje świadków, które pomagają zrozumieć historię podziału miasta i dramaty ludzi próbujących przedostać się na Zachód. Berlin żydowski – przeszłość i teraźniejszość Berlin ma niezwykle bogatą historię żydowską, której początki sięgają średniowiecza. Przed II wojną światową w mieście mieszkało ponad 160 tys. Żydów, co stanowiło jedną z największych społeczności żydowskich w Europie. Tragiczne wydarzenia Holokaustu niemal całkowicie zniszczyły tę społeczność, ale po 1990 roku nastąpiło jej stopniowe odrodzenie. Rowerem można dotrzeć do Nowej Synagogi przy jednej z najprzyjemniejszy ulic miasta – Oranienburger Straße – imponującej budowli w stylu mauretańskim z 1866 roku. Jej złocona kopuła jest widoczna z wielu punktów miasta i stanowi symbol odrodzenia żydowskiego życia w Berlinie. Wewnątrz działa Centrum Judaicum, prezentujące wystawy o historii Żydów w Niemczech. W okolicy znajdziemy liczne tablice pamiątkowe oraz Stolpersteine – „kamienie pamięci” wmurowane w chodniki, które upamiętniają ofiary nazistowskich prześladowań. Każdy kamień nosi imię i los konkretnej osoby, co nadaje historii bardzo osobisty wymiar. Odwiedzając te miejsca na rowerze, można zobaczyć zarówno świątynie i muzea, jak i współczesne kawiarnie czy galerie prowadzone przez żydowskich mieszkańców, co pokazuje, że ta społeczność znów jest ważną częścią miasta. Reichstag i Dzielnica Rządowa – w sercu polityki Budynek Reichstagu to siedziba Bundestagu, czyli niemieckiego parlamentu, i jeden z najważniejszych symboli współczesnych Niemiec. Wzniesiony pod koniec XIX wieku, stał się świadkiem kluczowych wydarzeń, w tym pożaru w 1933 roku, który naziści wykorzystali do umocnienia swojej władzy. Po upadku Muru Berlińskiego i zjednoczeniu Niemiec budynek przeszedł gruntowną renowację według projektu Normana Fostera. Warto zaparkować rower i wejść na szklaną kopułę, z której rozciąga się panorama Berlina. Zwiedzanie jest bezpłatne, ale wymaga wcześniejszej rejestracji online. Kopuła została zaprojektowana tak, aby symbolizować transparentność władzy – jej centralny punkt to rampa, z której można obserwować salę obrad parlamentu. Dzielnica Rządowa rozciąga się wzdłuż rzeki Sprewy i łączy w sobie nowoczesne budynki, takie jak Kancelaria Federalna, z historycznymi gmachami pamiętającymi czasy Cesarstwa Niemieckiego. Rowerem łatwo przejechać bulwarami nad rzeką, skąd rozpościera się widok na mosty i otwarte przestrzenie zaprojektowane z myślą o pieszych i rowerzystach. Brama Brandenburska – symbol jedności Brama Brandenburska to jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków Berlina i całych Niemiec. Wzniesiona pod koniec XVIII wieku w stylu klasycystycznym według projektu Carla Gottharda Langhansa, przez wiele lat pełniła funkcję bramy wjazdowej do miasta. Zwieńczona jest kwadrygą, czyli rzeźbą czterokonnych rydwanów prowadzonych przez boginię zwycięstwa, autorstwa Johanna Gottfrieda Schadowa. W okresie zimnej wojny Brama znajdowała się tuż przy linii Muru Berlińskiego, w strefie granicznej niedostępnej dla mieszkańców i turystów. Stała się wówczas symbolem podziału. Po jego upadku w 1989 roku to właśnie tutaj odbyły się jedne z najbardziej emocjonujących uroczystości zjednoczenia Niemiec. Dziś to miejsce tętni życiem – rowerem można łatwo podjechać pod samą Bramę, zrobić zdjęcie i ruszyć dalej w kierunku reprezentacyjnej alei Unter den Linden. Wokół znajdziemy liczne kawiarnie, a wieczorem budowla jest efektownie oświetlona, co przyciąga jeszcze więcej turystów. Pomnik Ofiar Holokaustu i Tiergarten – pamięć i zieleń Pomnik Ofiar Holokaustu, to jedno z najważniejszych miejsc pamięci w Berlinie. Składa się z 2711 betonowych bloków (steli) różnej wysokości, rozmieszczonych na falującej powierzchni o powierzchni ponad 19 tys. m². Zaprojektowany przez architekta Petera Eisenmana, ma wywoływać refleksję i poczucie dezorientacji, symbolizując los ofiar nazistowskiego terroru. Pod pomnikiem znajduje się centrum informacyjne z wystawą dokumentującą historie poszczególnych rodzin żydowskich. Kilka minut jazdy rowerem stąd rozciąga się Tiergarten – największy park w centrum Berlina, określany jako zielone płuca miasta. Dawniej teren ten był królewskim rezerwatem myśliwskim, a dziś stanowi idealne miejsce na odpoczynek w trakcie zwiedzania. Szerokie alejki są przyjazne rowerzystom, a wśród drzew kryją się pomniki, fontanny i urokliwe mostki. Latem park jest miejscem pikników, a zimą – spacerów w śnieżnej scenerii. Checkpoint Charlie – zimnowojenny symbol Checkpoint Charlie to najsłynniejsze przejście graniczne między Berlinem Wschodnim a Zachodnim w czasach zimnej wojny. Znajdowało się na skrzyżowaniu ulic Friedrichstraße i Zimmerstraße, a po zbudowaniu Muru Berlińskiego w latach 1961–1990 było jednym z głównych punktów kontrolnych dla dyplomatów, wojskowych i cudzoziemców. To tutaj w październiku 1961 roku doszło do dramatycznego kryzysu, kiedy amerykańskie i radzieckie czołgi stanęły naprzeciw siebie, gotowe do otwarcia ognia. Na szczęście konflikt zakończył się bez rozlewu krwi, ale napięcie tego dnia przeszło do historii zimnej wojny. Dziś w miejscu dawnej granicy znajduje się rekonstrukcja budki strażniczej oraz tablica z napisem „You are leaving the American sector”. Tuż obok działa Muzeum Muru Berlińskiego – Checkpoint Charlie, które dokumentuje historie ucieczek z NRD, prezentując m.in. prawdziwe rekwizyty używane przez uciekinierów. Rowerem łatwo tu dojechać, a krótki postój pozwala wyobrazić sobie atmosferę podzielonego miasta. Rynek Żandarmerii i Plac Bebela – architektura i pamięć Rynek Żandarmerii (Gendarmenmarkt) to jeden z najpiękniejszych placów w Europie, otoczony przez Katedrę Niemiecką, Katedrę Francuską i Konzerthaus. Powstał w XVII wieku i przez wieki był miejscem targów, parad wojskowych oraz wydarzeń kulturalnych. Dziś jest to przestrzeń koncertów plenerowych i jarmarków świątecznych, a rowerem można wygodnie objechać go dookoła, podziwiając symetrię zabudowy. Kilka minut jazdy dalej znajduje się Plac Bebela (Bebelplatz), miejsce o szczególnym znaczeniu dla pamięci historycznej Berlina. To właśnie tutaj 10 maja 1933 roku naziści zorganizowali słynne palenie książek, niszcząc ponad 20 tysięcy woluminów autorów uznanych za „niepożądanych”. Dziś wydarzenie to upamiętnia instalacja artystyczna „Pusta Biblioteka” – podziemne pomieszczenie z pustymi regałami, widoczne przez szklaną taflę w chodniku. Unter den Linden i Zamek w Berlinie – elegancja dawnego Berlina Unter den Linden to najbardziej reprezentacyjny bulwar Berlina, którego historia sięga XVII wieku. Swoją nazwę zawdzięcza lipom, które posadzono wzdłuż alei, tworząc malowniczą promenadę. Trasa prowadzi od Brama Brandenburskiej aż po Most Zamkowy, mijając po drodze liczne pałace, muzea i budynki rządowe. Rowerowa przejażdżka Unter den Linden to okazja, by zobaczyć m.in. Uniwersytet Humboldtów, Operę Państwową, a także pomniki Fryderyka Wielkiego i Aleksandra von Humboldta. Bulwar jest doskonale przystosowany dla rowerzystów, z wyznaczonymi pasami ruchu. Na końcu alei znajduje się Zamek w Berlinie (Berliner Schloss) – zrekonstruowana rezydencja pruskich władców, rozebrana po II wojnie światowej i odbudowana w latach 2013–2020. Dziś mieści Humboldt Forum – centrum sztuki, nauki i kultury z wystawami dotyczącymi historii Berlina oraz kolekcjami z całego świata. Z tarasów pałacu rozciąga się widok na Wyspę Muzeów. Odbudowa budynku budziła dużo kontrowersji wśród berlińczyków. Wcześniej stał tu NRD-owski Pałac Republiki, który był z kolei przykładem architektury modernistycznej. Bez względu jednak, jak się ocenia odtworzony zamek, warto tu dzisiaj zajrzeć na wystawę o historii Berlina. Wyspa Muzeów i Katedra – skarbnica sztuki Wyspa Muzeów (Museumsinsel) to kompleks pięciu światowej klasy muzeów wpisany na listę UNESCO. Znajdziemy tu m.in. Muzeum Pergamońskie z rekonstrukcjami monumentalnych budowli starożytnego świata, Nowe Muzeum z popiersiem Nefretete czy Alte Nationalgalerie prezentującą dzieła impresjonistów i romantyków. Część muzeów będzie jeszcze przez kilka la zamknięta z powodu gruntownej renowacji. Tuż obok wznosi się Katedra Berlińska (Berliner Dom) – największa świątynia protestancka w Niemczech, ukończona w 1905 roku w stylu neobarokowym. Jej monumentalna zielona kopuła jest jednym z symboli miasta. Warto wejść na platformę widokową, skąd roztacza się panorama śródmieścia. Dzięki bliskości muzeów i katedry, Wyspa Muzeów jest idealnym miejscem na dłuższy postój, podczas którego można zostawić rower i w spokoju zwiedzić wnętrza lub po prostu odpocząć nad brzegiem rzeki Sprewy. Wieża TV na Alexanderplatz – panorama miasta Wieża telewizyjna w Berlinie (Fernsehturm) to najwyższa budowla w Niemczech, mierząca 368 metrów wysokości. Została wzniesiona w latach 1965–1969 w ówczesnym Berlinie Wschodnim. Miała być symbolem nowoczesności socjalistycznego państwa, choć z trudem udało się dokończyć jej budowę z powodu ograniczonych zasobów materiałowych w NRD. Dziś stanowi jeden z najpopularniejszych punktów widokowych w Europie, przyciągając rocznie ponad milion odwiedzających. Wjazd na taras widokowy na wysokości 203 metrów pozwala zobaczyć miasto w promieniu nawet 40 kilometrów. Na szczycie znajduje się także obrotowa restauracja Sphere, która wykonuje pełen obrót w ciągu 30 minut, oferując gościom zmieniającą się panoramę Berlina podczas posiłku. Alexanderplatz, na którym stoi wieża, jest tętniącym życiem węzłem komunikacyjnym, pełnym sklepów, kawiarni i ulicznych artystów. To doskonałe miejsce, by zakończyć rowerową trasę, odpocząć i poczuć puls metropolii. Poradnik praktyczny – jak zorganizować trasę samodzielnie Start w Kulturbrauerei – punkt zbiórki i wypożyczenie roweru Dobrym miejscem startowym jest dzielnica Prenzlauer Berg, a szczególnie okolice kompleksu Kulturbrauerei – dawnego browaru przekształconego w centrum kulturalne. To stąd ruszają popularne wycieczki Berlin on Bike. Można tu wypożyczyć rower w różnych wariantach – od klasycznych miejskich, przez trekkingowe, aż po elektryczne – a także uzyskać mapę trasy i wskazówki od doświadczonych przewodników. Wypożyczalnia oferuje też kaski, foteliki dziecięce oraz sakwy rowerowe. Logistyka i trasa – czas, dystans, bezpieczeństwo Proponowana trasa ma około 15 kilometrów i zajmuje przeciętnie 3–4 godziny, w zależności od liczby przystanków na zwiedzanie i robienie zdjęć. Najlepiej rozpocząć przejazd w godzinach porannych, aby uniknąć największego natężenia ruchu turystycznego. Warto zabrać butelkę wody, wygodne ubranie, a także kask – choć w Berlinie nie jest on obowiązkowy, zwiększa bezpieczeństwo. Miasto jest bardzo przyjazne rowerzystom – posiada rozbudowaną sieć ścieżek rowerowych, oznaczenia tras i parkingi rowerowe przy większości atrakcji. W centrum trzeba jednak zachować ostrożność ze względu na intensywny ruch pieszy i samochodowy, szczególnie w okolicach Alexanderplatz i Bramy Brandenburskiej. Rower z Berlin on Bike – warunki i ceny Firma Berlin on Bike oferuje zarówno wycieczki z przewodnikiem, jak i możliwość wypożyczenia roweru na własną rękę. Ceny zaczynają się od około 20–25 € za dzień w przypadku standardowych rowerów miejskich. Rowery elektryczne są droższe, ale pozwalają łatwiej pokonać trasę osobom o mniejszej kondycji. Przewodnik w języku angielskim lub niemieckim to koszt dodatkowy, ale daje możliwość poznania ciekawostek o Berlinie i historii odwiedzanych miejsc. Rezerwacji najlepiej dokonać online, szczególnie w sezonie letnim, kiedy zainteresowanie wycieczkami jest największe. Proponowany nocleg: dobrym wyborem będzie hotel Aletto Potsdamer Platz, położony w dogodnej lokalizacji, blisko wielu atrakcji i dobrze skomunikowany z trasami rowerowymi. Obiekt oferuje nowoczesne pokoje oraz wspólne przestrzenie sprzyjające integracji podróżnych. Co ciekawe, znajdują się tu również pokoje 6-osobowe, co nie jest w Berlinie częstym udgodnieniem. Orientacyjne ceny w 2025 roku (mogą się zmieniać w zależności od sezonu, wydarzeń w mieście czy dostępności pokoi): Pokój standardowy (1–2 os.): od 65 do 279 euro, średnio ok. 115 euro Pokój 4-osobowy: od 108 do 396 euro, średnio ok. 175 euro Pokój 6-osobowy: od 144 do 480 euro, średnio ok. 217 euro Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Przetestowałem „bombową” trasę rowerową. Wokół niej ponad pół miliona niewybuchów
Trasa rowerowa na dawnym poligonie w Muensingen w Niemczech to emocjonująca przygoda wśród pól miliona niewybuchów. Wspiąłem się na niebosiężną wieżę używaną przez generałów, zobaczyłem wieś-widmo i spędziłem noc na terenie obozu wojskowego sprzed ponad stu lat. Ten obszar to niezwykła propozycja na wakacyjny wypoczynek.
Spis treści: Widoki godne generałów Poligon jak żaden inny Niemcy, Amerykanie, Francuzi i znów Niemcy Rezerwat z wybuchowym akcentem Nowe życie starego obozu Przedzierając się przez warstwy historii Jak dojechać? Stoję na metalowej kratce na szczycie 42-metrowej wieży. Gdy patrzę pod nogi, wrażenie jest niesamowite. Schody i półpiętra są niemal przezroczyste. Patrząc wprost na ziemię można dostać lekkiego zawrotu głowy. Tym bardziej, że konstrukcja lekko się kiwa. Widoki godne generałów To najwyższa wieża obserwacyjna dawnego poligonu w Muensingen w Szwabskiej Jurze na terenie Badenii-Wirtembergii w Niemczech. Nazywa się Hursch i powstała w 1989 roku. Korzystali z niej generałowie w czasie manewrów wojskowych. Rozciąga się stąd wspaniały widok zarówno na obszar dawnych działań militarnych, jak i tereny cywilne. Przy dobrej widoczności można stąd dostrzec Alpy czy wieżę telewizyjną w Stuttgarcie. Gdy wizytuję poligon w lipcu, nad bukowo-świerkowym lasem płyną białe chmury i kropi deszcz. A krajobraz robi się dramatyczny, jak na najsłynniejszym obrazie Caspara Davida Friedricha zatytułowanym „Wędrowiec przed morzem mgły”. O tym, że „nasi tu byli” przekonuje mnie wlepka Grupy „Polonia” Turystyczna umieszczona na konstrukcji. Poligon jak żaden inny Wieża Hursch jest jednym z kilku punktów obserwacyjnych udostępnionych dzisiaj zwiedzającym na terenie dawnego poligonu w okolicy Muensingen. Jego powierzchnia to 67 kilometrów kwadratowych, zatem zbliżona jest do Kalisza. Jeśli nie mamy za dużo czasu na zwiedzanie, warto wybrać właśnie tę wieżę, bo jest najwyższa ze wszystkich. Rodzące się Cesarstwo Niemieckie w drugiej połowie XIX wieku potrzebowało miejsc do szkolenia swojej armii. Wybór padł na w dużej mierze niezasiedlony obszar na północny-wschód od miejscowości Muensingen. Pierwszy strzał na poligonie padł w październiku 1895 roku, a ostatni wojskowi opuścili ten teren pod koniec 2005 roku. Ale życie w tym miejscu nie zamarło. Wiele firm i służb państwowych korzysta z dawnych wojskowych dróg – na przykład firmy motoryzacyjne do dziś testują tutaj nowe modele samochodów. Niemcy, Amerykanie, Francuzi i znów Niemcy Historię terenu wojskowego pod Muensingen najlepiej zrozumieć, spoglądając na pobliskie koszary. Wojskowi korzystający z poligonu od początku byli zgrupowani w miejscu określonym później jako Altes Lager (niem. Stary Obóz). Zasadniczą część stanowiły baraki dla kilkudziesięciu tysięcy żołnierzy oraz stajnie dla koni. Pierwsi wprowadzili się do Altes Lager pod koniec XIX wieku wojskowi XIII Korpusu Armijnego Wirtembergii. W czasach III Rzeszy byli tu żołnierze Wehrmachtu, szykujący się na podbój świata. Pod koniec II wojny światowej teren ten zajęli Amerykanie, ale szybko trafił pod francuską jurysdykcję. Żołnierze znad Sekwany stacjonowali tu kilkadziesiąt lat aż do 1992 roku, od pewnego momentu wspólnie z Bundeswehrą. Rezerwat z wybuchowym akcentem W 2008 roku poligon znalazł się w Rezerwacie Biosfery UNESCO Szwabskiej Jury. Stopniowo rozminowywano trakty i udostępniano je dla turystów – do ćwiczeń używano różnego rodzaju amunicji. Obszar ten jest teraz bezpieczny dla zwiedzających pod pewnymi warunkami. Kilka metrów od traktów przecinających poligon wbite są drewniane pale pomalowane w górnej części na żółty kolor. To bezpieczna strefa. Nie należy jej przekraczać. Chociaż łąki wyglądają dość zachęcająco. W niektórych miejscach widać pasące się owce na tle kęp drzew. Latem na dawnym poligonie pasie się ich nawet 30 tysięcy. Do tej pory ponoć żadna z nich nie eksplodowała od niewybuchów, ale być może pasterze wybierają bezpieczniejsze tereny, albo owce mają jakiś szósty zmysł, podobnie jak szczury. Szacuje się, że na poligonie jest ok. 560 tysięcy niewybuchów. – Popatrz na to wzgórze – mówi mój przewodnik po poligonie szef informacji turystycznej w Muensingen, Hans-Peter Engelhart, kierując palec na zalesiony pagórek z wystającymi białymi skałami. – Ten teren uważa się za wręcz usiany niewybuchami – dodaje. To Trailfinger Kopf. Ponoć Luftwaffe ćwiczyło tu intensywne naloty przed rozpoczęciem II wojny światowej. Warte uwagi są bunkry z różnych okresów. Część zachowana niemal w stanie idealnym z wyposażeniem – wejście do nich możliwe jest w czasie oprowadzania z przewodnikiem. W zachodniej części poligonu jest wioska-widmo Gruorn, która została wysiedlona i zniszczona niemal w całości w czasach nazistów, w celu poszerzenia poligonu. W krótkim czasie z domów wyrzucono blisko 700 osób. Do dziś zachowały się po niej zaledwie dwa budynki, w tym zrekonstruowany kościół i cmentarz. Tutaj można się zakupić przekąski i wypić lokalne napoje. Teraz w weekendy i wakacje ściągają na dawny poligon całe rodziny, głównie na rowerach, bo trasy są malownicze, a historia miejsca – niezmiernie ciekawa. Z szacunków wynika, że jest to 200 tys. osób rocznie. Żyją tutaj też bardzo rzadkie gatunki zwierząt. Tras rowerowych w okolicy jest więcej. Lokalna informacja turystyczna w Muensingen oferuje możliwość wypożyczenia rowerów elektrycznych. Szczególnie polecam trasę wzdłuż niewielkiej, ale pięknie meandrującej rzeczki Lauter. Uroku dodają ruiny zamków, których w Niemczech jest sporo. Nowe życie starego obozu Wróćmy na poligon. Kalejdoskop zmian związany z obecnością różnych wojsk obserwuję w jednym z baraków, w którym urządzono… hotel. To konstrukcja ceglano-drewniana. W moim pokoju słupy podtrzymujące dach były malowane kilkukrotnie na przestrzeni stu lat – najpierw na biało, potem na niebiesko i znów na biało. Projektant pokoju w umiejętny sposób pokazał przekrój przez barwy, co jest jednocześnie podróżą w czasie. Noclegi mają być dostępne dla każdego – w dawnych kwaterach oficerskich pokoje się tańsze, bo ze wspólną łazienką, a o wyższym standardzie – w dawnych barakach zwykłych żołnierzy. W 2015 roku obszar obozu wykupił przedsiębiorca Franz Tress i nazwał go Albgut. To trochę gra językowa – „Alb” odnosi się do obszaru Jury Szwabskiej (niem. Schwäbische Alb), a „gut” – można przełożyć, jako „miejsce, w którym jest dobrze”. Marzeniem Tressa jest rewitalizacja koszar w duchu „cywilnego i zrównoważonego poczucia równowagi” („zu einer zivilen, nachhaltigen Wohlfühlwelt”). W barakach zadomawiają się powoli manufaktury i butiki, w których można kupić ręcznie wyprodukowany olej, produkty z lokalnej wełny, pesto czy czekoladki. Jest też muzeum, które opowiada historię tego miejsca – czasem bolesną i niełatwą. To tutaj dostrzegam spis jednych z ostatnich mieszkańców Gruorn, wysiedlonej wioski na obszarze poligonu. Okazało się, że w listopadzie 1945 mieszkało w niej 8 Polaków. Zapewne były to osoby więzione wcześniej w obozie jenieckim zlokalizowanym na północ od Altes Lager (nie ma po nim śladu) i które nie zdążyły jeszcze wrócić do kraju. Ostatnia osoba opuściła Gruorn w 1954 roku. Przedzierając się przez warstwy historii Właściciel terenu koszar, Franz Tress, to pełen energii i wizji 75-latek. Gdy odwiedzam Albgut, jest nieustannie w ruchu, w czym pomocne jest dobre sportowe obuwie o rażącej barwie. Koszary są obiektem zabytkowym, dlatego przedsiębiorca chce zachować je możliwie wiernie w swej formie, ale dostosowuje je do ich nowej funkcji. Określenia budynków są stare, np. mój pokój hotelowy był w BT 9, czyli w Bâtiment Troupe (franc. koszary). – Ale zmieniłem nazwy ulic i placów oprócz jednego – Place de France, bo nazywa się jak ja – żartuje Tress, którego imię wymawia się tak samo jak Francja w tym języku. Biuro Tressa w Albgut mieści się w doskonale zachowanym budynku dawnej poczty z drewnianą wieżą zegarową, który za czasów francuskich przekształcono w supermarket dla żołnierzy. Oprócz komputera na dużym biurku, ściany szczelnie wypełnione są równo ułożonymi segregatorami. Jest też obraz olejny rodziny Tressa. Pomysłodawca Albgut mówi mi, że jest sporo do zrobienia. Jednym z kolejnych przedsięwzięć jest stworzenie wiaty dla rowerów, co będzie w duchu poznawania rezerwatu biosfery w zrównoważony sposób. Przy wjeździe do obozu znajduje się centrum prezentujące Rezerwat Biosfery UNESCO w Szwabskiej Jurze. W ciekawy sposób wyjaśnia jego ideę – promowania wyznaczonego obszaru chronionego, zawierającego cenne zasoby przyrodnicze istniejące w harmonii z człowiekiem. Kasyno cesarskiej armii przekształcono na dużą salę, w której odbywają się wesela. Jednak część budynków została tylko zabezpieczona przez Tressa. Wzmocniono stropy i dach, by nie ulegały dalszej dewastacji. Tak jest na przykład z lazaretem wojskowym To miejsce przyprawia o ciarki, bo zachowały się sale operacyjne i część infrastruktury. A w jednym z korytarzy oparte o ścianę są protezy nóg sprzed wielu dekad, a może i stulecia. Zapewne zostały przygotowane dla rannych żołnierzy, a może część z nich była przez nich używana. Jak dojechać? Na teren dawnego poligonu i Albgut najprościej dojechać ze Stuttgartu, bo są połączenia LOT-u z Warszawy. Ze Stuttgartu to około godziny jazdy samochodem lub 1,5 godziny korzystając z komunikacji zbiorowej. Można też pojechać pociągiem z Polski. Do Berlina jeżdżą pociągi z Warszawy czy z Wrocławia. Ze stolicy Niemiec można dostać się pociągiem dalekobieżnym do Stuttgartu, a stamtąd regionalnym do Albgut. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Velo Baltica pełna niespodzianek. Ta trasa odkrywa dzikość polskiego wybrzeża
Rowerowa eskapada z Ustki do Krynicy Morskiej prowadzi pośród zatok, jezior, rzek i mokradeł. Velo Baltica pozwala poznać dziksze oblicze wybrzeża Bałtyku.
Spis treści: Orzechowo – Smołdziński Las Kluki – Łeba Sasino – Dębki Krokowa – Rewa Wyspa Sobieszewska – Krynica Morska Velo Baltica – informacje praktyczne Morze jest bladosrebrzyste, niemal gładkie – i nieskończone. Niebo zasnuł opar mgły i trudno dostrzec, gdzie styka się ono z taflą wody. Słychać tylko delikatny plusk fal i szemranie uchodzącej do Bałtyku rzeczki Orzechowej. Za chwilę do dźwięków tych dołączy bulgot wrzątku i zapach świeżej kawy. Siedzimy oparci o kłodę, przy ustawionej na piasku kuchence. Za plecami mamy wąwóz, nad którym nachylają się siwe pnie buków, hen przed sobą – horyzont, który na próżno próbujemy wypatrzyć. Poza nami jest tu garstka spacerowiczów – rozmawiają półszeptem, jak gdyby nie chcieli zepsuć tej chwili. Wszyscy czujemy, że jest wyjątkowa. To właśnie możliwość przeżycia takich momentów uważamy za największy przywilej wędrownych rowerowych wakacji. A świeżo zaparzona kawa smakuje wtedy lepiej niż kiedykolwiek. Orzechowo – Smołdziński Las Orzechowo dzieli od Ustki kilka kilometrów, ale zdaje się ono leżeć na innej planecie niż popularny kurort. Tam – gwar na deptaku, lody i smażona ryba; tu – wieś w środku lasu i jeden kemping. No i parów pośród buczyny, która zdaje się wraz z rzeczką spływać na plażę i rozlewać na niej świeżą, liściastą aurą. Gdy ruszamy, po chwili znów owiewa nas klasycznie bałtycka woń rozgrzanej żywicy i morskiej bryzy. Słońce rozgania strzępy porannych mgieł, dróżka zanurza się w sosnowy las na wydmach. Podczas wycieczki wzdłuż wybrzeża często korzystamy ze szlaku rowerowego Velo Baltica, ale tu, pomiędzy Ustką a Rowami, poprowadzono go nieco dalej od morza, wybieramy więc czerwony szlak pieszy. Wąska ścieżka kluczy po dywanie igieł, pośród jałowców i mchu. Czasem spowalnia nas piach, czasami trzeba zsiąść i pchać rower. Ale gdy wespniemy się wreszcie na klify, czujemy, że warto! Z wysokości kilkudziesięciu metrów spoglądamy na taflę lśniącą odcieniami lazuru i turkusu. Kwitnące na żółto żarnowce i oślepiająca biel brzóz uzupełniają paletę bałtyckich barw. Mamy ją tylko dla siebie – na plaży w dole nie ma żywego ducha. Na ślady cywilizacji – w postaci malowniczej kładki ponad wąwozem – natykamy się nieopodal Poddąbia. Letniskowa osada w lesie jeszcze nie wybudziła się z przedwakacyjnego snu, podobnie jak sąsiednia Dębina. Trochę gwarniej jest pewnie w Rowach, ale tego nie będzie nam dane sprawdzić. Na klifach zmitrężyliśmy sporo czasu, trzeba przyspieszyć. Przed nami odcinek wzdłuż południowych brzegów Gardna – jednego z dwóch wielkich jezior w Słowińskim Parku Narodowym. Pedałujemy zasłuchani w szelest trzcin, próbując wypatrzyć kryjące się w nich ptaki. Nici z obiadu planowanego w Gardnie Wielkiej – tutejsza oberża jest zamknięta na głucho. Ratują nas drożdżówki ze sklepu, spałaszowane pod lipami nieopodal kościoła. Szosa do Smołdzina prowadzi u stóp Rowokołu. Z najwyższym wzgórzem w okolicy – mierzy prawie 115 m! – wiąże się wiele legend; znaleziono tu ślady grodziska, przedchrześcijańskich miejsc kultu i kościoła. Nas najbardziej cieszą spotkane na łąkach sarny i żurawie. Odprowadzają nas wzrokiem i wracają do poszukiwania kolacji wśród wyzłoconych przez słońce traw. My kolację i nocleg znajdujemy we wsi Smołdziński Las, pośród łąk w otulinie parku. W samą porę! Niebo znów się zaciąga. Dzień żegnamy zaszyci w śpiwory, przy akompaniamencie bębniącego o tropik deszczu. Kluki – Łeba W Klukach kończy się szosa. Za ostatnimi domami rozciąga się bezmiar trzcin i wody. Łebsko to jedno z największych jezior w Polsce – ustępuje tylko Śniardwom i Mamrom – i jedno z płytszych: jego średnia głębokość wynosi 1,5 m. Przede wszystkim zaś jest to ptasi raj, wpisany przez UNESCO wraz z całym parkiem narodowym na listę rezerwatów biosfery. Zaglądamy jeszcze na zabytkowy cmentarz nieopodal Kluk, gdzie pod żeliwnymi krzyżami spoczywają dawni mieszkańcy tych stron, luterańscy Słowińcy, i do skansenu z szachulcowymi chałupami. Ale wkrótce ruszamy dalej: przed nami dawny odcinek Velo Baltiki – przez torfowiska, budzący postrach wśród części rowerzystów (obecnie poprowadzono objazd bitymi drogami). Wolimy mieć zapas czasu na przeprawę. Początkowo jedzie się nieźle, ale potem, zwłaszcza za mostkiem na rzeczce Pustynce, zaczynają się wykroty. Trzeba pchać rowery. Z odsieczą przychodzi kładka, wysoka i długa na dobrych kilkaset metrów. Wokół morze trzcin, z którego wystają krępe olchy. Wdychamy zapach rozgrzanych bagiennych ziół, nasłuchujemy ptaków i mrużymy oczy, by dostrzec szybującego drapieżnika. Nie jest to klasyczny szlak rowerowy, za to świetna ścieżka do samego serca dzikiej przyrody. Za kładką trasa poprawia się. Jedziemy przez las, potem przez łąki, wzdłuż kanału. Po lewej skrzy się Łebsko, na drugim brzegu jaśnieją grzbiety słynnych ruchomych wydm. Za wsią Gać też na naszej trasie pojawia się piach. Leśna droga w kierunku Łeby wije się pomiędzy wydmami a Wielkim Bagnem. Nakrapiane kępkami wełnianki poduchy mchu okalają ciemną taflę, w której przeglądają się dziwacznie poskręcane sosenki. Moczary jak z baśni. Dawniej kopano tu torf – ciekawe, czy o zmierzchu robotnicy snuli gawędy o topielicach? Sasino – Dębki Jej światło od prawie 120 lat wskazuje żeglarzom drogę i ostrzega przed mieliznami; na morzu widać je z przeszło 40 km. Od strony lądu latarnia Stilo najpiękniej wygląda zaś z szosy w Sasinie: czerwono-biała wieża góruje nad ciemną zielenią sośniny na wydmowych garbach. Droga doprowadza do tablicy z nazwą wsi, na której ktoś dopisał: „Koniec świata”. Tak to wygląda: kilka domów, dwie smażalnie, sklep. Tuż za nim urywa się asfalt – i zaczyna przygoda. Kolejnych 30 km to cudowna plątanina leśnych szutrowych dróg. Nadmorski pejzaż nieustannie się tu zmienia. W Lubiatowie zimowe sztormy zabrały prawie całą plażę, w Szklanej Hucie to piasek upomina się o swoje i nieubłaganie zasypuje rzeczkę Bezimienną. Zostawiamy rowery przy jej ujściu do morza i brodzimy w chłodnym nurcie, wdychając zapach kwitnących przy ścieżce dzikich róż. W Białogórze stajemy na gofry – z obłędną bitą śmietaną z mleczarni w Perlinie i domowymi konfiturami. I choć potem zatrzymujemy się jeszcze, by nazbierać w lesie jagód na śniadanie, to do Dębek, gdzie zaplanowaliśmy nocleg, i tak docieramy objedzeni po uszy. Zamiast na rybę idziemy więc od razu na plażę przy ujściu Piaśnicy. W międzywojniu rzeka oddzielała terytoria Polski i Niemiec – jest tu nawet kopia kamienia granicznego. Dziś kajakarze podpływają beztrosko i do jednego, i drugiego brzegu. Zbliża się wieczór, słońce wisi już nisko. Siadamy na korzeniach sosny i patrzymy, jak po niebie i wodzie rozlewają się odcienie różu, purpury i oranżu. Krokowa – Rewa W Krokowej jest neogotycki kościół, kilkusetletni pałac rodziny von Krockow i stacyjka wybudowanej przez nią kolei. Nie ma za to torów – ich śladem wytyczono szlak rowerowy, który prowadzi nas nad Zatokę Pucką. Pedałujemy pośród łąk, bociany brodzą wśród rozlanej szeroko zieleni. Zjazd do doliny Czarnej Wody jest łagodny, podjazd na drugim brzegu – nieforsowny. Mijamy pałac w Kłaninie, gęstą jak namorzyny olszynę Puckich Błot, wiatraki za Łebczem – i już jesteśmy w Swarzewie. Strzelista wieża kościoła mogłaby robić za latarnię morską – a gdyby nawigacja zawiodła, pozostaje modlitwa do XV-wiecznej figurki Matki Boskiej, patronki rybaków i całego polskiego morza. Z przystani widać wstęgę Półwyspu Helskiego. Mierzeja kusi, ale bardziej urzeka nas klimat zatoki – okolonego trzcinami ni to morza, ni jeziora. Skręcamy więc na południe. W Pucku zaglądamy na rynek i zatrzymujemy się w marinie na flądrę w occie. Dodatkowe kalorie przydadzą się za chwilę, gdy będziemy wpychać rowery stromą ścieżką, przeklinając pomysł jechania nadmorskim szlakiem pieszym zamiast wytyczoną w głębi lądu Velo Balticą. Gdy jednak stajemy na krawędzi klifów – Puckiego, a potem Rzucewskiego – przestajemy żałować wyboru. Zatoka mieni się szmaragdem i lazurem, nakrapianym białymi trójkątami żagli. Lipowa aleja prowadzi nas do Osłonina. W plażowym barze zamawiamy smażone szprotki. A przed nami jeszcze Moście Błota – wielkie mokradła w ujściu Redy. W zielonym labiryncie kanałów, przepustów i grobli nie możemy się nadziwić, że tak dzikie ostępy rozciągają się na opłotkach Trójmiasta. Wisienką na torcie okazuje się Rewa, gdzie wąski cypel wcina się na kilkaset metrów w morze. Wstęga piasku smukleje, wypłaszcza się, w końcu znika w zatoce – i ciągnie się dalej jako mielizna, rozcinająca ją na dwoje niewidzialną linią. Po jednej stronie woda jest rozfalowana i spieniona, po drugiej po gładkiej tafli śmigają kitesurferzy. A my stoimy wśród nich – na środku morza. Wyspa Sobieszewska – Krynica Morska Rozbijamy się na szczycie wydmy. Wokół las, a w nim kolorowe namioty, rozsiane na pagórkach. Z kempingu nad morze mamy kilka minut piechotą. Plaża jest szeroka, woda – przyjemnie rześka, w sam raz na wieczorną kąpiel. Schnąc, patrzymy na statki na redzie i migoczące hen w dali światła portu. Czy to możliwe, że nadal jesteśmy w mieście? Tabliczka, którą minęliśmy tuż przed mostem, oznajmiała wyraźnie: „Gdańsk”. Wyspa Sobieszewska to najrozleglejsza dzielnica Trójmiasta, ale jej 36 km2 to głównie lasy i łąki. Na stałe mieszka tu niespełna 3,5 tys. osób. Znacznie więcej jest ptaków – naliczono ich ponad 300 gatunków, głównie w rezerwatach Ptasi Raj i Mewia Łacha. Pierwszy chroni ujście Wisły Śmiałej, drugi – ujście Przekopu Wisły, który pod koniec XIX w. odciął Wyspę Sobieszewską od stałego lądu. Poza rybitwami, sieweczkami czy ostrygojadami upodobały go sobie foki szare. To ich najważniejsza ostoja w Polsce – widywano tu prawie tysiąc osobników naraz! Promem przejeżdżamy do Mikoszewa, na drugi brzeg Wisły. Zaczyna się ostatni etap wycieczki – na Mierzeję Wiślaną. Mijamy popularne Jantar i Stegnę, ale nasz szlak – wspaniały leśny dukt, po którym koła same się toczą – omija budki z kebabem, stragany z pamiątkami i rozdzwonione stoły do cymbergaja. Co jakiś czas przecinamy strumienie wczasowiczów drepczących z parawanami na plażę i znikamy w zieleni. Właściwa mierzeja zaczyna się w Kątach Rybackich. Nazwa zobowiązuje, przystanie rybackie są tu aż trzy: jedna nad Bałtykiem, dwie nad zalewem. Zajeżdżamy najpierw do starszej, na obrzeżach wsi. Pusto, w trzcinach drzemią dwa czy trzy maleńkie kutry. Ale rybą pachnie, bo na trawie suszą się sieci i żerdzie do ich rozstawiania. Zanęceni, zaglądamy do baru U Basi – sandacz w sosie koperkowym dorasta do swojej legendy. Trakt na mierzei wije się wśród omszałych świerków i dębów, przez świeżą buczynę, między parowami zarośniętymi paprocią. W zielonej ciszy słychać kruka. Nagle, za kolejnym zakrętem, wypadamy na otwartą przestrzeń. Nowiutki jeszcze przekop rozcina las na dwoje. Budynek z napisem „Kapitanat Portu Nowy Świat” kształtem udaje pełnomorski statek, ale przy betonowym nabrzeżu kołysze się jedna jedyna żaglówka. Przejeżdżamy przez pusty most i znów przygarniają nas drzewa. Velo Baltica żegna się z nami jednym z najpiękniejszych odcinków: szutrową drogą na krawędzi niewysokiego klifu. Po prawej mamy sosny, po lewej dzikie róże i morską toń. Niebo zasnuła ciężka chmura, w oddali dudni grzmot. Powinniśmy gnać do Krynicy Morskiej, ale nie potrafimy się oprzeć. Zostawiamy rowery i schodzimy na pustą plażę. Od piasku bije alabastrowy blask, srebrzyste trawy ani drgną. Zrzucamy ubrania, zanurzamy się w wodzie, gładkiej i lśniącej jak rtęć pod sinym, elektrycznym niebem. To kolejna z chwil podarowanych przez rower i drogę. Gdy za godzinę będziemy w Krynicy rozstawiać namiot, na rozgrzane sosny spadną krople deszczu. Velo Baltica – informacje praktyczne Trasa Szlak rowerowy Velo Baltica jest fragmentem europejskiej trasy EuroVelo 10 i prowadzi wzdłuż polskiego wybrzeża, od Świnoujścia po Elbląg (z Jantaru do Krynicy Morskiej i Piasków wiedzie jego odnoga). Cały ma ok. 530 km długości, odcinek Ustka–Krynica – ok. 280 km. Nawierzchnia na trasie bywa różna: na Pomorzu Zachodnim dominują asfaltowe ścieżki, na opisanej tu części szlaku sporo jest dróg szutrowych. Zdarzają się też odcinki piaszczyste. W Słowińskim Parku Narodowym wszystkie szlaki piesze są dostępne dla rowerzystów, ale nie wszystkimi da się wygodnie przejechać. W Trójmieście dość długi odcinek miejski można skrócić dzięki pociągom SKM. Noclegi Na całej trasie są dziesiątki miejsc do spania. My nocowaliśmy na kempingach. Polecamy klimatyczny Camp Classic w Smołdzińskim Lesie (60 zł za 2 os.), Kotwicę w Rewie (90 zł za 2 os.) i Orlinek na Wyspie Sobieszewskiej (84 zł za 2 os., camping 96.com). Jedzenie Polecamy wędzarnię ryb U Mieci w Łebie, smażalnię U Zamojskich w Stilo, gofry w Gabi Snack w Białogórze oraz pucką smażalnię Maszoperia i Bar Rybny u Basi w Kątach Rybackich. Źródło: archiwum NG
Rowerowe szlaki Styrii – od Anizy po Murę
Zróżnicowany krajobraz Styrii – od majestatycznych gór na północy po niemal śródziemnomorskie winnice na południu – stanowi idealne tło dla rowerowych przygód. Na miłośników dwóch kółek czekają tu malownicze ścieżki i liczne udogodnienia, a na trasach nie brakuje atrakcji – urokliwych miasteczek, zamków, term, w których można się zrelaksować i restauracji ze świetną lokalną kuchnią.
Styria to jedno z najpopularniejszych wśród rowerzystów miejsc w całym kraju. Region, nazywany Zielonym Sercem Austrii, oferuje trasy o różnym stopniu trudności i różnym charakterze. Trzy główne szlaki rowerowe – Rowerowy Szlak Wina przez Styrię, szlak brzegiem Mury oraz szlak brzegiem Anizy – prowadzą przez najpiękniejsze zakątki regionu. Każdy z nich ma swój unikalny charakter i zapewnia niezapomniane wrażenia zarówno miłośnikom rowerów górskich, szosowych, gravelowych, jak i elektrycznych. Na dwóch kółkach przez winnice Rowerowy Szlak Wina przez Styrię to trasa w formie pętli prowadząca przez trzy winiarskie regiony Styrii: Południową Styrię, Wschodnią Styrię i Schilcherland, a także Thermen- & Vulkanland, słynący z licznych term oraz ośrodków spa i wellness. Szlak liczy ponad 400 kilometrów, a jego przebieg umożliwia nie tylko spacerowanie po malowniczych winnicach, ale także degustacje świetnych win. Trasę warto zacząć w Grazu, stolicy Styrii, który jest wpisany na listę UNESCO jako Miasto Designu. Potem szlak wiedzie przez urokliwe miasteczka, m.in. uzdrowiskowe Bad Radkersburg i Deutschlandsberg z majestatycznym zamkiem. Po drodze rowerzyści mogą zatrzymać się też w zamku Herberstein, na którego terenie znajduje się ogród zoologiczny. Wschodnia Styria zachwyca swoimi sadami jabłkowymi, a region Schilcherland oferuje niepowtarzalne wrażenia z degustacji wina Schilcher, produkowanego tylko tutaj. Na trasie nie brakuje historycznych miast, m.in. Hartberg i Pöllau, gdzie wznosi się imponujący zamek otoczony pięknymi ogrodami. Od Alp po Chorwację Szlak brzegiem Mury (Murradweg) to jedna z najpiękniejszych tras rowerowych w całej Austrii. Rozpoczyna się w Wysokich Taurach, w sercu alpejskiego Parku Narodowego, i prowadzi na południe, aż do granicy z Chorwacją. Ma około 450 kilometrów długości, znajduje się na terytorium trzech krajów i dzieli się na osiem etapów, które pozwalają odkrywać różnorodne krajobrazy Styrii. Północna część szlaku zachwyca górskimi panoramami i historycznym miasteczkiem Murau, w którym warto odwiedzić działający od 1495 roku browar i interaktywne muzeum piwa Murauer. Na cieplejszym południu trasa przechodzi przez malownicze winnice i wioski regionu, w których można spróbować wielu lokalnych specjałów (od wina po olej z pestek dyni), słynące z term miasteczko Bad Radkersburg, wschodnią część Słowenii i kończy się w chorwackim Legradzie. Obowiązkowym przystankiem i największym miastem również na tej trasie jest Graz. Jego Stare Miasto, wpisane na listę UNESCO, kryje wiele architektonicznych pereł, a wzgórze zamkowe Schlossberg z wieżą zegarową zapewnia niezapomniany widok na miasto. Rowerem przez naturę i historię Szlak brzegiem Anizy (Ennsradweg) to trasa biegnąca przez górskie obszary północnej Styrii. Rozpoczyna się w Flachauwinkl (Salzburg) i prowadzi przez malownicze doliny, jeziora i parki narodowe. Już na początkowym etapie zahacza o miasto Schladming, słynne centrum sportów zimowych, które latem zamienia się w prawdziwy raj dla rowerzystów. Miłośnicy historii powinni natomiast odwiedzić mieszczący się trochę dalej zamek Trautenfels z przepięknym widokiem na dolinę Anizy. Jednym z najważniejszych punktów na tej trasie jest miejscowość Admont z opactwem benedyktyńskim, w którym znajduje się największa klasztorna biblioteka świata. Niedaleko stamtąd szlak wjeżdża do Parku Narodowego Gesäuse – regionu pełnego dzikiej przyrody, stromych skał i rwących potoków. Szlak kończy się w Enns, najstarszym mieście Austrii, w którym rowerzyści mogą podziwiać średniowieczne mury miejskie i wieżę zegarową. Rowerowe udogodnienia Styria oferuje nie tylko malownicze szlaki, ale także doskonałą infrastrukturę dla rowerzystów. W całym regionie znajdują się liczne stacje ładowania rowerów elektrycznych, a wypożyczalnie i serwisy są dostępne w każdym większym mieście. Szlaki są odpowiednio oznakowane, a liczne hotele i pensjonaty oferują m.in. przechowalnie rowerów, miejsca do mycia i naprawy sprzętu oraz zróżnicowane menu dostosowane do potrzeb sportowców. Region Schladming-Dachstein to prawdziwe eldorado dla fanów rowerów górskich – tras downhillowych, bike parków i traili z przeszkodami jest tu mnóstwo. Natomiast miłośnicy rowerów typu gravel pokochają trasy w Południowej i Wschodniej Styrii, które łączą asfaltowe drogi z żwirowymi ścieżkami. Styria zachwyca różnorodnością krajobrazów i niezliczonymi możliwościami aktywnego spędzania czasu na dwóch kółkach. Rowerowe szlaki regionu łączą w sobie przygodę, historię i kontakt z naturą, oferując niezapomniane wrażenia zarówno amatorom, jak i doświadczonym cyklistom. W Styrii jazda na rowerze to nie tylko sport i sposób przemieszczania się, ale też podróż przez esencję austriackiej natury i kultury. Materiał promocyjny Steiermark Tourismus & Standortmarketing
Niewiarygodna rowerowa wyprawa polskiego podróżnika zakończona sukcesem
Paweł Małaszko, pasjonat wypraw rowerowych, ukończył właśnie niezwykle trudną ekspedycję. Jako pierwszy człowiek w historii pobił dwa rowerowe rekordy jednocześnie: przejechał na rowerze trasę z poziomu morza do najwyższego przejścia granicznego na przełęczy Khunjerab Pass oraz do bazy pod K2.
Spis treści Niewiarygodna wyprawa Pawła Małaszki Bike Expedition K2 w liczbach Paweł Małaszko rozpoczął wyprawę Bike Expedition K2 nad Morzem Arabskim. Po 56 dniach morderczej ekspedycji na terenie Pakistanu, dotarł na wysokość 5017 m.n.p.m., do bazy pod drugą górą świata: K2. Nikt przed nim nie odbył takiej podróży. Niewiarygodna wyprawa Pawła Małaszki – To była najtrudniejsza, a zarazem najpiękniejsza ekspedycja w moim życiu – mówi Małaszko. Po raz pierwszy realizowałem projekt z tak silnym nastawieniem na wynik – od poziomu Morza Arabskiego aż do bazy pod K2, wyłącznie siłą własnych mięśni – dodaje. Podróż rozpoczęła się w Karaczi w Pakistanie, nad Morzem Arabskim. Stamtąd Paweł Małaszko jechał do Islamabadu, Skardu i w końcu do bazy pod K2. W pierwszym etapie, tuż po wyjeździe z Karaczi, mierzył się z ekstremalnymi upałami sięgającymi 46°C oraz wszechobecną policją, która przez większość trasy nie odstępowała go na krok. Aby uniknąć najwyższych temperatur, jechał głównie nocami. Potem, z uwagi na konflikt wewnętrzny między rządem Pakistanu a agencjami górskimi, musiał w sądzie walczyć o prawo dalszej podróży i pozwolenie na wjazd na lodowiec Baltoro w Karakorum, sąsiadujący z celem wyprawy – K2, drugi szczyt Ziemi i jedną z najniebezpieczniejszych gór świata. Przejazd przez słynną i niebezpieczną Karakorum Highway sam w sobie był prawdziwym wyzwaniem, ale Paweł Małaszko wymyślił sobie kolejne. 3 maja, jako pierwszy człowiek w historii, przejechał rowerem z poziomu morza na najwyżej położone przejście graniczne świata – Khunjerab Pass (4718 m n.p.m.), między Pakistanem a Chinami. Ostatni etap – ze Skardu do bazy pod K2 – choć najkrótszy, okazał się fizycznie najbardziej wymagający. Małaszko napotykał coraz to nowe trudności: lodowce, strome trawersy, piesze przeprawy przez rzeki spływające z lodowców, szczeliny, torowanie w śniegu po pas z rowerem na plecach, kontuzję kolana, zatrucie pokarmowe na 5000 m n.p.m. Mimo tych wszystkich przeciwności, dotarł do celu, K2 Base Camp na wysokości 5017 m n.p.m. Jako pierwszy człowiek w historii, rowerem i siłą własnych mięśni. Bike Expedition K2 w liczbach Paweł Małaszko podsumowuje swoją niezwykłą ekspedycję liczbami, w które niemal trudno uwierzyć: czas ekspedycji: 56 dni, długość trasy: 3376 km (w tym 3322 km rowerem, 54 km trekkingu z rowerem na plecach), przewyższenie: 32 003 m, zakres temperatur: od 46°C do -18°C, światowy rekord nr 1: przejazd z poziomu morza do bazy pod K2, światowy rekord nr 2: przejazd z poziomu morza na Khunjerab Pass. Gratulujemy i życzymy dalszych sukcesów! Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Miasto, które najlepiej odkrywać na rowerze. Oferuje aż 620 km ścieżek
Odkrywając Berlin na dwóch kółkach, można zobaczyć nie tylko najsłynniejsze zabytki, ale i poczuć przemiany, jakie przeszło to miasto. Z podzielonej stolicy do symbolu wolności.
W tym artykule: Wizja przyszłości Odrębne światy Wyspa artystów Droga do wolności Otacza mnie dżungla. Zieleń jest intensywna i soczysta, a powietrze ma zapach porannej rosy. Jestem sama na ścieżce rowerowej przecinającej Tiergarten, największy park w Berlinie (a jednocześnie trzeci pod względem powierzchni rezerwat przyrody w Niemczech) i czuję się jakbym była na podmiejskiej wycieczce. Wokół mnie panuje cisza, przerywana śpiewem ptaków i szumem kół mojego roweru. Trudno uwierzyć, że ta przestrzeń wydaje się pusta, chociaż jest w samym centrum wielkiej, niemal trzymilionowej aglomeracji. Ale na ponad 210 ha każdy znajdzie własne miejsce do kontemplacji: ktoś medytuje, mijam też pojedynczych spacerowiczów i miłośników porannego joggingu. Niektóre drzewa są ogromne i wydają się bardzo stare, ale podobnie jak przeważająca część miasta i on został zniszczony pod koniec II wojny światowej, więc można znaleźć tu wiele śladów historii. Wizja przyszłości Odbudowa ogrodu rozpoczęła się w 1949 r., a park udało się zrekonstruować na podstawie przedwojennych planów, podobnie jak położony tuż obok ogród zoologiczny, Zoologischer Garten, który został otwarty w 1844 r. jako pierwsze zoo w Niemczech. Przecinam park i dojeżdżam do najmniejszej dzielnicy Berlina, Hansaviertel. W 1953 r. wśród gruzów narodziły się nowe idee, kiedy miasto ogłosiło konkurs na wizję dzielnicy przyszłości. Podstawowy plan osiedla powstał w wyniku pracy trzech architektów: Gerharda Jobst’a, Willy Kreuer’a oraz Wilhelma Schließe, których pomysł zakładał budowę funkcjonalnych budynków mieszkalnych wśród zieleni. Wśród zaproszonych do projektu architektów, którzy mieli odpowiadać za projekty poszczególnych budynków, znalazły się najważniejsze nazwiska światowego formatu, 53 twórców z 13 krajów, wśród nich takie sławy jak Walter Gropius, Oscar Niemeyer i Alvar Aalto. Kiedy wystawa Interbau 57 została otwarta dla publiczności w 1957 r., nie przypominała architektonicznej prezentacji, na której można zobaczyć pomysły i szkice. Tutaj „modele” to zrealizowane konstrukcje: budynki mieszkalne z kolorowymi balkonami, betonowe bryły o fantazyjnych kształtach i obłe bryły o charakterystycznych teksturach, w tym sklepy, kino, biblioteka oraz stacja metra Hansaplatz, która obecnie również jest zabytkiem. Cegiełkę dołożył również jeden z najważniejszych architektów swoich czasów, Le Corbusier, którego Unite d’Habitation znalazł się poza obszarem Hansaviertel. Prowadzę rower chodnikiem, żeby nie spowodować wypadku patrząc na użytkowane przez mieszkańców architektoniczne perły. A tutaj zabytkiem jest nawet… zieleń. Odrębne światy Podróż przez historię jest wpisana w tkankę Berlina. I każdą z osobnych najlepiej odkrywać z perspektywy tras rowerowych, które w mieście mają łączną długość ponad 620 km. Prowadzą między szklanymi wieżowcami, starymi kamienicami, muzeami i miejscami pamięci: kolejne warstwy miasta zastępowały poprzednie, następując po sobie jak rozdziały historii XIX i XX w. Na Cora-Berliner-Straße tłumy, zaś wieczorami słychać tu dźwięki koncertów z ogromnej sceny rozstawianej pod pobliską Bramą Brandenburską, szum samochodów przejeżdżających koło Reichstagu i dzwonki rowerów wśród rozmów setek przechodniów. Mijam zakola przecinającej Berlin Sprewy, na której nabrzeżach relaksują się mieszkańcy i dojeżdżam aż do dawnej „ziemi niczyjej”: Potsdamer Platz. Tutaj, na skrzyżowaniu miejskich arterii, gdzie stoi nowoczesny dworzec, jeszcze kilkadziesiąt lat temu nie było ani jednego budynku. Widok przesłaniał mur, granica między podzielonymi Niemcami: Wschodnimi i Zachodnimi. Śladem tej niedawnej historii jest kładka, która łączy stojące tu budynki rządowe. Wśród wszechobecnej wolności trudno uwierzyć, że zaledwie niecałe trzydzieści lat temu życie Berlińczyków było podporządkowane ścisłym regułom, a od 13 sierpnia 1961 roku przez niemal trzy dziesięciolecia wolność wydawała się odległym marzeniem. Nagła decyzja o wybudowaniu muru berlińskiego sprawiła, że z dnia na dzień mieszkańcy obu części miasta zostali od siebie oddzieleni: wśród nich rodziny, przyjaciele, współpracownicy. Granice można było przekraczać tylko w wyznaczonych miejscach, a Berlin Wschodni i Zachodni miały należeć do odrębnych światów kształtowanych przez rywalizujące mocarstwa. Dziś najbardziej znaną pamiątką po tych czasach jest „Checkpoint Charlie” u zbiegu Friedichstrasse i Zimmerstrasse. Podczas zimnej wojny w tym miejscu dochodziło do dramatycznych napięć między wrogimi stronami, a w październiku 1961 r., kiedy stanęły naprzeciw siebie uzbrojone radzieckie i amerykańskie czołgi mówiono o tym, że trzeciej wojny światowej uniknięto o włos. Dziś w niewielkiej budce zamiast żołnierzy wartę pełnią przebrani w historyczne uniformy statyści, a strzelają najwyżej migawki obiektywów, kiedy turyści pozują do zdjęć z rekwizytami z dawnych czasów albo fotografując się na tle słynnej East Side Gallery. Tłem jest galeria graffiti i malowideł o długości 1316 m, na którą składa się 106 dzieł artystów z całego świata, umieszczona po wschodniej stronie Muru Berlińskiego. Wyspa artystów Artyści nadal inspirują się historią oraz oczywiście liberalną atmosferą miasta. W rocznicę 35-ej rocznicy upadku muru w Berlin Wall Memorial Lapidarium lokalna artystka Meike Ziegler zaaranżowała inaugurację instalacji Wall to Table – w trakcie stworzonego przez siebie rytuału zamieniła dzielące fragmenty muru w łączący społeczność stół, który służy dialogowi i jednoczeniu pośród różnorodności. Z takiego podejścia słynie Berlin, gdzie kolejne dzielnice przejmują twórcy, reprezentanci ruchów kontrkulturowych i indywidualiści. Tradycja zaczęła się w samym sercu miasta, i to wiele lat temu. A konkretnie w XIX w., od oświeceniowych pomysłów Friedricha Wilhelma II. Cesarz był miłośnikiem sztuki i właśnie za jego rządów narodziła się myśl o tym, żeby najpiękniejsze dzieła uznanych artystów zgromadzić… na jednej wyspie. Przemierzam rowerem turystyczną Rosenthaler Strasse, aż docieram do Hackescher Markt i Sprewy. Wzdłuż nabrzeża jest tłoczno od spacerowiczów, którzy chwytają promienie słońca i od razu można odróżnić berlińczyków od turystów. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/04/shutterstock583683247-0558e64.jpg" width="4293" height="2795" alt="Jeden z najważniejszych komplesów muzealnych świata – Wyspa Muzeów leżąca na Sprewie. Została wpisana na listę UNESCO w 1999 r." title="Jeden z najważniejszych komplesów muzealnych świata – Wyspa Muzeów leżąca na Sprewie. Została wpisana na listę UNESCO w 1999 r." /> Ci pierwsi wydają się niewzruszeni widokiem Berliner Dom, monumentalnej katedry z XIX w., która góruje nad nabrzeżem. Ci ostatni mijają zabytki z zachwytem i wszyscy kierują się w jedną stronę: na Wyspę Muzeów (Museuminsel). Prawie dwa stulecia od wcielenia w życie pomysłu „artystycznej wyspy”, która została zaprojektowana przez Karla Friedricha Schinkela i Friedricha Augusta Stülera, nadal zachwyca. Nie tylko neoklasycystyczną architekturą muzeów, ale przede wszystkim tym, co można podziwiać w trakcie zwiedzania, na które trzeba poświęcić cały dzień. Otwarcie galerii, która dzisiaj jest znana pod nazwą Altes Museum w 1830 r. było tylko początkiem. W kolejnych latach wyrosły niesamowite świątynie sztuki: Neues Museum, (Alte) Nationalgalerie, Bode-Museum, a w końcu Pergamon, oddany do użytku w 1930 r. I kiedy wydaje się, że nie może nas spotkać nic piękniejszego od popiersia Nefertiti, która jest „gwiazdą” Neues Museum, słynącego z kolekcji sztuki starożytnej, w Alte Nationalgalerie czekają obrazy najważniejszych twórców niemieckiego malarstwa, w tym Caspara Davida Friedricha i Adolfa Menzela. Na deser zostają francuscy impresjoniści, z Manetem i Renoirem na czele. Droga do wolności Po uczcie estetycznej, od której kręci się w głowie, można wtopić się w tłum artystów, przechadzających się ulicami współczesnego Berlina. Teraz najwięcej jest ich na południe od Friedrichshain. Kreuzberg, który kojarzy się z artystyczną mekką, stał się dla ich za drogi. Gentryfikacja objęła kolejne dzielnice na południe. Najpierw Neukölln, dzielnicę, której centralna stacja metra Hermannplatz, do niedawna była na liście przystanków zakazanych. W bramach kamienic jeszcze kilka lat temu królowali handlarze narkotyków i przestępcy, aż pałeczkę przejęli nie bojący się niczego hipsterzy. Jedno się nie zmieniło: nad Flughafenstrasse wciąż unosi się słodki i kadzidłowy zapach dymu z fajek wodnych i zapach przypraw kuchni tureckiej, marokańskiej i libańskiej. W lokalnych sklepikach można znaleźć wszystko: od mięsa halal, po obudowy telefonów komórkowych. Zakupom towarzyszą dźwięki arabskich przebojów, a w sklepach klienci czasami witają się niemieckim „Guten Tag”, ale zdecydowanie częściej pozdrowieniami zaczerpniętymi z wielu języków Berlina. Niektórzy właśnie tutaj robią zakupy na piknik na dawnym lotnisku Tempelhof: im bliżej celu tym bardziej ulice prowadzące do piknikowego raju zaczynają przypominać zatłoczoną autostradę dla rowerów. To jedno z najpopularniejszych miejsc wypoczynku mieszkańców, które kiedyś było lądowiskiem dla amerykańskich samolotów. Dziś na lotniskowej płycie można wprawiać się w kitesurfingu, pływać na wakeboardzie, albo jeździć na deskorolce na … pasie startowym. Jednak większość osób siedzi na kocach rozłożonych na trawie, słychać pisk biegających dzieci, trzask otwieranych puszek, a powietrzu unosi się dym z rozpalonych tu i ówdzie grilli. Kiedy słońce zachodzi, lotnisko powoli pustoszeje a życie przenosi się między innymi na Weserstraße, gdzie na każdym rogu tłum wylewa się z barów: piwo w Holz-Kohlen, martini w Thelonius Bar – a każdy drink przybliża do Kreuzberga, gdzie impreza wciąga tak, że niejeden traci poczucie czasu. Po udanej imprezie mieszkańcy wstają nieśpiesznie, żeby około południa stanąć w kolejce do jednego z kultowych miejsc wokół Boxhagener Platz, gdzie można zjeść sycący brunch albo pożywny ramen w Hako Ramen am Boxi w sąsiedniej dzielnicy Friedrichshain. Później zostaje tylko relaks: na przykład nad jeziorkiem w parku Treptower, albo w jednym z miejsc wzdłuż Sprewy. Ja wybieram dłuższą rowerową wycieczkę na południe od Friedrichshain. Mijam industrialne budynki i kamienice, w których niedawno pojawiły się modne kawiarnie. W końcu docieram do artystycznego squatu Kaos Berlin, gdzie wieczorami odbywają się koncerty, a na co dzień mają tu pracownie (i mieszkania) artyści i ci, którzy berliński styl uznali za sposób na życie. Siedzę na pomoście patrząc na dryfującego przy pomoście dmuchanego łabędzia ze sporym legowiskiem, na którym robi sobie przerwę jeden z pracowników startupu z tutejszego coworku. Życie w Berlinie to wolność – drugie imię tego miasta. Źródło: National Geographic Traveler Extra (1/2025)
Rowerowa podróż do kolebki chrześcijaństwa Słowian. Odkrywamy Morawskie Betlejem
Wyprawa na Morawy to podróż do początków słowiańskiej cywilizacji. Właśnie tutaj, w IX wieku, w Velehradzie powstało Państwo Wielkomorawskie, uznawane za kolebkę chrześcijaństwa wśród Słowian.
W tym artykule: Stromo, stromo, stromo Morawskie Betlejem Pałac Amadeusza Przełęcz Pustevny to najczęściej odwiedzane miejsce po czeskiej stronie Beskidów. Swoją nazwę zawdzięcza pustelnikom, którzy żyli tam aż do 1874 r. Już pod koniec XIX w. czeskie stowarzyszenie turystyczne postawiło tam pierwsze schronisko. Dziś jest ich kilka, ale największe wrażenie wciąż robi to zaprojektowane pod koniec XIX w. przez znanego architekta i miłośnika kultury ludowej Dušana Jurkoviča. Poza tym jest tu mnóstwo kramów z pamiątkami i punktów małej gastronomii. Najpopularniejsza trasa spacerowa wiedzie z przełęczy Pustevny i kończy się na szczycie góry Radhošť na wysokości 1129 m n.p.m. Tam, jak mówi legenda, składano dary słowiańskiemu bóstwu Radegastowi. Po drodze stoi kilkumetrowy posąg Radegasta z lat 20. XX w. Zdjęcia na jego tle to obowiązkowy punkt każdej wycieczki. Naszej także. Stromo, stromo, stromo Bardziej od legend interesują nas jednak szlaki rowerowe. Zaczynamy od szaleńczego zjazdu na… kołobieżkach, czyli hulajnogach. Można je niedrogo wypożyczyć i zjechać do dolnej stacji wyciągu krzesełkowego. Od tych, które spotykamy na ulicach miast, różnią się dużo większymi kołami. Szlak liczy ok. 6 km, zaczyna się na wysokości 1020 m n.p.m., a kończy na 620 m. Różnica wzniesień wynosi więc aż 400 m! Trasa wiedzie asfaltową drogą przez las i jest bardzo łatwa, ale zjazd zajmuje nam sporo czasu. Nie mamy doświadczenia w zjazdach takimi hulajnogami, nie obywa się więc bez wywrotek. Komu żal pieniędzy, może tę trasę pokonać rowerem, a potem wrócić wyciągiem na górę. Ale frajda z jazdy kołobieżkami jest dużo większa. Jeszcze więcej adrenaliny dostarcza zjazd rowerem do miejscowości Horní Bečva. Kiedy staję na początku trasy i spoglądam dół – zamieram. Jest naprawdę bardzo, bardzo stromo… Martin, nasz czeski przewodnik, nie uprzedził wcześniej, że będziemy zjeżdżali singletrackiem, a więc wąską leśną ścieżką, która wije się między drzewami. – Cały czas musicie balansować ciałem, nie możecie siedzieć na siodełku, zad (tyłek!) w górze, przesunięty do tyłu. Hamować można tylko dwoma hamulcami równocześnie – doradza. Szybko się okazuje, że ma rację. Pierwsze hamowanie, z przyzwyczajenia tylko tylnym kołem, niemal kończy się wywrotką. Na szczęście potem jest lepiej. Trasa okazuje się naprawdę trudna. Szczęśliwie w miarę szybko udaje mi się pokonać najtrudniejszy odcinek trasy, a potem musimy iść pod górkę. Kiedy ją zdobywamy, na osłodę zostaje kilkukilometrowy zjazd asfaltową drogą. Już nie trzeba pedałować, tylko hamować. Pokonujemy prawie 12 km, 54 m w górę i 567 m w dół. Zajmuje nam to blisko godzinę. Czechy to europejska stolica singletracków. Ciągną się one niemal wzdłuż całej granicy, a każdego roku powstają nowe, zwłaszcza w okolicach kolejek linowych. My jednak decydujemy się na spokojniejsze trasy. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/04/GettyImages-1331321534-a87633a.jpg" width="3000" height="2000" alt="Frgál, nazywany też czeskim kołaczem, to pochodzące oryginalnie z Wołoszczyzny ciasto drożdżowe ze słodkim przeważnie nadzieniem" title="Frgál, nazywany też czeskim kołaczem, to pochodzące oryginalnie z Wołoszczyzny ciasto drożdżowe ze słodkim przeważnie nadzieniem" /> Pałac Amadeusza Trasa Velké Karlovice–Vsetín należy do najpopularniejszych na Morawach i ciągnie się przez 38 km. Różnica wysokości między startem a metą wynosi 200 m. Trakt jest niezwykle malowniczy, wiedzie wzdłuż rzeki Beczwy. Po drodze nie ma żadnego wzniesienia i pewnie dlatego to ulubiony szlak rodzin z dziećmi. Ruszamy wcześnie rano, zaraz po śniadaniu. Pierwszy przystanek w Muzeum Szklarstwa w Karolince. Potem na krótko zatrzymujemy się w Novym Hrozenkovie, nad niewielkim jeziorem zwanym Balatonem. Chwila relaksu i jedziemy dalej. Schody zaczynają się, kiedy słońce zaczyna mocniej świecić i robi się gorąco. Dojeżdżamy do sztucznego spiętrzenia wód rzeki Beczwy na przedmieściach Vsetína. Opalamy się i moczymy nogi w rzece. Jesteśmy już blisko celu i nie musimy się śpieszyć. W końcu ruszamy do Vsetína na obiad. I tu niespodzianka, bo do centrum miasta jedzie się… pod górkę. Niby nic wielkiego, ledwie kilkaset metrów, ale w 30-stopniowym upale i po kilku godzinach jazdy pot się z nas leje strumieniami. Kiedy docieramy na obiad do hospody przy rynku, padamy ze zmęczenia. Kanał Baty to kolejne wyzwanie. Został wybudowany pod koniec lat 30. XX w., głównie po to, aby dostarczać nim węgiel brunatny do elektrociepłowni należącej do słynnego koncernu Bata, wtedy największego producenta obuwia na świecie. Dziś to atrakcja turystyczna Moraw, podobnie jak ścieżka rowerowa, która biegnie wzdłuż jego brzegów. Liczy 80 km i łączy Kromieryż (Kroměříž) oraz Hodonín. Zanim zdecydujemy się ją pokonać, zatrzymaliśmy się na nocleg w Kromieryżu. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/04/AdobeStock928834333EditorialUseOnly-438fa08.jpeg" width="8256" height="5504" alt="Ogród Kwiatowy wraz pałacem w Kromieryżu nazywany bywa Czeskim Wersalem. Jest on częścią zabytkowego kompleksu wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO" title="Ogród Kwiatowy wraz pałacem w Kromieryżu nazywany bywa Czeskim Wersalem. Jest on częścią zabytkowego kompleksu wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO" /> Warto tu spędzić cały dzień – nie bez przyczyny w 1997 r. miasto uznano za najpiękniejsze w Czechach. Aby być tego pewnym, wystarczy nam krótki spacer po rynku z zabytkowym ratuszem z 1611 r. i renesansowymi kamieniczkami. Najcenniejszy tu zabytek to barokowy Pałac Arcybiskupi oraz ogrody: Kwiatowy i Pałacowy (oba na liście dziedzictwa UNESCO). W 1848 r., kiedy przez Europę przetaczała się Wiosna Ludów, do pałacu w Kromieryżu przeniesiono z Wiednia obrady parlamentu monarchii Habsburgów. Z kolei w latach 80. ub. wieku Miloš Forman nakręcił tu część zdjęć do słynnego Amadeusza. Co obejrzeć w pałacu? Choćby salę myśliwską, którą przygotowano specjalnie na spotkanie cara Aleksandra III z cesarzem Franciszkiem Józefem w 1885 r. Jej ściany zdobi ponad 200 trofeów myśliwskich i kolekcja 125 sztuk broni. Jest też stół bilardowy z bilami z kości słoniowej, który przywiózł tu ze sobą car. Z kolei XVI-wieczny Ogród Kwiatowy w stylu włoskiego i holenderskiego baroku to jedno z najważniejszych dzieł architektury ogrodowej na świecie. View Burdaffi on the source website Morawskie Betlejem Ruszamy dalej. Zdecydowaliśmy się przejechać tylko część szlaku, z miasta Napajelda do Velehradu. Trasa liczy 18 km, wiedzie równiutkim asfaltem wzdłuż kanału i w większości jest płaska jak stół. Po drodze mijamy wiele płynących i cumujących przy brzegu łodzi. Latem można tu wypożyczyć tzw. hausboaty, czyli pływające domy. Można też popłynąć statkiem w jedną stronę, a potem wrócić rowerem z powrotem. W końcu dojeżdżamy do Starégo Města. Tam porzucamy kanał i ruszamy w stronę Velehradu nazywanego morawskim Betlejem i kolebką chrześcijaństwa Słowian. To z pobliskiego Starego Města w IX w. swoją działalność misyjną prowadzili bracia Cyryl i Metody. Velehradzka bazylika to najważniejsze miejsce pielgrzymkowe w Czechach. Historia świątyni sięga początku XIII w., kiedy powstał tu klasztor cystersów. Wkrótce też rozpoczęła się trwająca kilkadziesiąt lat budowa świątyni. Bazylika była wtedy największym kościołem w Czechach. Do dziś zachwyca swym ogromem i wystrojem. Jest tam też polski ślad. To obraz Jana Matejki przedstawiający świętych Cyryla i Metodego. Podarowali go bazylice w 1885 r. polscy pielgrzymi w tysięczną rocznicę śmierci św. Metodego. Ale my znów wsiadamy na rowery. W pobliżu Velehradu znajduje się skansen archeologiczny w Modrej. Zrekonstruowano tam m.in. drewniany gród z czasów Państwa Wielkomorawskiego, domostwa i budynki gospodarcze. Jest też zbiornik wodny, pod którym biegnie tunel widokowy – spacerując, można podziwiać pływające nad nami ryby. Szkoda, że nie możemy zobaczyć całego Kanału Baty, ale w trzy dni to niemożliwe. Źródło: National Geographic Traveler Polska
Pomorze Zachodnie na dwóch kółkach. Byliśmy na rowerowym święcie w Szczecinie
II Polsko-Niemieckie Dni Turystyki Rowerowej to doskonała okazja, by poznać malownicze trasy Pomorza Zachodniego, odkryć urok nadodrzańskich krajobrazów i poczuć prawdziwą wolność podróżowania na rowerze. Już po raz kolejny National Geographic Polska był jednym z partnerów tego wydarzenia.
Spis treści: Rowerowe Pomorze Zachodnie Święto ponadgraniczne Nie tylko rowery National Geographic Polska partnerem Dni Rowerowych „Pamiętam radość mojej koleżanki po powrocie z tygodniowej wakacyjnej wyprawy rowerowej wzdłuż Morza Bałtyckiego, na którą zabrała nastoletniego syna. – Jestem zmęczona, ale taka szczęśliwa – powiedziała rozemocjonowana, opowiadając, jak pokonali liczący 235 km szlak Velo Baltica" – pisze Agnieszka Franus we wstępniaku do nowego wydania specjalnego magazynu National Geographic Traveler. Czasopismo zawiera aż 33 pomysły na rowerowy wypoczynek na Pomorzu Zachodnim. Dlaczego właśnie w tym regionie? Bo to właśnie Pomorze Zachodnie może się chwalić największą liczbą kilometrów tras rowerowych. Rowerowe Pomorze Zachodnie Pomorze Zachodnie od lat przyciąga entuzjastów wypraw rowerowych, oferując im dobrze rozwiniętą infrastrukturę i różnorodne trasy prowadzące przez lasy, wybrzeże Bałtyku oraz nadodrzańskie ścieżki. W tym roku wszystkie te możliwości podsumowano podczas II Polsko-Niemieckich Dni Turystyki Rowerowej. To inicjatywa, która łączy pasjonatów jazdy na rowerze z obu stron granicy. Wydarzenie odbyło się w lutym w Szczecinie. Rowerowe dni to nie tylko sport i rekreacja, ale także przykład współpracy transgranicznej. Organizatorzy – samorząd województwa zachodniopomorskiego oraz niemieckie regiony przygraniczne – zadbali o to, by wydarzenie promowało zarówno aktywny tryb życia, jak i wspólne działania na rzecz turystyki rowerowej. Święto ponadgraniczne – II Polsko-Niemieckie Dni Turystyki Rowerowej odbywają się przed sezonem po to, żeby zaplanować sobie kolejne ścieżki, trasy i wyprawy. W ubiegłym roku po raz pierwszy podjęliśmy się tego zadania, by odkryć nasze rowerowe Pomorze Zachodnie, ale również Pomorze Przednie, bo to święto transgraniczne. – powiedział Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz otwierając II Polsko-Niemieckie Dni Turystyki Rowerowej. – Skala przedsięwzięci jest imponująca: 29 prelegentów, 27 godzin wykładów oraz warsztatów, 40 wystawców, którzy zajęli praktyczne cały Urząd Marszałkowski. Niedawno ogłosiliśmy przejście do drugiego etapu budowy tras rowerowych. Kiedy rozpoczynaliśmy to dzieło wydawało się, że budowa 1100 km tras zajmie nam wiele dekad. Jesteśmy dekadę później i już sporo zrobiliśmy, dlatego przechodzimy do etapu drugiego, a już w zanadrzu mamy kolejne dwa. Już myślimy, jak nasza sieć dróg rowerowych na Pomorzu Zachodnim będzie wyglądała po realizacji III i IV etapu. Wszystkie jest zależne od tego, na ile nas będzie finansowo stać. Ale dzięki waszemu zaangażowaniu dostajemy oręż, dostajemy bodziec. Dzięki temu, że w zeszłym roku na naszych punktach, które zliczają przejazdy, odnotowaliśmy ok 1,8 mln rowerzystów. To wszystko daje nam argumenty, żeby przekonywać, że ta infrastruktura dla rowerzystów jest ważna. Mamy pełną determinację, by to wspaniałe rowerowe dzieło kontynuować – mówi marszałek. Nie tylko rowery Nie zabrakło pokazów sprzętu, testów rowerów tradycyjnych, elektrycznych i cargo oraz stoiska Komendy Wojewódzkiej Policji, która promowała bezpieczną jazdę na jednośladach, a funkcjonariusze prowadzili także ich znakowanie. W ramach warsztatów można było odbyć darmowy przegląd oraz konsultacje rowerowe – ocena stanu technicznego roweru, drobne regulacje układu napędowego i hamulcowego, porady techniczne jak użytkować rower, jak przygotować rower do sezonu, jak dbać o rower w sezonie. National Geographic Polska partnerem Dni Rowerowych Podczas wydarzenia w Szczecinie uczestnicy mogli odwiedzić stoisko National Geographic Polska. Stolicę Pomorza Zachodniego odwiedziła też dyrektorka artystyczna magazynu, która poprowadziła warsztaty z reportażu fotograficznego. Specjalne prelekcje wygłosiły również współpracujące z National Geographic pilotka i dziennikarka Ola Kutz oraz podróżniczka i himalaistka Monika Witkowska. Przy okazji wydarzenia premierę miało również specjalne wydanie Travelera poświęcone Pomorzu Zachodniemu. Źródło: National Geographic Traveler
Byłem w najdłuższym hotelu Europy. Szczyrk może pochwalić się też innymi rekordami
Nowo otwarty najdłuższy hotel Europy ma taką samą długość jak wieża Eiffla – wysokość. Ale, ku mojemu zaskoczeniu Szczyrk, może poszczycić się też innymi rekordami. Zachwycą fanów sportu, przyrody i wędrówek górskich. W czym jeszcze ta miejscowość wybija się na prowadzenie?
Polskie góry potrafią oczarować o każdej porze roku. Co prawda szczyt sezonu przypada z reguły latem, gdy pogoda sprzyja wędrówkom i zimą – gdy stoki gotowe są dla narciarzy – to również jesień to świetny moment, by je odwiedzić. Na kilka październikowych dni wybrałem się do Szczyrku w polskich Beskidach. Był to strzał w dziesiątkę. Złota polska jesień zachwyciła feerią barw. A jako, że ostatnio w tym miejscu byłem przed wieloma laty, miałem dobre porównanie co do zmian, które nastąpiły. I okazało się, że Szczyrk jako kurort może poszczycić się atrakcjami, które są „naj” i to na wielu płaszczyznach. W czym Szczyrk jest „naj”? Mimo że w okolicy Szczyrku góry nie są najwyższe w Polsce, to rzeźba terenu jest szalenie miła dla oka. Poza tym w ostatnich latach nastąpił znaczący rozwój infrastruktury turystycznej. Rozpoznając Szczyrk i okolice, odkryłem następujące rekordowe miejsca i wydarzenia: Mercure Szczyrk Resort – hotel, w którym nocowałem, jest najdłuższym tego typu obiektem w Europie. Mierzy 330 m długości. Taką wysokość ma na przykład wieża Eiffla. Przejście całego obiektu wzdłuż zajęło mi prawie 4 minuty. W okolicy Szczyrku znajduje się najwyższy szczyt Beskidu Śląskiego – Skrzyczne (1257 m n.p.m.). Można na niego wejść kilkoma szlakami albo wjechać wygodną kolejką linową ze Szczyrku. Ze szczytu roztacza się piękny widok. Nad Szczyrkiem, w lesie porastającym pasmo góry Klimczok, rośnie najprawdopodobniej najwyższe drzewo w Polsce – mierzy 57 metrów wysokości. Jest to daglezja zielona. Ma około 120 lat i potencjał na dalszy wzrost. Wokół rosną niemal równie wysokie drzewa. W centrum Szczyrku znajduje się największa w południowej Polsce prywatna galeria sztuki współczesnej – Bator Art Gallery. Tak naprawdę galeria zlokalizowana jest w dwóch lokalizacjach w tej miejscowości, tak więc można smakować sztukę na raty. W Szczyrku mamy do dyspozycji najwięcej tras narciarskich w Polsce możliwych do przejechania na jednym skipasie – aż 40 km. W tej górskiej miejscowości odbywają się dwa festiwale: największy zimowy festiwal sportów i muzyki w Europie – Snowfest Festival – oraz największy festiwal folklorystyczny w Europie – Tydzień Kultury Beskidzkiej (w 2025 odbędzie się jego 62. edycja). Mimo że „naj” w Szczyrku jest o wiele więcej, to Szczyrk wcale nie jest największą miejscowością. Populacja liczy mniej niż 6 tys. mieszkańców. W lokalnej informacji turystycznej warto pobrać mapkę z 50 atrakcjami tej miejscowości. Plan na dzień w Szczyrku – co warto zrobić i zobaczyć? Przedstawiam propozycje na dwa dni – jedna jest aktywna, druga – zdecydowanie bardziej wypoczynkowa, ale nie mniej atrakcyjna. Obie przetestowałem tej jesieni. Aktywny dzień w Szczyrku W góry, niezależnie od pory roku, najlepiej wybrać się z samego rana. Budzę się w Mercure Szczyrk Resort z widokiem na Skrzyczne. Wszystkie pokoje skierowane są na południe, południowy zachód lub wschód, więc górska panorama zapiera dech w piersiach. Po szybkim, ale szalenie urozmaiconym śniadaniu pora zdobyć rower. W hotelu można pożyczyć jednoślad, w Szczyrku jest też kilka innych firm oferujących sprzęt. Jeśli mamy własny – w hotelu dostępna jest rowerownia, gdzie można go bezpiecznie przechować. Wybieram się do schroniska PTTK Klimczok. Trasa jest dość wymagająca. Gdybym nie wybrał roweru elektrycznego, nie zajechałbym daleko. Widoki lepiej podziwiać w czasie przerw, bo chwilami podjazdy są bardzo ostre, a wystające kamienie poważnie utrudniają jazdę. Wydawać by się mogło, że zjeżdżanie będzie bułką z masłem – warto jednak używać ciągle hamulców i to obu. A na wycieczkę koniecznie wziąć dużo wody, kask i słodką przekąskę, która doda siły w razie kryzysu. Dla osoby rzadko jeżdżącej po górach będzie to spore wyzwanie. Warto mierzyć siły na zamiary. Alternatywną propozycją jest piesza wędrówka do schroniska. Jest kilka szlaków do wyboru. Można zrobić pętelkę, by nie iść ciągle tą samą trasą. Po aktywnym dniu warto odprężyć ciało i duszę. W Mercure Szczyrk Resort dostępna jest oferta SPA – i szeroki wachlarz masażów i kuracji oraz sauna. A w najbliższym czasie ruszyć ma również strefa wodna z basenem ze zjeżdżalnią. Spokojny dzień w Szczyrku W górach wcale nie musimy się zmęczyć. Jeśli mamy gorszy dzień lub pogodna jest niepewne, można skorzystać z ofert kolejek górskich – trzech kanapowych i jednej gondolowej. Tworzą spójną trasę, zwaną Pętlą Szczyrkowską. Cała trasa to 6 km! Ze Szczyrku można wjechać (z przesiadką) na górę Skrzyczne, podziwiać widoki na okoliczne góry (a na horyzoncie nawet na Tatry) i Jezioro Żywieckie. Potem, kierując się w stronę Małego Skrzycznego dwukilometrowym spacerkiem, zjechać do Hali Skrzyczeńskiej i dalej – powrócić do Szczyrku. Jeśli mamy siłę, jakiś fragment można z powodzeniem pokonać pieszo. Warto wspomnieć, że kolejkami można przewozić rowery – wiele osób tylko zjeżdża w dół po specjalnie wytyczonych trasach o różnej trudności. Sama miejscowość Szczyrk nie jest duża, ale jest kilka miejsc, które warto odwiedzić. Spore wrażenie zrobiła na mnie Bator Art Gallery, czyli galeria sztuki współczesnej. Mieści się w dwóch lokalizacjach. Można tam kupić zarówno drobne przedmioty w przystępnej cenie, jak i dzieła warte nawet 20 tys. złotych. Bo tyle kosztuje na przykład praca Ulyany Turchenko, która przykuła moje spojrzenie. Artystka tworzy w stylistyce symbolizmu i realizmu fantastycznego, nieco w bułhakowskim klimacie. W drodze powrotnej zaglądam jeszcze do Sanktuarium Matki Bożej Królowej Polski znajdującego się nad hotelem. Łatwo go dostrzec z okolicy, bo zamontowano nowe oświetlenie na krzyżu na tej budowli. To niezwykłe miejsce. W 1894 roku dwunastoletniej dziewczynce objawiła się Matka Boska. W miejscu cudu w 1912 r. powstało sanktuarium. Obok niego jest niewielka kapliczka z zakonserwowanym drzewem, za którym miało miejsce objawienie. Za kościołem znajduje się niewielka grota ze źródełkiem. Najdłuższy hotel w Europie. Co może zaoferować? Czterogwiazdkowy Mercure Szczyrk Resort otworzył swoje podwoje we wrześniu tego roku. Hotel powstał w miejscu dawnego ośrodka wczasowego „Orle Gniazdo”, który działał od lat 70. XX wieku. Głównym inwestorem była wówczas Huta Katowice. Obecny hotel zachował w zasadzie tylko kształt głównej bryły. Mi przywodzi na myśl bumerang ze względu na przełamanie w połowie. Reszta została gruntownie przebudowana i odświeżona. Nie znajdziemy tutaj śladów po przeszłości. Wszystko jest nowe i estetyczne wykonane. Ze względu na rozplanowanie hotelu można ulec złudzeniu, że jest się na wielkim wycieczkowcu sunącym przez oceany. „Okrętem” opiekuje się w tym momencie około 200 pracowników, nie tylko z Polski, ale też z Nepalu, Filipin, Indonezji czy Ukrainy. Obiekt jest naprawdę duży z blisko 500 pokojami, które są w stanie pomieścić około 1000 gości. Oferta jest skierowana zarówno do osób indywidualnych, rodzin, ale też dla firm, bo hotel oferuje dwie oddzielne sale konferencyjne. W czasie pobytu widziałem kilka hucznych imprez organizowanych przez duże korporacje (czmychałem przed wynajętymi szczudlarzami). Ale dźwięki nie docierały do mojego pokoju i mogłem się dobrze wyspać. Atutem hotelu jest też dostęp do światła dziennego – dużo słońca jest w pokojach, ale też od północy za sprawą przeszklonych powierzchni na dolnym poziomie w rejonie recepcji. Głód można zaspokoić w dwóch restauracjach: Seasons i Flame. W tej drugiej dania przygotowywane są na otwartym ogniu, często bezpośrednio przy stoliku. Należy polecić ją osobom, które chętnie spożywają potrawy mięsne. Są też oczywiście bary, jeden o wdzięcznej nazwie Luna jest predestynowany do podziwiania ciał niebieskich z obszernego tarasu. Źródło: National Geographic Traveler.
Mierzeja Kurońska – atrakcje, rowery, plaże. Co warto zobaczyć na Litwie?
Mierzeja Kurońska to unikatowy półwysep nad Morzem Bałtyckim, ciągnący się przez 98 km między Litwą a obwodem królewieckim. Ten wąski skrawek ziemi oddziela Zalew Kuroński od Bałtyku, tworząc niezwykłe krajobrazy, w których dominują majestatyczne wydmy, rozległe lasy i puste plaże. W tym artykule połączymy praktyczne porady z osobistymi refleksjami, odkrywając, co sprawia, że Mierzeja Kurońska jest miejscem tak magicznym.
Spis treści: Jak dotrzeć na Mierzeję Kurońską Najważniejsze atrakcje Mierzei Kurońskiej Rowerem po Mierzei Kurońskiej Nida – azyl artystów i pisarzy Kłajpeda – wrota do Mierzei Podsumowanie Jak dotrzeć na Mierzeję Kurońską? Podróż na Mierzeję Kurońską rozpoczyna się zazwyczaj w Kłajpedzie, mieście pełnym historii, które w średniowieczu nosiło nazwę Memelburg. Aby dostać się na mierzeję, najlepiej skorzystać z promu, który kursuje co 20 minut. Przeprawa trwa zaledwie 7 minut, ale już wtedy zaczynamy odczuwać oddech Bałtyku i magię tego miejsca. Koszt przeprawy dla rodziny z samochodem to 22 euro, jednak na samym półwyspie musimy zapłacić dodatkową opłatę ekologiczną wynoszącą 8 euro. Kłajpeda nie tylko stanowi „wrota do mierzei”, ale także jest miejscem, w którym warto zatrzymać się na dłużej. Miasto oferuje mnóstwo atrakcji – od Muzeum Litwy Mniejszej, pełnego starych map i pocztówek, po średniowieczne uliczki i domy z muru pruskiego. Zdecydowanie warto poświęcić dzień na odkrywanie Kłajpedy, zanim wyruszymy w dalszą podróż. Najważniejsze atrakcje Mierzei Kurońskiej Mierzeja Kurońska jest rajem dla miłośników przyrody i ciszy. Jej największymi atrakcjami są wydmy, które można podziwiać w różnych częściach półwyspu, oraz nieskażona natura, która sprawia, że czujemy się tutaj jak na końcu świata. Wydma Parnidis Jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów na Mierzei Kurońskiej jest Wydma Parnidis, mierząca 52 metry. To miejsce nie tylko oferuje zapierające dech w piersiach widoki na morze i Zalew Kuroński, ale także pozwala na chwilę refleksji przy znajdującym się tu zegarze słonecznym. Siedząc na szczycie wydmy i obserwując powolny ruch cieni można poczuć, jak czas zdaje się płynąć wolniej. Ruchome i Martwe Wydmy Nie mniej imponujące są Ruchome Wydmy, które zmieniają swój kształt z roku na rok, przesuwając się pod wpływem silnych wiatrów. Warto przespacerować się po ich szczytach, by zrozumieć, jak natura nieustannie formuje ten krajobraz. Z kolei Martwe Wydmy w pobliżu Pervalki są miejscem o niemal pustynnym charakterze, idealnym do kontemplacji ciszy i przestrzeni. Rowerem po Mierzei Kurońskiej Dla tych, którzy cenią aktywny wypoczynek, Mierzeja Kurońska oferuje doskonale rozwiniętą sieć tras rowerowych. Jedną z najpopularniejszych jest szlak EuroVelo 10, który prowadzi przez całe wybrzeże mierzei. Na rowerze można przemierzyć ponad 50 kilometrów, mijając malownicze wioski, jak Judokrantė, Pervalka czy Preila. Jazda na rowerze po Mierzei Kurońskiej to nie tylko przyjemność dla ciała, ale także dla ducha. Szlaki biegną wzdłuż sosnowych lasów, dzikich plaż i wydm, zapewniając wrażenie, że czas stanął w miejscu. Co więcej, w wielu miejscach można wypożyczyć rower. Ceny zaczynają się od 10 euro za dzień, co sprawia, że jest to przystępna forma aktywnego zwiedzania. Nida – azyl artystów i pisarzy Nida, położona na południowym krańcu Mierzei Kurońskiej, jest miejscem wyjątkowym nie tylko ze względu na swoje piękno, ale także na atmosferę, która przez lata przyciągała artystów i pisarzy. Jednym z najbardziej znanych mieszkańców Nidy był Tomasz Mann, który spędził tu trzy lata, pisząc swoją powieść „Józef i jego bracia”. Drewniany dom Manna, kryty strzechą, do dziś stoi na wzgórzu, skąd roztacza się widok na morze. Wizyta w tym miejscu pozwala zrozumieć, dlaczego tak wielu twórców uważało Nidę za źródło inspiracji. Kłajpeda – wrota do Mierzei Choć Kłajpeda często bywa traktowana jedynie jako punkt tranzytowy w drodze na mierzeję, warto zatrzymać się tutaj na dłużej. Miasto ma bogatą historię, która sięga czasów średniowiecza. Na ulicach można podziwiać nie tylko charakterystyczne budynki z muru pruskiego, ale także liczne rzeźby, takie jak posąg Anusi z Tharau, bohaterki utworu litewskiego poety Szymona Dacha. Dla tych, którzy chcą poznać historię regionu, obowiązkowym punktem jest Muzeum Litwy Mniejszej, które w przystępny sposób prezentuje dzieje Kłajpedy i jej znaczenie jako portu bałtyckiego. Warto również wybrać się na spacer ulicą Turgas, gdzie znajdziemy liczne sklepy, butiki i restauracje oferujące lokalne specjały, takie jak cepeliny czy chłodnik litewski. Podsumowanie Mierzeja Kurońska to miejsce pełne kontrastów – z jednej strony dzika natura i pustka, a z drugiej tętniące życiem miasta, takie jak Kłajpeda i Nida. Bez względu na to, czy szukasz miejsca na spokojny wypoczynek, czy też planujesz aktywne wakacje na rowerze, Mierzeja Kurońska ma wiele do zaoferowania. Od majestatycznych wydm, przez malownicze trasy rowerowe, aż po historyczne miejscowości – każdy znajdzie tu coś dla siebie.
Rowerowe trasy Pomorza Zachodniego: kompletny przewodnik po ścieżkach nad morzem
Pomorze Zachodnie to prawdziwy raj dla miłośników turystyki rowerowej. W artykule znajdziesz szczegółowy opis tras, które prowadzą przez malownicze nadmorskie miejscowości, dziką przyrodę Ekoparku Wschodniego oraz historyczne miejsca, takie jak Kołobrzeg, Karlino i Białogard. Czekają tu na Ciebie wyjątkowe widoki, zabytki oraz atrakcje przyrodnicze – a wszystko to na dwóch kółkach!
Spis treści: Najpiękniejsze trasy rowerowe Pomorza Zachodniego Miasta, które warto odwiedzić na trasie Porady dla rowerzystów: co zabrać i jak się przygotować na trasę? Najpiękniejsze trasy rowerowe Pomorza Zachodniego Koszalin – start Twojej przygody Koszalin to idealne miejsce, aby rozpocząć rowerową przygodę na Pomorzu Zachodnim. Miasto, będące punktem startowym wielu tras, oferuje wygodny dojazd zarówno pociągiem, jak i samochodem. Trasę do Mielna pokonasz w zaledwie 30 minut, przemierzając 12 km płaskiego terenu. Mielno słynie nie tylko z szerokich plaż, ale także z Międzynarodowych Zlotów Morsów, podczas których pobito tu rekord Guinnessa na „największe zanurzenie misiów polarnych”. Warto zobaczyć pomnik morsa, który jest lokalną atrakcją, a także kolorowy mural autorstwa Cukina, koszalińskiego artysty, który zdobi wiele miejsc w regionie​. Przystanek Mielno: plaża i Międzynarodowy Zlot Morsów Mielno, poza organizowaniem zlotów morsów, przyciąga turystów swoimi plażami i wakacyjną atmosferą. Spacerując po deptaku, natkniesz się na liczne murale, a plaża ozdobiona jest malunkami przedstawiającymi ryby i meduzy. Po krótkiej przerwie w Mielnie, ruszaj dalej wzdłuż wybrzeża – już po kilku kilometrach trafisz na 16. południk, który oznaczono głazem i tabliczką informacyjną. Miejsce to przyciąga turystów szukających unikatowych punktów orientacyjnych na swojej trasie. Chłopy – ostatnia osada rybacka Po drodze warto zatrzymać się w Chłopach, jednej z ostatnich autentycznych osad rybackich w Polsce. Zachowana tu tradycyjna zabudowa szachulcowa i stary port rybacki przenoszą turystów w czasy, kiedy Pomorze Zachodnie żyło głównie z rybołówstwa. W Chłopach można zjeść świeżą rybę prosto z kutra, a plaża z molo i widokiem na morze to idealne miejsce na krótki odpoczynek​. Latarnia morska w Gąskach – widoki, które zapierają dech Kolejnym przystankiem jest latarnia morska w Gąskach. Z jej szczytu, który wznosi się na 49,80 metra, roztacza się spektakularna panorama na okoliczne miejscowości, takie jak Mielno, Sarbinowo i Unieście. Warto pokonać 226 schodów, aby podziwiać te widoki. Latarnia w Gąskach to jedna z nielicznych wciąż zamieszkanych przez latarnika, Piotra Laskowskiego, który przejął obowiązki po swoim ojcu​. Ekopark Wschodni: dzika przyroda i obserwacja ptaków Jeżeli interesuje Cię przyroda, koniecznie odwiedź Ekopark Wschodni, jedną z perełek Pomorza Zachodniego. To rozległy, ponad 380-hektarowy obszar chroniony, gdzie znajdziesz liczne ścieżki rowerowe i piesze. Drewniana kładka o długości 3 km biegnie przez wydmy i rozlewiska, umożliwiając obserwację ptaków. Jest to idealne miejsce dla miłośników ornitologii – można tu spotkać ponad 117 gatunków ptaków, w tym żurawie i orliki pospolite​. Miasta, które warto odwiedzić na trasie Kołobrzeg – najstarsze uzdrowisko Pomorza Kołobrzeg, jedno z największych miast Pomorza Zachodniego, słynie z uzdrowiskowych tradycji, które sięgają VII wieku. Oprócz bogatej historii związanej z pozyskiwaniem soli, miasto oferuje wiele atrakcji, takich jak promenada nadmorska, Muzeum Oręża Polskiego czy latarnia morska. To również jedno z najchłodniejszych miejsc na polskim wybrzeżu. Bałtyk w Kołobrzegu bywa o 10 stopni zimniejszy niż w innych częściach kraju​. Karlino – miejsce pamięci wielkiego pożaru Po przejechaniu około 90 km, trasa rowerowa prowadzi do Karlina, znanego z wydarzeń z 1980 roku, kiedy to doszło tu do wielkiego pożaru podczas wydobywania ropy naftowej. Wspomnieniem tamtych wydarzeń jest mural przedstawiający strażaków walczących z ogniem, namalowany przez Cukina. Karlino, położone nad rzeką Parsętą, to również świetna baza wypadowa dla kajakarzy i rowerzystów. Z nowej przystani kajakowej można rozpocząć wielodniowe spływy​. Białogard – historia i tradycja na rynku Białogard, leżący około 15 km od Karlina, jest jednym z najstarszych miast na Pomorzu. Zachwyca zabytkowym rynkiem z ratuszem i wieżą zegarową oraz historią sięgającą VIII wieku. W Izbie Tradycji Regionalnej można zobaczyć kolekcję medali i odznaczeń byłego prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego, który urodził się właśnie w Białogardzie. To także miasto, które przyciąga miłośników historii i tradycji Pomorza Zachodniego​. Porady dla rowerzystów: co zabrać i jak się przygotować na trasę? Planując rowerową wyprawę po Pomorzu Zachodnim, warto pamiętać o kilku praktycznych wskazówkach: Kondycja fizyczna. Trasa liczy ponad 100 km, więc dobrze jest przygotować się fizycznie przed dłuższym wyjazdem. Sprzęt. Przed wyjazdem upewnij się, że twój rower jest w pełni sprawny. Zestaw naprawczy to absolutny must-have. Ubrania na każdą pogodę. Nad morzem pogoda zmienia się dynamicznie. Warto mieć ze sobą lekką odzież na wietrzne dni i krem z filtrem na słoneczne popołudnia. Nawodnienie. Zabierz ze sobą wystarczającą ilość wody, zwłaszcza na dłuższych odcinkach trasy, gdzie trudno o sklepy czy restauracje. Pomorze Zachodnie oferuje nie tylko malownicze trasy rowerowe, ale także wyjątkowe miejsca pełne historii, kultury i dzikiej przyrody. To idealne miejsce na aktywny wypoczynek, który łączy sport i przygodę.
Oto najciekawsze trasy rowerowe w Polsce. Warto skorzystać z nich jesienią
Jeśli planujesz dłuższą wyprawę na dwóch kółkach, zwróć uwagę na te trasy rowerowe w Polsce. Łączą dobrą infrastrukturę z malowniczymi krajobrazami i miejscami wartymi odwiedzenia.
Spis treści: Velo Baltica Trasa Pojezierzy Zachodnich Kaszubska Marszruta Stary Kolejowy Szlak Szlak Orlich Gniazd Wschodni Szlak Green Velo Pętla Warszawy Szlak wokół Tatr Wybraliśmy dla was osiem szlaków rowerowych z całej Polski. To wymarzone trasy dla miłośników dwóch kółek! Velo Baltica Na Pomorzu Zachodnim powstały setki kilometrów doskonałych dróg rowerowych połączonych w sieć szlaków. Są częścią większej całości: na wschodzie łączą się ze szlakami w Pomorskiem, na zachodzie – w niemieckiej Brandenburgii. Najważniejszą trasą jest fragment europejskiej EuroVelo 10, do której przylgnęło określenie Velo Baltica. Wiele kilometrów ścieżki wzdłuż wybrzeża Bałtyku zyskało w ostatnich latach nie tylko nową asfaltową nawierzchnię, ale także poprawione przebiegi. Często celem rowerzystów podróżujących w tych okolicach jest odwiedzenie wszystkich zabytkowych latarni morskich na polskim wybrzeżu. Siedem z nich znajduje się na terenie Pomorza Zachodniego. Inni odwiedzają bałtyckie porty z malowniczymi przystaniami plażowymi – jak ta w Chłopach, czy nieco większymi – jak w Jarosławcu. W obu kolorowe kutry rybackie wyciągane są za pomocą lin na plażę. Jeszcze innych motywuje codzienna możliwość kąpieli w morzu. Trasa Pojezierzy Zachodnich Dawny wojskowy most kolejowy na Odrze – Siekierki–Neurüdnitz – to początek tej budowanej wciąż trasy. Trasa Pojezierzy Zachodnich biegnie bowiem znad Odry aż do Białego Boru na wschodzie województwa, wykorzystując po drodze ślady dawnych linii kolejowych. W miejscu starych podkładów trakcyjnych dziś pojawiają się asfaltowe ścieżki umożliwiające nie tylko uprawianie turystyki rowerowej, ale też poprawiające bezpieczeństwo mieszkańców. Kaszubska Marszruta Fenomen na mapie polskiej turystyki rowerowej – drogi biegnące przez bory w okolicach Chojnic, Charzyków czy Męcikału poprowadzono po pasach przeciwpożarowych, a więc wykorzystując już istniejącą leśną infrastrukturę. Trasy Kaszubskiej Marszruty nie mają nawierzchni asfaltowej, a utwardzoną nawierzchnię szutrową. Punktem obowiązkowym jest galeria rzeźb Józefa Chełmowskiego w Brusach, który sam siebie określał mianem Leonarda da Vinci z Kaszub. Stary Kolejowy Szlak Stary Kolejowy Szlak, który łączy Wałcz w północnej Wielkopolsce z leżącym nad Bałtykiem Kołobrzegiem, jest najdłuższą w Polsce trasą rowerową zbudowaną na dawnych liniach kolejowych. Wykorzystuje (i będzie wkrótce wykorzystywać) trzy ok. 30-kilometrowe „szlaki zwiniętych torów”. Jednym z nich jest najstarsza długodystansowa turystyczna droga dla cyklistów w Polsce, powstała ponad 20 lat temu, łącząca się zielonym, naturalnym korytarzem Złocieniec z uzdrowiskiem Połczyn-Zdrój. Szlak jest świetny na jazdę z dala od dużych miast, ale też jedną z najwygodniejszych dróg ze środkowej Polski prosto nad Bałtyk. Może być wstępem do podróży po nadmorskim szlaku EuroVelo 10. Szlak Orlich Gniazd Warte polecenia są tu drogi w okolicach Złotego Potoku i Żarek. Takimi traktami jak 7-kilometrowy Gościniec Mirowski między Żarkami a Mirowem mógłbym jeździć codziennie. Innymi przykładami wygodnych tras leśnych są z kolei fragmenty Szlaku Orlich Gniazd koło Złotego Potoku i Ostrężnika. Jednak rowerowa odsłona szlaku ma inny przebieg niż trasa przygotowana dla piechurów. Najistotniejszą różnicą jest jej całkiem inny bieg na południowym, końcowym odcinku. Piesi wędrują tutaj pod Maczugą Herkulesa w dolinie Prądnika. Z kolei rowerzyści mkną doliną Racławki pod malowniczą Skałą Powroźnikową. Atrakcją tego fragmentu jest zamek Tenczyn w Rudnie oraz urocza droga przez Tenczyński Park Krajobrazowy w kierunku Krakowa. Wschodni Szlak Green Velo Podkarpacki fragment Wschodniego Szlaku Rowerowego Green Velo należy do najbardziej wymagających z całego, mającego ponad 2 tys. km szlaku. Trasa pomiędzy Przemyślem a Rzeszowem uwodzi panoramami podkarpackich pogórzy: Przemyskiego i Dynowskiego. W tej okolicy Green Velo wykorzystuje w większości lokalne drogi publiczne o niewielkim natężeniu ruchu. Czasem ucieka na kamienistą nawierzchnię, choć na szczęście nie pozostaje na niej długo. Do miejsc, dla których wybiera się tę część Green Velo, należy też m.in. zamek o czterech różnych basztach w Krasiczynie. Obojętnie nie można przejechać również obok łemkowskich cerkwi w Krzywczy, Piątkowej i Uluczu. Wycieczkę kończy zachwycający rynek w Rzeszowie, stolicy Podkarpacia. Pętla Warszawy Gassy. Tę nazwę prędzej czy później pozna każdy warszawiak wyposażony w rower szosowy. Ta mazowiecka maleńka wieś kiedyś słynęła co najwyżej z przeprawy promowej przez Wisłę i tabloidowej historii o 6-metrowym pytonie, którego wylinkę znaleziono tu w krzakach nad rzeką. Nie ma tu nawet sklepu. Jest za to oddział straży pożarnej oraz pętla autobusowa linii L14, na której kończy się inna pętla, kolarska. Od pałacu w Wilanowie licząc, prowadzi tu mniej więcej 18 km równego asfaltu. W tę i z powrotem daje to 36 km – w sam raz na szosowy trening. Spotkamy tu całą kolarską brać stolicy. Samotników, pary i peletony. Triatlonowe cyborgi na swoich szumiących czasowych maszynach i całkowitych amatorów. A przy tym różnokolorową galerię rowerów i ciuchów dostępnych w kraju i poza nim. Szlak wokół Tatr Jego pierwszy odcinek – od Nowego Targu do słowackiej Trzciany – powstał w śladzie zlikwidowanej linii kolejowej. Uważa się go za pierwszy przejaw rozwoju nowoczesnej, dostępnej dla wszystkich turystyki rowerowej w Polsce. Dziś ok. 250-kilometrowa polsko-słowacka pętla okrąża już całe Tatry, inspirując do kilkudniowej przygody z malowniczym krajobrazem w tle. Szlak wykorzystuje specjalnie wybudowane ścieżki rowerowe oraz fragmenty lokalnych dróg dojazdowych do pól uprawnych i publicznych. Podjazdów pod główny łańcuch Tatr nie trzeba się bać, a już na pewno nie wstydzić się kilkusetmetrowych spacerów. Źródło: archiwum NG.
Rowerem przez Himalaje. Jak przejechać przez najwyższe przełęcze świata
Wyprawa rowerem w Himalaje to niezapomniane przeżycie. Spełniłem marzenie i przejechałem rowerem przez najwyższe przełęcze świata.
Spis treści: Przygotowania Przełęcz Zoji La w Kaszmirze Lakdah i przełęcz Namika La Przełęcz Fatu La Przełęcz Khardong La Przełęcz Chang La Tanglang La i cztery inne przełęcze Przejechanie na rowerze drogi w indyjskim Tybecie to marzenie prawie każdego doświadczonego podróżnika rowerowego. Jest ona uznawana za jedną z najniebezpieczniejszych na świecie. Prowadzi przez przełęcze o wysokości ponad 5 tys. m. Kiedy 18 lat temu autobusem pokonałem drogę Manali-Leh, wiedziałem, że muszę tam wrócić na rowerze. Mój apetyt był jednak większy – dlatego za cel postawiłem sobie przejechanie trasy Śrinagar-Leh-Manali oraz wjechanie na słynne przełęcze Tanglang La, Khardong La i Chang La, każda o wysokości ponad 5300 m. W sumie 1300 km po najwyższych drogach świata. Przygotowania Byłem dobrze przygotowany na moją wyprawę „Kross The Himalaya”. Tygodnie intensywnych treningów i perfekcyjnie dobrany sprzęt w sakwach miały być gwarancją sukcesu wyprawy. Zanim jednak moje nogi wprawiły w ruch koła, żołądek odmówił współpracy po kolacji w ulicznym obskurnym barze. Dobrze, że zabrałem solidnie wyposażoną apteczkę. Na 434-kilometrowej drodze ze Śrinagaru w Kaszmirze do Lehu znajdują się trzy oficjalne przełęcze, z których najwyższa mierzy 4109 m n.p.m. Wiedziałem, że największym wyzwaniem na tej wyprawie będzie wysokość. Dlatego pierwsze siedem dni poświęcam na aklimatyzację. Stopniowo przyzwyczajam organizm do pracy w rozrzedzonym powietrzu. Przełęcz Zoji La w Kaszmirze Ruszam z poziomu 1600 m. Po dwóch dniach jazdy docieram do Sonamargu leżącego na wysokości 2800 m. Ta ostatnia wioska, a właściwie skupisko hoteli, przed przełęczą to popularne miejsce odpoczynku Hindusów. Widoki na pięciotysięczne himalajskie szczyty oraz lodowce są imponujące. Stąd jest już tylko 15 km do Zoji La – pierwszej przełęczy na mojej trasie, budzącej grozę wśród miejscowych, którzy nazywają ją Zozilla. Nie jest wysoka, bo mierzy sobie tylko 3530 m, ale ostatnie kilometry to wąska szutrowa półka skalna niczym nie odgrodzona od przepaści. W Indiach obowiązuje ruch lewostronny – więc dopóki strome zbocze mam po tej stronie ręki, czuję się bezpiecznie. Sytuacja zmienia się po ostrym 180-stopniowym zakręcie, wówczas muszę jechać na skraju urwiska. Naprawdę gorąco robi mi się, kiedy wyprzedza mnie olbrzymia ciężarówka. Gdy jednak do tego wszystkiego dochodzi kolejny samochód, który zjeżdża w dół i mijamy się na tym wąskim skrawku drogi – oblewa mnie pot. Do tej drogi trzeba mieć stalowe nerwy i ręce pewnie trzymające kierownicę. Przełęcz złą sławę zyskała za sprawą ulewnych deszczów, które często padają w okresie monsunowych dwóch miesięcy lata. Wtedy droga robi się ekstremalna: jest błotniście, ślisko, a ze zbocza potrafi osunąć się ziemia, przerywając i blokując przejazd. Nic więc dziwnego, że rząd indyjski rozpoczął w zeszłym roku budowę 14-kilometrowego tunelu, który ma skrócić przeprawę z 3 godz. do 15 min. Na zakończenie inwestycji mieszkańcy muszą jednak poczekać. Ja mam szczęście do pogody. Ulewny deszcz łapie mnie dopiero na szczycie, gdy posilam się pod kawałkiem plandeki służącej jako bar. Lakdah i przełęcz Namika La Przełęcz Zoji La stanowi formalnie granicę między muzułmańskim Kaszmirem a buddyjskim Ladakhem. Jednak w oddalonym o 100 km Kargilu 95 proc. mieszkańców to muzułmanie. Dopiero kolejna wioska Mulbekh, w której znajduje się wysoka na 9 m tysiącletnia płaskorzeźba Buddy Majtrei – następcy Buddy Siakjamuniego – jest uważana za bramę do buddyjskiego świata. Krajobraz zupełnie się zmienił od czasu, gdy pięć dni temu opuściłem Śrinagar. Zalesione i zielone trawiaste zbocza zostały zastąpione surową pustynną scenerią. Droga wije się serpentynami. Wdrapuję się na kolejną przełęcz Namika La leżącą trzysta metrów wyżej niż poprzednia. W międzyczasie zjechałem jednak tysiąc metrów niżej, w końcu Himalaje to najwyższe góry świata. Przełęcz Fatu La Droga prawie zawsze prowadzi doliną rzeki w górę lub w dół, przedzierając się przez kolejne pasma górskie. Na Fatu La (4109 m) – najwyższej przełęczy na trasie do Lehu – spotyka mnie miła niespodzianka: z powitaniem czeka polska wycieczka. Widzieli mnie, jak podjeżdżałem, i rozpoznali rodaka dzięki małej fladze, którą mam przytroczoną do sakwy. W nagrodę za pozowanie do zdjęć dostaję zaproszenie na kolację w hotelu w Lehu – muszę tylko zdążyć dojechać w ciągu dwóch dni... Zjazd z przełęczy to jeden z najładniejszych fragmentów na tej trasie. Najpierw mijam Lamayru – małą wioskę z przyklejonym do skalnego zbocza buddyjskim klasztorem. Następnie wjeżdżam do głębokiego kanionu Moon Valley, w którym w zależności od rodzaju skały fragmenty ścian mają kolor zielony, fioletowy oraz żółty. Wizja hotelowej wielodaniowej kolacji działa niczym kolarski doping. Gdy droga wpada do szerokiej doliny Indusu, jestem pewien, że jeszcze tego samego dnia dojadę do stolicy Ladakhu. Nie przewidziałem tylko, że kartografom nie chciało się zaznaczyć na mapie dwóch przełęczy o wysokości, bagatela, 3500 m. Kiedy po kolacji padam na hotelowe łóżko, jest już zupełnie ciemno. Mój licznik pokazuje prawie 100 km przejechane tego dnia. Przełęcz Khardong La Przez wiele lat przełęcz Khardong La leżąca w północnych Indiach była uznawana za najwyżej położone miejsce na świecie, gdzie znajduje się droga. Z czasem dokładne pomiary wykazały, że jej wysokość jest aż o 300 m niższa, niż początkowo zmierzono. Wynosi „tylko” 5360 m n.p.m. Palmę pierwszeństwa straciła, ale sława pozostała. Nasycony obiecaną kolacją, dobrze zaaklimatyzowany ruszam na 40-kilometrowy podjazd na przełęcz marzeń. Początkowe kilometry to niezłej jakości asfalt. Dopiero 10 km przed celem, na wysokości 4800 m, ustępuje on miejsca szutrowi. Tutaj rozpoczynam walkę o każdy oddech, w której nie pomaga mi waga roweru wynosząca z bagażami ponad 50 kg. Z zazdrością patrzę na mijające mnie samochody. W niektórych dostrzegam, że pasażerowie mają na twarzy maskę tlenową. Najważniejsze to regularny rytm pedałowania i w miarę spokojny oddech – powtarzam sobie w myślach. Słowo „w miarę” jest tutaj kluczowe. Bo jak normalnie oddychać w miejscu, gdzie znajduje się prawie o połowę mniej tlenu niż na wysokości, na jakiej mieszkamy? Na ostatnich metrach droga jest fatalnej jakości z luźnymi kamieniami i piachem. Motocykliści czasami proszą innych o popchnięcie – silnik traci większość mocy w tak rozrzedzonym powietrzu. Kiedy wtaczam się na przełęcz, jestem zdziwiony tym, jaki tu panuje ruch. Jest posterunek wojskowy, kawiarnia, sklepik i gabinet lekarski z butlami tlenowymi. Czuję się zaskakująco dobrze i pomimo ostrzeżeń, aby nie przebywać tutaj dłużej niż 30 minut, odpoczywam prawie 2 godz. Przełęcz Chang La Dolina rzeki Shyok, do której zjeżdżam, to już inny świat. Z drogi zniknęły konwoje ciężarówek oraz tabuny głośnych motocyklistów. Nareszcie jestem prawie sam, a droga – mam wrażenie – jest bardziej stroma. Z każdym kilometrem zbliżającym mnie do przełęczy Chang La (5360 m) nabieram wątpliwości co do mojej kondycji i aklimatyzacji. Na ostatnich kilometrach walczę o każdy haust powietrza, głęboko dysząc. Można mieć ponad 40 lat na karku i tysiące kilometrów doświadczenia, ale góry zawsze uczą pokory. Chyba muszę naprawdę marnie wyglądać. Kiedy melduję się na szczycie, podchodzą do mnie ludzie i najpierw pytają, czy dobrze się czuję. Dopiero później proszą o wspólne zdjęcie. Z rowerem, oczywiście. Tanglang La i cztery inne przełęcze Trzeci etap mojej wyprawy to najsłynniejsza i najczęściej odwiedzana przez rowerzystów oraz motocyklistów droga w tym regionie. Jadąc z Lehu do Manali, muszę się wspiąć na pięć przełęczy, w tym słynną Tanglang La o wysokości 5359 m. Tym razem walczyć muszę nie tylko o każdy oddech, ale także z pogodą. Ladakh słynie z bardzo suchego klimatu i bezchmurnego nieba prawie cały rok. Padający przez kilka dni deszcz oraz temperatura w dzień poniżej 10°C i spadająca nocą poniżej zera jest anomalią, która mocno mnie zaskoczyła. Na wysokości ponad 5 tys. m pojawia się śnieg i marznący deszcz. Dla rowerzysty to koszmar. Spotkany Hindus, który zjeżdża już z przełęczy Lachulung La (5059 m), mimo założonych worków foliowych na dłoniach też telepie się z zimna. Długą, 490-kilometrową trasę z Lehu umila mi codzienne czytanie haseł na charakterystycznych żółtych betonowych tablicach. Mają one walory edukacyjne i odnoszą się przede wszystkim do bezpieczeństwa jazdy: „Lepiej później niż nigdy”, „Czas to pieniądz, ale życie jest bezcenne”. Moja ulubiona: „Eksperci spodziewają się niespodziewanego”. Ich autorami jest BRO – Border Road Organization, należąca do indyjskiej armii, która zbudowała i zarządza oboma drogami prowadzącymi do Lehu. Zarówno Kaszmir, jak i Ladakh graniczące z Pakistanem i Chinami mają dziesiątki kilometrów spornych granic. Stąd tak powszechna obecność wojska w tym regionie – od posterunków checkpoint, uzbrojonych patroli, szczególnie w Kaszmirze – przez koszary w wioskach, aż po wojskowych robotników stale czuwających nad przejezdnością tej strategicznej drogi. Bramą do ciepłych tropikalnych Indii jest ostatnia przełęcz – Rothang La o wysokości prawie 4 tys. m. Nazwa oznacza „stos trupów” i cieszy się podobnie złą sławą wśród miejscowych jak diaboliczna Zozilla. Dla mnie jednak 50-kilometrowy zjazd, w czasie którego tracę 2 tys. m wysokości, to doskonałe zakończenie mojej wielkiej przeprawy przez Himalaje. Źródło: archiwum NG.
Na tropie tajemnic i cudów. Polski szlak rowerowy pełny zaskoczeń i pięknych widoków
Ze szlaku wzdłuż Odry rzadko kiedy widać rzekę, ale w niczym to nie umniejsza atrakcyjności trasy. Ten szlak rowerowy pokochasz od pierwszego wejścia na rower.
W tym artykule: Cuda natury Rzeka na horyzoncie Szczecińska... Toskania Perełki na trasie Burza przyszła nagle, jak to w sierpniu. Pociemniało, zaszumiało i zanim zdążyłem się ucieszyć z chwili ulgi od upału, nastąpiło oberwanie chmury. Nie bardzo było gdzie się skryć, bo jechałem po dawnej linii kolejowej, obecnie wyłożonej wygodnym asfaltem. Moknąc, myślałem sobie, że to w sumie jak na razie mój najbliższy kontakt z wodą na szlaku Blue Velo i że dziś już nie będę musiał brać prysznica. Odrzańska trasa rowerowa skusiła mnie obietnicą tajemnic, nieodkrytych skarbów, opuszczonych pałaców i bogactwa natury. Ponad 250 km szlaku od Bałtyku do ujścia Warty zwiastowało naprawdę różnorodne przygody, a miało mnie spotkać wiele zaskoczeń, większych niż letnia ulewa. Chwilę potem wyszło zresztą słońce, asfalt zaczął parować, a z pobocza jak na komendę zaczęły wypełzać ślimaki bez skorupek, zmuszając mnie do jazdy slalomem. Rowerem po Polsce. Oto 8 najciekawszych tras rowerowych, które musisz poznać Zima powoli dobiega końca, pora odkurzyć swój jednoślad i zacząć sezon kolarski. Nasuwa się zatem pytanie – gdzie się wybrać rowerem po Polsce? Prezentujemy 8 tras rowerowych o różnym ... Cuda natury Zaczynam w Świnoujściu, choć Odra uchodzi przecież do Zalewu Szczecińskiego, czyli w prostej linii jakieś 40 km na południe. Ominięcie tego odcinka byłoby jednak ogromnym błędem! Forty Świnoujścia, malowniczy odcinek nad Bałtykiem i osada wikingów na wyspie Wolin to najbardziej znane atrakcje na pierwszych kilometrach szlaku, choć z perspektywy siodełka większe wrażenie robi tutejsza przyroda. Na łąkach zarastających niską trzciną w rezerwacie Karsiborska Kępa gnieździ się do kilku procent światowej populacji wodniczki – rzadkiego ptaka wędrownego. Z kolei w Wolińskim Parku Narodowym gniazdują bieliki. Z ptakami jest jednak ten problem, że są dość płochliwe i trudno je dostrzec z oddali. Dlatego do gustu przypadł mi bardzo odcinek po wałach przeciwpowodziowych przy Parku Natury Zalewu Szczecińskiego. Szutrową drogę przebiegają dziki, na poboczu czają się bażanty, a parę metrów dalej pasą się włochate krowy rasy scottish highland. Widać też koniki polskie i masę wszelkiego rodzaju ptactwa. Na zalewie majaczy wyspa Śmięcka – jedna z dwóch najnowszych polskich wysp. Będzie ona uzupełniana urobkiem z pogłębiania toru wodnego przez najbliższe 30 lat. Rzeka na horyzoncie Odra pojawia się na horyzoncie po raz pierwszy, gdy dojeżdżam do jeziora Dąbie – czwartego największego akwenu w Polsce. Co prawda, by ją zobaczyć, trzeba zboczyć odrobinę ze szlaku, ale warto, bo zza szuwarów można dostrzec bardzo nietypowy wrak zwany betonowcem. Nazwa nie jest myląca – kadłub statku jest z betonu! Takie rzeczy mogli wymyślić tylko Niemcy, którym pod koniec wojny brakowało stali. Betonowy okręt długo nie popływał, bo został zbombardowany w Szczecinie w 1945 r. Po wojnie odholowano go do Inoujścia i zatopiono. Organizowane są na nim czasem koncerty, których publika dryfuje na łodziach wokół wraku. Szlak prowadzi przez centrum Szczecina i wreszcie przekraczam rzekę, a nawet dwie: Odrę Wschodnią i Zachodnią. Na niecałe 10 km wpadam do Niemiec – trasa biegnie dokładnie wzdłuż granicy, co kilkadziesiąt metrów mijam czarno-czerwono-żółte i biało-czerwone słupki graniczne. Ciężko uwierzyć, że w czasach, kiedy chodziłem do przedszkola, był to niedostępny teren, do którego nie można było się nawet zbliżać. Miało to też swoje dobre strony. Będąca strefą buforową rzeka miała czas na regenerację i stała się ostoją przyrody. Z wieży widokowej w niemieckim Mescherin rozciąga się piękny widok na Park Krajobrazowy Dolina Dolnej Odry. Warto było się tu wdrapywać na zachód słońca. Kilkadziesiąt kilometrów rozlewisk, bagien, łąk i torfowiska to tereny w sam raz dla ptaków wodno-błotnych, które występują tu w olbrzymich ilościach. Na jesiennym zlotowisku zbiera się nawet 9 tys. żurawi! Miał to być transgraniczny park narodowy, ale udało się go powołać tylko po stronie niemieckiej. Szczecińska... Toskania Śniadanie jem w Gryfinie, miasteczku znanym z rosnącego nieopodal Krzywego Lasu. Miejsce zawdzięcza swą nazwę i sławę specyficznie wygiętym sosnom. Nikt tak naprawdę nie wie, dlaczego las jest krzywy, choć hipotez nie brakuje. Za najbardziej prawdopodobną uchodzi ta, że było to celowe działanie niemieckich gajowych. Pytanie brzmi: po co wykrzywiać las? Może chodziło o uzyskanie zakrzywionego drewna, z którego można by wyrabiać poszycia łodzi, beczki albo płozy do sań rogatych? Radzę wybrać się tu raczej prędzej niż później – stare drzewa pomału znikają, ale leśnicy (tym razem polscy) postanowili posadzić nowy, równie krzywy zagajnik. Co z tego wyjdzie – przekonamy się za kilkadziesiąt lat. Wskakuję na nasyp dawnej kolei i właśnie na tym wygodnym odcinku łapie mnie burza. Zanim dojadę do „szczecińskiej Toskanii”, będę już suchy. Pagórkowaty krajobraz gwarantuje dobrze nasłonecznione południowe stoki obsadzone coraz gęściej winoroślą. Po raz kolejny utwierdzam się w przekonaniu, że Pomorze Zachodnie jest uczciwym regionem – nazwy nie zwodzą tu na manowce. Jeśli winnica nazywa się Turnau, to rzeczywiście zawiaduje nią rodzina słynnego muzyka, a on sam od czasu do czasu daje tu koncerty w miłych okolicznościach przyrody. Na pytanie, czy można robić zdjęcia, miły pan w stróżówce robi krótki wykład na temat budownictwa pruskiego w regionie i zaprasza na zwiedzanie posiadłości. Szkoda, że wino ciężko wozi się w sakwach, a ja mam do przejechania jeszcze sporo kilometrów do zamku zakonu joannitów w Swobnicy. W budce przy twierdzy czuwa pani Renata. – Tu, przy studni, często siedzieli Niemcy. Bardzo ich z jakiegoś powodu ciekawiła – opowiada. – Robili tu jakieś szemrane wykopaliska, dziedziniec rozkopywali, skrzynki jakieś wynosili. Co to było? Nie wiadomo. Skarby? Na pewno rozbudzona wyobraźnia wielu poszukiwaczy tajemnic przyczyniła się do ruiny średniowiecznej warowni – zauważa. Wojna oszczędziła wiele miejscowości leżących na szlaku rowerowym Blue Velo, a liczne dworki i pałace przetrwały PRL jako siedziby urzędów, domy pomocy społecznej czy szkoły. Gorsze okazały się lata 90., których skutki można oglądać na szlaku. Choć teoretycznie jadę cały czas wzdłuż Odry, to motywem przewodnim na południowym odcinku trasy są właśnie dawne rezydencje pruskie. Tą najbardziej okazałą jest właśnie zamek w Swobnicy zbudowany przez joannitów, którzy przejęli ten teren od templariuszy. Po wojnie mieścił się tu PGR, a potem nastały czasy „prywaciarza”. Gmina odzyskała zrujnowany obiekt dosłownie w ostatniej chwili, po zawaleniu się najstarszego skrzydła. Dziś budynek jest jako tako zabezpieczony, ma nowy dach, dostępną do zwiedzania wieżę i desperacko szuka nowego właściciela. – Ktokolwiek by go kupił, rezerwuję sobie pokój dla księżniczki, z widokiem na jezioro – śmieje się pani Renata, której za doglądanie zamku rzeczywiście należy się przynajmniej jedna komnata. Jezioro jest oczywiście zarośnięte, podobnie jak park, ale nietrudno wyobrazić sobie, że gdyby znalazł się ktoś z wizją i odpowiednimi środkami, mogłaby to być jedna z największych atrakcji województwa. Perełki na trasie Nadodrzańska trasa rowerowa pełna jest takich nieoczywistych perełek. Niekiedy zapomnianych, czasem wciąż nieodkrytych. Stąd szlak prowadzi od zamku do dworku, od folwarku do pałacu. Czuję się niczym pruski szlachcic udający się na herbatkę do sąsiadów. Jadę monumentalnymi alejami drzew albo wzdłuż szpalerów starych jabłoni. Mam wrażenie podróży w czasie, choć od wojny wiele się zmieniło. Niektóre pałace zniknęły (np. w Chełmie Dolnym), niektóre są w ruinie (jak w Warnicach i Grzymiradzu), inne jednak prezentują się jak za dawnych lat (jak w Chełmie Górnym) albo zostały niedawno uratowane i wyremontowane (np. w Gogolicach). Pałac w Smolnicy wciąż mieści Zespół Szkół Rolniczych. To senna, spokojna okolica niezbyt skażona nowoczesnym budownictwem. Nie ma tu billboardów i budek z kebabem. Dlatego trochę głodny docieram do Chwarszczan – dawnej siedziby zakonu templariuszy. Już na pierwszy rzut oka widzę, że coś tu nie pasuje. Nad maleńką wsią góruje strzelisty, gotycki budynek kościoła, jakby przeniesiony tu z wielkiego miasta. Okazuje się, że nie ma on odpowiedników na świecie. Dlaczego legendarnie bogaty zakon zbudował właśnie tu tak okazałą świątynię? Teorii jest wiele, a najbardziej podoba mi się ta, w której miałby być to skarbiec na relikwie przywiezione z Ziemi Świętej. To ostatnia zagadka na trasie, która nieuchronnie zmierza z powrotem nad Odrę. Kończę wycieczkę przy rozlewiskach Parku Narodowego Ujście Warty, znów wśród ptaków, żab i komarów. Żródło: National Geographic Traveler
Antyczna świątynia i amfiteatr. Byłem na rowerze w Niemczech, a poczułem się jak nad Morzem Śródziemnym
Zdziwień było sporo. Zobaczyłem rzymski amfiteatr i świątynię jak żywcem wyjęte ze świata antycznego. Płaski teren i gęsta sieć tras rowerowych to idealne warunki na wakacyjny wypad nad dolny bieg Renu. To była niezapomniana wyprawa na dwóch kółkach w Niemczech.
W tym artykule: Niebezpieczna rzymska kolonia? Imponujące budowle.Wszystko dzięki archeologom Xanten – jedyne takie miasto w Niemczech Śladami żywych kosiarek i sprytnych nutrii Pałac pełen sztuki – Schloss Moyland Powiaty Kleve i Wesel – porady dla turysty W pokoju panuje półmrok. Mimo że jest środek upalnego letniego dnia, tutaj temperatura jest znośna. Leżę na materacu. Dość twardym, ale przyjemnie pachnącym siankiem i trawą. Niebezpieczna rzymska kolonia? Jestem wewnątrz antycznego pensjonatu, w którym zatrzymywali się kupcy i inni goście blisko 2 tysiące lat temu. Była to jedna z setek budowli wielkiej rzymskiej kolonii Colonia Ulpia Traiana, a dziś - obszerny park archeologiczny w Xanten. Usytuowany jest na pograniczu Niemiec i Holandii w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia. Miasto rozkwitało w II i III wieku naszej ery. Mieszkało w nim 10-15 tysięcy osób, nie tylko Rzymian, ale też sprzymierzeni z nimi Germanie czy Celtowie. Rzymianie wytyczyli miasto w oparciu o szereg prostopadle ułożonych względem siebie ulic. Na wzór obozów legionowych. Rozplanowanie może sugerować, że wewnątrz panował ład i porządek. Nic bardziej mylnego. – Nie było wówczas policji. Nocą na ulicach musiało być niebezpiecznie, o czym świadczą kraty z ostrymi rozgwiazdami w oknach pensjonatu - wskazuje na nie ręką moją przewodniczka Felicitas Wilhelms. Imponujące budowle.Wszystko dzięki archeologom Wykopaliska trwają na terenie tego rzymskiego miasta od wielu dekad. To wspaniałe miejsce dla archeologów – bo w przeciwieństwie do większości kolonii rzymskich – na tej nigdy nie powstało późniejsze miasto. A taki los spotkał na przykład angielski Londyn czy niemiecką Kolonię. Dlatego dla archeologów relikty z Xanten to prawdziwa gratka do poznania rzymskiej kolonii Do lat siedemdziesiątych XX wieku był to płaski teren pokryty łąkami i polami. Ale tuż pod nimi archeolodzy odkryli świetnie zachowane fundamenty antycznego miasta. Na przestrzeni ostatnich dekad naukowcy odbudowali w oryginalnych miejscach część budowli. Wśród nich jest pensjonat, termy, imponujący rozmachem amfiteatr, a nawet monumentalna świątynia, która najbardziej na myśl przywodzi święte greckie przybytki. Wykopaliska nadal trwają. – Studenci, którzy biorą w nich udział, mieszkają na terenie kolonii. Korzystają w takich samych łóżek, na których spali mieszkańcy antycznego miasta. Jak dla mnie są one trochę za twarde – krzywi się Wilhelms. Xanten – jedyne takie miasto w Niemczech Do parku archeologicznego przylega miasto Xanten. Jest wyjątkowe pod wieloma względami. – To jedyne miasto w Niemczech, którego nazwa zaczyna się na literę x – podkreśla Wilhelms. Skąd się wzięła? Jest też związana z Rzymianami. W czasie panowania cesarza rzymskiego Juliana Apostaty w 363 roku dokonano egzekucji legionisty Wiktora, który był chrześcijaninem i odmówił kultu rzymskich bogów. Kościół katolicki uznaje go za świętego, a miasto Xanten powstało wokół jego relikwii, które obecnie znajdują się w katedrze w tym mieście. Osada początkowo nazywa się Sanctos (z łac. Blisko świętego), z czasem się przekształciła w podobnie brzmiące Xanten. Moja przewodniczka zwraca uwagę na niezwykły fakt. – Katedrę św. Wiktora wzniesiono w 80-90% z kamieni pozyskanych z rzymskiego miasta. To był budulec tak cenny, że bloki pozyskane stąd znajdowane są nawet w Danii – dodaje. Śladami żywych kosiarek i sprytnych nutrii Pora wsiąść na rower. W rejonie powiatu Kleve i Wesel w Nadrenii Północnej-Westfalii szczególnie warto wybrać trasy wiodące wzdłuż grobli i wałów nad Renem. Są wyasfaltowane i szerokie. Z powodzeniem mogą jechać nimi obok siebie 3-4 rowery. Pedałujących jest dość sporo. Większość z nich korzysta z rowerów elektrycznych, chociaż nie jest są niezbędne – jest tu tak płasko, jak w pobliskiej Holandii. Moją uwagę zwracają liczne stada owiec, które mijam w czasie przejażdżki. Czy to oznacza, że będę mógł skosztować lokalnego sera lub kupić ciepłe wełniane papucie na zimę? Ich główna funkcja jest jednak zupełnie inna i to bardziej praktyczna. – Na wałach nie mogą rosnąć drzewa, by nie rozsadzały ich swoimi korzeniami. Zadaniem owiec jest to, by nic większego nie urosło. Wały bywają dość strome, więc maszyny się do tego nie nadają. Poza tym są za ciężkie, co też może uszkodzić wały – wyjaśnia mi biolożka dr Ilke Weidig, którą spotykam w rezerwacie na wyspie Bislicher. To malownicze starorzecze, gdzie można obserwować niezliczone ptaki: czaple, bociany, a nawet orła bielika. Wrogiem wałów, które zabezpieczają okolicznych mieszkańców przed wylewającym co jakiś czas Renem są nutrie, których tunele skutecznie czynią szkody w nasypach ryjąc tunele. Wiele osób myli je z bobrami, ale odróżniają je od nich cienkie i długie szczurze ogony. Zwierzątka te nie cieszą się dobrą sławą. Są ciągle na celowniku. Dr Weidig mówi mi, że za każdą zabitą nutrię można dostać kilka euro. Lokalne władze naprawdę obawiają się potencjalnych podtopień spowodowanych przez zniszczone wały. Jeśli będziemy mieli ochotę, można się wykąpać. W gorące lato taka przerwa w czasie przejażdżki jest wręcz wskazana. Wyznaczone kąpielisko jest w rejonie Wesel nad jeziorem Auesee. Fani rejsów statkami mogą skorzystać z przejażdżki promem River Lady, zbudowanego na wzór dawnego parowca. Cumuje w Wesel. Fani dzieł sztuki na świeżym powietrzu powinni wpaść do Rees, gdzie jest ich całkiem sporo. Miasteczko położone jest nad samym Renem i ma piękną promenadę Pałac pełen sztuki – Schloss Moyland Mimo wysokiego poziomu wody w Renie dojeżdżam bezpiecznie (zapewne dzięki tak skrzętnie chronionym wałom) do zamku Moyland. Z Xanten, wzdłuż rzeki to jakieś 30 km. Moją uwagę zwracają olbrzymie barki. W zasadzie nie ma chwili, by na horyzoncie ich nie było. Ren jest jedną z najintensywniej używanych rzek do transportu wodnego w Europie. W tym rejonie rocznie przepływa ich ponad 100 tys., nie wliczając wycieczkowców i jachtów. I w końcu jest. Zamek Moyland. Chociaż początkowo go wcale nie widzę. Tonie wśród spektakularnie pięknego ogrodu. Nie jestem fanem kwiatów. Ale gdy dostrzegam kwiatostany hortensji, nie mogę ukryć zachwytu. Intensywność i różnorodność fioletu jest powalająca. Zamek jest wzniesiony w stylu neogotyckim i odbudowany po zniszczeniach wojennych w 1945 roku. Dziś wygląda bajkowo ze swoimi stylizowanymi wieżami. Miałem jednak dysonans poznawczy po wejściu do środka. Zamiast osmalonych sadzą ścian i mrocznych komnat przed oczami stają mi mlecznobiałe ściany. Znajduje się po prostu w galerii sztuki współczesnej. Znajduje się tu największa kolekcja niemieckiego artysty Josepha Heinricha Beuysa (1921-1986). Jego kontrowersyjne dzieła osiągają na aukcjach cenę nawet ponad milion dolarów. Chociaż niektóre wyglądają jak… kupa odpadków. Tak jest w przypadku dzieła „Grób zająca” (Hasengrab). Moją uwagę przykuwa jednak prawdziwie niemiecka instalacja Franza Eggenschwilera z 1969 zatytułowana Wurstecke, w dosłowny, tłumaczeniu na polski: kącik kiełbasiany. I faktycznie jest to kiełbasa, tyle że stalowa wpasowująca się fantazyjnie w narożnik pomieszczenia. Nie ma co prawda barwnej legendy na temat zamku – jak przyznaje mój przewodnik Gerd-Borkelmann – ale miejsce to odwiedził na przykład Winston Churchill. Bo w ostatniej fazie II wojny światowej alianci mieli tutaj kwaterę główną. A co z duchami? – dopytuję. Zamek się ich nie doczekał. Ale od listopada 2024 roku w murach pałacu odbędzie się wystawa sztuki współczesnej zatytułowana „W pokoju jest duch. Z całą pewnością!”. Być może zostanie w Moyland na dłużej? Powiaty Kleve i Wesel – porady dla turysty Dojazd Do powiatu Kleve z Polski najprościej dostać się samolotem. Z Warszawy do pobliskiegi Düsseldorfu lot trwa 1,5 godziny i kosztuje w obie strony ponad 1200 pln. Można też skorzystać z pociągu – najpierw do Berlina, a stamtąd do Düsseldorfu. Samochodem z Polski to 1100 km, więc lepiej zatrzymać się na nocleg w połowie drogi. Komunikacja Po powiecie Kleve i Wesel warto jeździć na rowerze. Jednoślad można pożyczyć w hotelu lub w punktach informacji turystycznej. To koszt rzędu 10 euro za zwykły rower i 25 euro za elektryczny na cały dzień. Infrastruktura rowerowa jest imponująca. Rowerzysta w zasadzie wszędzie czuje się mile widziany. Komunikację między brzegami zapewniają oprócz mostów promy, które kosztują kilka euro i są świetną atrakcją. Noclegi Region posiada bogatą bazę noclegową. Można przespać się nawet w pałacykach, na przykład Burg Boetzelaer w Kalkar oferuje pokoje w cenie od 60 do 180 euro (uwaga: niektóre pokoje są w budynku przylegającym do zamku). To malowniczo położone miejsce wśród zieleni. W mieście Wesel polecam hotel Kaiserhof (pokoje w cenie od 70 do 105 euro). Są też kampingi. W Wesel zlokalizowany jest największy w całych Niemczech. Dominują turyści w kamperach i przyczepach, ale oczywiście znajdzie się miejsce dla namiotu. Wyżywienie Na trasach rowerowych wzdłuż Renu znajdują się restauracje. Stołowałem się na przykład w Zum Bootshaus na przedmieściach Wesel. W ofercie sznycel, dania rybne lub zapiekany ser kozi. Za główne danie zapłacimy 15-23 euro. Porcje w tym miejscu są olbrzymie. Bardziej wyszukaną kuchnię oferuje restauracja Art również na przedmieściach Wesel. Dania głównie w cenie 16-40 euro. Wielką frajdą może być kolacja w restauracji w dawnym młynie. Brauhaus Kalkarer Mühle to sympatyczny lokal w miasteczku Kalkar. Główne dania w cenie 18-25 euro. Nie jest to raj dla wegetarian (można liczyć na na przykład dania makaronowe), a szczególnie wegan. W kuchni dominują dania mięsne i rybne. Jeśli chcemy oszczędzić, można wpaść do jednego z wielu dyskontów. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Rowerem wzdłuż wybrzeża Bałtyku. Trasa od Helu do Łeby jest pełna miłych niespodzianek
Przemierzam rowerem sosnowe lasy ciągnące się wzdłuż szerokich plaż. Wciąż wciskam hamulec roweru. Pas lądu pomiędzy Helem a Łebą nieustannie zaskakuje.
W tym artykule: Fokarium Hel Jastarnia Kuźnica Zatoka Pucka Osetnik Informacje praktyczne Hollywoodzki gwiazdor Burt Reynolds przekonywał, że prawdziwy mężczyzna powinien pachnieć cygarami, whisky i nosić wąsy. Cóż, widocznie nigdy nie spotkał Bubasa. W przypadku najsłynniejszego amanta Półwyspu Helskiego zgadzają się jedynie wąsy. Poza tym Bubas jest zdeklarowanym abstynentem i zamiast ballantine’sem na kilometr zalatuje od niego śledziem. Fokarium O dziwo, nikomu to nie przeszkadza. Od rana do wieczora celują weń obiektywy, obalając mit, że do bycia gwiazdą niezbędny jest profil na Instagramie. Po co? Każdy influencer zaglądający do Helu sam z siebie raczy swoich fanów niezliczonymi filmikami, popularyzując wizerunek lokalnego celebryty. Niestety, aktorsko Bubasowi daleko do Reynoldsa – nic, tylko wyleguje się nad basenem, czasem ziewa, czasem ostentacyjnie smark­nie, wzbudzając potężny aplauz publiki, który on sam kwituje leniwą przewrotką na drugi bok. Jak to foka. Jedna z pięciu zameldowanych na stałe w helskim fokarium – północnym przyczółku Uniwersytetu Gdańskiego. Naukowcy troszczą się o bałtycką populację zagrożonych morskich ssaków: fok i morświnów. – Nie bierzcie przykładu z Bubasa – ostrzega doktorant z Instytutu Oceanografii, serwując sybarycie śledziową dokładkę. – Najchętniej schowałby się za parawanem i przebimbał całe lato. Oceanaria w Polsce. Podróż po podwodnym świecie [ZESTAWIENIE] Oceanarium daje nam możliwość zapoznania się z bliska z podwodnym życiem, którego bez odwiedzin w takim miejscu nie bylibyśmy w stanie zobaczyć. Dzięki swojej tajemniczości i niedostępno... Uśmiecham się do Bubasa na pożegnanie i rozkładam wielką mapę na siodełku mojego roweru. Zanim ruszę w drogę, wodzę palcem po smudze piasku rozsypanej na niebieskiej plamie Bałtyku. Od koniuszka Mierzei Helskiej, przez Władysławowo, aż po żółte plamki wydm Słowińskiego Parku Narodowego. Przede mną 100 km przygody kojącej balsamiczną wonią sosen szumiących do spółki z morzem, przy krzykliwym wtórze mew. Hel – Przyfrunęłyście na żebry? – śmieje się rybak, cumując kuter do nabrzeża helskiego portu. – No dobra, ale żadnych dokładek, bo z rybami krucho – wyplątuje z sieci lśniący łuską smakołyk i rzuca skrzydlatym głodomorom. Z kotłowaniny piór wystrzela szczęśliwiec z łupem i fru! – pruje przestwór ponad wieżą Muzeum Rybołówstwa (dawny kościół św. św. Piotra i Pawła) ścigany wrzaskiem ograbionych kompanów. Po sekundzie siedzą mu już na ogonie. Jednak złodziejaszek zwinnie lawiruje między ekologicznymi instalacjami przy Domu Morświna, zatacza krąg nad szachulcowymi chałupami przy ulicy Wiejskiej (kaszubskie chëczë) i gubi pościg, szybując nad Lwią Jamą, najstarszą helską karczmą – jej początki sięgają XVIII w. Pedałuję co tchu, śledząc biały punkcik. Nie zauważam, że kończy się droga. Rower staje dęba, a ja wylatuję z siodełka, kreśląc w powietrzu spektakularny łuk, i lądując z nosem w wydmie. Przecieram oczy; najpierw z powodu gryzącego piasku, a potem ze zdumienia. Oto przede mną pustynia pełna widmowych obłoków. Utkane z drobinek piasku lewitują nad plażą i gnane wiatrem giną w spienionym żywiole. To właśnie tu, na wschodnim rąbku mierzei, otwarty Bałtyk łączy się z Zatoką Gdańską. Zanurzam się w chłodnej toni, spoglądając na szarpane wiatrem parawany. Wtem dwa z nich podrywają się z łopotem. Błyskawicznie wzlatują w błękit. I gdy wydaje się, że znikną w przestworzach, nieoczekiwanie nieruchomieją. A potem zaczynają sunąć poziomo, ciągnąc przez fale duet sportowców. To latawce kitesurferów. Na niebie Półwyspu Helskiego jest ich więcej niż mew. Szczególnie w pobliskiej Jastarni. Jastarnia Pakujesz nogę w footstrapa, trzymasz mocno bar, łapiesz winda i gotowe! – polecenia instruktora brzmią jak tajemne zaklęcia. Wbity w piankowy kombinezon, stojąc po kolana w wodzie, próbuję rozkodować fachowy żargon. Wkładam stopę w uchwyt deski (footstrap), chwytam drążek z linkami do sterowania latawcem (bar) i już mam łapać „winda”, gdy role się odwracają. 6 najlepszych miejsc do uprawiania kitesurfingu. Niesamowite miejscówki poleca Victor Borsuk Victor Borsuk, podróżnik i siedmiokrotny mistrz Polski w kitesurfingu, zdradza nam swoje ulubione miejsca do uprawiania tego sportu. Zaznacza, że kryteria, którymi kieruje się przy wyborze lo... Gwałtowny podmuch napina linki i zamienia mnie w bezwolną marionetkę. Deska odrywa się od płycizny, a ja wraz z nią. Lecę! Adrenalina pulsuje w skroniach, przechodzi w euforyczny okrzyk, który nieoczekiwanie za-mienia się w pełne zdumienia bulgotanie. – Pomyliłeś kitesurfing z nurkowaniem! – śmieje się Adam, instruktor jednej z wodniackich szkółek działających między Jastarnią a Chałupami, podnosząc mnie z wody. – Właśnie dlatego kitesurferzy noszą kaski – wyjaśnia. – Rzadko się przydają, bo półwysep to najbezpieczniejsze miejsce dla fanów latawca w Polsce. W szczególności płycizny Zatoki Puckiej – wskazuje piaszczyste łachy prześwitujące przez lustro wody. – Nagły szkwał nikomu tu nie straszny. Jak poniesie cię hen, w morze, bez problemu wrócisz na brzeg. Piechotą! A jak znudzi ci się latanie, zawsze możesz się poślizgać. Słyszałeś o skimboardingu? Bierzesz rozbieg, wskakujesz na specjalnie wyprofilowaną deskę i jesteś królem akwenu! – woda po kostki, a ty suniesz jak wyczynowa motorówka. Spróbujesz?… – Wytrzeszczam oczy na dziewczynę, która z deską pod stopami wjeżdża na miniskocznię, robi salto, po czym ląduje na fali. I nabieram pewności, że jedynym sportem, jaki chcę dziś uprawiać, jest lepienie babek. Kuźnica Szczęśliwie w Jastarni nie trzeba kaskaderskich umiejętności, żeby cieszyć się morskim żywiołem. Mało tego – obejdzie się bez wchodzenia do wody! Wystarczy zajrzeć do rybackiego kościoła nieopodal plaży. Cicho tu jak makiem zasiał. Dziwne, bo dookoła szaleje prawdziwy huragan – wiatr szarpie żagle, łamie maszty, plącze sieci. Artystyczne 10 w skali Beauforta – wszystko wyrzeźbione w drewnie. Również służący za ambonę kuter. Niesiony na srebrnych falach płynie przez nawę, jakby chciał roztrzaskać drzwi i ruszyć ku Kuźnicy, by dołączyć do tamtejszej floty. Nie miałby daleko. Łopoczące chorągiewki łodzi dostrzegam po kilku minutach pedałowania. Mierzeja ma tu zaledwie 200 m szerokości, a rybacy żartują, że kutry to tylko dekoracja, bo sieci zarzucają prosto z okien swoich domów. Być może ta metoda połowu sprawia, że produkty miejscowych wędzarni uznawane są za najlepsze na Wybrzeżu. Zeskakuję z roweru i zaglądam do kulinarnego przybytku buchającego dymem jałowca. – Flądra czy łosoś? – pyta pan Jacek, emerytowany rybak. – A może tutejszy rarytas? Węgorz z kufla – uśmiecha się szelmowsko. – Surową rybę przesypuje się solą i zostawia na kilka miesięcy w glinianym naczyniu, żeby dojrzała. Dla twardzieli! – patrzy wyzywająco. Zatoka Pucka Przegryzam lokalny smakołyk bez mrugnięcia, zyskując uznanie i porcję gorącego turbota w gratisie. – Turyści zaglądają do nas pod koniec sierpnia, żeby wziąć udział w Marszu Śledzia. Piechotą przez mój Pucyfik – oświadcza z dumą, wskazując Zatokę Pucką i zerkając na mój wehikuł. – Miejscami woda sięga po szyję, więc jeśli rower, to tylko wodny. Szybko zwalczam pokusę, by zabawić się w Pana Samochodzika. Mój jednoślad ma co prawda niezłe przerzutki, ale niezatapialność na poziomie młyńskiego kamienia. Spacerkiem objeżdżam więc zatokę i po godzinie sączę kawę na rynku w Pucku. Stojące w karnym szeregu kamieniczki prężą dumnie fasady, przypominając o militarnej przeszłości miasteczka. Za panowania Wazów stacjonowała tu wojenna flota, a za II RP – dywizjon lotniczy. Dziś zamiast wojskowych komend słychać tu śmiech dzieci skaczących przez tryskającą z chodnika fontannę. Koniec zabawy! – ucinają frajdę wychowawcy i wiozą posmutniałych kolonistów do dawnej siedziby rodu von Below w Sławutówku. Nudne życie arystokratów! Herbatka, brydż i zero lodów. Humor wraca dzieciakom, gdy zaglądają do mrocznych rezydencji nietoperzy – jaskiń w Mechowie. Komnaty z piaskowca świetnie niosą echo i – co najważniejsze – da się doskoczyć do stalaktytów! Są wielkości sosnowych szyszek, które rozgrzane upałem trzeszczą mi nad głową, gdy mijam klify Jastrzębiej Góry. Osetnik Szybkie selfie i jadę dalej, by spełnić dziecięce marzenie o wczasach na bezludnej wyspie. Do Osetnika. Bałtyckiej samotni, gdzie przez cały dzień zajmuję się jednym – zdmuchiwaniem piasku ze stronic wakacyjnej lektury. Wokół żywego ducha. Trudno w to wierzyć, bo przecież nieopodal leży gwarna Łeba, za którą otwiera się królestwo zjawiskowych wydm. 10 najpiękniejszych plaż pod słońcem. Musicie je zobaczyć ten ranking Wybraliśmy najpiękniejsze plaże świata. O swojej ulubionej opowiada również podróżniczka, Martyna Wojciechowska. Z okna latarni morskiej spoglądam na karawany turystów przemierzające pustynne zbocza. A potem liczę leśne drogi wpadające do morza. Jedna jest inna – meandruje, skrzy się w słońcu, przyzywa. To rzeka Piaśnica. Po godzinie siedzę już w kajaku. Leniwy nurt niesie mnie przez łąki, cienie tańczą na przymkniętych powiekach. Z letargu wyrywa mnie gwałtowne kołysanie. Rzeka wypchnęła w morze, gdzieś koło Dębek. Tego akurat się nie spodziewałem. Informacje praktyczne Jedzenie W helskiej tawernie Kutter przy ulicy Wiejskiej warto spróbować gołąbków rybnych w sosie kurkowo-koperkowym. Świetne ryby serwuje leżący nieopodal Captain Morgan. Lokal wieczorami zamienia się w gwarny pub. W Osetniku popularnością cieszy się smażalnia U Zamojskich, gdzie specjalnością jest halibut i łosoś bałtycki. Atrakcje Do fokarium warto zajrzeć w porze karmienia fok (godz. 11 i 14). Przyjrzymy się żyjącemu tu stadu i posłuchamy biologów opowiadających o odbudowie populacji foki. Muzeum Rybołówstwa w Helu mieści się w poewangelickim kościele otoczonym wrakami kutrów. Źródło: archiwum NG.
Przejechaliśmy szlakiem Doliny Loary na rowerach. Efektowne zamki i pałace to nie wszystko
Wielka i mała historia, efektowne zamki i pałace, klimatyczne lokalne restauracje, winnice i wspaniała natura wokół. Przejechaliśmy szlakiem Doliny Loary na rowerach.
W tym artykule: Joanna z Orleanu Kuchnia francuska nad Loarą Udogodnienia dla rowerzystów Historia widelca i króla Walezego Prace Leonarda da Vinci Przedział rowerowy w pociągu Cyclistes polonais? Génial! Opowiem wam wspaniałą historię związaną z Polską! – tymi słowami przywitała nas Aurélie, przewodniczka po niezwykłym zamku w Blois w Dolinie Loary. Kilkanaście minut później uśmiechnęliśmy się szeroko, słysząc znaną w Polsce opowieść o Henryku III Walezym. To on jako pierwszy we Francji miał posługiwać się widelcem – przywiezionym właśnie z Polski. A potem przez kolejne kilka minut wyjaśnialiśmy zdumionej Francuzce, dlaczego ten najpierw polski, a potem francuski król kojarzy się w naszym kraju ze śmigłowcami wojskowymi z Francji. Już w tym momencie wiedzieliśmy, że pod kilkoma względami to będzie zupełnie wyjątkowa wyprawa. Nigdy dotychczas naszym rowerowym podróżom nie towarzyszyło tak bogate tło historyczne, pełne ciekawych treści i nawiązań również do polskiej historii. I jeszcze nigdy nie zobaczyliśmy tylu imponujących obiektów pałacowo-zamkowych w tak krótkim okresie. Przez siedem dni podróży po szlaku rowerowym Doliny Loary zameldowaliśmy się w aż dwunastu wystawnych dworach, pałacach, zamkach i twierdzach. Czyli wszystkim tym, co przeciętny Francuz określa po prostu mianem château. Joanna z Orleanu Na szlak rowerowy wzdłuż rzeki Loary ruszamy z Sully-sur-Loire. Wyznacza ono początek obszaru wpisanego przez UNESCO na światową listę dziedzictwa. Kameralne miasteczko wywiązuje się z roli punktu startowego – wprowadzającego nas w klimat średniowiecznej Francji – więcej niż dobrze. Za niepozorną fasadą czeka na nas rodzinny hotel z historycznym wnętrzem i wyszukaną, choć nadal bardzo lokalną, zrównoważoną kuchnią. Zaledwie kilkaset metrów dalej, za fosą wypełnioną wodą, jaśnieją podświetlone, płasko zakończone wieże zamku Château de Sully-sur-Loire. Zostały zdekapitowane, czyli skrócone o szpiczaste dachy, na polecenie Maximiliena Gabriela, 9. księcia Sully. On to, naśladując egzekucję Ludwika XVI, w ten sposób pragnął wyrazić poparcie dla haseł rewolucji francuskiej. Orlean przyjmuje nas słońcem i wielkimi, niebiesko-żółtymi flagami powiewającymi nad ulicą Joanny d’Arc. Wyrażają poparcie miejscowych dla narodu ukraińskiego napadniętego przez Rosję. Nazwisko francuskiej patronki natychmiast przywołuje wspomnienie o niezwykłym XV w., kiedy to Francja toczyła stuletnią wojnę z Anglią. Osobą sprawującą wtedy faktyczne rządy miała być Izabela Bawarska. Czyli żona chorego na schizofrenię, a więc niezdolnego do kierowania państwem, króla Karola VI. Gdy krótko przed śmiercią władcy przekazała ona prawa do francuskiej korony angielskiemu królowi Henrykowi V, we Francji zawrzało. Żeby to zmienić i przywrócić na tron miejscowego władcę, należało jedynie pokonać Anglików. A prawowitym następcą Karola VI miał stać się jego syn – Karol VII. To w tym czasie, w roku 1424, 12-letnia Joanna d’Arc doznała jakoby boskiego objawienia, które stało się impulsem do odegrania tak istotnej roli w historii Francji. Dwa lata później – na zamku w Sully-sur-Loire – spotkała się z niekoronowanym wciąż Karolem VII. Przekonała go, że jej przeznaczeniem jest dotarcie do oblężonego przez angielskie wojska Orleanu. Ruszyła tam w białej zbroi i na białym koniu. Gdy wreszcie dotarła do miasta, od razu stanęła na czele jego obrońców. Jej strategia sprawdziła się, Orlean uratowano. Francuzi przeszli do kontrataku, przejmując pod przewodem Joanny d’Arc wojenną inicjatywę. Ona sama skończyła jednak tragicznie. Burgundczycy pojmali ją po jednej z bitew i przekazali Anglikom. Przez tych ostatnich została osądzona i spalona na stosie. Symbolem walki o niepodległość kraju stała się dopiero na początku XIX w., po rewolucji francuskiej i wojnach napoleońskich. Rowerem po Polsce. Oto 8 najciekawszych tras rowerowych, które musisz poznać Zima powoli dobiega końca, pora odkurzyć swój jednoślad i zacząć sezon kolarski. Nasuwa się zatem pytanie – gdzie się wybrać rowerem po Polsce? Prezentujemy 8 tras rowerowych o różnym ... Kuchnia francuska nad Loarą Niebiesko-żółtą aleję w Orleanie zamyka 88-metrowa katedra św. Krzyża, jedna z pięciu największych we Francji. Budowę obecnej bryły rozpoczęto dopiero w 1601 r. A to oznacza, że znana legenda o triumfalnej mszy świętej z 1429 r., w której miała uczestniczyć Joanna d’Arc po odparciu Anglików, musi dotyczyć romańskiej świątyni, która wcześniej stała w tym miejscu. Katedrę św. Krzyża uroczyście otwarto dopiero w 1829 r., dokładnie 400 lat od zakończenia oblężenia miasta. Interesujące, że od końca II wojny światowej nie udało się przeprowadzić remontu żadnej z dwóch wież katedry. Z tego powodu są one niedostępne dla zwiedzających. W Orleanie trafiamy na kolację do małego, swojskiego bistra o nazwie Chez Dionysos z zaledwie kilkoma stolikami. Klientów obsługuje tu właściciel lokalu i kucharz w jednym. Szybko zdajemy sobie sprawę, że polecono nam to miejsce z powodu anielskiej cierpliwości właściciela. Z uśmiechem i dumą jednocześnie wyjaśnia wszystkim obcokrajowcom sekrety swojego menu, a także całej francuskiej kuchni. Na naszych talerzach pojawia się dorada z marmoladą cebulową z kminkiem, purée marchwiowym z imbirem i boćwiną. A także przegrzebki z krewetkami w occie z czarnego bzu, z kaszą orkiszową i kalafiorem. Jesteśmy pod wrażeniem! Francuska kuchnia jest równie doskonała, jak zamkowa architektura, historia regionu czy znakomicie zorganizowana turystyka rowerowa w regionie. Udogodnienia dla rowerzystów Ofertę dla turystów na dwóch kołach ujęto w ramy projektu o nazwie La Loire à Vélo – Loara na Rowerze. Należą do niego liczne miejsca noclegowe, restauracje, serwisy i sklepy rowerowe – wszystkie opatrzone tabliczką Accueil Vélo. Jednak najważniejsze są wygodne i bezpieczne drogi dla cyklistów ciągnące się wzdłuż Loary na dystansie ponad 600 km – z Nevers do Saint-Nazaire. Po drodze mijamy takie miejscowości, jak wspominany już Orlean, Blois i Amboise. Ale także przepiękne Tours, ciekawe Angers, największe na trasie Nantes i Chambord – z prawdopodobnie najbardziej znanym zamkiem w Dolinie Loary. To właśnie dzięki rewelacyjnej infrastrukturze rowerowy urlop w Dolinie Loary mogą spędzić zarówno sprawni, pełni sił kolarze, jak i osoby słabsze i te z tzw. grup defaworyzowanych. Wśród nich: osoby starsze, małe dzieci – np. w przyczepkach rowerowych, ale też jadące samodzielnie. Również osoby kierujące rowerami towarowymi, a nawet osoby z niepełnosprawnościami. Odnotować należy fakt, że nie wszystkie drogi rowerowe w Dolinie Loary są pokryte nawierzchnią asfaltową, którą kojarzymy z najwygodniejszymi szlakami w Europie. Długie odcinki trasy nad Loarą pokonuje się po bardzo drobnym szutrze lub nawierzchniach naturalnych. Ale twardych i równych, tak że jazda po nich wciąż jest przyjemnym doświadczeniem dostępnym dla wszystkich. Historia widelca i króla Walezego Zamek w Blois należy nie tylko do najbardziej niecodziennych obiektów w Dolinie Loary. Prawdopodobnie trudno byłoby znaleźć równie imponujący jego odpowiednik na świecie. Dzisiejszy kształt fortecy jest efektem ambicji i kaprysów aż 7 królów i 10 królowych Francji, którzy przez wieki byli z nią związani. Większość z nich bardzo pragnęła zostawić tu po sobie ślad. Zwiedzając fortyfikacje Blois, odbywamy wzniosłą podróż przez aż cztery okresy w architekturze i sztuce Francji, od XIII do XVII w. I jeśli z naszego pobytu w Dolinie Loary miałbym wybrać jedno ulubione miejsce, to byłoby nim właśnie Blois. Z twierdzą, katedrą, kościołem św. Mikołaja i klimatycznymi uliczkami historycznego centrum. Będąc tu, wracamy też do wspomnienia o Henryku III Walezym. A także afery, jaka rozpętała się w Polsce w 2017 r. po słowach posła Bartosza Kownackiego. W mało szczęśliwy sposób zdezawuował on wagę polsko-francuskich stosunków. Po tym, jak minister Antoni Macierewicz zerwał kontrakt na zakup francuskich śmigłowców – caracali. Bez względu na polityczne poglądy, a także abstrahując od stylu i politycznego kontekstu wypowiedzi pana posła, wypada uczciwie przyznać, że mógł mieć rację. Mówił, iż to Francuzi uczyli się od nas jeść widelcem, a nie odwrotnie. W mediach pojawiło się wiele interpretacji historycznych zapisów i zdarzały się zdania o tym, że widelec do Francji przybył z Włoch, a nie z Polski. Jednak trudno uznać za nieprawdziwe słowa doświadczonej francuskiej przewodniczki doskonale znającej żywoty francuskich władców. Tym bardziej że wypowiedziane zostały pod portretem króla w jego zamkowej sypialni na zamku w Blois. Gdzieś przed zamkiem Langeais, otoczonym imponującymi ogrodami, już po raz trzeci, a może czwarty, spotykamy przeuroczą grupę rowerzystów z południa Francji. Peleton składa się z ośmiorga dzieci i trojga opiekunów, w większości ze sobą spokrewnionych. Podczas kilku kilometrów przejechanych wspólnie słyszę, że podróżują już tak któryś rok z rzędu, za każdym razem wybierając inną długodystansową trasę rowerową w kraju. Co roku zachęcają do wakacyjnej wyprawy kolejne dzieci z ich rodziny i z grona bliskich znajomych. Gdy po raz kolejny się spotykamy, patrzę z podziwem nie tylko na kolorową, wesołą grupę cyklistów. Doceniam również jakość rowerowej infrastruktury, która umożliwia wybranie się na kilkudniową wyprawę tak wymagającym pojazdem, jak rower cargo. Tym kieruje „szef” wyprawy, który w koszu wiezie niepełnosprawnego chłopca i… kurę. Budzi ona powszechne rozbawienie wszędzie, dokąd docierała sympatyczna karawana. Prace Leonarda da Vinci Jadąc przez winnice leżące na wzgórzach nad Doliną Loary, docieramy do Amboise, urokliwego miasteczka z dwoma popularnymi château. W pierwszym z nich, w położonym nad Loarą zamku z narożną kaplicą, pochowano Leonarda da Vinci. Ostatnie dwa lata życia spędził w drugim château – w Amboise, w niewielkim pałacu Le Clos d'Amboise w głębi miejscowości. Tu spędzamy najbardziej niespodziewaną godzinę podczas naszej wycieczki. Mamy okazję obejrzeć zgromadzone tu prace stworzone przez Leonarda da Vinci pod koniec życia. Częścią pałacowego kompleksu jest też ogród, w którym umieszczono kolejne instalacje artystyczne. Pokazują one inspiracje włoskiego geniusza siłami natury. Przedział rowerowy w pociągu Wracamy w stronę naszego samochodu czekającego na parkingu w Orleanie. Podróż odbywamy specjalnym pociągiem dla cyklistów. W sezonie zabiera na pokład nawet 83 rowery – bezpłatnie! Duże wrażenie robi na nas organizacja przedziału kolarskiego, niedostępnego dla pasażerów. Po wejściu do pociągu nasze rowery przejmuje „stewardessa”. Sama ustawia je w przygotowanych uchwytach, a potem wydaje na stacji w Orleanie. Kilkadziesiąt minut później siedzimy już w naszym aucie i szczęśliwi – choć z poczuciem, że w Dolinie Loary warto byłoby spędzić dwa tygodnie zamiast jednego – ruszamy w kierunku kolejnej przygody.